Thoughts-Σκέψεις-Pensées

Ένα φαρμακείο για το σπίτι

2012-01-25T10:02:00.020+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Ιανουαρίου 2012.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ένα φαρμακείο για το σπίτι
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Για την αντιμετώπιση των καθημερινών μικροατυχημάτων κάθε σπίτι, αλλά και κάθε γραφείο, κάθε μαγαζί, κάθε αυτοκίνητο θα πρέπει να διαθέτει ένα μικρό φαρμακείο με υλικά για τις πρώτες βοήθειες

Το παιδί τραυματίστηκε ενώ έπαιζε. Η νοικοκυρά κόπηκε στην κουζίνα. Ο μπαμπάς τραυματίστηκε ελαφρά μαστορεύοντας. Τη γιαγιά την τσίμπησε μια μέλισσα. Ο παππούς κάηκε φτιάχνοντας ένα καφεδάκι. Καθημερινά μικροατυχήματα που μας δυσκολεύουν τη ζωή και τα οποία, αν δεν τα προσέξουμε μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να έχουν ακόμη και σοβαρές επιπλοκές. Για την αντιμετώπισή τους αρκεί τις περισσότερες φορές να έχουμε ένα μικρό φαρμακείο με μερικά είδη που χρησιμεύουν για την παροχή των πρώτων βοηθειών. Σε κάθε περίπτωση βέβαια, ακόμη και πίσω από ένα φαινομενικά απλό πέσιμο ή χτύπημα ενδέχεται να κρύβεται κάτι σοβαρότερο, π.χ. ένα εγκεφαλικό ή μια επιληψία. Σε άλλες περιπτώσεις, αν δεν ληφθούν ορισμένα στοιχειώδη προφυλακτικά μέτρα ένα απλό περιστατικό (π.χ. ένα απλό τραύμα που δεν απολυμάνθηκε) ενδέχεται να έχει απρόβλεπτες συνέπειες.

Μερικές απλές γενικές αρχές δεν θα πρέπει να μας διαφεύγουν ποτέ. Κατ’ αρχάς το μικρό μας φαρμακείο δεν είναι παιχνίδι και γι’ αυτό δεν πρέπει να είναι προσιτό σε μικρά παιδιά. Δεύτερον, πρέπει να ελέγχουμε το περιεχόμενο περιοδικά για να βεβαιωθούμε ότι όχι μόνο εξακολουθεί να περιέχει τα απαραίτητα υλικά αλλά και ότι δεν έχει περάσει η ημερομηνία λήξης τους. Τέλος, το φαρμακείο πρέπει να βρίσκεται σε ειδικό προστατευμένο κουτί, κατά προτίμηση με ειδική σήμανση, και να έχει τοποθετηθεί μακριά από χώρους με υψηλή θερμοκρασία, υγρασία και έντονες οσμές, αφού πολλά από τα φάρμακα που θα περιέχει μπορεί να αλλοιωθούν λόγω ζέστης ή υγρασίας.

Το περιεχόμενο του μικρού φαρμακείου εξαρτάται πολύ από τις γνώσεις που έχει αυτός που θα το χρησιμοποιήσει. Το φαρμακείο ενός γιατρού ή μιας νοσοκόμας δεν θα είναι το ίδιο με το φαρμακείο κάποιου που δεν έχει ιδέα από πρώτες βοήθειες. Αν κάποιος θέλει να είναι χρήσιμος στον εαυτό του και στους γύρω του καλόν θα είναι να παρακολουθήσει μαθήματα πρώτων βοηθειών π.χ. στον Ερυθρό Σταυρό έτσι ώστε να αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις – ιδίως την γνώση για το πότε μπορεί να επέμβει ο ίδιος και πότε πρέπει οπωσδήποτε να καλέσει γιατρό ή/και το ασθενοφόρο (112 ή 166). Όσο για τα συγκεκριμένα προϊόντα με τα οποία θα εξοπλίσετε το φαρμακείο σας, αυτά θα σας τα συμβουλέψει ο φαρμακοποιός σας, αφού η στήλη δεν προτίθεται να κάνει διαφήμιση κάποιας συγκεκριμένης εταιρείας …

Ένα φαρμακείο λοιπόν θα πρέπει πρώτα-πρώτα να περιέχει τα προϊόντα που απαιτούνται την αντιμετώπιση μικρών πληγών. Βαμβάκι, γάζες και αντισηπτικό (οινόπνευμα, οξυζενέ, αντισηπτικό φάρμακο) για τον καθαρισμό και την απολύμανση των πληγών. Αυτοκόλλητες και κανονικές γάζες διαφόρων μεγεθών, μπάντες (κι ένα ψαλιδάκι) και ενδεχομένως κάποιες αντιβιοτικές σκόνες ή αλοιφές για την επίδεση της πληγής. Φυσικά αν η πληγή είναι σοβαρή και υπάρχει σχετικά μεγάλη αιμορραγία φροντίζουμε να καλέσουμε το ασθενοφόρο και μέχρι να έλθει προσπαθούμε να σταματήσουμε την απώλεια αίματος. Πολλοί προτείνουν το φαρμακείο να περιέχει και πλαστικά γάντια μιας χρήσεως για σωστή αντισηψία, αλλά στις περισσότερες φορές ένα καλό πλύσιμο των χεριών πριν ασχοληθούμε με την πληγή είναι αρκετό. Ένα τσιμπιδάκι μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμο αλλά θυμηθείτε να το απολυμάνετε πριν το χρησιμοποιήσετε.

Για τα εγκαύματα η πρώτη αντίδραση είναι να σκεπάσουμε το μέρος που έχει καεί με μια πετσέτα και να ρίξουμε άφθονο νερό επί αρκετή ώρα. Αν το έγκαυμα είναι εκτεταμένο ή βαθύ καλόν είναι να απευθυνθούμε σε γιατρό ή να καλέσουμε το ασθενοφόρο. Για τα πολύ μικρά εγκαύματα που συνήθως παθαίνουμε στην κουζίνα, το φαρμακείο μπορεί να περιέχει μια κατάλληλη αλοιφή που μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη. Μπορεί επίσης να περιέχει κάποια αλοιφή ή άλλο προϊόν για την αντιμετώπιση των τσιμπημάτων από έντομα ή τσούχτρες. Κι εδώ χρειάζεται προσοχή γιατί αν το τσίμπημα αρχίζει να πρήζεται και να εμφανίζεται δύσπνοια και γενική δυσφορία βρισκόμαστε αντιμέτωποι με (πιθανώς ακόμη και θανατηφόρα) αλλεργική αντίδραση και πρέπει κατεπειγόντως να φωνάξουμε το ασθενοφόρο.

Πολλά φαρμακεία περιέχουν και διάφορα παυσίπονα (π.χ. ασπιρίνη, παρακεταμόλη). Η προσωρινή ανακούφιση του πόνου χωρίς να εξαλειφθεί η πραγματική αιτία που τον προκαλεί δεν είναι πάντα η καλύτερη λύση, ιδίως που η παρατεταμένη χρήση παυσίπονων χωρίς ιατρική παρακολούθηση μπορεί από μόνη της να προκαλέσει βλάβες σε ζωτικά όργανα του οργανισμού (στομάχι, συκώτι). Μερικά φαρμακεία περιέχουν επίσης αντιεμετικά φάρμακα, φάρμακα για την αντιμετώπιση της διάρροιας και, σε περίπτωση απομονωμένων περιοχών, ακόμη και αντιοφικούς ορούς – όμως οι τελευταίοι χορηγούνται μόνο με ένεση και κάποιος πρέπει να ξέει να κάνει υποδόριες ή ενδομυϊκές ενέσεις. Τέλος μην ξεχάσετε να συμπεριλάβετε στο φαρμακείο σας και ένα θερμόμετρο. Σε περίπτωση τραυματισμού, ο πυρετός είναι συχνά ένδειξη κάποιας μόλυνσης που πρέπει να αντιμετωπιστεί από τους γιατρούς.

Τα φαρμακεία που προορίζονται για τους χώρους εργασίας είναι φυσικά πολύ πιο πλήρη. Μπορούν να περιέχουν λόγου χάριν εξοπλισμό για καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση συμπεριλαμβανομένου αυτόματου απινιδωτή καθώς και προστατευτικό εξοπλισμό για τους διασώστες ή πιο εξειδικευμένα φάρμακα που μπορούν να χορηγηθούν μόνο από εκπαιδευμένο προσωπικό. Γενικά πάντως τα φαρμακεία για τους χώρους εργασίας περιλαμβάνουν υλικά που αντιστοιχούν στα ατυχήματα ή τις παθολογίες που συνδέονται με τη φύση της εργασίας – άλλος ο εξοπλισμός ενός φαρμακείου ενός εργοστασίου που παράγει χημικά και άλλος του φαρμακείου ενός κτηρίου γραφείων.

Καλή τύχη με το φαρμακείο σας και μακάρι ν’ αποδειχτεί αχρείαστο!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Κρουαζιερόπλοια και ασφάλεια

2012-01-18T13:12:00.000+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Ιανουαρίου 2012.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Κρουαζιερόπλοια και ασφάλεια
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Το πρόσφατο δυστύχημα του κρουαζιερόπλοιου Costa Concordia στην Ιταλία μου θύμισε μιαν άσκηση διάσωσης στη θάλασσα και ένα πρόγραμμα αντιμετώπισης ναυτικών καταστροφών που χρηματοδότησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από 12 χρόνια

Η άσκηση, που έγινε στη νότια Γαλλία, αφορούσε την συνεργασία των υπηρεσιών διάσωσης στη θάλασσα (Ακτοφυλακή, Πολεμικό Ναυτικό) με τις υπηρεσίες υποδοχής στην ξηρά (πυροσβέστες, ασθενοφόρα και νοσοκομεία, εθελοντικές οργανώσεις, νομαρχίες). Είχαν κινητοποιηθεί 800 περίπου άτομα και το σενάριο προέβλεπε την εμπλοκή όσο το δυνατόν περισσότερων υπηρεσιών. Οι γαλλικές αρχές δέχτηκαν την παρουσία παρατηρητών από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι στο τέλος της άσκησης διατύπωσαν τις παρατηρήσεις τους και τις κριτικές τους που ελήφθησαν σοβαρά υπόψη για την προσαρμογή των σχεδίων αντιμετώπισης παρόμοιων καταστροφών στο μέλλον. Προσωπικά, θα θυμάμαι πάντα την τραγική σύμπτωση που σημάδεψε στη μνήμη μου την άσκηση. Την ίδια ακριβώς μέρα της άσκησης, 26 Σεπτεμβρίου 2000 βυθίστηκε το Εξπρές Σάμινα στην Πάρο!

Την ίδια χρονιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επίσης συγχρηματοδοτήσει σειρά δραστηριοτήτων για την ενίσχυση της συνεργασίας των κρατών μελών και της εκπαίδευσης των υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για την αντιμετώπιση ναυτικών καταστροφών. Τις εργασίες συντόνισε η Βρετανία και το κυριότερο προϊόν ήταν ένα εκπαιδευτικό βίντεο και μια σειρά συστάσεων. Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ούτε αποκλειστική ούτε συντρέχουσα αρμοδιότητα στον τομέα της πολιτικής προστασίας που αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των κρατών μελών. Αυτό σημαίνει ότι η Ένωση μπορεί να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών. Γι’ αυτό και οι συστάσεις δεν είναι υποχρεωτικά εφαρμόσιμες σε εθνικό επίπεδο, εκτός και αν κάτι τέτοιο συμφωνηθεί ομόφωνα από όλα τα κράτη μέλη.

Γενικά, η ασφάλεια των πλοίων διέπεται από τη Διεθνή Σύμβαση για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (SOLAS). Ορισμένα θέματα καλύπτονται και από τη Διεθνή Σύμβαση για πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών (STCW) αλλά και από την Διεθνή Σύμβαση για τη ναυτική έρευνα και διάσωση (SAR). Οι συμβάσεις αυτές στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) συμπληρώνονται και από νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των επιβατών και των πλοίων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ξεκινήσει εκτεταμένες εργασίες κωδικοποίησης, απλούστευσης και επέκτασης της σχετικής νομοθεσίας για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών ιδίως των επιβατών. Τα κυριότερα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι η έλλειψη κοινών προτύπων ασφαλείας και η συχνά κατακερματισμένη και πολύπλοκη νομοθεσία.

Όμως σε περίπτωση ατυχήματος, ιδίως σε πλοία που μεταφέρουν πολλούς επιβάτες, όπως τα κρουαζιερόπλοια, πρωταρχική σημασία έχει η διάσωση και περίθαλψη των ναυαγών. Στη γαλλική άσκηση που προανέφερα οι υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα ανακάλυψαν την έκταση των επιχειρήσεων που αναλαμβάνουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην ξηρά και αντίστροφα. Χωρίς να θίξουν καν το ζήτημα της συνεργασίας στρατιωτικών και πολιτικών αρχών, έθεσαν ξεκάθαρα το ζήτημα του ποιος είναι αρμόδιος για κάθε ενέργεια. Η συμμετοχή αρχών από πολλούς νομούς δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Να σημειωθεί ότι, όπως στις περισσότερες ασκήσεις, τέθηκε το αιώνιο πρόβλημα της επικοινωνίας μεταξύ των φορέων και των υπηρεσιών αλλά και το ζήτημα της ενημέρωσης των πολιτικών αρχών σε ανώτατο επίπεδο. Όπως σε πολλές πραγματικές καταστροφές, τα υπουργεία ενημερώνονται συχνά ελλιπώς και με μεγάλη καθυστέρηση.

Ακόμη και σε ζητήματα που σε άλλες περιπτώσεις είναι σχετικά απλά, ιδίως για υπηρεσίες που έχουν σαφή σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών και καταστροφών, το ατύχημα σε κρουαζιερόπλοιο προσθέτει πολύπλοκες διαστάσεις. Η ταυτοποίηση των διασωθέντων και η αναγνώριση των θυμάτων που προέρχονται από πολλές χώρες διευκολύνεται με την τήρηση ηλεκτρονικών αρχείων για τους επιβάτες αλλά δεν παύει να αποτελεί πρόβλημα τουλάχιστον λόγω της πολυγλωσσίας. Η πολυγλωσσία αποτελεί επίσης πρόβλημα για την παροχή της αναγκαίας ψυχολογικής στήριξης των θυμάτων αλλά και των οικογενειών τους. Η ύπαρξη σε λογική απόσταση από το χώρο αποβίβασης νοσοκομειακών υποδομών αλλά και χώρων φιλοξενίας, έτοιμων να δεχτούν και να περιθάλψουν τους χιλιάδες επιβάτες ενός κρουαζιερόπλοιου δεν είναι πάντα προφανής. Απαιτεί εκ των προτέρων σχεδιασμό και εκπαίδευση.

Κατά τη διάρκεια της άσκησης οι υπηρεσίες ανακάλυψαν ότι υπό πραγματικές συνθήκες τα προβλήματα που εμφανίζονται είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα που είχαν διαπιστωθεί σε προηγούμενες ασκήσεις επί χάρτου. Οι συμμετέχοντες διαπίστωσαν επίσης ότι η ασφάλεια των κρουαζιερόπλοιων που διαπλέουν τη Μεσόγειο θα έπρεπε (μιλάμε για δώδεκα χρόνια πριν) να αποτελέσει κύριο ζήτημα προβληματισμού για τις αρχές αλλά και για τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος τομέας αποτελεί σημαντικό κλάδο της οικονομίας για πολλές περιοχές.

Τα παραπάνω δεν γράφτηκαν ούτε ως κινδυνολογίες αλλά ούτε ως συγκαλυμμένη κριτική. Γράφτηκαν κατ’ αρχάς για να υπενθυμίσουν ότι, όπως λέει ο Πλάτωνας στην Πολιτεία (Ε΄ 467 D) «και παρά δόξαν πολλά πολλοίς δη εγένετο», δηλαδή, ότι «σε πολλούς συμβαίνουν και πολλά ανεπάντεχα». Αλλά γράφτηκαν κυρίως για να υπενθυμίσουν ότι σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει σχετική τεχνογνωσία που αξίζει να την αξιοποιήσουμε για να προετοιμαστούμε κατάλληλα να αντιμετωπίσουμε με επιτυχία την οποιαδήποτε ναυτική τραγωδία που όλοι ευχόμαστε να μην συμβεί ποτέ στα παράλια τα Κρήτης.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ασφαλή νοσοκομεία για την αντιμετώπιση καταστροφών

2012-01-11T19:28:00.005+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Ιανουαρίου 2012.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ασφαλή νοσοκομεία για την αντιμετώπιση καταστροφών
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η πρόληψη σε ατομικό επίπεδο για την αντιμετώπιση σεισμού, πυρκαγιάς, πλημμύρας πρέπει να συνοδεύεται και από σχεδιασμό για την πρόληψη και την αντιμετώπιση καταστροφών στο νοσοκομειακό περιβάλλον

Αφορμή για το σημερινό άρθρο μου έδωσε μια δημοσίευση στο ιστολόγιο του μεταπτυχιακού προγράμματος για την Ιατρική Καταστροφών που διοργανώνει ο ακούραστος φίλος καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ (crisismedinfo.blogspot.com). Στο πλαίσιο της διεθνούς εκστρατείας του ΟΗΕ για την μείωση των καταστροφών η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) ξεκίνησε μια προσπάθεια ευαισθητοποίησης για την προστασία των νοσοκομείων και των υγειονομικών εγκαταστάσεων γενικότερα έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η λειτουργία τους κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής και μετά από αυτήν.

Τα νοσοκομεία είναι ασφαλή από καταστροφές όταν, όχι μόνο δεν καταρρεύσουν σκοτώνοντας τους ασθενείς και το προσωπικό, αλλά συνεχίσουν να λειτουργούν μετά την καταστροφή, προσφέροντας περίθαλψη και μάλιστα στη μέγιστη δυναμικότητά τους. Τα ασφαλή νοσοκομεία είναι οργανωμένα, διαθέτουν σχέδια επείγουσας ανάγκης και έχουν εκπαιδευμένο προσωπικό που μπορεί να διατηρήσει το νοσοκομείο σε λειτουργία. Τα νοσοκομεία, τα κέντρα υγείας ακόμη και τα απλά ιατρεία διαδραματίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο κατά τη διάρκεια των καταστροφών. Δεν σώζουν μόνο ζωές αλλά είναι και σύμβολα κοινωνικής προόδου, σταθερότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Γι’ αυτό και οι πολιτικές αρχές πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη διατήρηση της λειτουργικής τους ακεραιότητας σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Ιδίως όταν το κόστος της ενίσχυσης της ασφάλειας των νοσοκομείων για την αντιμετώπιση καταστροφών είναι υποπολλαπλάσιο από το υψηλότατο κόστος που συνεπάγεται η διακοπή της λειτουργίας τους όταν ακριβώς χρειάζονται περισσότερο για την αντιμετώπιση της καταστροφής.

Από μελέτες που έχουν γίνει σε πολλά μέρη του κόσμου προκύπτει ότι η θωράκιση των νοσοκομείων ΠΡΙΝ από την καταστροφή είναι πολύ φθηνότερη από το κόστος που συνεπάγεται μια μερική ή πλήρης καταστροφή. Εκτιμάται ότι το πρόσθετο κόστος για να καταστεί ασφαλές ένα νέο νοσοκομείο δεν υπερβαίνει το 4% του συνολικού κόστους. Σε υφιστάμενα νοσοκομεία επένδυση ύψους 1% της αξίας του νοσοκομείου για την ανακαίνιση των μη δομικών στοιχείων (δηλαδή των στοιχείων εκείνων των οποίων η καταστροφή θα οδηγούσε σε διακοπή της λειτουργίας του νοσοκομείου) εξασφαλίζει την προστασία ποσοστού 90% της συνολικής αξίας του νοσοκομείου.

Η απρόσκοπτη λειτουργία των νοσοκομείων σε περιπτώσεις καταστροφών δικαιολογείται όχι μόνο από οικονομικούς αλλά και από υγειονομικούς και κοινωνικούς λόγους. Τα νοσοκομεία συμβάλλουν στην πρόληψη των επιδημιών που ακολουθούν μια καταστροφή, στην διατήρηση συνθηκών δημόσιας υγείας και στην ανασυγκρότηση των τοπικών κοινοτήτων που έχουν πληγεί. Όταν πάψουν να λειτουργούν, οι πολίτες χάνουν την εμπιστοσύνη τους στις αρχές με αποτέλεσμα να επηρεάζεται το ηθικό του πληθυσμού και να προκαλούνται στους πολίτες αισθήματα απογοήτευσης και αγανάκτησης, τα οποία συνήθως στρέφονται κατά της πολιτικής ηγεσίας. Για παράδειγμα, μετά την καταστροφή που προκάλεσε το 2005 στη Νέα Ορλεάνη ο τυφώνας Κατρίνα, η εμπιστοσύνη του κοινού στις αμερικανικές αρχές κατέρρευσε όταν αποκαλύφθηκε ότι πολλοί ασθενείς και ηλικιωμένοι πέθαναν εγκαταλελειμμένοι ή υπέστησαν ευθανασία σε κατεστραμμένα νοσοκομεία και γηροκομεία. Αντίθετα, η αποτελεσματική λειτουργία των υπηρεσιών υγείας μετά την καταστροφή συμβάλλει στην ενίσχυση του αισθήματος σταθερότητας και κοινωνικής συνοχής. Έτσι, η δημοτικότητα του προέδρου του Περού αυξήθηκε κατά 5% μετά την αποτελεσματική αντιμετώπιση του καταστρεπτικού σεισμού που έπληξε τη χώρα το 2007, όταν όλες οι ανάγκες των νοσοκομείων καλύφθηκαν μια εβδομάδα μετά την καταστροφή.

Η ΠΟΥ έχει δημιουργήσει έναν ιστότοπο (safehospitals.info) με μελέτες, βέλτιστες πρακτικές και εμπειρίες από πετυχημένες προσπάθειες αναβάθμισης της ασφάλειας νοσοκομείων ανά τον κόσμο. Εκεί διαβάζουμε ότι η συνηθέστερη αιτία διακοπής της λειτουργίας των νοσοκομείων κατά τη διάρκεια μιας καταστροφής δεν είναι οι ζημίες στο κτήριο αλλά η λειτουργική κατάρρευση, που προκαλείται από υπερφόρτωση του συστήματος – π.χ. ανεπάρκεια εργαστηρίων, χειρουργείων, υπηρεσιών υποστήριξης. Όμως αν και τα μέτρα που απαιτούνται για την πρόληψη της λειτουργικής κατάρρευσης (π.χ. σχεδιασμός έκτακτης ανάγκης, καλύτερη οργάνωση, εκπαίδευση του προσωπικού, ασκήσεις) κοστίζουν ελάχιστα, σε πολλά νοσοκομεία θεωρούνται πολυτέλειες. Παράλληλα, η εμπειρία δείχνει ότι η χρήση κινητών νοσοκομείων μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στην αντιμετώπιση της καταστροφής αλλά αποδεικνύεται εξαιρετικά δαπανηρή λύση σε μακροχρόνια βάση.

Ιδιαίτερη σημασία για την ασφάλεια των νοσοκομείων έχει κατά την ΠΟΥ η χρήση ειδικευμένων συμβούλων κατά τη φάση του σχεδιασμού και της ανακαίνισης, η πιστή εφαρμογή των πολεοδομικών διατάξεων και των οικοδομικών κανονισμών αλλά και η πολιτική βούληση στο ανώτατο επίπεδο για ασφαλέστερα νοσοκομεία. Κάτι που δεν είναι κατ’ αρχήν θέμα κόστους αφού το ακριβότερο νοσοκομείο είναι αυτό που αποτυγχάνει να εκπληρώσει την αποστολή του!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ο υφυπουργός στο τιμόνι

2012-01-04T00:27:00.002+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιανουαρίου 2012.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ο υφυπουργός στο τιμόνι
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ο Βέλγος υφυπουργός μεταφορών Μελχιόρ Ουατελέ πέρασε τη νύχτα της Πρωτοχρονιάς μαζί με τους Υπεύθυνους Νέους Οδηγούς βοηθώντας οδηγούς που είχαν πιεί να επιστρέψουν με ασφάλεια σπίτι τους

Οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί είναι μια εθελοντική οργάνωση στο Βέλγιο που δραστηριοποιείται στις γιορτές συμβάλλοντας στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων λόγω υπερβολικής κατανάλωσης οινοπνεύματος. Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας του Βελγίου υπενθυμίζει στους πολίτες τις παραμονές των εορτών τη σημασία που έχει για την ασφάλεια των οδηγών ο ορισμός ενός Μπόμπ ή Νηφάλιου Οδηγού, ο οποίος θα αναλάβει να μην πιεί για να οδηγήσει τους φίλους της παρέας με ασφάλεια στα σπίτια τους. Όμως καμιά φορά και ο ίδιος ο Νηφάλιος Οδηγός ξεχνιέται και καταναλώνει ένα-δυο ποτηράκια παραπάνω. Τότε, με ένα τηλεφώνημα στους Υπεύθυνους Νέους Οδηγούς ένας εθελοντής που βέβαια δεν έχει πιει έρχεται και αναλαμβάνει να οδηγήσει την παρέα με ασφάλεια.

