22 Σεπτεμβρίου 2020

Περί στρατιωτικής θητείας

Τι έμαθα στο στρατό και πως αυτά που έμαθα με βοήθησαν στην επαγγελματική μου σταδιοδρομία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Σεπτεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-437)


Άκουσα ότι εξετάζεται το ενδεχόμενο να αυξηθεί η διάρκεια της στρατιωτικής θητείας στον Στρατό Ξηράς από 9 σε 12 μήνες καθώς και να γίνει υποχρεωτική η στράτευση στα 18. Ωστόσο, υπάρχουν κάποιες επιφυλάξεις για το δεύτερο σκέλος αφού ο στρατός χρειάζεται και ειδικότητες που απαιτούν πανεπιστημιακή εκπαίδευση (γιατρούς, μηχανικούς κλπ.). Επιπλέον αναφέρθηκε ότι θα γίνει προσπάθεια οι στρατιώτες να έχουν τη δυνατότητα να αποκτούν επαγγελματικές δεξιότητες κατά τη διάρκεια της θητείας τους.

Δεν πρόκειται να πάρω θέση υπέρ ή κατά της αύξησης της διάρκειας της θητείας ούτε για την στράτευση στα 18. Θα σας μεταφέρω απλώς μερικές από τις εμπειρίες μου κατά την δική μου θητεία, η οποία είχε διάρκεια 27 μήνες και 10 μέρες (ήταν 28 μήνες αλλά από την «σειρά» μου και μετά άρχισε να μειώνεται).

Οι πρώτοι μήνες. Κατατάχτηκα στο 6ο Σύνταγμα Πεζικού στην Κόρινθο. Εκεί πήγαιναν τότε (1977) όλοι οι πτυχιούχοι Ανωτάτων Σχολών όταν διέκοπταν την αναβολή τους. Παρουσιάστηκα από τους πρώτους και μόλις ολοκληρώθηκαν οι διαδικασίες κατάταξης μας διέταξαν να κατέβουμε να βοηθήσουμε. Εγώ ανέλαβα να καταχωρώ τους νεοσύλλεκτους στο τάγμα μας.

Λόγω ενός προβλήματος στο ένα μου μάτι, ο γιατρός με χαρακτήρισε βοηθητικό Ι3. Στο πλαίσιο των διάφορων ιατρικών και άλλων εξετάσεων, γνώρισα δύο παλιούς από το μόνιμο προσωπικό του στρατοπέδου, έναν Φυσικό και έναν Μαθηματικό. Επειδή έκανα καλά γράμματα, μου ανέθεσαν την σύνταξη των προσωρινών απολυτηρίων λόγω υγείας. 

Έτσι έμαθα όλες τις ασθένειες για τις οποίες δίνεται αναβολή ή και πλήρης απαλλαγή από την υποχρέωση στράτευσης. Όμως, το σημαντικότερο ήταν ότι διάβασα τους Στρατιωτικούς Κανονισμούς 20-1 και 20-2, κάτι που μου χρησίμευσε σε όλη τη θητεία, για να είμαι αφενός τυπικότατος και αφετέρου να αποφεύγω τα καψόνια από τους παλιούς - αφού ο στρατιώτης έχει υποχρέωση να εκτελεί μόνο τις «διαταγές που έχουν σχέση με την υπηρεσία».

Παράλληλα, επειδή ως πρόσκοπος θεωρούσα ότι όταν αποτελείς μέρος ενός συνόλου πρέπει να προσφέρεις στο κοινό καλό, ήμουν πάντα πρώτος όταν ζητούσαν εθελοντές για καθαριότητα, ακόμη και στις τουαλέτες …

Από την προκάλυψη στο Γενικό Επιτελείο. Από το κέντρο κατάταξης μετατέθηκα σε μάχιμο τάγμα. Η πρώτη ερώτηση που μου έκαναν μόλις έφτασα ήταν αν ήξερα δακτυλογράφηση. Απάντησα θετικά και «διορίστηκα» αμέσως δακτυλογράφος του τάγματος και στη συνέχεια γενικών καθηκόντων στο 1ο γραφείο (Προσωπικό-Διοίκηση). Εκεί έμαθα όλο το σύστημα αρχειοθέτησης του Στρατού που ακολουθεί την τυποποιημένη οργάνωση όλων των μονάδων όπως αυτή περιγράφεται στον Στρατιωτικό Κανονισμό 20-2. 

Ένα μήνα μετά την άφιξη μου στο τάγμα, και αφού είχα οργανώσει το αποδιοργανωμένο αρχείο, ήλθε διαταγή για μεταστάθμευση. Στην Χελιδόνα στον Έβρο. Μερικές από τις εμπειρίες μου εκεί, τις έχω μοιραστεί μαζί σας πριν από τεσσεράμισι χρόνια από αυτήν εδώ τη στήλη (βλ. ΧΝ 22/3/2016).

Εκεί άκουσα την ιστορία με τον στρατηγό Ντάβο, ο οποίος τον Ιούλιο του 1974 αντιτάχθηκε στον δικτάτορα Ιωαννίδη που ήθελε να επιτεθεί στην Τουρκία. Όμως ο ελληνικός στρατός είχε τεράστια προβλήματα λόγω της επιστράτευσης. Στην ερειπωμένη πλέον Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Χελιδόνας παίχτηκε η πρώτη πράξη της πτώσης της χούντας. Εκεί γνώρισα από κοντά και μερικούς υπερπατριώτες για τους οποίους έχω γράψει παλιότερα στο ιστολόγιο Εστιατόριον «Ο Κήπος».

Μέχρι που ήλθε ο καιρός να μετατεθώ στο Μεταφραστικό Γραφείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ). Κι αυτό επειδή μου είχε αποδοθεί η ειδικότητα – κατόπιν εξετάσεων στα αγγλικά και τα γαλλικά – του στρατιωτικού διερμηνέα αγγλικής.

Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε στην Ελλάδα σχολή μετάφρασης πανεπιστημιακού επιπέδου. Οι μεταφραστές ήταν συνήθως επιστήμονες ή και απόφοιτοι γυμνασίου που ήξεραν καλά κάποια ξένη γλώσσα αλλά, κυρίως, μπορούσαν να χειρίζονται σωστά τα Ελληνικά.

Ξένες γλώσσες έμαθα επειδή ο πατέρας μου ήθελε να μας ωθήσει προς τα τουριστικά επαγγέλματα. Από πολύ νωρίς, επειδή νοικιάζαμε ένα μέρος του σπιτιού μας σε Αμερικάνους, αναγκαζόμουν να κάνω τον «δραγουμάνο» διευκολύνοντας τους γονείς μου στις διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, επειδή το σπίτι το νοίκιαζαν συνήθως οικογένειες με παιδιά στην ηλικία μου, εξασκούσα την ξένη γλώσσα παίζοντας … κάτι που όλα τα παιδιά χαίρονται να κάνουν.

Στο Μεταφραστικό Γραφείο του ΓΕΣ ήλθα σε επαφή με έμπειρους επαγγελματίες μεταφραστές όχι μόνο στρατιωτικούς (υπάρχει ειδικός κλάδος Γραμματέων-Διερμηνέων) αλλά και πολιτικούς υπαλλήλους. Έμαθα τεχνικές της μετάφρασης, καθώς και στρατιωτική ορολογία και ορολογία των εγκαταστάσεων ασφαλείας. Αλλά και όλη την οργάνωση των στρατηγείων του ΝΑΤΟ ανά την Ευρώπη.

Κι αυτό γιατί συμμετείχα στην τριμελή μεταφραστική ομάδα που υποστήριξε την διαπραγματευτική ομάδα του ΓΕΣ στις συνομιλίες για την δημιουργία των Νατοϊκών στρατηγείων στη Λάρισα. Στη συνέχεια αποσπάστηκα στην Διεύθυνση Οργανώσεως του Στρατού για να βοηθήσω στην αναθεώρηση των Πινάκων Οργανώσεως για τις θέσεις των Ελλήνων αξιωματικών που προβλεπόταν να υπηρετήσουν σε Νατοϊκά Στρατηγεία.

Εκτός από τη λειτουργία του στρατιωτικού σκέλους της Συμμαχίας έμαθα πολύ καλά και την φιλοσοφία της οργάνωσης του Στρατού. Με λίγα λόγια, ξεκινά από τα οπλικά συστήματα και τον αριθμό των ατόμων που απαιτούνται για την λειτουργία και την συντήρησή τους. Από εκεί προκύπτουν τα άτομα και οι ειδικότητες που απαιτούνται για την στελέχωση των μονάδων πρώτης γραμμής αλλά και των μονάδων υποστήριξης. Ο συνδυασμός με τα στοιχεία των γεννήσεων και των αναβολών για σπουδές δίνει την εκτιμώμενη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας.

Η προσωπική μου λοιπόν γνώμη είναι ότι η αύξηση της θητείας δεν οφείλεται αναγκαστικά σε κάποιον εξωτερικό κίνδυνο, αλλά στην υπογεννητικότητα. Η οποία σε συνδυασμό με τις αναχωρήσεις στο εξωτερικό, προκαλεί συρρίκνωση του αριθμού των στρατεύσιμων. Βέβαια, για την αντιμετώπιση του προβλήματος, εκτός από την αύξηση της θητείας θα μπορούσε να προβλεφθεί και η στράτευση των γυναικών.

Συμπερασματικά, μπορώ να πω ότι στο Στρατό έμαθα πως να μεταφράζω επαγγελματικά αλλά και πως οργανώνεται και λειτουργεί ένας μεγάλος και πολύπλοκος οργανισμός. Και αυτά, μαζί με τις επιστημονικές γνώσεις από τις σπουδές μου ως Φυσικός, αποτέλεσαν τη βάση της επαγγελματικής μου σταδιοδρομίας.

15 Σεπτεμβρίου 2020

Ανθεκτικότητα στο στρες και το άγχος

Δυο μεγάλοι εχθροί που καταστρέφουν ζωές μπορούν να αντιμετωπιστούν αυξάνοντας την ανθεκτικότητά μας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Σεπτεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-436)

Τρεις δεξιότητες θεώρησα πως έπρεπε να αποκτήσουν απαραιτήτως τα παιδιά μου πριν τελειώσουν τις σπουδές τους. Να χειρίζονται προσωπικό υπολογιστή. Να γνωρίζουν τυφλό σύστημα δακτυλογράφησης. Και να ξέρουν να οδηγούν αυτοκίνητο. Εκτός από αυτά, σήμερα θα συμβούλευα τους νέους γονείς να προσθέσουν και μια τέταρτη δεξιότητα. Την διαχείριση του στρες και του άγχους!

