10 Δεκεμβρίου 2019

Προστασία από πλημμύρες

Μερικά απλά μέτρα για να προστατευθούμε από τις πλημμύρες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Δεκεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-401)

Μάνδρα, Χανιά, Κινέτα, Ιόνια νησιά, Χαλκιδική … Οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα, από πλημμύρες και από τις προκαλούμενες κατολισθήσεις βρίσκονται όλο και συχνότερα στην επικαιρότητα. Μάλιστα, τα φαινόμενα αυτά θα πολλαπλασιάζονται και θα γίνονται εντονότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ας δούμε τι μέτρα μπορούμε να πάρουμε ΠΡΙΝ από τα φαινόμενα αυτά για να ελαχιστοποιήσουμε, όσο είναι δυνατόν, τις δυσμενείς τους επιπτώσεις και να προστατεύσουμε τη ζωή και την περιουσία μας.

Η τοποθεσία. Το νερό της βροχής ακολουθεί το νόμο της βαρύτητας και κινείται από τα ψηλά στα χαμηλά. Αν βρει διέξοδο μέσα από ρυάκια, ρέματα ή ποτάμια καταλήγει τελικά σε κάποια λίμνη ή στη θάλασσα. Αν ωστόσο η διαδρομή του είναι φραγμένη από σκουπίδια, μπάζα ή κατασκευές, το νερό έχει δύο δυνατότητες. Να πλημμυρίσει την περιοχή πριν από τα εμπόδια. Ή να τα παρασύρει σε χαμηλότερα επίπεδα.

Συνεπώς, η πρώτη μέριμνά μας θα πρέπει να είναι να μην βρεθούμε στον δρόμο του νερού. Είτε επειδή έχουμε κτίσει μέσα στην κοίτη κάποιου ρέματος ή ποταμού. Είτε επειδή κάποια γειτονική κοίτη είναι γεμάτη, με αποτέλεσμα το νερό να υπερχειλίσει και να «επιτεθεί» στο σπίτι μας, στο χωράφι μας, ή σε κάποιαν άλλη κατασκευή. Είτε τέλος γιατί δεν έχουμε φροντίσει η κατασκευή να είναι κάπως υπερυψωμένη σε περίπτωση που βρίσκεται σε πεδιάδα που απειλείται συχνά από πλημμύρες.

Αντιπλημμυρικά έργα. Δεν είναι δύσκολο να αξιολογήσουμε τον κίνδυνο πλημμύρας στην περιοχή μας. Μπορούμε να εκτιμήσουμε αν η περιουσία μας βρίσκεται σε κοίτη ποταμού ή κινδυνεύει δυνητικά από πλημμύρα. Μπορούμε να συλλέξουμε ιστορικά στοιχεία από τους παλαιότερους.

Και φυσικά μπορούμε να συμβουλευτούμε τους χάρτες που έχει καταρτίσει η Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τις περιοχές που κινδυνεύουν από πλημμύρες. Στις σχετικές ιστοσελίδες υπάρχουν και λεπτομερείς χάρτες των μέγιστων δυνητικών επιπτώσεων από πλημμύρα (δημοσιευμένοι από τον Ιανουάριο του 2017).

Σε επίπεδο γειτονιάς, οικισμού ή πόλης η ευθύνη για την αντιπλημμυρική προστασία ανήκει φυσικά στην τοπική αυτοδιοίκηση. Ωστόσο, στο δικό μας επίπεδο μπορούμε επίσης να κάνουμε πολλά. Κατ’ αρχάς χρήσιμο σε κάθε περίπτωση είναι να έχουμε ασφαλίσει το σπίτι μας κατά της πλημμύρας (μαζί με την ασφάλεια κατά της πυρκαγιάς).

Ας βεβαιωθούμε επίσης ότι τα φρεάτια έξω από το σπίτι μας δεν είναι φραγμένα και ότι οι υδρορροές λειτουργούν κανονικά. Αν ζούμε σε πλημμυροπαθή περιοχή φροντίζουμε ο ηλεκτρικός πίνακας και ο καυστήρας θέρμανσης να είναι υπερυψωμένοι για να μην πληγούν από το νερό. Φροντίζουμε να εγκαταστήσουμε βαλβίδες αντεπιστροφής στις αποχετεύσεις ώστε τα νερά να μην γυρίζουν πίσω.

Αν βρισκόμαστε στο τέρμα ενός ασφαλτοστρωμένου δρόμου φροντίζουμε να κατασκευάσουμε ένα αυλάκι με σχάρα πριν από την είσοδο του σπιτιού. Το οποίο να αποχετεύει τα νερά με τρόπο ώστε να μην πλημμυρίσουμε. Φυσικά φροντίζουμε να είναι πάντα καθαρό από φύλλα, κλαδιά, λάσπες και χώματα. Ανάλογα με τις συγκεκριμένη διαμόρφωση του σπιτιού ίσως αξίζει να προβλέψουμε και κάποια σακιά με άμμο ή άλλα τεχνητά «φράγματα» μπροστά από πόρτες και μπαλκονόπορτες …

Όταν έλθει η πλημμύρα. Παρακολουθούμε τα δελτία καιρού σε ραδιόφωνο και τηλεόραση για να είμαστε προετοιμασμένοι … Εγκαταλείπουμε τα υπόγεια και μετακινούμεθα σε ασφαλές υψηλό σημείο. Περιορίζουμε στο ελάχιστο τις μετακινήσεις μας. Αν υποχρεωθούμε να μετακινηθούμε, αποφεύγουμε να διασχίζουμε χείμαρρους πεζοί ή με αυτοκίνητο. Αν ακινητοποιηθεί το αυτοκίνητό μας το εγκαταλείπουμε και ανεβαίνουμε σε υψηλότερο σημείο.

Να θυμηθούμε ότι νερό ύψους 15 πόντων ακουμπά στο κάτω μέρος των περισσότερων αυτοκινήτων με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε τον έλεγχο ή να σβήσει η μηχανή. Αν βαδίσουμε σε κινούμενο νερό ύψους 15 πόντων κινδυνεύουμε να παρασυρθούμε. Περπατούμε σε νερό που δεν κινείται χρησιμοποιώντας ένα ραβδί για να ελέγχουμε το βάθος του νερού μπροστά μας.

Όταν το νερό φτάσει στους 30 πόντους τα περισσότερα αυτοκίνητα αρχίζουν να επιπλέουν. Μισό μέτρο νερό θα παρασύρει τα περισσότερα αυτοκίνητα και τα μικρά φορτηγά. Δεν επιχειρούμε να διασχίσουμε πλημμυρισμένους δρόμους, πολύ περισσότερο που το οδόστρωμα μπορεί να έχει υποχωρήσει. Αποφεύγουμε επίσης τις «κονταρίδες» και δεν επιχειρούμε να οδηγήσουμε νύχτα αφού πολλά χαρακτηριστικά, ακόμη και γνώριμων περιοχών, ενδέχεται να έχουν μεταβληθεί.

