07 Απριλίου 2020

Κορωνοϊός – τα ψέματα

Μια ανασκόπηση των ψευδών ειδήσεων και των θεωριών συνομωσίας που κυκλοφορούν για τον κορωνοϊό …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαρτίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-416)

Γράψαμε πριν από δύο εβδομάδες (ΧΝ 24/03/2020) μερικές αλήθειες για τον κορωνοϊό. Δυστυχώς, στο διαδίκτυο συνεχίζουν να διαδίδονται ψευδείς ιατρικές συμβουλές και «θαυματουργές θεραπείες», παρά το γεγονός ότι έχουν ξεκινήσει πολυάριθμες ενημερωτικές εκστρατείες. Κι ενώ υπάρχουν επίσημοι ιστότοποι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της με πλήθος ελεγμένες πληροφορίες. Κυκλοφορούν επίσης και διάφορες θεωρίες συνομωσίας, μερικές από τις οποίες διατυπώνονται εσκεμμένα από συγκεκριμένες χώρες με στόχο έναν ιδιότυπο ψυχολογικό πόλεμο. Ας δούμε μερικές από αυτές …

Ανασκόπηση ψευδών ειδήσεων. Ο κορωνοϊός ΔΕΝ έχει παραχθεί τεχνητά σε κάποιο εργαστήριο στην Κίνα, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία ή ακόμη και τη Ρωσία. Το περιοδικό Nature Medicine δημοσίευσε στις 17 Μαρτίου σχετικό άρθρο επιστημόνων από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία στο οποίο κατηγορηματικά διαψεύδεται, με βάση γενετικά στοιχεία, η υπόθεση περί τεχνητής προέλευσης του κορωνοϊού.

Η επιδημία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΔΕΝ προκλήθηκε αρχικά, ούτε μεταδίδεται στη συνέχεια, από μετανάστες. Ο ιός ΔΕΝ σχετίζεται με τη χρήση της νέας τεχνολογίας κινητών 5G ούτε με τους υποτιθέμενους «αεροψεκασμούς». Ο ισχυρισμός ότι η πανδημία είναι μια απάτη επειδή δεν υφίσταται ο ιός, απλά ΔΕΝ ισχύει – το αποδεικνύουν οι δεκάδες χιλιάδες θάνατοι σε δεκάδες χώρες του κόσμου. Και φυσικά ΔΕΝ υπάρχουν φυσικά φάρμακα κατά του ιού …

Μια ιδιαίτερη κατηγορία ψευδών ειδήσεων στοχεύει τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. ΔΕΝ ισχύουν προφανώς ισχυρισμοί όπως «Η ΕΕ απέτυχε να διαχειριστεί την κρίση και δεν είναι έτοιμη να βοηθήσει επειγόντως τα κράτη μέλη, τα οποία περιμένουν βοήθεια από την Κίνα ή τη Ρωσία!». «Ο χώρος Σένγκεν καταρρέει, οι πολίτες είναι σε καραντίνα ενώ οι μετανάστες κυκλοφορούν ελεύθερα». «Ο κορωνοϊός διαλύει την Ένωση που δεν συμφωνεί σε μέτρα χρηματοδότησης της αντιμετώπισης της πανδημίας».

Προβάλλονται και αναπαράγονται επίσης ειδήσεις όπως «Η ΕΕ έχει εγκαταλείψει τους ευρωπαίους συμμάχους της (π.χ. Ουκρανία)». «Η Ρωσία και η Κίνα βοηθούν την Ιταλία σε αντίθεση με την ΕΕ» κάτι που οδηγεί μερικούς να αντικαθιστούν τη σημαία της ΕΕ με την ρωσική. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος της ρωσικής βοήθειας αποδείχθηκε άχρηστο και η κινεζική βοήθεια δεν ήταν δωρεάν … (βλ. και την απάντηση του Ρώσου πρέσβη στη Ρώμη). Επιπλέον, η Πολωνία ΔΕΝ παρεμπόδισε την διέλευση των ρωσικών αεροσκαφών με βοήθεια προς την Ιταλία.

Ρωσικά και κινεζικά μέσα προβάλουν το κινεζικό «παγκόσμιο πρόταγμα» ως καλύτερο από το Ευρωπαϊκό ενώ επιμένουν ότι «η ΕΕ εκμεταλλεύεται την κρίση για να προωθήσει τα συμφέροντά της». Παράλληλα, στο ρωσικό κοινό προβάλλονται ισχυρισμοί ότι ο ιός είναι ένα νέο όπλο, ότι «στη Ρωσία δεν υπάρχει πανδημία» ή ότι η Ρωσία «καταπολεμά αποτελεσματικά την πανδημία».

Διεθνής αξιοποίηση. Στη Μέση Ανατολή το Ισλαμικό Κράτος την παρουσιάζει ως «βασανιστήριο» των σύγχρονων «σταυροφόρων». Το συριακό καθεστώς την χρησιμοποιεί εναντίον των ευρωπαϊκών κυρώσεων που «υπονομεύουν την ανθρωπιστική και ιατρική ανταπόκριση στον κορωνοϊό». Χρησιμοποιείται εναντίον του Ιράν (που τάχα την έχει μετατρέψει σε πολιτικό όπλο) ή υπέρ του (αφού είναι τάχα βιολογικό όπλο των ΗΠΑ).

