04 Μαΐου 2022

Ενεργειακή-Επισιτιστική κρίση

Τετάρτη 4 Μαΐου 2022. Παρέμβαση στην εκπομπή «Πλήρες πρωινό» που επιμελείται ο Λευτέρης Κουρκουλός, ένας σοβαρός και ευγενικός επαγγελματίας δημοσιογράφος και η οποία μεταδίδεται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 8 μέχρι τις 10 στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής.

 

Περισσότερες πληροφορίες:


 

05 Απριλίου 2022

Το διακύβευμα του πολέμου και τι μπορούμε να κάνουμε

Σφαίρες επιρροής ή δικαίωμα ελεύθερης επιλογής; Γιάλτα ή Ελσίνκι;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Απριλίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-467)


Λίγη ιστορία. Από την αρχαιότητα την Ανατολή την χαρακτήριζαν αυταρχικά καθεστώτα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Πέρσες θεωρούσαν δικά τους την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούσαν (Ιστορίαι, 1.4.4.). Με τον ίδιο τρόπο οι Ρώσοι φαίνεται πως ακόμη θεωρούν ότι τους ανήκουν δικαιωματικά μια σειρά από εθνότητες, που αποτελούσαν τμήματα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και συστατικά μέρη της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).

Όμως, με τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991, τα περισσότερα από τα έθνη αυτά που είχαν υποφέρει επί αιώνες τα πάνδεινα από τους τσάρους και τους σοβιετικούς ανεξαρτητοποιήθηκαν. Στα δυτικά, τρία από τα νέα ανεξάρτητα κράτη (Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία) αντικατέστησαν τα προηγούμενα αυταρχικά κομμουνιστικά τους καθεστώτα με φιλελεύθερες δημοκρατίες και εντάχθηκαν σε δυτικής επιρροής σχηματισμούς (ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση).

Ακολούθησαν έτσι το παράδειγμα και άλλων κρατών (Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία), τα οποία μέσω του Συμφώνου της Βαρσοβίας ανήκαν στην σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ. Σε αντίθεση με κάποια νέα κράτη που έμειναν στην σφαίρα επιρροής της Ρωσίας (Λευκορωσία, Μολδαβία), στην Ουκρανία ξεκίνησε το 2013, με την εξέγερση στην Ευρωπλατεία (Euromaidan), μια πορεία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που προκάλεσε την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία, την οποία και στη συνέχεια προσάρτησε.

Ακολούθησαν σειρά από φιλορωσικές και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην περιοχή του Ντονμπάς που εξελίχτηκαν σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των αποσχιστικών δυνάμεων, οι οποίες προχώρησαν στην ανεξαρτητοποίησή τους από την Ουκρανία και στην δημιουργία δύο Λαϊκών Δημοκρατιών (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ). Παρά τις συμφωνίες του Μινσκ (το 2015) για κατάπαυση του πυρός και ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος, οι εχθροπραξίες με συμμετοχή και Ρώσων συνεχίστηκαν.

Στις εκλογές του 2019 οι Ουκρανοί εξέλεξαν ως πρόεδρο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι που είχε υποσχεθεί προεκλογικά την προσχώρηση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Το 2022 η Ρωσία αναγνώρισε τις φιλορωσικές κυβερνήσεις που είχαν εκλεγεί στις δύο Λαϊκές Δημοκρατίες στην περιοχή του Ντονμπάς και με διάφορα προσχήματα προχώρησε στην εισβολή της Ουκρανίας.

Τι διακυβεύεται στην Ουκρανία. Στην Ουκρανία αντιπαρατίθενται δύο φιλοσοφίες όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργούν οι διεθνείς σχέσεις. Εκείνη της Γιάλτας με εκείνη της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. Το 1945 στην Γιάλτα οι Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ χώρισαν την Ευρώπη σε «σφαίρες επιρροής» – με την Ανατολική Ευρώπη στην ΕΣΣΔ και την Δυτική στην υπερατλαντική συμμαχία η οποία ξεκίνησε την ανασυγκρότηση των δημοκρατιών της Ευρώπης.

Αντίθετα, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, με την οποία δημιουργήθηκε η Διάσκεψη για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ που μετατράπηκε σε Οργανισμό - ΟΑΣΕ), περιγράφει μιάν Ευρώπη ανεξάρτητων, κυρίαρχων κρατών κάθε ένα από τα οποία μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τις συμμαχίες του. Στην εν λόγω πράξη του 1975 προβλέπεται ότι τα συμμετέχοντα κράτη «έχουν το δικαίωμα να ανήκουν ή να μην ανήκουν σε διεθνείς οργανισμούς, να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε διμερείς και πολυμερείς συνθήκες συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε συνθήκες συμμαχιών· έχουν επίσης το δικαίωμα σε ουδετερότητα».

Με λίγα λόγια οι Ουκρανοί αγωνίζονται για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ελευθερία επιλογής όπως αγωνίστηκαν οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, αλλά και οι Αθηναίοι στο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Αντίθετα, οι Ρώσοι, ως νέοι Πέρσες θέλουν να επιβάλουν μια νέα Γιάλτα σκοτώνοντας την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, θέτοντάς την υπό την ηγεμονία τους και (με βάση δηλώσεις αξιωματούχων) αναβιώνοντας ένα μέρος τουλάχιστον της απολεσθείσας αυτοκρατορίας τους.