Το στρες οφείλεται σε κάποιαν εξωτερική δυσάρεστη κατάσταση (π.χ. απώλεια, ατύχημα, επίθεση). Προκαλεί έκκριση αδρεναλίνης, μιας ορμόνης που ενεργοποιεί το αίσθημα αυτοσυντήρησής μας καλώντας μας «να αντιμετωπίσουμε ή να αποφύγουμε» την δυσάρεστη κατάσταση και μάλιστα γρήγορα. Το άγχος από την άλλη πλευρά συνδέεται με τις φοβίες και τις ανασφάλειές μας μπροστά σε συγκεχυμένες, ανεξέλεγκτες και στρεσογόνες καταστάσεις τις οποίες δεν γνωρίζουμε πως να αντιμετωπίσουμε (π.χ. επιδημία κορωνοϊού).

Σιωπηλοί φονιάδες. Παρόλο που μια μικρή δόση στρες ή και άγχους μπορεί να μας ωφελήσει (π.χ. για να πετύχουμε κάποιους δύσκολους στόχους), οι μεγαλύτερες δόσεις σε καθημερινή βάση και μάλιστα για μεγάλες χρονικές περιόδους, μπορούν να βλάψουν σημαντικά την υγεία μας. Και να προκαλέσουν καρδιοπάθειες και υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, κατάθλιψη, εξασθενημένο ανοσοποιητικό, καούρες και έλκος στομάχου, προβλήματα γονιμότητας, χαμηλή ερωτική επιθυμία, πονοκεφάλους, μυαλγίες και πόνους στην πλάτη και τη μέση. Αλλά και κρίσεις πανικού, αϋπνίες, ερεθιστικότητα, χρόνιο άγχος, εμφάνιση ακμής και γκρίζα μαλλιά ….

Πρόσφατα διάβαζα ένα άρθρο το οποίο αναφερόταν σε τέσσερις μελέτες για την άνοια και τη νόσο Αλζχάιμερ. Όλες συνέδεαν το χρόνιο στρες με σημαντική αύξηση της πιθανότητας εμφάνισης άνοιας και με την επιτάχυνση της εμφάνισης Αλζχάιμερ. Βέβαια σε αμφότερες αυτές τις ασθένειες συμβάλουν πολλοί παράγοντες όπως το περιβάλλον, διάφορες τοξίνες, άλλες ασθένειες και νευρολογικές αλλοιώσεις καθώς και κάποια γενετική προδιάθεση.

Ωστόσο, το άρθρο τόνιζε ότι η διερεύνηση όλων των παραπάνω οδηγεί τελικά σε σωματικό ή ψυχο-συναισθηματικό στρες. Βέβαια, όπως είπαμε το στρες δεν είναι η μοναδική αιτία για άνοια και Αλζχάιμερ αλλά σίγουρα συμβάλλει αποφασιστικά. Και αντί να περιμένουμε το θαυματουργό χάπι που θα μας απαλλάξει από αυτές τις πληγές, καλύτερα να ακούσουμε τους ειδικούς και να φροντίσουμε όσο γίνεται νωρίτερα να ασχοληθούμε με την αντιμετώπιση του στρες και του άγχους.

Παράλληλα, την σωματική και την ψυχική μας υγεία μπορούν να επηρεάσουν τα αισθήματα ντροπής. Αντίθετα με το αίσθημα της ενοχής, που μας ωθεί να σκεφτούμε λογικά και να αλλάξουμε συμπεριφορές, η χρόνια ντροπή σχετίζεται συχνά με παιδικά τραύματα και προκαλεί θυμό, κατάθλιψη, άγχος και διατροφικές διαταραχές. Η αντιμετώπιση απαιτεί ψυχοθεραπεία αλλά και υποστήριξη από ένα πλέγμα φιλικών σχέσεων συμπόνιας και καλοσύνης.

Ανθεκτικότητα στο στρες. Μερικοί άνθρωποι έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα στο στρες. Με έναν συνδυασμό συμπεριφορών και σκέψεων μπορούν να συνέρχονται γρήγορα, ακόμη και να μεγαλουργούν, παρά το γεγονός ότι βρίσκονται μέσα σε στρεσογόνα περιβάλλοντα. Έτσι μπορούν να αποφεύγουν τις καταστρεπτικές επιπτώσεις στην υγεία τους, ιδίως την κατάθλιψη και την μετατραυματική αγχώδη διαταραχή που πλήττουν άτομα μειωμένης ανθεκτικότητας, τα οποία αντιμετωπίζουν στρεσογόνες καταστάσεις.

Η ανθεκτικότητα δεν αποτελεί έμφυτο, μόνιμο και σταθερό χαρακτηριστικό των ανθρώπων. Βέβαια, τα παιδιά που έζησαν τραυματικές εμπειρίες, όπως κακομεταχείριση ή βία είναι πιο επιρρεπή σε μειωμένη ανθεκτικότητα επειδή έχει επηρεαστεί η κανονική ανάπτυξη του εγκεφάλου τους.

Ωστόσο, εκτός από αυτές τις εξαιρέσεις, η ανθεκτικότητά μας επηρεάζεται από την προσωπικότητα, τον χαρακτήρα και τον κοινωνικό μας περίγυρο. Αλλά και από παράγοντες που ελέγχουμε, όπως η καλή φυσική μας κατάσταση και η εσωτερική μας διάθεση. Γι’ αυτό και μπορούμε να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητά μας στο στρες υιοθετώντας μερικές απλές αρχές.

Μερικές μέθοδοι αύξησης της ανθεκτικότητας. Το άγχος συχνά προέρχεται από την αίσθηση ότι δεν ελέγχουμε μια κατάσταση. Αλλά πάντα έχουμε την ικανότητα να ελέγξουμε κάτι. Ακόμη κι αν δεν μπορούμε να ελέγξουμε ένα μποτιλιάρισμα, μπορούμε να ξεκλέψουμε λίγο χρόνο από την επόμενη συνάντηση ή να βάλουμε καλή μουσική στο ραδιόφωνο, ή τέλος να ειδοποιήσουμε ότι θα καθυστερήσουμε. Προσωπικά, οι εμπειρίες μου με έχουν διδάξει να μην αγχώνομαι πριν αντιμετωπίσω κατάμουτρα την κατάσταση – για να διαπιστώσω, τις περισσότερες φορές, ότι δεν υπήρχε λόγος άγχους …

Με 2-3 τσικουδιές ή ένα γαλακτομπούρεκο ίσως να χαλαρώσουμε προσωρινά αλλά μακροπρόθεσμα μάλλον θα επιβαρύνουν την υγεία μας. Καλύτερα να βρούμε κάποιες υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης, όπως κάποια φυσική άσκηση, ένα χόμπι ή μια κουβέντα με έναν καλό φίλο. Δεν αγνοούμε τα αισθήματα που συνδέονται με το στρες αλλά τα αντιμετωπίζουμε εποικοδομητικά και παραγωγικά. Αν θέσουμε έναν ρεαλιστικό στόχο και επικεντρωθούμε σε αυτόν θα αποκτήσουμε την αίσθηση του ελέγχου. Αυτό θα μας εξασφαλίσει διανοητική διαύγεια και θα μας επιτρέψει να εστιάσουμε σε κάτι διαφορετικό που θα αλλάξει τις σκέψεις μας.

Στις δύσκολες στιγμές πολλοί συμβουλεύουν «σκέψου θετικά», κάτι που είναι πρακτικά αδύνατον. Αντίθετα, μπορούμε να υιοθετήσουμε μια θετική «νοοτροπία» κάτι που αφορά τις προοπτικές, την αποδοχή της πραγματικότητας και την διατήρηση της ελπίδας. Αντιμετωπίζοντας με θετική νοοτροπία το μποτιλιάρισμα θα σκεφτούμε ότι μια δεκάλεπτη καθυστέρηση δεν φέρνει το τέλος του κόσμου και θα έχει ξεχαστεί την επόμενη μέρα. Η θετική νοοτροπία ενισχύει την ανθεκτικότητα ενισχύοντας τη διάθεση για χαλάρωση και την ορθολογική σκέψη. Τελικά μας επιτρέπει να ελέγξουμε το στρες αντί να μας ελέγξει αυτό.

Τέλος, μεγάλη σημασία έχει να φροντίζουμε τον ύπνο μας. Όταν πολυσκεφτόμαστε συνεχώς ένα πρόβλημα μπορούμε να μείνουμε άγρυπνοι ενισχύοντας το άγχος που νοιώσαμε την ημέρα. Μπορούμε να σπάσουμε τον φαύλο κύκλο αν ασχοληθούμε με κάτι άλλο πριν πάμε για ύπνο. Αν δούμε ένα φιλμ, αν διαβάσουμε ένα βιβλίο ή αν ακούσουμε κάποια τραγούδια.

Για να ξεφύγουμε από την επαναλαμβανόμενη σκέψη ας προσπαθήσουμε να φανταστούμε τον εαυτό μας στην αγαπημένη μας παραλία, στην αγαπημένη μας εξοχή ή στο αγαπημένο μας εστιατόριο. Χρήσιμη επίσης είναι και η ακρόαση «ροζ θορύβου» (βροχή, κύματα στην ακρογιαλιά, θρόισμα φύλλων, σταθερός σφυγμός) ο οποίος βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου οδηγώντας μας στο στάδιο του βαθέως ύπνου.

Και μια τελευταία σκέψη ως επιστέγασμα: «τίποτα δεν αξίζει περισσότερο από την υγεία μας …»

10 Σεπτεμβρίου 2020

Η πολυπλοκότητα της Πολιτικής Προστασίας

Συνέντευξη στον Αντώνη Τριφύλλη που δημοσιεύτηκε στις 10/9/2020 στον ηλεκτρονικό κόμβο «Μεταρρύθμιση» με τον τίτλο «Παν. Αλεβαντής: Η πολυπλοκότητα της Πολιτικής Προστασίας».

Εισαγωγή: Η Προστασία των Πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές είναι μια πολύ σοβαρή και πολύπλοκη υπόθεση που αφορά όλους τους πολίτες, όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και όλους τους κλάδους της ανθρώπινης δραστηριότητας, τονίζει στη συνέντευξή του στην «Μεταρρύθμιση» και τον Αντώνη Τριφύλλη, ο κ. Παναγιώτης Αλεβαντής μέλος της European Emergency Number Association (ΕΕΝΑ) για την προώθηση του 112. Εργάστηκε, επίσης, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπου μεταξύ άλλων ήταν υπεύθυνος για τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων (112) και για τη δημιουργία του πανευρωπαϊκού δικτύου Πολιτικής Προστασίας CECIS.