Στα Δυτικά Βαλκάνια η πανδημία χρησιμοποιείται για να επηρεαστούν τάχα οι εκλογές στη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία ή ως υποθετικό όπλο κατά των μεταναστών. Στο Κοσσυφοπέδιο προβάλλεται η ιδέα ότι «η κρίση αποκαλύπτει την προκατάληψη της ΕΕ υπέρ της Σερβίας». Στην Αφρική πολλαπλασιάζονται οι εκστρατείες μίσους κατά κοινωνικών και εθνικών ομάδων ενώ η Κίνα εμφανίζεται να μονοπωλεί τη βοήθεια σε σχέση με άλλους δωρητές.

Στην Τουρκία εξακολουθούν να κυκλοφορούν ψευδείς πληροφορίες υγείας (π.χ. κατανάλωση καθαρού οινοπνεύματος, τα τουρκικά γονίδια έχουν ανοσία στον ιό) και η πανδημία χρησιμοποιείται για να εκφραστούν δημόσια ορισμένα αντιευρωπαϊκά αισθήματα. Παράλληλα, σε όλον τον κόσμο κυκλοφορούν προφητείες για την πανδημία, για λοιμούς που θα πλήξουν τον πλανήτη μας, για προσπάθειες από το «Βαθύ Κράτος» να ελεγχθεί η αύξηση του πληθυσμού, ή ότι θα προκαλέσει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο …

Ελευθερία του τύπου. Όλα τα παραπάνω οδηγούν συχνά και σε περιορισμούς της ελευθερίας του τύπου. Στη Τουρκία διώκονται 316 χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ρητορική μίσους σε σχέση με τους προβληματισμούς τους για τον κορωνοϊό. Το Κρεμλίνο διατάζει διαδικτυακές πλατφόρμες να διαγράψουν «ψευδείς ειδήσεις» για τον κορωνοϊό στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας ελέγχου των ανεξάρτητων ιστοσελίδων.

Βρετανός ανταποκριτής στην Αίγυπτο εγκαταλείπει τη χώρα επειδή έγραψε ότι, με βάση επιστημονικές μελέτες, τα κυβερνητικά στοιχεία για τον ιό ήταν ανακριβή. Οι Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα εκτιμούν ότι χωρίς τον ασφυκτικό «έλεγχο και την λογοκρισία των κινεζικών αρχών» οι πολίτες θα είχαν ενημερωθεί νωρίτερα για τη σοβαρότητα της πανδημίας και έτσι θα είχαν σωθεί χιλιάδες ζωές.

Δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες που έχουν υπογράψει τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση (Facebook, Google, Twitter, Mozilla, Microsoft και πολυάριθμες ενώσεις διαφημιστών) να προωθούν έγκυρες πηγές, να υποβαθμίζουν κάθε περιεχόμενο που αποδεικνύεται ψευδές ή παραπλανητικό και να αποσύρουν παράνομο περιεχόμενο ή περιεχόμενο που θα μπορούσε να προκαλέσει σωματική βλάβη.

Παράλληλα, το πρόγραμμα EUvsDisinfo που λειτουργεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, συμβάλει στην πρόβλεψη, αντιμετώπιση και αντίκρουση των αδιάλειπτων εκστρατειών παραπληροφόρησης, οι οποίες έχουν στόχο την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη της και τις χώρες της άμεσης γειτονίας της.

Τι μπορούμε να κάνουμε; Ακολουθούμε τις συμβουλές του Υπουργείου Υγείας και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και επισκεπτόμαστε τις ιστοσελίδες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Πάνω απ’ όλα αποφεύγουμε να κοινοποιούμε χωρίς επαλήθευση, πληροφορίες που προέρχονται από αμφίβολες πηγές.

02 Απριλίου 2020

Ευρωπαϊκή Ένωση και κορωνοϊός - 3

Πέμπτη 2 Απριλίου 2020. 14ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Αποδράστε» με την Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματία δημοσιογράφο. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 12 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στην προετοιμασία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πανδημία γρίπης, στο πρόγραμμα για την ιατρική καταστροφών και στις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού κατά την προηγούμενη εβδομάδα.



Περισσότερες πληροφορίες:

31 Μαρτίου 2020

Κορωνοϊός – τα ερωτήματα

Μερικές λογικές απαντήσεις, με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα, στα κρίσιμα ερωτήματα που μας απασχολούν …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαρτίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-416)

Πότε θα αρθεί ο περιορισμός της κυκλοφορίας; Κατ’ αρχάς να καταλάβουμε γιατί επιβλήθηκε. Οι πρώτες αναλύσεις της επιδημίας του νέου κορωνοϊού (Covid-19) έδειξαν ότι πρόκειται για ιό που μεταδίδεται πολύ ταχύτερα από τον ιό της γρίπης (ένας φορέας τον μεταδίδει σε 2,5 άτομα – αντίθετα με τη γρίπη που μεταδίδεται σε 1,5 άτομα).

Ταυτόχρονα, ενώ η πλειοψηφία των προσβληθέντων εμφανίζουν ήπια ή και καθόλου συμπτώματα (ασυμπτωματικοί), ο ιός δημιουργεί θανατηφόρες επιπλοκές ιδίως σε ευπαθείς ομάδες (ηλικιωμένοι, ασθματικοί, καρδιοπαθείς, διαβητικοί, ανοσοκατεσταλμένοι, καπνιστές, κλπ.).

Επιπλέον, χωρίς τη δυνατότητα γενικευμένων διαγνωστικών ελέγχων, χωρίς εμβόλιο ούτε ικανοποιητικό αντιικό φάρμακο, ο περιορισμός της κυκλοφορίας ήταν ο μόνος τρόπος να ελεγχθεί η μετάδοση της ασθένειας έτσι ώστε να μην υπερφορτωθούν τα νοσοκομεία και γενικότερα τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.