Κι αυτό γιατί, στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι δεν έχουν αναπτύξει τη δική τους εθνική συνείδηση όπως οι άλλες εθνότητες της πρώην ΕΣΣΔ, αλλά οι ηγέτες τους θεωρούν πως ως διάδοχοι της Τσαρικής Αυτοκρατορίας και της ΕΣΣΔ έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν τις τύχες των λαών που τις περιβάλλουν όπως έκαναν επί αιώνες. Μάλιστα ορισμένες ακραίες εθνικιστικές ομάδες στη Ρωσία ονειρεύονται την εγκαθίδρυση μιας 5ης Αυτοκρατορίας από έναν 5ο Στάλιν (μετά τους Άγιο Βλαδίμηρο τον Μέγα, Ιβάν τον Τρομερό, Μέγα Πέτρο και τον Ιωσήφ Στάλιν). Αυτός ο Μεσσίας, θα αποκαταστήσει, κατά τα λεγόμενά τους, το ιδανικό κομμουνιστικό καθεστώς που ονειρεύτηκαν, αλλά δεν κατόρθωσαν να υλοποιήσουν οι σοβιετικοί ...

Η Ρωσική ηγεσία, θεωρώντας μάλιστα πως είναι διάδοχος των παραπάνω καθεστώτων δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει όλη τη μεθοδολογία των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) για να διασπείρει άφθονη παραπληροφόρηση και προπαγάνδα αλλά και να απαλλάσσεται από ενοχλητικούς αντιπάλους με δηλητηριάσεις και μακροχρόνιες φυλακίσεις. Παράλληλα, επειδή υπάρχει παράδοση στις φρικαλεότητες κατά των αντιπάλων, δεν διστάζει σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις να φανερώνει όλη της τη σκληρότητα, ακόμη και κατά των αμάχων …

Το καλοκαίρι του 1905 είχε γνωρίσει και η Κρήτη την ρωσική τρομοκρατία που ασκήθηκε στο Ρέθυμνο κατά των επαναστατών του Θερίσου. Κι όλοι γνωρίζουν ότι δεν διστάζει να εφαρμόσει πολιτική καμένης γης, ακόμη κι αν πρόκειται για τη δική της – έτσι νίκησε τον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ … Δυστυχώς, σήμερα διαθέτει και πυρηνικό οπλοστάσιο …

Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε. «Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια, μάλιστα το μεγαλύτερο ψέμα είναι ότι ο πόλεμος γίνεται για την προστασία των γυναικών και των κατοικιών» είπε σε ένα εκπαιδευτικό συνέδριο το 1915 η Ήθελ Άνανκιν Σνόουντεν, βρετανίδα σοσιαλίστρια, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων και φεμινίστρια πολιτικός. Κατ’ αρχήν λοιπόν δεν πιστεύουμε την προπαγάνδα, ιδίως του επιτιθέμενου όταν μάλιστα επικαλείται έωλα ιστορικά δικαιώματα και ανεδαφικές προφάσεις περί υποτιθέμενων απειλών.

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοπόρο τη Γερμανία, έχει αναπτύξει τεράστια εξάρτηση από τους ενεργειακούς πόρους της Ρωσίας, ιδίως από το φυσικό αέριο. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναπτύξει το ταχύτερο τους δικούς της ενεργειακούς πόρους (ανανεώσιμες πηγές, υδρογονάνθρακες) και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες εναντιώσεις σε κάθε σχετική προσπάθεια με ταυτόχρονη ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Μια από τις επιπτώσεις του πολέμου είναι και η επαπειλούμενη επισιτιστική κρίση. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είχε από το 1957 ως στόχο «να εξασφαλίζει τον εφοδιασμό» και «να διασφαλίζει λογικές τιμές κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές». Κι αυτό για να μη ζήσει ξανά η Ευρώπη την επισιτιστική κρίση που γνώρισε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά. Ωστόσο, φαίνεται πως οι στόχοι αυτοί δεν επιτυγχάνονται. Γι’ αυτό και παράλληλα με την όποια δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων, ας αρχίσουμε την καλλιέργεια λαχανόκηπων της κρίσης, ή ακόμη και την εκτροφή οικόσιτων ζώων (κότες, αιγοπρόβατα, κουνέλια).

Είναι σίγουρο πως στο τέλος η ελευθερία και η δημοκρατία θα νικήσουν, όπως συνήθως γίνεται από την εποχή των Περσικών Πολέμων. Όμως εντωμεταξύ θα πρέπει όλοι να αγωνιστούμε προς αυτή την κατεύθυνση έχοντας επίγνωση του διακυβεύματος … Ακόμη και υπό την απειλή καμένης Γης.

25 Μαρτίου 2022

Το Ουκρανόπουλο - L’Enfant Ukrainien

Διασκευή του ποιήματος «Το Ελληνόπουλο» που έγραψε ο Βίκτωρ Ουγκώ το 1828 και μετέφρασε ο Κωστής Παλαμάς. Το αρχικό ποίημα αναφερόταν στην καταστροφή της Χίου από τους Οθωμανούς Τούρκους στις 30 Μαρτίου 1822.