Το βράδυ της Πρωτοχρονιάς, 250 Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί οδήγησαν 400 αυτοκίνητα μεταφέροντας στα σπίτια τους χίλιους περίπου πολίτες που ένοιωθαν ότι δεν ήταν σε κατάσταση να οδηγήσουν. Φέτος, μαζί με τους εθελοντές διανυκτέρευσε από τις 1 έως τις 5 τα ξημερώματα και ο αρμόδιος υφυπουργός μεταφορών μεταφέροντας κι αυτός μερικούς από τους πιωμένους. Ο υφυπουργός έχει συμπεριλάβει στις προτεραιότητές του τον αγώνα κατά της οδήγησης υπό την επήρεια οινοπνεύματος και ξενύχτησε το βράδυ της Πρωτοχρονιάς για να συμβάλλει στην ευαισθητοποίηση των πολιτών στους κινδύνους που διατρέχουν όταν οδηγούν μεθυσμένοι. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου ότι σε περίπτωση ατυχήματος το 50% των οδηγών αποδεικνύονται μεθυσμένοι. Γι’ αυτό οι βέλγικες αρχές και ο ίδιος ο υφυπουργός είναι κατηγορηματικοί: «Διαλέξτε: Ποτό ή τιμόνι!».

Για το βράδυ της Πρωτοχρονιάς οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί διέθεταν 75 οχήματα και λειτουργούσαν ανά δύο – ένας οδηγούσε το αυτοκίνητο των «πιωμένων» κι ο άλλος ακολουθούσε με το αυτοκίνητο των Υπεύθυνων Νέων Οδηγών. Αν μια παρέα διαπίστωνε ότι ο οδηγός δεν ήταν σε κατάσταση να οδηγήσει, τηλεφωνούσε σε έναν αριθμό κοινό για όλο το Βέλγιο και ο εθελοντής τηλεφωνητής αφού συγκέντρωνε κάποιες πληροφορίες σχετικά με την ισχύ των εγγράφων που συνοδεύουν το αυτοκίνητο (κυρίως άδεια κυκλοφορίας και ασφάλεια), ειδοποιούσε τους δύο εθελοντές Υπεύθυνους Νέους Οδηγούς να κατευθυνθούν προς το σημείο παραλαβής της εύθυμης παρέας.

Η δράση των Υπεύθυνων Νέων Οδηγών στηρίζεται στην προσφορά των εθελοντών αλλά και των εταιρειών που υποστηρίζουν την προσπάθεια. Η αυτοκινητοβιομηχανία Renault διαθέτει τα αυτοκίνητα και υποστηρίζει την προσπάθεια επειδή θεωρεί ότι η οδική ασφάλεια εξαρτάται όχι μόνο από την τεχνική αρτιότητα των αυτοκινήτων αλλά και από την κατάρτιση των οδηγών. Η Renault επενδύει πολύ στην ασφάλεια των αυτοκινήτων αλλά θέλει να καταδείξει και την σημασία που έχει και η σωστή εκπαίδευση των οδηγών.

Την προσπάθεια υποστηρίζουν επίσης η εταιρεία ελαστικών Michelin που υπενθυμίζει ότι τα τροχαία ατυχήματα είναι η κύρια αιτία θανάτου για τις ηλικίες από 10 έως 24 έτη. Τέλος την προσπάθεια υποστηρίζει και μια μεγάλη βελγική ασφαλιστική εταιρεία, η Ethias, η οποία θεωρεί ότι οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί αποτελούν ένα πάρα πολύ καλό παράδειγμα προς μίμηση για τους υπόλοιπους νέους αλλά και για τους μεγαλύτερους σε ηλικία οδηγούς.

Από το 1995, οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί οργανώνουν επίσης μια φορά το χρόνο μια Νύχτα Χωρίς Τροχαία, εκδήλωση που έχει επεκταθεί από το Βέλγιο σε όλη την Ευρώπη ως Ευρωπαϊκή Νύχτα Χωρίς Τροχαία από το 2003 και μετά με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η εκδήλωση αυτή οργανώνεται ένα Σάββατο του Οκτωβρίου σε συνεργασία με νυκτερινά κέντρα διασκέδασης και στοχεύει στην ευαισθητοποίηση των οδηγών στο γεγονός ότι η οδήγηση δεν συνδυάζεται με το πιοτό. Στην είσοδο του νυκτερινού κέντρου ένα μέλος της παρέας δέχεται να αναλάβει το ρόλο του Νηφάλιου Οδηγού και να μην πιεί κατά τη διάρκεια της βραδιάς. Στο τέλος της διασκέδασης ο Νηφάλιος Οδηγός, που φοράει ένα βραχιολάκι, υποβάλλεται σε αλκοτέστ, κι αν πράγματι δεν έχει πιεί παίρνει ένα συμβολικό δώρο και οδηγά την παρέα με ασφάλεια στο προορισμό της. Αλλιώς επεμβαίνουν οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί …

Τα τροχαία αποτελούν και για την πατρίδα μας μια από τις σοβαρότερες μάστιγες, ιδίως κατά την διάρκεια του Σαββατοκύριακου αλλά και κατά τη διάρκεια των εορτών και των διακοπών. Δράσεις για την Ευρωπαϊκή Νύχτα Χωρίς Ατυχήματα, επικεντρωμένες στους Νηφάλιους Οδηγούς της Παρέας, οργανώνει κάθε χρόνο το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς (www.ioas.gr), αλλά δεν έχει οργανωθεί ποτέ, εξ όσων ξέρω, μεταφορά των πιωμένων από εθελοντές. Ενημερωτικά, αντιγράφω από το ιστολόγιο antikleidi.wordpress.com αυτά που είπε μεταξύ άλλων σε μια ομιλία του στην Ερμούπολη ο γνωστός οδηγός αγώνων Ιαβέρης: «Πόσοι κάηκαν στις φωτιές της Πελοποννήσου το 2007; 80 άνθρωποι. Και πάλι ο κοιμισμένος στον καναπέ του Έλλην, ξύπνησε από το μόνιμο λήθαργό του και μίλησε για “εθνική τραγωδία”. Οι 2.500 νεκροί κάθε χρόνο στα τροχαία τί είναι; Έχει διαφορά ένας άνθρωπος που καίγεται από έναν που σκοτώνεται σε τροχαίο; Για πείτε μου;» Εγώ θα προχωρούσα το επιχείρημα ακόμη πιο πέρα: «Πόσες εθελοντικές οργανώσεις δραστηριοποιούνται (με κρατική μάλιστα χρηματοδότηση) στον τομέα της κατάσβεσης δασικών πυρκαγιών και πόσες ενεργούν σαν τους Υπεύθυνους Νέους Οδηγούς στον τομέα της πρόληψης των τροχαίων;»

Και πόσοι έλληνες υφυπουργοί ή άλλοι υψηλά ιστάμενοι αρμόδιοι είναι έτοιμοι να ξενυχτήσουν για να εξυπηρετήσουν μερικούς μεθυσμένους οδηγούς οδηγώντας τους με ασφάλεια στο σπίτι τους;

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Καλή Χρονιά 2012 ...

2012-01-02T14:00:00.000+01:00

Στις ευχές μου για το 2011 είχα παρομοιάσει τη «χρονιά σαν έναν δρόμο γεμάτο λουλούδια αλλά και τσουκνίδες ή και αγκάθια. Κάθε όμορφη στιγμή ένα πολύχρωμο τριαντάφυλλο, μια ευωδιαστή γαρδένια, ένας μεθυστικός βασιλικός. Κάθε στεναχώρια, κάθε θλίψη, ένα αγκάθι.»

Δυστυχώς, το 2011 τελείωσε με αρκετές στεναχώριες. Βαριές αρρώστιες χτύπησαν στενούς συγγενείς και τις οικογένειες πολύτιμων φίλων. Διαζύγια αγαπημένων προσώπων που δυστυχώς φαίνεται πως θα προκαλέσουν πολύ πόνο και ανώφελα παιδικά τραύματα. Με θλιβερή υπόκρουση μια πρωτοφανή κρίση αξιών, εμπιστοσύνης και ηθικής, η οποία πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε οικονομική κρίση που επηρεάζει πολύ κόσμο σε όλη την Ευρώπη.

Φέτος προσπάθησα να ευχηθώ με άλλον τρόπο, προσπαθώντας με τις μικρές μου δυνάμεις να κάνω τον κόσμο λίγο καλύτερο. Υποστηρίζοντας κάποιες επιχειρήσεις από τα Χανιά να συμμετάσχουν στην Χριστουγεννιάτικη αγορά των Βρυξελλών με προϊόντα ποιότητας (λάδι και βαλσάμικο, μέλι και ρακόμελο, ελιές και κριτσίνια, αλλά και βότανα (μαλοτήρα, δίκταμο, φασκόμηλο) από τα κρητικά βουνά και άνθος αλατιού από τις παραλίες της Κρήτης. Γράφοντας κάθε εβδομάδα στα «Χανιώτικα Νέα» μια στήλη με ιδέες και συμβουλές για την Προστασία του Πολίτη και την Καθημερινότητα, που αναδημοσιεύω σε τούτο το ιστολόγιο. Εισηγούμενος κάποιες δράσεις στον Περιφερειάρχη Κρήτης κ. Αρναουτάκη για την ενίσχυση της προστασίας των πολιτών. Και αγωνιζόμενος πάντα για ένα καλύτερο 112, έναν ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων που να παρέχει υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης υψηλής ποιότητας.

Το 2012, αν και δίσεκτο, είναι ωστόσο Διεθνές Έτος των Συνεταιρισμών, Διεθνές έτος της Αειφόρου Ενέργειας για όλους και Ευρωπαϊκό Έτος Ενεργού Γήρανσης και Αλληλεγγύης μεταξύ των Γενεών. Προσφέρει σε όλους ευκαιρίες για εθελοντική προσφορά, έτσι ώστε να περισσέψουν τα τριαντάφυλλα κι οι μυρωδάτοι βασιλικοί (σαν του φίλου μου του Βαγγέλη στα Τσικαλαριά) και όχι τ'αγκάθια κι οι τσουκνίδες.

Εύχομαι σε όλους ένα 2012 γεμάτο λουλούδια προσφοράς, αγάπης και αλληλεγγύης!

Αγαπητέ Άγιε Βασίλη …

2011-12-29T12:46:00.011+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Δεκεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Αγαπητέ Άγιε Βασίλη …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ενόψει της νέας χρονιάς, σε παρακαλώ να θυμηθείς όσους προσπαθούν να απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο αλλά και όσους, μέσω της πρόληψης, φροντίζουν για την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές

Σε παρακαλώ να φέρεις φρόνηση στον καθένα μας ώστε να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες στο φαΐ, στο πιοτό, στην άσκηση, στον τρόπο που κυκλοφορούμε στο δρόμο σεβόμενοι τους κανόνες της οδικής κυκλοφορίας. Να αποφεύγουμε να πιάνουμε εργαλεία που δεν γνωρίζουμε πώς να χρησιμοποιήσουμε. Να μην χρησιμοποιούμε χημικά και φάρμακα χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις. Δώσε μας φρόνηση να προστατεύουμε τα παιδιά από επικίνδυνα παιχνίδια, από φυτοφάρμακα και από επικίνδυνα τρόφιμα.

Τη χρονιά που έρχεται βοήθησέ μας να μάθουμε όλοι πώς να καλούμε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση ατυχήματος μέσω του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων 112 ή μέσω των εθνικών αριθμών (ασθενοφόρα 166, πυροσβεστική 199, αστυνομία 100). Βοήθησε τα παιδιά και τους νέους να αποφεύγουν να τις καλούν άσκοπα ή για πλάκα, εμποδίζοντάς τες να επέμβουν σε κάποια πραγματική έκτακτη ανάγκη. Βοήθησε μας να μάθουμε πώς να αναγνωρίζουμε τα πρώτα συμπτώματα του καρδιακού επεισοδίου και πώς να αρχίζουμε την καρδιο-αναπνευστική αναζωογόνηση. Πώς να αναγνωρίζουμε τα συμπτώματα του εγκεφαλικού επεισοδίου και πώς να βοηθούμε ψυχολογικά τους πλησίον μας στις πρώτες στιγμές μετά από ένα συμβάν.

Βοήθησέ μας να μάθουμε να οδηγούμε σωστά, χωρίς να ξεπερνούμε τα όρια ταχύτητας, προσέχοντας περισσότερο στα επικίνδυνα σημεία του οδικού δικτύου και σεβόμενοι τους πεζούς. Δώσε μας φώτιση να ΜΗΝ οδηγούμε όταν έχουμε πιεί ή όταν είμαστε κουρασμένοι, αναλογιζόμενοι όχι μόνο τους εαυτούς μας αλλά και τις οικογένειές μας, που θα ζήσουν την τραγωδία ενός θανάτου ή μιας μόνιμης αναπηρίας.

Άγιε Βασίλη, από την Φινλανδία που μας έρχεσαι, γνωρίζεις τη σημασία της άμεσης επέμβασης σε περίπτωση ατυχήματος αφού εκεί και στις άλλες σκανδιναβικές χώρες η υπηρεσία του 112, του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων, λειτουργεί υποδειγματικά. Βοήθησε λοιπόν κι εδώ τις αρμόδιες υπηρεσίες να συντονιστούν και να φέρουν με επιτυχία σε πέρας το έργο εκσυγχρονισμού του 112 που βρίσκεται σε εξέλιξη. Προκειμένου όλοι οι πολίτες που θα βρεθούν σε κίνδυνο να μπορούν να λάβουν την καλύτερη δυνατή βοήθεια στον τόπο του ατυχήματος και στον ελάχιστο δυνατό χρόνο.

Τους εθελοντές σε παρακαλώ να βοηθήσεις παντοιοτρόπως. Με εξοπλισμό και μέσα αλλά κυρίως, με πλαισίωση από τις αρμόδιες υπηρεσίες για την καλύτερη αντιμετώπιση των αιτίων που προκαλούν τις στατιστικά σημαντικότερες επεμβάσεις. Βοήθησε να υπάρχουν μερικοί εθελοντές σε κάθε πολυκατοικία, σε κάθε γειτονιά, σε κάθε σχολείο, σε κάθε επιχείρηση, σε κάθε παραλία, σε κάθε αγορά. Που να ξέρουν πώς να αντιμετωπίσουν ένα καρδιακό επεισόδιο, πώς να χρησιμοποιήσουν έναν απινιδωτή, πώς να καθησυχάσουν τους συγγενείς ενός θύματος, πώς να συνεννοηθούν με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Βοήθησε τους μηχανικούς και τους εργολάβους να κατασκευάζουν σωστά αντισεισμικά κτήρια, και τις αρμόδιες υπηρεσίες να μην δίνουν άδειες κατασκευής σε περιοχές που απειλούνται από πλημμύρες. Φώτισε τους πολίτες και τις αρχές να καθαρίζουν τα δάση από τις εύφλεκτες ύλες πριν από το καλοκαίρι και να φτιάχνουν αντιπυρικές ζώνες σε περιοχές που κινδυνεύουν από πυρκαγιές. Βοήθησε, τέλος, τους πολίτες με σπίτια μέσα σε δασικές περιοχές να διαβάσουν τον Οδηγό Πυροπροστασίας του Δήμου Χανίων και να εφαρμόσουν τις σχετικές οδηγίες.

Φώτισε σε παρακαλώ τους αρμόδιους να οργανώσουν την εκπαίδευση των μαθητών, των σπουδαστών, των φοιτητών σε θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών. Βοήθησε να δημιουργηθεί στην Κρήτη ένα κέντρο εκπαίδευσης στην ασφάλεια και ένας πανεπιστημιακός – ερευνητικός πόλος με αντικείμενο την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές.

Και πάνω απ’ όλα βοήθησε να δημιουργηθεί μια κουλτούρα με επίκεντρο την ασφάλεια και την προστασία, ένα σήμα ποιότητας «Ασφαλής Κρήτη» για τα σχολεία, τα ξενοδοχεία, τις αθλητικές εγκαταστάσεις, τα κέντρα διασκέδασης, τα νοσοκομεία, τις παραλίες, τις κοινότητες, τους οδικούς άξονες, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια. Ένα σήμα ποιότητας που θα διακηρύξει σε όλο τον κόσμο ότι η Κρήτη μας είναι ασφαλής για να την επισκεφτούν παιδιά, ενήλικες και ηλικιωμένοι γιατί έχει φροντίσει να αναβαθμίσει την πρόληψη αλλά και όλες τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και περίθαλψης.

Με τις καλύτερες μου ευχές για ένα Ευτυχισμένο, Ασφαλές 2012, με Υγεία, Πρόοδο, διάθεση για Εθελοντική Προσφορά και Όμορφα Αισθήματα!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ποια είναι η Ελισάβετ Μιχαλακούδη;

2011-12-21T17:22:00.014+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Δεκεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ποια είναι η Ελισάβετ Μιχαλακούδη;
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Κάθε πρωί πηγαίνοντας στη δουλειά με συνοδεύει ανά εικοσάλεπτο περίπου μια ραδιοφωνική αναφορά από το κέντρο ελέγχου της οδικής κυκλοφορίας της γαλλόφωνης περιοχής του Βελγίου για τις συνθήκες που επικρατούν στους δρόμους

Τα γαλλόφωνο κέντρο παρακολούθησης της οδικής κυκλοφορίας, το κέντρο PEREX (προφέρεται Περέξ), είναι εγκατεστημένο στην πρωτεύουσα της Βαλλονίας, τη Ναμύρ και παρακολουθεί σε 24ωρη βάση την κυκλοφορία και την λειτουργία των ηλεκτρονικών συστημάτων και των συστημάτων τηλεπικοινωνιών που σχετίζονται με την οδική κυκλοφορία. Καλύπτει όχι μόνο τους αυτοκινητόδρομους αλλά και τους υπόλοιπους δρόμους του εθνικού δικτύου στην Βαλλονία αλλά και την κυκλοφορία στις Βρυξέλλες και στην Φλάνδρα.

Το κέντρο PEREX συγκεντρώνει δεδομένα από διάφορες πηγές. Από τα ηλεκτρονικά συστήματα παρακολούθησης της κυκλοφορίας (κάμερες, μετεωρολογικοί σταθμοί, ανιχνευτές ομίχλης, βρόγχοι επαγωγής, κλπ.) που είναι εγκατεστημένα σε όλο το οδικό δίκτυο και μεταδίδουν τις πληροφορίες στο κέντρο μέσω ενός σύγχρονου δικτύου οπτικών ινών. Δεδομένα συλλέγονται επίσης από διάφορες αρχές όπως η αστυνομία, τα κέντρα παρακολούθησης της κυκλοφορίας στο υπόλοιπο Βέλγιο ή και στις γειτονικές χώρες αλλά και από τους ίδιους τους οδηγούς που έχουν στη διάθεση τους ένα δωρεάν τηλέφωνο για να αναφέρουν τα ενδεχόμενα προβλήματα (ένα αυτοκίνητο που κινείται στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, ένα αντικείμενο στο οδόστρωμα, ένα όχημα σταθμευμένο στην λωρίδα έκτακτης ανάγκης). Τα δεδομένα αναλύονται, επαληθεύονται και τροφοδοτούν το WHIST (προφέρεται Ουίστ), το σύστημα πληροφοριών ελέγχου της κυκλοφορίας στους αυτοκινητόδρομους της Βαλλονίας.

Το WHIST επιτρέπει στους ελεγκτές της οδικής κυκλοφορίας να έχουν πλήρη εικόνα της κατάστασης που επικρατεί στο δίκτυο και να παρακολουθούν την εξέλιξη των διάφορων συμβάντων όπως μποτιλιαρίσματα, ατυχήματα, εργοτάξια κλπ. Το σύστημα προτείνει στους ελεγκτές τις ενδεχόμενες ενέργειες που πρέπει να αναλάβουν χρησιμοποιώντας τις ομάδες που βρίσκονται επί τόπου, ενημερώνοντας τους οδηγούς και τις υπηρεσίες και χρησιμοποιώντας τα μέσα δυναμικής διαχείρισης που διαθέτει το δίκτυο όπως μεταβλητή σήμανση, φανάρια ελέγχου της κυκλοφορίας, κινητές μπάρες κλπ. Με την μεταβλητή σήμανση είναι δυνατόν, με βάση τις πραγματικές συνθήκες κυκλοφορίας, να μεταβληθούν τα όρια ταχύτητας, να υποδειχτούν οι λωρίδες κυκλοφορίας που είναι ανοικτές ή τέλος να προταθούν παρακαμπτήριες και εναλλακτικές διαδρομές στους οδηγούς.

Κι ερχόμαστε στην πληροφόρηση των οδηγών. Το κέντρο Περέξ έχει συμβληθεί με την γαλλόφωνη ραδιοτηλεόραση του Βελγίου (RTBF) που μεταδίδει τακτικά τις πληροφορίες από συγκεκριμένους ραδιοσταθμούς ευρείας ακροαματικότητας χρησιμοποιώντας τεχνολογίες όπως το σύστημα RDS (σύστημα μετάδοσης δεδομένων από ραδιοφώνου) ή το σύστημα DAB (ψηφιακή μετάδοση ραδιοφωνικών εκπομπών). Ένας από τους ραδιοσταθμούς, ο Classic21, που μεταδίδει συνήθως μουσική και ειδήσεις έχει μάλιστα οριστεί ως ο κύριος ραδιοσταθμός μετάδοσης των πληροφοριών σχετικά με την οδική κυκλοφορία και η συχνότητά του αναγράφεται σε ενημερωτικές πινακίδες κατά μήκος των αυτοκινητοδρόμων.

Έτσι, το πρωί ενώ πηγαίνω στη δουλειά και ακούω ένα δίσκο με ελληνική μουσική, συχνά με διακόπτει η Ελισάβετ Μιχαλακούδη, μια από τις εκφωνήτριες της βελγικής ραδιοφωνίας που εργάζεται στο κέντρο Περέξ για να με ενημερώσει ότι λόγω χιονοπτώσεων έχει διακοπεί η κυκλοφορίας στον Ε411 στις Αρδέννες, ότι στον δακτύλιο των Βρυξελλών υπάρχει ένα ατύχημα που προκαλεί ουρά 5 χιλιομέτρων προς το αεροδρόμιο και ότι στο Σαρλερουά η κυκλοφορία έχει αποκατασταθεί μετά από ένα ατύχημα με ένα βυτιοφόρο. Η ελληνικής καταγωγής Ελισάβετ δεν είναι η μόνη δημοσιογράφος που μεταδίδει πληροφορίες σχετικά με την οδική κυκλοφορία. Είναι μέλος μιας ομάδας δημοσιογράφων οι οποίοι συχνά, ιδίως τα σαββατοκύριακα, μεταδίδουν και το δελτίο καιρού.

Η ενημέρωση του κοινού για τις συνθήκες οδικής κυκλοφορίας σε πραγματικό χρόνο συμβάλλει στην εξοικονόμηση ωρών εργασίας και καυσίμων, στη μείωση της ρύπανσης και στην αποσυμφόρηση των οδικών αρτηριών με την χρησιμοποίηση εναλλακτικών διαδρομών. Στηρίζεται όπως είπαμε στη αξιοποίηση πληροφοριών από κάμερες παρακολούθησης που ΔΕΝ χρησιμοποιούνται για την επιβολή προστίμων στους παραβάτες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Στηρίζεται επίσης στην συνεργασία των οδηγών που έχουν στη διάθεσή τους έναν αριθμό τηλεφώνου στον οποίον μπορούν να αναφέρουν χωρίς χρέωση κάποιο συμβάν που επηρεάζει την οδική κυκλοφορία. Το κέντρο Περέξ συνεργάζεται επίσης και με μια από τις μεγάλες οργανώσεις οδικής βοήθειας η οποία διαθέτει κάθε μέρα έναν μοτοσικλετιστή που κυκλοφορεί σε συγκεκριμένες αρτηρίες και στον δακτύλιο των Βρυξελλών και αναφέρει τις επικρατούσες συνθήκες κυκλοφορίας.

Υπάρχει περίπτωση να αποκτήσει και η Κρήτη ένα σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου της κυκλοφορίας παρόμοιο με εκείνο της Βαλλονίας; Ένα σύστημα που θα ενημερώνει τους οδηγούς για τις συνθήκες κυκλοφορίας στα Χανιά, το Ρέθυμνο, το Ηράκλειο και τον Άγιο Νικόλαο αλλά και για τα ατυχήματα στον ΒΟΑΚ και στους δευτερεύοντες άξονες του οδικού δικτύου; Ένα σύστημα που θα συνεργάζεται με έναν ραδιοσταθμό πανκρήτιας εμβέλειας εξοπλισμένο με σύστημα εκπομπής RDS το οποίο να μπορούν να λαμβάνουν όλα τα αυτοκίνητα που είναι επίσης εξοπλισμένα με δέκτες RDS; Ένα σύστημα συνδεδεμένο με φωτεινούς σηματοδότες, μεταβλητά σήματα ορίων ταχύτητας και με έναν δωρεάν τηλεφωνικό αριθμό για τους οδηγούς που διαπιστώνουν ένα πρόβλημα και θέλουν να το αναφέρουν για να προστατεύσουν τους συμπολίτες τους;

Όλα είναι δυνατά για όσους θέλουν και έχουν διάθεση να το τολμήσουν!

Με στοιχεία από το http://routes.wallonie.be.
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Καλά Χριστούγεννα με ασφάλεια!

2011-12-14T20:52:00.001+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Δεκεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Καλά Χριστούγεννα με ασφάλεια!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Καθώς πλησιάζουν οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς ας θυμηθούμε μερικά βασικά πράγματα για την ασφάλεια όλων μας αλλά περισσότερο των μικρών παιδιών

Οι γιορτές έφτασαν! Στην ημερησία διάταξη το στόλισμα του χριστουγεννιάτικου δένδρου αλλά και του σπιτιού γενικότερα. Η αγορά των δώρων για μικρούς και μεγάλους. Και η προετοιμασία για να περάσουμε τις μέρες της αργίας με την οικογένεια και τους φίλους. Οι γιορτές θα περάσουν όμορφα χωρίς εκπλήξεις αν πάρουμε μερικές απλές προφυλάξεις έτσι ώστε να διασκεδάσουμε χωρίς να υποθηκεύσουμε την ασφάλεια ούτε να αγχωθούμε βλέποντας σε κάθε γωνιά και σε κάθε πράξη μας πιθανούς και απίθανους κινδύνους.

