15 Ιουνίου 2022

Απάτη με τερματικά POS εστιατορίων

Νέα απάτη με τερματικά POS σε εστιατόρια της Κυανής Ακτής στη Γαλλία αποκαλύφθηκε πρόσφατα. Οι απατεώνες κατάφερναν να αντικαταστούν το τερματικό με άλλο εντελώς παρόμοιο, το οποίο όμως μεταβίβαζε τα χρήματα σε δικό τους λογαριασμό. 

Η απάτη έγινε αντιληπτή σε μεταγενέστερο χρόνο, όταν οι επιχειρήσεις διαπίστωσαν αισθητή μείωση του τζίρου τους …

Όπως μετέδωσαν γαλλικά ΜΜΕ, οι εξαπατηθέντες επιχειρηματίες «το φυσούν και δεν κρυώνει» αφού δεν μπορούν να ζητήσουν αποζημίωση από τις ασφαλιστικές τους. Η συμβουλή της Γαλλικής Αστυνομίας για την πρόληψη τέτοιων φαινομένων στο μέλλον, είναι η προσωποποίηση των τερματικών με σχέδια ή αυτοκόλλητα έτσι ώστε να δυσκολεύονται οι απατεώνες ...


 

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Ιουνίου 2022 στη στήλη Διεθνή-σ.26)

07 Ιουνίου 2022

Οικολογικά σταχυολογήματα

Τεχνολογίες για δροσερότερες πόλεις, ο κίνδυνος από την βρωμοκαρυδιά, οι τρίχες από τα κομμωτήρια ενάντια στις πετρελαιοκηλίδες και ένα νέο ένζυμο αποδόμησης πλαστικών
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Ιουνίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-469)

Από τα πρόσφατα αναγνώσματά μου σταχυολόγησα μερικές ιστορίες που αφορούν το άμεσο περιβάλλον μας και τις οποίες ελπίζω να εφαρμόσουμε σε ατομικό αλλά και συλλογικό επίπεδο.

Δροσερές πόλεις. Ο καθηγητής Ματθαίος Σανταμούρης περιγράφει σε μια συνέντευξή του στο insidestory.gr τρόπους με τους οποίους μπορούμε να μειώσουμε τη θερμοκρασία στις πόλεις. Χρησιμοποιώντας ψυχρά υλικά για επίστρωση εξωτερικών χώρων αλλά και υπέρψυχρα υλικά για ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας σε συνδυασμό με ενίσχυση της απόδοσης των κλιματιστικών. Πρόκειται για νέα υλικά τα οποία εκπέμπουν ακτινοβολία σε μήκη κύματος που δεν ανακόπτονται από τα αέρια του θερμοκηπίου, ακτινοβολία που αποβάλλεται στο διάστημα.

Φυσικά, η εφαρμογή τέτοιων μεθόδων απαιτεί ενδελεχή μελέτη κάθε περίπτωσης σε επίπεδο πόλης. Έχοντας εφαρμόσει τις μεθόδους αυτές στην Ελλάδα (Παλαιό Φάληρο, Περιστέρι, Άγιος Ιερόθεος – Βιοκλιματικό Πάρκο Χωράφας – κ.ά.), ως καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, μετακινήθηκε στο Σίδνεϊ (Αυστραλία) ως καθηγητής Αρχιτεκτονικής Υψηλών Επιδόσεων στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας. Εκεί, εκτός από έρευνα σε νέα υπέρψυχρα υλικά έχει αναλάβει τη μελέτη έργων ανάσχεσης της θερμοκρασίας του εξωτερικού περιβάλλοντος στο Ριάντ (Σαουδική Αραβία), στην Καλκούτα (Ινδία) στην Κουάλα Λουμπούρ (Μαλαισία) και στο Χιούστον (Τέξας).

Η εισβολή της Βρωμοκαρυδιάς. Φυτρώνει σε χαλάσματα, κατά μήκος λεωφόρων, ανάμεσα σε πλάκες πεζοδρομίων, σε μάρμαρα, σε αρχαιολογικούς χώρους αλλά και σε αστικούς κήπους, παρτέρια και πάρκα. Θέλει απλώς λίγο χώμα και φως. Αν το κόψετε φυτρώνει ξανά ταχύτατα. Τα δέντρα που βρίσκονται δίπλα του σιγά-σιγά εξαφανίζονται αφού τα εκτοπίζει πλήρως. Αν τρίψετε τα φύλλα του αηδιάζετε από τη βρώμα. Έχει αποδειχτεί ότι προκαλεί αλλεργίες ενώ η επαφή των χυμών του με ανοικτές πληγές προκαλεί μυοκαρδίτιδα.