Ρώσοι διαβήκαν. Χαλασμός, θάνατος πέρα ως πέρα.
Η Μαριούπολη, μαύρη απομένει ξέρα,
με τα κρασιά, με τα δεντρά
της Παναγιάς η πόλη, που βουνά και σπίτια και λαγκάδια
και στο χορό τις λυγερές καμιά φορά τα βράδια
καθρέφτιζε μεσ' τα νερά.

Ερμιά παντού. Μα κοίταξε κι απάνου εκεί στο βράχο,
στου κάστρου τα χαλάσματα κάποιο παιδί μονάχο
κάθεται, σκύβει θλιβερά
το κεφαλάκι στήριγμα και σκέπη του απομένει
μόνο μιαν άσπρη αγράμπελη σαν αυτό ξεχασμένη
μεσ' την αφάνταστη φθορά.

Φτωχό παιδί, που κάθεσαι ξυπόλυτο στις ράχες
για να μην κλαις λυπητερά, τ' ήθελες τάχα να 'χες
για να τα ιδώ τα θαλασσά
ματάκια σου ν' αστράψουνε, να ξαστερώσουν πάλι
και να σηκώσεις χαρωπά σαν πρώτα το κεφάλι
με τα μαλλάκια τα χρυσά;

Τι θέλεις άτυχο παιδί, τι θέλεις να σου δώσω
για να τα πλέξης ξέγνοιαστα, για να τα καμαρώσω
ριχτά στους ώμους σου πλατιά
μαλλάκια που του ψαλιδιού δεν τάχει αγγίξει η κόψη
και σκόρπια στη δροσάτη σου τριγύρω γέρνουν όψη
και σαν την κλαίουσα την ιτιά;

Σαν τι μπορούσε να σου διώξει τάχα το μαράζι;
Μήπως το κρίνο απ` το Ιράν, που του ματιού σου μοιάζει;
Μην ο καρπός απ' το δεντρί
που μεσ' στη μουσουλμανική παράδεισο φυτρώνει,
κ' έν' άλογο χρόνια εκατό κι αν πιλαλάει, Δεν σώνει
μεσ' απ' τον ίσκιο του να βγει;

Μη το πουλί που κελαηδάει στο δάσος νύκτα μέρα
και με τη γλύκα του περνάει και ντέφι και φλογέρα;
Τι θες κι απ' όλα τα αγαθά
τούτα; Πες. Τα` άνθος, τον καρπό; Θες το πουλί;

-Διαβάτη, μου κράζει το Ουκρανόπουλο με το γαλάζιο μάτι:
Βόλια, μπαρούτι θέλω. Νά.

Μετάφραση στα ελληνικά: Κωστής Παλαμάς
Πηγή: https://www.sansimera.gr/anthology/442
Σύγχρονη διασκευή Τάκης Αλεβαντής


L’Enfant Ukrainien

de Victor Hugo, adaptation Takis Alevantis

Ce poème est une adaptation du poème «L’Enfant» que Victor Hugo a écrit en 1828 s’inspirant du massacre de Chios le 30 Mars 1822

Les Russes ont passé là. Tout est ruine et deuil.
L’Ukraine des blés, n’est plus qu’un sombre écueil,
Mariupol, qu’ombrageaient les charmilles,
La ville, qui dans les flots reflétait ses grands bois,
Ses coteaux, ses palais, et le soir quelquefois

Un chœur dansant de jeunes filles.
Tout est désert. Mais non ; seul près des murs noircis,
Un enfant aux yeux bleus, un enfant ukrainien, assis,
Courbait sa tête humiliée ;
Il avait pour asile, il avait pour appui
Une blanche aubépine, une fleur, comme lui
Dans le grand ravage oubliée.

Ah ! pauvre enfant, pieds nus sur les rocs anguleux !
Hélas ! pour essuyer les pleurs de tes yeux bleus
Comme le ciel et comme l’onde,
Pour que dans leur azur, de larmes orageux,
Passe le vif éclair de la joie et des jeux,
Pour relever ta tête blonde,

Que veux-tu ? Bel enfant, que te faut-il donner
Pour rattacher gaîment et gaîment ramener
En boucles sur ta blanche épaule
Ces cheveux, qui du fer n’ont pas subi l’affront,
Et qui pleurent épars autour de ton beau front,
Comme les feuilles sur le saule ?

Qui pourrait dissiper tes chagrins nébuleux ?
Est-ce d’avoir ce lys, bleu comme tes yeux bleus,
Qui d’Iran borde le puits sombre ?
Ou le fruit du tuba, de cet arbre si grand,
Qu’un cheval au galop met, toujours en courant,
Cent ans à sortir de son ombre ?

Veux-tu, pour me sourire, un bel oiseau des bois,
Qui chante avec un chant plus doux que le hautbois,
Plus éclatant que les cymbales ?
Que veux-tu ? fleur, beau fruit, ou l’oiseau merveilleux ?

– Ami, dit l’ukrainien, dit l’enfant aux yeux bleus,
Je veux de la poudre et des balles.