Οι χώρες που καθυστέρησαν να επιβάλουν την καραντίνα βρίσκονται τώρα μπροστά σε μιάν υγειονομική «καταστροφή» αφού η αντιμετώπιση της κατάστασης απαιτεί πολύ περισσότερα μέσα από αυτά που διατίθενται (ο κλασσικός ορισμός της καταστροφής κατά τον ΟΗΕ). Με αποτέλεσμα να εφαρμόζονται μέθοδοι της «ιατρικής καταστροφών» δηλαδή οι γιατροί να πρέπει να αποφασίζουν ποιοι θα ζήσουν και ποιοι θα πεθάνουν – εφαρμόζοντας μεθόδους διαλογής (triage) εκ των ενόντων.

Συνεπώς, σε πρώτη φάση θα πρέπει να ελεγχθεί η μετάδοση της ίωσης, δηλαδή να ελαχιστοποιηθούν ή και να μηδενιστούν τα κρούσματα και οι θάνατοι. Παράλληλα, θα πρέπει να υπάρξουν αρκετές διαγνωστικές δυνατότητες ώστε μετά από κάθε κρούσμα να εντοπίζονται όλες οι επιμολυνθείσες επαφές του προκειμένου να απομονωθούν. Τέλος, θα πρέπει να περάσουν με επιτυχία τις κλινικές δοκιμές και να παρασκευαστούν μαζικά το εμβόλιο και τα φάρμακα αντιμετώπισης του ιού.

Μόνο τότε θα μπορέσουμε να επανέλθουμε στην κανονικότητα … αφού ο ιός θα έχει μετατραπεί σε ενδημικό φαινόμενο εναντίον του οποίου θα πρέπει να πιθανότατα να εμβολιαστούμε (μία ή και περισσότερες φορές).

Πόσο θα επιβαρυνθεί η οικονομία; Πολύ! Μερικοί οικονομολόγοι κάνουν λόγο για ύφεση της οικονομίας μέχρι και 10% ανάλογα με το πόσο θα καθυστερήσει η επάνοδος στην κανονικότητα. Γι’ αυτό εξάλλου και όλες οι κυβερνήσεις παίρνουν μέτρα στήριξης της οικονομίας με τη μορφή επιδότησης των επιχειρήσεων, προστασίας της εργασίας και ελάφρυνσης ή καθυστέρησης εξόφλησης των υποχρεώσεων.

Παράλληλα, σημαντικά μέτρα ενίσχυσης της οικονομίας έχει λάβει και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Πρωτοβουλία επενδύσεων για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού θα ενισχυθεί με 37 εκατ. € από Ταμείο Συνοχής. Το Ταμείο Αλληλεγγύης για τις μεγάλες καταστροφές θα καλύπτει πλέον και τις έκτακτες ανάγκες δημόσιας υγείας. Ενεργοποιήθηκε επίσης η γενική ρήτρα διαφυγής του δημοσιονομικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή καταργήθηκαν οι περιορισμοί για τα ελλείμματα που προβλέπει ο στενός «κορσές» του Συμφώνου Σταθερότητας.

Και το σημαντικότερο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακοίνωσε σειρά μέτρων χρηματοδότησης της οικονομίας. Όπως έκτακτο πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω πανδημίας ύψους 750 δισ. € μέχρι τέλος του 2020. Αγορές εμπορικών χρεογράφων επαρκούς πιστωτικής ποιότητας. Και εξασφάλιση ρευστότητας ύψους έως και 3 τρισ. € μέσω πράξεων αναχρηματοδότησης της ΕΚΤ με το χαμηλότερο μέχρι σήμερα επιτόκιο.

Ωστόσο, μερικά κράτη μέλη θεωρούν ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι αρκετά και ζητούν την έκδοση ενός κοινού «κορωνομολόγου» (ευρωομολόγου) το οποίο να εγγυάται όλη η Ευρωπαϊκή Ένωση συλλογικά, δηλαδή κυρίως οι ισχυρότερες οικονομικά χώρες της (Γερμανία, Ολλανδία κλπ.). Δυστυχώς, γι’ αυτό δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί μέχρι στιγμής συμφωνία ακριβώς γιατί αντιτίθενται οι πλούσιες χώρες. Είναι σίγουρο ότι η πανδημία θα δοκιμάσει στην πράξη την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και τις θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης.

Τι πρέπει να κάνουμε; Μέχρι σήμερα τα μέτρα που έχουν ληφθεί φαίνεται να αποδίδουν, με αποτέλεσμα να ελέγχεται η μετάδοση της ασθένειας. Βλέπουμε τι συμβαίνει στις χώρες που δεν πήραν τα μέτρα αυτά εγκαίρως (Ιταλία, Ισπανία, Βρετανία, ΗΠΑ, κλπ.). Συνεπώς, τρία πράγματα μπορούμε και πρέπει να κάνουμε. Μένουμε σπίτι. Πλένουμε τα χέρια μας και φροντίζουμε την προσωπική μας υγιεινή. Και ΔΕΝ πιστεύουμε τις ψευδείς ειδήσεις, η διάδοση των οποίων φαίνεται να εντείνεται από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Οι γονείς μας και οι παππούδες μας πέρασαν πολύ χειρότερες δοκιμασίες σε πολέμους και άλλες καταστροφές. Με υπομονή, επιμονή και αλληλεγγύη είναι σίγουρο ότι θα νικήσουμε …

Σαπούνισμα ή απολυμαντικό; 

Με βάση επιστημονικές έρευνες, το πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι είναι αποτελεσματικότερο από την χρήση απολυμαντικού, γιατί απομακρύνει περισσότερα μικρόβια.