Κατ’ αρχάς φροντίζουμε να έχουμε τα απαραίτητα όπως για παράδειγμα ένα ψαλίδι για να ανοίξουμε τα δώρα κι ένα κατσαβίδι για να συναρμολογήσουμε τα νέα παιχνίδια – αντί να χρησιμοποιήσουμε στα γρήγορα ένα μαχαίρι που είναι πιο επικίνδυνο. Διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης των νέων συσκευών και παιχνιδιών ιδίως όσες αφορούν την ασφάλεια λειτουργίας. Κάνουμε χώρο για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους που τον χρειάζονται κι έτσι αποφεύγουμε πτώσεις από σκουντούφλημα ή γλίστρημα. Ιδιαίτερα προσέχουμε τα πολύ μικρά παιδιά και απομακρύνουμε κάθε μικροαντικείμενο ή ακόμη και τρόφιμα (π.χ. ξηρούς καρπούς). Πολλά στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου δεν είναι παιχνίδια αν και μοιάζουν με τέτοια, γι’ αυτό και δεν υπόκεινται στους κανονισμούς που διέπουν την ασφάλεια των παιχνιδιών. Φροντίζουμε να τα τοποθετήσουμε σε ικανό ύψος για να μην τα φτάνουν τα νήπια που έχουν την τάση να βάζουν τα πάντα στο στόμα τους.

Μια από τις σοβαρότερες απειλές κατά τη διάρκεια των γιορτών είναι η πυρκαγιά – οι πιθανότητες θανάτου από πυρκαγιά τα Χριστούγεννα είναι 50% μεγαλύτερες σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο. Ο κίνδυνος αυξάνει όχι μόνο λόγω του συνδυασμού καπνίσματος και κατανάλωσης οινοπνευματωδών αλλά επειδή συχνά χρησιμοποιούμε και κεριά χωρίς να έχουμε λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις. Για να αποφύγουμε το ενδεχόμενο πυρκαγιάς φυλάμε τα σπίρτα, τους αναπτήρες και τα κεριά μακριά από τα παιδιά, δεν αφήνουμε την κουζίνα αναμμένη χωρίς επιτήρηση, δεν υπερφορτώνουμε τις πρίζες, σβήνουμε τα τσιγάρα με λίγο νερό στο τασάκι ούτε αφήνουμε αναμμένα κεριά αλλά τα σβήνουμε πλήρως.

Δεν βάζουμε αναμμένα κεριά κοντά στο χριστουγεννιάτικο δένδρο, κάτω από ράφια, κοντά σε άλλα εύφλεκτα υλικά (κουρτίνες, διακοσμήσεις, ευχετήριες κάρτες κλπ.). Τα κεριά τα βάζουμε πάντα σε κηροπήγια με σταθερή βάση ενώ τα κεράκια με μεταλλική βάση τα τοποθετούμε σε επιφάνεια που να αντέχει τη θερμότητα (όχι πάνω σε τηλεοράσεις ή πλαστικές επιφάνειες). Δεν αφήνουμε τα φωτάκια του δένδρου αναμμένα το βράδυ ή όταν απουσιάζουμε. Ο ανιχνευτής καπνού έχει σώσει πολλές ζωές χτυπώντας συναγερμό – αν έχουμε τον δοκιμάζουμε πριν τις γιορτές. Αν δεν έχουμε φροντίζουμε να εγκαταστήσουμε έναν στο υψηλότερο σημείο του σπιτιού, εκεί που θα μαζευτεί ο καπνός από ενδεχόμενη πυρκαγιά. Αν ζούμε σε σπίτι με πολλά εύφλεκτα υλικά (ξύλινες επενδύσεις, ψευδοροφές, χωρίσματα) καλόν θα είναι να έχουμε και ένα σχέδιο διαφυγής σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Μια άλλη πηγή ατυχημάτων είναι τα παιχνίδια που αγοράζουμε για παιδιά, εγγόνια και ανίψια. Φροντίζουμε να αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού και τα αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές που τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας. Η προσωπική επαφή με έναν πεπειραμένο πωλητή μπορεί να μας λύσει πολλές απορίες αντί να αγοράσουμε βιαστικά ένα ακατάλληλο παιχνίδι από κάποιον πλανόδιο ή από το σούπερ-μάρκετ. Προσέχουμε τα μικροαντικείμενα που ενδέχεται να προκαλέσουν πνιγμό σε νήπια συμπεριλαμβανομένων και εξαρτημάτων που μπορεί να πέσουν από άλλα παιχνίδια, μικρές μπαταρίες που μοιάζουν με κουμπιά ή ακόμη και ξεφούσκωτα ή σκασμένα μπαλόνια.

Πολλά ατυχήματα έχουν επίσης προέλθει από τα λαμπάκια του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Τα καινούργια λαμπάκια τηρούν κανονικά αυστηρότερους κανόνες ασφαλείας – κυρίως λειτουργούν με χαμηλότερες τάσεις κι έτσι είναι λιγότερο επικίνδυνα. Φυσικά δεν αλλάζουμε λαμπάκια όταν το σύστημα είναι στην πρίζα και φροντίζουμε τα παιδάκια να μην έχουν πρόσβαση στα λαμπάκια τα οποία μπορούν και να τα καταπιούν. Φροντίζουμε τα καλώδια να είναι καλά μονωμένα για να αποφύγουμε τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας αλλά και στην άκρη για να μην σκοντάψουμε εμείς ή οι πιο ηλικιωμένοι. Αποφεύγουμε να κρύβουμε τα καλώδια κάτω από τα χαλιά όπου οι ενδεχόμενες ζημιές θα μείνουν απαρατήρητες και μπορεί να προκαλέσουν βραχυκυκλώματα και ίσως πυρκαγιά. Τέλος, δεν βάζουμε στον κήπο λαμπάκια που δεν είναι ειδικά σχεδιασμένα για χρήση στο ύπαιθρο.

Ένα από τα πιο επικίνδυνα δωμάτια του σπιτιού, η κουζίνα, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Το μαγείρεμα θέλει ηρεμία και αυτοσυγκέντρωση γι’ αυτό δεν το αφήνουμε για την τελευταία στιγμή. Έτσι θα αποφύγουμε τα ατυχήματα με καυτά λάδια, βραστά νερά και κοφτερά μαχαίρια επειδή θα βιαζόμαστε. Δεν αφήνουμε να μπουν στην κουζίνα όσοι δεν έχουν πράγματι δουλειά και φροντίζουμε να καθαρίσουμε αμέσως ό,τι πέφτει στο πάτωμα για να αποφύγουμε τις πτώσεις από γλίστρημα.

Τέλος, το βράδυ της πρωτοχρονιάς πολλοί θα γιορτάσουν υποδεχόμενοι το νέο χρόνο με πυροτεχνήματα. Τα παιδιά μπορούν να παρακολουθούν την εκτόξευση από απόσταση ασφαλείας αλλά τα πυροτεχνήματα πρέπει να τα χειρίζονται ενήλικες που θα έχουν σχεδιάσει το θέαμα έτσι ώστε να συνδυάζει ασφάλεια και ευχαρίστηση. Πριν από τη χρήση φροντίζουμε να έχουμε φυλάξει τα πυροτεχνήματα με ασφάλεια και να έχουμε διαβάσει προσεκτικά τις οδηγίες. Όταν τα ανάβουμε φροντίζουμε να μην πλησιάζουμε το πρόσωπό μας και μετά το άναμμα απομακρυνόμαστε σε απόσταση ασφαλείας. Φροντίζουμε τα πυροτεχνήματα να εκτοξεύονται σε κατεύθυνση αντίθετη από τους θεατές.

Οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι ευκαιρίες για οικογενειακή ευτυχία και χαρά. Με λίγη προσοχή και προβλεπτικότητα θα μας αφήσουν μόνο όμορφες αναμνήσεις …

Καλές γιορτές σε όλους με υγεία, ασφάλεια και όμορφα αισθήματα!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Φόβοι της καθημερινότητας

2011-12-07T11:11:00.000+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Δεκεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Φόβοι της καθημερινότητας
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Αντί να φοβόμαστε τις πραγματικές απειλές της καθημερινότητας, τρέμουμε για πράγματα που είναι μάλλον απίθανο να μας συμβούν κάτω από πραγματικές συνθήκες.

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα για τις πραγματικές απειλές για την ζωή και την υγεία μας με βάση τις στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Απειλές που έχουν να κάνουν με καθημερινές συνήθειες, όπως το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η έλλειψη άσκησης και ο απρόσεκτος τρόπος με τον οποίο χειριζόμαστε φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα. Όμως στην πραγματικότητα πολλοί λίγοι φοβούνται αυτά από τα οποία είναι πολύ πιθανόν να υποφέρουν στο κοντινό ή το μακρινό μέλλον. Αντίθετα, φοβόμαστε άλλα πράγματα, μερικά δικαιολογημένα, αλλά και πολλά μάλλον αδικαιολόγητα.

Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα μεγάλης πανευρωπαϊκής έρευνας σχετικά με τις σημαντικότερες απειλές όσον αφορά την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Με βάση την έρευνα, οι πολίτες σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θεωρούν ότι οι πέντε σημαντικότερες απειλές για την ασφάλειά τους είναι η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, η φτώχεια και η λαθρομετανάστευση. Οι Έλληνες θεωρούν ότι οι πέντε σημαντικότερες απειλές της ευρωπαϊκής ασφάλειας είναι κατά σειρά προτεραιότητας η οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, η φτώχεια, η διαφθορά, η λαθρομετανάστευση και η έλλειψη ασφάλειας στα σύνορα. Μάλιστα, στην Ελλάδα καταγράφεται το υψηλότερο ποσοστό των ερωτηθέντων στην Ευρώπη που θεωρεί τις δύο πρώτες απειλές ως πολύ σημαντικές. Παράλληλα, σε εθνικό επίπεδο οι Έλληνες θεωρούν ότι οι πέντε σημαντικότερες απειλές περιλαμβάνουν τα ίδια μόνο που η έλλειψη ασφάλειας στα σύνορα έχει περάσει στην έβδομη θέση και την θέση της έχει πάρει η εγκληματικότητα μικρής κλίμακας.

Οι σημαντικότερες απειλές σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο όπως τις αντιλαμβάνονται οι πολίτες στη Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση - πηγή Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 371, Νοέμβριος 2011

Άλλες απειλές για την εθνική ασφάλεια που οι Έλληνες θεωρούν σημαντικές – αλλά σε πολύ λιγότερο ποσοστό σε σχέση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους – είναι το οργανωμένο έγκλημα, η ρύπανση του περιβάλλοντος σε συνδυασμό με την κλιματική αλλαγή, η τρομοκρατία και οι φυσικές μαζί με τις ανθρωπογενείς καταστροφές. Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται ο πόλεμος (εξωτερικός η εμφύλιος), το ηλεκτρονικό έγκλημα (ή κυβερνοέγκλημα) και ο θρησκευτικός φανατισμός. Αντίθετα σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες ιδιαίτερα σημαντικές θεωρούνται άλλες απειλές όπως η μικροεγκληματικότητα (Λουξεμβούργο, Γαλλία και Ολλανδία) και το ηλεκτρονικό έγκλημα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι συνταξιούχοι και τα άτομα ηλικίας άνω των 55 ετών φοβούνται λιγότερο την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση σε σχέση με τους νέους. Επίσης ο φόβος της κρίσης είναι μεγαλύτερος όσα περισσότερα άτομα περιλαμβάνει το νοικοκυριό. Τα στελέχη επιχειρήσεων φοβούνται περισσότερο την τρομοκρατία ενώ οι νοικοκυρές και οι άνεργοι τρέμουν περισσότερο την φτώχεια. Οι κάτοικοι αγροτικών περιοχών και οι άνεργοι φοβούνται λιγότερο το οργανωμένο έγκλημα. Τέλος, τα τρίτα τέταρτα των Ευρωπαίων θεωρούν ότι η εσωτερική ασφάλεια της Ευρώπης συνδέεται με εξωτερικούς παράγοντες και εξελίξεις. Ακόμη, σε γενικές γραμμές οι Έλληνες, όπως και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι, απαντούν ότι για την αντιμετώπιση των σημαντικών απειλών για την ασφάλεια, τα μέτρα που λαμβάνονται τόσο σε εθνικό όσο και ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ανεπαρκή.

Πως αντιμετωπίζει κανείς όλες αυτές τις απειλές όταν είναι μάλιστα πεπεισμένος ότι είναι σχεδόν ανεξέλεγκτες σε εθνικό αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Πολύ θα ήθελα μέσα σε λίγες γραμμές να δώσω μια μαγική λύση. Δυστυχώς, όπως και για τις πραγματικές απειλές της υγείας που αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα, η προστασία από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και από την φτώχεια απαιτούν κατ’ αρχήν αλλαγές συνηθειών και τρόπου ζωής σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο. Παράλληλα με τις απαιτούμενες ενέργειες στα διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό) η κοινωνική αλληλεγγύη και η εθελοντική προσφορά σε ατομικό επίπεδο αλλά και μέσω μη κυβερνητικών οργανώσεων μπορούν να παίξουν σημαντικότατο ρόλο.

Για την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας μικρής κλίμακας, πέρα από την ενίσχυση της αστυνόμευσης για την οποία ευθύνονται οι αρμόδιες αρχές, απαιτείται αυξημένη προσοχή από τον καθένα μας, στο σπίτι, στο δρόμο, στην αγορά, στη δουλειά. Το καλύτερο μέσο προστασίας είναι τα μάτια μας και το μυαλό μας. Μην εμπιστεύεστε αγνώστους που σας προσεγγίζουν με πολύ πειστικές προσφορές ή προβλήματα. Μην αποδέχεστε τηλεφωνικές προσφορές ή ακόμη και πληροφορίες που μοιάζουν αληθινές. Επαληθεύστε πάντα με κάποιον έμπιστο συγγενή ή γνωστό πριν ενεργήσετε. Ελέγξτε ποιος κτυπά την πόρτα πριν ανοίξετε (για τα συστήματα συναγερμού διαβάσατε πριν λίγες μέρες στα Χ.Ν. και δεν χρειάζεται να τα επαναλάβω). Η συνεργασία με τους γείτονες είναι πρωταρχικής σημασίας για την προστασία σε περιπτώσεις που κάτι ξεφεύγει από το συνηθισμένο. Στο δρόμο και στην αγορά, ακόμη και στην εκκλησία, προσέχετε το πορτοφόλι σας και την τσάντα σας. Μην σταματάτε το αυτοκίνητο στην ερημιά για να βοηθήσετε κάποιον που σας κάνει νόημα απεγνωσμένα εκτός κι αν τον ξέρετε. Τηλεφωνείστε στην αστυνομία, στην οδική βοήθεια ή στο ΕΚΑΒ για να αναφέρετε το σημείο στο οποίο υπάρχει ανάγκη βοηθείας – θα έχετε κάνει το καθήκον σας χωρίς να εκτεθείτε αδικαιολόγητα σε κίνδυνο.

Η πιθανότητα βέβαια να σας τύχει κάποιο δυσάρεστο συμβάν από τα παραπάνω είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με την πιθανότητα να ταλαιπωρηθείτε από σοβαρά προβλήματα υγείας επειδή δεν κόψατε εγκαίρως το κάπνισμα ή επειδή δεν προσέξατε την αρτηριακή σας πίεση, το ζάχαρο και την χοληστερίνη σας, ή τέλος επειδή τραυματιστήκατε σε κάποιο τροχαίο ατύχημα ή κάνοντας μαστορέματα στο σπίτι. Αλλά είπαμε, φοβόμαστε περισσότερο τα πράγματα που δεν ελέγχουμε ενώ αγνοούμε τους πραγματικούς, συχνά θανάσιμους, κινδύνους στους οποίους εκθέτουμε τους εαυτούς μας εμείς οι ίδιοι …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Οι πραγματικές απειλές της καθημερινότητας!

2011-11-30T08:55:00.019+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Νοεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Οι πραγματικές απειλές της καθημερινότητας!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (ΠΟΥ) έχει καταγράψει τις πραγματικές απειλές της καθημερινότητας με βάση τα στατιστικά στοιχεία από την επιβάρυνση της υγείας εξ αιτίας των ασθενειών.

Το 2008 η ΠΟΥ δημοσίευσε για πρώτη φορά στατιστικά στοιχεία από όλο τον κόσμο σχετικά με την επιβάρυνση της υγείας λόγω των ασθενειών. Όπως έχουμε ξαναγράψει, από τα στοιχεία αυτά αλλά και από μεταγενέστερες έρευνες προκύπτει ότι, στην Ευρώπη και στην Ελλάδα, οι περισσότεροι θάνατοι οφείλονται στα καρδιαγγειακά νοσήματα. Ακολουθούν οι θάνατοι από νεοπλασίες (καρκίνοι), από ασθένειες του αναπνευστικού, ασθένειες του πεπτικού/ουρογεννητικού, από τραυματισμούς και τέλος οι θάνατοι από νευροψυχιατρικές παθήσεις. Η ΠΟΥ χρησιμοποιεί και μια άλλη παράμετρο για να μετρήσει την επίπτωση που έχουν οι αρρώστιες στην ποιότητα ζωής του ασθενούς. Πρόκειται για τα σταθμισμένα ως προς την αναπηρία χρόνια ζωής (DALYs), τα οποία «χάνονται» ετησίως λόγω των ασθενειών. Εδώ την πρώτη θέση κατέχουν οι νευροψυχιατρικές παθήσεις και ακολουθούν τα καρδιαγγειακά, οι νεοπλασίες, οι περιγεννητικές και άλλες συγγενείς ανωμαλίες καθώς και οι τραυματισμοί.

Με την πάροδο του χρόνου οι παραδοσιακές απειλές για την υγεία αντικαθίστανται από τις σοβαρότερες απειλές του σύγχρονου τόπου ζωής - πηγή ΠΟΥ

Στη συνέχεια, το 2009, η ΠΟΥ δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας ανάλυσης που συνδέει τις παραπάνω στατιστικές με τις πραγματικές απειλές για την υγεία. Στις 10 σημαντικότερες απειλές δεν συναντούμε τους σεισμούς, τα τσουνάμι, τα πυρηνικά ή τις επιδημίες … Οι δύο κυριότερες απειλές για την υγεία μας είναι το κάπνισμα και η υψηλή αρτηριακή πίεση! Ακολουθεί η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης, το υψηλό ζάχαρο, η υψηλή χοληστερίνη, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, η ρύπανση του αέρα στις αστικές περιοχές, η κατανάλωση οινοπνευματωδών και ναρκωτικών και τέλος οι κίνδυνοι στους χώρους εργασίας.

Οι θάνατοι από καρκίνο του πνεύμονα λόγω τσιγάρου είναι δεκάδες φορές περισσότεροι από εκείνους που οφείλονται στην ατμοσφαιρική ρύπανση ... - Πηγή ΠΟΥ

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ΠΟΥ καταλήγει στο συμπέρασμα πως οι 10 σημαντικότεροι κίνδυνοι μειώνουν το προσδόκιμο ζωής κατά περίπου 9 χρόνια. Με άλλα λόγια, όποιος κόψει το κάπνισμα και μειώσει την υψηλή αρτηριακή πίεση, το ζάχαρο και τη χοληστερίνη. Όποιος αρχίσει να ασκείται μισή ώρα την ημέρα, αδυνατίσει λίγα κιλά και φροντίσει να καταναλώνει περισσότερα φρούτα και λαχανικά και λιγότερα οινοπνευματώδη. Και όποιος φροντίσει να ζει σε πόλεις με λιγότερη ρύπανση φροντίζοντας ταυτόχρονα να προσέχει περισσότερο στο δρόμο και στο χώρο εργασίας του για να μην έχει ατύχημα. Αυτός θα ζήσει 9 περίπου χρόνια περισσότερο!

Η κρητική (ή μεσογειακή διατροφή) - ένα από τα μυστικά της μακροζωίας!

Πολλά μπορούμε να πούμε και να απαιτήσουμε για την βελτίωση του συστήματος υγείας, για καλύτερες και ταχύτερες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, για μέτρα πρόληψης από σεισμούς, πυρκαγιές και πλημμύρες, αλλά η πραγματικότητα είναι διαφορετική: «η σωτηρία είναι εντός ημών» όπως λένε και οι Γραφές, συμπληρώνοντας τον Ιπποκράτη που έλεγε ότι «το φάρμακό μας είναι η τροφή μας».
Οι στατιστικές της ΠΟΥ μας διδάσκουν και κάτι ακόμη που το έχουμε ήδη γράψει στην στήλη αυτή. Κατά μέσον όρο κατά την διάρκεια της ζωής μας θα παραστούμε μάρτυρες έξη τουλάχιστον οξέων καρδιακών επεισοδίων που στο 80% των περιπτώσεων θα αφορούν συγγενείς ή συναδέλφους στο χώρο εργασίας. Όσο κι αν αυτό φαίνεται μοιραίο, το γεγονός ότι το γνωρίζουμε εκ των προτέρων μας δίνει τη δυνατότητα να προφυλαχτούμε και να προετοιμαστούμε. Να προφυλαχτούμε περιορίζοντας τους παράγοντες κινδύνου που αναφέραμε παραπάνω (κάπνισμα, υψηλή πίεση, ζάχαρο, χοληστερίνη, έλλειψη καθημερινής άσκησης, παχυσαρκία κλπ.). Να προφυλαχτούμε επισκεπτόμενοι περιοδικά τον καρδιολόγο που θα μας υποβάλλει στις κατάλληλες εξετάσεις και θα μας δώσει τις απαιτούμενες συμβουλές. Αλλά και να προετοιμαστούμε για την αντιμετώπιση της καρδιακής ανακοπής μαθαίνοντας τις βασικές κινήσεις της καρδιοαναπνευστικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ) παρακολουθώντας σχετικά μαθήματα π.χ. στον Ερυθρό Σταυρό.

Το κάπνισμα σε συνδυασμό με παχυσαρκία και υψηλή πίεση μειώνει δραματικά το προσδόκιμο της ζωής

Οι στατιστικές μας υποδεικνύουν επίσης τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε για να περιορίσουμε τους παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με την δεύτερη σημαντικότερη αιτία επιβάρυνσης της υγείας, τις νεοπλασίες (καρκίνους). Οι παράγοντες κινδύνου στην συγκεκριμένη περίπτωση είναι το κάπνισμα, η έκθεση στον ήλιο, σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες και σε ορισμένες χημικές ουσίες και ιούς, η κατανάλωση οινοπνευματωδών, το οικογενειακό ιστορικό, καθώς και η κακή διατροφή, η παχυσαρκία και η έλλειψη άσκησης. Κι εδώ είναι προφανές ότι οι καθημερινές συνήθειες παίζουν σοβαρό και καθοριστικό ρόλο. Δεν θα επαναλάβω τα περί καπνίσματος κλπ. Απλώς θα προσθέσω την προσοχή με την οποία πρέπει να χειριζόμαστε τις χημικές ουσίες που μας περιβάλλουν. Τα φυτοφάρμακα και τα λιπάσματα αλλά και όλα τα χημικά που χρησιμοποιούμε στην κουζίνα, στο μπάνιο, στον κήπο, στην καθαριότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προβλέψει να αναγράφονται υποχρεωτικά σε όλες τις συσκευασίες προϊόντων με χημικές ουσίες, όλες οι πληροφορίες σχετικά με τις ενδεχόμενες προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται κατά τη χρήση. Ας τις διαβάσουμε πριν ανοίξουμε το κουτί ή το μπουκάλι. Για ορισμένα φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα απαιτείται η χρήση ειδικής προστατευτικής στολής. Αν στη συνέχεια την στολή αυτή την βάλουμε στο πλυντήριο με όλα τα υπόλοιπα ρούχα της οικογένειας (ιδίως των παιδιών) οι επικίνδυνες χημικές ουσίες που έχουν καθίσει πάνω στα προστατευτικά ρούχα θα μεταφερθούν στα καθημερινά μας ρούχα και θα τις αναπνέουμε για μέρες …

Η αλλαγή των καθημερινών μας συνηθειών είναι το πιο δύσκολο έργο. Απαιτεί «μετάνοια», αλλαγή του τρόπου σκέπτεσθαι, αλλαγή προτεραιοτήτων. Απαιτεί επιστροφή στη σωστή κρητική διατροφή των παππούδων και περισσότερο περπάτημα στις κρητικές μαδάρες. Αλλά ας βάλουμε σε μια ζυγαριά από τη μια μεριά ένα πακέτο τσιγάρα κι από την άλλη εννέα χρόνια παραπάνω καλύτερη ζωή. Εσείς τι θα διαλέγατε;

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Το κακό στην κεφαλή …

2011-11-23T21:36:00.030+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Νοεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Το κακό στην κεφαλή …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Το εγκεφαλικό επεισόδιο δεν απειλεί μόνο τους ηλικιωμένους αλλά όλο και περισσότερο και τους νέους. Η πρόληψη αλλά και η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ζωτικής σημασίας για την επιβίωση αλλά και για την μετέπειτα ποιότητα ζωής του ασθενούς

Τους τελευταίους μήνες αρκετοί φίλοι και γνωστοί έπεσαν θύματα εγκεφαλικού. Μερικοί δεν επέζησαν. Άλλοι αποθεραπεύτηκαν τελείως. Άλλοι τέλος, βρίσκονται σε διάφορα στάδια διάγνωσης και θεραπείας. Γενικά, όσοι μεταφέρθηκαν εγκαίρως σε νοσοκομείο βρίσκονται σε πολύ καλύτερη κατάσταση από όσους καθυστέρησαν. Γεγονός που αποδεικνύει την χρησιμότητα της έγκαιρης αναγνώρισης των πρόδρομων συμπτωμάτων αλλά και την ζωτική σημασία της πρόληψης.