8-10 juillet 1828 Victor Hugo, Les Orientales
Adaptation le 25 mars 2022 par Takis Alevantis

01 Μαρτίου 2022

Κύριες αιτίες θανάτου το κάπνισμα και η κακή διατροφή

Αναλύοντας τις πραγματικές αιτίες στις οποίες οφείλονταν οι περισσότεροι θάνατοι στην Ελλάδα το 2019 και τις σοβαρές ελλείψεις κυβερνητικής πολιτικής για την αντιμετώπισή τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Μαρτίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-466)


Πανδημία. Πόλεμος. Οι σχετικές ειδήσεις καταλαμβάνουν τα πρωτοσέλιδα τηλεοπτικών και ηλεκτρονικών ειδήσεων και εφημερίδων. Έτσι, την περασμένη εβδομάδα, πέρασε μάλλον απαρατήρητη η ανακοίνωση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις αιτίες θανάτου στην Ελλάδα το 2019. Ωστόσο, από την ανάλυση των δεδομένων για αυτήν την τελευταία χρονιά προ κορωνοϊού, προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα, τα οποία, νομίζω ότι, αξίζει να τα προσέξουμε περισσότερο.

Στις πρώτες θέσεις, βρίσκονται όπως πάντα τα νοσήματα του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακά) οι νεοπλασίες (καρκίνοι) και τα νοσήματα του αναπνευστικού. Ωστόσο, δεν αναφέρονται οι πραγματικές αιτίες που προκαλούν αυτές τις θανατηφόρες ασθένειες.

Δύο παράγοντες κινδύνου. Για τους θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις η βιβλιογραφία αναφέρει ότι το ένα τρίτο (33%) οφείλονται στο κάπνισμα και οι μισοί (47%) στις διατροφικές συνήθειες. Συνεπώς, τα δύο τρίτα (66%) των ετήσιων θανάτων από καρδιαγγειακά (29.489) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας! Συγκρίνετε με τον συνολικό αριθμό θανάτων λόγω COVID-19 από την αρχή της πανδημίας το 2020 μέχρι το περασμένο Σάββατο (25.719)

Για τους θανάτους από νεοπλασίες (καρκίνους) οι επιστημονικές έρευνες αναφέρουν ότι το ένα τρίτο (27%) οφείλεται στο κάπνισμα, γεγονός που καθιστά και σε αυτή την περίπτωση το κάπνισμα την πρώτη αιτία θανάτων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να αποφευχθεί μόνο με την διακοπή του καπνίσματος! Παράλληλα, εκτιμάται ότι στη διατροφή ενδέχεται να οφείλεται το 20-30% των καρκίνων. Ένα 10-15% ενδέχεται να οφείλεται σε παχυσαρκία και έλλειψη φυσικής άσκησης ενώ 5% μπορεί να αποδοθεί στην κατανάλωση οινοπνεύματος και 5% σε άλλες διατροφικές αιτίες (π.χ. κατανάλωση κόκκινου κρέατος).

Το συμπέρασμα κι εδώ είναι ότι η διακοπή του καπνίσματος θα μπορούσε να αποτρέψει το 27% (8.271) των θανάτων από καρκίνους, και το 90% (6.405) των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα. Ταυτόχρονα, η σωστή διατροφή θα μπορούσε να έχει περιορίσει τους θανάτους κατά 6.000-9.000 (20-30%). Συνεπώς, και σε αυτήν την περίπτωση τα δύο τρίτα (67%) των ετήσιων θανάτων από νεοπλασίες (20.526) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας!

Κάπνισμα: σοβαρό έλλειμμα πολιτικής … Σύμφωνα με το τελευταίο σχετικό Ευρωβαρόμετρο η Ελλάδα διατηρεί τα πρωτεία στο κάπνισμα (με ποσοστό 42% του πληθυσμού). Μάλιστα, από την έρευνα προκύπτει αναστροφή της τάσης συγκρατημένης μείωσης που είχε καταγραφεί από το 2012 (40%) μέχρι το 2017 (37%) - βλ. ΧΝ 1/6/2021. Από τις τέσσερις προτεραιότητες της κυβέρνησης στον τομέα της αντιμετώπισης του καπνίσματος (βλ. ΧΝ 29/9/2020) πρόοδος έχει σημειωθεί μόνο όσον αφορά τον περιορισμό του παθητικού καπνίσματος, αν και τελευταία οι έλεγχοι έχουν χαλαρώσει και σε πολλούς χώρους επιτρέπεται η χρήση καπνικών προϊόντων (π.χ. ναργιλέδες, ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα).

Αναφορικά με την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος από τους νέους, οι παρεμβάσεις των εθελοντών στα σχολεία έχουν δυστυχώς μειωθεί όχι μόνο λόγω κορωνοϊού αλλά και επειδή εκτός από την χρονοβόρα και γραφειοκρατική διαδικασία έγκρισης, οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικές αλλά εξαρτώνται από τις προσκλήσεις των εκπαιδευτικών - πολλοί από τους οποίους (συχνά καπνιστές) δεν μπαίνουν στον κόπο να προσκαλέσουν τους ομιλητές. Βέβαια, ο Υπουργείο Υγείας έχει συντάξει και δημοσιεύσει φυλλάδια για την «Πρόληψη και διαχείριση χρήσης καπνού στα σχολεία» η αξιοποίηση των οποίων εναπόκειται και πάλι στον πατριωτισμό των εκπαιδευτικών …

Παράλληλα, στη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα πρόστιμα σχετικά με τις παραβάσεις εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου, το Υπουργείο «ξέχασε» το παράρτημα που αφορούσε τα πρόστιμα για την διαφήμιση – την οποία ο νόμος απαγορεύει ρητά. Έτσι, η χώρα πλημμύρισε από διαφημίσεις καπνικών προϊόντων και μάλιστα κοντά σε σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις όπου συχνάζουν ανήλικοι. Επιπλέον η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν κράτησε ποτέ την υπόσχεση που είχε δώσει να οργανώσει εκστρατεία ενημέρωσης για τους νέους. Είχε μάλιστα αναφερθεί ότι σε αυτή θα συμμετείχε ως «πρεσβευτής» ο γνωστός καλαθοσφαιριστής Γιάννης Αντετοκούνμπο.