Προσέχουμε να μην πλησιάζουμε ηλεκτροφόρα καλώδια και αποφεύγουμε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις. Τα νερά της πλημμύρας ενδέχεται επίσης να έχουν μολυνθεί από σκουπίδια, νεκρά ζώα ή και διάφορα αντικείμενα. Και φυσικά διευκολύνουμε με κάθε τρόπο το έργο των υπηρεσιών διάσωσης και ακολουθούμε τις οδηγίες των εντεταλμένων οργάνων διατήρησης της τάξης. Σε περίπτωση που πρέπει να εκκενώσουμε την περιοχή φροντίζουμε να ασφαλίσουμε το σπίτι μας, να κλείσουμε τους διακόπτες ρεύματος και νερού.

Μετά την πλημμύρα. Αν η περιοχή έχει εκκενωθεί, επιστρέφουμε στο σπίτι μόνο μετά από ειδοποίηση των αρχών, αποφεύγοντας τις περιοχές με ρέοντα ή και λιμνάζοντα νερά. Ελέγχουμε τοίχους, πόρτες, σκάλες και παράθυρα αλλά και τα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, αποχέτευσης και τις ηλεκτρικές συσκευές.

Τα νερά μπορεί να κρύβουν κοφτερά αντικείμενα ή ανωμαλίες του εδάφους γι' αυτό χρησιμοποιούμε γαλότσες και προχωρούμε προσεκτικά. Επισκευάζουμε κατά προτεραιότητα βόθρους και συστήματα αποχέτευσης που αποτελούν σημαντικές απειλές για την υγεία. Οι αρχές θα μας ενημερώσουν από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση αν το δίκτυο ύδρευσης έχει μολυνθεί.

Πλένουμε και απολυμαίνουμε κάθε τι που έχει βραχεί από την πλημμύρα – τα νερά της πλημμύρας μπορεί να είναι μολυσμένα από αποχετεύσεις ή χημικά. Τέλος, φροντίζουμε για την ασφάλεια μας και κάνουμε πρόγραμμα των εργασιών προβλέποντας τακτική ανάπαυση έτσι ώστε να αποφύγουμε την υπερκόπωση.

03 Δεκεμβρίου 2019

Προστασία από σεισμούς!

Λαμβάνουμε τα μέτρα μας πολύ ΠΡΙΝ κτυπήσει ο Εγκέλαδος …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Δεκεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-400)

Κουνηθήκαμε τις προάλλες, άλλοι λίγο κι άλλοι πολύ από τον σεισμό στα Αντικύθηρα. Παράλληλα, πολλές περιοχές της χώρας μας πλημμύρισαν, ενώ το περασμένο καλοκαίρι δεν έλλειψαν κι οι πυρκαγιές που απείλησαν κατοικημένες περιοχές. Στα επόμενα άρθρα θα αναφερθούμε στα μέτρα που πρέπει να παίρνουμε ΠΡΙΝ από τέτοιες καταστροφές, ελαχιστοποιώντας, όσο είναι δυνατόν, τις δυσμενείς τους επιπτώσεις ώστε να προστατεύουμε τη ζωή και την περιουσία μας.

Τι είναι ο σεισμός. Το έδαφος στο οποίο πατούμε δεν είναι σταθερό αλλά μετακινείται. Κι αυτό παρόλο που έχουμε την εντύπωση ότι τα βουνά μένουν στη θέση τους και οι πεδιάδες είναι αιώνιες. Στην πραγματικότητα, ο στερεός φλοιός της Γης αποτελείται από πλάκες που μετακινούνται επιπλέοντας πάνω στον ρευστό και καυτό γήινο πυρήνα. Για παράδειγμα, η Κρήτη μετακινείται προς την Αφρική με ταχύτητα τεσσεράμισι έως πέντε εκατοστόμετρα το χρόνο και προβλέπεται ότι θα ενωθεί μαζί της σε 5 με 6 εκατομμύρια χρόνια.

Οι «τεκτονικές», όπως τις λέμε, πλάκες είτε μετακινούνται οριζόντια είτε βυθίζονται η μια κάτω από την άλλη. Έτσι, νότια της Κρήτης η αφρικανική πλάκα καταβυθίζεται κάτω από την ευρασιατική. Όμως, αυτές οι μετατοπίσεις των πετρωμάτων προκαλούν συσσώρευση πίεσης. Αυτή όταν ξεπεράσει μια κρίσιμη τιμή φθάνει στο όριο θραύσης του πετρώματος, με αποτέλεσμα μια βίαιη ταλάντωση των πετρωμάτων και την απελευθέρωση της συσσωρευμένης ενέργειας με τη μορφή κυμάτων. Αυτό το φαινόμενο είναι ο σεισμός.

Αντισεισμικά κτήρια. Σε όλους τους σεισμούς παρατηρούμε ότι ορισμένα κτήρια καταστρέφονται πλήρως ή υφίστανται ζημιές ενώ άλλα μένουν αλώβητα. Είναι γνωστοί οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των κτηρίων όταν γίνεται σεισμός. Κατ’ αρχήν η ποιότητα του εδάφους. Οι οικοδομές που κτίζονται σε χαλαρά εδάφη (άμμο, φερτά υλικά, μπάζα) κινδυνεύουν ιδιαίτερα, αφού ο σεισμός «ρευστοποιεί» αυτά τα εδάφη. Με αποτέλεσμα οι οικοδομές να μην πατούν πιά σε στερεό έδαφος.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης και η αντοχή του κτηρίου στις δυνάμεις από τα σεισμικά κύματα. Γι’ αυτό κατά τη μελέτη και την κατασκευή του κτηρίου θα πρέπει να έχει τηρηθεί πιστά ο αντισεισμικός κανονισμός. Ο οποίος με τη σειρά του στηρίζεται στα δεδομένα που συλλέγουν οι επιταχυνσιογράφοι, ειδικές συσκευές που μετρούν τις δυνάμεις οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια των σεισμών. Αν θέλουμε ισχυρότερη αντισεισμική προστασία θα πρέπει το δίκτυο των επιταχυνσιογράφων να είναι το ίδιο πυκνό, αν όχι πυκνότερο, με το δίκτυο των σεισμογράφων που καταγράφουν την ένταση των σεισμών.

Εκτός από τον αντισεισμικό κανονισμό, οι μηχανικοί έχουν στη διάθεσή τους και ένα καταπληκτικό αντισεισμικό εργαλείο. Το οπλισμένο σκυρόδεμα. Όμως, θα πρέπει τα σχέδια κατασκευής να εφαρμόζονται πιστότατα αφού κάθε απόκλιση από αυτά μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες σε περίπτωση σεισμού. Αν μειώσουμε τα σίδερα στον οπλισμό. Αν χρησιμοποιήσουμε μπετόν εκτός προδιαγραφών. Αν αλλάξουμε τα σχέδια χωρίς την έγκριση του μηχανικού (π.χ. αφαιρώντας κάποιες κολώνες, μετατοπίζοντας ένα φέροντα τοίχο, δημιουργώντας ένα άνοιγμα εκεί που δεν προβλέπεται) υπογράφουμε την καταστροφή της οικοδομής μας ακόμη και τον θάνατο ανθρώπων.

Σύμφωνα με τους πολιτικούς μηχανικούς, όσα κτήρια έχουν κατασκευαστεί με βάση τον αντισεισμικό κανονισμό του 1985 κινδυνεύουν λιγότερο από ζημιές σε περίπτωση σεισμού. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι σύγχρονες οικοδομές είναι ασφαλείς – υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι ο κανονισμός έχει εφαρμοστεί σωστά.

