18 Ιουλίου 2017

Τελικά ποιος φταίει;

Γονείς, εκπαιδευτικοί, ηγεσίες: όλοι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να περιοριστούν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-296)

«Φταίει η έλλειψη παιδείας!». Αυτή είναι η μόνιμη επωδός σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις για τη σημερινή κατάσταση της χώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπονοούμε την παιδεία που προσφέρεται στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως τα πράγματα είναι κάπως πιο πολύπλοκα …

Γράφαμε τον περασμένο Μάρτιο (Χ.Ν. 7/3/2017) πως η παιδεία ξεκινά από το σπίτι, αφού τα βασικά στοιχεία κοινωνικής συμπεριφοράς τα μαθαίνουμε από τους γονείς μας. Να λέμε καλημέρα, σας παρακαλώ, επιτρέπετε; με συγχωρείτε! ευχαριστώ πολύ! Αλλά και να μη λέμε ψέματα, να είμαστε στην ώρα μας, να μη λέμε άσχημα λόγια. Να σεβόμαστε τους φίλους μας, τους ηλικιωμένους και τους δασκάλους μας. Να είμαστε καθαροί και να μην πετούμε σκουπίδια καταγής. Να φροντίζουμε τα πράγματά μας και να μην βάζουμε χέρι στα πράγματα των άλλων.

Την κοινωνική παιδεία που έχουμε πάρει από το σπίτι μας θα την ενισχύσει στη συνέχεια και το σχολείο. Στο σχολείο θα μάθουμε καλύτερα πώς να σεβόμαστε τον εαυτό μας, τους συνανθρώπους μας με τις ιδιαιτερότητές τους, τη δημόσια περιουσία και το φυσικό περιβάλλον. Και πώς να μην παραβιάζουμε τους νόμους, ιδίως όταν αυτό θέτει σε κίνδυνο την υγεία, τη ζωή και την περιουσία. Στο βιβλίο της 3ης Γυμνασίου «Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή» το κεφάλαιο 12 αναφέρεται στα Δικαιώματα και τις Υποχρεώσεις του Έλληνα πολίτη. Με ειδικές αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος, το παθητικό κάπνισμα και την προστασία των μειονοτήτων και των ατόμων με αναπηρία …

Όμως πέρα από ένα μάθημα αρχών, όπως η αγωγή του πολίτη που προαναφέραμε, υπάρχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλα στοιχεία, τα οποία αν έχουν γίνει κτήμα των παιδιών, θα μπορούσαν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στον περιορισμό ορισμένων αντικοινωνικών συμπεριφορών.

Τροχαία και μπαλωθιές. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που έμαθαν σωστά τη Φυσική της 2ας Γυμνασίου και της 1ης Λυκείου γνωρίζουν πολύ καλά γιατί η υπερβολική ταχύτητα κατά την οδήγηση είναι θανατηφόρα και γιατί οι σφαίρες από τις μπαλωθιές μπορούν να σκοτώσουν. Στα αντίστοιχα βιβλία υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα της απόστασης που χρειάζεται ένα αυτοκίνητο για να σταματήσει ανάλογα με την ταχύτητα με την οποία κινείται. Για την ταχύτητα με την οποία επιστρέφει στη γη ένα βλήμα που εκτοξεύεται στο αέρα, και η οποία είναι η ίδια με την ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου (μείον μια αμελητέα επιβράδυνση λόγω της αντίστασης του αέρα).

Πνιγμοί και κάπνισμα. Το βιβλίο Βιολογία της 1ης Γυμνασίου αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην Αναπνοή μεγάλο μέρος του οποίου αναφέρεται στην αναπνοή στον άνθρωπο. Σε ειδικό πλαίσιο με τίτλο «Όταν τρώμε δεν μιλάμε», υπάρχει αναφορά στην απόφραξη της αεροφόρου οδού από ξένο σώμα (τροφή, σάλιο) αν προσπαθήσουμε να μιλήσουμε ή να αναπνεύσουμε ενώ τρώμε.

Εκτενής αναφορά γίνεται και στις βλάβες που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση στην υγεία με το μεγαλύτερο μέρος του σχετικού κεφαλαίου να διαπραγματεύεται τις βλάβες από το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει αναφορά στην οδηγία για την σήμανση των προϊόντων καπνού αλλά και έναν πίνακα που δείχνει πόσες φορές αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα ανάλογα με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων.

Να σημειώσουμε εδώ ότι όλα τα βιβλία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχουν συνταχθεί με συγχρηματοδότηση 75% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ) και διατίθενται από την πύλη του Υπουργείου Παιδείας για τα διαδραστικά σχολικά βιβλία που και αυτή έχει αναπτυχθεί με ενωσιακή συγχρηματοδότηση.

Όλοι μαζί μπορούμε! Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι αν θέλουμε μια καλύτερη ελληνική κοινωνία στο μέλλον, θα πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Για να αναδείξουν γενιές καλύτερων και πιο καταρτισμένων πολιτών. Που θα γνωρίζουν γιατί δεν πρέπει να αναπτύσσουν υπερβολική ταχύτητα, γιατί δεν πρέπει να μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν, γιατί δεν πρέπει να ρίχνουν μπαλωθιές με πραγματικές σφαίρες αλλά και γιατί δεν πρέπει να καπνίζουν ούτε και να ανέχονται τον καπνό των άλλων.

Θέλουμε αναιδείς και τσαμπουκάδες πολίτες και πολιτικούς; Θέλουμε να συνεχίζουν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές στο δρόμο, στο καφενείο, στους χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας; Συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία μας και την ίδια μας τη ζωή; Στο χέρι μας είναι να αρχίσουμε την επανάσταση από το σπίτι μας, από την τάξη μας, από την προσκοπική μας ομάδα, από την παρέα μας, ακόμη και από την εκκλησία μας.

Θα πρέπει κάποτε να μπορούμε να καυχηθούμε όπως οι αρχαίοι γέροντες Σπαρτιάτες που τραγουδούσαν «Άμμες ποκ΄ ήμες άλκιμοι νεανίαι», δηλαδή «Εμείς είμασταν κάποτε ανδρείοι νέοι». Στους οποίους απαντούσαν οι ενήλικες άνδρες «Άμμες δε γ΄ ειμέν, αι δε λης πείραν λάβε» δηλαδή «Εμείς είμαστε τώρα, αν θέλετε δοκιμάστε». Για να συμπληρώσουν οι νέοι «Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες» δηλαδή «Εμείς όμως θα γίνουμε καλύτεροι».

Γιατί άραγε τα τραγουδούσαν αυτά οι Σπαρτιάτες; Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στον βίο του Λυκούργου, αυτό γινόταν επειδή «και στις μάχες ο βασιλιάς θυσίαζε πρώτα στις Μούσες, για να θυμίζει, όπως φαίνεται, την παιδεία και τις διακρίσεις με τις οποίες είχαν ανατραφεί οι πολίτες ώστε να τις έχουν πρόχειρες και στους κινδύνους ως αιτίες για να διακριθούν μαχόμενοι με πράξεις αντάξιες να εξυμνηθούν».

Ας το προσπαθήσουμε. Το χρωστάμε στους ένδοξους προγόνους μας αλλά και στα παιδιά μας!