Όσον αφορά την «υποστήριξη στη διακοπή του καπνίσματος» δεν φαίνεται να έχουν ενισχυθεί τα δημόσια ιατρεία διακοπής καπνίσματος. Έτσι όποιος θέλει πράγματι να κόψει το κάπνισμα θα πρέπει αναγκαστικά να απευθυνθεί σε ιδιωτικό ιατρείο διακοπής καπνίσματος. Θα διαπιστώσει βέβαια ότι μακροπρόθεσμα τον συμφέρει, παρόλο που εκτός από τον γιατρό θα πρέπει να πληρώσει και τα σχετικά φάρμακα. Κι εδώ φαίνεται η υποκρισία του Υπουργείου Υγείας αφού για τα φάρμακα αυτά εξακολουθεί να μην προβλέπεται κάποια επιστροφή χρημάτων από τα ασφαλιστικά ταμεία.

… ή πολιτική υπέρ της καπνοβιομηχανίας; Στον τομέα του ελέγχου και της ρύθμισης θεμάτων που αφορούν στα νέα προϊόντα καπνού στο νόμο 4715/2020 αναφέρεται ότι στη συσκευασία των νέων προϊόντων καπνού δεν προβλέπεται να αναγράφονται «αντενδείξεις χρήσης, προειδοποιήσεις για συγκεκριμένες ομάδες κινδύνου, τυχόν βλαβερές συνέπειες, και (κυρίως) ο κίνδυνος εθισμού και η τοξικότητα» κάτι που ισχύει για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.

Επιπλέον ο ίδιος νόμος θέσπισε μια νέα «επταμελή Επιτροπή Αξιολόγησης του βαθμού βλαπτικότητας των νέων προϊόντων καπνού» που επιτρέπει στους εμπόρους νικοτίνης να προχωρήσουν σε «επικοινωνία τεκμηριωμένων επιστημονικά ισχυρισμών, σύμφωνα με τους οποίους, η χρήση νέων προϊόντων καπνού, νικοτινούχων και μη ηλεκτρονικών τσιγάρων και λοιπών νικοτινούχων προϊόντων εμφανίζει σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για την υγεία ή μείωση στις εκπομπές τοξικών ουσιών ή μειωμένη τοξικότητα σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο». Όμως, αυτοί οι «τεκμηριωμένοι επιστημονικά ισχυρισμοί» στηρίζονται σε εργασίες από επιστήμονες που έχουν χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από την καπνοβιομηχανία!

Έλλειψη στρατηγικής στον τομέα της διατροφής. Όπως προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις (Παχυσαρκία και συνοδά καρδιομεταβολικά νοσήματα: Αιτίες - Συνέπειες - Λύσεις) η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στην παιδική παχυσαρκία, και κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις και στην παχυσαρκία των ενηλίκων. Κι αυτό παρά την ύπαρξη εκπαιδευτικού υλικού από το Υπουργείο Υγείας αλλά και λεπτομερών διατροφικών οδηγών από το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis.

Γι’ αυτό και στη μελέτη της διαΝΕΟσις προτείνεται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης σε σχολεία για την προώθηση της υγιεινής διατροφής και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας για τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Κι αυτό παράλληλα με μια διαδικασία εύκολου και έγκαιρου εντοπισμού των οικογενειών υψηλού κινδύνου για την παχυσαρκία και τα συνοδά της νοσήματα μέσω της αξιοποίησης του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή και της παρέμβασης των δομών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).

08 Φεβρουαρίου 2022

Σκέψεις για μια χαμένη Ελπίδα

Είμαστε ευάλωτοι στις καταστροφές αλλά μπορούμε να αντλήσουμε και διδάγματα για να είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι στο μέλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Φεβρουαρίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-465)


Από το χειμώνα του 1984-85, πρώτο χρόνο της 30χρονης παραμονής μου στο Βέλγιο, κατάλαβα τι σημαίνει βαριά χιονόπτωση. Οι θερμοκρασίες κατέβηκαν για αρκετές ημέρες κάτω από μείον 10°C και οι πάγοι έμειναν στις άκρες των δρόμων για εβδομάδες. Ωστόσο, τα πεζοδρόμια ήταν πάντα καθαρά. Γιατί οι κάτοικοι είναι υποχρεωμένοι από το νόμο να τα καθαρίζουν και να τα αλατίζουν. Επειδή σε περίπτωση ατυχήματος πεζού, την ευθύνη της αποζημίωσης φέρει ο ένοικος του σπιτιού ή ο διαχειριστής της πολυκατοικίας.

