20 Αυγούστου 2019

Ας αλλάξουμε νου όσο είναι καιρός

Αν δεν αλλάξουμε τάχιστα τις καθημερινές μας συνήθειες το μέλλον μας και το μέλλον των παιδιών μας προαλείφεται ζοφερό … αν επιζήσουμε ως ανθρώπινο είδος
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-387)

Κάποτε οι θρησκευτικοί ηγέτες καλούσαν τον κόσμο σε μετάνοια, επειδή διέβλεπαν (σωστά ή λάθος) κάποια επερχόμενη καταστροφή. Την έλευση της πρώτης χιλιετίας. Μια μεγάλη επιδημία. Έναν αναπόφευκτο πόλεμο. Καλούσαν στην ουσία τον κόσμο να επιστρέψει υπό την σκέπη της επικρατούσας θρησκείας, συνήθως κάτω από την καθοδήγηση του εκάστοτε κοσμικού ηγέτη, Που κι αυτός προσκυνούσε το ιερατείο.

Σήμερα, είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι σε λίγα χρόνια οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα καταστούν μη αναστρέψιμες. Όπως και οι επιπτώσεις από τη ρύπανση του πλανήτη με πλαστικά και άλλου είδους ρύπους. Και οι επιστήμονες μας καλούν να μετανοήσουμε. Να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες. Όχι για να υποταχτούμε σε κάποιαν εξ αποκαλύψεως αλήθεια. Αλλά για να εξασφαλίσουμε την επιβίωσή μας ως ανθρώπινο είδος

Καθημερινές συνήθειες. Ο τρόπος που μετακινούμαστε, η χρήση της ενέργειας ακόμη και οι διατροφικές μας συνήθειες επηρεάζουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή. Τι μπορούμε να κάνουμε;

Στον τομέα των μεταφορών, περιορίζουμε ή καταργούμε τελείως τις μετακινήσεις με το αυτοκίνητο. Προτιμούμε μέσα μαζικής μεταφοράς, ποδήλατα ή και πεζοπορία. Στη χειρότερη περίπτωση χρησιμοποιούμε αυτοκίνητα υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Επίσης περιορίζουμε τα ταξίδια με αεροπλάνο.

Το ένα τέταρτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από τα νοικοκυριά. Μονώνουμε τα σπίτια μας και χρησιμοποιούμε συσκευές υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» έχει ακριβώς ως στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Χρησιμοποιούμε ηλιακούς θερμοσίφωνες και ει δυνατόν φωτοβολταϊκά συστήματα ή ανεμογεννήτριες.

Στον τομέα της διατροφής, μειώνουμε ή και καταργούμε τελείως το κρέας προς όφελος δίαιτας που στηρίζεται σε φυτικά προϊόντα και σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης που παράγονται σε συστήματα χαμηλών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Καταναλώνουμε τοπικά προϊόντα. Και πάνω απ’ όλα δεν πετάμε τρόφιμα! Η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή (IPCC) για τη σχέση της κλιματικής αλλαγής και (της χρήσης) του εδάφους, επισημαίνει ότι το ένα τρίτο των παραγόμενων τροφίμων χάνεται ή καταστρέφεται.

Ανακυκλώνουμε ό,τι ανακυκλώνεται. Δεν χρησιμοποιούμε πλαστικές σακούλες μιας χρήσης. Ελαχιστοποιούμε τα απορρίμματα και κομποστοποιούμε τα φυτικά υπολείμματα. Χρησιμοποιούμε προϊόντα με οικολογικό σήμα. Φυτεύουμε δένδρα. Περιορίζουμε την καύση βιομάζας (π.χ. τζάκια, κάψιμο κλαδιών, δασικές πυρκαγιές) που παράγει διοξείδιο του άνθρακα.

Ασθένειες του πολιτισμού. Παράλληλα, μια πρόσφατη γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου επισημαίνει μια σειρά από κινδύνους από ρύπους, χημικές ουσίες και φυσικούς παράγοντες που συνδέονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Και οι οποίοι αποτελούν σημαντικές αιτίες αρκετών «ασθενειών του πολιτισμού». Σε αυτές περιλαμβάνονται καρκίνοι, σακχαρώδης διαβήτης και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.

Πρόκειται για μεταλλαξιογόνες ουσίες, ενδοκρινικούς διαταράκτες, ουσίες που προσκολλώνται σε ορμονικούς υποδοχείς και υποδοχείς του κυτταρικού πυρήνα που ενεργούν ως παράγοντες μεταγραφής. Επιδρούν δηλαδή στην αντιγραφή των γονιδίων και προκαλούν επιγενετικές μεταβολές, συμβάλλοντας στην εμφάνιση καρκίνων και άλλων ασθενειών του πολιτισμού.