Τα απολυμαντικά χεριών (με βάση αλκοόλη πάνω από 60%) απομακρύνουν:
  • Ιούς Covid-19, Γρίπης, Ηπατίτιδας (B και C), Ζίκα, ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV), Αναπνευστικού Συνδρόμου Μέσης Ανατολής (MERS), Σοβαρής μορφής Οξέος Αναπνευστικού Συνδρόμου (SARS) και Έμπολα.
  • Βακτήρια κολοβακτηρίδιο (E. coli), Acinetobacter baumannii, εντερόκοκκου (Enterococcus faecalis), φυματίωσης.
  • Άλλα μικρόβια MRSA (ανθεκτικού στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντος σταφυλόκοκκου), μύκητες (Candida albicans), πυοκυανική ψευδομονάδα (Pseuodomonas aeruginosa).
Τα απολυμαντικά χεριών (με βάση αλκοόλη πάνω από 60%) ΔΕΝ απομακρύνουν
  • Ιούς νοροϊό (γαστρεντερίτιδες), αφθώδους πυρετού, καλικοϊό (λοιμώξεις των αιλουροειδών), πολιομυελίτιδας, Ηπατίτιδας Α, Πολυώμα (polyomavirus).
  • Άλλα μικρόβια κρυπτοσπορίδιο (παράσιτο), βακτήριο Clostridium difficille
(πηγή περιοδικό Popular Science, CDC).

Τι δεν ξέρουμε ακόμα για τον κορωνοϊό 
  1. Πόσοι έχουν μολυνθεί; Παράλληλα με τα επιβεβαιωμένα κρούσματα υπάρχουν πολλαπλάσιοι ασυμπτωματικοί φορείς. Μόνο η διάγνωση με βάση αντισώματα θα επιτρέψει την κατανόηση της έκτασης και της ευκολίας διάδοσης του ιού.
  2. Πόσο θανατηφόρος είναι; Αυτό θα το μάθουμε μόνο όταν γνωρίσουμε την απάντηση στην πρώτη ερώτηση.
  3. Ποια είναι όλα τα συμπτώματα; Εκτός από τα κύρια συμπτώματα (πυρετός και ξηρός βήχας) έχουν αναφερθεί και άλλα (πονόλαιμος, πονοκέφαλος, διάρροια και σε πολλές περιπτώσεις απώλεια όσφρησης). Περιλαμβάνονται σε αυτά και εκείνα του απλού κρυολογήματος (καταρροή ή φτάρνισμα), τουλάχιστον για ορισμένους ασθενείς;
  4. Τι ρόλο παίζουν τα παιδιά στη μετάδοση; Ιδίως επειδή δεν εμφανίζουν συμπτώματα ενώ έρχονται σε επαφή με πολλούς.
  5. Ποια είναι η προέλευσή του; Εμφανίστηκε στη Γιουχάν γύρω από μια αγορά ζώων και σχετίζεται στενά με παρόμοιους ιούς που βρίσκουμε σε νυχτερίδες. Πιστεύεται ότι πέρασε στους ανθρώπους μέσω ενός άλλου, άγνωστου μέχρι στιγμής, ζώου.
  6. Θα υπάρχουν λιγότερα κρούσματα το καλοκαίρι; Τα κρυολογήματα και η γρίπη μειώνονται το καλοκαίρι, αλλά είναι άγνωστο αν το ίδιο θα συμβεί και με το νέο κορωνοϊό.
  7. Γιατί ορισμένοι εμφανίζουν σοβαρότερα συμπτώματα; Είναι άγνωστος ο ρόλος της κατάστασης του ανοσοποιητικού και ορισμένοι γενετικοί παράγοντες.
  8. Πόσο διαρκεί η ανοσία; Και υπάρχει περίπτωση να κολλήσει κάποιος τον ιό δύο φορές; Το ζήτημα αυτό είναι ζωτικής σημασίας για να καταλάβουμε τι θα συμβεί μακροπρόθεσμα.
  9. Θα μεταλλαχθεί άραγε ο ιός; Συνήθως, αλλά όχι πάντα, οι μεταλλάξεις των ιών τους καθιστούν λιγότερο θανατηφόρους μακροπρόθεσμα. Σε περίπτωση μετάλλαξης το ανοσοποιητικό δεν θα τον αναγνωρίζει και το συγκεκριμένο εμβόλιο δεν θα λειτουργεί – όπως συμβαίνει και με τη γρίπη.
Πηγή: BBC

26 Μαρτίου 2020

Ευρωπαϊκή Ένωση και κορωνοϊός - 2

Πέμπτη 26 Μαρτίου 2020. 13ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Αποδράστε» με την Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματία δημοσιογράφο. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 12 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού κατά την προηγούμενη εβδομάδα.



Περισσότερες πληροφορίες:

24 Μαρτίου 2020

Μερικές αλήθειες για τον κορωνοϊό

Τρεις ενέργειες κατά της πανδημίας - πλένουμε τα χέρια μας, μένουμε σπίτι και δεν πιστεύουμε στις ψευδείς ειδήσεις …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Μαρτίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-415)

«Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι συχνά η αλήθεια». Η φράση αποδίδεται σε πολλούς, από τον Αισχύλο μέχρι τον Τσώρτσιλ. Και, δυστυχώς, επαληθεύεται με μαθηματική ακρίβεια σε κάθε νέα σύγκρουση, από τις πολεμικές επιχειρήσεις μέχρι τις πανδημίες. Έτσι και στην περίπτωση του κορωνοϊού δεκάδες μύθοι και ψευδείς ειδήσεις διασπείρονται από τους ανεύθυνους.