Για τις παλαιότερες οικοδομές μπορεί να γίνει ένας προσεισμικός έλεγχος από μηχανικό, ο οποίος θα υποδείξει ενισχύσεις και βελτιώσεις για την θωράκιση του κτηρίου. Σήμερα, υπάρχουν καταπληκτικά υλικά και μέθοδοι ενίσχυσης που μπορούν να εξασφαλίσουν βέλτιστη ασφάλεια ακόμη και σε οικοδομές που έχουν πληγεί από προηγούμενους σεισμούς.

Εσωτερική διακόσμηση. Ωστόσο, μπορεί το σπίτι ή το διαμέρισμα που μένουμε να έχει κατασκευαστεί σωστά αλλά εμείς να τραυματιστούμε σοβαρά αν δεν πάρουμε ορισμένα επιπλέον μέτρα. Τα οποία αφορούν τη διαμόρφωση της εσωτερικής διακόσμησης της κατοικίας μας. Κι αυτό επειδή ο σεισμός προκαλεί μετατοπίσεις επίπλων και άλλων αντικειμένων μέσα στο σπίτι.

Οι ντουλάπες, οι βιβλιοθήκες, τα φωτιστικά και οι πίνακες ζωγραφικής που δεν έχουν στερεωθεί καλά ίσως πέσουν και μας πλακώσουν. Αλλά και τα βαριά αντικείμενα (βιβλία, κύπελλα, αγαλματίδια, βάζα) θα πρέπει να τοποθετούνται χαμηλά για να μην μπορούν να μας τραυματίσουν πέφτοντας.

Μπορεί επίσης να πέσουν και οι σοβάδες από το ταβάνι και γι' αυτό οι κλασσικές οδηγίες προστασίας από τους σεισμούς προβλέπουν ότι πρέπει να καλυφθούμε μέχρι να τελειώσουν οι δονήσεις κάτω από ένα γερό τραπέζι, ένα θρανίο ή ακόμη και μέσα σε ένα ντουλάπι. Ένας πλήρης προσεισμικός έλεγχος του σπιτιού θα πρέπει να λάβει υπόψη και αυτόν τον παράγοντα και να προτείνει αντίστοιχα μέτρα ενίσχυσης.

Άλλα μέτρα. Πέρα από όλα τα παραπάνω μέτρα πρόληψης, χρήσιμη επίσης είναι και η ασφάλιση ασφάλεια της κατοικίας σας για την περίπτωση φυσικών καταστροφών που να περιλαμβάνουν και την περίπτωση του σεισμού. Γι’ αυτό θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον ασφαλιστή σας.

Τέλος, οι ιστοσελίδες του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) περιέχουν πλούσιο υλικό σχετικά με τα μέτρα ετοιμότητας και αντιμετώπισης των σεισμών. Μπορείτε να καταστρώσετε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, να εντοπίσετε τον πλησιέστερο χώρο συγκέντρωσης και – γιατί όχι – να οργανώσετε μιάν οικογενειακή άσκηση προφύλαξης και εκκένωσης. Ώστε να είστε προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο!

Συμπερασματικά, αν δεν θέλετε να φοβάστε τους σεισμούς, φροντίστε να πάρετε μέτρα ΠΡΙΝ το σεισμό. Όταν κτίζετε το σπίτι σας, όταν το επιπλώνετε και όταν το διακοσμείτε. Αν μένετε σε παλιότερο σπίτι φροντίστε να το ενισχύσετε με βάση τα πορίσματα ενός σωστού προσεισμικού ελέγχου. Τέλος, ενημερωθείτε για τη συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσετε σε περίπτωση σεισμού με βάση τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Όσο μένουμε σε αυτό τον τόπο, πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς, αφού στην Ελλάδα απελευθερώνεται η μισή από την σεισμική ενέργεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης …

26 Νοεμβρίου 2019

Οι ελλείψεις του αντικαπνιστικού

Η αστυνόμευση και η επιβολή προστίμων θα πρέπει να συνοδευτεί και από άλλα σημαντικά μέτρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-399)

Την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 19.11.2019) έγραφα για τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) αναφορικά με την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου ότι «έχοντας ασχοληθεί τα τελευταία 2½ χρόνια με το θέμα, τολμώ να πω ότι πρόκειται για ένα σαφώς βελτιωμένο κείμενο σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση του 2010». Ωστόσο, με βάση λεπτομερέστερη ανάγνωση της ΚΥΑ, σε συνδυασμό με τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στις 20.11 για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος, οφείλω να διατυπώσω μερικές σοβαρές επιφυλάξεις.

Το προηγούμενο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012 και αριθμούσε 90 σελίδες με σαφείς στόχους, κοστολόγηση και πρόβλεψη για χρηματοδότηση. Είχε συνταχθεί από 18μελή επιστημονική επιτροπή και είχε συμπληρωθεί από σχόλια εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών. Οι πρόσφατες ανακοινώσεις Πρωθυπουργού και του Υπουργού Υγείας δεν συνοδεύονται από κάποιο δημοσιευμένο κείμενο ούτε φυσικά από προϋπολογισμό υλοποίησης …

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, το νέο σχέδιο δράσης περιλαμβάνει τέσσερεις άξονες. Ο πρώτος, προβλέπει ολοκληρωμένες παρεμβάσεις προαγωγής υγείας και πρόληψης το μεγαλύτερο μέρος των οποίων υπάρχει ήδη χάρις στις φιλότιμες προσπάθειες ιδιωτικών κυρίως φορέων. Όμως δεν προβλέπεται να καταστούν υποχρεωτικές σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Μάλιστα, η ετήσια διαδικασία έγκρισης από το Υπουργείο Παιδείας των σχετικών προγραμμάτων για τα σχολεία δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, αφού είναι εξαιρετικά χρονοβόρα.

Ο δεύτερος άξονας αφορά την προστασία από το παθητικό κάπνισμα με κύριο μέσο την επιβολή προστίμων όπως αναλύσαμε στο προηγούμενο άρθρο. Ωστόσο στην αντίστοιχη ΚΥΑ του 2010 υπήρχε πρόβλεψη για δύο ακόμη κατηγορίες προστίμων. Η μία αφορούσε πρόστιμα «στους υπευθύνους των καταστημάτων, των περιπτέρων κτλ. για παραβάσεις που αφορούν την πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους». Και η άλλη «πρόστιμα στους διαφημιστές και διαφημιζόμενους για παράβαση των διατάξεων του Ν 3868/2010 περί απαγόρευσης της διαφήμισης προϊόντων καπνού».

Τέτοια πρόστιμα δεν προβλέπονται στη νέα ΚΥΑ! Επιπλέον, δεν υπάρχουν προβλέψεις για ελέγχους σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Οι χώροι αυτοί αποτελούν βέβαια χώρους εργασίας αλλά δεν μπορούν να ελεγχθούν από τις αστυνομικές και υγειονομικές αρχές. Κατά τη διαβούλευση είχε προταθεί να συμπεριληφθούν στις αρμόδιες αρχές ελέγχου η Στρατονομία, η Ναυτονομία και η Αερονομία, αλλά το Υπουργείο δεν έλαβε υπόψη καμία από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν … Προβληματικός προβλέπεται και ο έλεγχος στους χώρους των δικαστηρίων.