Ένας ξαφνικός έντονος πονοκέφαλος μπορεί να σημαίνει ότι επίκειται εγκεφαλικό

Το εγκεφαλικό επεισόδιο προκαλείται από διαταραχές ή ακόμη και διακοπή της ροής του αίματος προς τμήματα του εγκεφάλου. Όταν ένα αιμοφόρο αγγείο που καταλήγει στον εγκέφαλο αποφραχθεί εξαιτίας κάποιου θρόμβου που δημιουργείται τοπικά, το αποτέλεσμα είναι να σταματήσει η ροή του αίματος. Τότε έχουμε το αποκαλούμενο ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο. Αν ο θρόμβος που αποφράζει την ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο έχει δημιουργηθεί κάπου αλλού (π.χ. στην καρδιά ή λόγω κάποιου τραυματισμού) μιλούμε για εμβολή. Όταν τέλος ένα αιμοφόρο αγγείο στον εγκέφαλο σπάσει, προκαλώντας αιμορραγία, έχουμε έναν άλλο τύπο εγκεφαλικού επεισοδίου, το αποκαλούμενο αιμορραγικό. Σε όλες τις περιπτώσεις τα κύτταρα του εγκεφάλου νεκρώνονται επειδή παύουν να λαμβάνουν οξυγόνο με αποτέλεσμα, ανάλογα με την έκταση της βλάβης στον εγκέφαλο, να έχουμε περιορισμένη ή εκτεταμένη παράλυση, απώλεια βασικών λειτουργιών όπως η ομιλία, η όραση κλπ. ακόμη και θάνατο.

Αιμορραγικό εγκεφαλικό - Καναδικό Ίδρυμα Καρδιακών και Εγκεφαλικών Επεισοδίων

Στατιστικά, οι ηλικιωμένοι κινδυνεύουν περισσότερο από τους νέους, αν και όλα τα περιστατικά που συνέβησαν σε φίλους αφορούσαν άτομα κάτω των 50 ετών. Επίσης οι άνδρες κινδυνεύουν περισσότερο από τις γυναίκες. Οι παράγοντες κινδύνου είναι γνωστοί και μπορούμε εν πολλοίς να τους ελέγξουμε. Ο σπουδαιότερος ανεξάρτητος παράγοντας για την πρόκληση τόσο των ισχαιμικών όσο και των αιμορραγικών εγκεφαλικών επεισοδίων είναι η υπέρταση. Ο κίνδυνος εγκεφαλικού για έναν πενηντάρη με υπέρταση είναι τετραπλάσιος σε σχέση με τον πενηντάρη που ελέγχει την πίεσή του. Η θεραπεία της υπέρτασης μειώνει τα εγκεφαλικά σε ποσοστό 38% τουλάχιστον.

Μια μέρα μετά το εγκεφαλικό η αξονική αποκαλύπτει την περιοχή του εγκεφάλου που έχει νεκρωθεί ....

... προκαλώντας ημιανοψία ή ημιωπία δηλαδή ο ασθενής βλέπει τα πάντα μισά

Από εγκεφαλικά κινδυνεύουν επίσης οι καρδιοπαθείς, ιδίως όσοι πάσχουν από κολπική μαρμαρυγή, μια καρδιακή αρρυθμία στην οποία οφείλονται τα μισά θρομβοεμβολικά εγκεφαλικά. Σοβαρός παράγοντας κινδύνου είναι επίσης η στένωση της καρωτίδας που απαντάται σε ανύποπτα άτομα άνω των 65 ετών σε ποσοστό 5 έως 9% χωρίς να έχει δώσει προηγουμένως κάποια ανησυχητικά συμπτώματα. Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν επίσης το διαβήτη που μπορεί ακόμη και να εξαπλασιάσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού ή και να τον πολλαπλασιάσει αν συνδυαστεί και με υπέρταση. Την αυξημένη χοληστερίνη που αυξάνει τον κίνδυνο αρτηριοσκλήρωσης και συνεπώς απόφραξης των τριχοειδών αιμοφόρων αγγείων του εγκεφάλου και όχι μόνον. Το κάπνισμα που από μόνο του διπλασιάζει τον κίνδυνο εγκεφαλικού! Η έγκαιρη διάγνωση και έλεγχος όλων των παραπάνω, ιδίως από όσους έχουν περάσει τα 50, μπορεί να μειώσει δραματικά τον κίνδυνο όχι μόνο των εγκεφαλικών αλλά και πολλών άλλων ασθενειών.

ΕΧΑΣΕ - απομνημονεύοντας τα βασικά στοιχεία του ελέγχου για εγκεφαλικό

Πως αντιλαμβανόμαστε ότι κάποιος γονέας, παππούς, γιαγιά αλλά και νεώτεροι φίλοι ή συνάνθρωποι πλήττονται από εγκεφαλικό; Τα συμπτώματα του εγκεφαλικού είναι χαρακτηριστικά. Αδυναμία, μούδιασμα ή παράλυση της μιας πλευράς του σώματος, ενός χεριού ή ενός ποδιού συμπεριλαμβανομένου ή όχι του κάτω μέρους του προσώπου. Δυσκολία στην άρθρωση και στην έκφραση, σύγχυση και δυσκολία στην κίνηση της γλώσσας. Ξαφνική απώλεια της αίσθησης σε ένα χέρι, σε ένα πόδι ή στο μισό μέρος του προσώπου. Διαταραχές της όρασης που περιλαμβάνουν απώλεια της όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια. Ζαλάδες, απώλεια ισορροπίας, δυσκολίες βαδίσματος, απώλεια συντονισμού των κινήσεων. Έντονος επίπονος πονοκέφαλος που εμφανίζεται ξαφνικά χωρίς να υπάρχει γνωστή αιτία. Και τέλος, έντονη όσφρηση καμένου.

Συμπληρώσετε τη διαδικασία ΕΧΑΣΕ ζητώντας από τον ασθενή να σας «βγάλει γλώσσα» - αν δεν την ελέγχει καλέστε το 166 ή το 112 ΑΜΕΣΩΣ

Αν υπάρχει κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα, ή ακόμη χειρότερα συνδυασμός τους, καλούμε χωρίς καθυστέρηση το ΕΚΑΒ (166 ή 112). Μια απλή δοκιμασία για να βεβαιωθούμε ότι πρόκειται πράγματι για εγκεφαλικό είναι η διαδικασία ΕΧΑΣΕ (από τα αρχικά των λέξεων Έλεγξε Χαμόγελο, Άρθρωση, Σήκωμα χεριών Έγκαιρα). Ζητούμε από τον ασθενή να Χαμογελάσει για να διαπιστώσουμε αν ελέγχει τους μυς του προσώπου. Να Αρθρώσει μια απλή πρόταση χωρίς να χάνει τα λόγια του. Και να Σηκώσει τα χέρια του για να δούμε αν μπορεί να το κάνει. Πρόκειται για το αγγλικό FAST (Face Arm Speech Time δηλαδή έλεγχος της παραμόρφωσης του Προσώπου, της δυνατότητας ανύψωσης του Βραχίονα, και της διαταραχής της Ομιλίας, Έγκαιρα) που αποτελεί την τυπική διαδικασία ελέγχου την οποία εφαρμόζουν οι εκπαιδευμένοι τραυματιοφορείς. Άλλος έλεγχος είναι το STR από τα πρώτα γράμματα της αγγλικής λέξης stroke (= εγκεφαλικό) και αντιστοιχούν στα αρχικά των λέξεων Smile – χαμογέλασε, Talk – μίλησε, Raise – ανασήκωσε τα δύο χέρια). Μπορούμε επίσης να ζητήσουμε από τον ασθενή να μας «βγάλει γλώσσα» για να διαπιστώσουμε αν την ελέγχει. Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αποδίδεται και στα παροδικά επεισόδια που διαρκούν μερικά δευτερόλεπτα ή μερικές ώρες ενώ στη συνέχεια τα συμπτώματα εξαφανίζονται. Αποτελούν σημαντική προειδοποίηση για μελλοντικό εγκεφαλικό επεισόδιο αφού δείχνουν ότι η ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο έχει διαταραχτεί. Πρέπει να αναφέρονται αμέσως στο γιατρό για περαιτέρω διερεύνηση και θεραπεία.

Το εγκεφαλικό, αυτός ο ύπουλος εχθρός μπορεί να περιοριστεί αν εφαρμόσουμε κάποια προληπτικά μέτρα που έχουν να κάνουν με αλλαγή στις συνήθειες ζωής και διατροφής. Με την έγκαιρη διάγνωση μπορούμε να περιορίσουμε τις μακροχρόνιες επιπτώσεις και την άσκοπη ταλαιπωρία συγγενών και φίλων. Είναι στο χέρι μας – ή μάλλον στο κεφάλι μας …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com (Με στοιχεία από την ελληνική Wikipedia και τη www.neaygeia.gr).

Ελαιοσυγκομιδή με ασφάλεια

2011-11-16T21:25:00.032+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Νοεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ελαιοσυγκομιδή με ασφάλεια
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Κατά την ελαιοσυγκομιδή ο παραγωγός πρέπει να προσέχει ορισμένα σημεία για να μην αντιμετωπίσει ατύχημα στον εαυτό του και τους εργαζόμενους, που συχνά είναι συγγενείς και φίλοι

Καθώς μαζεύαμε τις ελιές τις προάλλες μελέτησα όλες τις πιθανές αιτίες ατυχήματος που μπορούν να μετατρέψουν μια ευχάριστη, και για πολλούς επικερδή, εργασία σε αιτία στεναχώριας αλλά ενδεχομένως και μόνιμης αναπηρίας. Στους περισσότερους ελαιώνες χρησιμοποιούνται ελαιοραβδιστικά και ελαιόδιχτα που εξασφαλίζουν ταχεία και σχετικά άνετη συγκομιδή. Όμως οι ελιές και τα φύλλα που υφίστανται το κτύπημα του ραβδιστικού εκτοξεύονται με μεγάλη ταχύτητα και καλόν είναι οι χειριστές αλλά και όσοι βρίσκονται πολύ κοντά τους να φορούν προστατευτικά γυαλιά για να αποφύγουν δυσάρεστα τραύματα στα μάτια.

Με ένα ζευγάρι φτηνά προστευτικά γυαλιά δεν κινδυνεύουμε από εκτοξευόμενες ελιές ή από πριονίδια

Ο σωστός τρόπος για να ανασηκώνουμε βάρη χωρίς να επιβαρύνουμε τη μέση μας

Οι μαζωχτές και οι μαζώχτρες θα σκύψουν για να συγκεντρώσουν τον καρπό και να τον καθαρίσουν ενδεχομένως από τα φύλλα και τα κλαδάκια που έχουν πέσει μαζί με τις ελιές. Το σκύψιμο και πολύ περισσότερο το σήκωμα των γεμάτων σάκων (και στη συνέχεια των δοχείων με το λάδι) πρέπει να γίνεται με προσοχή προκειμένου να μην δημιουργηθούν προβλήματα στη μέση. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί τα προβλήματα της μέσης ως σημαντικό πρόβλημα υγείας με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Μάλιστα, σε πολλούς ασθενείς οι πόνοι της μέσης επανεμφανίζονται περιοδικά και σε πολλές περιπτώσεις δεν θεραπεύονται ποτέ. Ταλαιπωρούν τους άνδρες πιο πολύ από τις γυναίκες και τους μεσήλικες και τους ηλικιωμένους πολύ περισσότερο από τους νέους. Έχει μάλιστα αποδειχτεί ότι η καλύτερη και φθηνότερη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η προληπτική εκπαίδευση στην ανύψωση βαρών.

Μην δοκιμάσετε να σηκώσετε τις ελιές σε αυτή τη στάση γιατί εκτός από τη μέση θα σας πονέσει και ο αυχένας σας

Ο σωστός τρόπος για να ανασηκώνουμε βάρη χωρίς να επιβαρύνουμε τη μέση μας

Παράλληλα με την ελαιοσυγκομιδή ή αμέσως μετά γίνεται και το κλάδεμα. Οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτή τη δραστηριότητα μπορούν επίσης να αποτραπούν. Αν χρειαστεί να ανεβούμε στην ελιά ας προσέξουμε να μην πέσουμε. Ας μην χρησιμοποιήσουμε αλυσοπρίονο αν δεν γνωρίζουμε τον χειρισμό του για να αποφύγουμε άσκοπους τραυματισμούς που μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαροί. Όταν δεν κόβουμε φροντίζουμε να ενεργοποιούμε το φρένο του αλυσοπρίονου. Προσέχουμε επίσης τους τραυματισμούς που μπορεί να προκληθούν από την πτώση μεγάλων κλαδιών. Τα προστατευτικά γυαλιά είναι και εδώ απαραίτητα για να αποφύγουμε τραυματισμούς των ματιών από πριονίδια. Αν χρησιμοποιούμε το αλυσοπρίονο για πολύ ώρα, ή αν χρησιμοποιούμε και άλλα εργαλεία που κάνουν πολύ θόρυβο καλόν θα είναι να φορέσουμε και ωτοασπίδες για την προστασία της ακοής. Τέλος, οι κραδασμοί από τα αλυσοπρίονα αλλά και από άλλα εργαλεία μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις αρθρώσεις αλλά και στη λειτουργία της καρδιάς. Όσοι πάσχουν από καρδιακές αρρυθμίες ή άλλα καρδιακά νοσήματα ας συμβουλευτούν τον καρδιολόγο τους πριν χρησιμοποιήσουν τέτοια εργαλεία. Κι αν μετά από την χρήση εργαλείων που δημιουργούν κραδασμούς νοιώσουμε λαχάνιασμα και ταχυκαρδία η επίσκεψη στον καρδιολόγο είναι επιβεβλημένη.

Όταν κλαδεύουμε προσέχουμε να μην τραυματιστούμε εμείς από πτώση αλλά και οι παρευρισκόμενοι από τα κομμένα κλαδιά

Κατά τη μεταφορά του καρπού στο ελαιουργείο και του λαδιού στο χώρο αποθήκευσης θα πρέπει να προσέξουμε να στοιβάξουμε σωστά το φορτίο έτσι ώστε να μην έχουμε μετακινήσεις και ατυχήματα. Δεν πίνουμε οινοπνευματώδη πριν οδηγήσουμε και όταν οδηγούμε τηρούμε τα όρια ταχύτητας και τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Τέλος, ας θυμηθούμε ότι το όχημά μας συμπεριφέρεται διαφορετικά όταν είναι φορτωμένο γι’ αυτό ας φροντίσουμε να οδηγούμε με μεγαλύτερη προσοχή σε σχέση με τις άλλες ημέρες.

Όταν καίγεται λάδι (π.χ. σε μια φριτέζα) μην δοκιμάσετε να το σβύσετε με νερό - η φλόγα θα εκτοξευθεί και θα σας κάψει

Και φτάνουμε στην αποθήκευση του λαδιού. Δεν είμαι ειδικός για να αναφέρω τις ιδανικές συνθήκες αποθήκευσης για την προστασία της ποιότητας του λαδιού. Απλώς θα υπενθυμίσω ότι το λάδι είναι υλικό που καίγεται. Το σημείο ανάφλεξής του, δηλαδή η θερμοκρασία στην οποία το ελαιόλαδο αρπάζει φωτιά, είναι 225 βαθμοί Κελσίου. Και όταν το ελαιόλαδο αρχίσει να καίγεται, η κατάσβεσή του είναι κάπως περίπλοκη αφού η χρήση νερού προκαλεί μεγαλύτερη φλόγα και επιδεινώνει την κατάσταση. Συνεπώς, καλόν είναι το ελαιόλαδο να μην αποθηκεύεται μαζί με άλλα εύφλεκτα υλικά όπως τσικουδιές, καυσόξυλα κλπ.

Η φετινή ελαιοσυγκομιδή τελείωσε. Το πρώτο στάδιο για την προετοιμασία της επόμενης εκτός από το κλάδεμα είναι η λίπανση του ελαιώνα. Ας θυμηθούμε ότι τα λιπάσματα πρέπει να τοποθετηθούν με όλες τις προφυλάξεις που προβλέπονται από τον κατασκευαστή αλλά και στις δοσολογίες που συστήνονται από τον γεωπόνο για να αποφευχθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία αλλά και στο περιβάλλον – ιδίως η ρύπανση του πόσιμου νερού και ο ευτροφισμός των επιφανειακών υδάτων λόγω της υπερβολικής χρήσης τους. Τέλος, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και στην αποθήκευσή τους γιατί τα λιπάσματα υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να εκραγούν με πολύ δυσάρεστες συνέπειες.

Άντε και του χρόνου με το καλό και με βεντέμα!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Timendi causa est nescire …

2011-11-09T21:15:00.020+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Νοεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Timendi causa est nescire …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

«Αιτία του φόβου είναι η άγνοια» έγραψε ο Ρωμαίος φιλόσοφος Σενέκας, υπονοώντας ότι συχνά φοβόμαστε για πράγματα που δεν καταλαβαίνουμε. Αντίθετα, θα έπρεπε να φοβόμαστε για άλλες πολύ πιο σοβαρές απειλές

«Είδες, πάλι μας ψέκασαν» μου είπε τις προάλλες ένας διαδικτυακός φίλος. Υπονοούσε τα άσπρα ίχνη που αφήνουν τα αεροπλάνα στον καταγάλανο ουρανό και που σύμφωνα με μια καινοφανή θεωρία συνομωσίας είναι στην πραγματικότητα χημικοί ψεκασμοί τους οποίους χρησιμοποιούν «κάποιοι» για να μας βλάψουν.

Φυσικά δεν υπάρχει καμιά συνομωσία παρεκτός η συνομωσία της φύσης. Στα μαθήματα βασικής φυσικής του δημοτικού μαθαίνουμε για την συμπύκνωση των υδρατμών όταν έλθουν σε επαφή με ένα ψυχρότερο περιβάλλον ή επιφάνεια. Η αναπνοή μας θολώνει τα κρύα τζάμια το χειμώνα και το χνώτο μας συμπυκνώνεται σαν νέφος όταν βγούμε στον παγωμένο αέρα. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τα καυσαέρια των αεροπλάνων που περιέχουν υδρατμούς. Οι υδρατμοί αυτοί μόλις έλθουν σε επαφή με τις πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που επικρατούν στο μεγάλο ύψος στο οποίο πετούν τα αεροπλάνα συμπυκνώνονται ταχύτατα με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οι γνωστές λευκές γραμμές που βλέπουμε να διαγράφουν τα αεροπλάνα στο γαλανό φόντο του ουρανού. Αν μάλιστα βρισκόμαστε κάτω από αεροδιάδρομο από τον οποίο περνούν πολλά αεροπλάνα κάθε ώρα, οι γραμμές αυτές γρήγορα πολλαπλασιάζονται και σχηματίζουν σύννεφα μεγάλου ύψους. Οι άσπρες γραμμές είναι λοιπόν απλό νεράκι και όχι επικίνδυνα χημικά με τα οποία μας ψεκάζουν κάποιες άγνωστες υπηρεσίες στο πλαίσιο μυστικών ερευνών …

Οι λευκές γραμμές που αφήνουν τα αεροπλάνα στον καταγάλανο ουρανό είναι απλό νεράκι από τις εξατμίσεις και όχι επικίνδυνα χημικά (πηγή - ΕΚΘΕ ΧΑΝΙΩΝ-μάθημα απλής φυσικής δημοτικού)

Αντίθετα, εξαιρετικά επικίνδυνες μπορούν να αποδειχτούν οι χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούμε ανεξέλεγκτα στην καθημερινή μας ζωή. Τα πλαστικά μπουκάλια και σακούλες που προκαλούν τεράστια προβλήματα στο περιβάλλον και καταλήγουν μέσω της τροφικής αλυσίδας στο πιάτο μας. Τα εντομοκτόνα και τα ζιζανιοκτόνα που αποδεδειγμένα προκαλούν καρκίνους ιδίως όταν τα χρησιμοποιούμε χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις. Τα καυσαέρια από τα αρρύθμιστα αυτοκίνητα και μηχανάκια που επιβαρύνουν το αναπνευστικό μας σύστημα. Το κάπνισμα που σίγουρα συνδέεται με αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις αλλά και με καρκίνους. Ακόμη και ο καπνός από τα τζάκια ή από κακά συντηρημένες ξυλόσομπες είναι επικίνδυνος. Αυτός ο καπνός προκαλεί δύο εκατομμύρια πρόωρους θανάτους παγκοσμίως σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας.

Από στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας προκύπτει ότι οι ανοικτές εστίες προκαλούν δύο εκατομμύρια θανάτους το χρόνο παγκοσμίως από αναπνευστικά προβλήματα

Πριν από λίγο καιρό, ένας άλλος φίλος με είχε ταράξει με μιαν άλλη θεωρία συνομωσίας σύμφωνα με την οποία οι ισχυροί σεισμοί και τα παλιρροϊκά κύματα προκαλούνται από κάποιες απόρρητες νέες μηχανές που χρησιμοποιούν οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ για να επιφέρουν πολιτικές αλλαγές σε συγκεκριμένες περιοχές. «Ερεύνησε το πρόγραμμα HAARP και θα καταλάβεις» με προέτρεψε ο συνωμοσιολόγος. Το πρόγραμμα HAARP (από τα αρχικά των λέξεων Πρόγραμμα Υψίσυχνης Ενεργού Έρευνας Σέλαος) είναι ένα ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο τη μελέτη της ιονόσφαιρας, ενός στρώματος της ανώτερης ατμόσφαιρας που χρησιμεύει στις ασύρματες επικοινωνίες και στη μετάδοση των ραδιοφωνικών εκπομπών. Οι συσκευές του προγράμματος, που είναι εγκατεστημένες στην νοτιοανατολική Αλάσκα, εκπέμπουν ένα σήμα ισχύος 3,6 MW (εκατομμύρια βατ) και από τις επακόλουθες μετρήσεις μελετούν τις ιδιότητες της ιονόσφαιρας, τον τρόπο που αντιδρά στις ηλιακές κηλίδες και στις γεωμαγνητικές καταιγίδες και πως επηρεάζονται από τις ταλαντώσεις της ιονόσφαιρας οι παγκόσμιες επικοινωνίες και τα συστήματα γεωεντοπισμού (π.χ. το GPS). Συγκριτικά, η ισχύς την οποία εκπέμπουν οι συγκεντρωμένες κεραίες των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών σταθμών π.χ. στην κορυφή του Υμηττού ή στη Μαλάξα είναι μερικά δεκάδες MW. Αντίστοιχα, θα χρειαζόταν ισχύς 432 TW (τρισεκατομμύρια βατ) για να προκληθεί π.χ. ο σεισμός των 7,6 Ρίχτερ του 1999 στην Τουρκία ο οποίος διήρκεσε 37 δευτερόλεπτα και απελευθέρωσε ενέργεια αντίστοιχη μιας ατομικής βόμβας 3,8 μεγατόνων (συγκριτικά η ατομική βόμβα στη Χιροσίμα ήταν 0,013 μεγατόνοι). Με άλλα λόγια, για να προκληθεί ένας παρόμοιος σεισμός με τεχνητά μέσα θα χρειαζόταν ισχύς εκατό εκατομμύρια μεγαλύτερη από την ισχύ που εκπέμπει ο πομπός του προγράμματος HAARP ...

Οι κεραίες του προγράμματος HAARP στην Αλάσκα εκπέμπουν εκατοντάδες εκατομμύρια φορές λιγότερη ισχύ από αυτή που αντιστοιχεί σε ένα σεισμό

Πάλι από την βασική φυσική της μέσης εκπαίδευσης μαθαίνουμε ότι η ενέργεια διατηρείται και δεν γεννάται εκ του μηδενός. Άρα δεν υπάρχει περίπτωση οι συσκευές της Αλάσκας να συνδέονται με κάποιο σεισμικό γεγονός δεκάδες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά … Είναι γνωστό ότι οι σεισμοί προκαλούνται από τις τριβές μεταξύ των τεκτονικών πλακών που «επιπλέουν» μετακινούμενες πάνω στον ρευστό υπόστρωμα του γήινου πυρήνα.

Με ταχύτητα 30% μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη θα κερδίσουμε λίγα μόνο λεπτά αλλά σε περίπτωση ατυχήματος οι ζημιές θα είναι 65% μεγαλύτερες

Συγκριτικά, αυτό που θα έπρεπε να φοβόμαστε περισσότερο είναι η υπερβολική ταχύτητα. Σε μια διαδρομή 20 χιλιομέτρων με όριο ταχύτητας 70 χιλιόμετρα την ώρα, αν τρέξουμε με 90 χιλιόμετρα την ώρα θα κερδίσουμε απλώς 4 λεπτά. Όμως, αν, ο μη γένοιτο, έχουμε κάποιο ατύχημα, ενώ η ταχύτητα μας ήταν 30% περίπου μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, η ενέργεια που θα απελευθερωθεί από την σύγκρουση και συνεπώς η σοβαρότητα των τραυμάτων και των ζημιών θα είναι 65% μεγαλύτερη! Κι αυτό γιατί η ενέργεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο της ταχύτητας. Περισσότερη απελευθερωμένη ενέργεια σε μια σύγκρουση μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου …

Συμπερασματικά, νομίζω πως θα πρέπει να αποκτήσουμε συναίσθηση των πραγματικών καθημερινών απειλών και να μην πιστεύουμε διάφορες μυθώδεις θεωρίες συνομωσίας που καταρρίπτονται με βάση τους απλούς νόμους της φυσικής και προκαλούν αδικαιολόγητο φόβο και άγχος.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μαθηματικά μοντέλα για επιστημονικές προβλέψεις

2011-11-02T21:03:00.035+01:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Νοεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Μαθηματικά μοντέλα για επιστημονικές προβλέψεις
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η πρόβλεψη μελλοντικών καταστροφών με τη βοήθεια μαθηματικών μοντέλων μπορεί να μας βοηθήσει να λάβουμε μέτρα μετριασμού των δυσμενών επιπτώσεων.