Αυτά μου ανέφερε ο φίλος Δημήτρης Κοτζαμπασάκης σε μια πρόσφατη κουβέντα μας. Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα ένα παλαιότερο άρθρο του Κωνσταντίνου Φασσέα, καθηγητή του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών που το χαρακτηρίζει ως «Εθνική μάστιγα για ανθρώπους & ζώα». Ο αΐλανθος, όπως είναι το επιστημονικό του όνομα, ήλθε στη Βρετανία από την Κίνα ως καλλωπιστικό. Στη συνέχεια μεταφέρθηκε το 1784 στη Φιλαδέλφεια (ΗΠΑ) ενώ στην Ελλάδα φαίνεται ότι φυτεύτηκε για πρώτη φορά στον Εθνικό (τότε βασιλικό) Κήπο από το Βασιλιά Όθωνα.

Η μόνη μέθοδος καταπολέμησής του είναι το συστηματικό ξερίζωμα του νεαρού φυτού. Και φυσικά η αποφυγή φύτευσής του ως καλλωπιστικού ακόμη κι αν αυτό σας το συστήσει κάποιος γεωπόνος … Αν θέλουμε να διατηρήσουμε κάποια από τα γηγενή δένδρα και φυτά της Ελληνικής φύσης …

Τρίχες κατά πετρελαιοκηλίδων. Με έκπληξη άκουγα οδηγώντας στην ραδιοφωνική εκπομπή «Κακά κορίτσια» μια συνέντευξη για τις τρίχες που συλλέγονται από κουρεία και κομμωτήρια για να κατασκευαστούν φίλτρα τα οποία απορροφούν πετρελαιοκηλίδες. Όχι μόνο τις πετρελαιοκηλίδες που σχηματίζονται στη θάλασσα από ατυχήματα ή από την απόρριψη υπολειμμάτων πετρελαίου τα οποία κάποιοι ασυνείδητοι ρίχνουν στην θάλασσα όταν καθαρίζουν τις δεξαμενές των πλοίων. Αλλά και τις κηλίδες πετρελαίου και ορυκτελαίων που αφήνουν στο έδαφος (π.χ. χώρων στάθμευσης) οχήματα με διαρροές.

Κι ένοιωσα ακόμη πιο έκπληκτος όταν το συζήτησα στο κουρείο της Γεωργίας Φουντουλάκη όπου πήγα να κουρευτώ … Η οποία μου ανακοίνωσε ότι εδώ και καιρό συλλέγει τις τρίχες από το κούρεμα σε ειδικό κουτί το οποίο προωθείται για να χρησιμοποιηθεί στην κατασκευή φίλτρων. Η ιδέα υλοποιείται από την οργάνωση Ρεστία που εφαρμόζει επιστημονικά εξακριβωμένη μεθοδολογία.

Πράγματι, από τις σχετικές έρευνες προκύπτει ότι οι ανθρώπινες τρίχες απορροφούν τους υδρογονάνθρακες πολύ καλύτερα από άλλα υλικά, είτε φυσικά (όπως υποπροϊόντα βαμβακιού, ανακυκλωμένη κυτταρίνη) είτε και τεχνητά (όπως συνθετικό πολυπροπυλένιο). Έτσι από το 2010 μια ΜΚΟ (η Matter Of Trust στην Καλιφόρνια) ξεκίνησε να συλλέγει τρίχες και να κατασκευάζει τα σχετικά φίλτρα. Να σημειωθεί ότι η διάρκεια ζωής των εν λόγω φίλτρων φτάνει μέχρι και τα δύο χρόνια ενώ μπορούν να πλυθούν και να επαναχρησιμοποιηθούν μέχρι και 100 φορές – μάλιστα τα πετρελαιοειδή που συγκεντρώνονται μπορούν να αξιοποιηθούν ξανά.