Έμαθα επίσης να οδηγώ στο χιόνι και στον πάγο χωρίς αλυσίδες. Οδήγηση με 1η ή 2α ταχύτητα που εξασφαλίζει πολύ χαμηλές ταχύτητες και φρενάρισμα χωρίς το πάτημα φρένου. Φυσικά, οι Βρυξέλλες δεν έχουν πολλές ανηφόρες, αλλά και στην ράμπα του γκαράζ μου φρόντισα να βάλω δύο σειρές αντιολισθητικές γραμμωτές πλάκες ώστε να μπορώ να βγάλω το αυτοκίνητο, αφού προηγουμένως τις είχα καθαρίσει από το χιόνι και τις είχα αλατίσει.

Πόσο ευάλωτοι είμαστε; Ακόμη και αν δεν πιστεύουμε τους επιστήμονες σχετικά με τις αιτίες της κλιματικής αλλαγής, είναι γεγονός ότι οι χειμώνες γίνονται δριμύτεροι και τα καλοκαίρια εντονότερα. Πέρα από τις όποιες ευθύνες του κράτους όσον αφορά τις υποδομές, ο καθένας μας έχει υποχρέωση να προετοιμαστεί κατάλληλα για να μπορέσει να διαφυλάξει τη ζωή και την υγεία του όταν βρεθεί αντιμέτωπος με μεγάλες φυσικές καταστροφές.

Για τους σεισμούς η μόνη λύση είναι οι αντισεισμικές οικοδομές που πρέπει να κτίζονται σε στερεά (μη σαθρά) εδάφη. Στις νέες κατασκευές ακολουθούμε πιστά τη μελέτη του πολιτικού μηχανικού. Στις παλαιότερες φροντίζουμε για έγκαιρη αντισεισμική ενίσχυση. Και σε κάθε περίπτωση ακολουθούμε τις οδηγίες της Πολιτικής Προστασίας και του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ).

Για τις πλημμύρες φροντίζουμε να μην κτίζουμε σε εμφανείς ή αφανείς (μπαζωμένες) κοίτες απορροής ποταμών. Φυσικά, εκτός από την ευθύνη της τοπικής, περιφερειακής και κεντρικής διοίκησης για αντιπλημμυρικά έργα, ο καθένας μπορεί να μελετήσει την δυνατότητα κατασκευής τέτοιων έργων για την προστασία της περιουσίας του (π.χ. τοίχους αντιστήριξης, χαντάκια και φρεάτια απορροής). Ή να καθαρίσει κάποια φρεάτια απορροής των νερών της βροχής. Ωστόσο, σε μερικές περιπτώσεις, ιδίως όταν κανείς έχει κτίσει σε μπαζωμένα ρέματα ή σε περιοχές που πλημμυρίζουν συστηματικά (π.χ. δέλτα ποταμών) μακροπρόθεσμα η μόνη λύση είναι η μετεγκατάσταση …

Σε περίπτωση έντονης χιονόπτωσης ο κίνδυνος αποκλεισμού είναι μεγαλύτερος σε περιοχές με στενούς δρόμους με μεγάλες κλίσεις. Στις περισσότερες περιπτώσεις θα πρέπει οι περίοικοι να φροντίσουν να καθαρίσουν και να αλατίσουν εγκαίρως τα πεζοδρόμια, ώστε να είναι δυνατή η κυκλοφορία των πεζών. Επιπλέον, θα πρέπει οι κάτοικοι να φροντίσουν να κλαδέψουν τα δέντρα, τα οποία, όταν πέσουν, ενδέχεται να προκαλέσουν καταστροφές σε αυτοκίνητα και σε εναέρια ηλεκτροφόρα καλώδια αλλά και σε καλώδια του τηλεφώνου.

Ηλεκτρικό και θέρμανση. Η διακοπή του ηλεκτρικού επηρεάζει πολλές λειτουργίες του σπιτιού και της επιχείρησης. Για το μαγείρεμα ένα καμινέτο υγραερίου με μικρή φιάλη βουτανίου μπορεί να καλύψει τις ανάγκες για λίγες μέρες. Για τη θέρμανση θα χρειαστεί ενδεχομένως μια εφεδρική συσκευή αερίου ή κηροζίνης αλλά θα απαιτηθεί κάποια επένδυση. Αν βέβαια υπάρχει τζάκι τα πράγματα μπορούν να αντιμετωπιστούν αλλά όχι για πολλές μέρες.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να έχουμε φροντίσει για τη θερμομόνωση του σπιτιού καθώς και για την χρήση ηλιακού θερμοσίφωνα, ο οποίος ακόμη και με λίγη ηλιοφάνεια μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μας σε ζεστό νερό. Ο ήλιος με ένα φτηνό φωτοβολταϊκό, μπορεί να μας βοηθήσει να καλύψουμε και τις ανάγκες φόρτισης των κινητών μας, ακόμη και να τροφοδοτήσει μερικά φώτα με σχετικά μικρό κόστος.

Τέλος, φροντίζουμε να έχουμε όλες τις φορητές μας συσκευές πάντοτε φορτισμένες ούτως ώστε να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε κάθε διακοπή ρεύματος. Για μεγαλύτερους υπολογιστές και δρομολογητές (router) σύνδεσης με το διαδίκτυο, θα πρέπει να έχουμε εγκαταστήσει ένα τροφοδοτικό αδιάλειπτης παροχής (UPS). Αν μάλιστα επενδύσουμε ένα σοβαρό ποσό, ένα τέτοιο τροφοδοτικό μπορεί να καλύψει τη λειτουργία των συσκευών μας για αρκετές ώρες.