Όπως επισημαίνει ο κ. Αλεβαντής για να αναπτυχθεί και να μεταρρυθμιστεί αποτελεσματικά η Προστασία των Πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές, απαιτεί προσωπικό με γνώσεις και όραμα. Με ηγετικές ικανότητες συντονισμού αλλά και αυτοσχεδιασμού όταν χρειάζεται. Και φυσικά, μια πολιτική ηγεσία, η οποία να αντιλαμβάνεται τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η καλή ή κακή διαχείριση του συστήματος.
  • Στις πυρκαγιές, τις πλημμύρες, τον κορωνοϊό αλλά και σε πολλές άλλες καταστροφές διαπιστώνουμε ότι η Πολιτική Προστασία είναι στην ημερησία διάταξη. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια οι διαδοχικές κυβερνήσεις έχουν αναδιοργανώσει κατ’ επανάληψη την Πολιτική Προστασία. Από την εμπειρία σας νομίζετε το σύστημα της Πολιτικής Προστασίας λειτουργεί ικανοποιητικά στην Ελλάδα;
Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά. Κατ’ αρχάς τι είναι η Πολιτική Προστασία ή καλύτερα η Προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Είναι ένα εξαιρετικά πολύπλοκο σύστημα, η διαχείριση του οποίου δεν πρέπει να ανατίθεται άτομα που δεν μπορούν να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα. Αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις (ή κυριαρχικές) αρμοδιότητες της πολιτείας, που δεν μπορούν να εκχωρηθούν στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Και περιλαμβάνει τρεις συγκεκριμένες φάσεις αλλά και τρεις οριζόντιες δραστηριότητες.

Οι τρεις φάσεις, αντιστοιχούν στο πορτοκαλί τρίγωνο που βλέπουμε στο έμβλημα των Υπηρεσιών Πολιτικής Προστασίας. Είναι με τη σειρά: η Πρόληψη (και η ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων). Η (ετοιμότητα και) η Επέμβαση. Η Αποκατάσταση (και η ανάλυση μετά την καταστροφή). Οι οριζόντιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν με τη σειρά: την Ανάλυση επικινδυνότητας. Το Σύστημα Διοίκησης, Ελέγχου, Επικοινωνίας, Συντονισμού και Πληροφόρησης (C4I). Και τέλος την Ενημέρωση και εκπαίδευση.

Όλα τα παραπάνω συνιστούν σχηματικά την Πυραμίδα της Πολιτικής Προστασίας (σχήμα 1) και υλοποιούνται από διαφορετικές υπηρεσίες ανάλογα με τον τύπο της απειλής. Ωστόσο, στην Επέμβαση εμπλέκονται πάντα οι ίδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (σχήμα 2) οι οποίες όμως ενεργούν με διαφορετική κάθε φορά μεθοδολογία. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι υπηρεσίες διάσωσης και απεγκλωβισμού (Πυροσβεστική, Λιμενικό), οι ιατρικές υπηρεσίες επειγόντων (ΕΚΑΒ) και οι υπηρεσίες δημόσιας τάξης (ΕΛ.ΑΣ). Αν η καταστροφή έχει μεγάλη έκταση ή μεγάλη διάρκεια, εμπλέκονται και βαρέα μέσα (Ένοπλες Δυνάμεις, Ερυθρός Σταυρός και άλλες εθελοντικές οργανώσεις). Τέλος, στις περισσότερες χώρες στη διαμόρφωση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης συμμετέχουν και οι επίσημοι φορείς της ενημέρωσης
(έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος) καθώς και η δικαστική εξουσία (αφού στα περισσότερα ατυχήματα και καταστροφές συχνά αναζητούνται και ποινικές ευθύνες).

Αντίθετα, στη φάση της Πρόληψης όπως και για την Ανάλυση της επικινδυνότητας εμπλέκονται πολλοί φορείς και χρησιμοποιούνται διάφορες μεθοδολογίες. Για παράδειγμα, για την πρόληψη όσον αφορά τους σεισμούς, αρμόδιοι είναι οι μηχανικοί με βάση τις οδηγίες του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας. Για να αντιμετωπιστούν οι πλημμύρες χρειάζονται αντιπλημμυρικά έργα αλλά και σωστή χωροταξία, αρμόδιοι για τα οποία είναι οι Δήμοι και οι Περιφέρειες. Για τις πυρκαγιές, η αρμοδιότητα της πρόληψης ανήκει στη Δασική Υπηρεσία. Για τα τροχαία ατυχήματα η πρόληψη είναι αρμοδιότητα των υπεύθυνων κατασκευής και λειτουργίας του οδικού δικτύου, αλλά και της τροχαίας που διενεργεί ελέγχους.

Σημαντικότατος σε όλα τα παραπάνω είναι ο ρόλος της Τοπικής, Περιφερειακής και της Κεντρικής Διοίκησης. Προκειμένου να λαμβάνουν υπόψη την διάσταση της Πρόληψης σε κάθε δημόσιο έργο, σε κάθε σχέδιο απομάκρυνσης των ξερόκλαδων πριν τη άνοδο των θερμοκρασιών, στη διαμόρφωση κάθε χωροταξικού σχεδίου.

Θα πρέπει εδώ να ξεκαθαρίσουμε ότι «απειλή» δεν σημαίνει απαραίτητα και «ατύχημα» ή «καταστροφή». Κι αυτό γιατί η δυσμενής επίπτωση στη ζωή ή και την περιουσία εξαρτάται κάθε φορά από την «τρωτότητα» του απειλούμενου. Ο σεισμός δεν θα καταστρέψει ένα σπίτι στο οποίο έχει εφαρμοστεί ευλαβικά ο Αντισεισμικός Κανονισμός. Η πλημμύρα δεν θα παρασύρει την περιουσία που βρίσκεται μακριά από τις κοίτες ποταμών και χειμάρρων. Και ο προσεκτικός οδηγός έχει πολύ λιγότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα σε σχέση με εκείνον που οδηγεί μεθυσμένος, προσπερνά χωρίς να έχει ορατότητα ή αναπτύσσει υπερβολική ταχύτητα.

Συνεπώς, πέρα από τις απαραίτητες δράσεις της πολιτείας για την ενίσχυση του συστήματος της Πολιτικής Προστασίας, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί και μια «κουλτούρα» πρόληψης. Δυστυχώς, παρόλο που σε κεντρικό επίπεδο οι κυβερνήσεις φαίνεται να δραστηριοποιούνται στο νομοθετικό πεδίο, στην πράξη δεν φαίνεται να έχει γίνει αντιληπτή η σημασία της πολυπλοκότητας και του συντονισμού των υπηρεσιών για την καλύτερη προστασία των πολιτών, ιδίως (εκτός κάποιων εξαιρέσεων) σε επίπεδο τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Σε αυτό συμβάλλει, αφενός, το εξαιρετικά πολύπλοκο και συχνά μεταβαλλόμενο νομικό πλαίσιο και, αφετέρου, η έλλειψη συνειδητοποίησης και ενημέρωσης των πολιτικών προϊσταμένων (δημάρχων και περιφερειαρχών) για το τί είναι η Πολιτική Προστασία και ποιός είναι ο δικός τους ρόλος. Παρεξηγημένος είναι επίσης και ο ρόλος των εθελοντών, ο οποίος υπερτονίζεται όσον αφορά την Επέμβαση αλλά υποβαθμίζεται, αν δεν αγνοείται ολωσδιόλου, στη φάση της Πρόληψης.
  • Μιλήσατε για «κουλτούρα» πρόληψης. Πως θα την περιγράφατε; Πως μπορεί να βοηθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε αυτό;
Η «κουλτούρα» της πρόληψης ξεκινά από μια σωστή ανάλυση της επικινδυνότητας. Οι διαθέσιμες στατιστικές δείχνουν ότι οι κύριες αιτίες θανάτου στην Ελλάδα είναι με τη σειρά: οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά, η άνοια και η νόσος Αλζχάιμερ, οι νεοπλασίες (καρκίνοι), η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και τα τροχαία. Παράλληλα, τα κυριότερα προβλήματα υγείας που συνδέονται συχνά και με μακροχρόνια αναπηρία περιλαμβάνουν: πόνους μέσης και αυχένα, διαταραχές αισθητηρίων οργάνων, πονοκεφάλους, κατάθλιψη και άγχος, δερματικές και στοματικές παθήσεις, τραυματισμούς από πτώσεις και τροχαία, καθώς και ΧΑΠ.

Σε ποιες επικίνδυνες συμπεριφορές και συνήθειες οφείλονται τα παραπάνω; Κάπνισμα, κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση οινοπνευματωδών, κακή οδηγική συμπεριφορά, κακή καθημερινή υγιεινή. Δυστυχώς, η πρόληψη σε όλους αυτούς τους τομείς είναι ελλιπέστατη. Οι πολίτες την αγνοούν και η πολιτεία δίνει πάντα προτεραιότητα στην περίθαλψη ενώ με σαφώς μικρότερο κόστος θα είχε πετύχει καλύτερα αποτελέσματα αν είχε επικεντρωθεί στην πρόληψη.

Παράλληλα οι μεγάλες φυσικές καταστροφές (σεισμοί και κατολισθήσεις, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα, δασικές και αστικές πυρκαγιές) απειλούν περιουσίες και συνεπάγονται πολύ μεγάλο κόστος. Για τους σεισμούς, έχει προβλεφθεί σχετική νομοθεσία (ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός). Και έχουν ευαισθητοποιηθεί στην εφαρμογή της οι ιδιοκτήτες και οι μηχανικοί. Δυστυχώς, για τις άλλες απειλές, από τις επί σειρά ετών εμπειρίες προκύπτει ότι η πρόληψη (σε μερικές δε περιπτώσεις και η επέμβαση) είναι ελλιπέστατη. Ακόμη κι αν είναι πλέον γνωστό ότι οι απειλές αυτές θα ενταθούν στο άμεσο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής. Τέλος, υπάρχουν και ορισμένες απειλές (π.χ. τρομοκρατία), οι οποίες ενώ είναι στατιστικά πολύ περιορισμένες, δημιουργούν αισθήματα ανασφάλειας και φόβου στην κοινή γνώμη, με αποτέλεσμα να απαιτούν ιδιαίτερες επενδύσεις για πρόληψη και ετοιμότητα.

Συνεπώς, η «κουλτούρα» της πρόληψης αφορά εκτός από όλα τα επίπεδα της διοίκησης (τοπική, περιφερειακή, εθνική) και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά.