Θα απαλλαγούμε ποτέ από τα πλαστικά; Φαίνεται πως θα γίνει κι αυτό αν γενικευτεί η μέθοδος που ανακάλυψε μια ομάδα ερευνητών στο Πανεπιστήμιο του Τέξας (Austin). Η ομάδα χρησιμοποίησε μηχανική μάθηση για να εντοπίσει μεταλλάξεις με βάση τις οποίες δημιούργησε ένα ένζυμο (πρωτεΐνη) το οποίο μπορεί να αποδομήσει ταχύτατα τα δομικά στοιχεία του τετραφθαλικού πολυαιθυλενίου (PET). Πρόκειται για μια πολυμερισμένη συνθετική ρητίνη που χρησιμοποιείται για να κατασκευαστούν πλαστικές σακούλες, μπουκάλια νερού, δοχεία κάθε είδους αλλά και ίνες από τις οποίες φτιάχνονται ρούχα, υφάσματα επιπλώσεων αλλά και χαλιά. Αντιπροσωπεύει το 12% των απορριμμάτων πλαστικού σε παγκόσμιο επίπεδο.

Με το νέο ένζυμο έγινε δυνατή η αποδόμηση του πολυμερούς στα επιμέρους μονομερή στοιχεία του, τα οποία μπορούν να ανασυντεθούν ώστε να παραχθούν νέα προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν επιπλέον ποσότητες πετρελαίου. Μάλιστα, αυτό επιτεύχθηκε σε χρόνο ρεκόρ μιας εβδομάδας!

Το νέο ένζυμο, σε αντίθεση με τα 19 διαφορετικά ένζυμα αποδόμησης πλαστικών, τα οποία έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα, δεν προέρχεται από βακτηρίδια που απαντώνται στη φύση και έχει διαπιστωθεί ότι καταβροχθίζουν πλαστικά. Ωστόσο, αυτά τα ένζυμα λειτουργούν σε συγκεκριμένες συνθήκες θερμοκρασίας και οξύτητας (pH). Αντίθετα, το νέο ένζυμο μπορεί να αποδομήσει 51 τύπους PET σε διαφορετικές θερμοκρασίες και οξύτητες. Γι’ αυτό όμως θα απαιτηθεί παραπάνω έρευνα ώστε να επιβεβαιωθεί η λειτουργία του σε μεγάλη βιομηχανική κλίμακα.

Αμάν και πότε …

31 Μαΐου 2022

Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος-2022

Τρίτη 31 Μαΐου 2022. Παρέμβαση στην εκπομπή «Πλήρες πρωινό» που επιμελείται ο Λευτέρης Κουρκουλός, ένας σοβαρός και ευγενικός επαγγελματίας δημοσιογράφος και η οποία μεταδίδεται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 8 μέχρι τις 10 στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής.


Περισσότερες πληροφορίες:

 

04 Μαΐου 2022

Ενεργειακή-Επισιτιστική κρίση

Τετάρτη 4 Μαΐου 2022. Παρέμβαση στην εκπομπή «Πλήρες πρωινό» που επιμελείται ο Λευτέρης Κουρκουλός, ένας σοβαρός και ευγενικός επαγγελματίας δημοσιογράφος και η οποία μεταδίδεται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 8 μέχρι τις 10 στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής.

 

Περισσότερες πληροφορίες:


 

03 Μαΐου 2022

Γνώσεις που δεν διδάσκονται στο σχολείο

Οι καλές συνήθειες, η ετοιμότητα και η αλληλεγγύη αλλά και μερικές δεξιότητες επιβίωσης είναι απαραίτητα εφόδια για μια καλύτερη ζωή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Μαΐου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-468)


Διάβασα προχτές ένα απόφθεγμα που αποδίδεται στον ηθοποιό Μπρους Λη. «Αντί να αγοράζετε στα παιδιά σας όλα τα πράγματα που δεν είχατε, θα πρέπει να τους διδάξετε όλα όσα δεν διδαχτήκατε. Η ύλη φθείρεται αλλά η γνώση παραμένει». Κι επειδή σε αυτήν εδώ τη στήλη αναφερόμαστε στην προστασία του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας μερικές σκέψεις πάνω στα πράγματα που θα πρέπει να μάθουν τα παιδιά πριν ενηλικιωθούν για να μπορούν να προστατευθούν και να προστατέψουν και τους γύρω τους σε κάθε ευκαιρία.