Δυστυχώς η ενδελεχής έρευνα θα απαιτήσει δεκαετίες αφού έχει εξεταστεί μόνο το 1% των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σήμερα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν καταχωριστεί 145.297 ουσίες ενώ η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ προγραμματίζει την αξιολόγηση 10.517 ουσιών ως ενδοκρινικούς διαταράκτες. Και από το 2008 έως το 2013 στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν απαγορευτεί μόνο 52 ουσίες ενώ εκκρεμεί ακόμη η απόφαση για άλλες 42 …

Γι’ αυτό το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας του Βελγίου συστήνει τη μείωση της έκθεσης μας σε μια σειρά από προϊόντα τα οποία είναι γνωστό ότι περιέχουν ουσίες με μεταλλαξιογόνες ιδιότητες ή ουσίες για τις οποίες υπάρχουν υποψίες ότι λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον περιορισμό της έκθεσης εγκύων, βρεφών και παιδιών προκειμένου να αποφευχθούν επιπλοκές σε μεγαλύτερες ηλικίες. Κι εδώ απαιτείται αλλαγή καθημερινών συνηθειών. Απαιτείται προσπάθεια για μετάνοια …

Η καθημερινότητα θα κρίνει το μέλλον. Το δικό μας και των παιδιών μας … Κι έχουμε μόνο μιάν επιλογή. Να αλλάξουμε το ταχύτερο συνήθειες. Να αλλάξουμε νου! Να μετανοήσουμε …


16 Αυγούστου 2019

Περί 112 και αντικαπνιστικού νόμου

Παρασκευή 16 Αυγούστου 2019. Έκτακτο ένθετο για την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στην κατάσταση σχετικά με την εφαρμογή του 112 και στα προβλήματα εφαρμογής της αντικαπνιστικής νομοθεσίας.



13 Αυγούστου 2019

Για άμεση και συντονισμένη επέμβαση

Πριν πανηγυρίσουμε για κάτι που υπάρχει εδώ και χρόνια σε άλλες χώρες ας αναλογιστούμε πόσα απομένουν να γίνουν ακόμη … 
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-386)

Ήταν μια εβδομάδα γεμάτη ανάμικτα συναισθήματα. Το (αντίστροφο) 112 άρχισε να λειτουργεί στέλνοντας γραπτά μηνύματα για έγκαιρη προειδοποίηση. Είναι σίγουρα μια καλή αρχή και μπράβο που η ενεργοποίηση του συστήματος (το οποίο είχε παραδοθεί από τον Φεβρουάριο) προχώρησε. Αξίζει επίσης συγχαρητήρια η έγκαιρη επέμβαση της Πυροσβεστικής στις πάμπολλες πυρκαγιές που ξέσπασαν τις προηγούμενες ημέρες.

Ωστόσο, απομένουν να γίνουν πολλά ακόμη πριν αποκτήσουμε ένα σύστημα αντιμετώπισης των επειγόντων που να περιλαμβάνει και σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών για επερχόμενες ή εξελισσόμενες καταστροφές. Ένα σύστημα που να εξασφαλίζει την άμεση και συντονισμένη κινητοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης κάθε φορά που απειλείται ζωή ή περιουσία.
Άμεση και συντονισμένη επέμβαση. Η πλήρης λειτουργία του 112 έχει αναγγελθεί για το τέλος του 2019. Αναφέρεται προφανώς στην λειτουργία του εκσυγχρονισμένου κέντρου διαχείρισης κλήσεων στον αριθμό 112, ο οποίος προβλέπεται να αντικαταστήσει τους επιμέρους αριθμούς επειγόντων 100 (αστυνομία), 166 (ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ), 199 (πυροσβεστική) και 108 (ακτοφυλακή).

Το κέντρο του «αναβαθμισμένου» 112 είχε ήδη αναγγελθεί επίσημα ότι θα λειτουργούσε το πρώτο εξάμηνο του 2014 (μπορείτε να διαβάσετε όλο το ιστορικό στο www.112sos.gr). Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες η καθυστέρηση δεν οφείλεται τόσο στην τεχνολογία (η κατασκευή και εγκατάσταση του συστήματος κέντρου απαιτούσε μόλις ενάμιση χρόνο) αλλά στα διοικητικά ζητήματα που έπρεπε να επιλυθούν όσον αφορά τη συνεργασία των εμπλεκόμενων υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης (β. ΧΝ 16/7/2019).