11 Ιουλίου 2017

Περί τσιγάρων και εμβολίων

Ακριβότατα τσιγάρα και υποχρεωτικός εμβολιασμός - δύο χρήσιμα μέτρα της νέας γαλλικής κυβέρνησης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-295)

Δύο ενδιαφέρουσες εξαγγελίες έκανε ο νέος Γάλλος πρωθυπουργός στο πλαίσιο των πρόσφατων προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του. Η πρώτη αφορούσε την αύξηση της τιμής του πακέτου των τσιγάρων μέσα στην επόμενη τριετία από τα 7 στα 10 ευρώ, δηλαδή αύξηση κατά 40%!

Όταν ισχύσει η νέα τιμή, η Γαλλία θα είναι η 5η ευρωπαϊκή χώρα με τα ακριβότερα τσιγάρα. Προηγούνται η Νορβηγία (~11€), η Ισλανδία (~11€), η Ιρλανδία (~11€) και η Βρετανία (~10€). Το παγκόσμιο ρεκόρ το κατέχει η Αυστραλία με 16,75 ευρώ το πακέτο, δεύτερη είναι η Νέα Ζηλανδία (~15€) και τρίτη η Νορβηγία. Στην Ελλάδα το ίδιο πακέτο πουλιέται 4 ευρώ, το 84% από τα οποία πηγαίνουν στο κράτος ως φόροι.

Το 2016, όπως προκύπτει από το σχετικό Απολογιστικό Δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, τα έσοδα από την φορολογία καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ανήλθαν σε 3,189 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ΦΠΑ 0,69 δισ. ευρώ και ειδικό φόρο κατανάλωσης 2,49 δισ. ευρώ. Συγκριτικά, οι εισπράξεις από τον ΕΝΦΙΑ για την ίδια περίοδο ανήλθαν συνολικά σε 3,36 δισ. ευρώ!

Οι παραπάνω αριθμοί ίσως να εξηγούν και την απροθυμία της κυβέρνησης να εφαρμόσει με αυστηρότητα το νόμο για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Πόσο όμως επιβαρύνει το κάπνισμα την ελληνική οικονομία; Σε μελέτη του 2011 το κόστος των επιπτώσεων στον προϋπολογισμό δημόσιας υγείας είχε υπολογιστεί ότι ήταν 3,4 δισ. ευρώ.

Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβανόταν δαπάνες λόγω μείωσης της παραγωγικότητας από απουσίες, το κόστος πυρκαγιών που ξεκινούν από τσιγάρα και οι δαπάνες για καθαρισμό π.χ. από τα αποτσίγαρα. Δεν περιλαμβανόταν ούτε η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την καλλιέργεια του καπνού. Με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», είναι σίγουρο ότι η αύξηση της τιμής των τσιγάρων αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους για να περιοριστεί το κάπνισμα και να καλυφθούν τα έξοδα από τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία όπως το έχει χαρακτηρίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η δεύτερη εξαγγελία του Γάλλου πρωθυπουργού ήταν ότι από το 2018 θα καταστούν υποχρεωτικά 11 παιδικά εμβόλια, έναντι των τριών που είναι σήμερα. Έτσι, στα υποχρεωτικά εμβόλια για διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα και τέτανο θα προστεθούν εμβόλια για ιλαρά, ηπατίτιδα Β, γρίπη, κοκκύτη, παρωτίτιδα (μαγουλάδες), ερυθρά, πνευμονία και μηνιγγίτιδα Γ.

Στην Ιταλία, πριν από λίγο καιρό θεσπίστηκε επίσης νόμος για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών με 12 εμβόλια και με υψηλά πρόστιμα (μέχρι 7.500 ευρώ και αφαίρεση της επιμέλειας) για όσους γονείς δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους. Τα μέτρα αυτά κατέστησαν αναγκαία λόγω της αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στην Ιταλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ρουμανία, Πολωνία, Ελβετία και Ουκρανία) τον προηγούμενο χειμώνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στη Ρουμανία καταγράφηκαν και θάνατοι.

Σε μια έρευνα που έγινε το 2016 με τη συμμετοχή 65.819 ατόμων σε 67 χώρες διαπιστώθηκε ότι η Γαλλία ήταν πρώτη στις αμφιβολίες για την ασφάλεια των εμβολίων. Ποσοστό 41% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι δεν τα εμπιστεύονται. Στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 21,4% και στην Ελλάδα 25,4% - δηλαδή ένας στους τέσσερεις!

Να υπενθυμίσουμε ότι οι φόβοι για την ασφάλεια των εμβολίων ξεκίνησαν από μια έρευνα κάποιου βρετανού γιατρού ονόματι Άντριου Γουέκεφιλντ, η οποία δημοσιεύτηκε το 1998 σε αναγνωρισμένο επιστημονικό περιοδικό. Η έρευνα είχε στηριχτεί σε φαλκιδευμένα επιστημονικά στοιχεία και υποστήριζε, εσφαλμένα, ότι υπάρχει σχέση αυτισμού και εντερικής νόσου με το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς και παρωτίτιδας. Η δημοσίευση αποσύρθηκε μερικώς το 2004 και πλήρως το 2010.

Από τον συντάκτη του άρθρου, αφαιρέθηκε η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος λόγω σοβαρών επαγγελματικών παραβάσεων. Η απάτη αποκαλύφθηκε μετά από εκτεταμένες επιδημιολογικές μελέτες σε Βρετανία και ΗΠΑ αλλά και ενδελεχείς αποκαλυπτικές δημοσιογραφικές έρευνες.

Στη συνέχεια, κυκλοφόρησαν διάφορες ψευδείς ειδήσεις για τα εμβόλια, ότι περιέχουν τάχα επικίνδυνες καρκινογόνες ουσίες, ότι προκαλούν φοβερές παρενέργειες, ότι μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και το θάνατο. Βέβαια, με βάση την ισχύουσα ενωσιακή νομοθεσία για την ασφάλεια των προϊόντων θα πρέπει το ενδεχόμενο θύμα να αποδείξει τη σχέση μεταξύ αιτίου (εμβολίου) και αποτελέσματος (ασθένεια ή θάνατος) κάτι που μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μόνο σε μία περίπτωση.

Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι, όπως με όλα τα φάρμακα, έτσι και με τα εμβόλια υπάρχει πάντα μια πάρα πολύ μικρή πιθανότητα εμφάνισης σπάνιων παρενεργειών λόγω αλλεργιών, ευαισθησιών ή αυτοάνοσων παθολογιών του εμβολιαζόμενου. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται πάντα από γιατρό, ο οποίος θα λάβει το οικογενειακό ιστορικό και θα εξετάσει την κατάσταση της υγείας του εμβολιαζόμενου. Είναι γνωστό π.χ. ότι δεν πρέπει να γίνονται εμβόλια σε άτομα που έχουν πυρετό ή σοβαρή λοίμωξη.