Οι καλές συνήθειες. Μαθαίνουμε στα παιδιά μας να πλένονται και να ντύνονται σωστά ανάλογα με την εποχή. Όμως πόσοι τους μαθαίνουν να τακτοποιούν και τα πράγματά τους έτσι ώστε να μην ζουν μέσα σε ένα ακατάστατο περιβάλλον; Στο σπίτι, τα παιδιά σίγουρα πετούν τα σκουπίδια στον σκουπιδοτενεκέ. Γιατί δεν το κάνουν κι όταν είναι στο δρόμο, στην παραλία ή στο δάσος; Αν μάθουν να το κάνουν από μικρά, όχι μόνο θα τους γίνει συνήθεια αλλά θα δίνουν το καλό παράδειγμα και σε όσους δεν το κάνουν …

Ένα άλλο πράγμα που μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά μας είναι να μην παρασύρονται από τις παρέες στο σχολείο και στη γειτονιά. Να μπορούν να αντιστέκονται στους «φίλους» που προσπαθούν να τους βάλουν να κάνουν πράγματα τα οποία θα υποθηκεύσουν στο μέλλον την υγεία ή την υπόληψή τους. Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι το κάπνισμα αρχίζει συχνά στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού με παρακίνηση από τις «παρέες». Όπως και τα ναρκωτικά συχνά στην εφηβεία, πάλι από συμμαθητές και φίλους.

Γι’ αυτό, εκτός από καλά παραδείγματα στο σπίτι, είναι καλό τα παιδιά να έχουν πάντα κάποια δημιουργική απασχόληση. Είμαι ευτυχής που η γιαγιά μου με μύησε πολύ νωρίς στο διάβασμα, έτσι ώστε μόλις μπόρεσα, άρχισα να διαβάζω μόνος μου. Σήμερα, εκτός από τα βιβλία σε χαρτί διαβάζω πολύ και βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή πολλά από τα οποία (κυρίως σε παλαιότερες, ξενόγλωσσες εκδόσεις) διατίθενται και δωρεάν στο διαδίκτυο. Όπως είπε κάποιος «Αυτός που δεν θέλει να διαβάσει δεν διαφέρει από τον αγράμματο».

Η συμμετοχή σε αθλητικά σωματεία και στους προσκόπους συμβάλει στην πειθαρχία σε οργανωμένες δομές αλλά και στην ανάπτυξη ομαδικού πνεύματος και αισθήματος αλληλεγγύης. Ωστόσο, οι γονείς θα πρέπει να ελέγχουν τακτικά και αυτά τα περιβάλλοντα αφού αρκεί ένα κακό παράδειγμα από προπονητές ή βαθμοφόρους για να παρασυρθούν τα παιδιά …

Ετοιμότητα και αλληλεγγύη. Τι κάνουμε αν αντιληφθούμε ένα ατύχημα με τραυματισμό; Μια πυρκαγιά στην πόλη ή στο δάσος; Μια ληστεία ή μια εγκληματική επίθεση; Οι περισσότεροι ενήλικες το αγνοούν. Κι όμως δεν χρειάζεται ειδικές γνώσεις τραυματιοφορέα, πυροσβέστη ή αστυνομικού για να φανεί κάποιος χρήσιμος, ακόμη κι αν είναι ανήλικος. Θεωρώ ότι σε κάθε σπίτι, σε κάθε σχολείο και σε κάθε αθλητική και εθελοντική οργάνωση θα έπρεπε να διδάσκονται οι βασικές γνώσεις για την συμπεριφορά μας όταν χρειαστεί να καλέσουμε το 112 ή τους άλλους αριθμούς έκτακτης ανάγκης (100, 166, 199, 108 – βλ. πλαίσιο).

Φυσικά, για να αποκτήσουν τα παιδιά τις απαιτούμενες γνώσεις ώστε να μπορούν να είναι χρήσιμα σε ένα ατύχημα, σε ένα καρδιακό επεισόδιο, σε ένα εγκεφαλικό, θα πρέπει να παρακολουθήσουν ειδικές εκπαιδεύσεις. Έχουμε ήδη αναφερθεί (βλ. Χ.Ν. 6/4/2021) σε ένα καταπληκτικό πρόγραμμα που εκπαιδεύει τα παιδιά να αναγνωρίζουν το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο και να καλούν ασθενοφόρο για να σώσουν τον παππού ή την γιαγιά τους. Το πρόγραμμα (fastheroes.com), που εφαρμόστηκε αρχικά στο νηπιαγωγείο του «Κολεγίου Ανατόλια» της Θεσσαλονίκης, επεκτάθηκε γρήγορα και σε άλλες πόλεις της Ελλάδας αλλά και στο εξωτερικό.