Συνεργασία και συντονισμός των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης δεν απαιτείται μόνο στην αντιμετώπιση των καθημερινών κλήσεων των πολιτών που αντιμετωπίζουν απειλές ζωής ή περιουσίας. Όπως το έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη, στην αντιμετώπιση κάθε μείζονος περιστατικού και καταστροφής απαιτούνται σωστή διοίκηση, έλεγχος, επικοινωνίες, συντονισμός και πληροφόρηση. Δυστυχώς τέτοιο σύστημα (το περίφημο C4I) δεν έχει προγραμματιστεί ακόμη …


Όσον αφορά την άμεση επέμβαση αυτή εξαρτάται από τα διαθέσιμα μέσα και την γεωγραφική κατανομή τους. Σε πολλές χώρες ο μέγιστος χρόνος επέμβασης είναι κάτω από τα 10 λεπτά σε αστικές περιοχές και κάτω από τα 20 λεπτά στην ύπαιθρο. Εδώ διαβάζουμε για καθυστερήσεις άφιξης της βοήθειας που μερικές φορές ξεπερνούν την ώρα! Ή για επεμβάσεις που δεν γίνονται ποτέ.

Οι αιτίες πολλές. Διαβάζουμε για οχήματα που έχουν παροπλιστεί λόγω έλλειψης ανταλλακτικών ή ακόμη και λόγω έλλειψης προσωπικού. Ακόμη και για καθυστερήσεις λόγω μη εύρεσης της σωστής διεύθυνσης … κάτι που θα είχε αποφευχθεί αν όλα τα οχήματα διέθεταν σύστημα δορυφορικής πλοήγησης (GPS).

Αυτό το τελευταίο θα πρέπει να συνδυαστεί και με την εγκατάσταση στο κέντρο διαχείρισης κλήσεων του προηγμένου γεωεντοπισμού (έξυπνων) κινητών, στο οποίο έχουμε επίσης αναφερθεί λεπτομερώς σε αυτή τη στήλη. Το σύστημα επιτρέπει τον γεωεντοπισμό του καλούντος με ακρίβεια μερικές δεκάδες μέτρα αντί για τα μερικά χιλιόμετρα που δίνει ο σημερινός γεωεντοπισμός με αξιοποίηση των σημάτων από τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας, ιδίως σε ακατοίκητες περιοχές.

Να επισημάνουμε επίσης ότι πριν από ένα μήνα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έστειλε προειδοποιητική επιστολή στην Ελλάδα. Επειδή η χώρα μας δεν έχει εφαρμόσει αποτελεσματικά την διάταξη της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία στις τηλεπικοινωνίες σχετικά με την ισότιμη πρόσβαση στο 112 για τα άτομα με αναπηρία. Αυτό αφορά κυρίως τα άτομα με προβλήματα ακοής τα οποία θα πρέπει να επικοινωνούν με το 112 είτε μέσω γραπτών μηνυμάτων είτε με νοηματική γλώσσα μέσω βιντεοκλήσης.

Τέλος, ένα θέμα που κανείς δεν θέλει να συζητήσει είναι η αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουν στους πολίτες οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Χρόνοι επέμβασης, πρωτόκολλο επικοινωνίας με τους πολίτες, κατάλληλος εξοπλισμός των οχημάτων για την αντιμετώπιση των περιστατικών. Σχετική μεθοδολογία έχει αναπτυχθεί από την Ένωση Καταναλωτών της Πορτογαλίας κατά την αξιολόγηση του 112 ενόψει του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου του 2014! Όταν εμείς φέραμε το κύπελλο αλλά οι Πορτογάλοι απέκτησαν, διορθώνοντας τις αδυναμίες που απεκάλυψε η εν λόγω αξιολόγηση, ένα αποτελεσματικότερο 112 …

Αποτελεσματική έγκαιρη προειδοποίηση. Η καθημερινή εμπειρία δείχνει ότι η ενημέρωση με γραπτά μηνύματα (CBS ή SMS) δεν ενδείκνυται σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών που ενδέχεται να καταστρέψουν και τις τηλεπικοινωνιακές υποδομές (π.χ. σεισμοί). Επιπλέον, η ειδοποίηση με SMS είναι προβληματική όταν τα δίκτυα σταθερής και κινητής τηλεφωνίας είναι υπερφορτωμένα (όπως αποδείχτηκε και κατά τον σεισμό της 19ης Ιουλίου 2019 στην Αθήνα).

Γι’ αυτό και η διεθνής πρακτική στηρίζεται σε συστήματα που μπορούν να μεταφέρουν την προειδοποίηση μέσω πολλαπλών καναλιών (κινητά, διαδίκτυο, ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, σειρήνες κλπ). Μάλιστα, τα σύγχρονα ψηφιακά ραδιόφωνα και τηλεοράσεις μπορούν να ενεργοποιηθούν από απόσταση για να μεταφέρουν κάποιο μήνυμα συναγερμού.