Θετική χαρακτηρίζεται ωστόσο η λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής 1142. Εκεί μπορούν να γίνουν καταγγελίες για παραβάσεις της αντικαπνιστικής νομοθεσίας δυστυχώς μόνο τηλεφωνικά και όχι με SMS ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Στο 1142 παρέχονται επίσης βοήθεια και πληροφορίες σχετικά με τη διακοπή του καπνίσματος, η οποία αποτελεί αντικείμενο του τρίτου άξονα δράσεων.

Προβλέπεται να δημιουργηθεί Χάρτης των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος αφού ο υφιστάμενος κατάλογος με τα αντίστοιχα ιατρεία στα δημόσια νοσοκομεία προφανώς δεν επαρκεί. Ωστόσο, και εδώ το βήμα είναι μετέωρο … Αν και υπάρχουν συμβεβλημένοι πνευμονολόγοι στον ΕΟΠΥΥ, δεν αποζημιώνονται τα φάρμακα υποστήριξης των καπνιστών που προσπαθούν να κόψουν το κάπνισμα. Αυτό αποτελεί σαφώς αντικίνητρο για να ξεκινήσει κάποιος την προσπάθεια διακοπής με επίσκεψη στο ειδικό ιατρείο διακοπής καπνίσματος.

Το πραγματικό κίνητρο βεβαίως θα ήταν μια δραστική αύξηση της τιμής του πακέτου. Οι περισσότερες χώρες που το τόλμησαν, σε συνδυασμό βέβαια και με μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και υποστήριξης της διακοπής, διαπίστωσαν θεαματική μείωση του αριθμού των καπνιστών. Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ σε ποσοστό καπνιστών (37%) ενώ το κράτος εισπράττει κάθε χρόνο γύρω στα 3 δισ. ευρώ από την φορολογία των καπνικών προϊόντων. Συνεπώς, η αύξηση της τιμής θεωρείται ότι ίσως μειώσει τα έσοδα, ενώ είναι σίγουρο ότι θα μειώσει τα έξοδα της δημόσιας υγείας.

Παράλληλα βέβαια, η καπνοβιομηχανία έχει διακομματική υποστήριξη … χάρις στις επενδύσεις που κάνει για την παραγωγή των νέων καπνικών προϊόντων. Για τα οποία, παρά το γεγονός ότι κυκλοφορούν λίγα μόλις χρόνια, έχουν αρχίσει να αποκαλύπτονται σταδιακά οι βλαβερές – ακόμη και θανατηφόρες – επιπτώσεις τους στην υγεία, ιδίως σε χώρες με προηγμένα συστήματα επιδημιολογικής παρακολούθησης (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία).

Μήπως γι’ αυτό ανακοινώθηκε ότι ο τέταρτος άξονας θα καλύψει τη «σωστή και αντικειμενική αξιολόγηση νέων καπνικών προϊόντων και την ρύθμιση της κυκλοφορίας τους στην αγορά»; Οι σχετικές δράσεις θα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός νέου ρυθμιστικού και κανονιστικού πλαισίου ελέγχου και παρακολούθησης. Παρόλο που τέτοιο σύστημα υπάρχει σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει μεταφερθεί και στην ελληνική νομοθεσία. Άραγε, τι επιπλέον θα προβλεφθεί με μια νέα νομοθεσία;

Αμφιβολίες και ενοχές. Από τη δεκαετία του 1950 και μέχρι πρόσφατα, διάφοροι «εμπειρογνώμονες» αμφισβητούσαν τις βλαβερές επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία δημιουργώντας αμφιβολίες (πλήρης τεκμηρίωση στο βιβλίο των Naomi Oreskes και Erik Conway «Merchants of doubt» - Έμποροι αμφιβολίας). Τώρα έχει ξεκινήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και σε μερίδα του τύπου, μια εκστρατεία ενοχοποίησης ως «ρουφιάνων» όσων τολμήσουν να καταγγείλουν τους καπνιστές, που αποδεδειγμένα επιβαρύνουν την υγεία των παρευρισκόμενων μη καπνιστών.

Άλλοι διαμαρτύρονται πως η κλήση στο 1142 χρεώνεται υπερβολικά, αν και κανονικά το τηλεφώνημα πρέπει να χρεώνεται όσο μια αστική κλήση (από 0,12 έως 0,3465 € το λεπτό ανάλογα με τον πάροχο και το πακέτο). Και μερικοί επικαλούμενοι παρωχημένα ή ελλιπή στοιχεία αναφέρουν εσφαλμένα ότι το κάπνισμα επιτρέπεται δήθεν στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες …

Ωστόσο, παρά τις σοβαρές ελλείψεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, η αστυνόμευση των δημόσιων και ιδιωτικών χώρων αποτελεί ένα σωστό και απαραίτητο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Το οποίο όμως θα πρέπει να συμπληρωθεί και με πολλά άλλα μέτρα. Όπως για παράδειγμα η σαφέστατη σήμανση της απαγόρευσης του καπνίσματος στις παιδικές χαρές προκειμένου να μην εξαναγκαστούν οι Δημοτικές Αρχές να πληρώσουν τα σχετικά πρόστιμα ως επίσημοι διαχειριστές των εν λόγω χώρων …

19 Νοεμβρίου 2019

Ας σοβαρευτούμε …

Τα νέα πρόστιμα που προβλέπονται για το κάπνισμα σε δημόσιους κλειστούς και υπαίθριους χώρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-398)

Δημοσιεύτηκε την περασμένη Παρασκευή η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) με τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Έχοντας ασχοληθεί τα τελευταία 2½ χρόνια με το θέμα, τολμώ να πω ότι πρόκειται για ένα σαφώς βελτιωμένο κείμενο σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση του 2010. Κείμενο το οποίο θα κριθεί βέβαια από την εφαρμογή. Ή όπως λένε και στο χωριό μου «Αν είν’ παππάς και λειτουργά, η αυγή θα μας το δείξει».

Τα νέα πρόστιμα. Η πρώτη βελτίωση αφορά τα πρόστιμα για τους καπνιστές. Από 50€ για την πρώτη παράβαση το πρόστιμο έχει τώρα ανέβει στα 100€! Δηλαδή για ένα τσιγαράκι σε κλειστό δημόσιο χώρο το κόστος για τον παραβάτη καπνιστή αντιστοιχεί με το κόστος 22 πακέτων … Αν μάλιστα καπνίζει σε κλειστούς ή υπαίθριους χώρους «παρουσία ανηλίκων», το πρόστιμο θα είναι 200€.

Υψηλότερο είναι το πρόστιμο για καπνιστές οδηγούς ή επιβάτες σε αυτοκίνητα με παιδιά (1.500€). Αν μάλιστα το όχημα είναι δημόσιας χρήσεως το πρόστιμο για τον οδηγό είναι 3.000€. Σε κάθε περίπτωση, από τον καπνιστή οδηγό (ακόμη κι αν δεν κάπνιζε αυτός αλλά κάποιος συνεπιβάτης) αφαιρείται το δίπλωμα για έναν μήνα.