Ας δούμε τώρα τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατ’ αρχάς θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η ίδια η Πολιτική Προστασία δεν αποτελεί ενωσιακή αλλά καθαρά εθνική αρμοδιότητα. Μάλιστα, το σχετικό άρθρο (196) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ρητά ότι τα μέτρα που θεσπίζονται στον τομέα αυτόν αποβλέπουν στη συνεργασία των κρατών μελών «αποκλειομένης οιασδήποτε εναρμόνισης των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων» τους. Η συνεργασία αυτή έχει στόχο την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων πρόληψης, ετοιμότητας και επέμβασης καθώς και την προώθηση της ταχείας και αποτελεσματικής επιχειρησιακής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας.

Ωστόσο, σε επιμέρους τομείς όπου η Ένωση έχει συντρέχουσα αρμοδιότητα έχουν γίνει σημαντικά βήματα. Έτσι στον τομέα της Πρόληψης υπάρχει η ευρωπαϊκή οδηγία για τις πλημμύρες σε κοίτες απορροής ποταμών με βάση την οποία έχουν συνταχθεί χάρτες και σχέδια αντιμετώπισης για ολόκληρη την Ελλάδα. Η παραγωγή και αποθήκευση επικίνδυνων χημικών σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις διέπεται από την οδηγία Σεβέζο, η οποία καλύπτει και θέματα επέμβασης. Για να ελαχιστοποιηθεί η θαλάσσια ρύπανση έγιναν υποχρεωτικά τα δεξαμενόπλοια διπλού κύτους.

Στο πλαίσιο της νομοθεσίας για την υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας έχουν θεσπιστεί, ελάχιστες προδιαγραφές για τη σήμανση ασφάλειας (π.χ. έξοδοι κινδύνου). Τέλος στον τομέα των μεταφορών έχουν θεσπιστεί νομοθετικές πράξεις για τις οδικές και σιδηροδρομικές μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων, αλλά και για την ασφάλεια αεροπορικών μεταφορών.

Στον τομέα των τροχαίων ατυχημάτων θα πρέπει να αναφέρουμε τις λεπτομερείς προβλέψεις για τις εγκρίσεις τύπου όλων των οχημάτων που κυκλοφορούν στην Ευρωπαϊκή Ενιαία Αγορά καθώς και τις νέες υποχρεωτικές προδιαγραφές ασφαλείας (ακινητοποίηση του οχήματος αν ο οδηγός έχει καταναλώσει οινοπνευματώδη, περιορισμός της ταχύτητας σε περίπτωση υπνηλίας, νέοι καθρέπτες ακόμη και για τα τυφλά σημεία, καλύτερη σήμανση των ελαστικών και όργανα που δείχνουν την πίεση τους). Είναι επίσης γνωστές οι νομοθετικές πράξεις της Ένωσης για τον υποχρεωτικό τεχνικό έλεγχο των οχημάτων, την ευρωπαϊκή άδεια οδήγησης (δίπλωμα) και οι προβλέψεις για το χρόνο οδήγησης, τα διαλείμματα και τις περιόδους ανάπαυσης των επαγγελματιών οδηγών. Λιγότερο γνωστή είναι η νομοθεσία για την διαχείριση της ασφάλειας των οδικών υποδομών που προβλέπει τον ορισμό ελεγκτών οδικής ασφάλειας, την συστηματική εκτίμηση των επιπτώσεων οδικής ασφάλειας και την αξιολόγηση από πλευράς οδικής ασφάλειας του υπό κατασκευή αλλά και του λειτουργούντος οδικού δικτύου.

Παράλληλα, από τα διαρθρωτικά ταμεία (ιδίως από το Ταμείο Συνοχής) μπορούν να χρηματοδοτηθούν έργα υποδομής για την ενίσχυση της πρόληψης και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. Σημαντικότατο ρόλο θα παίξει επίσης το νέο σχέδιο ανάκαμψης και το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο που εγκρίθηκαν για την περίοδο 2021-2027. Όμως για να αξιοποιηθούν σωστά τα χρήματα αυτά θα πρέπει να προβλεφθούν και να εφαρμοστούν αυστηρές προδιαγραφές ώστε όλα τα έργα υποδομής που θα χρηματοδοτηθούν να τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα ασφαλείας και ανθεκτικότητας εν όψει της κλιματικής αλλαγής.

Στον τομέα της Επέμβασης, η ενωσιακή νομοθεσία έχει προβλέψει μέτρα για τις Επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης, που περιλαμβάνουν τον κοινό ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης 112 καθώς την πρόβλεψη της έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών (112 και αντίστροφο 112). Παράλληλα, έχουν δημιουργηθεί δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης για πλημμύρες, πυρκαγιές και πυρηνικά ατυχήματα (δίκτυο ECURIE). Έχει επίσης προβλεφθεί η προξενική προστασία των ευρωπαίων πολιτών που κινδυνεύουν σε περιοχές εκτός Ένωσης και χρειάζεται να επαναπατριστούν επειγόντως.

Για την ενίσχυση της αντιμετώπισης μεγάλων καταστροφών, έχει συσταθεί ο Μηχανισμός Πολιτικής Προστασίας ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ένα Κέντρο Συντονισμού Αντιμετώπισης Εκτάκτων Αναγκών, ένα Κοινό σύστημα επικοινωνίας και πληροφόρησης (CECIS), τη δυνατότητα κινητοποίησης και αποστολής ομάδων εμπειρογνωμόνων και υλικού από κοινή ομαδοποίηση πόρων (rescEU) καθώς και ένα κοινό πρόγραμμα εκπαίδευσης των μονάδων επέμβασης. Παράλληλα, για την αντιμετώπιση σοβαρών περιστατικών θαλάσσιας ρύπανσης υπάρχει αντίστοιχος μηχανισμός του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα (EMSA).

Τέλος, στον τομέα της Αποκατάστασης έχει συσταθεί το Ταμείο Αλληλεγγύης που ενεργοποιείται για αποκατάσταση των ζημιών στις υποδομές σε περιπτώσεις μεγάλων φυσικών καταστροφών σε επίπεδο κράτους μέλους (όταν οι ζημίες ξεπερνούν τα 3 δις € ή το 0,6% του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος) ή σε επίπεδο περιφέρειας (όταν οι ζημιές ξεπερνούν το 1,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της περιφέρειας ή το 1% αν πρόκειται για εξόχως απόκεντρη περιοχή). Έχει ενδιαφέρον να επισημάνουμε ότι η αίτηση μπορεί να απορριφθεί αν το κράτος μέλος δεν έχει εφαρμόσει ορθά την ενωσιακή νομοθεσία για την πρόληψη και τη διαχείριση κινδύνου καταστροφών που είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη φύση της εκδηλωθείσας φυσικής καταστροφής.
  • Πείτε μας λίγα λόγια για 112 με το οποίο ασχολείστε πάνω από 20 χρόνια.
Όπως ανέφερα και παραπάνω, το 112, ο κοινός ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης έχει προβλεφθεί στο πλαίσιο των μέτρων για τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης (σχήμα 3). Έχει επίσης προβλεφθεί και η έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών (αντίστροφο 112) (άρθρα 109 και 110 του Ευρωπαϊκού Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών). Στη χώρα μας έχει ήδη ολοκληρωθεί, με χρηματοδότηση ΕΣΠΑ, το σύγχρονο κέντρο διαχείρισης κλήσεων προς το 112 καθώς και εκπομπής μηνυμάτων έκτακτης ανάγκης προς τα κινητά τηλέφωνα των χρηστών που βρίσκονται στις απειλούμενες κάθε φορά περιοχές. Έχει επίσης εφαρμοστεί ο προηγμένος γεωεντοπισμός των κλήσεων από έξυπνα κινητά Android (που δίνει ακρίβεια μερικών δεκάδων μέτρων σε σχέση με τα χιλιόμετρα που έδινε ο γεωεντοπισμός με τριγωνισμό από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας με τις οποίες ήταν συνδεδεμένο το κινητό τηλέφωνο).

Ωστόσο, θα πρέπει να καλυφθούν και ορισμένες άλλες εκκρεμότητες προκειμένου να πούμε ότι έχουμε ένα αποτελεσματικό και αξιόπιστο σύστημα 112. Συγκεκριμένα, ενεργοποίηση του προηγμένου γεωεντοπισμού και για τα έξυπνα κινητά iPhone, κατάργηση των επιμέρους αριθμών έκτακτης ανάγκης και επίσημη θέσπιση μέγιστου χρόνου επέμβασης για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Σημαντικότατη είναι επίσης και η αξιολόγηση ολόκληρης της αλυσίδας των υπηρεσιών που παρέχονται από το 112 στους πολίτες, από τη στιγμή της κλήσης του αριθμού μέχρι την άφιξη και την παροχή της βοήθειας. Επιπλέον, θα πρέπει να ενημερωθούν οι πολίτες για την ύπαρξη και την σωστή χρήση του 112, καθώς και για τις ενέργειες και τις συμπεριφορές τους σε περίπτωση συναγερμού, κάτι που εντάσσεται στην δραστηριότητα Ενημέρωση και Εκπαίδευση. Όμως για να υλοποιηθεί αυτή η δραστηριότητα απαιτείται γνώση των τοπικών συνθηκών. Κάτι που με τη σειρά του καθιστά υποχρεωτική την συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, η οποία είναι μεταξύ άλλων αρμόδια και για την διαμόρφωση και σήμανση χώρων συγκέντρωσης του πληθυσμού ανάλογα με το είδος της καταστροφής.

Οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης όμως δεν εξαντλούνται στο 112 και το αντίστροφο 112. Περιλαμβάνουν πρωτίστως ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Διοίκησης, Ελέγχου, Επικοινωνίας, Συντονισμού και Πληροφόρησης (το περίφημο C4I – προφέρεται σι-φορ-άι). Ένα τέτοιο σύστημα (μαζί με τα αναγκαία πρωτόκολλα επικοινωνίας) θα εξασφάλιζε την συντονισμένη και αποτελεσματική αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών από όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στον ελάχιστο δυνατό χρόνο. Δυστυχώς, το C4I έχει αποκτήσει κακή φήμη στην Ελλάδα μετά τα όσα συνέβησαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, όταν και το πληρώσαμε και δεν το αποκτήσαμε μέχρι σήμερα!
  • Πως θα μπορούσαν να συμβάλλουν περισσότερο οι πολίτες στην αυτοπροστασία τους;
Μιλήσαμε προηγουμένως για τις συνήθειες και τις συμπεριφορές που απειλούν τη ζωή και επιδεινώνουν την υγεία μας. Μιλήσαμε για την «κουλτούρα» της πρόληψης που θα πρέπει να αναπτύξουμε στην καθημερινότητά μας. Όμως είναι πρακτικά αδύνατον να εκπαιδευτεί ταχύρρυθμα ο πληθυσμός μιας ολόκληρης χώρας, ιδίως όταν οι περισσότεροι έχουν συνηθίσει στην ανευθυνότητα, στην αδιαφορία και στις επικίνδυνες συμπεριφορές. Μια μέθοδος, που έχει πετύχει στην περίπτωση της αντισεισμικής προστασίας στη χώρα μας, είναι η εκπαίδευση των παιδιών, μέσω του σχολικού προγράμματος του ΟΑΣΠ. Μάλιστα, έχει παρατηρηθεί ότι σε περίπτωση σεισμού τα παιδιά καθοδηγούν στη συνέχεια και την υπόλοιπη οικογένεια …

Παρόμοιες βέλτιστες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες. Στη Βρετανία, με το πάρκο ασφαλείας Safewise. Στην Ιταλία, με το πρόγραμμα Scuola Sicura. Και στην Πορτογαλία, με τον ήρωα τηλεοπτικού προγράμματος Tinóni e companhia. Όλα αυτά εντάσσονται σε μια γενικότερη φιλοσοφία προσέγγισης των παιδιών με το σύνθημα «Μαθαίνω να προστατεύομαι παίζοντας». Αντίστοιχη πρόταση για ένα Πάρκο Ασφαλείας – μια Ντίσνεϋλαντ της Ασφάλειας – διατυπώθηκε το 2008 από τον Μανώλη Μπαλτά (πρώην Διευθύνοντα Σύμβουλο του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων) σε μιάν ημερίδα στο Ηράκλειο. Δυστυχώς, μέχρι σήμερα δεν έχει δοθεί συνέχεια.

Παράλληλα, έχει προταθεί και ένας αποτελεσματικός τρόπος για να προστατευτούν οι πολίτες σε πολλές περιπτώσεις ατυχημάτων και καταστροφών. Στηρίζεται στην αυτό-οργάνωση σε επίπεδο πολυκατοικίας και γειτονιάς με επικεφαλής έναν υπεύθυνο εθελοντή ο οποίος, αφού εκπαιδευτεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, αναλαμβάνει να ενημερώσει τους συμπολίτες του για το πώς θα πρέπει να ενεργήσουν πριν και κατά τη διάρκεια διάφορων ατυχημάτων και καταστροφών. Αυτό θα επιτρέψει επίσης την παραγωγικότερη αξιοποίηση των πολυάριθμων εθελοντικών ομάδων που δραστηριοποιούνται ανά την Ελλάδα, συχνά με πολύ περιορισμένο πεδίο δράσης.

Φυσικά, όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν ότι οι πολίτες εμπιστεύονται τις αρμόδιες υπηρεσίες και δεν παρασύρονται από ανεύθυνες θεωρίες συνωμοσίας από συχνά κακόβουλα άτομα, θεωρίες οι οποίες αναπαράγονται μαζικά χωρίς να ελέγχεται η πηγή και το ποιόν του συντάκτη.

Τελικά, όπως ανέφερα και στην αρχή, η Προστασία των Πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές είναι μια πολύ σοβαρή και πολύπλοκη υπόθεση που αφορά όλους τους πολίτες, όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και όλους τους κλάδους της ανθρώπινης δραστηριότητας. Για να αναπτυχθεί και να μεταρρυθμιστεί αποτελεσματικά απαιτεί προσωπικό με γνώσεις και όραμα. Με ηγετικές ικανότητες συντονισμού αλλά και αυτοσχεδιασμού όταν χρειάζεται. Και φυσικά, μια πολιτική ηγεσία, η οποία να αντιλαμβάνεται τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που μπορεί να έχει η καλή ή κακή διαχείριση του συστήματος. Γιατί στην πολιτική προστασία δεν έχουμε μόνο έκτακτες ανάγκες που αντιμετωπίζονται με βάση προκαθορισμένα και δοκιμασμένα σχέδια. Έχουμε και καταστροφές, όπου τα διαθέσιμα μέσα είναι εξ ορισμού λιγότερα από τις ανάγκες. Αλλά και κρίσεις, όταν μαζί με την έκτακτη ανάγκη, ή την καταστροφή, το σύστημα αντιμετωπίζει δημόσια και (συχνά) εκ των έσω αμφισβήτηση. Κρίσεις που σε πολλές περιπτώσεις έχουν είτε αναδείξει είτε καταρρακώσει πολιτικές σταδιοδρομίες …

01 Σεπτεμβρίου 2020

Τα Σεπτεμβριανά

Την Τρίτη 1 Σεπτεμβρίου 2020, η φίλη Βίκυ Κόλλια με κάλεσε στην εκπομπή «Γράμματα στην άμμο» που παρουσιάζει στον Ραδιοφωνικό Σταθμό «Μαρτυρία» της Ιεράς Μητρόπολης Κυδωνίας και Αποκορώνου. Το θέμα ήταν τα Σεπτεμβριανά όπως έχει μείνει στην ιστορία το πογκρόμ κατά των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης αλλά και άλλων πόλεων της Τουρκίας στις 6 και 7 Σεπτεμβρίου του 1955. Στην πραγματικότητα ήταν ένα μόνο επεισόδιο στις διαχρονικές προσπάθειες της Τουρκίας για συρρίκνωση του Ελληνισμού στην Ανατολική Μεσόγειο ...



Περισσότερες πληροφορίες

Επιστολή σε Τούρκο φίλο

Η Ελλάδα ανήκει στην Ενωμένη Ευρώπη και επιζητεί την ειρηνική επίλυση των διαφορών, αλλά είναι έτοιμη και να πολεμήσει για να διατηρήσει αυτό που της ανήκει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Σεπτεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-435)


Αγαπητέ Κενάν, Sevgili kardeşim,

Η κληρονομιά της ιστορίας. Τις δεκαετίες του 1950 και του 1960, η οικογένεια της μητέρας μου αναγκάστηκε να φύγει από την Κωνσταντινούπολη, αφήνοντας περιουσίες και τους τάφους των προγόνων μας εξαιτίας του Κυπριακού ζητήματος.

Πριν από 200 χρόνια οι πρόγονοι μου στην Ελλάδα ξεσηκώθηκαν κατά της αυταρχικής Οθωμανικής Αυτοκρατορίας γιατί δεν υπέφεραν άλλο την αδικία και την αυθαιρεσία. Πολέμησαν γενναία, κινητοποίησαν την διεθνή κοινή γνώμη αλλά … άρχισαν τις εμφύλιες διαμάχες, με αποτέλεσμα η Επανάσταση να σβήσει σχεδόν ολοκληρωτικά από την επιδρομή του Ιμπραήμ Πασά της Αιγύπτου.

Ευτυχώς, οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία) με την Ναυμαχία του Ναβαρίνου και, λίγο αργότερα, με τη Συνθήκη και το Πρωτόκολλο του Λονδίνου, υποχρέωσαν τον Σουλτάνο να αναγνωρίσει την Ελλάδα ως κυρίαρχο και ανεξάρτητο κράτος. Με τους πολέμους του 1912-13 η Ελλάδα επεκτάθηκε στο μεγαλύτερο μέρος της οθωμανικής Μακεδονίας και απελευθέρωσε τα νησιά Ίμβρο, Τένεδο, Λήμνο, Λέσβο, Σάμο και Χίο.

Αμέσως μετά, κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ελλάδα συντάχθηκε με τις δυνάμεις της Αντάντ ενώ η Οθωμανική Αυτοκρατορία πολέμησε με τις Κεντρικές Δυνάμεις, οι οποίες ηττήθηκαν. Το αποτέλεσμα; Η ταπεινωτική για την Οθωμανική Αυτοκρατορία Συνθήκη των Σεβρών.

Μετά τα τραγικά λάθη της ελληνικής πλευράς, ακολούθησε η νικηφόρα πορεία του Μουσταφά Κεμάλ, η ανακατάληψη της Μικράς Ασίας και η ανακήρυξη της Τουρκικής Δημοκρατίας. Η Συνθήκη της Λωζάνης, αντικατέστησε τη Συνθήκη των Σεβρών. Και η Ελλάδα αντί να παραμείνει στη Μικρά Ασία, αναγκάστηκε να ζήσει την επώδυνη ανταλλαγή των πληθυσμών. Το ξερίζωμα των Ελλήνων της Μικράς Ασίας αλλά και των Μουσουλμάνων της Ελλάδας …

Με τη Συνθήκη της Λωζάνης η Τουρκία ανέκτησε την Ανατολική Θράκη, την Ίμβρο και την Τένεδο, μια λωρίδα γης κατά μήκος των συνόρων με την Συρία, καθώς και την περιοχή της Σμύρνης. Παραχώρησε όμως τα Δωδεκάνησα και το Καστελόριζο (μαζί με όλες τις εξαρτώμενες νησίδες) στην Ιταλία, όπως προέβλεπε και η συνθήκη των Σεβρών. 

Ταυτόχρονα, απέκτησε το προγεφύρωμα του Κάραγατς στη Θράκη αντί για τις πολεμικές αποζημιώσεις που της όφειλε η Ελλάδα. Παραιτήθηκε τέλος από κάθε δικαίωμα επί της Αιγύπτου, του Σουδάν και της Λιβύης. Τέλος, στο τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, η Ελλάδα βρέθηκε πάλι με τους νικητές και της παραχωρήθηκαν τα Δωδεκάνησα. Η Τουρκία τότε παρέμεινε ουδέτερη …

Ανήκουμε στη Δύση. Αυτές, αγαπητέ Κενάν, ήταν με λίγα λόγια οι Συνθήκες που ρύθμιζαν τις σχέσεις της χώρας μου με την δική σου. Υπάρχουν στο διαδίκτυο και μπορείς, αν θέλεις, να τις διαβάσεις. Η Ελλάδα πάντως επέλεξε να ενσωματωθεί όλο και περισσότερο στην ευρωπαϊκή οικογένεια κάτι που επιθυμούσε και για τη χώρα σου ο Πατέρας της σύγχρονης Τουρκίας, ο Ατατούρκ. Γνωρίζεις υποθέτω πολύ καλά τις μεταρρυθμίσεις που θέσπισε.