Επιπλέον, η έναρξη λειτουργίας ενός σύγχρονου συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης θα πρέπει να συνοδευτεί και από ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού σε τοπικό επίπεδο. Δεν αρκεί ένα δελτίο τύπου και κάποιες αναφορές στις ειδήσεις. Ο κόσμος θα πρέπει να εκπαιδευτεί για την συμπεριφορά που θα πρέπει να ακολουθήσει π.χ. σε περίπτωση πυρκαγιάς. πλημμύρας, βιομηχανικού ατυχήματος, ακραίων καιρικών φαινομένων ή παλιρροϊκού κύματος (τσουνάμι).

Και οι δυνητικές συμπεριφορές είναι δύο. Είτε κλεινόμαστε στο σπίτι μέχρι να υπάρξει ειδοποίηση ότι πέρασε ο κίνδυνος. Είτε, συγκεντρωνόμαστε στους προκαθορισμένους χώρους μέχρι να μπορέσουμε να επιστρέψουμε στα σπίτια μας. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα για τα άτομα με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα αλλά και για όσους δεν καταλαβαίνουν τα ελληνικά (πρόσφυγες, μετανάστες, τουρίστες).

Ελπίζω να καταλάβατε αγαπητοί αναγνώστες τα ανάμικτα αισθήματα στα οποία αναφέρθηκα στην αρχή. Γιατί η πολύπλοκη δουλειά που μένει να γίνει δεν δικαιολογεί πανηγυρισμούς …

08 Αυγούστου 2019

Ετήσια έκθεση ανταγωνισμού για το 2018

Πέμπτη 8 Αυγούστου 2019. 41ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στην ετήσια έκθεση ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2018.




  • Όλες οι ετήσιες εκθέσεις ανταγωνισμού και τα συνοδευτικά έγγραφα με αναλυτικούς πίνακες υποθέσεων ενώπιον της Επιτροπής και του Δικαστηρίου.
  • Οδηγία (ΕΕ) 2019/1 για την παροχή αρμοδιοτήτων στις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών ώστε να επιβάλλουν αποτελεσματικότερα τους κανόνες και για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς (ειδική αναφορά στο άρθρο 4 παράγραφος 2 - «...τα κράτη μέλη κατ' ελάχιστον διασφαλίζουν ότι το προσωπικό και άτομα που λαμβάνουν αποφάσεις κατά την άσκηση των εξουσιών των άρθρων 10 έως 13 και του άρθρου 16 της παρούσας οδηγίας στις εθνικές διοικητικές αρχές ανταγωνισμού: α) είναι σε θέση να εκτελούν τα καθήκοντα και να ασκούν τις εξουσίες τους για την εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 ΣΛΕΕ ανεξάρτητα από πολιτικές και άλλες εξωτερικές παρεμβάσεις ...»)
  • Ανώνυμο εργαλείο καταγγελιών για συμπράξεις (cartels)
  • Κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση από τα εθνικά δικαστήρια των ζημιών που έχουν υποστεί τα θύματα παραβιάσεων της νομοθεσίας της ΕΕ στον τομέα του ανταγωνισμού (άμεσοι αλλά και έμμεσοι αγοραστές)

06 Αυγούστου 2019

Τα οικονομικά του καπνίσματος

Το μεγαλύτερο μέρος της τιμής των τσιγάρων πάει στο κράτος, έσοδο που όμως δεν χρησιμοποιείται για να υποστηριχτεί η διακοπή του καπνίσματος …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-385)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 30/7/2019) για τις αντιφάσεις και τις ελλείψεις της νομοθεσίας απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, την οποία καταχρηστικά ονομάζουμε «αντικαπνιστική». Σήμερα θα δούμε λίγο τις οικονομικές διαστάσεις του ζητήματος.

Λαθρεμπόριο. Η Ελλάδα έχει υπογράψει (από το καλοκαίρι του 2013) αλλά δεν έχει ακόμη κυρώσει το «Πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού» στο πλαίσιο της Σύμβασης-Πλαίσιο του Παγκοσμίου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τον έλεγχο του καπνού. Αυτό βέβαια, δεν εμποδίζει τη σύλληψη διακινητών λαθραίων τσιγάρων και τον εντοπισμό παράνομων εργαστηρίων κατασκευής ή πλοίων φορτωμένων με λαθραία τσιγάρα.

Σε πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο σχετικά με το πως αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι τα λαθραία τσιγάρα διαβάζουμε ότι στην Ελλάδα η διείσδυση στην αγορά των λαθραίων ανέρχεται στο 29% (τρίτη θέση στην ΕΕ). Τα λαθραία τσιγάρα προσφέρονται κυρίως στο δρόμο (80%) (δεύτερη θέση στην ΕΕ) ενώ το 69% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι τα λαθραία είναι πάνω από 50% φθηνότερα (πρώτη θέση στην ΕΕ).