Ωστόσο, η διακοπή του ρεύματος συνεπάγεται και διακοπή της σταθερής τηλεφωνικής σύνδεσης, ιδίως αν η σύνδεσή μας είναι ευρυζωνική, δηλαδή αν το τηλέφωνό μας συνδέεται με τον δρομολογητή μας. Σε αυτή την περίπτωση εκτός από τροφοδοτικό UPS για τον δρομολογητή (που είναι δική μας ευθύνη) θα πρέπει να υπάρχει και αντίστοιχο τροφοδοτικό και στον κύριο κατανεμητή, δηλαδή το ΚΑΦΑΟ (που είναι ευθύνη του παρόχου του δικτύου).

Διδάγματα και προοπτικές. Μετά από κάθε μεγάλη καταστροφή στη χώρα μας, εκτός από τα προβλήματα συντονισμού των αρμόδιων υπηρεσιών σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, διαπιστώνουμε ότι δεν υπάρχει και διαδικασία εξαγωγής διδαγμάτων. Τα οποία θα πρέπει να χρησιμεύουν κάθε φορά για την προσαρμογή και βελτίωση των υφιστάμενων διαδικασιών.

Όμως, τίποτα δεν εμποδίζει τον καθένα μας να αναλογιστεί τα προβλήματα που αντιμετωπίζει κάθε φορά στο πλαίσιο μιας έκτακτης ανάγκης ή μιας καταστροφής, ώστε να προετοιμαστεί καλύτερα για το μέλλον … Γιατί ως γνωστόν «των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν»!

01 Φεβρουαρίου 2022

Γλωσσικά επαγγέλματα: παρόν και ψηφιακό μέλλον

Ο ταχύτατος μετασχηματισμός των γλωσσικών επαγγελμάτων απαιτεί νέες δεξιότητες και δημιουργεί νέες ευκαιρίες
(Δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2022 στο 4ο τεύχος του περιοδικού «Άλληλον»)


Η πρώτη μου επαφή με τη μετάφραση ήταν στο τέλος του 1977 όταν μετατέθηκα στο Μεταφραστικό Γραφείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μου είχαν δώσει την ειδικότητα του στρατιωτικού διερμηνέα αγγλικής μετά από εξετάσεις στο κέντρο νεοσυλλέκτων. Γράφαμε τη μετάφραση με μολύβι και δίναμε το κείμενο για δακτυλογράφηση. Την ίδια διαδικασία συνάντησα όχι μόνο στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica το 1979 αλλά και το 1984 όταν άρχισα να εργάζομαι ως μεταφραστής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκεί είχαμε αρχίσει να αντικαταστούμε το μολύβι με το μαγνητόφωνο ...

Λίγα μόλις χρόνια αργότερα, στην αρχή της δεκαετίας του 2000, η εικόνα παραγωγής των μεταφράσεων είχε αλλάξει ριζικά. Οι μεταφραστές εξοπλίστηκαν, αρχικά με τερματικά, και στη συνέχεια με προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Απέκτησαν πρόσβαση σε πολλαπλά εργαλεία όπως βάσεις με νομικά δεδομένα και ορολογία, αλλά και σε συστήματα υποβοήθησης της μετάφρασης που αξιοποιούν μνήμες με παλαιότερα, ήδη μεταφρασμένα, κείμενα. Σε αυτό βοήθησε και η δημιουργία της βάσης δεδομένων Celex (σημερινή Eur-Lex) με τα πλήρη κείμενα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 24 επίσημες γλώσσες (Όπως έγραφα τον Ιούλιο του 1988 στο «Creating the Greek CELEX database, technical or managerial challenge?»: «On the other hand, the Greek CELEX can serve as a benchmark for a more advanced morphological study of the Greek language. Last but not least, all language versions of CELEX can serve as test beds for new machine translation packages».).

Η ύπαρξη αυτών των, ηλεκτρονικά διαθέσιμων, πολύγλωσσων σωμάτων κειμένων υποβοήθησε τις ερευνητικές εργασίες ανάπτυξης συστημάτων μηχανικής μετάφρασης (e.g. EUROTRA, Google Translate, eTranslation). Σήμερα οι μεταφραστές και οι μεταφράστριες μη λογοτεχνικών κειμένων χρησιμοποιούν κατά κανόνα τέτοια συστήματα ημιαυτόματης μετάφρασης, το προϊόν των οποίων ωστόσο απαιτεί προσεκτική αναθεώρηση για να διορθωθούν τα λάθη που αφήνει η μηχανική μετάφραση. Για τα μεταφρασμένα κείμενα που θα τροφοδοτήσουν τα σώματα κειμένων η αναθεώρηση είναι υποχρεωτική για να μην διαιωνιστούν στις μνήμες τα όποια μεταφραστικά λάθη.