Δεξιότητες επιβίωσης. Πέρσι (βλ. Χ.Ν. 3/11/2021) ρωτούσαμε από αυτή τη στήλη «Πόσοι ξέρουν να αρμέγουν κατσίκες; Πόσες μπορούν να σφάξουν ένα κοτόπουλο;». Σίγουρα, όσοι έχουν ακόμη συγγενείς στο χωριό μπορούν να στείλουν τα παιδιά τους να περάσουν τις διακοπές τους εκεί και να μάθουν τις βασικές εργασίες με τα οικόσιτα ζώα (κότες, κουνέλια, κατσίκες κλπ.).

Ευτυχώς για την κηπουρική, ο φίλος Κώστας Λιονουδάκης που (επιμελείται τη στήλη «Τα μυστικά του κήπου» σε αυτή την εφημερίδα) έχει δημοσιεύσει πλήρεις συμβουλές για τρόπους καλλιέργειας λαχανικών σε γλάστρες, ζαρντινιέρες ακόμη και σε ταράτσες. Φυσικά, εκτός από τα καλλιεργούμενα λαχανικά υπάρχουν πάντα και τα άγρια χόρτα και βότανα που με αφθονία παρέχει η ελληνική γη. Μάλιστα σε περιόδους δύσκολες πολλοί επιβίωσαν χάρις σε αυτά …

Πολύ σημαντικές είναι επίσης οι γνώσεις διαχείρισης των οικονομικών. Τα παιδιά θα πρέπει να μάθουν από νωρίς να διαχειρίζονται χρήματα με σύνεση, αποφεύγοντας παρορμητικές αγορές και φροντίζοντας πάντα να έχουν και κάποιες αποταμιεύσεις για απρόβλεπτα. Θα πρέπει να μάθουν να ξεχωρίζουν τις παραπλανητικές διαφημίσεις καθώς και τις προσπάθειες εξαπάτησής τους από επιτήδειους που θα τους προσεγγίσουν δια ζώσης, τηλεφωνικά ή μέσω διαδικτύου.

Απαραίτητο επίσης στην εποχή μας είναι οι γονείς αλλά και οι δάσκαλοι να διδάξουν στα παιδιά να ξεχωρίζουν τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση γενικότερα, ένα θέμα στο οποίο έχουμε αναφερθεί και παλιότερα (βλ. Χ.Ν. 12/1/2021). Δυστυχώς, ίσως αυτό να μην είναι πάντα εφικτό αφού μερικοί γονείς ή και δάσκαλοι αποτελούν οι ίδιοι, ίσως και παρά την θέλησή τους, θύματα παραπληροφόρησης.

Τελικά, αν θέλουμε να φτιάξουμε μια καλύτερη κοινωνία θα πρέπει, πάνω απ’ όλα, τα παιδιά να μάθουν να σκέφτονται κριτικά ενώ ταυτόχρονα θα είναι ανοιχτομάτηδες και συγκρατημένοι.

05 Απριλίου 2022

Το διακύβευμα του πολέμου και τι μπορούμε να κάνουμε

Σφαίρες επιρροής ή δικαίωμα ελεύθερης επιλογής; Γιάλτα ή Ελσίνκι;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Απριλίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-467)


Λίγη ιστορία. Από την αρχαιότητα την Ανατολή την χαρακτήριζαν αυταρχικά καθεστώτα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Πέρσες θεωρούσαν δικά τους την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούσαν (Ιστορίαι, 1.4.4.). Με τον ίδιο τρόπο οι Ρώσοι φαίνεται πως ακόμη θεωρούν ότι τους ανήκουν δικαιωματικά μια σειρά από εθνότητες, που αποτελούσαν τμήματα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και συστατικά μέρη της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).

Όμως, με τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991, τα περισσότερα από τα έθνη αυτά που είχαν υποφέρει επί αιώνες τα πάνδεινα από τους τσάρους και τους σοβιετικούς ανεξαρτητοποιήθηκαν. Στα δυτικά, τρία από τα νέα ανεξάρτητα κράτη (Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία) αντικατέστησαν τα προηγούμενα αυταρχικά κομμουνιστικά τους καθεστώτα με φιλελεύθερες δημοκρατίες και εντάχθηκαν σε δυτικής επιρροής σχηματισμούς (ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση).

Ακολούθησαν έτσι το παράδειγμα και άλλων κρατών (Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία), τα οποία μέσω του Συμφώνου της Βαρσοβίας ανήκαν στην σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ. Σε αντίθεση με κάποια νέα κράτη που έμειναν στην σφαίρα επιρροής της Ρωσίας (Λευκορωσία, Μολδαβία), στην Ουκρανία ξεκίνησε το 2013, με την εξέγερση στην Ευρωπλατεία (Euromaidan), μια πορεία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που προκάλεσε την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία, την οποία και στη συνέχεια προσάρτησε.