Παράλληλα, το 68% πιστεύει ότι από το λαθρεμπόριο τσιγάρων το κράτος χάνει έσοδα (δεύτερη θέση), ενώ μόλις το 20% θεωρεί ότι οι χαμηλές τιμές ενθαρρύνουν το κάπνισμα από τους νέους (26η θέση). Τέλος, μόνο το 11% πιστεύει ότι το λαθρεμπόριο τσιγάρων χρηματοδοτεί το οργανωμένο έγκλημα (ενώ το 45% πιστεύει ότι το οργανωμένο έγκλημα χρηματοδοτείται από το παράνομο εμπόριο όπλων - πρώτη θέση - και το 71% από το εμπόριο ναρκωτικών - 13η θέση).

Φορολογία. Ένας από τους λόγους που το κράτος δεν είναι πάντα πρόθυμο να περιορίσει την κατανάλωση καπνικών προϊόντων είναι και τα σημαντικά έσοδα από την φορολογία τους. Στοιχεία της ΑΑΔΕ από τα τελευταία τέσσερα χρόνια δείχνουν ότι η φορολογία αποφέρει κάθε χρόνο γύρω στα 3 δισ. €. Μάλιστα, το 2016, ενόψει της αύξησης της φορολογίας το 2017 σημειώθηκε ρεκόρ λόγω αποθεματοποίησης των συναφών προϊόντων.

Με βάση την τελευταία έκθεση του ΠΟΥ και τα στοιχεία της ΑΑΔΕ για τους φόρους που εισέπραξε το Δημόσιο, εκτιμάται ότι 3 εκατ. Έλληνες ξοδεύουν κάθε χρόνο πάνω από 3 δισ. ευρώ σε καπνικά προϊόντα. Από τα περίπου 4 ευρώ που στοιχίζει κάθε πακέτο τσιγάρων το 89% (δηλ. 3,5 ευρώ) είναι φόροι ενώ οι διαφυγόντες φόροι από τα λαθραία τσιγάρα υπολογίζονται σε περίπου 600 εκατ. ευρώ ετησίως.

Να τονίσουμε ότι η τιμή του πακέτου στην Ελλάδα παραμένει σχετικά χαμηλή. Στην τελευταία του έκθεση ο ΠΟΥ τονίζει ότι ένα μέσο διακοπής του καπνίσματος είναι η αύξηση της τιμής του πακέτου μέσω υψηλότερης φορολόγησης. Αυτό εφαρμόζεται με επιτυχία στη Γαλλία όπου ο πρόεδρος Μακρόν δεσμεύτηκε προεκλογικά ότι η τιμή του πακέτου θα φτάσει σταδιακά στα 10 ευρώ – ήδη έχει ξεπεράσει τα 8 …

Μάλιστα, το 50% των Γάλλων καπνιστών δήλωσαν έτοιμοι να το κόψουν αν η τιμή αυξηθεί τόσο πολύ. Έτσι, μέχρι τα μέσα του 2018 ένα εκατ. Γάλλοι το είχαν ήδη κόψει … Αν οι φόροι των καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα διπλασιάζονταν και αυτό εξανάγκαζε τους μισούς καπνιστές να το κόψουν, τα έσοδα του κράτους θα έμεναν περίπου τα ίδια, αλλά θα υπήρχε εξοικονόμηση στα έξοδα, τα οποία συνδέονται με την περίθαλψη των ασθενών που πάσχουν από ασθένειες οι οποίες οφείλονται αποδεδειγμένα στο κάπνισμα …

Κόστος. Βέβαια μια τέτοια αύξηση της τιμής των καπνικών προϊόντων θα υποδιπλασίαζε τις πωλήσεις. Και αυτό θα έπληττε κυρίως την απασχόληση στον κλάδο της καπνοβιομηχανίας. Σε παλαιότερη μελέτη του ΙΟΒΕ το σύνολο των θέσεων εργασίας στον κλάδο είχε υπολογιστεί σε 28.563 άτομα (17.801 στην καπνοβιομηχανία και 10.762 στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο).