Ο άνθρωπος ήθελε πάντα να προβλέπει τι θα συμβεί στο μέλλον. Ιδίως αν διαισθανόταν ότι το μέλλον εγκυμονούσε κινδύνους και καταστροφές. Τις προφητείες των ιερών βιβλίων κάθε θρησκείας για λιμούς, σεισμούς και καταποντισμούς έρχονται σήμερα να συμπληρώσουν οι προβλέψεις των επιστημόνων για την αλλαγή του κλίματος, για τα φαινόμενα που ενδέχεται να συνοδεύουν ένα μεγάλο σεισμό, για την αύξηση του πληθυσμού της γης ή για πλήθος άλλων φαινομένων που μεταβάλλονται με το χρόνο. Οι σύγχρονοι προφήτες δεν στηρίζονται στην επιφοίτηση κάποιου πνεύματος αλλά στα μαθηματικά μοντέλα. Και στην Κρήτη ένα κέντρο που έχει επικεντρωθεί στη μελέτη των μαθηματικών μοντέλων είναι το Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών (ΙΥΜ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).

Τα μοντέλα είναι μια μαθηματική απεικόνιση της πραγματικότητας. Επιχειρούν να απεικονίσουν διάφορα πολύπλοκα φαινόμενα με μαθηματικές έννοιες και εξισώσεις. Με βάση μετρήσεις και παρατηρήσεις π.χ. της εξέλιξης της θερμοκρασίας και της υγρασίας του αέρα, της ατμοσφαιρικής πίεσης και της ταχύτητας του ανέμου οι μετεωρολόγοι κατασκευάζουν ένα μαθηματικό μοντέλο της εξέλιξης του καιρού. Στη συνέχεια τροφοδοτώντας το με τα σημερινά στοιχεία μπορούν να προβλέψουν τι καιρό θα κάνει αύριο και μεθαύριο. Οι πολιτικοί μηχανικοί που έχουν σχεδιάσει ένα κτήριο χρησιμοποιώντας τη στατική μελέτη και τις επιταχύνσεις που προκαλούν στη συγκεκριμένη περιοχή οι παρελθόντες σεισμοί μπορούν να προβλέψουν τη συμπεριφορά του κτηρίου σε ένα μελλοντικό σεισμό και να ενισχύσουν την κατασκευή αναλόγως.

Προβλεπόμενη μείωση του δείκτη ξηρασίας στο εγγύς (2021–2050 - αριστερά) & στο απώτερο μέλλον (2071–2100 -δεξιά) σε σχέση με την περίοδο αναφοράς 1961–1990 (πηγή - Νάστος και συνεργάτες 2011)

Ένα φαινόμενο που απασχολεί την επιστημονική κοινότητα παγκοσμίως είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία στην Κρήτη και την Ανατολική Μεσόγεια γενικότερα, ενδέχεται να οδηγήσει σε αύξηση της ερημοποίησης λόγω αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του αέρα και μείωσης της βροχόπτωσης. Παράλληλα με την εξάπλωση της ερημοποίησης η κλιματική αλλαγή ενδέχεται να οδηγήσει, μεταξύ άλλων, και σε αύξηση της συχνότητας αλλά και σε εντατικοποίηση των ακραίων καιρικών φαινομένων δηλαδή των έντονων καταιγίδων και των κυμάτων καύσωνα. Στην έκθεση που δημοσίευσε τον περασμένο Ιούνιο η Τράπεζα της Ελλάδος με τίτλο «Οι περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα» υπάρχει πλήθος γραφημάτων για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ανά τομέα (αλιεία και υδατοκαλλιέργειες, γεωργία, δάση, βιοποικιλότητα, τουρισμός, δομημένο περιβάλλον, μεταφορές, υγεία, εξορυκτική βιομηχανία) αλλά και για τις γενικότερες οικονομικές της επιπτώσεις. Για την παραγωγή των γραφημάτων χρησιμοποιήθηκαν μαθηματικά μοντέλα που τροφοδοτήθηκαν με διαφορετικές κάθε φορά παραδοχές και στοιχεία.

Χάρτης πλημμυρών στις βόρειοδυτικές ακτές της Κρήτης λόγω ακράιων καιρικών φαινομένων (πηγή - ERCIM, Ν. Καμπάνης)

Η κλιματική αλλαγή προβλέπεται επίσης ότι θα προκαλέσει λιώσιμο των πάγων με επακόλουθη ανύψωση της στάθμης της θάλασσας και ενίσχυση της διάβρωσης με αποτέλεσμα να αναμένεται ότι θα υποβαθμιστούν ή και θα καταστραφούν κάποιες παραλίες και θα διακινδυνεύσουν οι παράκτιες κοινότητες. Οι μελέτες της μεταβολής της στάθμης της θάλασσας στην Μεσόγειο είναι ακόμα σε προκαταρκτικό επίπεδο. Όμως, στο πλαίσιο διάφορων ερευνητικών προγραμμάτων το Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών έχει κατασκευάσει μοντέλα για τις πλημύρες οι οποίες θα πλήξουν παράκτιες περιοχές της Κρήτης εξαιτίας παλιρροϊκών κυμάτων (τσουνάμι) που θα έχουν προκληθεί από σεισμούς ή από έντονα καιρικά φαινόμενα. Τα μοντέλα αυτά χρησιμοποιήθηκαν με επιτυχία για την οργάνωση της πρόσφατης άσκησης πολιτικής προστασίας της Περιφέρειας Κρήτης. Μπορούν όμως να χρησιμοποιηθούν και για τον χωροταξικό σχεδιασμό και την οριοθέτηση ζωνών οικιστικής ή βιομηχανικής ανάπτυξης που δεν θα κινδυνεύουν μακροπρόθεσμα από πλημμύρες ή από έντονα καιρικά φαινόμενα.

Τα μοντέλα που κατασκευάζουν οι μαθηματικοί του ΙΥΜ, σε συνεργασία με επιστήμονες των αντίστοιχων ειδικοτήτων, καλύπτουν και πληθώρα άλλων τομέων. Την προσομοίωση της κυκλοφορίας του αίματος στον ανθρώπινο οργανισμό με στόχο την κατασκευή καλύτερων συστημάτων ιατρικής απεικόνισης. Την κατασκευή υποβρύχιων συστημάτων ακουστικής ανίχνευσης που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον εντοπισμό υποβρυχίων, για την παρακολούθηση φαλαινών ή και για την χαρτογράφηση του θαλάσσιου πυθμένα. Την κατασκευή πολύπλοκων συστημάτων υποβοήθησης της λήψης αποφάσεων στον τομέα του τουριστικού σχεδιασμού αλλά και σε άλλους τομείς στους οποίους απαιτείται καλή γνώση των τοπικών συνθηκών και του χώρου γενικότερα (χωρικά συστήματα). Ή ακόμη την κατασκευή μοντέλων της λειτουργίας του ανθρώπινου εγκεφάλου και του τρόπου με τον οποίο κατανοεί το χώρο αλλά και ελέγχει τις κινήσεις των ματιών, της κεφαλής και των άνω άκρων με στόχο την υποστήριξη της έρευνας στον τομέα των νευροεπιστημών.

Η ελαχιστοποίηση των δυσμενών επιπτώσεων των μελλοντικών καταστροφών εξαρτάται από τον σωστό σχεδιασμό των μέτρων πρόληψης με βάση όσον το δυνατόν καλύτερα μοντέλα. Οι μαθηματικοί και οι άλλοι επιστήμονες του ΙΤΕ έχουν αναπτύξει την σχετική τεχνογνωσία και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν έχουν παρά να τους αξιοποιήσουν περισσότερα για να σχεδιάσουν με επιστημονικό τρόπο την βέλτιστη δυνατή προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές στο μέλλον.

Διευκρίνιση (δημοσιεύτηκε στις 9 Νοεμβρίου 2011):

Τα μοντέλα για τις πλημύρες από παλιρροϊκά κύματα (τσουνάμι) που χρησιμοποιήθηκαν για την οργάνωση της πρόσφατης άσκησης πολιτικής προστασίας της Περιφέρειας Κρήτης (άσκηση ΠΟΣΕΙΔΩΝ) διατέθηκαν από τον καθηγητή του Πολυτεχνείου Κρήτης κ. Κώστα Συνολάκη και δεν αναπτύχθηκαν πρωτογενώς από το Ινστιτούτο Υπολογιστικών Μαθηματικών του ΙΤΕ. Οι σχετικές προσομοιώσεις έγιναν σε συνεργασία με την ερευνητική ομάδα του κ. Συνολάκη.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ηρωικοί αρουραίοι σώζουν ανθρώπινες ζωές

2011-10-26T12:28:00.000+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Οκτωβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Ηρωικοί αρουραίοι σώζουν ανθρώπινες ζωές
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Μια βέλγικη μη κυβερνητική οργάνωση εκπαιδεύει αφρικανικούς αρουραίους που ανιχνεύουν νάρκες και εντοπίζουν φυματικούς με καταπληκτικά αποτελέσματα!

Τα ποντίκια και οι αρουραίοι είναι εξαιρετικά έξυπνα πλάσματα και είναι προικισμένα με εξαιρετική όσφρηση. Στην Κρήτη τα ενδημούντα είδη προκαλούν καταστροφές και θεωρούνται εχθροί προς εξολόθρευση, αλλά σε άλλα μέρη του κόσμου άλλα είδη ποντικών έχουν αξιοποιηθεί προς όφελος του ανθρώπου. Ένα φωτεινό παράδειγμα είναι οι γιγάντιοι αφρικανικοί αρουραίοι (Cricetomys gambianus). Ένας βέλγος μηχανικός, ο Μπάρτ Βίτγιενς που από μικρός ασχολιόταν ερασιτεχνικά με διάφορα τρωκτικά σκέφτηκε να αντιμετωπίσει το μεγάλο πρόβλημα των ναρκοπεδίων στην Αφρική, που κάθε χρόνο σκοτώνουν χιλιάδες ανυποψίαστους χωρικούς, εκπαιδεύοντας τα συμπαθητικά και έξυπνα αυτά τρωκτικά. Το 1998, με χρηματοδότηση της Διεύθυνσης για τη Διεθνή Συνεργασία του βελγικού υπουργείου των εξωτερικών, δημιούργησε την APOPO* (διαβάζεται Αποπό), μια ΜΚΟ που εκπαιδεύει αρουραίους για τον εντοπισμό ναρκών και την εκκαθάριση των ναρκοπεδίων. Το 2004, η πρώτη ενδεκαμελής ομάδα αρουραίων-ναρκαλιευτών πέρασε με επιτυχία τις εξετάσεις αναγνώρισης από το εθνικό ίδρυμα εκκαθάρισης ναρκών της Μοζαμβίκης, και άρχισε τις εργασίες εκκαθάρισης ναρκοπεδίων.

Ο λογότυπος του Ηρωϊκού Αρουραίου (HeroRat)

Οι αρουραίοι εκπαιδεύονται αρχικά να εντοπίζουν τη μυρωδιά των εκρηκτικών που περιέχουν οι νάρκες και να αμείβονται όταν ξύνουν το έδαφος υποδεικνύοντας που βρίσκονται τα εκρηκτικά. Στη συνέχεια για να πάρουν το επίσημο «δίπλωμα» του ναρκαλιευτή πρέπει να εντοπίσουν όλες τις νάρκες που έχουν κρύψει οι εκπαιδευτές σε ένα προσομοιωμένο ναρκοπέδιο. Στη συνέχεια είναι έτοιμοι να αναλάβουν δράση, μαζί με τους εκπαιδευτές τους, με τους οποίους έχουν αναπτύξει ιδιαίτερους δεσμούς. Επειδή οι αρουραίοι του συγκεκριμένου είδους δεν ξεπερνούν σε βάρος το ενάμιση κιλό δεν κινδυνεύουν όταν περπατούν πάνω από τις νάρκες κατά προσωπικού αφού αυτές συνήθως ενεργοποιούνται όταν δεχτούν βάρος πάνω από τρία κιλά. Έτσι αποδεικνύονται αποτελεσματικότεροι από τους σκύλους-ναρκαλιευτές και η εκπαίδευσή τους στοιχίζει το ένα πέμπτο εκείνης των σκύλων. Συνολικά η εκκαθάριση ναρκοπεδίων με τους αρουραίους στοιχίζει 60% λιγότερο σε σχέση με τις κλασσικές μεθόδους.

Οι αρουραίοι εκπαιδεύονται να αναγνωρίζουν τη μυρωδιά των εκρηκτικών ή της φυματίωσης στο εργαστήριο - για κάθε πετυχημένη αναγνώριση λαμβάνουν αμοιβή ... (Φωτο ΑΡΟΡΟ, Sylvain Piraux)

Όμως οι εξαιρετικές οσφρητικές δυνατότητες των γιγάντιων αφρικανικών αρουραίων τέθηκαν και στην υπηρεσία της ιατρικής. Στην Αφρική οι νάρκες σκοτώνουν 60.000 ανθρώπους το χρόνο ενώ η φυματίωση γύρω στα δύο εκατομμύρια. Η διάγνωση της ασθένειας στηρίζεται στον εντοπισμό των βακίλων με μια εξέταση σάλιου με μικροσκόπιο. Όπως είναι φυσικό στα πρώιμα στάδια της αρρώστιας ο εντοπισμός με τη μέθοδο αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολος και πολλοί φυματικοί δεν εντοπίζονται. Όμως αν κάτι ξεφεύγει από το ανθρώπινο μάτι δεν μπορεί να ξεφύγει από τη μύτη των αρουραίων. Οι εκπαιδευμένοι στον εντοπισμό της φυματίωσης αρουραίοι έχουν αποδειχτεί σωτήριοι αφού εντοπίζουν 30 με 40% περισσότερους φυματικούς σε σχέση με την κλασσική μέθοδο. Αν αναλογιστούμε ότι κάθε φυματικός επιμολύνει 15 περίπου άτομα το χρόνο γίνεται κατανοητή η αξία της έγκαιρης διάγνωσης μιας αρρώστιας που σήμερα θεραπεύεται αν διαγνωστεί έγκαιρα.

Για να πάρουν «δίπλωμα» ναρκαλιευτή οι αρουραίοι πρέπει να εντοπίσουν όλες τις νάρκες σε ένα τεχνητό ναρκοπέδιο (Φωτό APOPO, Xavier Rossi)

Οι αρουραίοι-διάγνωσης δεν έχουν ακόμη πάρει επίσημο δίπλωμα. Η Αποπό έχει ξεκινήσει από το 2010 ένα τριετές ερευνητικό πρόγραμμα για να συγκρίνει την αποτελεσματικότητα της συγκεκριμένης μεθόδου διάγνωσης με άλλες μεθόδους, να καταλήξει στην ημιαυτοματοποίησή της και να εξετάσει το συναφές κόστος. Ένα άλλο ερευνητικό πρόγραμμα που βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο περιλαμβάνει τον εντοπισμό παγιδευμένων σε ερείπια ατόμων με τη χρήση αρουραίων που κουβαλούν στην πλάτη τους μικροσκοπικές κάμερες. Και οι πιθανές εφαρμογές είναι ατέλειωτες. Περιλαμβάνουν τον εντοπισμό ρυπαντών στο έδαφος, επικίνδυνων ουσιών σε φορτία ή εκρηκτικών σε αποσκευές. Με κόστος υποπολλαπλάσιο σε σχέση με πολύπλοκες και ευαίσθητες ηλεκτρονικές συσκευές και συστήματα …

Οι αρουραίοι έχουν καταπληκτική όσφρηση που συνδυάζεται με την ικανότητα να χαρτογραφούν αποτελεσματικότατα στον εγκέφαλό τους τις διάφορες μυρωδιές (Φωτό APOPO, Xavier Rossi)

Τα ποντίκια εκπαιδεύονται στην Τανζανία και εκκαθαρίζουν ναρκοπέδια στη Μοζαμβίκη και στην Ταϋλάνδη. Η Αποπό έχει αναγνωριστεί από την Διεθνή Διάσκεψη της Περιοχής των Μεγάλων Λιμνών μια διακυβερνητική οργάνωση που περιλαμβάνει ένδεκα αφρικανικές χώρες (Αγκόλα, Μπουρούντι, Κεντροαφρικανική Δημοκρατία, τα δύο Κονγκό, Κένυα, Ουγκάντα, Ρουάντα, Σουδάν, Τανζανία και Γκάμπια) που λόγω των πολύχρονων πολέμων και εμφύλιων συρράξεων βρίθουν από άναρχα κατεσπαρμένα ναρκοπέδια.

Οι αρουραίοι συνδέονται με τους εκπαιδευτές τους και αποτελούν μια αποτελεσματική ομάδα υψηλών επιδόσεων (Φωτό APOPO, Xavier Rossi)

Παρακολουθώ και υποστηρίζω την Αποπό εδώ και χρόνια. Όπως είπαμε πρόκειται για μια μη κυβερνητική οργάνωση που λειτουργεί με χορηγίες και εισφορές. Για να χρηματοδοτήσει τις δραστηριότητές της δημιούργησε την έννοια του «Αρουραίου Ήρωα» (HeroRat). Εκτός από τα μπλουζάκια, τα φλιτζανάκια και τα άλλα προϊόντα με το λογότυπο της οργάνωσης που μπορεί να αγοράσει, ο φανατικός υποστηρικτής μπορεί να υιοθετήσει και έναν εκπαιδευόμενο αρουραίο και η οργάνωση θα του στέλνει νέα για την πρόοδο του και τις επιτυχίες του. Το παράδειγμά της είναι αξιοθαύμαστο γιατί αποδεικνύει ότι οι τοπικές κοινότητες που αντιμετωπίζουν θανάσιμες απειλές μπορούν, αξιοποιώντας με μικρά μέσα τοπικούς πόρους, να λύσουν προβλήματα που έμοιαζαν πριν από λίγο ανυπέρβλητα. Με αυτή τη έννοια οι ήρωες δεν είναι τα ποντίκια αλλά οι εκπαιδευτές και οι ναρκαλιευτές που τα συνοδεύουν και τα αξιοποιούν.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com Με στοιχεία από την www.apopo.org (APOPO ακρωνύμιο που αντιστοιχεί στον τίτλο της οργάνωσης στα ολλανδικά Anti-Persoonsmijnen Ontmijnende ProductOntwikkeling δηλ. Ανάπτυξη προϊόντων για τον εντοπισμό ναρκών κατά προσωπικού)

Τις πταίει;

2011-10-18T17:35:00.016+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Οκτωβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Τις πταίει;
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πριν κατηγορήσουμε το κράτος που δεν διαθέτει δεκάδες υπαλλήλους για να τρέχουν πίσω από κάθε ανεύθυνο πολίτη, ας αναλογιστούμε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από μερικές πράξεις μας σε περίπτωση ατυχήματος ή καταστροφής

Για τους επερχόμενους σεισμούς. Πριν από λίγα χρόνια περπατώντας στα Χανιά είδα σε πολλές μεριές κάτι καινούργιες πινακίδες. Όταν πλησίασα και τις μελέτησα διαπίστωσα με υπερηφάνεια ότι υποδείκνυαν τους χώρους καταφυγής και παροχής βοήθειας για την πόλη των Χανίων σε περίπτωση σεισμού. Ήταν μια πρωτοβουλία της τότε νομαρχιακής αυτοδιοίκησης Χανίων και συνδυαζόταν ασφαλώς με τα σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων από έναν καταστροφικό σεισμό. Στο χάρτη, κάθε οικοδομικό τετράγωνο αντιστοιχούσε σε κάποιο ανοικτό χώρο στον οποίο θα μπορούσαν να καταφύγουν οι κάτοικοι. Έτσι θα μπορούσε να αποφευχθεί ο άσκοπος πανικός και η άναρχη διασπορά. Και θα μπορούσε να κερδηθεί πολύτιμος χρόνος.

Κατεστραμένη πινακίδα χώρων συγκέντρωσης σε περίπτωση σεισμού μπροσταά στο Λύκειο της οδού Παρδάλη στη Νέα Χώρα

Δυστυχώς, φέτος που περπάτησα ξανά στους ίδιους δρόμους διαπίστωσα ότι οι πινακίδες είχαν γεμίσει μουτζούρες και αυτοκόλλητες διαφημίσεις που τις αχρήστευσαν πλήρως. Φανταστείτε τι θα συμβεί σε περίπτωση σεισμού όταν ο κόσμος δεν θα ξέρει προς τα πού να κινηθεί και που να κατασκηνώσει ή να ζητήσει βοήθεια. Κι όταν οι τηλεοράσεις θα ωρύονται για την «ανοργανωσιά του κράτους» ας αναφερθούν και στους ανεύθυνους πολίτες που κατέστρεψαν τις πινακίδες. Εκτός κι αν κάποιοι εθελοντές έχουν εντωμεταξύ αναλάβει να τις καθαρίσουν σε συνεργασία φυσικά με την Περιφερειακή Ενότητα Χανίων …

Το κράνος, αχ αυτό το κράνος! Παρατηρώ κάθε φορά που κυκλοφορώ στα Χανιά τους μοτοσικλετιστές και τους ποδηλάτες. Τους έχω κατατάξει σε τρεις κατηγορίες. Οι έξυπνοι φοράνε το κράνος τους και, το κυριότερο, το έχουν δέσει σωστά. Οι βλάκες δεν φορούν κράνος θεωρώντας ότι το κρανίο τους είναι πιο σκληρό από το οδόστρωμα, το πεζοδρόμιο ή το αυτοκίνητο που θα τους προκαλέσει βαριά διάσειση ή κάταγμα και θα τους στείλει στο νοσοκομείο ή και πιο μακριά. Υπάρχουν όμως και οι βλάκες με περικεφαλαία! Που ενώ έχουν βάλει το κράνος, δεν το έχουν δέσει σωστά, με αποτέλεσμα ενώ θεωρούν πως είναι προστατευμένοι, να αντιμετωπίζουν και τον κίνδυνο να τους σκοτώσει το ίδιο το κράνος! Σταμάτησα έναν και του ζήτησα να τον φωτογραφίσω για την εφημερίδα αλλά με αγριοκοίταξε και απομακρύνθηκε βιαστικά.

Σε περίπτωση δυστυχήματος κάποια μάνα θα κλαίει το (όχι και τόσο) αδικοχαμένο παλικάρι

Ελπίζω οι ασφαλιστικές εταιρείες σε περίπτωση ατυχήματος με μοτοσικλετιστή να αρνούνται την αποζημίωση αν το θύμα δεν φορά κράνος ή αν δεν το έχει δέσει σωστά. Και η τροχαία μπορεί να επιβάλλει το προβλεπόμενο από τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας πρόστιμο (350 ευρώ) αλλά και την προβλεπόμενη δεκαήμερη αφαίρεση διπλώματος όχι μόνο σε όσους δεν φορούν κράνος αλλά και σε όσους δεν το φορούν σωστά.

Το κράνος που δεν έχει δεθεί σωστά μπορεί να φύγει ανά πάσα στιγμή ή ακόμη και να τραυματίσει τον οδηγό σε περίπτωση ατυχήματος

Η τρέλα δεν πάει στα βουνά. Στην Κρήτη ορισμένοι έχουν μανία με τις πινακίδες. Η εφημερίδα έχει κατ’ επανάληψη δημοσιεύσει φωτογραφίες από κατεστραμμένες πινακίδες αλλά εγώ θα σταθώ σε ορισμένες πινακίδες που όταν είναι κατεστραμμένες θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών και πεζών. Για παράδειγμα, μια κατεστραμμένη πινακίδα ορίου ταχύτητας θα προκαλέσει ατύχημα επειδή ο οδηγός δεν θα μειώσει ταχύτητα στο συγκεκριμένο σημείο με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο του οχήματος ή να μην προλάβει να φρενάρει έγκαιρα όταν αντιληφτεί έναν διερχόμενο πεζό.

Στην παραλία Καλαθά η μουτζουρωμένη πινακίδα πριν από κλειστή στροφή μειωμένης ορατότητας ...

Αλλά και οι πινακίδες που δείχνουν την κατεύθυνση προς κάποιο χωριό ή πόλη μπορούν να προκαλέσουν ατύχημα αν είναι κατεστραμμένες ή δυσδιάκριτες. Ο οδηγός που δεν γνωρίζει το δρόμο ή που επισκέπτεται για πρώτη φορά μια τοποθεσία θα αντιληφτεί την πινακίδα τελευταία στιγμή και θα φρενάρει ή θα αναγκαστεί να κάνει επί τόπου στροφή για να γυρίσει πίσω όταν αντιληφθεί ότι έχει περάσει την πινακίδα. Και τα δύο είναι επικίνδυνα και μπορούν να προκαλέσουν ατύχημα ιδίως σε περιοχές με στροφές και κακή ορατότητα ή με ολισθηρό οδόστρωμα.

Ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας είναι ιδιαίτερα αυστηρός αφού προβλέπει ότι «απαγορεύεται η καταστροφή, παραποίηση, μετάθεση, αλλοίωση και γενικά η με οποιονδήποτε τρόπο επενέργεια στις πινακίδες σήμανσης». Οι παραβάτες αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόστιμο (2.000 ευρώ), ποινή φυλάκισης έως ένα χρόνο, ενώ θα πρέπει να πληρώσουν και την αντικατάσταση των πινακίδων. Μπορείτε νε ενημερώσετε τη Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου (τηλέφωνο 15240) ή της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων (τηλέφωνα 28213 44615, 28213 44601) αλλά και την αστυνομία σε περίπτωση που είναι δυνατή η σύλληψη των δραστών.

Η καταστροφή των πινακίδων δεν είναι πράξη εκδήλωσης «αγανάκτησης» κατά του κράτους αλλά πράξη ανεύθυνων ατόμων που μπορεί να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα για τους συμπολίτες μας. Κι ας θυμηθούμε πως «Έξυπνος δεν είναι αυτός που κάνει το γενναίο, αλλά εκείνος που θωρεί μην τύχει το μοιραίο!»

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Εύφημη μνεία για το ΕΚΑΒ τση Κρήτης!

2011-10-11T11:13:00.003+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Οκτωβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Εύφημη μνεία για το ΕΚΑΒ τση Κρήτης!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Το ενιαίο συντονιστικό κέντρο του ΕΚΑΒ στην Κρήτη καλύπτει όλο το νησί, χρησιμοποιεί πρωτοποριακό λογισμικό για τη διαχείριση των κλήσεων και των ασθενοφόρων και χάρη στις προσπάθειες του διευθυντή του έχει γίνει το καλύτερο ΕΚΑΒ της Ελλάδας.

Πριν από λίγες εβδομάδες επισκέφτηκα το Ενιαίο Συντονιστικό Κέντρο διαχείρισης κλήσεων του ΕΚΑΒ της Κρήτης. Έχοντας επισκεφτεί αρκετά αντίστοιχα κέντρα στο εξωτερικό μπορώ να σας πω ότι εντυπωσιάστηκα από το επίπεδο της οργάνωσης και του εξοπλισμού αλλά και από την διάθεση εξυπηρέτησης του προσωπικού που θύμιζε αυτό που θα έπρεπε να χαρακτηρίζει όλες τις ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες.

Από τη στιγμή που κάποιος θα τηλεφωνήσει στο 166 στην Κρήτη (ή στο 112 για ιατρική βοήθεια) μπαίνει σε κίνηση ένα ολόκληρο σύστημα. Ο τηλεφωνητής καταγράφει σε μια ηλεκτρονική «Κάρτα Περιστατικού» όλες τις πληροφορίες που αφορούν την κλήση και με βάση ένα προκαθορισμένο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο ερωταποκρίσεων αποφασίζει για το ασθενοφόρο (όχημα ή μοτοσυκλέτα) που θα αποσταλεί στον τόπο του ατυχήματος ή του περιστατικού.

Όλα τα ασθενοφόρα έχουν εξοπλισμό κινητών μονάδων. Ανάλογα με τη σοβαρότητα του περιστατικού, που καθορίζεται με βάση συγκεκριμένο πρωτόκολλο, μετακινούνται επίσης στον τόπο του συμβάντος και οι γιατροί υπηρεσίας με δίκυκλη μηχανή ή με όχημα ταχείας επέμβασης (μικρό αυτοκίνητο). Εκεί αξιολογούν, εκτιμούν και αντιμετωπίζουν δίνοντας τις πρώτες βοήθειες και εφόσον το κρίνουν αναγκαίο συνοδεύουν τον ασθενή με το διαθέσιμο ασθενοφόρο στο νοσοκομείο.

Τα ασθενοφόρα είναι εφοδιασμένα με συστήματα γεωγραφικού εντοπισμού θέσης (GPRS). Ορισμένα ασθενοφόρα έχουν τη δυνατότητα να συνδεθούν με το κέντρο για την τηλεματική παρακολούθηση ζωτικών παραμέτρων (βιοσημάτων) του ασθενή κατά την διακομιδή (ηλεκτροκαρδιογράφημα, καρδιακός και αναπνευστικός ρυθμός, πίεση, κλπ.). Τα συστήματα αυτά δεν λειτουργούν προσωρινά λόγω αναβάθμισης.

Ένας από τους σταθμούς εργασίας των χειριστών του Συντονιστικού Κέντρου του ΕΚΑΒ Κρήτης. Το σύστημα αναπτύχθηκε από το ΙΤΕ.

Οι ηλεκτρονικές «Κάρτες Περιστατικού» τροφοδοτούν το πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης επειγόντων περιστατικών που επιτρέπει στη συνέχεια την στατιστική ανάλυση των περιστατικών. Από αυτή τη στατιστική ανάλυση προκύπτει για παράδειγμα ότι στο 42% του συνόλου των ατυχημάτων εμπλέκονται ξένοι παραθεριστές. Παράλληλα, το σύστημα θα περιλαμβάνει στο μέλλον και ηλεκτρονικό φάκελο με το Ιστορικό Χρόνιων Ασθενών που θα τροφοδοτηθεί με εθελοντική συμμετοχή των ασθενών και σε συνεργασία με Κέντρα Υγείας, ΚΑΠΗ, ΚΗΦΗ και υπηρεσιών Βοήθειας στο σπίτι (ήδη συμπεριλαμβάνει πάνω από 4.000 εγγραφές). Έτσι, όταν κάποιος καρδιοπαθής θα τηλεφωνήσει στο 166 ο τηλεφωνητής θα ενημερώνεται αυτόματα για την ταυτότητα του καλούντος, το ιστορικό του και τι αγωγή παίρνει κι έτσι θα μπορεί να δώσει καλύτερες οδηγίες τόσο στους παριστάμενους όσο και στα πληρώματα των ασθενοφόρων που θα στείλει επιτόπου.

Το ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης περιστατικών επιτρέπει τη στατιστική ανάλυση, που αποτελεί τη βάση για καλύτερο σχεδιασμό και βελτίωση των διαδικασιών.

Το πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης επειγόντων περιστατικών έχει αναπτυχθεί στο πλαίσιο στενής συνεργασίας μεταξύ ΕΚΑΒ και του γειτονικού Ινστιτούτου Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και αποτελεί την καλύτερη απόδειξη του τι μπορεί να προκύψει από τη συνεργασία με ένα ερευνητικό ίδρυμα πάνω σε θέματα που αφορούν την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές.
Όμως ΕΚΑΒ είναι κυρίως οι άνθρωποι και όχι οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και τα συστήματα. Έτσι το ΕΚΑΒ της Κρήτης έχει ένα πλούσιο πρόγραμμα εκπαίδευσης του προσωπικού. Για τους γιατρούς το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μηνιαία παρουσίαση περιστατικών στα Πληρώματα-Διασώστες καθώς και ετήσιο Μετεκπαιδευτικό Πρόγραμμα Επείγουσας Προνοσοκομειακής Ιατρικής, για γιατρούς, με συμμετοχή διακεκριμένων ελλήνων επιστημόνων, διάρκειας 400 ωρών.

Το πρωτόκολλο καθορισμού της σοβαρότητας του ατυχήματος στηρίζεται σε προτεραιότητες που επισημαίνονται χρωματικά και το ακολουθούν οι χειριστές του Κέντρου υποβοηθούμενοι από υπολογιστή

Για τα πληρώματα των ασθενοφόρων λειτουργεί ΙΕΚ-ΕΚΑΒ στο Ηράκλειο και στα Χανιά ενώ οργανώνεται και σε ετήσια βάση, συνεχιζόμενη εκπαίδευση των πληρωμάτων με ανανεωνόμενη θεματολογία διάρκειας 10 ωρών. Οι μοτοσικλετιστές εκπαιδεύονται στην Σχολή της Αστυνομίας στην Αμυγδαλέζα. Τέλος, οι Συντονιστές παρακολουθούν, σε ετήσια βάση, συνεχιζόμενη εκπαίδευση σε χρήση πρωτοκόλλων και στη λειτουργία του Συντονιστικού Κέντρου διάρκειας 10 ωρών. Παράλληλα, το προσωπικό του ΕΚΑΒ εκπαιδεύει άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (ΕΜΑΚ Πυροσβεστική, Αστυνομικές Ακαδημίες Κρήτης, ειδική μονάδα Λιμενικών) στην παροχή πρώτων βοηθειών.

Επιπρόσθετα, το ΕΚΑΒ σε συνεργασία με την Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, οργάνωσε ένα πρόγραμμα συνεχιζόμενης εκπαίδευσης σχολείων που υλοποιήθηκε κατά το σχολικό έτος 2010-2011. Πρόκειται για εβδομαδιαίο πρόγραμμα (2 σχολεία ανά εβδομάδα, ένα Δημοτικό και ένα Γυμνάσιο ή Λύκειο-24 μαθητές) στο οποίο συμμετείχαν περίπου 1.100 παιδιά και 100 Δάσκαλοι-Καθηγητές. Το πρόγραμμα κάλυψε τα εξής θέματα (στηριγμένα σε προγράμματα εγκεκριμένα από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο): κυκλοφοριακή αγωγή, πρώτες βοήθειες, βασική υποστήριξη της ζωής (για Δημοτικά και Γυμνάσια), βασική υποστήριξη της ζωής και χρήση αυτόματων απινιδωτών (για Λύκεια). Για το σχολικό έτος 2011-2012 τα σεμινάρια για τα σχολεία θα ξεκινήσουν από τις 16 Οκτωβρίου 2011. Τέλος, το ΕΚΑΒ οργανώνει και εκπαίδευση του κοινού στην βασική υποστήριξη ζωής και τη χρήση Αυτόματου Εξωτερικού απινιδωτή (περίπου 100 σεμινάρια το χρόνο).

Οι προσπάθειες του ΕΚΑΒ της Κρήτης και του Διευθυντή Δημήτρη Βουρβαχάκη αξίζουν όχι μόνο επαίνους αλλά και την ολόθερμη υποστήριξη των αρχών, των χορηγών και του κοινού. Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος επιβάλλει την αναβάθμιση συστημάτων και διεργασιών καθώς και την συνεχή εκπαίδευση του ανθρώπινου δυναμικού. Παράλληλα, η αυξανόμενη πολυπλοκότητα της κοινωνίας μας απαιτεί επίσης την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού για την έγκαιρη αντιμετώπιση καρδιακών, εγκεφαλικών και τραυματισμών. Το ΕΚΑΒ της Κρήτης βρίσκεται στην πρωτοπορία της επείγουσας ιατρικής βοήθειας στην Ελλάδα και με τα μέσα που διαθέτει μπορεί να ανταποκριθεί σωστά στην αποστολή του.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Τι μας διδάσκει η Αργεντινή

2011-10-04T10:59:00.029+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Οκτωβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Τι μας διδάσκει η Αργεντινή
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Μερικές διαπιστώσεις του Πατρίκ Λαγκαντέκ, ειδικού στην πρόληψη και τη διαχείριση κρίσεων σε χαοτικά και αχαρτογράφητα περιβάλλοντα, στα οποία δεν εφαρμόζονται πλέον τα συμβατικά αναλυτικά εργαλεία συλλογιστικής και διαχείρισης.

Μιλήσαμε την περασμένη εβδομάδα για καταστροφές κρίσεις και ρήξεις. Η περίπτωση ένρηξης (implosion, το αντίθετο της έκρηξης) της Αργεντινής το 2001 παραλληλίζεται συχνά με την κατάσταση που βιώνει σήμερα η Ελλάδα. Μεταφράζω, χωρίς σχολιασμό, ορισμένα συμπεράσματα από ένα προφητικό βιβλιαράκι με τίτλο «Ταξίδι στην καρδιά μιας ένρηξης: τι μας διδάσκει η Αργεντινή» που εξέδωσε το 2003 ο Λαγκαντέκ (μαζί με την αργεντινή επικοινωνιολόγο Λάουρα Μπερτόνε) στο οποίο απαριθμεί τις εμπειρίες του από μιαν επιτόπια αποστολή, αμέσως μετά τα γεγονότα του 2001.

“Όταν οι κοινωνίες βρίσκονται στο επίκεντρο του κυκλώνα που προκαλούν οι μεγάλες μεταμορφώσεις, με την πληθώρα των εκπληκτικών «νέων δεδομένων», οι συνηθισμένες διαδικασίες, οι συμβάσεις αναφοράς παύουν να λειτουργούν. Τα θεσμικά όργανα δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με τις «βάρβαρες» νέες πραγματικότητες, οι οποίες ξεφεύγουν από την εικόνα που έχουν για τον κόσμο, και για τις οποίες δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα καθημερινά τους εργαλεία, με αποτέλεσμα να βρίσκονται σε κατάσταση αδυναμίας και σύγχυσης. Οι πολίτες κατακλύζονται από δυσπιστία. Οι μηχανισμοί της διάσπασης ενεργοποιούνται. Το σύνθημα «Ποτέ πια!» αντικαθίσταται από το σύνθημα «Να φύγουν όλοι!».

Στην Αργεντινή, το σύνθημα «Ποτέ πια» ...

Συχνά προσπαθούμε να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι το υπέρτατο εργαλείο για την αντιμετώπιση των σημερινών ρήξεων είναι η «επικοινωνία» την οποία ανακαλύψαμε στις κρίσεις της δεκαετίας του 1980 και επισημοποιήσαμε στις κρίσεις της δεκαετίας του 1990. Όμως, αυτό το σημαντικό εργαλείο – με απλά λόγια να μην κρύβουμε αυτά που γνωρίζουμε – αποδεικνύεται ανεπαρκές. Το πρόβλημα δεν είναι πια να ενημερώσουμε αλλά να έχουμε κάτι να πούμε εφαρμόζοντας ταυτόχρονα τρόπους διακυβέρνησης που να έχουν κάποιο νόημα. Όταν τίθεται σε αμφισβήτηση το «κοινωνικό συμβόλαιο», το πρόβλημα δεν είναι να δίνουμε ανά πάσα στιγμή απαντήσεις που δεν λένε τίποτα, αλλά να αποδεχτούμε τη συζήτηση για τα θέματα που επιβάλλεται να συζητηθούν. Δεν επείγει να ασχοληθούμε με το περιτύλιγμα αλλά με την αναδιοργάνωση των επιθυμιών μας, των σχεδίων μας και των τρόπων δράσης μας. Αυτό προϋποθέτει μια περίοδο σιωπής, αυτοεξέτασης, ακρόασης, πρωτοβουλιών εκτός των συμβατικών πλαισίων, με ανάληψη ρίσκου και σε αχαρτογράφητα μονοπάτια. Προϋποθέτει ατομική και συλλογική ευθύνη που θα μας επιτρέψει να κατασκευάσουμε ένα νόημα, κάποιες προοπτικές, κάποια άμεση πρόοδο. Προϋποθέτει την κατασκευή γεφυρών όταν όλα πιέζουν προς τη διάσπαση και την απομόνωση σε όλο και πιο απόμακρες και ευάλωτες νησίδες.

... αντικαταστάθηκε από το σύνθημε «Να φύγουν όλοι!»

Το πιο δύσκολο είναι να ανεχτεί κανείς την αναποφασιστικότητα. Κατά τις περιόδους των μεγάλων αλλαγών οι βεβαιότητες υπονομεύονται, οι προφανείς καταστάσεις που δεν συζητήθηκαν μετατρέπονται σε εύθρυπτες και διαβλητές υποθέσεις, οι διαδικασίες αποσταθεροποιούνται, τα εργαλεία εκτροχιάζονται. Τα σταθερά σημεία εξαφανίζονται, οι δεσμοί διαλύονται. Κι ενώ οι αιμορραγίες μεγαλώνουν, οι απαιτήσεις επιδεινώνονται, ο χρόνος επιταχύνεται, τα χάσματα διευρύνονται. Το άτομο, συνηθισμένο σε σταθερά και αδιαμφισβήτητα πλαίσια, σε προκαθορισμένες ισορροπίες (τρόπος ζωής, ανέσεις) απαιτεί άμεση επιστροφή στις συνηθισμένες συνθήκες αλλά και ριζικά νέες απαντήσεις στο ύψος των προκλήσεων που παρατηρεί (και τις οποίες οι υπεύθυνοι δεν τολμούν να αναφέρουν φοβούμενοι ότι θα επιταχύνουν τον «πανικό»). Τα θεσμικά όργανα, σαν δυσκίνητα βαπόρια δεν είναι φτιαγμένα για πολύ βαθιά νερά. Κάθε προοπτική αλλαγής πορείας, κανόνων, αναφορών τα μπλοκάρει τελείως.

Ο Patrick Lagadec

Μερικές προσωπικές μαρτυρίες. Όταν πρότεινα την έννοια του μείζονος τεχνολογικού κινδύνου, ξεσηκώθηκε κατακραυγή. «Για τους βιομήχανους είστε ο διάβολος!» μου είπαν το 1982 στην τηλεόραση. Όταν, το 1989 με κάλεσε το ΝΑΤΟ να μιλήσω σε υψηλούς αξιωματούχους σχετικά με τους νέους κινδύνους και τα πολιτικά σχέδια αντιμετώπισης κρίσεων, ο στρατηγός που μου έδωσε το λόγο μου είπε εμπιστευτικά «Κυρίως, μην τους φοβίσετε!». Πρέπει να καταλάβουμε αυτές τις αντιδράσεις. Όλη η εκπαίδευση, όλη η διαδικασία επιλογής των στελεχών έχουν εστιαστεί στην ικανότητα αντιμετώπισης συμβατικών καταστάσεων με βάση κωδικοποιημένες λογικές και έχουν στηριχτεί στην άποψη ότι κάθε αμφισβήτηση εκτός των προκαθορισμένων πλαισίων θεωρείται αντιδεοντολογική και ανεύθυνη. Ταυτόχρονα, πολυάριθμα παραδείγματα από τις καθημερινές προσωπικές εμπειρίες του καθενός δείχνουν ότι κάθε παράβαση αυτού του πλαισίου πληρώνεται αμέσως και πολύ ακριβά … στις εσωτερικές συγκρούσεις εξουσίας της διοίκησης, αποδεικνύοντας ότι τα καθιερωμένα συστήματα είναι ανίκανα να προβλέψουν και να αντιμετωπίσουν τις καταστάσεις ρήξης.

Ταξίδι στην καρδιά μιας ένρηξης, τι μας διδάσκει η Αργεντινή

Οι κλασσικές γραμμές άμυνας αποδεικνύονται «χάρτινες», ο σπασμός επιδεινώνεται και κάθε λογική ανάλυση απορρίπτεται ενδόμυχα. Ταυτόχρονα, παρατηρείται μια όλο και βαθύτερη διάλυση, αναπτύσσονται όλο και πιο αναιτιολόγητες και αλλοπρόσαλλες δράσεις, υιοθετούνται πεπαλαιωμένα οράματα και πρακτικές. Η πιο αυθόρμητη αντίδραση είναι η υποχώρηση: «Ο σώζων εαυτόν, σωθήτω!» Αλλά γρήγορα αποκαλύπτεται ότι αυτό δεν αποτελεί λύση σε έναν κόσμο όπου από κάθε μεριά αντιμετωπίζουμε την ίδια λογική της ρήξης. Δεν περισσεύει χρόνος για να αποφύγουμε τις περιπλοκές που έχουν ενσωματωθεί στην ίδια την υφή των οργανωτικών μας δομών. Ενώ θα αντιμετωπίσουμε όλο και πιο βίαια αυτά τα μη συμβατικά περιβάλλοντα που συνοδεύουν αναγκαστικά τις μεγάλες σύγχρονες αλλαγές και σχετίζονται άμεσα με το κίνημα της παγκοσμιοποίησης σε όλες τις πτυχές της συλλογικής μας ζωής – και σε κάθε μορφή του περιβάλλοντος μας, φυσικό, βιολογικό, τεχνολογικό, κοινωνικοοικονομικό, πολιτιστικό, πνευματικό.

Η αποστολή μας στην Αργεντινή έδειξε τα όρια των μεγάλων οργανισμών όταν αντιμετωπίζουν αταξία άγνωστου μεγέθους σε σχέση με τις «βιολογικές» τους απαιτήσεις. Απέδειξε επίσης την ανάγκη αποκατάστασης του ιστού, της ζωτικής ενέργειας, της συλλογικής εμπιστοσύνης, που επιτρέπουν να δρομολογηθούν στέρεα θεμελιωμένα έργα και πρωτοβουλίες, που με τη σειρά τους θα αποτελέσουν τα στηρίγματα για την αντιμετώπιση των ιστορικών προκλήσεων. Πρέπει να αναληφθούν δράσεις εξαιρετικά περιορισμένες, που ίσως φανούν γελοίες ή και αφελείς, αλλά που θα αποτελέσουν το λίπασμα πάνω στο οποίο θα αναπτυχθούν οι νέες ρίζες. Οι δράσεις αυτές πρέπει να συνδυαστούν έτσι ώστε οι ομάδες των ανεξάρτητων δράσεων να συγκλίνουν και να αποδώσουν τις επιθυμητές μεταβολές. Τα μεγάλα θεσμικά όργανα πρέπει να κινητοποιηθούν στο πλαίσιο μιας τέτοιας προοπτικής για αλληλοσυμπλήρωση των προσπαθειών. Από αυτές εξαρτάται η ταχύτατη θέσπιση των μηχανισμών που θα εξασφαλίσουν την ανάσχεση της κρίσιμης αιμορραγίας, τη στήριξη της ανασυγκρότησης, με τρόπους που δεν θα καταπνίγουν τα ευαίσθητα σημάδια νέας ζωής.

Οι ρήξεις είναι εδώ και καθημερινά γίνονται όλο και πιο πιεστικές. Μαζί με τα θεσμικά όργανα, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να έχει το θάρρος να απορρίψει την συνθηκολόγηση μπροστά στα γεγονότα ή την εγκατάλειψη στην καθημερινότητα και να επινοήσει τακτικές επιβίωσης αντίστοιχες των μεγάλων πιθανών σεισμών και κυρίως να καταστρώσει στρατηγικές ανασυγκρότησης.”

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com Με στοιχεία από το βιβλίο «Voyage au cœur d’une implosion; Ce que l’Argentine nous apprend», των Patrick Lagadec και Laura Bertone, Eyrolles, 2003.

GR-Καταστροφή, κρίση, ρήξη

2011-09-27T10:04:00.027+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Σεπτεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Καταστροφή, κρίση, ρήξη
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Για να καταλάβουμε την οικονομική κρίση από την σκοπιά της διαχείρισης καταστροφών απαιτείται να κατανοήσουμε μερικές βασικές έννοιες που συχνά θεωρούνται δεδομένες.

Ασχολούμαι μερικά χρόνια τώρα με τις καταστροφές και τα ατυχήματα και με αφορμή την κατάσταση που αντιμετωπίζει η χώρα, νομίζω ότι χρειάζεται να ξεκαθαρίσουμε μερικούς ορισμούς για να ξέρουμε γιατί μιλάμε. Έκτακτη ανάγκη θεωρούμε ένα σύνθετο γεγονός για την αντιμετώπιση του οποίου υπάρχουν σχέδια και δομές (π.χ. ένα τροχαίο ατύχημα, μια πυρκαγιά, μια συμπλοκή). Μείζον περιστατικό είναι μια έκτακτη ανάγκη για την οποία υπάρχουν ειδικές διευθετήσεις (π.χ. ένα ατύχημα σε χημική βιομηχανία, μια καραμπόλα στην εθνική οδό, ένας σεισμός). Τέλος, καταστροφή είναι μια διαταραχή με απώλειες που είναι μεγαλύτερες από τους διαθέσιμους πόρους.

Ένα τροχαίο ατύχημα - μια τυπική περίπτωση έκτακτης ανάγκης

Όσο σαφή είναι τα πράγματα στην περίπτωση της έκτακτης ανάγκης και του μείζονος περιστατικού, τόσο πολύπλοκα είναι στην περίπτωση της καταστροφής. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν μια έκτακτη ανάγκη ή ένα μείζον περιστατικό είναι πράγματι καταστροφή παρά μόνον όταν εκτιμήσουμε τις ανάγκες επί τόπου. Έτσι, ένας σεισμός μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφή αν π.χ. έχει πολύ μεγάλη έκταση ή αν έχουν πληγεί και οι δομές που θα τον αντιμετώπιζαν. Μια πυρκαγιά μπορεί να εξελιχθεί σε καταστροφή αν π.χ. εκδηλωθεί σε σημείο όπου δεν υπάρχουν διαθέσιμες δυνάμεις πυρόσβεσης. Έτσι, η διαχείριση των καταστροφών απαιτεί πάντα μερικές (δύσκολες) επιλογές και αποφάσεις. Στην ιατρική καταστροφών (όταν τα θύματα είναι περισσότερα από όσα μπορούν να περιθάλψουν οι διαθέσιμοι ιατρικοί πόροι) οι γιατροί εφαρμόζουν το triage (επιλογή) με βάση επιστημονικά κριτήρια π.χ. αντιμετωπίζουν ορισμένες παθολογίες που έχουν μεγάλες πιθανότητες επιβίωσης και όχι άλλες για τις οποίες η πιθανότητες επιβίωσης είναι μηδαμινές (δηλαδή τα θύματα δεν έχουν καμία πιθανότητα επιβίωσης ακόμη και αν τους παρασχεθεί όλη η διαθέσιμη περίθαλψη).