Ευτυχώς, στην περίπτωση της πανδημίας του κορωνοϊού υπάρχει επίσημη πληροφόρηση από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, από την Ευρωπαϊκή Ένωση, από το Υπουργείο Υγείας και από διακεκριμένους επώνυμους ειδικούς. Με βάση σχετικές δημοσιεύσεις ας δούμε τις διαψεύσεις μερικών τέτοιων μύθων που αφορούν τον ιό COVID-19 …

Κλίμα. Ο ιός μπορεί να μεταδοθεί σε ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ του πλανήτη ανεξάρτητα από τις κλιματικές συνθήκες. Με θερμό και υγρό αλλά και με ψυχρό κλίμα. Οπόταν όταν ζεστάνει ο καιρός ΔΕΝ πρόκειται να προστατευθούμε περισσότερο. Επιπλέον, ούτε το ζεστό μπάνιο προφυλάσσει από τον ιό. Αν μάλιστα χρησιμοποιήσετε καυτό νερό κινδυνεύετε και από εγκαύματα. Ο καλύτερος τρόπος προφύλαξης είναι να πλένουμε συχνά τα χέρια μας με νερό και σαπούνι.

Κουνούπια. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν πληροφορίες ή αποδείξεις ότι ο κορωνοϊός μεταδίδεται από τα κουνούπια. Ο ιός προσβάλει τους πνεύμονες και μεταφέρεται κυρίως με τα σταγονίδια που παράγονται όταν οι φορείς βήχουν ή φταρνίζονται ή με σταγονίδια από σάλιο και μύξες. Αποφεύγουμε τη στενή επαφή με όσους βήχουν ή φταρνίζονται.

Μέθοδοι απολύμανσης. Οι στεγνωτήρες χεριών από μόνοι τους δεν είναι αποτελεσματικοί εναντίον του κορωνοϊού. Μπορείτε να τους χρησιμοποιήσετε μόνο μετά το πλύσιμο των χεριών με νερό και σαπούνι. Μην χρησιμοποιήσετε ούτε συστήματα απολύμανσης με υπεριώδεις ακτίνες γιατί κινδυνεύετε από ερεθισμό του δέρματος. Καλόν είναι να γνωρίζουμε ότι το πλύσιμο με νερό και σαπούνι είναι γενικά καλύτερο από την χρήση αλκοολούχων απολυμαντικών.

Ωστόσο, δεν χρειάζεται να απολυμαίνουμε κάθε χερούλι πόρτας στο σπίτι παρά μόνο αν φροντίζουμε εκεί έναν επιβεβαιωμένο ασθενή με κορωνοϊό. Επίσης δεν χρειάζεται να ψεκάσετε όλο σας το σώμα με οινόπνευμα ή χλωρίνη γιατί δεν θα σκοτώσετε τους ιούς που έχουν ήδη εισέλθει στο σώμα σας. Επιπλέον μπορεί αυτό μπορεί να βλάψει τα ρούχα σας και τις βλεννογόνους (π.χ. μάτια, στόμα). Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε οινόπνευμα ή χλωρίνη για την απολύμανση επιφανειών με βάση τις κατάλληλες συστάσεις.

Οι ανιχνευτές θερμοκρασίας εντοπίζουν τα άτομα που έχουν πυρετό (ενδεχομένως και λόγω προσβολής από τον κορωνοϊό). Δεν εντοπίζουν όμως όσους έχουν προβληθεί χωρίς να εμφανίζουν ακόμη συμπτώματα με πυρετό. Κι αυτό γιατί χρειάζονται 2 έως 10 μέρες για να εμφανιστεί πυρετός σε όσους έχουν προσβληθεί από τον ιό.

Ο εμβολιασμός κατά του πνευμονόκοκκου και της γρίπης δεν σας προφυλάσσει από τον κορωνοϊό αλλά από τις συγκεκριμένες ασθένειες. Πρόκειται για νεότατο ιό για τον οποίο δεν υπάρχει ακόμη εμβόλιο. Ωστόσο, αρκετά εργαστήρια εργάζονται ήδη για την κατασκευή ενός τέτοιου εμβολίου με την υποστήριξη του ΠΟΥ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θεραπείες. Μπορεί να υπάρχουν περιορισμένες ενδείξεις ότι η τακτική πλύση της μύτης με φυσιολογικό ορό βοηθά στην θεραπεία του κοινού κρυολογήματος. Αλλά αυτό δεν προφυλάσσει από τον κορωνοϊό ούτε από άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Το ίδιο ισχύει και για το σκόρδο! Μπορεί να έχει κάποιες αντιμικροβιακές ιδιότητες αλλά δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι προφυλάσσει από τον κορωνοϊό.

Άχρηστα εναντίον του κορωνοϊού – και όλων των ιών – είναι και τα αντιβιοτικά. Μόνο σε περίπτωση νοσηλείας σε νοσοκομείο, ενδέχεται να σας χορηγηθούν αντιβιοτικά για να αποφευχθεί η επιπλέον λοίμωξη από βακτήρια. Επιπλέον, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει συγκεκριμένο φάρμακο που να προλαμβάνει ή να θεραπεύει την λοίμωξη από το νέο κορωνοϊό. Κάποια φάρμακα δοκιμάζονται αλλά θα διατεθούν γενικά μόνο μετά από κλινικές μελέτες σε ανθρώπους.