Κατ’ αντιδιαστολή ο συνολικός αριθμός των θανάτων από καρκίνους, καρδιαγγειακά και αναπνευστικά νοσήματα ανερχόταν το 2016 σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ σε 88.249. Αν οι μισοί από αυτούς τους θανάτους (44.125) οφείλονταν στο κάπνισμα, τότε σε κάθε περίπου 10 θέσεις εργασίας στον κλάδο της καπνοβιομηχανίας αντιστοιχούν περίπου 15 θάνατοι από το κάπνισμα κάθε χρόνο

Χωρίς να υπολογίζουμε τις αναπηρίες και τα άλλα προβλήματα υγείας που συνδέονται με το κάπνισμα. Όσον αφορά τον υπολογισμό του κόστους της περίθαλψης των ασθενειών που οφείλονται στο κάπνισμα υπάρχουν διάφορες μεθοδολογίες. Αν και καθεμιά δίνει διαφορετικά αποτελέσματα, εκτιμάται ότι το εν λόγω κόστος ανέρχεται σε περίπου 1,9% της συνολικής δαπάνης υγείας (ή 1,06 δισ. ευρώ για το 2015). Άλλες μελέτες που συνυπολογίζουν και άλλους παράγοντες (απώλεια ωρών εργασίας, μειωμένη παραγωγικότητα κλπ.) το ανεβάζουν από 6 έως 14% της συνολικής δαπάνης υγείας (ή από 3,4 έως 3,3 δισ. ευρώ για το 2011).

Ένα είναι σίγουρο. Οι φόροι που συγκεντρώνει το κράτος από τα καπνικά προϊόντα δεν δαπανώνται για προγράμματα υποστήριξης της διακοπής του καπνίσματος, παρόλο που αυτός είναι ένας από τους στόχους του ΠΟΥ.

Στην τελευταία του έκθεση η Ελλάδα εμφανίζεται α) να μην διαθέτει εθνικό αριθμό δωρεάν κλήσεων για την παροχή συμβουλών σχετικά με την διακοπή του καπνίσματος, β) να μην καλύπτει το κόστος υποκατάστατων της νικοτίνης, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στον εθνικό κατάλογο των βασικών φαρμάκων, γ) να παρέχει υποστήριξη για την διακοπή του καπνίσματος σε λιγότερες από τις μισές τοπικές ομάδες πρωτοβάθμιας υγείας και σε λιγότερα από τα μισά νοσοκομεία και ιατρεία ενώ καλύπτει μόνο ένα μέρος του κόστους και δ) να μην διαθέτει τέτοια υποστήριξη σε επίπεδο κοινοτήτων.

Συμπέρασμα. Η καθολική εφαρμογή της νομοθεσίας απαγόρευσης του καπνίσματος δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Τα αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα είναι τεράστια. Για παράδειγμα, η «μεγαλύτερη εμπλοκή της αστυνομίας» στους ελέγχους αναφέρθηκε ως πρώτη προτεραιότητα του Υπουργείου Υγείας. Ωστόσο, δεν είδαμε κάποια σχετική νομοθετική ρύθμιση στο κεφάλαιο με τις ρυθμίσεις για το εν λόγω Υπουργείο που περιλαμβάνονται στο πολυνομοσχέδιο για ΟΤΑ και άσυλο που συζητείται ήδη στη Βουλή.

01 Αυγούστου 2019

Ευρωπαϊκή Ένωση και Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί

Πέμπτη 1 Αυγούστου 2019. 40ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.



30 Ιουλίου 2019

Περί της αντικαπνιστικής νομοθεσίας

Η πλήρης εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας δεν είναι απλή υπόθεση αφού υπάρχουν αντιφάσεις, ελλείψεις και σύγχυση αρμοδιοτήτων …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Ιουλίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-384)

Μια από τις προβεβλημένες προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης είναι και η εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Αυτό δεν πρέπει να είναι ιδιαίτερα δύσκολο αφού, σύμφωνα με δημοσκόπηση του 2017, οι περισσότεροι Έλληνες (71%) δεν καπνίζουν. Μάλιστα, η πλειοψηφία (83,8%) θεωρεί ότι η μη εφαρμογή του νόμου αποτελεί δείγμα πολιτιστικής υποβάθμισης, κάτι που 93% αποδίδει στην αδιαφορία της πολιτείας.

Επιπλέον, οι περισσότεροι (74%) είναι θυμωμένοι όταν κάποιοι καπνίζουν ενώ ο νόμος το απαγορεύει. H εφαρμογή της νομοθεσίας γίνεται αναγκαία αφενός γιατί ο αριθμός των παθητικών καπνιστών στην Ελλάδα αυξάνεται ενώ παράλληλα πολλαπλασιάζονται οι σύλλογοι και οι ομάδες που απαιτούν την εφαρμογή της νομοθεσίας. Δυστυχώς όμως η ίδια η νομοθεσία εμφανίζει προβλήματα.