Ακολούθησαν σειρά από φιλορωσικές και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην περιοχή του Ντονμπάς που εξελίχτηκαν σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των αποσχιστικών δυνάμεων, οι οποίες προχώρησαν στην ανεξαρτητοποίησή τους από την Ουκρανία και στην δημιουργία δύο Λαϊκών Δημοκρατιών (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ). Παρά τις συμφωνίες του Μινσκ (το 2015) για κατάπαυση του πυρός και ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος, οι εχθροπραξίες με συμμετοχή και Ρώσων συνεχίστηκαν.

Στις εκλογές του 2019 οι Ουκρανοί εξέλεξαν ως πρόεδρο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι που είχε υποσχεθεί προεκλογικά την προσχώρηση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Το 2022 η Ρωσία αναγνώρισε τις φιλορωσικές κυβερνήσεις που είχαν εκλεγεί στις δύο Λαϊκές Δημοκρατίες στην περιοχή του Ντονμπάς και με διάφορα προσχήματα προχώρησε στην εισβολή της Ουκρανίας.

Τι διακυβεύεται στην Ουκρανία. Στην Ουκρανία αντιπαρατίθενται δύο φιλοσοφίες όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργούν οι διεθνείς σχέσεις. Εκείνη της Γιάλτας με εκείνη της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. Το 1945 στην Γιάλτα οι Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ χώρισαν την Ευρώπη σε «σφαίρες επιρροής» – με την Ανατολική Ευρώπη στην ΕΣΣΔ και την Δυτική στην υπερατλαντική συμμαχία η οποία ξεκίνησε την ανασυγκρότηση των δημοκρατιών της Ευρώπης.

Αντίθετα, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, με την οποία δημιουργήθηκε η Διάσκεψη για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ που μετατράπηκε σε Οργανισμό - ΟΑΣΕ), περιγράφει μιάν Ευρώπη ανεξάρτητων, κυρίαρχων κρατών κάθε ένα από τα οποία μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τις συμμαχίες του. Στην εν λόγω πράξη του 1975 προβλέπεται ότι τα συμμετέχοντα κράτη «έχουν το δικαίωμα να ανήκουν ή να μην ανήκουν σε διεθνείς οργανισμούς, να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε διμερείς και πολυμερείς συνθήκες συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε συνθήκες συμμαχιών· έχουν επίσης το δικαίωμα σε ουδετερότητα».

Με λίγα λόγια οι Ουκρανοί αγωνίζονται για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ελευθερία επιλογής όπως αγωνίστηκαν οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, αλλά και οι Αθηναίοι στο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Αντίθετα, οι Ρώσοι, ως νέοι Πέρσες θέλουν να επιβάλουν μια νέα Γιάλτα σκοτώνοντας την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, θέτοντάς την υπό την ηγεμονία τους και (με βάση δηλώσεις αξιωματούχων) αναβιώνοντας ένα μέρος τουλάχιστον της απολεσθείσας αυτοκρατορίας τους.

Κι αυτό γιατί, στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι δεν έχουν αναπτύξει τη δική τους εθνική συνείδηση όπως οι άλλες εθνότητες της πρώην ΕΣΣΔ, αλλά οι ηγέτες τους θεωρούν πως ως διάδοχοι της Τσαρικής Αυτοκρατορίας και της ΕΣΣΔ έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν τις τύχες των λαών που τις περιβάλλουν όπως έκαναν επί αιώνες. Μάλιστα ορισμένες ακραίες εθνικιστικές ομάδες στη Ρωσία ονειρεύονται την εγκαθίδρυση μιας 5ης Αυτοκρατορίας από έναν 5ο Στάλιν (μετά τους Άγιο Βλαδίμηρο τον Μέγα, Ιβάν τον Τρομερό, Μέγα Πέτρο και τον Ιωσήφ Στάλιν). Αυτός ο Μεσσίας, θα αποκαταστήσει, κατά τα λεγόμενά τους, το ιδανικό κομμουνιστικό καθεστώς που ονειρεύτηκαν, αλλά δεν κατόρθωσαν να υλοποιήσουν οι σοβιετικοί ...