Κατήργησε το χαλιφάτο αλλά και το φέσι. Εγκαινίασε την σύγχρονη ιατρική και το λατινικό αλφάβητο. Κατοχύρωσε την ισότητα και το δικαίωμα ψήφου για τις γυναίκες. Θέσπισε το δυτικό ημερολόγιο και το διεθνές σύστημα μονάδων κλπ. κλπ. Μεταρρυθμίζοντας κάθε πτυχή της οικονομικής και κοινωνικής ζωής έβαλε τη νέα Τουρκία σε τροχιά προσέγγισης με τη Δύση. Κάτι που συνέχισαν και οι διάδοχοί του με την ένταξη στο ΝΑΤΟ και την Συμφωνία Σύνδεσης με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες.

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια φαίνεται πως υπό την ηγεσία του προέδρου Ερντογάν η Τουρκία στρέφεται προς τα πίσω. Δεν είναι μόνο η υιοθέτηση ενός όλο και αυστηρότερου ισλαμισμού. Είναι και η αμφισβήτηση όλων των διεθνών δεσμεύσεων της Τουρκικής Δημοκρατίας αλλά και του ίδιου του Διεθνούς Δικαίου το οποίο καθημερινά επικαλείται με τρόπο που θα θαύμαζε ακόμη και ο Γκαίμπελς.

Το Διεθνές Δίκαιο. Τα σύγχρονα πολιτισμένα κράτη αγαπητέ φίλε, ακολουθώντας εν πολλοίς το παράδειγμα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιδιώκουν να λύνουν τις διαφορές τους με ειρηνικό τρόπο. Γι’ αυτό υπέγραψαν το 1982 τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και ίδρυσαν το αρμόδιο Διεθνές Δικαστήριο με έδρα το Αμβούργο. Δυστυχώς, η Τουρκία δεν υπέγραψε κανένα μέρος της εν λόγω Σύμβασης!

Αντίθετα, οι στρατιωτικοί σας επινόησαν την «Γαλάζια Πατρίδα», που αμφισβητεί ευθέως όχι μόνο τις προηγούμενες διεθνείς συμβατικές δεσμεύσεις της Τουρκίας αλλά και τις βασικές αρχές του Δικαίου της Θάλασσας. Οι οποίες προβλέπουν συγκεκριμένους κανόνες για την οριοθέτηση χωρικών υδάτων, υφαλοκρηπίδας, Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών ακόμη και μέσα διατήρησης και διαχείρισης των θαλάσσιων έμβιων πόρων.

Επιπλέον, φαίνεται πως η Τουρκική ηγεσία δεν επιθυμεί την ειρηνική επίλυση των διαφορών όχι μόνον με τους γείτονές σας αλλά και γενικότερα, παρεμβαίνοντας σε άλλες ένοπλες αντιπαραθέσεις σε διάφορα σημεία της ευρύτερης περιοχής. Στη Λιβύη, στη Συρία, στο Ιράκ, τη Σομαλία και πιο πρόσφατα στην Αρμενία. Για να μην αναφέρουμε την Κύπρο … Παράλληλα, η ρητορική του προέδρου σας δείχνει πως δεν έχετε διδαχτεί τίποτα από την πρόσφατη ιστορία σας.

Μην παίζετε με την Ενωμένη Ευρώπη. Αγαπητέ καρντάση, δεν ζούμε πια στην εποχή της μάχης του Ματζικέρτ, ή της κατάκτησης της Κωνσταντινούπολης, αλλά μάλλον στην εποχή της ναυμαχίας της Ναυπάκτου. Ας θυμηθούμε ότι οργανώθηκε με αφορμή την κατάληψη της Κύπρου και σηματοδότησε την αρχή της παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Μετά από πολύχρονους πολέμους, τα δυτικά σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας τέθηκαν από τις ευρωπαϊκές δυνάμεις και όχι από την Ελλάδα μόνη της. Η αλληλεγγύη της Ενωμένης Ευρώπης με την Ελλάδα και την Κύπρο, την οποία ο Ερντογάν καταγγέλλει ως προσχηματική, είναι αντίθετα αληθινή και θα δυναμώνει κάθε φορά που οι στρατοκράτες σας θα προχωρούν σε νέες, όλο και πιο απαράδεκτες προκλήσεις. Εύχομαι ολόψυχα ο τουρκικός λαός να μην μπει εξ αιτίας τους σε νέες δοκιμασίες …

Οι ηγέτες σας καλύτερα να φροντίσουν την οικονομία σας και να συμφιλιωθούν με όσους κατατρέχουν για πολιτικούς και θρησκευτικούς λόγους – πολλοί από τους οποίους ζητούν πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα. Για να οδηγήσουν στην ανάπτυξη την χώρα σας αξιοποιώντας τους ανθρώπους και τους πλουτοπαραγωγικούς της πόρους, χωρίς να εποφθαλμιούν τους πόρους των γειτόνων σας.

Θα πρέπει επίσης να σταματήσουν να υποκρίνονται ότι η Ελλάδα ασκεί επιθετική πολιτική. Όταν επί χρόνια υποστήριζε ένθερμα την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας σας. Κι όταν το μόνο που ζητά σήμερα είναι έναν έντιμο, ειρηνικό διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο πλαίσιο του Δικαίου της Θάλασσας, χωρίς απειλές και προκλήσεις από το πολεμικό σας ναυτικό και την αεροπορία σας. Κι αν δεν υπάρξει συμφωνία, προσφυγή στο αρμόδιο Διεθνές Δικαστήριο.

Μελετήστε την ιστορία σας για να δείτε πως τους τελευταίους δύο αιώνες η Τουρκία ήταν πάντα με τους ηττημένους. Μην αφήσετε να σας οδηγήσουν πάλι σε περιπέτειες μωροφιλόδοξες και κοντόφθαλμες ηγεσίες. 

Με εκτίμηση, Saygılarımla!

25 Αυγούστου 2020

Οι επίμονοι μύθοι για τον κορωνοϊό

Δεν φτιάχτηκε σε εργαστήρια, δεν είναι απλή γρίπη, η μάσκα επιβραδύνει την εξάπλωσή του και το εμβόλιο σίγουρα δεν περιέχει τσιπάκι …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Αυγούστου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-434)


Το περιοδικό Scientific American κατέγραψε πρόσφατα εννέα από τους πιο επίμονους μύθους σχετικά με το νέο κορωνοϊό, μαζί με στοιχεία που αποδεικνύουν πως είναι εντελώς ανεδαφικοί.

Φτιάχτηκε στην Κίνα. Η γενετική ανάλυση δείχνει ότι στο γονίδιο του κορωνοϊού δεν έχει γίνει εξωτερική επέμβαση. Το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γιουχάν, το οποίο κατηγορήθηκε ως η πηγή διαρροής του ιού, κατασκευάστηκε ως εγκατάσταση επιπέδου βιοασφάλειας 4 (το υψηλότερο δυνατό) με τη βοήθεια του γαλλικού ινστιτούτου Mérieux. Επιπλέον η Κίνα έχει αποδεχτεί την διενέργεια έρευνας για την προέλευση του κορωνοϊού από διεθνή επιστημονική ομάδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).

Για περισσότερη εξουσία και κέρδη. Αυτό επιδιώκουν ο επικεφαλής Αμερικανός λοιμωξιολόγος Δρ Άντονι Φάουτσι και ο συνιδρυτής της Microsoft και φιλάνθρωπος Μπιλ Γκέιτς σύμφωνα με μια αποτυχημένη βιολόγο στο, γεμάτο θεωρίες συνομωσίας και ψευδή στοιχεία, βίντεο με τίτλο Plandemic. Το οποίο έχει υιοθετηθεί από το αντιεμβολιαστικό κίνημα, παρόλο που όλα τα στοιχεία τα οποία αναφέρει έχουν επίσημα διαψευσθεί από πλήθος έγκυρων επιστημονικών εργασιών.

Πρόκειται για μια απλή γρίπη. Διαδεδομένος μύθος που καταρρίπτεται από τις επίσημες στατιστικές. Για παράδειγμα στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, κατά την περίοδο από τον Σεπτέμβριο του 2019 έως το Μάιο του 2020, είχαμε 254 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης και 116 συνολικά θανάτους. Συγκριτικά, μέχρι τις 22 Αυγούστου 2020 είχαμε 8.381 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα κορωνοϊού και 240 συνολικά θανάτους. Επιπλέον πολλοί έχουν ήδη μερική ανοσία στην γρίπη λόγω εμβολιασμού ή προηγούμενης προσβολής, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου δεν έχει ακόμη καν προσβληθεί από το νέο κορωνοϊό και φυσικά δεν έχει αναπτύξει την όποια ανοσία.


Δεν χρειάζεται να φορούμε μάσκα. Παρόλο που αρχικά δεν υπήρξαν σαφείς οδηγίες από τον ΠΟΥ για την χρήση μάσκας, σήμερα, όλες οι αρχές δημόσιας υγείας συμφωνούν πως η σωστή χρήση μάσκας περιορίζει αποτελεσματικά τη μετάδοση του ιού (βλ. ΧΝ 4/8/2020). Οι μάσκες χρησιμοποιήθηκαν ήδη από τον 17ο αιώνα για την προφύλαξη από επιδημίες.

Ωστόσο, μερικοί σύγχρονοι ισχυρογνώμονες αρνούνται να την φορέσουν υποστηρίζοντας ότι τάχα περιορίζει τις βασικές ελευθερίες του ατόμου, ότι ισοδυναμεί με ευνουχισμό ή ακόμη ότι θα προκαλέσει διάφορες ασθένειες …

Τέλος, όσον αφορά τη χρήση μάσκας από τα παιδιά, η νέα σύσταση του ΠΟΥ προβλέπει χρήση μάσκας από την ηλικία των δώδεκα ετών όπως και για τους ενήλικες. Για τις ηλικίες κάτω των 5 ετών και από 6 έως 11 ετών ο ΠΟΥ προβλέπει ειδικές προϋποθέσεις υπό τις οποίες επιτρέπεται η χρήση μάσκας (ιικό φορτίο στο άμεσο περιβάλλον, επαφή με γνωστό κρούσμα, επίβλεψη από ενήλικα, εκπαίδευση του παιδιού κλπ.).

H υδροξυχλωροκίνη θεραπεύει. Η πεποίθηση ότι το φάρμακο αυτό κατά της ελονοσίας θεραπεύει τον κορωνοϊό ξεκίνησε από μια περιορισμένη γαλλική έρευνα. Πολλοί, ακόμη και επώνυμοι, άρχισαν να το παίρνουν προληπτικά. Η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) επέτρεψε επειγόντως τη χρήση του αλλά μετά ανέστειλε την άδεια. Κι αυτό γιατί ενδελεχέστερες έρευνες έδειξαν ότι η υδροξυχλωροκίνη δεν έχει καμία προληπτική δράση, ενώ η χορήγησή της για θεραπεία του κορωνοϊού δεν έχει αποτέλεσμα και μπορεί να προκαλέσει καρδιολογικά προβλήματα.