Οι αντιφάσεις της νομοθεσίας. Ο αρχικός Νόμος 3730 του 2008 έχει τροποποιηθεί επτά φορές μέχρι φέτος, ενώ η τελευταία Κοινή Υπουργική Απόφαση για την εφαρμογή του χρονολογείται από το 2010 και δεν έχει επικαιροποιηθεί με βάση τις νεότερες εκδόσεις. Το αποτέλεσμα είναι η ισχύουσα νομοθεσία να βρίθει από ελλείψεις και αντιφάσεις.

Ο αρχικός νόμος αφορούσε την προστασία ανηλίκων από τον καπνό και τα αλκοολούχα ποτά. Όριζε ρητά ως ανήλικους τα άτομα που δεν έχουν συμπληρώσει τα 18, κάτι που συνάδει με τον ορισμό των ανήλικων με βάση τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Ωστόσο, μεταγενέστερη συμπλήρωση σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος στα αυτοκίνητα, ιδιωτικής και δημοσίας χρήσης, προβλέπει ότι αυτή εφαρμόζεται σε ανήλικους ηλικίας μέχρι 12 ετών. Λες και οι ανήλικοι από 12 έως 18 δεν πρέπει να προστατεύονται από το (παθητικό) κάπνισμα …

Αλλά εκεί που πραγματικά ο νομοθέτης τα κάνει σαλάτα είναι οι έλεγχοι. Ο νόμος προβλέπει την ανάθεση της αρμοδιότητας ελέγχου σε οκτώ (8) διαφορετικές υπηρεσίες! Στις Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας των Περιφερειακών Ενοτήτων, στη Δημοτική Αστυνομία, στους επιθεωρητές του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, στους επιθεωρητές εργασίας (ΣΕΠΕ), στους επιθεωρητές των υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας (ΣΕΥΥΠ), στους ιατρούς και τους οδοντιάτρους Δημόσιας Υγείας του ΕΣΥ και τους επόπτες δημόσιας υγείας του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, καθώς και στις λιμενικές αρχές.

Όμως, η Δημοτική Αστυνομία καταργήθηκε το 2013 και οι αρμοδιότητές της μεταφέρθηκαν στην Ελληνική Αστυνομία. Στη συνέχεια, το 2015 προβλέφθηκε η επανασύστασή της, αλλά λόγω έλλειψης προσωπικού οι Δήμοι μπορούσαν να της αναθέτουν μερικές μόνο από τις προβλεπόμενες αρμοδιότητες. Έτσι πολλοί Δήμοι, ανάμεσά τους και ο Δήμος Χανίων δεν προέβλεψαν την δημιουργία αυτοτελούς Δημοτικής Αστυνομίας ούτε ανέθεσαν τον έλεγχο της εφαρμογής της αντικαπνιστικής νομοθεσίας σε άλλη υπηρεσία του Δήμου (όπως έκαναν π.χ. για τα παρκόμετρα).

Επιπλέον, σε αντίθεση με το νόμο, η Κοινή Υπουργική Απόφαση εφαρμογής αναφέρει τη δυνατότητα σχηματισμού κοινών κλιμακίων ελέγχου με πρωτοβουλία των διευθύνσεων δημόσιας υγείας των αντιπεριφερειών. Αυτό, σε συνδυασμό με τις ελλείψεις σε προσωπικό και την περικοπή των υπερωριών, οδήγησε σε δραστική περικοπή των ελέγχων … Ας μη μιλήσουμε για τη αδιαφανή διαδικασία με την οποία οι παραβάτες μπορούν να ασκήσουν ένσταση κατά της επιβολής του προστίμου … και τελικά να το ακυρώσουν.

Ο νόμος προβλέπει τέλος την διαφοροποίηση των προστίμων σε περίπτωση υποτροπής τόσο για τους καπνίζοντες όσο και για τους υπεύθυνους των χώρων που δεν τηρούν το νόμο. Κατ’ αρχήν τα στάδια υποτροπής είναι πολύπλοκα και τα πρόστιμα ξεκινούν από πολύ χαμηλά ποσά. Μάλιστα, για να εξασφαλιστούν αποτελεσματικότεροι έλεγχοι προβλεπόταν από το 2010 η δημιουργία πλήρους μηχανογραφημένου ηλεκτρονικού συστήματος καταγραφής των παραβάσεων … Φυσικά, τέτοιο σύστημα δεν υπάρχει!

Πλήρης έλλειψη στρατηγικής. Η νομοθεσία προβλέπει ότι το Υπουργείο είναι αρμόδιο για την καθιέρωση, με το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ), ενός εθνικού συστήματος επιδημιολογικής παρακολούθησης της κατανάλωσης καπνού και αλκοόλ, καθώς και των σχετικών κοινωνικών και οικονομικών δεικτών και δεικτών υγείας. Φυσικά τέτοιο σύστημα δεν υπάρχει ενώ το Υπουργείο Υγείας δεν δημοσιεύει τις προβλεπόμενες ετήσιες εκθέσεις με τα στατιστικά στοιχεία των παραβάσεων για όλη την Ελλάδα.