Ηλικίες. Ο ιός δεν ξεχωρίζει νέους και ηλικιωμένους, ούτε άνδρες και γυναίκες. Οι ηλικιωμένοι και όσοι έχουν ήδη επιβαρυμένη υγεία (ασθματικοί, καρδιοπαθείς, διαβητικοί), φαίνεται ότι είναι πιο ευάλωτοι στον ιό και εμφανίζουν υψηλότερη θνησιμότητα από τους νέους. Ο ΠΟΥ συμβουλεύει όλους και όλες να λαμβάνουν προληπτικά μέτρα προστασίας από τον ιό (πλύσιμο χεριών) και να φροντίζουν για την καλή υγιεινή των πνευμόνων τους. Ιδιαίτερο κίνδυνο διατρέχουν οι καπνιστές σύμφωνα με τους πνευμονολόγους.

Άλλα ψεύδη. Είναι τελείως ψευδές ότι δεν έχουμε προσβληθεί από τον κορωνοϊό αν μπορέσουμε να κρατήσουμε την αναπνοή μας επί 10 δευτερόλεπτα χωρίς ενόχληση. Επίσης, μην τρέξετε να δώσετε αίμα ελπίζοντας ότι θα σας εξετάσουν και για τον κορωνοϊό. Στο αίμα που δίνουν οι αιμοδότες ΔΕΝ εντοπίζεται ο κορωνοϊός γιατί δεν υπάρχει σχετική αιματολογική εξέταση. Παράλληλα, είναι ψευδές ότι πρέπει να πίνουμε πολύ νερό για να σπρώξουμε τον ιό από τον λαιμό στο στομάχι. Ο ιός εισέρχεται από τις αναπνευστικές οδούς και προσβάλει τα κύτταρα.

Άλλο ψεύδος είναι ότι δεν χρειάζεται να κρατούμε αποστάσεις. Είναι πλέον γνωστό από μελέτη του Αμερικανικού Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργίας και Λοιμωδών Νόσων (NIAID) ότι ο κορωνοϊός παραμένει ενεργός στον αέρα επί τρείς ώρες. Ενώ ανιχνεύεται πάνω σε πλαστικό και ανοξείδωτο χάλυβα μετά από 3 ημέρες και έχει αδρανοποιηθεί πάνω σε χαρτόνι μετά από 24 ώρες και πάνω σε χαλκό μετά από 4 ώρες. Πρακτικό συμπέρασμα – απολυμαίνετε τακτικά τα κινητά σας!

Μερικοί συγκρίνουν τους θανάτους από τα τροχαία με τους θανάτους από τον ιό. Υπάρχουν όμως πολλές διαφορές – τα τροχαία δεν είναι μεταδοτικά, οι θάνατοι από τον ιό δεν διπλασιάζονται κάθε λίγες μέρες και η πανδημία δημιουργεί μαζικό πανικό και κατάρρευση της αγοράς και της οικονομίας.

Τέλος, κυκλοφορούν και αρκετές θεωρίες συνωμοσίας – πως ο ιός κατασκευάστηκε από κάποιους (Γάλλους, Κινέζους, Αμερικάνους, …) επιστήμονες ως βιολογικό όπλο. Ότι δημιουργήθηκε ως παραπροϊόν των δοκιμών της νέας τεχνολογίας κινητής τηλεφωνίας (5G). Και ότι δεν προσβάλει τα άτομα ορισμένων ομάδων αίματος, τους μαύρους ή τους … Τούρκους. Όλα τα παραπάνω έχουν διαψευσθεί στην πράξη.

Αλλά μην ανησυχείτε: τα διεστραμμένα μυαλά ορισμένων θα εφεύρουν κι άλλες ψευδείς ειδήσεις στις επόμενες ημέρες. Από άγνοια ή στο πλαίσιο κάποιων γεωστρατηγικών παιγνίων

19 Μαρτίου 2020

Ευρωπαϊκή Ένωση και κορωνοϊός

Πέμπτη 19 Μαρτίου 2020. 12ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Αποδράστε» με την Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματία δημοσιογράφο. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 12 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού.



Περισσότερες πληροφορίες:

17 Μαρτίου 2020

Η νίκη δεν θα αργήσει!

Στον ακατάπαυστο παγκόσμιο πόλεμο εναντίον των μικροβίων η ανθρωπότητα πάντα νικάει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαρτίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-414)

Πανίσχυροι … «Είμαστε οι άρχοντες του κόσμου! Γεμάτοι αυτοπεποίθηση βρισκόμαστε στην κορυφή της πυραμίδας και κάνουμε στον κόσμο ό,τι γουστάρουμε! Έχουμε υποτάξει όλα τα είδη – φάλαινες, καρχαρίες, λιοντάρια, ελέφαντες, λύκους! Τα βλέπουμε να περιφέρονται καταθλιπτικά στους ζωολογικούς μας κήπους ή τα εξολοθρεύουμε για να τα κάνουμε χαλάκια στο σαλόνι μας. Μερικοί από εμάς είναι πιο τραμπούκοι από άλλους και δυναστεύουν λαούς ή μονοπωλούν προς ίδιον κέρδος τους πολύτιμους φυσικούς πόρους του πλανήτη.