Ελπίζουμε ότι και στην Ελλάδα θα ληφθούν κάποτε παρόμοια μέτρα προάσπισης της δημόσιας υγείας με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πόρων …

04 Ιουλίου 2017

Περί εθελοντών

Γραμμένο για όσους και όσες θέλουν να προσφέρουν …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-294)

Η αξιοποίηση των εθελοντών από τις αρμόδιες υπηρεσίες δεν είναι απλή υπόθεση. Κατ' αρχάς γιατί ο καθένας μπορεί να εμφανιστεί σε μια πυρκαγιά, σε μια πλημμύρα, σε έναν σεισμό και να δηλώσει ότι θέλει να βοηθήσει. Όμως, αν δεν μπορεί να αποδείξει ότι έχει τις απαραίτητες γνώσεις η παρουσία του όχι μόνο μπορεί να αποβεί άκαρπη αλλά ενδέχεται να εμποδίσει και το έργο των ομάδων που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση του περιστατικού ή της καταστροφής.

Παράλληλα, ακόμη κι αν εμφανιστεί κάποια ομάδα εθελοντών που είναι εκπαιδευμένη και πιστοποιημένη για την παροχή υπηρεσιών διάσωσης, πρώτων βοηθειών ή ψυχολογικής υποστήριξης, δεν είναι σίγουρο ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν εκπαιδευτεί για να αξιοποιήσουν οργανωμένα την εθελοντική προσφορά. Αν ο διοικητής της επέμβασης δεν έχει δοκιμάσει τη συνεργασία σε συνθήκες άσκησης, αν δεν μιλάει την ίδια γλώσσα με τους επικεφαλής των εθελοντικών ομάδων ή τέλος αν θεωρεί ότι οι εθελοντές δεν είναι σε θέση να προσφέρουν χρήσιμο έργο την δεδομένη χρονική στιγμή, το αποτέλεσμα θα είναι χαμένος χρόνος, χαμένες ευκαιρίες, απογοήτευση ακόμη και αγανάκτηση. Που μπορεί να μετατραπεί ακόμη και σε ανοικτή σύγκρουση …

Η ελληνική νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας αλλά και τα συμπεράσματα από ημερίδες εργασίας και ασκήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν αυτές ακριβώς τις δύο πλευρές. Αφενός εκπαίδευση και πιστοποίηση των εθελοντών και των οργανώσεων τους. Και αφετέρου ένταξη των εθελοντικών οργανώσεων στη διαδικασία σχεδιασμού και άσκησης των επιχειρησιακών υπηρεσιών που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών.

Όμως, εθελοντές δεν χρειάζονται μόνο στη φάση της επέμβασης, δηλαδή όταν μαίνεται η πυρκαγιά, όταν χτυπήσουν ο σεισμός και η πλημμύρα. Υπάρχουν πολυάριθμες καλά εκπαιδευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης αλλά στον τομέα της πρόληψης φαίνεται πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις. Και η πρόληψη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εκπαίδευση των πολιτών στις ανάλογες συμπεριφορές. Απομακρύνοντας ξερόχορτα και σκουπίδια εξασφαλίζουμε μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς. Οι εκπαιδευμένοι πολίτες γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν πριν αλλά και αμέσως μετά τον σεισμό ή την πλημμύρα. Η σωστή συμπεριφορά στο τιμόνι μειώνει τα τροχαία.

Επιπλέον, πρώτες βοήθειες δεν χρειάζονται μόνο τα θύματα μεγάλων καταστροφών αλλά και τα παιδιά μας, οι γείτονές μας και οι συμπολίτες μας που εμπλέκονται σε ατυχήματα. Και όλοι, τα θύματα αλλά και οι συγγενείς τους χρειάζονται ψυχολογική στήριξη αμέσως μετά το ατύχημα ή την καταστροφή για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις, την αποκαλούμενη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (PTSD). Η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως μπορεί να δηλητηριάσει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του θύματος ή των συγγενών του.

Στην εποχή της κρίσης οι εθελοντές προσφέρουν επίσης πολύτιμες υπηρεσίες στους αναξιοπαθούντες συμπολίτες μας. Πολλοί και πολλές βοηθούν σε συσσίτια, στην προσφορά τροφίμων, ρουχισμού και άλλου εξοπλισμού, ή ακόμη υποστηρίζουν μαθητές που δεν έχουν τα μέσα να σπουδάσουν. Κι εδώ, η εθελοντική προσφορά πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο αναγνωρισμένων δομών, προκειμένου να επιτυγχάνεται το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα αλλά και να υπάρχει ο απαιτούμενος έλεγχος της νομιμότητας των δράσεων.

Η εθελοντική προφορά είχε πάρει στο παρελθόν και μιαν άλλη μορφή με την προσωπική εργασία πολιτών στην κατασκευή δημοτικών έργων υποδομής. Κατ' αρχάς είχε προβλεφθεί νομοθετικά (Ν. 3427/1909 Περί οδοποιίας) η υποχρεωτική αμισθί εργασία των πολιτών ηλικίας 18 έως 65 ετών στην κατασκευή δημοτικών και επαρχιακών δρόμων. Ο νόμος αυτός δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε πλήρως επειδή αντέδρασαν οι πολίτες στην πρόβλεψη «Περί προσωπικής εργασίας» αλλά και οι δήμοι που δεν ήθελαν να επιφορτισθούν με το κόστος συντήρησης της οδοποιίας.

Ωστόσο, σε αρκετούς δήμους και χωριά της Κρήτης οι πολίτες ανασκουμπώθηκαν και κατασκεύασαν σημαντικά έργα υποδομής. Στο νομό Χανίων, στο Καστέλι Κισσάμου, κατά τη δεκαετία του 1950 οι κάτοικοι εργάστηκαν εθελοντικά για να φέρουν το νερό από τη θέση «Κρύα βρύση» στα πρώτα σπίτια του οικισμού. Χρησιμοποιήθηκε σιδερένιος αγωγός και μια πετρελαιοκίνητη αντλία που κι αυτή ήταν δωρεά ενός πολίτη. Και στο χωριό Λάκκοι, οι κάτοικοι, έφεραν νερό από τα βουνά με προσωπική εργασία γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1960.

Στο Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και συγκεκριμένα στο χωριό Δρυμίσκος οι ναοί της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Προκοπίου χτίστηκαν με προαιρετικές εισφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων. Και στο χωριό Πεύκοι του Δήμου Μακρύ Γιαλού Λασιθίου, οι κάτοικοι, με δωρεάν παραχώρηση της προσωπικής τους εργασίας κατά την δεκαετία του 1950, κατασκεύασαν στέρνες για να ποτίζουν τα χωράφια τους και έκαναν την διάνοιξη του αυτοκινητόδρομου από Λιθίνες προς Πεύκους και Άγιο Στέφανο.

Στην Πελοπόννησο, θυμάμαι τις παλιές ιστορίες για την κατασκευή ενός μεγάλου τμήματος του δρόμου Λεωνιδίου-Κοσμά από εθελοντές. Είναι ο περίφημος «δρόμος των 100 ημερών» που ονομάστηκε έτσι γιατί οι κάτοικοι τον ολοκλήρωσαν το 1951 μέσα σε 100 ημέρες για να σπάσουν την απομόνωση του χωριού τους. Αψηφώντας τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και το κακοτράχαλο έδαφος και δουλεύοντας ουσιαστικά με κασμάδες και φτυάρια …

Τέλος, στο φτωχό χωριό Άγιο Γάλας της βόρειας Χίου οι πάμπτωχοι αγρότες βρήκαν χρόνο να κτίσουν με εθελοντική εργασία και με δωρεά ενός εύπορου πολίτη, το σχολείο του χωριού, μαζί με ένα δωμάτιο που χρησίμευε και ως κατοικία του δασκάλου. Αλλά και στα Θυμιανά, ένα χωριό στη μέση του εύφορου χιώτικου κάμπου, η εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου χτίστηκε μέσα σε μια οκταετία (1890-1898) επί Τουρκοκρατίας, ουσιαστικά με εθελοντική προσωπική εργασία των κατοίκων.