Μετάδοση από διαδηλώσεις. Στις ΗΠΑ, η έξαρση των κρουσμάτων αποδόθηκε και στις μαζικές διαδηλώσεις μετά την δολοφονία του Τζόρτζ Φλόυντ. Ωστόσο, οι διαδηλώσεις έγιναν σε ανοικτό χώρο και πολλοί διαδηλωτές φορούσαν μάσκες. Μάλιστα, από την ανάλυση 315 διαδηλώσεων σε μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ δεν προέκυψαν στοιχεία για αύξηση κρουσμάτων ή θανάτων.

Αντίθετα, σημαντική αύξηση των κρουσμάτων συνδέθηκε με την χαλάρωση των μέτρων απομόνωσης, το άνοιγμα μπαρ και εστιατορίων καθώς και με τον συγχρωτισμό σε διάφορες εκδηλώσεις σε κλειστούς και ανοικτούς χώρους.

Περισσότερα τεστ = περισσότερα κρούσματα. Πολλοί ισχυρίζονται ότι η αύξηση των κρουσμάτων οφείλεται στην αύξηση των τεστ. Ωστόσο, πολυάριθμες αναλύσεις αποδεικνύουν ότι η αύξηση των κρουσμάτων οφείλεται σε πραγματική εξάπλωση του ιού και όχι στην αύξηση των ελέγχων. Πράγματι, στις πολιτείες που πήραν δραστικά μέτρα περιορισμού της μετάδοσης η αύξηση των ελέγχων συνδέθηκε με μείωση των κρουσμάτων.

Συλλογική ανοσία χωρίς μέτρα. Στα πρώτα στάδια της πανδημίας η Βρετανία και η Σουηδία έδωσαν την εντύπωση ότι δεν πήραν μέτρα ενάντια στον ιό ώστε, αφενός, να μην επηρεαστεί η οικονομία και, αφετέρου, να αναπτυχθεί ταχύτερα η συλλογική ανοσία του πληθυσμού. Ωστόσο, αυτό απαιτεί προσβολή ποσοστού 60% έως 70% του πληθυσμού, κάτι που με τη σειρά του θα οδηγούσε σε εκατομμύρια θανάτους λόγω της υψηλής θνησιμότητας λόγω του ιού.

Αμφότερες οι κυβερνήσεις αρνήθηκαν ότι εφάρμοσαν τέτοια στρατηγική, που τελικά αποδείχτηκε αναποτελεσματική. Η Βρετανία είχε έναν από τους υψηλότερους δείκτες θανάτων από τον κορωνοϊό, ενώ η Σουηδία είχε περισσότερους θανάτους σε σχέση με τις γειτονικές τις χώρες ενώ διαπίστωσε πως και η οικονομία της υπέστη δυσμενείς επιπτώσεις παρόμοιες με εκείνες άλλων χωρών.

Τα εμβόλια επικινδυνότερα από τον ιό. Οι αντιεμβολιαστές ισχυρίζονται ότι τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού θα σκοτώσουν εκατομμύρια όπως έχουν κάνει και τα υπόλοιπα (παρόλο που όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι τα εμβόλια σώζουν εκατομμύρια ζωές κάθε χρόνο). Ισχυρίζονται επίσης ότι με αυτά θα εμφυτευθούν τσιπάκια παρακολούθησης (κάτι που βέβαια δεν ισχύει βλ. ΧΝ 7/7/2020), λες και αυτό δεν μπορεί να γίνει με όλα τα προ κορωνοϊού εμβόλια …

Η παραγωγή των εμβολίων κατά του κορωνοϊού φαίνεται να ολοκληρώνεται σε χρόνο που έχει σπάσει όλα τα ρεκόρ. Αντί για 5 με 10 χρόνια, η διαδικασία φαίνεται πως θα ολοκληρωθεί σε περίπου ένα χρόνο. Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η διάθεση εμβολίου χωρίς να έχει ολοκληρωθεί και η φάση 3 των δοκιμών (δοκιμή σε δεκάδες χιλιάδες άτομα) σίγουρα θα εγκυμονεί κινδύνους. Κι αυτό σημαίνει ότι ο εμβολιασμός θα πρέπει να γίνει αφού ληφθούν κάποιες προφυλάξεις.

Συμπέρασμα. Στο εύφορο χωράφι της νεοελληνικής άγνοιας και της έλλειψης κριτικής σκέψης (βλ. ΧΝ 28/4/2020) ευδοκιμούν πολυάριθμοι μύθοι. Στο χέρι των νουνεχών να τους αντιλαμβάνονται για να προφυλάσσονται καλύτερα οι ίδιοι και οι αγαπημένοι τους.

11 Αυγούστου 2020

Ξανά για το κάπνισμα

Καπνιστές και ατμιστές μπορούν να μεταδώσουν τον κορωνοϊό. Πώς εξαφανίστηκαν οι διαφημίσεις καπνικών προϊόντων από τα περίπτερα στα Χανιά. Καταγγελίες των «Ακαπνίστας» για τις παιδικές χαρές του Δήμου Χανίων …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Αυγούστου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-433)


Κορωνοϊός και κάπνισμα. Στις αρχές της πανδημίας, όταν δεν υπήρχαν διαθέσιμα επαρκή στατιστικά στοιχεία, διάφοροι «ερευνητές» παρουσίασαν στατιστικές αναλύσεις που έδειχναν ότι το κάπνισμα προφυλάσσει από τον κορωνοϊό. Προφανής στόχος ήταν να δημιουργηθούν αμφιβολίες – κάτι στο οποίο έχει εξειδικευτεί η καπνοβιομηχανία από την δεκαετία του 1950 (όταν εν γνώσει της διέδιδε μέσω χρηματοδοτούμενων ερευνών ότι δεν υπήρχε σχέση καπνίσματος και καρκίνου των πνευμόνων) (βλ. ΧΝ 28/4/2020).

Όμως, από σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε τέλος Απριλίου προκύπτει ότι οι καπνιστές έχουν 2,4 μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν σοβαρά συμπτώματα από την COVID-19 σε σύγκριση με τους μη καπνιστές. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Δρ. Άλμπερτ Ρίτσο, Αρχίατρο της Αμερικανικής Πνευμονολογικής Ένωσης, «παρόλο που το παθητικό κάπνισμα δεν μεταφέρει απευθείας τον ιό, οι επιμολυνθέντες καπνιστές και ατμιστές μπορούν, όταν εκπνέουν, να διασπείρουν σταγονίδια με τον ιό».

Έτσι, αν μπορείτε να μυρίσετε τον καπνό του καπνιστή ή του ατμιστή απομακρυνθείτε αμέσως γιατί μπορείτε να κολλήσετε από τα σταγονίδια που εκπέμπει, εκτός από την ομιλία, το βήχα ή το φτάρνισμα και με τον καπνό ή τον ατμό που ξεφυσά. «Όχι μόνο μεταδίδουν δυνητικά τον ιό επειδή δεν φορούν μάσκα αλλά διασπείρουν και τα σταγονίδια γύρω τους προκαλώντας επιμολύνσεις» συμπληρώνει ο Δρ. Ρίτσο.

Διαφήμιση καπνικών προϊόντων. Έχουμε γράψει και στο παρελθόν (ΧΝ 9/6/2020) ότι με βάση το νόμο απαγορεύεται η διαφήμιση κάθε είδους καπνικών προϊόντων. Αναφέραμε μάλιστα ότι πολλά περίπτερα στα Χανιά έχουν αναρτήσει διαφημίσεις (κλασσικών και ηλεκτρονικών) τσιγάρων ενώ προωθούνται και τα νέα (θερμαινόμενα) καπνικά προϊόντα.

Ευτυχώς, οι αρχές κατάλαβαν ότι αυτές οι διαφημίσεις, ιδίως κοντά σε σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις όπου συχνάζουν ανήλικοι, είναι παράνομες. Έτσι, εδώ και λίγες μέρες οι διαφημίσεις αυτές φαίνεται πως έχουν κατέβει από τα περίπτερα και αυτό είναι ένα πολύ καλό νέο … Αξίζουν έπαινοι στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της ΠΕ Χανίων για τις άμεσες και αποτελεσματικές ενέργειές της.


Παιδικές χαρές. Αντίθετα, προβληματική είναι η στάση του Δήμου Χανίων όσον αφορά τα αποτσίγαρα, τη σήμανση της απαγόρευσης του καπνίσματος στις παιδικές χαρές και γενικότερα στους χώρους όπου συχνάζουν ανήλικοι. Σύμφωνα με το Σύλλογο «Ακαπνίστας» οι αρμόδιοι του Δήμου Χανίων έχουν μέχρι σήμερα αδιαφορήσει για τις υποχρεώσεις τους με βάση το νόμο και το μόνο που τους έχει απασχολήσει είναι να δώσουν ανακριβείς απαντήσεις και να αναλάβουν δεσμεύσεις που δεν τήρησαν.

Να θυμίσουμε τα γεγονότα. Στις 17 Νοεμβρίου 2019, με πρωτοβουλία των «Ακαπνίστας», 16 εθελοντές συγκέντρωσαν μέσα σε μιάμιση ώρα, πάνω από 6.000 αποτσίγαρα από την Πύλη της Άμμου μέχρι τον Δημοτικό Κήπο. Στις 15 Ιανουαρίου 2020, τα αποτσίγαρα παραδόθηκαν στο Δήμο, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου.

Ταυτόχρονα, ο Σύλλογος επισήμανε με γραπτό υπόμνημα δύο προβλήματα. Αφενός, τα πολυάριθμα αποτσίγαρα στην πόλη, ιδίως στις παιδικές χαρές. Και αφετέρου, την έλλειψη σήμανσης της απαγόρευσης του καπνίσματος στις παιδικές χαρές του Δήμου.

Για τη σήμανση είχαν υπάρξει επιστολές του Συλλόγου στην Δημοτική Αρχή, τόσο το Μάρτιο, όσο και τον Σεπτέμβριο του 2019. Να υπογραμμίσουμε ότι από τις 15 Δεκεμβρίου 2019, η εν λόγω σήμανση έχει καταστεί υποχρεωτική στο πλαίσιο της εφαρμογής της νέας αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Μάλιστα, η μη συμμόρφωση επιφέρει πρόστιμο από 500 έως 10.000 ευρώ.