Η Ρωσική ηγεσία, θεωρώντας μάλιστα πως είναι διάδοχος των παραπάνω καθεστώτων δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει όλη τη μεθοδολογία των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) για να διασπείρει άφθονη παραπληροφόρηση και προπαγάνδα αλλά και να απαλλάσσεται από ενοχλητικούς αντιπάλους με δηλητηριάσεις και μακροχρόνιες φυλακίσεις. Παράλληλα, επειδή υπάρχει παράδοση στις φρικαλεότητες κατά των αντιπάλων, δεν διστάζει σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις να φανερώνει όλη της τη σκληρότητα, ακόμη και κατά των αμάχων …

Το καλοκαίρι του 1905 είχε γνωρίσει και η Κρήτη την ρωσική τρομοκρατία που ασκήθηκε στο Ρέθυμνο κατά των επαναστατών του Θερίσου. Κι όλοι γνωρίζουν ότι δεν διστάζει να εφαρμόσει πολιτική καμένης γης, ακόμη κι αν πρόκειται για τη δική της – έτσι νίκησε τον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ … Δυστυχώς, σήμερα διαθέτει και πυρηνικό οπλοστάσιο …

Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε. «Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια, μάλιστα το μεγαλύτερο ψέμα είναι ότι ο πόλεμος γίνεται για την προστασία των γυναικών και των κατοικιών» είπε σε ένα εκπαιδευτικό συνέδριο το 1915 η Ήθελ Άνανκιν Σνόουντεν, βρετανίδα σοσιαλίστρια, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων και φεμινίστρια πολιτικός. Κατ’ αρχήν λοιπόν δεν πιστεύουμε την προπαγάνδα, ιδίως του επιτιθέμενου όταν μάλιστα επικαλείται έωλα ιστορικά δικαιώματα και ανεδαφικές προφάσεις περί υποτιθέμενων απειλών.

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοπόρο τη Γερμανία, έχει αναπτύξει τεράστια εξάρτηση από τους ενεργειακούς πόρους της Ρωσίας, ιδίως από το φυσικό αέριο. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναπτύξει το ταχύτερο τους δικούς της ενεργειακούς πόρους (ανανεώσιμες πηγές, υδρογονάνθρακες) και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες εναντιώσεις σε κάθε σχετική προσπάθεια με ταυτόχρονη ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Μια από τις επιπτώσεις του πολέμου είναι και η επαπειλούμενη επισιτιστική κρίση. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είχε από το 1957 ως στόχο «να εξασφαλίζει τον εφοδιασμό» και «να διασφαλίζει λογικές τιμές κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές». Κι αυτό για να μη ζήσει ξανά η Ευρώπη την επισιτιστική κρίση που γνώρισε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά. Ωστόσο, φαίνεται πως οι στόχοι αυτοί δεν επιτυγχάνονται. Γι’ αυτό και παράλληλα με την όποια δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων, ας αρχίσουμε την καλλιέργεια λαχανόκηπων της κρίσης, ή ακόμη και την εκτροφή οικόσιτων ζώων (κότες, αιγοπρόβατα, κουνέλια).

Είναι σίγουρο πως στο τέλος η ελευθερία και η δημοκρατία θα νικήσουν, όπως συνήθως γίνεται από την εποχή των Περσικών Πολέμων. Όμως εντωμεταξύ θα πρέπει όλοι να αγωνιστούμε προς αυτή την κατεύθυνση έχοντας επίγνωση του διακυβεύματος … Ακόμη και υπό την απειλή καμένης Γης.

25 Μαρτίου 2022

Το Ουκρανόπουλο - L’Enfant Ukrainien

Διασκευή του ποιήματος «Το Ελληνόπουλο» που έγραψε ο Βίκτωρ Ουγκώ το 1828 και μετέφρασε ο Κωστής Παλαμάς. Το αρχικό ποίημα αναφερόταν στην καταστροφή της Χίου από τους Οθωμανούς Τούρκους στις 30 Μαρτίου 1822.

Ρώσοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα.
Η Μαριούπολη, μαύρη απομένει ξέρα,
με τα κρασιά, με τα δεντρά
της Παναγιάς η πόλη, που βουνά και σπίτια και λαγκάδια
και στο χορό τις λυγερές καμιά φορά τα βράδια
καθρέφτιζε μεσ' τα νερά.

Ερμιά παντού. Μα κοίταξε κι απάνου εκεί στο βράχο,
στου κάστρου τα χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο
κάθεται, σκύβει θλιβερά
το κεφαλάκι στήριγμα και σκέπη του απομένει
μόνο μιαν άσπρη αγράμπελη σαν αυτό ξεχασμένη
μεσ' την αφάνταστη φθορά.