Φανταστείτε έναν δήμαρχο, έναν ιερωμένο, έναν πολιτικό να ζητήσει σήμερα από τους πολίτες να συμβάλλουν με την εθελοντική τους εργασία σε αντίστοιχες κατασκευές. Ή να εργαστούν μια μέρα της εβδομάδας δωρεάν για την τόνωση της εθνικής οικονομίας. Όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά το πόλεμο. Αν δεν λοιδορηθεί, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αντιμετωπίσει την, συχνά εκβιαστική απαίτηση, όλοι οι εργαζόμενοι να προσληφθούν ως μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι!

«Mη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για εσένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου» είχε πει ο Τζόν Κένεντι, ο πρόωρα δολοφονημένος πρόεδρος των ΗΠΑ. Ένα δίδαγμα που όλοι οι Έλληνες θα πρέπει κάποτε να το εμπεδώσουμε …

27 Ιουνίου 2017

Ας σώσουμε την ελληνική φύση!

Για να σώσουμε το περιβάλλον, και τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας, ας μετανοήσουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-293)

Αναρωτιόμαστε πριν από ένα μήνα «Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;» με τα σκουπίδια τους (Χ.Ν. 16/5/2017). Λίγες μέρες αργότερα η εφημερίδα μας αναφέρθηκε στον «Εισαγόμενο πολιτισμό» δημοσιεύοντας (Χ.Ν. 23/5/2017) τη φωτογραφία της Νορβηγίδας Μία Ράμβικ, ενώ συλλέγει σκουπίδια στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας όπου έχει έλθει για διακοπές. Μάλιστα η ίδια εκμυστηρεύτηκε στον Σταύρο Πλανάκη, που έστειλε τη φωτογραφία, «ότι έρχεται συχνά στην Κρήτη και κάθε μέρα, η ίδια και η παρέα της, κάνουν περιπάτους καθαριότητας».

Τις προάλλες διάβασα σε ενημερωτική ιστοσελίδα ότι «Έφριξαν με τον σκουπιδότοπο στον Μπάλο οι Γάλλοι του ριάλιτι». Δημοσιεύτηκαν μάλιστα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Χανιώτη φωτογράφου και συνοδού της παραγωγής Γιώργο Μαζωνάκη (Έφορος Σπηλαιολογίας & Canyoning ΕΟΣ Χανίων) μαζί με προτάσεις προς τις αρμόδιες αρχές. Τέλος, την περασμένη εβδομάδα το γύρο του διαδικτύου έκαναν οι φωτογραφίες της 17χρονης Willow, κόρης του γνωστού ηθοποιού Will Smith, η οποία μάζεψε με την παρέα της 22 σακούλες πλαστικά και άλλα σκουπίδια στους Αντίπαξους όπου παραθέριζε.

Σε αντίθεση με του Δημάρχους Χανίων και Κισσάμου οι οποίοι, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν αντέδρασαν σε κανένα από τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Δήμαρχος Παξών θεώρησε τις 22 σακούλες «απίστευτα υπερβολικό νούμερο». Και δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «οι παραλίες που είναι ανοιχτές στο πέλαγος μπορούν να γεμίσουν ανά πάσα ώρα και στιγμή σκουπίδια, αφού στην Αδριατική υπάρχουν νησίδες από σκουπίδια που επιπλέουν και μπορεί να παρασυρθούν ανά πάσα στιγμή από τον καιρό».

Έστω κι έτσι όμως, η ρύπανση της φύσης και ιδιαίτερα των θαλασσών και των ωκεανών από μη βιοαποδομήσιμα σκουπίδια, αποτελεί τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα που απειλεί όλους τους κρίκους της τροφικής αλυσίδας - ακόμη και τον άνθρωπο.

Όμως στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι τραγική. Και σε αυτό συμβάλουν όχι μόνο η αδιαφορία των αρμοδίων αλλά και οι περισσότεροι πολίτες. Υπάρχει βέβαια μια μικρή μειοψηφία ανθρώπων - μαθητές, πρόσκοποι, υποστηρικτές του «Όλοι μαζί μπορούμε», μέλη φυσιολατρικών συλλόγων, ευαισθητοποιημένοι τουρίστες και πολίτες - που κάθε λίγο και λιγάκι ανασκουμπώνονται και μαζεύουν τα σκουπίδια που «σκόρπισαν» στη φύση μερικοί συμπολίτες μας που κατά τη γνώμη μου επιδεικνύουν ασυνειδησία, έλλειψη πολιτισμού και τελικά ανθελληνική εγκληματική συμπεριφορά.

Ασυνειδησία, γιατί πετώντας σκουπίδια δεξιά κι αριστερά δεν έχουν συναίσθηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο φυσικό τοπίο, στα ζώα, τα πουλιά και τα ψάρια που πεθαίνουν γιατί τρώνε τα πλαστικά σκουπίδια. Έλλειψη πολιτισμού, γιατί ενώ οι περισσότεροι κοκορεύονται πως είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων δεν γνωρίζουν ότι στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών. Και αστυνόμοι επιφορτισμένοι για την επιτήρηση της εφαρμογής του νόμου.

Ανθελληνική συμπεριφορά, γιατί ενώ γνωρίζουν ότι ο τουρισμός είναι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας κάνουν ό,τι μπορούν για να τον υπονομεύσουν. Είναι ντροπή να παρακινούνται οι ξένοι επισκέπτες να καθαρίσουν ακτές, δρόμους και δάση από τα σκουπίδια που έχουν αφήσει κυρίως οι ιθαγενείς. Τέλος εγκληματική συμπεριφορά, γιατί βλάπτουν ανεπανόρθωτα την ελληνική φύση με σκουπίδια τα οποία χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια να αποδομηθούν και τα οποία μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν σε εμάς και τα παιδιά μας.

Όπως ήδη είπα, οι παραπάνω χαρακτηρισμοί δεν αφορούν όλους τους κατοίκους αυτής της χώρας. Από τους προσκόπους για παράδειγμα μάθαμε να μαζεύουμε τα σκουπίδια μας μετά από κάθε εξόρμηση στη φύση. Να μην αφήνουμε ίχνη από την παρουσία μας σε δάση και ακτές. Αν κατασκηνώναμε σκάβαμε πάντα έναν λάκκο που χρησίμευε ως αποχωρητήριο. Τα σκουπίδια τα παίρναμε μαζί μας ή τα ρίχναμε στους κάδους απορριμμάτων. Ακόμη και τα υπολείμματα της προσκοπικής πυράς έπρεπε να θαφτούν επιμελώς.