Οι περισσότεροι δεν φοβόμαστε τίποτα. Όταν βρέχει κλείνουμε τα παράθυρα. Όταν κρυώνουμε δυναμώνουμε τη θέρμανση. Όταν κάνει ζέστη ανάβουμε τον κλιματισμό. Έχουμε τρεχούμενο νερό, ηλεκτρικό, διαδίκτυο. Όλα τα δάση και οι ωκεανοί έχουν πια εξερευνηθεί. Όλες οι βουνοκορφές έχουν κατακτηθεί. Αποξηραίνουμε λίμνες, εκτρέπουμε ποταμούς και μετατρέπουμε νησιά στα πέρατα της γης σε λέσχες διακοπών.

Καταβροχθίζουμε μοσχάρια, πρόβατα, χοίρους, ψάρια, όστρακα, πουλιά. Ψημένα ή και ωμά. Τρώμε φράουλες και ανανάδες το χειμώνα, ακτινίδια και λωτούς καθημερινά και καταναλώνουμε με το κιλό καφέ, κακάο και σοκολάτες. Φτιάχνουμε και πουλάμε αεροπλάνα, αυτοκίνητα, πυραύλους. Εφευρίσκουμε θρησκείες αλλά και πολιτικά και οικονομικά συστήματα. Είμαστε οι άρχοντες και οι αφέντες του κόσμου …

… αλλά ευάλωτοι … Και ξαφνικά εμφανίζεται η αυτού εξοχότητα ο Covid-19. Ένα πραγματάκι χωρίς εγκέφαλο, αγγράμματο, που δεν μπορεί να ξεχωρίσει το κρασί από τη μπύρα. Ένα αόρατο διαβολάκι που δεν είναι καν ζωντανό, ένα πακετάκι νουκλεϊκών οξέων με μια δόση πρωτεΐνες. Ένα καθαρματάκι με μέγεθος μόλις 50 νανόμετρα (50 εκατομμυριοστά του χιλιοστού).

Λοιπόν, αυτός ο Covid-19 χωρίς χέρια, πόδια, μύτη, χωρίς πολιτικά μέσα ούτε πυρηνικές κεφαλές αμφισβήτησε μονομιάς την εξουσία μας. Μας υπενθύμισε ότι είμαστε ευάλωτες σακούλες κρέας με λίγους νευρώνες που βαυκαλιζόμαστε μέσα στις αυταπάτες μας. Και κατόρθωσε μέσα σε λίγες εβδομάδες να μειώσει τη ρύπανση λόγω περιορισμού των μετακινήσεων, να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και να μας κλείσει στα σπίτια μας.

Ένα τυφλά δημοκρατικό σκουπιδάκι, προσβάλει με την ίδια ευχαρίστηση πλούσιους και φτωχούς, δεξιούς κι αριστερούς. Δεν απομακρύνεται ούτε με τα κόλπα των φοροφυγάδων, ούτε με τις πιστωτικές μας κάρτες, ούτε με μια φρουρά από αστυνομικούς ή φουσκωτούς. Δεν νοιάζεται για σύνορα, αδιαφορεί για τους νόμους, τις θεωρήσεις διαβατηρίου, τα τελωνεία.

Δεν προσέρχεται στο τμήμα αλλοδαπών, δεν υπακούει σε εγκυκλίους, ούτε σε διαταγές. Δεν τον φοβίζουν πυροβολισμοί. Δεν πνίγεται στη Μεσόγειο. Δεν θα σαπίσει σε προαναχωρησιακά κέντρα. Δεν πεθαίνει της πείνας. Δεν τον σκιάζουν οι φοβέρες και οι απειλές. Η μόνη του ιδεολογία είναι η αναπαραγωγή του – σ’ αυτό μοιάζει με μερικούς-μερικούς! Και μπορεί να κάνει ακόμη και τους πιο αποφασισμένους πολιτικούς να αλλάξουν γραμμή – από φιλελεύθεροι να γίνουν σοσιαλιστές και αντίστροφα …».

… και πάντα νικητές! Το παραπάνω κείμενο είναι ελεύθερη μετάφραση του τελευταίου εβδομαδιαίου χρονογραφήματος του Βέλγου συγγραφέα Τομά Γκενζίκ που μεταδόθηκε από το πρώτο πρόγραμμα της Βελγικής ραδιοφωνίας στις 5 Μαρτίου. Και μας υπενθυμίζει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σε έναν διαρκή παγκόσμιο πόλεμο ενάντια στα μικρόβια. Ένα πόλεμο με εκατομμύρια θύματα μέχρι σήμερα, αλλά από τον οποίο η ανθρωπότητα βγαίνει πάντα νικήτρια!

Το μεγαλύτερο όπλο στον πόλεμο αυτό είναι η ανοσία, δηλαδή η ικανότητα που έχει ή που αποκτά ο ανθρώπινος οργανισμός να αντιστέκεται σε κάποια μικροβιακή προσβολή. Επί αιώνες αυτό γινόταν με φυσικό τρόπο – όσοι ανέπτυσσαν τα κατάλληλα αντισώματα επιβίωναν από τους λοιμούς και τις πανούκλες, οι υπόλοιποι απλώς πέθαιναν.

Μερικοί από τους επιζώντες μετέφεραν αυτή την ικανότητα αντίστασης και στους απογόνους τους, αν και σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό συνδεόταν με δευτερογενή προβλήματα. Η ικανότητα αντίστασης στην ελονοσία για παράδειγμα, συνδέεται με μια γενετική μετάλλαξη, το γνωστό «στίγμα» της μεσογειακής αναιμίας, το οποίο όταν υπάρχει και στους δύο γονείς, υπάρχει 25% πιθανότητα να γεννηθούν παιδιά με μεσογειακή αναιμία.