Εκτός από τα τσουχτερά πρόστιμα στους καπνιστές, πρόστιμο 500€ προβλέπεται και για τους υπεύθυνους διαχείρισης συγκεκριμένων κλειστών χώρων – χώροι παροχής υπηρεσιών υγείας, δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι εργασίας, μέσα μαζικής μεταφοράς, σταθμοί αναμονής επιβατών και δημόσιων υπηρεσιών. Το πρόστιμο επιβάλλεται αν δείχνουν ανοχή ή δεν επεμβαίνουν σε περίπτωση που κάποιος καπνίζει. Αν δεν παίρνουν μέτρα αποτροπής (π.χ. δεν έχουν βάλει σήματα, δεν απομακρύνουν τα τασάκια). Αν δεν ανταποκριθούν σε διαμαρτυρία, αν δεν καλέσουν τις αρχές ελέγχου ή αν αρνηθούν να συνεργαστούν μαζί τους.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις το πρόστιμο διπλασιάζεται σε περίπτωση υποτροπής, τόσο για τους καπνιστές όσο και για τους υπεύθυνους διαχειριστές των δημόσιων ή ιδιωτικών χώρων όπου διαπιστώνεται η παράβαση. Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.

Εδώ τα πρόστιμα διαφοροποιούνται ανάλογα με το εμβαδόν του καταστήματος. Μέχρι 100 τετραγωνικά μέτρα (m²) το πρόστιμο είναι 500€. Για εμβαδόν από 100 μέχρι 300 m² το πρόστιμο είναι 2.000€. Και για εμβαδόν άνω των 300 m² οι παραβάτες θα πληρώνουν 6.000€. Κι αυτό την πρώτη φορά που θα διαπιστώνεται παράβαση. Σε περιπτώσεις υποτροπής τα πρόστιμα αυξάνονται και συνοδεύονται ακόμη και με προσωρινή ή και οριστική αναστολή της λειτουργίας του καταστήματος.

Καταγραφή των παραβάσεων. Μια άλλη σημαντική βελτίωση αφορά την πρόβλεψη της παρακολούθησης των υποτροπών που μέχρι σήμερα ήταν προβληματική. Με βάση την ΚΥΑ, το Υπουργείο Υγείας οφείλει μέσα σε τρεις μήνες να δημοσιεύσει το χρονοδιάγραμμα και τις λεπτομέρειες διαχείρισης και λειτουργίας ενός μηχανογραφημένου συστήματος καταγραφής των παραβάσεων που θα είναι «πλήρες, ενιαίο και ολοκληρωμένο».

Ο προφανής στόχος είναι ότι αν κάποιος καπνιστής συλληφθεί να καπνίζει για πρώτη φορά π.χ. στα Χανιά και για δεύτερη π.χ. στο Ηράκλειο να του επιβληθεί τη δεύτερη φορά το αυξημένο πρόστιμο που προβλέπει η ΚΥΑ (200€). Και αν συλληφθεί και τρίτη φορά π.χ. στην Αθήνα, να υποχρεωθεί να πληρώσει το νέο αυξημένο πρόστιμο (400€).

Τι απομένει να γίνει. Όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τον περιορισμό του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους και την προστασία των μη καπνιστών από το παθητικό κάπνισμα. Όμως απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά για την αντιμετώπιση της μεγαλύτερης αποτρέψιμης επιδημίας της εποχής μας.

Όπως απέδειξε και η προχτεσινή δράση των «Ακαπνίστας» στα Χανιά, εκτός από τον καπνό οι καπνιστές αφήνουν γύρω τους και επικίνδυνα δηλητηριώδη αποτσίγαρα. Τα τσιγάρα, τα αποτσίγαρα και τα υγρά πλήρωσης των ηλεκτρονικών τσιγάρων αποτελούν την κύρια αιτία δηλητηριάσεων από νικοτίνη σε βρέφη και νήπια. Επιπλέον, τα αποτσίγαρα σκοτώνουν τα πουλιά, τα ψάρια και τα ζώα που θα τα καταπιούν.

Το 2018 στη Ελλάδα καταναλώθηκαν 16,7 δισ. (νόμιμα και λαθραία) τσιγάρα. Με βάση τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 90% περίπου των τσιγάρων έχουν φίλτρο και από αυτά, τα 2/3 διασκορπίζονται ανεύθυνα στη φύση. Δηλαδή, το 2018 η ελληνική φύση δέχτηκε 10,2 δισ. αποτσίγαρα!

Οι καπνιστές είναι δίπλα μας αφού είναι φίλοι, αδέρφια, συγγενείς, γονείς, σύντροφοι και συνεργάτες. Δυστυχώς, η εξάρτηση τους βλάπτει ανεπανόρθωτα την υγεία τους αλλά και την υγεία των γύρω τους και το περιβάλλον. Όσοι αποφασίσουν να απεξαρτηθούν μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από τους ειδικούς.

Όλοι όμως θα πρέπει να κατανοήσουν ότι θα πρέπει να δείξουν σεβασμό στους γύρω τους και στο περιβάλλον. Καπνίζοντας μόνο σε ανοικτούς χώρους και πετώντας τα αποτσίγαρά τους στα σκουπίδια και όχι στο δρόμο ή στη φύση.

Και οι μη καπνιστές θα πρέπει κάποτε να διεκδικήσουν, ευγενικά και αποφασιστικά, το δικαίωμα τους στην ελεύθερη αναπνοή. Ενδεχομένως, επικαλούμενοι και το νόμο – που είναι με το μέρος τους.

05 Νοεμβρίου 2019

Ασφάλεια στον ελαιώνα

Πως να αποφύγουμε τα δυσάρεστα ατυχήματα σε όλες τις φάσεις της ελαιοσυγκομιδής …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-397)

Έχουμε γράψει και παλιότερα σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε κατά την ελαιοσυγκομιδή αλλά και γενικότερα όταν ασχολούμαστε με αγροτικές εργασίες. Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες ατυχήματος που μπορούν να μετατρέψουν μια ευχάριστη, και για πολλούς επικερδή, εργασία σε αιτία στεναχώριας, τραυματισμού ή και μόνιμης αναπηρίας.

Τις ελιές τις μαζεύουμε σήμερα με ελαιοραβδιστικά και ελαιόδιχτα που εξασφαλίζουν ταχεία και σχετικά άνετη συγκομιδή. Όμως οι ελιές και τα φύλλα που υφίστανται το κτύπημα του ραβδιστικού εκτοξεύονται με μεγάλη ταχύτητα και καλόν είναι οι χειριστές αλλά και όσοι βρίσκονται πολύ κοντά τους να φορούν προστατευτικά γυαλιά για να αποφύγουν δυσάρεστα τραύματα στα μάτια.

Παράλληλα, οι μαζωχτές και οι μαζώχτρες θα σκύψουν για να συγκεντρώσουν τον καρπό και να τον καθαρίσουν ενδεχομένως από τα φύλλα και τα κλαδάκια που έχουν πέσει μαζί με τις ελιές. Το σκύψιμο και πολύ περισσότερο το ανασήκωμα των γεμάτων σάκων (και στη συνέχεια των δοχείων με το λάδι) πρέπει να γίνεται με προσοχή προκειμένου να μην δημιουργηθούν προβλήματα στη μέση.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί τα προβλήματα της μέσης ως τη σημαντικότερη από τις μυοσκελετικές παθήσεις. Οι οποίες αποτελούν την κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Μάλιστα, σε πολλούς ασθενείς οι πόνοι της μέσης επανεμφανίζονται περιοδικά και σε πολλές περιπτώσεις δεν θεραπεύονται ποτέ.