Δεν είναι δυνατόν κάθε κάτοικο αυτής της χώρας να πρέπει να τον ακολουθεί ένας στρατός από εθελοντές για να μαζεύει τα σκουπίδια του! Αλλά δεν αρκεί να μην σκορπίζουμε σκουπίδια. Θα πρέπει να μάθουμε να τα ανακυκλώνουμε σωστά. Ευτυχώς κι εδώ έχει γίνει πολύ δουλειά στα σχολεία, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν για την ανακύκλωση. Όμως αν δεν βοηθά το σπίτι, ο δήμος και γενικότερα το περιβάλλον η γνώση αυτή σιγά-σιγά ξεθωριάζει και απλά δεν εφαρμόζεται.

Και όμως. Όλοι μας μπορούμε να ασχοληθούμε σοβαρά με τον περιορισμό των σκουπιδιών που παράγουμε. Αλλάζοντας μερικές καθημερινές μας συνήθειες. Πίνοντας νερό από ένα παγούρι και όχι από πλαστικά μπουκαλάκια μιας χρήσης. Κάνοντας τα ψώνια μας με τσάντα πολλαπλών χρήσεων χωρίς πλαστικές σακούλες μιας χρήσης - οι οποίες ούτως ή άλλως σε λίγους μήνες προβλέπεται να χρεώνονται. Χρησιμοποιώντας μπατονέτες με ξύλινο στέλεχος και όχι με πλαστικό. Αγοράζοντας φρούτα χύμα σε χάρτινες σακούλες και όχι σε πλαστικές συσκευασίες. Καταργώντας τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα και τα πλαστικά πιάτα στις εκδρομές μας.

Κουβαλώντας το δικό μας ατομικό θερμός για να βάλουμε τον καφέ μας και δεν χρησιμοποιούμε πλαστικά ποτηράκια μιας χρήσης. Μη χρησιμοποιώντας οδοντόπαστες και καλλυντικά που περιέχουν πλαστικά μικροσφαιρίδια. Καταργώντας ακόμη και το πλαστικό καλαμάκι ή τις υγρές πλαστικές πετσέτες μιας χρήσεως.

Και φυσικά γινόμαστε φανατικοί της ανακύκλωσης. Ιδίως των υλικών που χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να αποδομηθούν στην φύση. Και όταν αποδομούνται εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και καταλήγουν, με τη μορφή μικροσωματιδίων, στην τροφή μας και τελικά στο ίδιο μας το σώμα. Μερικά χτυπητά παραδείγματα του χρόνου που απαιτείται για να διαλυθούν στη θάλασσα: γυάλινα μπουκάλια (1 εκατ. χρόνια!), πετονιές (600 χρόνια), πλαστικά μπουκάλια (450 χρόνια), κουτάκια αλουμινίου από αναψυκτικά και μπύρες (80-200 χρόνια), λαστιχένιες σόλες, πλαστικά ποτηράκια, μεταλλικές κονσέρβες (γύρω στα 50 χρόνια), πλαστικές σακούλες (10-20 χρόνια), φίλτρα από τσιγάρα (1-5 χρόνια).

Θέλουμε άραγε μια καθαρότερη Ελλάδα; Θέλουμε πράγματι ένα υγιεινότερο περιβάλλον για εμάς και για τα παιδιά μας; Θέλουμε στ' αλήθεια να λεγόμαστε πολιτισμένοι; Ένας τρόπος υπάρχει. Να μετανοήσουμε! Να αλλάξουμε νοοτροπίες και καθημερινές συνήθειες! Και να διδάξουμε με το παράδειγμά μας τις νεώτερες γενιές! Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Οι ευκαιρίες, οι εποχές δεν περιμένουν!

13 Ιουνίου 2017

Γράμμα σ' ένα γιασεμί

Γραμμένο με ρομαντική διάθεση αλλά και σαφή αίσθηση της ελληνικής πραγματικότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-292)

Αγαπητό μου γιασεμί,

πόσο χαίρομαι που άρχισες να αναπτύσσεσαι. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν ένα σωστό κλάδεμα. Να κοπούν τα άχρηστα, αντιπαραγωγικά κομμάτια. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν τα κλαδιά που αγωνιούσαν να ξεπεταχτούν. Με δυο-τρία σύρματα για υποστήριξη και καθημερινό πότισμα η ανάπτυξή σου είναι ορατή μέρα με τη μέρα.

Το ξέρω πως το κλάδεμα πονάει. Όμως δεν το αγνοείς πως έγινε με αγάπη. Ακόμη και ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές του αναφέρθηκε στο κλάδεμα του κλήματος, ιδίως εκείνου που καρποφορεί, προκειμένου να καρποφορήσει περισσότερο. (Ιωαν 15:2 «…πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτὸ, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ»).

Ξέρω πως είναι στη φύση σου να σκαρφαλώνεις σε φράκτες και τοίχους και με τα λουλούδια σου να γεμίζεις τον αέρα όμορφα αρώματα και ευωδιές. Θα 'λεγε κανείς ότι είσαι σαν τους Έλληνες που από τη φύση τους θέλουν να προοδεύουν. Αλλά για να καρποφορήσουν θα πρέπει, όπως κι εσύ, να βρεθούν στο κατάλληλο περιβάλλον. Τα οποίο αν δεν το βρουν στον τόπο τους θα το αναζητήσουν με πόνο ψυχής κάπου στην ξενιτιά.

Ξέρεις γιασεμί μου πόσο δύσκολο είναι να σε ξεριζώσουν από εδώ που μεγάλωσες κι έβγαλες τα πρώτα σου λουλούδια και να σε μεταφυτεύσουν σε άλλο τόπο, κρύο, βροχερό, γεμάτο καταχνιά και επιφυλακτικά βλέμματα; Χωρίς ελιές, χωρίς λεμονιές, χωρίς την ελληνική θάλασσα και τον λαμπρό ελληνικό ήλιο;

Αλλά και πόσο δύσκολο είναι να αναπτυχθείς στον τόπο σου όταν τριγύρω σου έχει ξεφυτρώσει ένα πλέγμα από βάτα και αγριόχορτα που σε πνίγουν. Όταν τριγύρω σου βλέπεις σκουπίδια και όλων των λογιών τα πλαστικά πεταμένα από ασυνειδήτους. Όταν χωρίς ντροπή οι καπνιστές σε φλομώνουν με τον δηλητηριώδη καπνό από τα τσιγάρα τους. Όταν πρέπει να προσέχεις διπλά και τρίδιπλα στο δρόμο μη σε σκοτώσει ο μεθυσμένος, ο καμικάζι, όσοι μιλούν στο κινητό και όσοι δεν σέβονται ούτε τα φανάρια ούτε τα σήματα της τροχαίας.

Αναρωτιέσαι βέβαια γιατί κάθομαι και στα λέω; Και μάλιστα ακούγοντας και την συναυλία κλασσικής μουσικής από το κανάλι της Βουλής! Ξέρω πως σου αρέσει η όμορφη απαλή μουσική. Σε λίγο θα μας πάρουν τ' αυτιά τα αρσενικά τζιτζίκια. Που θα τραγουδούν για να προσελκύσουν το ταίρι τους και να ζευγαρώσουν. Κι αυτή η μουσική μας αρέσει αφού αναγγέλλει την έναρξη του καλοκαιριού με τις ζέστες, τα καρπούζια, τα σύκα και τα άλλα όμορφα φρούτα.