Μια καραμπόλα στην εθνική αποτελεί μείζον περιστατικό

Η διαχείριση ατυχημάτων, έκτακτων αναγκών, μειζόνων περιστατικών και καταστροφών απαιτεί πολυκλαδική αντιμετώπιση και περιλαμβάνει διάφορες φάσεις πριν από το συμβάν (ανάλυση επικινδυνότητας και πρόληψη), κατά τη διάρκεια του συμβάντος (επέμβαση) και μετά το συμβάν (αποκατάσταση). Απαιτεί επίσης σε όλες τις φάσεις επικοινωνίες και πληροφόρηση καθώς και ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού και των επαγγελματιών που ασχολούνται με τις επιμέρους απειλές (π.χ. μηχανικοί για τους σεισμούς, γιατροί για τις επιδημίες, πυροσβέστες για τις πυρκαγιές). Αποτελεί ολόκληρη επιστήμη, η οποία δυστυχώς στην Ελλάδα δεν έχει αναπτυχθεί όσο θα έπρεπε.

Στην καταστροφή οι διαθέσιμοι πόροι δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης

Στις περιπτώσεις που η διαχείριση της έκτακτης ανάγκης ή της καταστροφής εξελιχθεί ομαλά όλοι πάνε στα σπίτια τους κουρασμένοι και σχετικά ευχαριστημένοι (εκτός βέβαια από τα θύματα και τους γιατρούς αλλά και τους ψυχολόγους που συνήθως ασχολούνται επί βδομάδες ή και επί χρόνια με τα θύματα). Όμως συχνά τα πράγματα δεν εξελίσσονται με βάση τα σχέδια και τότε έχουμε μια κρίση. Κρίση είναι μια έκτακτη ανάγκη, ένα μείζον περιστατικό ή μια καταστροφή κατά τη διάρκεια της οποίας οι αρμόδιοι για την αντιμετώπιση βρίσκονται ξαφνικά στο επίκεντρο δημόσιας αμφισβήτησης που προέρχεται τόσο από το εξωτερικό (π.χ. τον τύπο) όσο και από το εσωτερικό των οργανισμών των οποίων προΐστανται. Έτσι ακούμε ότι π.χ. η Αστυνομία ή η Πυροσβεστική δεν έκαναν καλά τη δουλειά τους από τους δημοσιογράφους αλλά και από μέλη των ίδιων των σωμάτων ασφαλείας που θεωρούν π.χ. ότι οι προϊστάμενοί τους δεν έχουν διαθέσει τους απαραίτητους πόρους ή ότι δεν εφαρμόζουν αξιοκρατικά κριτήρια στις προαγωγές.

Το κύριο χαρακτηριστικό της κρίσης είναι η κατάκριση

Με βάση τα παραπάνω, ο όρος «διαχείριση κρίσεων», που συχνά-πυκνά ακούμε στις τηλεοράσεις είναι μια αντίφαση. Αν η διαχείριση έχει γίνει σωστά εκ των προτέρων δεν φτάνουμε ποτέ στο στάδιο της κρίσης. Αν έχουμε κρίση τότε δεν έχουμε διαχειριστεί σωστά την κατάσταση πολύ πριν περάσουμε στη φάση της κρίσης. Ο σωστός όρος είναι «αντιμετώπιση κρίσεων» και ευτυχώς υπάρχουν μέθοδοι και τρόποι με τους οποίους οι αρμόδιοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν για να αντιμετωπίσουν μία κρίση.

Όμως υπάρχει και επόμενο στάδιο, η ρήξη. Ρήξη (rupture) είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από απότομες και μη αναστρέψιμες ασυνέχειες οι οποίες προκαλούν αποδόμηση και ανασύσταση των θεμελιωδών και ρυθμιστικών αρχών ενός συνόλου αλληλεξαρτώμενων συστημάτων. Τα σημεία αναφοράς καταρρέουν, αμφισβητούνται γενικά όχι μόνον συγκεκριμένοι οργανισμοί αλλά και οι ίδιες οι κρατικές δομές και τα θεσμικά όργανα, οι αξίες, οι κανόνες του παιχνιδιού, οι επιστημονικές υποθέσεις, οι ταυτότητες, οι θεωρήσεις ακόμη και η γλώσσα. Δεν αμφισβητείται π.χ. μια συγκεκριμένη κυβέρνηση αλλά ο ίδιος ο τρόπος διακυβέρνησης.

Με βάση τα παραπάνω είναι προφανές ότι στη σημερινή Ελλάδα ζούμε τις απαρχές μιας ρήξης. Το τραγικό είναι ότι πολύ λίγοι φαίνεται να το αντιλαμβάνονται και ακόμη λιγότεροι έχουν τα κότσια να προτείνουν και κυρίως να εφαρμόσουν τα μέτρα εκείνα που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της κατάστασης. Φυσικά η αντιμετώπιση της ρήξης δεν είναι απλή υπόθεση και απαιτεί αλλαγή συμπεριφορών, αξιών ακόμη και κανόνων του παιχνιδιού. Απαιτεί «ρήξη» με το παρελθόν και θεραπεία των παθολογιών που οδήγησαν στην γενικευμένη κρίση. Απαιτεί όσον το δυνατόν πιο ανοικτό διάλογο με όλους τους φορείς χωρίς προκαταλήψεις και προηγούμενα. Αξιοποίηση όλων των ανθρώπινων πόρων που διαθέτει η χώρα επίσης χωρίς προκαταλήψεις και υστεροβουλίες. Θέσπιση νέων οραμάτων, νέων στόχων γύρω από τους οποίους θα συσπειρωθούν όλοι.

Γιατί αν η ρήξη δεν αποτελέσει τη βάση για μια δημιουργική αναγέννηση, το επόμενο στάδιο είναι η ένρηξη (το αντίθετο της έκρηξης - implosion) μια γενική κατάρρευση που διαλύει όχι μόνο τις δομές αλλά και τον ίδιο τον κοινωνικό ιστό και οδηγεί την κοινωνία σε αποσταθεροποίηση και εκτροχιασμό. Κανείς δεν θέλει να ζήσει μια τέτοια κατάσταση που θα μοιάζει πολύ με αυτές που έζησαν οι γονείς και οι παππούδες αλλά και πιο πρόσφατα χώρες όπως η Αργεντινή. Αλλά με τα διδάγματα που αντλήσαμε από την Αργεντινή θα ασχοληθούμε την επόμενη εβδομάδα.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com. Με στοιχεία από τα βιβλία του Patrick Lagadec (http://www.patricklagadec.net).

GR-Μικρά ενδιαφέροντα …

2011-09-21T08:34:00.031+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Σεπτεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Μικρά ενδιαφέροντα …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ένα ρομπότ προσομοίωσης έκτακτων περιστατικών. Μια επιφάνεια για την εκπαίδευση των ηλικιωμένων στο προσεκτικό περπάτημα μετά από πτώση ή εγχείριση. Η σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης των συμπτωμάτων του εγκεφαλικού.

Από το Μάιο μέχρι τα μέσα Αυγούστου, πέρασα αρκετές ώρες στις αίθουσες αναμονής του πανεπιστημιακού νοσοκομείου του Άγιου Λουκά (St Luc) στις Βρυξέλλες. Το νοσοκομείο άρχισε να λειτουργεί το 1976 και υπάγεται στο γαλλόφωνο πανεπιστήμιο της Λουβέν (Louvain), το οποίο δημιουργήθηκε το 1968 όταν αποσχίσθηκε από το αντίστοιχο φλαμανδόφωνο της Λέβεν (Leuven). Ξεφυλλίζοντας αρκετά τεύχη του διμηνιαίου περιοδικού του πανεπιστημιακού νοσοκομείου μου έκαναν εντύπωση ορισμένα θέματα που μου φάνηκαν ιδιαίτερα ενδιαφέροντα.

Το ρομπότ χρησιμεύει για την εκπαίδευση των γιατρών στην αντιμετώπιση επειγόντων περιστατικών (φωτο www.laerdal.com)

Ένα ρομπότ προσομοίωσης έκτακτων περιστατικών. Ο Σιμόν (το πραγματικό του όνομα είναι SimMan 3G) είναι μια εξελιγμένη κούκλα που επιτρέπει την προσομοίωση διάφορων έκτακτων ιατρικών περιστατικών για την εκπαίδευση των νέων γιατρών. Ο Σιμόν αναπνέει, έχει καρδιακό σφυγμό, η κοιλιά του και οι πνεύμονές του γουργουρίζουν, τα μάτια του ανοιγοκλείνουν και δακρύζουν, η μύτη του τρέχει, τα χείλια του μπλαβίζουν, ο λαιμός του μπορεί να διογκωθεί, ο σφυγμός του μοιάζει πραγματικός και μπορεί ακόμη και να ιδρώσει. Μπορεί να προσομοιώσει σπασμούς, να αντιδράσει στα φάρμακα, να αιμορραγήσει, να δεχτεί ενέσεις και ενδοφλέβιες μεταγγίσεις, ακόμη και να «πεθάνει». Συνδέεται ασύρματα με ένα κέντρο ελέγχου που επιτρέπει στον διδάσκοντα να παρακολουθήσει το σενάριο της ασθένειας αλλά και τις ζωτικές του παραμέτρους (πίεση, καρδιακός ρυθμός κλπ.) ανάλογα με τις «επεμβάσεις» των μαθητών. Οι εκπαιδευτικές επεμβάσεις μαγνητοσκοπούνται και αποτελούν αντικείμενο περαιτέρω μαθήματος για τους φοιτητές πριν από το στάδιο της πρακτικής τους άσκησης με πραγματικούς ασθενείς. Ο Σιμόν ανήκει σε μια ολόκληρη οικογένεια σύγχρονων εκπαιδευτικών ρομπότ που περιλαμβάνουν βρέφη, παιδιά και εφήβους. Κοστίζει γύρω στα 10.000 € και χωρίς να αποτελεί υποκατάστατο της εκπαίδευσης με πραγματικούς ασθενείς σίγουρα χρησιμεύει στην εξοικείωση με τις συνθήκες που επικρατούν στα τμήματα επειγόντων περιστατικών.

Η οικογένεια του Σιμόν περιλαμβάνει εγγύους, μωρά, παιδιά και εφήβους (φωτο www.laerdal.com)

Για να μην πάτε από πέσιμο. Οι ηλικιωμένοι είναι πιο επιρρεπείς να σκοντάψουν και να πέσουν ιδίως όταν λόγω κάποιας ασθένειας έχουν χάσει την ευστάθειά τους και την αίσθηση της ισορροπίας. Στο τμήμα γηριατρικής οι κινησιοθεραπευτές έχουν κατασκευάσει μια διαδρομή από δυνητικά επικίνδυνες επιφάνειες που ενδέχεται να συναντήσει ο ασθενής στην καθημερινή του ζωή. Πρόκειται για 16 συνολικά διαφορετικές επιφάνειες που περιλαμβάνουν γλιστερά ή υπερυψωμένα πεζοδρόμια, ξεκολλημένες μοκέτες, διπλωμένα χαλιά, σκάλες, επιφάνειες με χόρτα και άλλες. Οι ηλικιωμένοι που ξαναρχίζουν να περπατούν μετά από ένα πέσιμο, ή μετά από εγχείριση τοποθέτησης τεχνητού ισχίου ή επιγονατίδας, μετά από εγκεφαλικό ή και όσοι πάσχουν από νευρολογικές ασθένειες όπως για παράδειγμα Πάρκινσον, μαθαίνουν να προσέχουν περισσότερο τα βήματά τους και να αποφεύγουν τις κακοτοπιές. Βέβαια για το άμεσο περιβάλλον τους καλύτερο είναι να φροντίσουν, οι ίδιοι ή οι οικείοι τους, να επιδιορθώσουν τις μικρές ατέλειες στα χαλιά και τα πατώματα, έτσι ώστε να προληφθούν τα ενδεχόμενα ατυχήματα. Η διαδρομή αποφυγής των πτώσεων έχει κατασκευαστεί με ελάχιστα έξοδα από υλικά που υπάρχουν στο εμπόριο. Υφίσταται στο εξωτερικό του νοσοκομείου αλλά και σε εσωτερικούς χώρους, αφού οι συχνές βροχές δεν επιτρέπουν πάντα τις δραστηριότητες στο ύπαιθρο.

Τμήμα της διαδρομής με τις επικίνδυνες επιφάνειες για την εκπαίδευση των ηλικιωμένων στο προσεκτικό περπάτημα (πηγή - www.saintluc.be)

Μάθετε να αναγνωρίζετε το εγκεφαλικό επεισόδιο. Το εγκεφαλικό επεισόδιο οφείλεται σε εγκεφαλικό θρόμβο ή αιμορραγία. Μπορεί να επιφέρει βαριές αναπηρίες όπως πλήρη ή μερική παράλυση ή διαταραχές της όρασης, της ομιλίας και της βάδισης. Με τα πρώτα συμπτώματα απαιτείται η άμεση μετάβαση στα επείγοντα προκειμένου να γίνει σωστή διάγνωση για τα αίτια του εγκεφαλικού (θρόμβωση ή αιμορραγία) και να εφαρμοστεί η σωστή θεραπεία. Συχνά όμως δεν αντιλαμβανόμαστε εγκαίρως τα συμπτώματα του εγκεφαλικού κι έτσι χάνουμε πολύτιμο χρόνο με συχνά τραγικά αποτελέσματα. Τα συμπτώματα αυτά είναι:

Αδυναμία, μούδιασμα ή παράλυση της μιας πλευράς του σώματος, ενός χεριού ή ενός ποδιού συμπεριλαμβανομένου ή όχι του κάτω μέρους του προσώπου.
Δυσκολία στην άρθρωση και στην έκφραση, σύγχυση και δυσκολία στην κίνηση της γλώσσας.
Ξαφνική απώλεια της αίσθησης σε ένα χέρι, σε ένα πόδι ή στο μισό μέρος του προσώπου.
Διαταραχές της όρασης που περιλαμβάνουν απώλεια της όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια.
Ζαλάδες, απώλεια ισορροπίας, δυσκολίες βαδίσματος, απώλεια συντονισμού των κινήσεων.
Έντονος επίπονος πονοκέφαλος που εμφανίζεται ξαφνικά χωρίς να υπάρχει γνωστή αιτία.
Έντονη όσφρηση καμένου.

Διπλωμένο χαλί που αποτελεί κίνδυνο για πτώση όχι μόνο των ηλικιωμένων αλλά και των νέων ... (πηγή - www.saintluc.be)

Με βάση τα παραπάνω η αναγνώριση των πρώιμων ενδείξεων του εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί να αποβεί χρησιμότατη για να βοηθήσουμε γονείς, παππούδες και γιαγιάδες αλλά και νεώτερους συνανθρώπους μας που ενδέχεται να προσβληθούν από εγκεφαλικό λόγω υπέρτασης, καρδιαγγειακής νόσου, υψηλής χοληστερίνης ή διαβήτη. Πριν από λίγες εβδομάδες έμαθα ότι έπαθε εγκεφαλικό ένας γερμανός συνάδελφος κάτω των 30 ετών. Ευτυχώς έφτασε έγκαιρα στο νοσοκομείο και τώρα σιγά σιγά αναρρώνει και μαθαίνει να περπατά ξανά. Αντίθετα, μια άλλη φίλη κάτω των 30 που δεν μεταφέρθηκε έγκαιρα στο νοσοκομείο διατηρεί κάποια σοβαρά προβλήματα κινητικότητας. Γι’ αυτό καλόν είναι να θυμόμαστε ότι η ταχύτητα της επέμβασης είναι κρίσιμης σημασίας. Όσο πιο γρήγορα ειδοποιήσουμε το ΕΚΑΒ (166 ή 112) τόσο το καλύτερο …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com. Με στοιχεία από το www.saintluc.be.

GR-Για μια νύχτα χωρίς τροχαία …

2011-09-17T19:17:00.000+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Σεπτεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Για μια νύχτα χωρίς τροχαία …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Για 5η χρονιά το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς» διοργανώνει την «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα» σε μεγάλες πόλεις και νησιά της Ελλάδας και ψάχνει για εθελοντές συνεργάτες.

Το Σάββατο 15 Οκτωβρίου 2011 διοργανώνεται και στις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα». Πρόκειται για μια ιδέα που γεννήθηκε στο Βέλγιο το 1995 από τους Υπεύθυνους Νέους Οδηγούς και απευθύνεται κυρίως σε νέους που διασκεδάζουν σε νυκτερινά κέντρα, αλλά και σε όλους όσους θέλουν να κάνουν κάτι για να μειωθεί ή και να μηδενιστεί η γάγγραινα των τροχαίων δυστυχημάτων.

Η «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα» στηρίζεται στην παρατήρηση ότι ο αριθμός των σοβαρών τροχαίων με θύματα νέους σημειώνει θεαματική αύξηση το Σαββατοκύριακο. Πράγματι, οι νέοι διασκεδάζουν περισσότερο Σάββατο και Κυριακή βράδυ με κατανάλωση οινοπνευματωδών αλλά συχνά και άλλων ψυχοτρόπων ουσιών με αποτέλεσμα, επειδή συνήθως αναπτύσσουν και υπερβολική ταχύτητα, να γίνονται θύματα τροχαίων πολύ ευκολότερα. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε την θέσπιση της «Ευρωπαϊκής Νύχτας χωρίς Ατυχήματα» το τρίτο Σαββατοκύριακο του Οκτωβρίου, ελπίζοντας ότι αντίστοιχες δράσεις ευαισθητοποίησης θα διοργανώνονται και άλλα Σαββατοκύριακα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Σε τι συνίσταται η «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα»; Όπως αναφέρει σε σχετική ανακοίνωσή του το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς» (www.ioas.gr), σε κάθε νυχτερινό κέντρο βρίσκονται 3-6 εθελοντές που βοηθάνε στην ομαλή διεξαγωγή της εκδήλωσης. Ο ρόλος των εθελοντών είναι να ορίζουν μαζί με τις παρέες που έρχονται να διασκεδάσουν, τον «Οδηγό της παρέας», ο οποίος αφού αποδεχτεί τον τίτλο του φοράει ή παίρνει ένα βραχιολάκι και είναι υποχρεωμένος να μην καταναλώσει οινοπνευματώδη όλο το βράδυ. Όταν είναι η ώρα να αναχωρήσει από το νυχτερινό κέντρο θα μπορεί να κάνει, με τη δική του θέληση ένα φιλικό αλκοτέστ, που θα γίνεται από την ομάδα των εθελοντών, για να διαπιστωθεί αν τήρησε την υπόσχεση του. Εάν ο «Οδηγός της παρέας» έχει πράγματι διατηρήσει τον έλεγχο και δεν έχει πιει, επιβραβεύεται με ένα αναμνηστικό δώρο ενώ σε αντίθετη περίπτωση οι εθελοντές θα τον/την συμβουλεύσουν να αφήσει το όχημα και να γυρίσει σπίτι του/της με ταξί ή να οδηγήσει κάποιος από την παρέα που δεν έχει καταναλώσει οινοπνευματώδη.

Κατανομή των τροχαίων ατυχημάτων ανά εκατομμύριο κατοίκους, ανά ημέρα της εβδομάδας και ώρα της ημέρας - ΕΕ των 22, 2008 - πηγή βάση δεδομένων CARE

Για να διοργανώσει την εκδήλωση, το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας χρειάζεται τη βοήθεια εθελοντών προκειμένου να προωθηθεί η ιδέα του νηφάλιου «Οδηγού της Παρέας» στα στέκια των νέων της πόλης κατά τη διάρκεια της βραδιάς και να γίνει κοινός τόπος το σύνθημα «Δεν πίνω όταν οδηγώ». Επικοινωνώντας με το Ινστιτούτο μέχρι την Παρασκευή 23 Σεπτεμβρίου 2011 (τηλ. 210 8620150, e-mail info@ioas.gr) οι ενδιαφερόμενοι θα λάβουν περισσότερες λεπτομέρειες και καθοδήγηση, ενώ είναι δυνατόν να έρθει στα Χανιά άτομο του Ινστιτούτου με εμπειρία από προηγούμενες Νύχτες Χωρίς Ατυχήματα.

1-Ο «Οδηγός της παρέας» ξεχωρίζει με το βραχιολάκι που φορά πριν από την διασκέδαση ... - πηγή Ι.Ο.ΑΣ

Η μαζική ευαισθητοποίηση των οδηγών στα Χανιά και στην Κρήτη γενικότερα, κρίνεται παραπάνω από επιβεβλημένη με δεδομένη την επικινδυνότητα του οδικού δικτύου της Κρήτης. Σε παλαιότερη μελέτη της εταιρείας Συγκοινωνιακές Λύσεις, του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας και της ΕΛΠΑ για την επικινδυνότητα του ελληνικού οδικού δικτύου κατά την διετία 2005-2007, οι κύριοι οδικοί άξονες της Κρήτης χαρακτηρίστηκαν ως μεγάλης ή αυξημένης επικινδυνότητας. Για την συγκεκριμένη μελέτη χρησιμοποιήθηκε η μεθοδολογία του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Αξιολόγησης Οδών (EuroRAP – European Road Assessment Programme, www.eurorap.org) προκειμένου να αξιολογηθεί η οδική ασφάλεια του διευρωπαϊκού οδικού δικτύου της Ελλάδας και να συνταχθούν χάρτες με τις επικινδυνότητες βάσει του δείκτη «τροχαίων δυστυχημάτων με νεκρούς ανά διανυθέντα οχηματοχιλιόμετρα». Οι χάρτες αυτοί προβλέπεται να επεκταθούν αργότερα και στα υπόλοιπα τμήματα του εθνικού και του επαρχιακού δικτύου.

2-... μετά τη διασκέδαση ο «Οδηγός της παρέας» υποβάλλεται με τη θέλησή του σε αλκοτέστ ... - πηγή Ι.Ο.ΑΣ

Όπως κατ’ επανάληψη έχουν επισημάνει πολλοί αρθρογράφοι στα Χ.Ν. οι βασικότερες αιτίες πρόκλησης θανατηφόρων τροχαίων συμβάντων είναι η υπερβολική ταχύτητα, η απόσπαση προσοχής κατά την οδήγηση (κυρίως λόγω χρήσης κινητών τηλεφώνων), η οδήγηση σε κατάσταση μέθης καθώς και η παραβίαση σηματοδότη και προτεραιότητας γενικώς. Οι πρωτοβουλίες του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς» αποσκοπούν στην υποστήριξη και προώθηση δραστηριοτήτων σε θέματα τα οποία προάγουν την οδική ασφάλεια, την κυκλοφοριακή αγωγή, τη μελέτη, έρευνα, ενημέρωση και εκπαίδευση, στοχεύοντας κατ’ εξοχήν στην πρόληψη και μείωση των τροχαίων ατυχημάτων.

3- ... και αν πράγματι δεν έχει καταναλώσει οινοπνευματώδη πέρνει κάποια αναμνηστικά δώρα ! - - πηγή Ι.Ο.ΑΣ

Αφορμή για την ίδρυσή του Ινστιτούτου ήταν ο θάνατος σε ηλικία 22 ετών από τροχαίο του Πάνου Μυλωνά, τεταρτοετή φοιτητή του Τμήματος Μηχανολόγων και Αεροναυπηγών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών και συντάκτη του ειδικού Τύπου του αυτοκινήτου. Στόχος του Ινστιτούτου είναι η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών, αλλά και η ενεργοποίηση όλων των δυνάμεων του ιδιωτικού αλλά και του δημόσιου τομέα για να πάψει επιτέλους η χώρα μας να έχει τη θλιβερή πρωτιά σε θανάτους από τροχαία ατυχήματα στην Ευρώπη των οποίων, σύμφωνα με τις στατιστικές, τα περισσότερα θύματα είναι νέοι.

Η μαζική συμμετοχή στην «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα» θα είναι ο καλύτερος τρόπος για να δείξουν οι νέοι ότι διαλέγουν να διασκεδάσουν υπεύθυνα και με ασφάλεια προστατεύοντας όχι μόνο τη δική τους ζωή αλλά και εκείνη των συνανθρώπων τους καθώς και την ευτυχία και την ψυχική υγεία των αγαπημένων τους που δεν θα χρειαστεί να τους κλάψουν νεκρούς ή να τους περιποιούνται ως ανάπηρους εξαιτίας μιας «πρόσκαιρης απόλαυσης» …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

GR-Καρδιά πληγωμένη μες τον πόνο βυθισμένη …

2011-09-07T18:11:00.000+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Σεπτεμβρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Καρδιά πληγωμένη μες τον πόνο βυθισμένη …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η μετατραυματική αγχώδης διαταραχή πλήττει τα θύματα ατυχημάτων και καταστροφών αλλά και τα μέλη των οικογενειών τους και τους παριστάμενους που ίσως δεν φέρουν εμφανή σωματικά τραύματα. Και μπορεί να καταστρέψει ζωές …

Σεισμός ή πλημμύρα, τροχαίο ατύχημα, πυρκαγιά, επίθεση, βιασμός, απόπειρα αυτοκτονίας φίλου ή συγγενούς. Εκτός από τα φυσικά τραύματα, τα γεγονότα αυτά προκαλούν και ψυχικά τραύματα όχι μόνο στα ίδια τα θύματα αλλά και στους αγαπημένους τους ή και στους παριστάμενους. Τραύματα που συχνά είναι εξίσου, αν όχι πιο σοβαρά. Τραυματιζόμαστε ψυχικά όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα ξαφνικό, βίαιο και απρόσμενο γεγονός που μας θέτει μπροστά στην πραγματικότητα του θανάτου, του δικού μας ή του πλησίον μας. Είναι κάτι που ξεπερνά τον ίδιο το φόβο του θανάτου. Ο ψυχικός τραυματίας διακατέχεται σχεδόν από το αίσθημα ότι έχει ήδη πεθάνει …

Η αντιμετώπιση της μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής σε ορισμένες ευαίσθητες κατηγορίες - στρατιωτικοί, διασώστες, επειγοντολόγοι, αστυνομικοί - απαιτεί ειδική οργάνωση

Αν ο τραυματισμός δεν διαγνωστεί και δεν αντιμετωπιστεί σωστά προκαλεί στη συνέχεια την μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (post-traumatic stress disorder ή PTSD), έναν ατέλειωτο εφιάλτη. Το παραμικρό γεγονός θυμίζει το τραυματικό συμβάν. Μια είδηση στην τηλεόραση, ένα θόρυβος στο δρόμο, μια εικόνα, ένα πρόσωπο. Το θύμα ξαναζεί το συμβάν αστραπιαία. Υποφέρει από εφιάλτες. Η ανάμνηση του τραυματικού γεγονότος επανέρχεται διαρκώς. Για να αντιμετωπίσει το άγχος το θύμα εφευρίσκει στρατηγικές που οδηγούν σε εξαρτήσεις (αλκοολισμό, ναρκωτικά, κλπ.), σε φυγή (αποφεύγει τους χώρους που θυμίζουν το τραυματικό συμβάν), σε κατάθλιψη ή ακόμη και σε αυτοκτονία. Τα συμπτώματα που συνοδεύουν την μετατραυματική αγχώδη διαταραχή περιλαμβάνουν αϋπνίες, διαταραχές της συγκέντρωσης και της μνήμης, υπερδιέγερση, ερεθιστικότητα, κρίσεις πανικού, αίσθημα καταπίεσης και δύσπνοια. Με σοβαρές επιπτώσεις στην επαγγελματική, οικογενειακή, συναισθηματική και κοινωνική ζωή του θύματος.