Το Υπουργείο είναι επίσης αρμόδιο για τη δημιουργία, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ, ενός εθνικού σχεδίου πρόληψης … σε θέματα καπνού και αλκοόλ. Δυστυχώς, το «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα 2008 – 2012» δεν ανανεώθηκε και η δραστηριότητα των εν λόγω οργανισμών στον τομέα της κατανάλωσης καπνού έχει ατονήσει πλήρως π.χ. με την κατάργηση του τηλεφωνικού αριθμού 1142 για καταγγελίες. Εξαιρείται ο ΟΚΑΝΑ που διατηρεί κάποια σχετικά υποτονική παρουσία στο χώρο.

Τέλος, μόλις φέτος απαγορεύτηκε νομοθετικά η διαφήμιση ηλεκτρονικών τσιγάρων και νέων καπνικών προϊόντων, ώστε να μην προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η χρήση τους εμφανίζει μειωμένο κίνδυνο για την υγεία. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας στην πρόσφατη έκθεσή της για την παγκόσμια επιδημία του καπνίσματος επισημαίνει τους δυνητικούς κινδύνους από τα εν λόγω προϊόντα ιδίως για τους νέους και μη καπνιστές. Ωστόσο, μεγάλες καπνοβιομηχανίες συνεχίζουν να προωθούν τα προϊόντα τους με την ανοχή της πολιτείας … Για να μη μιλήσουμε για την έμμεση διαφήμιση του καπνίσματος μέσω τηλεοπτικών και κινηματογραφικών παραγωγών …

Ο χώρος δεν επαρκεί για να αναφερθούμε στο λαθρεμπόριο τσιγάρων ούτε στην φορολογία των καπνικών προϊόντων (2,90 δις € για το 2018). Πάντως είναι προφανές από τα παραπάνω ότι το Υπουργείο και η νέα Επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τον έλεγχο του καπνίσματος υπό τον καθ. Παναγιώτη Μπεχράκη θα έχει πολλή δουλειά προκειμένου να υλοποιηθεί ο στόχος για πλήρη και καθολική εφαρμογή της νομοθεσίας απαγόρευσης του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους …

7 βήματα για αποτελεσματικότερη εφαρμογή του νόμου 
  1. Ενεργοποίηση όλων των ελεγκτικών αρχών και προσθήκη σε αυτές της Ελληνικής Αστυνομίας (αυτό απαιτεί νομοθετική ρύθμιση). Ενεργοποίηση των ελέγχων κατά προτεραιότητα στους χώρους εργασίας, στα νοσηλευτικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Απαγόρευση του καπνίσματος σε παιδικές χαρές, και χώρους αθλητικών εγκαταστάσεων, σε υπαίθριους κινηματογράφους, στις παραλίες κλπ. (απαιτείται υπουργική απόφαση).
  2. Απλοποίηση και αυστηροποίηση των σταδίων υποτροπής των παραβάσεων με επικαιροποίηση της σχετικής Υπουργικής απόφασης και δημιουργία ηλεκτρονικού συστήματος παρακολούθησης των παραβάσεων.
  3. Δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων των ελέγχων σε ετήσια βάση.
  4. Δημιουργία ολοκληρωμένου συστήματος υποστήριξης της διακοπής καπνίσματος (κατά τα πρότυπα πολλών ξένων χωρών) με ενίσχυση των δημόσιων ιατρείων διακοπής καπνίσματος, προβολή των αντίστοιχων ιδιωτικών και άλλων σχετικών πρωτοβουλιών.
  5. Εκ νέου ενεργοποίηση του τηλεφωνικού αριθμού 1142 για την παροχή πληροφοριών σχετικά με η διακοπή του καπνίσματος και την υποβολή καταγγελιών σχετικά για μη εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας.
  6. Κατάρτιση νέου «Εθνικού Σχεδίου Δράσης για το Κάπνισμα» που να προβλέπει ενέργειες ενημέρωσης, κατάρτισης, πρόληψης και ελέγχου με συγκεκριμένους μετρήσιμους στόχους. Και υποχρεωτικές ενημερώσεις μαθητών, ενημερωτικές ραδιο-τηλεοπτικές και διαδικτυακές εκστρατείες για παθητικό κάπνισμα, αποτσίγαρα, κλπ.
  7. Δημιουργία Εθνικού συστήματος επιδημιολογικής παρακολούθησης της κατανάλωσης καπνού (με τους σχετικούς κοινωνικούς και οικονομικούς δείκτες και δείκτες υγείας).