Φτωχό παιδί, που κάθεσαι ξυπόλυτο στις ράχες
για να μην κλαις λυπητερά, τ' ήθελες τάχα να 'χες
για να τα ιδώ τα θαλασσά
ματάκια σου ν' αστράψουνε, να ξαστερώσουν πάλι
και να σηκώσεις χαρωπά σαν πρώτα το κεφάλι
με τα μαλλάκια τα χρυσά;

Τι θέλεις άτυχο παιδί, τι θέλεις να σου δώσω
για να τα πλέξης ξέγνοιαστα, για να τα καμαρώσω
ριχτά στους ώμους σου πλατιά
μαλλάκια που του ψαλιδιού δεν τάχει αγγίξει η κόψη
και σκόρπια στη δροσάτη σου τριγύρω γέρνουν όψη
και σαν την κλαίουσα την ιτιά;

Σαν τι μπορούσε να σου διώξει τάχα το μαράζι;
Μήπως το κρίνο απ` το Ιράν, που του ματιού σου μοιάζει;
Μην ο καρπός απ' το δεντρί
που μεσ' στη μουσουλμανική παράδεισο φυτρώνει,
κ' έν' άλογο χρόνια εκατό κι αν πιλαλάει, Δεν σώνει
μεσ' απ' τον ίσκιο του να βγει;

Μη το πουλί που κελαηδάει στο δάσος νύκτα μέρα
και με τη γλύκα του περνάει και ντέφι και φλογέρα;
Τι θες κι απ' όλα τα αγαθά
τούτα; Πες. Τα` άνθος, τον καρπό; Θες το πουλί;

-Διαβάτη, μου κράζει το Ουκρανόπουλο με το γαλάζιο μάτι:
Βόλια, μπαρούτι θέλω. Νά.

Μετάφραση στα ελληνικά: Κωστής Παλαμάς
Πηγή: https://www.sansimera.gr/anthology/442
Σύγχρονη διασκευή Τάκης Αλεβαντής


L’Enfant Ukrainien

de Victor Hugo, adaptation Takis Alevantis

Ce poème est une adaptation du poème «L’Enfant» que Victor Hugo a écrit en 1828 s’inspirant du massacre de Chios le 30 Mars 1822

Les Russes ont passé là. Tout est ruine et deuil.
L’Ukraine des blés, n’est plus qu’un sombre écueil,
Mariupol, qu’ombrageaient les charmilles,
La ville, qui dans les flots reflétait ses grands bois,
Ses coteaux, ses palais, et le soir quelquefois

Un chœur dansant de jeunes filles.
Tout est désert. Mais non ; seul près des murs noircis,
Un enfant aux yeux bleus, un enfant ukrainien, assis,
Courbait sa tête humiliée ;
Il avait pour asile, il avait pour appui
Une blanche aubépine, une fleur, comme lui
Dans le grand ravage oubliée.

Ah ! pauvre enfant, pieds nus sur les rocs anguleux !
Hélas ! pour essuyer les pleurs de tes yeux bleus
Comme le ciel et comme l’onde,
Pour que dans leur azur, de larmes orageux,
Passe le vif éclair de la joie et des jeux,
Pour relever ta tête blonde,

Que veux-tu ? Bel enfant, que te faut-il donner
Pour rattacher gaîment et gaîment ramener
En boucles sur ta blanche épaule
Ces cheveux, qui du fer n’ont pas subi l’affront,
Et qui pleurent épars autour de ton beau front,
Comme les feuilles sur le saule ?

Qui pourrait dissiper tes chagrins nébuleux ?
Est-ce d’avoir ce lys, bleu comme tes yeux bleus,
Qui d’Iran borde le puits sombre ?
Ou le fruit du tuba, de cet arbre si grand,
Qu’un cheval au galop met, toujours en courant,
Cent ans à sortir de son ombre ?

Veux-tu, pour me sourire, un bel oiseau des bois,
Qui chante avec un chant plus doux que le hautbois,
Plus éclatant que les cymbales ?
Que veux-tu ? fleur, beau fruit, ou l’oiseau merveilleux ?

– Ami, dit l’ukrainien, dit l’enfant aux yeux bleus,
Je veux de la poudre et des balles.

8-10 juillet 1828 Victor Hugo, Les Orientales
Adaptation le 25 mars 2022 par Takis Alevantis