Η περίθαλψη των τραυματιών ενός ατυχήματος πρέπει να περιλαμβάνει και την ψυχολογική υποστήριξη

Η αντιμετώπιση του ψυχικού τραύματος απαιτεί την επέμβαση ειδικών ψυχολόγων και ψυχιάτρων. Για να ελευθερωθεί από τον πόνο του το θύμα πρέπει να τον εκφράσει με λόγια. Το ιδανικό είναι η ψυχική θεραπεία να αρχίσει παράλληλα με την θεραπεία των εμφανών τραυμάτων. Η ψυχολογική αξιολόγηση του θύματος είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δεν βιώνουν όλοι οι άνθρωποι το ατύχημα ή την καταστροφή με τον ίδιο τρόπο. Ορισμένοι μπορούν να ζήσουν φοβερές στιγμές και να μην επηρεαστούν καθόλου. Άλλοι τραυματίζονται ψυχικά ακόμη και από συμβάντα που για τους περισσότερους ίσως να περνούν απαρατήρητα. Η «συνηθισμένη» κλοπή της τσάντας μιας ηλικιωμένης από έναν τσαντάκια μπορεί για παράδειγμα να έχει καταστροφικές συνέπειες για την γριούλα.

Η ψυχολογική υποστήριξη των αναίμακτων θυμάτων είναι εξίσου σημαντική με εκείνη των θυμάτων με εμφανή τραύματα

Η θεραπεία του ψυχικά τραυματία συνεπάγεται επίσης και την αντιμετώπιση των συγγενών. Αν δεν έχουν τραυματιστεί ψυχικά και οι ίδιοι, συχνά δεν γνωρίζουν πώς να χειριστούν το θύμα και τις αντιδράσεις του. Αντιδρούν υπερπροστατευτικά ή αντίθετα ελαχιστοποιούν το γεγονός ισχυριζόμενοι ότι δεν είναι κάτι σοβαρό. Και στις δύο περιπτώσεις το θύμα δεν νοιώθει ότι έχει την κατανόηση του άμεσου περιβάλλοντός του με αποτέλεσμα να απομονώνεται περισσότερο στον εαυτό του κάτι που επιδεινώνει την κατάσταση.

Μερικά επαγγέλματα που έρχονται σε καθημερινή επαφή με ατυχήματα και καταστροφές χρειάζονται συστηματική ψυχολογική στήριξη. Αστυνόμοι, πυροσβέστες, στρατιωτικοί, γιατροί και νοσοκόμοι επείγουσας ιατρικής ακόμη και δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο ψυχικού τραύματος. Γι’ αυτό και οι σχετικές υπηρεσίες δημιουργούν ειδικές μονάδες ψυχολογικής υποστήριξης. Ιδιαίτερη φροντίδα πρέπει να λαμβάνεται και για τα θύματα βιασμών, για τα οποία πρέπει να ισχύουν ειδικές διευθετήσεις προκειμένου το θύμα να μην επιβαρυνθεί περισσότερο ψυχολογικά στο στάδιο της ανάκρισης. Αυτό απαιτεί τη συνεργασία ψυχολόγου, γυναικολόγου, μικροβιολόγου, νοσοκόμων και φυσικά των αστυνομικών.

Στην Ελλάδα, εξ όσων γνωρίζω, η μετατραυματική αγχώδης διαταραχή απασχόλησε ερευνητικά αρχικά την κ. Ιωάννα Μπεργιαννάκη-Δερμιτζάκη, καθηγήτρια της ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών που με την ομάδα της μελέτησε τις ψυχολογικές επιπτώσεις του σεισμού της Καλαμάτας το 1986 αλλά και άλλων καταστροφών στην Ελλάδα όπως π.χ. των μεγάλων πυρκαγιών στην Αττική. Σήμερα υπάρχουν αρκετοί ψυχολόγοι και ψυχίατροι που έχουν ασχοληθεί με την συγκεκριμένη ψυχοπαθολογία αν και η αντιμετώπιση από την πλευρά των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης αλλά και γενικότερα δεν είναι πάντα συστηματική.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε χρηματοδοτήσει στο παρελθόν σειρά σεμιναρίων στα οποία ειδικοί από όλη την Ευρώπη κατέληξαν σε ένα πρόγραμμα για την ανάπτυξη της ψυχολογικής υποστήριξης των θυμάτων ατυχημάτων και καταστροφών και την ένταξη της στις καθημερινές διαδικασίες των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η εφαρμογή του προγράμματος δεν είχε υποχρεωτικό χαρακτήρα, αν και μερικές χώρες προχώρησαν στην υλοποίησή του, σε ορισμένες περιπτώσεις και με τη συμμετοχή εθελοντών που έλαβαν γι’ αυτό ειδική εκπαίδευση.

Ακούμε συχνά στις ειδήσεις ότι μετά από κάποιο τραγικό συμβάν (πυρκαγιά, φόνο, μεγάλο ατύχημα κλπ.) συγκροτείται από τις δυνάμεις ασφαλείας μια ομάδα ψυχολογικής υποστήριξης. Βέβαια, αμέσως μετά από μια τραυματική εμπειρία, τα θύματα δεν είναι πάντα σε θέση να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Ο ψυχολόγος που θα κληθεί να περιθάλψει τα θύματα ενός τροχαίου ή ενός σιδηροδρομικού ατυχήματος δεν είναι δυνατόν να εξαλείψει πλήρως τον ενδεχόμενο τραυματισμό. Όμως η παρουσία του μειώνει τις πιθανότητες να περάσει απαρατήρητος ο ψυχικός τραυματισμός και να εμφανιστεί μεταγενέστερα μετατραυματική αγχώδης διαταραχή. Και γι’ αυτό η ψυχολογική υποστήριξη μετά από κάθε ατύχημα πρέπει να είναι συστηματική και να εντάσσεται στη κανονική διαδικασία περίθαλψης των θυμάτων.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

GR-Πήρα τους μεγάλους δρόμους …

2011-08-31T09:43:00.022+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Αυγούστου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Πήρα τους μεγάλους δρόμους …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Χιλιάδες Έλληνες μετανάστες μαζί με ξένους τουρίστες από την Ευρώπη κατεβαίνουν στην Ελλάδα κάθε καλοκαίρι με αυτοκίνητο, χρησιμοποιώντας σύγχρονους αυτοκινητόδρομους που προσφέρουν άνεση και ασφάλεια.

Κάθε χρόνο χιλιάδες Έλληνες μετανάστες φορτώνουμε τα αυτοκίνητά μας με διάφορα συμπράγκαλα και από τις χώρες της δυτικής και βόρειας Ευρώπης παίρνουμε τους δρόμους που οδηγούν στην μητρόπολη. Μας συνοδεύουν χιλιάδες Τούρκοι της διασποράς, με κατεύθυνση τη δική τους μητρόπολη, αλλά και Γερμανοί, Ολλανδοί, Αυστριακοί, Σκανδιναβοί και άλλοι τουρίστες που αναζητούν μια θέση στον ήλιο … κατά προτίμηση με ξαπλώστρα.

Κάθε χρόνο διασχίζω τους αυτοκινητόδρομους του Βελγίου, της Γαλλίας, της Ελβετίας και της Ιταλίας. Μετά από μια σύντομη ανάπαυλα αναζωογόνησης στα καράβια της ΑΝΕΚ, διασχίζω και μερικούς κατ’ ευφημισμό ελληνικούς αυτοκινητόδρομους για να καταλήξω στα Χανιά, στο Σταυρό. Στο παρελθόν, έχω γράψει αρκετές φορές στο ιστολόγιο μου για τα προβλήματα των ελληνικών αυτοκινητόδρομων. Σήμερα θα μοιραστώ μαζί σας μερικά κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών αυτοκινητόδρομων που συμβάλλουν στην άνεση και την ασφάλεια των οδηγών.

Η ραδιοφωνική συχνότητα για πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες κυκλοφορίας στον αυτοκινητόδρομο αναγράφεται σε ειδική πινακίδα

Κατ’ αρχάς όλοι οι δρόμοι που χαρακτηρίζονται αυτοκινητόδρομοι (autoroute, autobahn, highway, autostrada) έχουν ενδιάμεση διαχωριστική λωρίδα, στις περισσότερες περιπτώσεις μάλιστα αρκετά υψηλή, ώστε τη νύχτα να μην είναι ορατοί οι προβολείς των αυτοκινήτων του αντίθετου ρεύματος. Περιλαμβάνουν τουλάχιστον δύο λωρίδες κυκλοφορίας, συν την λωρίδα εξυπηρέτησης που προορίζεται αποκλειστικά για τη διέλευση των οχημάτων των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση ατυχήματος.

Οι οδηγοί ενημερώνονται για τα προβλήματα της κυκλοφορίας και με ηλεκτρονικές πινακίδες

Η ενημέρωση των οδηγών για τις συνθήκες κυκλοφορίας π.χ. για έργα, ατυχήματα, παρακάμψεις ή έκτακτα καιρικά φαινόμενα εξασφαλίζεται με δύο τρόπους. Κατ’ αρχάς με ηλεκτρονικούς πίνακες στους οποίους εμφανίζονται σύντομα μηνύματα. Υπάρχει όμως σε κάθε αυτοκινητόδρομο και μια ραδιοφωνική συχνότητα από την οποία μεταδίδονται συνεχώς οι πληροφορίες αυτές, μαζί με μουσική και διαφημίσεις, προκειμένου να καλυφθεί το κόστος. Οι οδηγοί ενημερώνονται για την εν λόγω ραδιοφωνική συχνότητα με πινακίδες που υπάρχουν κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου. Οι ραδιοφωνικοί σταθμοί ακούγονται ακόμη και μέσα σε σήραγγες χάρις στην εγκατάσταση ειδικών αναμεταδοτών.

Οι οδηγοί ενημερώνονται για τις τιμές των καυσίμων σε όλους τους σταθμούς εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών ώστε να προγραμματίσουν τον ανεφοδιασμό τους

Ανά τακτά διαστήματα υπάρχουν τηλέφωνα επικοινωνίας με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Στις κολώνες με τις τηλεφωνικές συσκευές υπάρχει εγκατάσταση που σε περίπτωση κινδύνου τις μετατρέπει σε αναλάμποντες προειδοποιητικούς σηματοδότες για την ενημέρωση των οδηγών. Υπάρχουν χώροι στάθμευσης με τουαλέτες και νερό αλλά και με καθίσματα και τραπέζια για πικνίκ. Συχνά υπάρχουν και παιδικές χαρές για εκτόνωση των νεώτερων επιβατών. Και φυσικά υπάρχουν και οι σταθμοί εξυπηρέτησης αυτοκινητιστών με βενζινάδικα, εστιατόρια, καταστήματα που πωλούν τρόφιμα, αναμνηστικά παιχνίδια και πολλά άλλα. Σε μερικούς τέτοιους σταθμούς υπάρχουν και φτηνά ξενοδοχεία για όσους έκαναν πολλά χιλιόμετρα και θέλουν να ξεκουραστούν. Στην αρχή του αυτοκινητόδρομου υπάρχει ενημερωτική πινακίδα με τις τιμές των καυσίμων κατά μήκος της διαδρομής. Έτσι μπορεί κανείς να υπολογίσει που τον συμφέρει να σταματήσει για ανεφοδιασμό.

Στους ελβετικούς αυτοκινητόδρομους όλα τα οχήματα πρέπει να έχουν το ειδικό αυτοκόλητο σήμα των 40 ευρώ

«Πληρώνουν διόδια στην Ευρώπη;» θα ρωτήσουν πολλοί. Ανάλογα τη χώρα. Στο Βέλγιο δεν πληρώνουμε διόδια αλλά τέλη κυκλοφορίας, ίδια περίπου με αυτά που πληρώνουμε στην Ελλάδα. Πρόσφατα, αποφασίστηκε η καθιέρωση ηλεκτρονικού συστήματος πληρωμής της χρήσης των αυτοκινητοδρόμων (τηλεδιόδια), αλλά όταν εφαρμοστεί θα μειωθούν αντίστοιχα τα τέλη κυκλοφορίας. Στην Γαλλία, όσοι χρησιμοποιούν τους αυτοκινητοδρόμους πληρώνουν σχετικά ακριβά διόδια αλλά οι Γάλλοι δεν πληρώνουν τέλη κυκλοφορίας. Επίσης η χρέωση, όπως και στην Ιταλία γίνεται με βάση τη διανυθείσα απόσταση – μπαίνοντας στον αυτοκινητόδρομο παίρνετε από το μηχάνημα μια κάρτα και στην έξοδό σας την βάζετε σε άλλο μηχάνημα που υπολογίζει το τέλος που πρέπει να πληρώσετε. Για τους συχνούς χρήστες υπάρχει σύστημα τηλεδιοδίων. Σημαντική διευκρίνιση: σε όλους τους αυτοκινητόδρομους η πληρωμή των διοδίων γίνεται σχεδόν αποκλειστικά με πιστωτικές κάρτες! Στην Ελβετία, όλοι όσοι χρησιμοποιούν τους αυτοκινητόδρομους (Ελβετοί και ξένοι), πρέπει να έχουν προμηθευτεί το σχετικό αυτοκόλλητο σήμα των 40 € που διατίθεται και στους συνοριακούς σταθμούς.

Στις σήραγγες των ελβετικών αυτοκινητοδρόμων λαμβάνετε το σήμα των ραδιοφωνικών σταθμών για καλύτερη ενημέρωση

Ο έλεγχος της ταχύτητας γίνεται με μόνιμα ραντάρ. Η παρουσία της τροχαίας, ιδίως σε περιόδους αυξημένης κυκλοφορίας, έντονη. Η διαγράμμιση ανανεώνεται περιοδικά και είναι πάντα ευδιάκριτη. Η συντήρηση, γίνεται συνήθως σε περιόδους μειωμένης κυκλοφορίας ή και τη νύχτα, και ανακοινώνεται αρκετές εβδομάδες πριν από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας αλλά και με ενημερωτικές πινακίδες που αναφέρουν πάντα τις ημερομηνίες έναρξης και λήξης των εργασιών ζητώντας συγνώμη από τους οδηγούς για την ταλαιπωρία.

Δεν θα κάνω συγκρίσεις με τα ελληνικά δεδομένα. Ευτυχώς, από χρονιά σε χρονιά παρατηρώ μια συνεχή αλλά πολύ αργή βελτίωση σε ορισμένους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους, αλλά όχι σε άλλους. Είμαι πεπεισμένος ότι τα περισσότερα από αυτά που απολαμβάνουν οι οδηγοί στις χώρες που προανέφερα, μπορούν και πρέπει να προσφερθούν και στους Έλληνες οδηγούς, εφόσον υπάρξει καλή θέληση από τους εμπλεκόμενους φορείς και πίεση από την κοινή γνώμη και τους οδηγούς. Εκτός από τους Έλληνες οδηγούς το αξίζουν και οι Έλληνες της διασποράς και οι χιλιάδες τουρίστες που επισκέπτονται την Ελλάδα κάθε χρόνο.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

GR-Η γνώση εναντίον ατυχημάτων και καταστροφών

2011-08-24T08:49:00.090+02:00

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Αυγούστου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ

Η γνώση εναντίον ατυχημάτων και καταστροφών
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ένα εμπλουτισμένο κέντρο εκπαίδευσης στην ασφάλεια. Ένας διεπιστημονικός πανεπιστημιακός πόλος με αντικείμενο την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών. Για καλύτερη προστασία, λιγότερα θύματα, λιγότερο ανθρώπινο πόνο.

Η αντιμετώπιση των ατυχημάτων και των καταστροφών είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο θέμα που απαιτεί γνώσεις, ψυχρή λογική, σχεδιασμό και προβλεπτικότητα αλλά και συνεργασία πολλών φορέων και κλάδων. Κάθε απειλή έχει τα δικά της ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Άλλα τα χαρακτηριστικά του σεισμού, διαφορετικά της δασικής πυρκαγιάς, άλλα των τροχαίων ατυχημάτων. Βέβαια, η απειλή πρέπει να συνδυαστεί με την τρωτότητα του απειλούμενου πληθυσμού για να προκαλέσει ζημίες. Ένα καλοχτισμένο σπίτι αντέχει περισσότερο στους σεισμούς, ένα καθαρισμένο δάσος κινδυνεύει λιγότερο από πυρκαγιά, ένας προσεκτικός οδηγός έχει λιγότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε τροχαίο ατύχημα.

Όμως ο σχεδιασμός της πρόληψης εξαρτάται από πολλούς φορείς. Από τις αρχές, από μηχανικούς, γιατρούς και άλλους επιστήμονες αλλά και από τους ίδιους τους πολίτες. Για τους χώρους εργασίας ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες σχετικά με την ευθύνη των εργοδοτών σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας. Εκτός από τα μέτρα πρόληψης που πρέπει να λαμβάνονται, υπάρχει και υποχρέωση διάθεσης του αναγκαίου εξοπλισμού επέμβασης αλλά και εκπαίδευσης του προσωπικού στις ενέργειες που πρέπει να γίνουν σε περίπτωση ατυχήματος. Ανάλογα ισχύουν και για δημόσιους χώρους όπως αεροδρόμια, κινηματογράφους, ξενοδοχεία. Με μια διαφορά – ενώ το προσωπικό πρέπει να έχει εκπαιδευτεί σχετικά, το κοινό που βρίσκεται στους χώρους αυτούς δεν γνωρίζει τι πρέπει να κάνει σε περίπτωση ατυχήματος ή καταστροφής και συνήθως πανικοβάλλεται προκαλώντας επιδείνωση της κατάστασης.

Στο κέντρο εκπαίδευσης ασφάλειας Streetwise τα παιδιά εκπαιδεύονται στην αντιμετώπιση καθημερινών κινδύνων σε αγροτικές περιοχές

Η μείωση των επιπτώσεων από τα ατυχήματα και τις καταστροφές απαιτεί συνεπώς και μια καλύτερη εκπαίδευση. Των παιδιών κατ’ αρχάς, για τα οποία έχει αποδειχτεί ότι μπορούν να καθοδηγήσουν και τους γονείς π.χ. σε περίπτωση σεισμού. Αλλά και άλλων κατηγοριών πολιτών, όπως οι γονείς, οι οδηγοί, οι επιστήμονες. Με λύπη διαβάζω ότι τα κέντρα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης κλείνουν λόγω προβλημάτων χρηματοδότησης. Σε παλαιότερη επιφυλλίδα είχα αναφερθεί στην ανάγκη δημιουργίας ενός κέντρου εκπαίδευσης στην ασφάλεια σαν το βρετανικό Streetwise.org.uk που εκπαιδεύει τα παιδιά στην αντιμετώπιση κάθε είδους κινδύνου: από τα τροχαία, μέχρι τις πυρκαγιές στο σπίτι, τις ηλεκτροπληξίες, τις επιθέσεις στους δρόμους και τους κινδύνους στην εξοχή και στις παραλίες. Οι μελέτες για την δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου έχουν ήδη γίνει και η δημιουργία του μπορεί να εξασφαλιστεί ακόμη και με ιδιωτική χρηματοδότηση π.χ. στο πλαίσιο μιας σύμπραξης δημόσιου-ιδιωτικού τομέα. Όπως και στην περίπτωση του Streetwise, η λειτουργία του μπορεί να εξασφαλιστεί με χορηγίες, με τη βοήθεια εθελοντών και με ένα μικρό δικαίωμα εισόδου για τους επισκέπτες.

Στη χρηματοδότηση του Streetwise σημαντικό ρόλο παίζει ο ιδιωτικός τομέας (εδώ επίδειξη του προσωπικού της τράπεζας Barclays για τη συλλογή χρημάτων)

Η εκπαίδευση των επιστημόνων μπορεί επίσης να εξασφαλιστεί με την δημιουργία ενός διεπιστημονικού-διακλαδικού πανεπιστημιακού πόλου που να καλύπτει όλα τα ανώτατα και ανώτερα εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα της Κρήτης. Το Πανεπιστήμιο, το Πολυτεχνείο, το Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα (ΤΕΙ) και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) μπορούν να συνεργαστούν για τη δημιουργία και τη διάδοση γνώσης όσον αφορά την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών. Σκέφτομαι για παράδειγμα ένα προπτυχιακό μάθημα που να απευθύνεται σε όλα τα τμήματα και να περιλαμβάνει τεχνικές ανάλυσης επικινδυνότητας (risk assessment), τεχνικές πρώτων βοηθειών, διαχείριση ασφάλειας και αντιμετώπισης καταστροφών, επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης, ανάλυση ατυχημάτων και καταστροφών από οικονομικής και κοινωνικής πλευράς, νέες τεχνολογίες που χρησιμοποιούνται στην επέμβαση, σύνδεση πρόληψης και ασφαλιστικών εισφορών, επιπτώσεις στα ατυχήματα και τις καταστροφές από τις κλιματικές αλλαγές, σχετική νομοθεσία σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, μέτρα ψυχολογικής στήριξης των θυμάτων κ.ο.κ.

Στόχος ενός τέτοιου μαθήματος θα είναι η ανάπτυξη ενός νέου τρόπου συστημικής αντιμετώπισης της προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Με βάση ένα μοντέλο που περιλαμβάνει τρεις σημαντικές φάσεις (πρόληψη, ετοιμότητα/επέμβαση και αποκατάσταση) και τρεις οριζόντιες δραστηριότητες (ανάλυση επικινδυνότητας, διοίκηση/έλεγχος/επικοινωνίες και πληροφόρηση/εκπαίδευση). Στη συνέχεια τα επιμέρους πανεπιστημιακά τμήματα μπορούν να αναπτύξουν συστηματικότερα τις ερευνητικές τους δραστηριότητες και τις εφαρμογές σε συνεργασία με επιστήμονες άλλων ειδικοτήτων αλλά και με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και τα αρμόδια για την προστασία σώματα ασφαλείας (Αστυνομία, Πυροσβεστική, Λιμενικό, κλπ.).

Στην άσκηση «Ποσειδών» για την αντιμετώπιση παλιροϊκού κύματος (τσουνάμι) συνεργάζονται με την Περιφέρεια Κρήτης το Πολυτεχνείο και το ΙΤΕ

Μηχανικοί ασφαλείας, γιατροί επειγόντων, ψυχολόγοι μετα-τραυματικής διαταραχής, οικονομολόγοι ασφαλειών, μετεωρολόγοι, γεωλόγοι, επικοινωνιολόγοι, καταστροφολόγοι, εκπαιδευτικοί, στελέχη της τοπικής αυτοδιοίκησης και του ιδιωτικού τομέα, περιβαλλοντολόγοι, υδρολόγοι, σεισμολόγοι, μηχανικοί τηλεπικοινωνιών, πυροσβέστες, τραυματιοφορείς, αστυνομικοί, εθελοντές, μπορούν να συνεργαστούν στο πλαίσιο του παραπάνω μοντέλου για να εξασφαλίσουν για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Κρήτης υψηλότατο επίπεδο προστασίας από τα επιμέρους ατυχήματα και καταστροφές. Στο μέλλον, θα είναι επίσης δυνατός ο καινοτόμος επανασχεδιασμός των διαδικασιών προστασίας των πολιτών σε επίπεδο Περιφέρειας και Δήμων με βάση το παραπάνω απλό αλλά ταυτόχρονα πολυσύνθετο μοντέλο αλλά και την κρίσιμη μάζα των επιστημόνων και μηχανικών που θα έχει συσταθεί, έτσι ώστε να εξασφαλιστούν βέλτιστα αποτελέσματα για τους πολίτες στην καθημερινότητά τους.

Scientia vincere tenebras. Η επιστήμη νικά το σκότος. Είναι το έμβλημα του Ελεύθερου Πανεπιστημίου των Βρυξελλών. Η επιστημονική γνώση μπορεί να αποτελέσει τη βάση για την καλύτερη αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών, τη σωτηρία ανθρώπινης ζωής και τον περιορισμό του πόνου.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com