Το καλοκαίρι, που το περιμένουν χιλιάδες συμπατριώτες μας για να δουλέψουν στις διάφορες εποχιακές δουλειές ώστε να καλύψουν τα έξοδα όλης της χρονιάς. Μερικοί για να αισχροκερδήσουν σε βάρος ανυποψίαστων τουριστών. Άλλοι για να ασκήσουν το «ευγενές» άθλημα της φοροδιαφυγής μη κόβοντας αποδείξεις ή μη εκδίδοντας τιμολόγια. Έτσι που να επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο τα εύκολα θύματα της εφορίας. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι …

Μη φοβάσαι όμως. Τα συνήθη θύματα θα διαμαρτυρηθούν στους δρόμους, σε διαδηλώσεις και πορείες. Αλλά δεν πρόκειται να αντιδράσουν ποτέ όταν θα βλέπουν την παρανομία να διαπράττεται μπροστά στα μάτια τους. Θα θεωρήσουν ότι αν καταγγείλουν τον παράνομο θα θεωρηθούν ρουφιάνοι και καταδότες. Γιατί όσο κι αν θέλουν να θεωρούνται πολίτες μιας πολιτισμένης χώρας είναι στην πραγματικότητα αυτό που λέει κι ο ποιητής «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα …». Που περιμένουν κάποιο θάμα το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να έλθει αν δεν σηκωθούν, αν δεν ανασκουμπωθούν, αν δεν δουλέψουν με πείσμα και χωρίς φωνασκίες.

Όλα αυτά στα λέω αγαπητό μου γιασεμί γιατί αύριο θα έχεις σκαρφαλώσει λίγο πιο πάνω και μεθαύριο ακόμη παραπάνω. Σα να μου λες πως έχω δίκιο, πως συμφωνείς με τα λεγόμενά μου. Ίσως να σκαρφάλωνες και χωρίς να ακούσεις τον πρωινό μου μονόλογο. Σίγουρα δεν θα το έκανες αν δεν σε είχαμε κλαδέψει και ποτίσει.

Όμως όλα όσα σου είπα τα λέω και τα γράφω εδώ και χρόνια. Και δυστυχώς έχω την εντύπωση ότι τα πράγματα αντί να καλυτερεύουν γίνονται κάθε μέρα και χειρότερα. Περισσότερη αυθαιρεσία. Περισσότερα σκουπίδια. Περισσότερα τροχαία. Πιο σκυθρωπά πρόσωπα στο δρόμο. Λιγότερες καλημέρες. Αν μάλιστα τολμήσεις να κάνεις κάποια καλοπροαίρετη παρατήρηση αντιμετωπίζεις ειρωνείες και συγκατάβαση. Αν τολμήσεις να επικαλεσθείς το νόμο θα σε πούμε μέχρι και φασίστα. Μάλιστα θα σου επιτεθούν ακόμη και όσοι θίγονται άμεσα από τις παραβατικές συμπεριφορές για τις οποίες θα τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς.

Θα μου πεις πως έχουμε τις εκλογές για να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Όμως, όπως εσύ δεν μπορείς να μετακινηθείς ούτε ένα μέτρο από το μέρος που σε έχουν φυτέψει, έτσι και το εκλογικό σώμα βρίσκεται κάθε φορά μπροστά σε ένα διπλό αδιέξοδο (double bind όπως το λένε οι ψυχολόγοι). Όλοι γνωρίζουν κατά βάθος πως ό,τι κι αν ψηφίσουν τα πράγματα δεν θα πάνε καλύτερα. Κι έτσι φτάνουμε να ψηφίζουμε το «μη χείρον» το οποίο μερικοί και θεωρούν ότι είναι και πολύ παραπάνω από το βέλτιστο! Ή να μην συμμετέχουμε καθόλου στα κοινά κάτι που είναι ακόμη χειρότερο …

Τι ευτυχισμένο που είσαι γιασεμί μου! Ακολουθείς αυτό που σου επιτάσσει η φύση και δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου αναπτυσσόμενο χάρις στο κλάδεμα, στο πότισμα και στο λίπασμα που σου βάζουν όταν πρέπει. Πόσο θα ήθελα να σου μοιάσει κι η πατρίδα μας … Για να ανθίσει και να ευωδιάσει όπως της αξίζει!

06 Ιουνίου 2017

Προσεκτική οδήγηση για λιγότερα τροχαία!

12% των θανατηφόρων τροχαίων οφείλεται στη απόσπαση της προσοχής του οδηγού με κύριο υπεύθυνο τα έξυπνα κινητά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-291)

Παρατηρώ συχνά οδηγούς να μιλούν αμέριμνοι στο κινητό τηλέφωνο ενώ κρατούν το τιμόνι. Άλλοι τρώνε ή συζητούν με τους επιβάτες. Μερικές κυρίες χτενίζονται ή βάφονται. Άλλοι διαβάζουν έγγραφα ή και βιβλία. Είναι προφανές ότι δεν έχουν συναίσθηση του κινδύνου να προκαλέσουν ακόμη και θανατηφόρο ατύχημα λόγω απροσεξίας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας, η συμπεριφορά κατά την οδήγηση όποιου ή όποιας δεν προσέχει π.χ. μιλάει στο κινητό, ισοδυναμεί με εκείνη ατόμου που έχει καταναλώσει 4 μπύρες. Αν μάλιστα στέλνει μήνυμα με το κινητό του ενώ οδηγεί, έχει 23 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα!

Παράλληλα, με βάση τον ελληνικό Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2016 βεβαιώθηκαν 25.381 παραβάσεις χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2015 όταν είχαν βεβαιωθεί 19.730 τέτοιες παραβάσεις. Συγκριτικά στο Βέλγιο η αστυνομία βεβαιώνει κάθε χρόνο περίπου 100.000 τέτοιες παραβάσεις.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις στατιστικές της Αστυνομίας για το 2016, το 12% των θανατηφόρων τροχαίων στην Ελλάδα οφειλόταν στην απόσπαση της προσοχής του οδηγού. Είναι κάτι που εξηγείται εύκολα αφού η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ή κάποια άλλη ασχολία προκαλεί υπερφόρτωση του εγκεφάλου με αποτέλεσμα ο οδηγός να φρενάρει ασυναίσθητα αφού δεν μπορεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα - να μιλάει, να τρώει ή να καλλωπίζεται και να οδηγεί!

Όσο δεν ασχολείται αποκλειστικά με το τιμόνι και τον δρόμο, οδηγεί με μειωμένη ταχύτητα και έχει προσβληθεί από «τύφλωση λόγω απροσεξίας». Καρφώνει το βλέμμα μπροστά αλλά δεν βλέπει τι συμβαίνει γύρω. Δεν ακολουθεί ευθύγραμμη τροχιά και ο χρόνος αντίδρασής του αυξάνεται.

Ακόμη και η χρήση συστήματος ανοικτής ακρόασης επηρεάζει την οδήγηση. Από έρευνα του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας προκύπτει ότι οι οδηγοί που χρησιμοποιούσαν τέτοιο σύστημα πρόσεχαν πολύ λιγότερο τις πινακίδες (-44%), τα άλλα οχήματα (-28%) και τους καθρέπτες. Είχαν επίσης την τάση να οδηγούν στη μεσαία λωρίδα κυκλοφορίας. Το συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και με σύστημα ανοικτής ακρόασης ο οδηγός θα πρέπει να διακόψει την επικοινωνία αμέσως αφού εξηγήσει στον καλούντα ότι οδηγεί.