Ταλαιπωρούν τους άνδρες πιο πολύ από τις γυναίκες και τους μεσήλικες και τους ηλικιωμένους πολύ περισσότερο από τους νέους. Έχει μάλιστα αποδειχτεί ότι η καλύτερη και φθηνότερη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η προληπτική εκπαίδευση στην ανύψωση βαρών.

Μια άλλη εργασία που συνδέεται με την ελαιοσυγκομιδή είναι το κλάδεμα. Είναι κι αυτή μια επικίνδυνη δραστηριότητα για την οποία μπορούμε να πάρουμε τα μέτρα μας. Αν χρειαστεί να ανεβούμε στην ελιά ας προσέξουμε να μην πέσουμε. Δεν χρησιμοποιούμε αλυσοπρίονο αν δεν γνωρίζουμε τον χειρισμό του. Έτσι θα αποφύγουμε άσκοπους τραυματισμούς που μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαροί. Ενεργοποιούμε πάντα το φρένο του αλυσοπρίονου μετά από κάθε κόψιμο.

Προσέχουμε επίσης τους τραυματισμούς που μπορεί να προκληθούν από την πτώση μεγάλων κλαδιών. Τα προστατευτικά γυαλιά είναι και εδώ απαραίτητα για να αποφύγουμε τραυματισμούς των ματιών από πριονίδια. Αν χρησιμοποιούμε το αλυσοπρίονο για πολύ ώρα, ή αν χρησιμοποιούμε και άλλα εργαλεία που κάνουν πολύ θόρυβο καλόν θα είναι να φορέσουμε και ωτοασπίδες για την προστασία της ακοής.

Τέλος, οι κραδασμοί από τα αλυσοπρίονα αλλά και από άλλα εργαλεία χειρός μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις αρθρώσεις αλλά και στη λειτουργία της καρδιάς. Όσοι πάσχουν από καρδιακές αρρυθμίες ή άλλα καρδιακά νοσήματα ας συμβουλευτούν τον καρδιολόγο τους πριν χρησιμοποιήσουν τέτοια εργαλεία. Κι αν μετά από την χρήση τέτοιων εργαλείων νοιώσουμε λαχάνιασμα και ταχυκαρδία η επίσκεψη στον καρδιολόγο είναι επιβεβλημένη.

Πολλοί συνηθίζουν να καίνε τα κλαδιά αλλά θα πρέπει να ξέρουμε ότι ο καπνός και το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται επιβαρύνουν την κλιματική αλλαγή. Τα λεπτά κλαδιά μπορούμε να τα τεμαχίσουμε χρησιμοποιώντας έναν θρυμματιστή. Το προϊόν του θρυμματισμού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα στον ελαιώνα αφού το σκεπάσουμε με χώμα και το αφήσουμε να κομποστοποιηθεί.

Επόμενο στάδιο η μεταφορά του καρπού στο ελαιουργείο και του λαδιού στο χώρο αποθήκευσης. Ας προσέξουμε να στοιβάξουμε σωστά το φορτίο έτσι ώστε να μην έχουμε μετακινήσεις και ατυχήματα. Φυσικά, δεν πίνουμε οινοπνευματώδη πριν οδηγήσουμε και όταν οδηγούμε τηρούμε τα όρια ταχύτητας και τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Τέλος, ας θυμηθούμε ότι το όχημά μας συμπεριφέρεται διαφορετικά όταν είναι φορτωμένο γι’ αυτό ας φροντίσουμε να οδηγούμε με μεγαλύτερη προσοχή σε σχέση με τις άλλες ημέρες.

Και φτάνουμε στην αποθήκευση του λαδιού. Θα πρέπει να το προφυλάξουμε από το φως, το οξυγόνο και την θερμότητα αποθηκεύοντάς το κατά προτίμηση σε ανοξείδωτα δοχεία. Να υπενθυμίσουμε επίσης ότι το λάδι είναι εύφλεκτο υλικό και αρπάζει φωτιά τους 225 βαθμούς Κελσίου (σημείο ανάφλεξης).

Μάλιστα, όταν το ελαιόλαδο αρχίσει να καίγεται, η κατάσβεσή του είναι κάπως περίπλοκη αφού η χρήση νερού προκαλεί μεγαλύτερη φλόγα και επιδεινώνει την κατάσταση. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να ρίχνουμε ποτέ νερό σε τηγάνια που έχουν πιάσει φωτιά. Συνεπώς, ας προσέξουμε να μην αποθηκεύσουμε το ελαιόλαδο μαζί με άλλα εύφλεκτα υλικά όπως τσικουδιές, καυσόξυλα κλπ.

Μετά το τέλος της ελαιοσυγκομιδής ακολουθεί η προετοιμασία του ελαιώνα για την επόμενη χρονιά. Εκτός από το κλάδεμα, στο οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω, θα πρέπει να φροντίσουμε και για τη λίπανσή του. Τα λιπάσματα υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να εκραγούν με πολύ δυσάρεστες συνέπειες γι’ αυτό πρέπει να αποθηκευτούν με όλες τις προφυλάξεις που προβλέπονται από τον κατασκευαστή.

Επιπλέον, τα λιπάσματα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στις δοσολογίες που συστήνονται από τον γεωπόνο για να αποφευχθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία αλλά και στο περιβάλλον – ιδίως η ρύπανση του πόσιμου νερού και ο ευτροφισμός των επιφανειακών υδάτων. Μπορούμε φυσικά να χρησιμοποιήσουμε ως λίπασμα και απλή χωνεμένη κοπριά που συχνά αποτελεί την καλύτερη τροφή για τα ελαιόδεντρα.

Με ευχές για ελαιοσυγκομιδή χωρίς ατυχήματα. Με μπόλικο και καλής ποιότητας ελαιόλαδο!

29 Οκτωβρίου 2019

Σκέψεις για την εθνική μας γιορτή

Σε τι πρέπει να λέμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι» κάθε μέρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-396)

Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές την παραμονή της ημέρας του Όχι, αναλογίζομαι τι θα έλεγα στα νέα παιδιά αν μου ανέθεταν να εκφωνήσω τον πανηγυρικό της ημέρας. Όχι απαραίτητα σε κάποια πλατεία κατά την κατάθεση των στεφάνων, όπου ακόμη κι αν λειτουργούν καλά τα μεγάφωνα, λίγοι δίνουν σημασία στον ομιλητή. Αλλά γύρω από μια προσκοπική πυρά, σε μια τάξη με λίγους μαθητές, σε μια παρέα …

Θυμάμαι στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού σχολείου που είχα την τιμή και την ευκαιρία να έχω έναν φωτισμένο δάσκαλο. Ο Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός το 1940 και στην Αλβανία είχε χάσει το πόδι του από κρυοπαγήματα. Κυκλοφορούσε με ξύλινο πόδι και μπαστούνι. Και συμπλήρωνε συχνά το μάθημα με ιστορίες από το μέτωπο. Ιστορίες, που θύμιζαν το «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» του Οδυσσέα Ελύτη.