Από τα τέλη του 18ου αιώνα ανακαλύψαμε άλλο ένα πανίσχυρο όπλο – τα εμβόλια. Εισάγοντας μερικά νεκρά ή αδρανοποιημένα μικρόβια στον οργανισμό δημιουργούμε τεχνητά την απαιτούμενη ανοσία. Έτσι εξαλείψαμε την ευλογιά, μια από τις πιο μεταδοτικές και θανατηφόρες γνωστές ασθένειες. Επόμενος στόχος είναι η εξάλειψη της πολιομυελίτιδας ενώ άλλες αρρώστιες όπως η ερυθρά, η ιλαρά, οι μαγουλάδες, η ανεμοβλογιά και ο τυφοειδής πυρετός, που πριν από έναν αιώνα σκότωναν ή αχρήστευαν χιλιάδες, έχουν τεθεί υπό έλεγχο.

Και το εμβόλιο της γρίπης που κάθε χρόνο ανανεώνεται για να συνυπολογίσει και τις νέες παραλλαγές του μικροβίου, ενισχύει την αντίσταση των ευπαθέστερων ομάδων του πληθυσμού. Οι οποίες ενδέχεται να εμφανίσουν επιπλοκές αν προσβληθούν από γρίπη (παιδιά κάτω των 2 ετών και ηλικιωμένοι άνω των 65, έγκυες, ασθματικοί, πάσχοντες από νευρολογικές ασθένειες και πνευμονοπάθειες, καρδιοπαθείς, αναιμικοί, διαβητικοί κ.ά.).

Τέλος, ένα διεθνές δίκτυο ιατρικής επιτήρησης επιτρέπει την έγκαιρη προειδοποίηση για την εμφάνιση επιδημίας από γνωστά ή άγνωστα μικρόβια. Η άμεση κινητοποίηση της ιατρικής κοινότητας, η λήψη κατάλληλων μέτρων από τις αρχές και η καθολική εφαρμογή τους, επιτρέπει τον περιορισμό της διάδοσης της ασθένειας, την ανάπτυξη εμβολίων και την ανάπτυξη κατάλληλων φαρμάκων. Ήδη σε αρκετές χώρες υπάρχουν πειραματικά εμβόλια κατά του κορωνοϊού που περνάνε στο στάδιο των ανθρώπινων δοκιμών. Επιπλέον βρίσκονται σε εξέλιξη 80 περίπου κλινικές δοκιμές για νέα αντιικά φάρμακα.

Είναι σίγουρο πως θα νικήσουμε και σε αυτή τη μάχη. Αλλά για να ελαχιστοποιήσουμε τις απώλειες, κυρίως των ευάλωτων ομάδων, θα πρέπει να μείνουμε σπίτι, να πλένουμε τα χέρια μας και να ακολουθούμε τις υποδείξεις των ειδικών και της πολιτείας. Ας θυμηθούμε τι μας λέει ο Νίκος Καζαντζάκης στον «Καπετάν Μιχάλη» «Υπάρχει στον κόσμο τούτον ένας μυστικός νόμος —αν δεν υπήρχε, ο κόσμος θα ‘ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος— σκληρός κι απαραβίαστος: το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».


Μύθοι για τον κορωνοϊό

Οι μαύροι (και οι Τούρκοι) είναι ανθεκτικότεροι γιατί έχουν ειδικά γονίδια! Κρούσματα έχουν ήδη αναφερθεί σε Γκαμπόν, Γκάνα, Ακτή του Ελεφαντοστού, Νιγηρία, Σενεγάλη, Καμερούν, Τόγκο, Νότια Αφρική, Μπουρκίνα Φάσο και Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, καθώς και στην Τουρκία.

Η επιδημία του κορωνοϊού είχε προβλεφθεί το 1981 στο μυθιστόρημα «Τα μάτια του σκότους» του Dean Koontz. Διαβάζοντας το μυθιστόρημα διαπιστώνουμε ότι παρόλο που υπάρχουν μερικές συμπτώσεις, το βιολογικό όπλο με θνησιμότητα 100% που κατασκευάστηκε σε ρωσικά εργαστήρια δεν έχει σχέση με τον κορωνοϊό ο οποίος δεν είναι τεχνητός και έχει θνησιμότητα 3-4%.

Ο ιός δεν θα αντέξει τις υψηλές θερμοκρασίες του Ελληνικού καλοκαιριού. Ωστόσο, αντέχει την θερμοκρασία του ανθρώπινο σώματος (36,6οC) αλλά και τις θερμοκρασίες της Αφρικής και των Μαλδίβων – όπου πρόσφατα επιβλήθηκε καραντίνα λόγω εμφάνισης κρουσμάτων.

Υπάρχει ήδη εμβόλιο και το κρύβουν. Ο ελάχιστος χρόνος ανάπτυξης εμβολίου είναι οκτώ μήνες και πριν κυκλοφορήσει πρέπει να έχει δοκιμαστεί εξαντλητικά σε ανθρώπους. Τέτοιες δοκιμές μόλις αρχίζουν, χωρίς να έχουν μάλιστα προηγηθεί και οι απαραίτητες δοκιμές σε ζώα …

Ένα πιθανό φάρμακο: η νικοτίνη. Οι πρώτες αναλύσεις από την Κίνα δείχνουν ότι οι καπνιστές κινδυνεύουν διπλά να αναπτύξουν θανατηφόρες επιπλοκές. Επιπλέον, είναι γνωστό ότι ο ιός της γρίπης μεταδίδεται με τον καπνό που εκπνέουν οι καπνιστές και κατά συνέπεια κατ’ αναλογία το ίδιο θα συμβαίνει και με τον κορωνοϊό.