Όμως, ακόμη κι αυτή η σύντομη επικοινωνία μπορεί να αποβεί μοιραία. Ποια είναι λοιπόν η λύση; Ευτυχώς εδώ μπορεί να βοηθήσει η τεχνολογία. Η βελγική εφημερίδα Le Soir παρουσίασε πρόσφατα τρεις νέες εφαρμογές για έξυπνα κινητά, οι οποίες εξασφαλίζουν την απομόνωση του οδηγού κατά την οδήγηση.

Οδηγώ, καλέστε αργότερα. Η Samsung προτείνει μια νέα εφαρμογή, την «In Traffic Reply». Η εφαρμογή, ανιχνεύει μέσω γεωεντοπισμού την ταχύτητα του οχήματος, ανεξάρτητα αν είναι ποδήλατο, μοτοσυκλέτα ή αυτοκίνητο. Μόλις η ταχύτητα αυτή ξεπεράσει τα 10 χιλιόμετρα την ώρα, η εφαρμογή, εφόσον έχει ενεργοποιηθεί, απαντά αυτόματα στις εισερχόμενες κλήσεις αλλά και στα μηνύματα. Στις κλήσεις απαντά με ένα ηχογραφημένο μήνυμα και στα μηνύματα με ένα ανάλογο γραπτό μήνυμα: «Αυτή τη στιγμή οδηγώ, παρακαλώ καλέστε αργότερα!».

Δυστυχώς, προς το παρόν η εφαρμογή αυτή είναι συμβατή μόνο με έξυπνα κινητά Samsung. Επιπλέον, ακόμη κι αν αυτή (ή κάποια άλλη παρόμοια εφαρμογή) διατεθεί σε όλα τα έξυπνα κινητά, οι χρήστες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η χρήση του γεωεντοπισμού καταναλώνει πολύ μπαταρία.

Για εταιρικά αυτοκίνητα. Μια άλλη εφαρμογή που απευθύνεται σε εταιρείες με στόλο αυτοκινήτων λειτουργεί διαφορετικά. Το Freeedrive, απαιτεί κατ' αρχήν την εγκατάσταση μιας πλακέτας σε κάθε αυτοκίνητο (που κοστίζει 50 ευρώ ετησίως). Η πλακέτα περιλαμβάνει κάρτα ασύρματης επικοινωνίας που ενεργοποιεί αυτόματα μιαν εφαρμογή στο έξυπνο κινητό του οδηγού μόλις ξεκινήσει το όχημα. Αν ο οδηγός πιάσει το κινητό του ενώ οδηγεί ακούει μιαν ενοχλητική ηχητική προειδοποίηση και λαμβάνει ένα γραπτό μήνυμα μαζί με μια δόνηση. 9 στους 10 οδηγούς σταμάτησαν να χρησιμοποιούν το τηλέφωνο κατά την οδήγηση.

Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης υποτροπής το σύστημα επιτρέπει επίσης την αυτόματη διακοπή του σήματος στο κινητό μόλις ο οδηγός βάλει το κλειδί στη μηχανή. Πρόκειται για ριζική αντιμετώπιση, αλλά συχνά αναγκαία - ιδίως σε λεωφορεία, φορτηγά, ταξί και οχήματα διανομής, των οποίων οι οδηγοί συχνά χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο χωρίς περιορισμό …

Κλωβός Φαραντέι. Ο κλωβός Φαραντέι είναι ένα μεταλλικό πλέγμα που θωρακίζει τον χώρο τον οποίο περιβάλλει από ηλεκτρικά πεδία και ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Χρησιμοποιείται για την προστασία ευαίσθητων οργάνων ή ακόμη και για την αντικεραυνική προστασία κτιρίων. Αν κλείσετε το κινητό σας σε έναν κλωβό Φαραντέι, το απομονώνετε τελείως και δεν μπορείτε να λάβετε καμία κλήση ούτε μήνυμα. Ο κλωβός βέβαια θα πρέπει να είναι γειωμένος.

Ένα τέτοιο σύστημα μελετά η αυτοκινητοβιομηχανία Νισάν για το Juke, το νέο της όχημα ψυχαγωγίας/εργασίας (SUV). Αν το κινητό τοποθετηθεί στην ειδική θήκη απομονώνεται από τα σήματα κινητής, τα WiFi και τις συνδέσεις Bluetooth. Προβλέπεται μόνο ενσύρματη σύνδεση για την μετάδοση στο αυτοκίνητο της μουσικής που έχει αποθηκευτεί στη συσκευή. Πρόκειται για δραστική λύση για όποιον ή όποιαν νοιώθει ότι δεν μπορεί να αντισταθεί στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση.

Άλλες εφαρμογές. Υπάρχουν βέβαια και λιγότερο περίπλοκες εφαρμογές που επιτρέπουν την απάντηση σε εισερχόμενες κλήσεις και μηνύματα. Όμως αυτές πρέπει να ενεργοποιηθούν πριν από την αναχώρηση και να απενεργοποιηθούν μόλις ο οδηγός βγει από το αυτοκίνητο. Και φυσικά, υπάρχει πάντα η επιλογή απενεργοποίησης της συσκευής πριν αρχίσει η οδήγηση.

Ο καθένας και η καθεμιά από εμάς θα επιλέξει τη λύση που του ταιριάζει ανάλογα με την αξία που δίνει στην ανθρώπινη ζωή. Τη δική του και εκείνη των αγαπημένων του. Η έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης κατά την οδήγηση μπορεί να σκοτώσει. Αξίζει τον κόπο να βάζει κανείς τη ζωή του σε κίνδυνο με αυτό τον τρόπο;

30 Μαΐου 2017

Το κάπνισμα μας απειλεί όλους!

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος να υπενθυμίσουμε ότι το κάπνισμα απειλεί καπνιστές και μη καπνιστές, την οικονομία και το περιβάλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-290)

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 31 Μαΐου, με βάση απόφαση που πήρε το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Στόχος της είναι να μας υπενθυμίζει τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Το θέμα της φετινής ενημερωτικής εκστρατείας του ΠΟΥ είναι οι τρόποι με τους οποίους το κάπνισμα αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη.

Υγεία. Με το κάπνισμα ο οργανισμός προσλαμβάνει 4.000 περίπου άχρηστες ουσίες από τις οποίες οι 55 είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνες. Μερικές είναι ιδιαίτερα τοξικές (π.χ. πίσσα, αμμωνία, ασετόν, μονοξείδιο του άνθρακα) ενώ η νικοτίνη, που είναι καθαρό δηλητήριο, δημιουργεί εθισμό και εξάρτηση. Το αποτέλεσμα είναι το κάπνισμα να έχει δραματικές επιπτώσεις στη υγεία.