Μετά, γνώρισα τον μακαρίτη τον πεθερό μου, Μανώλη Ι. Σταγάκη. Κι αυτός είχε πολεμήσει στην Αλβανία. Όπου και τραυματίστηκε βαριά από θραύσμα οβίδας. Ευτυχώς δεν σκοτώθηκε επειδή είχε διπλώσει σωστά την κουβέρτα και τα υπόλοιπα πράγματά του στο σακίδιο του. Μάλιστα, ως περήφανος Κρητικός δεν καταδέχτηκε ποτέ να ζητήσει την αναπηρική σύνταξη που δικαιούνταν από την πολιτεία. Γιατί δεν τον απασχολούσε τι θα έκανε η πατρίδα γι’ αυτόν αλλά τι θα έκανε αυτός για την πατρίδα.

Θυμάμαι ακόμη την ιστορία του Κωνσταντινουπολίτη πρώτου ξαδέλφου της μητέρας μου. Ο Νίκος Λεμπεσόπουλος, ήλθε νεότατος στην Ελλάδα, κατατάχτηκε εθελοντής στο στρατό και αφού πολέμησε στην Αλβανία, γύρισε στην Αθήνα με τα πόδια … Όπου έφτασε με μια τεράστια γενειάδα και γεμάτος ψείρες! Πολλοί άλλοι Έλληνες της διασποράς ήλθαν και πολέμησαν ενώ πολλοί θυσιάστηκαν για την πατρίδα αν και γεννημένοι και μεγαλωμένοι στο εξωτερικό.

Τέτοιες ιστορίες θα έλεγα στα παιδιά. Και θα τους ζητούσα να μου διηγηθούν κι αυτά τι θα είχαν ακούσει για τους παππούδες και τους πατεράδες τους. Για τους αφανείς ήρωες που πολέμησαν «δια την Πατρίδα, τας γυναίκας και τα παιδιά τους και τας ιεράς παραδόσεις». Θα τους έλεγα ακόμη ότι όταν επισκέφτηκα το σπίτι του Ιωάννη Μεταξά είδα και την πολυθρόνα στην οποία κάθισε ο Ιταλός πρέσβης που μετέφερε στις 3 το πρωί το ιταμό ιταλικό τελεσίγραφο.

Όμως θα πήγαινα την κουβέντα και λίγο παραπέρα. Τι σημαίνει να είναι κανείς πατριώτης σήμερα; Μήπως να παθιάζεται με την διεκδίκηση της ελληνικότητας της Μακεδονίας ή με την μεγάλη ιδέα της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης; Μήπως να είναι έτοιμος να βιαιοπραγήσει εναντίον προσφύγων και μεταναστών ζητώντας την απομάκρυνσή τους για να μην αλλοιωθεί η σύσταση του πληθυσμού; Ή μήπως να καταφέρεται εναντίον των Ευρωπαίων πιστεύοντας ότι ευθύνονται για την τελευταία χρεωκοπία της χώρας;

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που γνώρισε από κοντά την εθνική καταστροφή των απελάσεων των Ελλήνων της Πόλης κατά την δεκαετία του 1960. Γι’ αυτό και δακρύζω κάθε φορά που βλέπω την ταινία «Πολίτικη κουζίνα». Μου θυμίζει πραγματικές καταστάσεις και συναισθήματα. Γιατί πατριωτισμός δεν είναι μόνο να παθιάζεσαι με κάποιες φανταστικές μελλοντικές νίκες και κατακτήσεις. Αλλά και να αναλογίζεσαι τις αιτίες κάθε περασμένης ήττας …

Τι ώθησε τους Έλληνες ανεξαρτήτως κόμματος αλλά και τους ομογενείς να πολεμήσουν με αυτοθυσία στον πόλεμο του 1940-41; Τι τους ένωσε έτσι που να καταφέρουν περίτρανες νίκες στο Αλβανικό μέτωπο; Κατέθεσαν τα όπλα μόνον όταν, μετά την κατάρρευση της Σερβίας περικυκλώθηκαν από τις γερμανικές δυνάμεις! Και μετά από μιάν ομολογουμένως ηρωική Εθνική Αντίσταση, τι τους έσπρωξε σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος δυστυχώς υποβόσκει μέχρι σήμερα με άλλη μορφή;

Η απάντηση βρίσκεται στον ίδιο τον Εθνικό μας Ύμνο, τον οποίο λίγοι φαίνεται να έχουν μελετήσει. Η δολερή Διχόνοια. Η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με βάση εθνικούς στόχους. Η αχρεία φιλοσοφία του «ό,τι φάμε κι ό,τι πιούμε …», του «ωχαδελφισμού» και «ήσσονος προσπάθειας». Και φυσικά η κομματικοποίηση κάθε πτυχής της δημόσιας ζωής με προσοδοθηριακούς και κερδοσκοπικούς στόχους.

Πάντα η νίκη αν ενωθείτε, πάντα εσάς θ’ ακολουθεί, μας υπενθυμίζει ο Διονύσιος Σολωμός στον Εθνικό μας Ύμνο. Κάτι που έχει αποδειχτεί στην πράξη κατ’ επανάληψη κατά την πολύχρονη ιστορία μας. Όπως έχει αποδειχτεί και το αντίθετο. Αν κινδυνεύουμε λοιπόν, κινδυνεύουμε πρωτίστως από την διχόνοια που μας εμποδίζει να ασχοληθούμε με την προστασία της πατρίδας μας.

Ας σκεφτούμε λοιπόν πόσο πατριώτες είμαστε κάθε φορά που ετοιμαζόμαστε να πετάξουμε τα σκουπίδια μας στη φύση. Όταν βρωμίζουμε τις θάλασσες και τα ποτάμια μας. Όταν οδηγούμε επικίνδυνα χωρίς ζώνη και κράνος αγνοώντας τα όρια ταχύτητας και τα σήματα του ΚΟΚ. Μα και όταν διευκολύνουμε την κατανάλωση οινοπνευματωδών από ανήλικους. Πόσο πατριώτες είμαστε όταν πυροβολούμε άσκοπα στον αέρα βάζοντας σε κίνδυνο τους συμπολίτες μας. Ή όταν βάζουμε φωτιά από αμέλεια στο δάσος.

Είμαστε άραγε πατριώτες όταν δεν σεβόμαστε τα μνημεία που μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Όταν δεν φροντίζουμε να μάθουμε σωστά την γλώσσα, την ιστορία και την κληρονομιά μας. Όταν ωθούμε τους νέους μας στην ανεργία και την ξενιτιά. Όταν δεν σεβόμαστε τον ξένο, εμείς οι απόγονοι εκείνων που λάτρευαν τον Ξένιο Δία;

Στο χέρι μας είναι να πούμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι». Όχι «μια μέρα» όπως λέει ο ποιητής. Αλλά κάθε μέρα …

22 Οκτωβρίου 2019

Αχ Ευρώπη!

Εικόνες από την Ευρώπη με τα πολλά πρόσωπα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-395)


Πρόσφατα επισκέφτηκα, αρχικά το Βέλγιο και μετά την Αγγλία για δουλειές. Παρατήρησα μερικά πράγματα τα οποία νομίζω ότι αξίζει να μοιραστώ μαζί σας.