Σε εκείνη τη συνεδρίαση του Ιανουαρίου, ο δήμαρχος και οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι κατηγόρησαν τους «Ακαπνίστας» ότι έκαναν «παράσταση» και ότι άδικα «πρόσβαλαν» στελέχη του Δήμου αναφέροντας στο σχετικό υπόμνημα, ότι τα εν λόγω στελέχη «ίσως να μην διάβασαν καν τις (προηγούμενες) επιστολές» του Συλλόγου. Επιπλέον, οι αρμόδιοι αντιδήμαρχοι επέδειξαν μακέτες από τις σχετικές πινακίδες των οποίων, όπως είπαν, η εγκατάσταση είχε ήδη αρχίσει ή θα άρχιζε μέσα σε λίγες μέρες.

Όμως στις αρχές Αυγούστου μέλη των «Ακαπνίστας» διαπίστωσαν ότι στις περισσότερες παιδικές χαρές ΔΕΝ έχουν εγκατασταθεί πινακίδες. Από τις 5 που είχαν εγκατασταθεί οι δύο έχουν μουτζουρωθεί με γκράφιτι ενώ σχεδόν όλες έχουν μπει σε θέσεις που δεν είναι άμεσα ορατές στο κοινό.

Επιβεβαιώνεται έτσι ότι οι αρμόδιοι σίγουρα «δεν διάβασαν τις επιστολές» αφού σε αυτές οι «Ακαπνίστας» πρότειναν μεγαλύτερες πινακίδες με επικάλυψη αντιγράφτι (σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας). Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι στις παιδικές χαρές που επισκέφτηκαν τα μέλη του Συλλόγου υπήρχαν αποτσίγαρα, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι δεν πραγματοποιούνται έλεγχοι από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Ο Σύλλογος καταγγέλλει το γεγονός ότι «οι αρμόδιοι δεν απάντησαν ποτέ εγγράφως στις πρωτοκολλημένες επιστολές» τους, ενώ όταν επικοινώνησαν τηλεφωνικά με την αρμόδια αντιδήμαρχο απλά τους είπε «να περιμένουν απάντηση». Με βάση τα παραπάνω ο Σύλλογος συμπεραίνει ότι ο Δήμος τους κοροϊδεύει και ότι αυτό που απομένει είναι η υποβολή (όπως λένε στο σχετικό Δελτίο Τύπου «με βαριά καρδιά») μιας επίσημης, τεκμηριωμένης καταγγελίας στις αρμόδιες ελεγκτικές αρχές.

Πράγματι, το ερώτημα που τίθεται επιτακτικά προς τον Δήμο είναι αν πράγματι ενδιαφέρεται ουσιαστικά για την υγεία δημοτών και επισκεπτών, ιδίως των ανήλικων ή ενεργεί μόνο προς το θεαθήναι με στόχο να εισπράξει τις φιλοφρονήσεις ενός στενού, φιλικού κύκλου … Όταν μάλιστα η αδιαφορία των αρμοδίων ενδέχεται να επιβαρύνει τα οικονομικά του Δήμου με κάποια πρόστιμα, τα οποία βέβαια δεν θα πληρώσουν οι δημοτικοί άρχοντες από την τσέπη τους αλλά θα τα φορτώσουν, ξέρετε σε ποιους …

04 Αυγούστου 2020

Μάσκες και προσωπίδες

Μερικές πρακτικές οδηγίες ώστε να επιλέξουμε τις σωστές μάσκες και προσωπίδες για να προστατευθούμε αποτελεσματικά από τον κορωνοϊό
(Δημοσιεύτηκε - σελ.24, σελ.25 - στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Αυγούστου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-432)



Η υποχρεωτική χρήση μάσκας (ή και ασπίδας προσώπου) έχει επιβληθεί για δύο λόγους. Πρώτον, για να μην μεταδώσουμε τον κορωνοϊό (ή και άλλα μικρόβια). Και δεύτερον, για να μην προσβληθούμε από τον ιό. Ανάλογα με την περίπτωση θα πρέπει να επιλέξουμε το κατάλληλο μέσο ατομικής προστασίας. Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση εκτός από την χρήση μάσκας θα πρέπει να ακολουθούμε και τα άλλα δύο βασικά μέτρα προστασίας. Πλύσιμο χεριών με σαπούνι και νερό (ή απολύμανση με απολυμαντικό), καθώς και τήρηση αποστάσεων.

Μετάδοση του ιού. Μπορεί να έχουμε κάποια από τα συμπτώματα που συνδέονται με τον κορωνοϊό. Τα κύρια συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, ξηρό βήχα και κόπωση. Σε μερικούς εμφανίζεται πονόλαιμος, πόνοι στις αρθρώσεις και στους μύες, πονοκέφαλος καθώς και δυσκολία στην αναπνοή. Σπανιότερα καταρροή και διάρροια.

Στις περισσότερες περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι ήπια και περίπου το 80% των ασθενών αναρρώνουν χωρίς ανάγκη ειδικής θεραπείας. Αλλά ακόμη και όσοι δεν έχουν καθόλου συμπτώματα, οι «ασυμπτωματικοί», μπορούν να μεταδώσουν τον ιό με τα σταγονίδια που εκπέμπουν όταν μιλούν, βήχουν ή φταρνίζονται.


Φυσικά, με την εμφάνιση των συμπτωμάτων, θα πρέπει να υποβληθούμε σε εξετάσεις. Αν αποδειχτεί ότι είμαστε φορείς του ιού θα πρέπει να ακολουθήσουμε τις οδηγίες των γιατρών και να αυτοπεριοριστούμε για τις ημέρες που προβλέπεται. Αλλά μέχρι να γίνει αυτό, και αν έχουμε την παραμικρή υποψία ότι μπορεί να έχουμε μολυνθεί, θα πρέπει να κυκλοφορούμε με μάσκα. Αλλά τι είδους μάσκα;

Το Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας στο Σίδνεϋ της Αυστραλίας μελέτησε με ειδικό φωτισμό και κάμερα υψηλής ταχύτητας τη διασπορά των σταγονιδίων από άτομα που μιλούν, βήχουν ή φταρνίζονται και 1) δεν φορούν μάσκα, 2) φορούν υφασμάτινη μάσκα απλής ή 3) διπλής διάστρωσης και 4) φορούν χειρουργική μάσκα. Σε κάθε περίπτωση, η χειρουργική μάσκα (μιας χρήσεως) είναι η καλύτερη επιλογή ενώ χρήσιμη μπορεί να είναι και η υφασμάτινη μάσκα διπλής διάστρωσης (ενδεχομένως με επιπλέον φίλτρο).

Προστασία από τον ιό. Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο σε επιστημονική επιθεώρηση για νοσοκομειακές λοιμώξεις, συνέκρινε την αποτελεσματικότητα που είχαν διάφορες μάσκες όσον αφορά την προστασία από τον κορωνοϊό σε διάφορα περιβάλλοντα και επί διαφορετικούς χρόνους έκθεσης. Μελετήθηκαν όλες οι περιπτώσεις έκθεσης (από μερικά δευτερόλεπτα μέχρι 20’ λεπτά και σε ατμόσφαιρες με συγκεντρώσεις από 0,1% έως 10% μολυσμένα σταγονίδια).

Από την εν λόγω μελέτη προέκυψε ότι οι καλύτερες μάσκες ήταν οι αναπνευστήρες FFP2/FFP3 (μάσκες Ν99/Ν95). Πρόκειται για μάσκες που προορίζονται για χρήση αποκλειστικά σε βιομηχανικά περιβάλλοντα με υψηλές συγκεντρώσεις σκόνης ή σε νοσοκομεία όπου νοσηλεύονται ασθενείς με COVID-19. Εκεί εξασφαλίζουν μείωση του κινδύνου προσβολής από τον ιό κατά 95% έως 99%. Αμέσως μετά στην κατάταξη έρχονται οι χειρουργικές μάσκες μιας χρήσεως και … οι σακούλες για ηλεκτρικές σκούπες!

Άλλες μελέτες δείχνουν ότι οι υφασμάτινες μάσκες τριπλής διάστρωσης από πυκνοϋφασμένο βαμβάκι ή μετάξι, είναι συγκρίσιμης αποτελεσματικότητας με τις χειρουργικές μάσκες μιας χρήσεως, ιδίως σε μη βεβαρυμμένα ιατρικά περιβάλλοντα. Ακόμη καλύτερα αν η μια στρώση είναι από σακούλα για ηλεκτρική σκούπα … To πλεονέκτημα της υφασμάτινης μάσκας είναι ότι μπορεί να κατασκευαστεί και στο σπίτι, πλένεται (σε πάνω από 60C) και επαναχρησιμοποιείται.

Προσωπίδες. Οι προσωπίδες ή ασπίδες προσώπου είναι προστατευτικά καλύμματα ολόκληρου του προσώπου από διαφανές υλικό και στηρίζονται συνήθως στο κεφάλι. Μια μικρότερη παραλλαγή στηρίζεται στο πιγούνι και καλύπτει μόνο το στόμα.

Οι προσωπίδες ολόκληρου του προσώπου προορίζονται για χρήση από ιατρικό νοσηλευτικό προσωπικό που έρχεται σε στενή επαφή με άτομα τα οποία ενδεχομένως να είναι φορείς της ασθένειας. Πρέπει να χρησιμοποιούνται πάντα σε συνδυασμό με αναπνευστήρα ή χειρουργική μάσκα μιας χρήσεως και η αποστολή τους είναι να προφυλάξουν το πρόσωπο (ιδίως τα μάτια) γιατρών και νοσηλευτών από τα σταγονίδια των ασθενών.

Οι μικρότερες προσωπίδες για το στόμα που στηρίζονται στο πηγούνι προορίζονταν αρχικά για μάγειρες και άλλο προσωπικό κουζίνας για να τηρήσουν τους κανόνες υγιεινής όταν μαγειρεύουν και δεν επιθυμούν να μεταφέρουν τα δικά τους σταγονίδια από ομιλία ή βήχα στα φαγητά που παρασκευάζουν. Είναι τελείως ακατάλληλες για προστασία σε δημόσιους κλειστούς ή ανοικτούς χώρους από τον κορωνοϊό ή και άλλους παθογόνους παράγοντες …

Άλλες πληροφορίες. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο σωστός τρόπος με τον οποίο τοποθετούμε, αφαιρούμε και φορούμε τη μάσκα. Σχετικές οδηγίες έχει εκδώσει το Υπουργείο Υγείας. Τέλος, από την υποχρεωτική χρήση μάσκας εξαιρούνται τα άτομα τα οποία αποδεδειγμένα (δηλαδή, με ιατρικό πιστοποιητικό) έχουν συναφή ιατρικά προβλήματα (π.χ. αναπνευστικά), καθώς και τα παιδιά ηλικίας κάτω των τριών (3) ετών.