Ο καρκίνος του πνεύμονα αφορά στη συντριπτική του πλειοψηφία καπνιστές (πάνω από 90%) και είναι ιδιαίτερα θανατηφόρος. Όμως, το κάπνισμα συνδέεται και με καρκίνους στα χείλη, τη στοματική κοιλότητα, τον λάρυγγα, την ουροδόχο κύστη (επίσης πάνω από το 90% των πασχόντων είναι καπνιστές) αλλά και στο πάγκρεας, το στομάχι, τη μήτρα και τα νεφρά.

Με το κάπνισμα συνδέεται το 25% των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις. Σε άνδρες 40-45 ετών το κάπνισμα αυξάνει από 3 έως 6 φορές τον κίνδυνο εκδήλωσης θανατηφόρου καρδιακού επεισοδίου. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια λόγω ισχαιμικής καρδιοπάθειας πενταπλασιάζει την πιθανότητα θανάτου, ενώ σε όσους έχουν ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου και συνεχίζουν να καπνίζουν, ο κίνδυνος νέου εμφράγματος τριπλασιάζεται. Σε γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά η τάση για θρομβώσεις που συνεπάγεται η λήψη τους μεγιστοποιείται με το κάπνισμα. Να σημειωθεί ότι οι θάνατοι που προκαλούνται από καρδιαγγειακές νόσους λόγω καπνίσματος είναι πολύ περισσότεροι από τους θανάτους που προκαλούνται από τους καρκίνους των πνευμόνων και της ουροδόχου κύστης.

Με το κάπνισμα συνδέονται άμεσα η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το πνευμονικό εμφύσημα. Αλλά και η κάμψη της σεξουαλικής ικανότητας στους άνδρες και η μείωση της γονιμότητας στις γυναίκες. Επιπλέον, οι έγκυες που καπνίζουν παρουσιάζουν πιθανότητα αποβολής ενώ έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γεννήσουν λιποβαρή και ευπαθή παιδιά, επιρρεπή στο βρογχικό άσθμα και τις πνευμονικές λοιμώξεις.

Άλλες δυσμενείς αλλά όχι θανατηφόρες επιπτώσεις του καπνίσματος περιλαμβάνουν κίτρινα δόντια, θαμπά μαλλιά, αλλοιωμένη όσφρηση και γεύση, ουλίτιδα (που οδηγεί σε απώλειες δοντιών και κακοσμία), ελάττωση μνήμης, εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας (το 25% των περιπτώσεων έχει σχέση με το κάπνισμα) και τέλος μείωση της έκκρισης ινσουλίνης, κάτι που δυσκολεύει τη ρύθμιση του διαβήτη στους διαβητικούς.

Όπως προειδοποιεί η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία «Ένας στους 2 καπνιστές που καπνίζουν συνεχώς θα πεθάνει λόγω της συνήθειάς του αυτής. Ανάμεσα σε αυτούς τους θανάτους, ο ένας στους τρείς συμβαίνει ενώ ο καπνιστής είναι μεσήλικας!».

Όλες οι παραπάνω δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία δεν αφορούν μόνο τους καπνιστές αλλά και όσους αναπνέουν τα βλαβερά προϊόντα του τσιγάρου χωρίς να είναι οι ίδιοι καπνιστές. Είναι οι παθητικοί καπνιστές που θα πρέπει να απαιτούν από τους καπνιστές να μην καπνίζουν σε εσωτερικούς χώρους αλλά στο ύπαιθρο. Αυτό εξάλλου προβλέπει και η νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους που έχει θεσπιστεί σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου.

Οικονομία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το κάπνισμα και οι παρενέργειες του σκοτώνουν πάνω από 7 εκατ. ανθρώπους και επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία με κόστος τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Στο κόστος αυτό συνυπολογίζονται οι δαπάνες υγείας αλλά και η μείωση της παραγωγικότητας. Μάλιστα, το ποσό αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα εισοδήματα από τους φόρους των καπνικών προϊόντων που ανέρχονται σε μόνο 270 δισ. ευρώ! Στην Ελλάδα το κάπνισμα προκαλεί 19.000 θανάτους και κοστίζει πάνω από 3,4 δισ. ευρώ ετησίως. Έτσι το κάπνισμα δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά οικονομικό!

Σύμφωνα με τον Όλεγκ Τσέσνοφ, αναπληρωτή γενικό διευθυντή στον ΠΟΥ, «Η καπνοβιομηχανία παράγει και εμπορεύεται προϊόντα που σκοτώνουν πρόωρα εκατομμύρια ανθρώπους, που αφαιρούν από τα νοικοκυριά χρήματα, τα οποία θα μπορούσαν να διατεθούν για τροφή και μόρφωση, προϊόντα που συνεπάγονται τέλος τεράστιες ιατρικές δαπάνες για οικογένειες, κοινότητες και χώρες».

Επειδή μάλιστα, το 80% από το 1,1 δισ. των καπνιστών ζει σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος, οι βλαβερές επιπτώσεις του καπνίσματος πλήττουν περισσότερο τους φτωχούς. Έτσι, αντίθετα με τους ισχυρισμούς της καπνοβιομηχανίας, η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα δεν πλήττει ούτε την οικονομία ούτε τους φτωχούς. Αντίθετα τους ευνοεί …

Περιβάλλον. Η καλλιέργεια του καπνού αφαιρεί πολύτιμες θρεπτικές ουσίες από το έδαφος και απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, τα οποία ενδέχεται να είναι τοξικά και να επιμολύνουν τις πηγές του νερού. Παράλληλα, η επέκταση των καλλιεργειών αλλά και η αποξήρανση των φύλλων του καπνού εκτιμάται ότι απαιτεί κάθε χρόνο την καταστροφή τουλάχιστον 2 εκατ. στρεμμάτων δάσους (2-4% της καταστρεφόμενης επιφάνειας δάσους ετησίως). Δηλαδή, ο καπνός αποτελεί μείζονα απειλή όχι μόνο για την υγεία και την οικονομία αλλά και για την περιβαλλοντική αειφορία.

Τέλος, η καπνοβιομηχανία παράγει τεράστιες ποσότητες αποβλήτων. Εκτιμάται ότι παράγονται κάθε χρόνο πάνω από 2 εκατ. τόνοι στερεών και 0,2 εκατ. τόνοι χημικών αποβλήτων. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται οι τεράστιες ποσότητες αποτσίγαρων (γόπες) που δεν είναι βιοαποδομήσιμα. Εκτιμάται ότι παράγονται ετησίως πάνω από 1 εκατ. τόνοι φίλτρα πολλά από τα οποία καταλήγουν σε δρόμους, παραλίες και πάρκα. Σε αυτά προστίθενται τα σκουπίδια από τα πακέτα των τσιγάρων, τους αναπτήρες, τα σπίρτα και άλλα ρυπογόνα υποπροϊόντα της κατανάλωσης καπνού.

Συμπέρασμα. Η καλύτερη λύση για τους καπνιστές είναι να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για την διακοπή του καπνίσματος. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να σέβονται τους συνανθρώπους τους και να μην καπνίζουν σε εσωτερικό χώρο. Από την πλευρά τους οι παθητικοί καπνιστές, θα πρέπει να απαιτούν ήρεμα, ευγενικά και νόμιμα από τους καπνιστές να σεβαστούν την υγεία τους και εκείνη των παιδιών τους. Ας σκεφτούμε όλοι την υγεία μας, την τσέπη μας και το περιβάλλον …