Αναπηρίες στην εργασία. Στο Βέλγιο ο αριθμός των εργαζόμενων που βρίσκονται εκτός εργασίας για πάνω από έναν χρόνο κατατάσσονται ως ανάπηροι. Ο αριθμός τους μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει σχεδόν διπλασιαστεί (από 242.084 το 2007 σε 404.657 το 2017 - στοιχεία για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες αλλά όχι για δημόσιους υπαλλήλους). Όσοι βρίσκονται εκτός εργασίας για λιγότερο από έναν χρόνο θεωρούνται απλώς ασθενείς, ανίκανοι προς εργασία.

Το ένα τρίτο της εν λόγω αύξησης οφείλεται στην αύξηση του πληθυσμού, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα σε πραγματική αύξηση των ανάπηρων ως ποσοστό του ενεργού πληθυσμού. Οι αιτίες είναι τριών ειδών: ψυχικές ασθένειες (π.χ. εξουθένωση, κατάθλιψη), μυοσκελετικές διαταραχές (π.χ. τραυματισμοί της μέσης) και σοβαρές ασθένειες (π.χ. καρκίνοι, καρδιαγγειακά, τραυματισμοί).

Σημειώνεται ότι η αναπηρία αφορά περισσότερο τις γυναίκες (10,1%) παρά τους άνδρες (7,0%) αφού στα επαγγέλματα όπου κυριαρχούν οι γυναίκες σημειώθηκε ταχύτερη υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας. Πλέον, ο κρατικός προϋπολογισμός στο Βέλγιο διαθέτει για την ανεργία λιγότερα κονδύλια από όσα διαθέτει για επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας (5,925 δισ. € έναντι 7,6 δισ. € το 2017).

Κι αυτό γιατί παράλληλα με την αύξηση ορισμένων σοβαρών προβλημάτων υγείας (μυοσκελετικά, όγκοι, ψυχολογικά), υπάρχουν σήμερα θεραπείες για άλλες ασθένειες (π.χ. καρδιαγγειακά), οι οποίες ήταν θανατηφόρες στο παρελθόν. Αυτό σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση των όρων πρόωρης συνταξιοδότησης λόγω υγείας ή πρόσβασης στα επιδόματα ανεργίας εξαναγκάζουν πολλούς εργαζόμενους να υπάγονται στο καθεστώς ανικανότητας προς εργασία ή αναπηρίας.

Απαγόρευση καπνίσματος. «Ποιες υπηρεσίες ελέγχουν την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους;» ρώτησα έναν φίλο καθηγητή του πανεπιστημίου του Μπέρμιχαμ. «Μα δεν χρειάζεται ειδική υπηρεσία» μου απάντησε. Και συμπλήρωσε «αν κάποιος ανάψει τσιγάρο, όλοι οι παρευρισκόμενοι και οι υπεύθυνοι των χώρων του ζητούν αμέσως να το σβήσει ή να βγει έξω!».

Ο νόμος δεν χρειάζεται πολύπλοκους μηχανισμούς επιβολής αλλά συνειδητοποίηση των κινδύνων που συνεπάγεται για το κοινωνικό σύνολο η καταστρατήγησή του. Πόσες φορές έχουμε ακούσει για αντικοινωνικές συμπεριφορές συμπατριωτών μας στο εξωτερικό (μη σεβασμός των πεζών, ρύπανση, κάπνισμα) που αντιμετωπίστηκαν από την γενική κατακραυγή των παριστάμενων; Τελικά, η εφαρμογή των νόμων αποτελεί πρώτα από όλα θέμα κοινωνικής συνείδησης. Το «εμείς» πάνω από το «εγώ»!

Στην είσοδο του πανεπιστημίου, πριν μου δώσουν το καρτελάκι του επισκέπτη, με έβαλαν να υπογράψω ένα κείμενο με τους κανόνες ασφαλείας. Ανάμεσά τους και αυτός: «Το κάπνισμα απαγορεύεται σε όλα τα κτήρια του Πανεπιστημίου καθώς και 5 μέτρα από όλες τις εισόδους και τους στεγασμένους χώρους. Ο οικοδεσπότης σας ή το προσωπικό επί της υποδοχής θα σας ενημερώσουν για τους χώρους όπου επιτρέπεται το κάπνισμα».

Αποτσίγαρα. Στις Βρυξέλλες, αλλά και αλλού, έχει ξεκινήσει από εθελοντές μια προσπάθεια συλλογής αποτσίγαρων από τους δρόμους, τα πάρκα, τις πλατείες. Προσωπικά ενημερώθηκα από κάποιες πρόχειρες αφισούλες κοντά στο σταθμό του Μετρό που χρησιμοποιούσα καθημερινά. Η δράση δεν κρατά πολλή ώρα αλλά τα αποτελέσματα είναι θεαματικά! 240 εθελοντές μάζεψαν 270.000 γόπες μέσα σε 3 ώρες στις Βρυξέλλες. 45 εθελοντές μάζεψαν 50.000 αποτσίγαρα μέσα σε 2 ώρες στο Άμστερνταμ.

Αναλογιστείτε ότι κάθε δευτερόλεπτο στη Γη πετάγονται 137.000 αποτσίγαρα. Που περιέχουν μη βιοαποδομήσιμο πλαστικό και χιλιάδες χημικές ενώσεις βλαβερές για ανθρώπους και ζώα. Ένα μόνο αποτσίγαρο μπορεί να ρυπάνει μέχρι και 500 λίτρα νερό!

Διανομή προϊόντων. Πως μειώνουν το κόστος διανομής αλλά και τη ρύπανση του περιβάλλοντος οι εταιρείες που πουλάνε τα προϊόντα τους μέσω διαδικτύου; Έξω από ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο στο Λονδίνο η Amazon έχει εγκαταστήσει ένα σύστημα με θυρίδες. Όταν παραγγέλνεις διαδικτυακά δηλώνεις ότι θα παραλάβεις τα προϊόντα από το συγκεκριμένο σημείο.

Η εταιρεία σου στέλνει έναν κωδικό, τον οποίο χρησιμοποιείς για να αποκτήσεις πρόσβαση στη θυρίδα στην οποία έχει τοποθετηθεί η παραγγελία σου. Έτσι, μαζί με τα ψώνια σου παίρνεις και τα προϊόντα που παρήγγειλες. Κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για όσους εργάζονται και δεν μπορούν να είναι στο σπίτι την ώρα της παράδοσης …

Ανεμογεννήτριες. Πολύς λόγος γίνεται για τις ενδεχόμενες οχλήσεις από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα ελληνικά βουνά. Στο Λονδίνο, στο προάστιο του Ήστχαμ, κοντά σε κατοικίες και εμπορικά καταστήματα έπεσα πάνω σε μια θεαματική ανεμογεννήτρια! Ήταν εγκατεστημένη σε κέντρο επεξεργασίας λυμάτων δίπλα σε πάρκα και έναν τουλάχιστον προστατευόμενο φυσικό βιότοπο. Ανήκει στην εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης Thames Water και καλύπτει, μαζί με μια εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, σημαντικό ποσοστό των ενεργειακών αναγκών του κέντρου.

Γύρισα από την Αγγλία κατευθείαν στα Χανιά. Και την επομένη, προσγειώθηκα στην πραγματικότητα παρακολουθώντας στην τηλεόραση την άκαρπη συζήτηση στο Βρετανικό Κοινοβούλιο για το Brexit … Με έναν πρωθυπουργό και έναν αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατώτερους των περιστάσεων.