Φυσικά, οι μεταφράσεις λογοτεχνικών κειμένων θα απαιτούν πάντα καλλιεργημένους και έμπειρους μεταφραστές και μεταφράστριες. Εκεί δεν χωρούν μηχανικές και ημιαυτόματες μεταφράσεις ακόμη κι αν τα λογοτεχνικά έργα και οι μεταφράσεις τους έχουν τροφοδοτήσει τα πολύγλωσσα σώματα κειμένων, αλλά για άλλους σκοπούς όπως π.χ. γλωσσολογικές μελέτες. Η μηχανική μετάφραση δεν ενδείκνυται ιδιαίτερα και σε άλλους τομείς μετάφρασης όπως ο υποτιτλισμός και η οπτικοακουστική περιγραφή σε ταινίες, η μετάφραση κόμικς, βιντεοπαιχνιδιών και ειδήσεων.

Το ψηφιακό μέλλον …
Το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο οποίο ήμουν υπεύθυνος την τριετία 2014-2016) οργάνωσε δύο συνέδρια σχετικά με τα γλωσσικά επαγγέλματα. «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» (2014) κάλυψε μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου, όπως μεταφραστικές σπουδές και επαγγελματικές προοπτικές, πιστοποίηση και αμοιβές μεταφραστών, μετάφραση από και προς λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες, δίκτυα ορολογίας και εργαλεία, θέση της ελληνικής γλώσσας στο παγκόσμιο πολύγλωσσο σύστημα και τέλος διδασκαλία και εκμάθηση ξένων γλωσσών. Στο συνέδριο «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά» (2016) αναλύθηκαν μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου που θα επηρεαστεί και θα επηρεάσει το μέλλον της ελληνικής γλώσσας στο πλαίσιο της συγκρότησης και της λειτουργίας της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς. Μιας εμβληματικής προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα κάθε πτυχή της καθημερινότητας και η οποία περιλαμβάνει σημαντική γλωσσική και μεταφραστική διάσταση.

Στο δεύτερο συνέδριο, ο κύριος ομιλητής, καθηγητής και πρόεδρος του Digital Enlightenment Forum Γιώργος Μητακίδης, έδωσε μια συναρπαστική εικόνα του ψηφιακού μέλλοντος των γλωσσικών επαγγελμάτων. Πρόβλεψε ότι το 2020 θα ήταν διασυνδεδεμένα μέσω του διαδικτύου πάνω από 50 δισ. άνθρωποι, κατοικίδια, οικιακές συσκευές, μεταφορικά μέσα κάθε είδους, ρομπότ, εκτυπωτές τριών διαστάσεων κλπ. αλλά και μεγάλο πλήθος δεδομένων μεγάλης κλίμακας (big data). Η ανάγκη επικοινωνίας όλων αυτών αυξάνει κατακόρυφα την ανάγκη για μεταφράσεις, αφενός στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου και αφετέρου για την αποκρυπτογράφηση των επιθυμιών και των αναγκών των καταναλωτών μέσω της ανάλυσης των συλλεγόμενων δεδομένων.

Ταυτόχρονα, η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης (νευρωνικά δίκτυα, deep learning) βελτιώνει δραματικά τις επιδόσεις των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη για αναθεώρηση από επαγγελματίες μεταφραστές. Όπως σε κάθε τεχνολογικό άλμα έτσι και στην παρούσα συγκυρία, παράλληλα με τις θέσεις εργασίας που χάνονται, δημιουργούνται νέες, οι οποίες όμως απαιτούν το συνδυασμό νέων δεξιοτήτων: γλωσσικών, ανάλυσης δεδομένων και εξειδίκευσης σε συγκεκριμένα πεδία (ιατρική, τεχνολογία, νομική). Ωστόσο, παρά τη δημιουργία ολιγοπωλίου από τις μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου (Google, Amazon, Facebook, Apple και Microsoft - GAFAM), οι πρωτοβουλίες αποκέντρωσης του διαδικτύου (π.χ. SOLID) σε συνδυασμό με την κατάλληλη ενημέρωση, μπορούν να εξασφαλίσουν τη συνδιαμόρφωση του νέου ψηφιακού τοπίου και από όσους δραστηριοποιούνται στα γλωσσικά επαγγέλματα.

Ευτυχώς, οι μεταφραστές δεν θα πάψουν να είναι απαραίτητοι σε όλο τον κύκλο της νέας ψηφιακής πραγματικότητας. Αυτοί (πρέπει να) αποφασίζουν για την τελική μορφή των μεταφράσεων ακόμη και αν αυτές έχουν αρχικά προέλθει από μηχανές. Ως δημιουργοί στις μεταφράσεις λογοτεχνίας αλλά και διαφημίσεων. Επειδή συμβάλλουν στις διεθνείς σχέσεις ως μεταφραστές και διερμηνείς σε διεθνείς οργανισμούς αλλά και ως πολιτισμικοί διαμεσολαβητές και κοινοτικοί μεταφραστές και διερμηνείς σε περιβάλλοντα μεταναστών και προσφύγων. Ως σύμβουλοι και δοκιμαστές συστημάτων μηχανικής μετάφρασης, ως ερευνητές αλλά και ως ελεγκτές της ποιότητας των μεταφράσεων με τις οποίες τροφοδοτούνται τα εν λόγω συστήματα. Ως μεταφραστές νομικών κειμένων όπου η ποιότητα της μηχανικής μετάφρασης δεν είναι αποδεκτή στα δικαστήρια. Επειδή, αυτοί αποδίδουν νέους όρους σε διάφορους επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς. Σχετική ήταν και η πρωτοβουλία δημιουργίας του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας.

… και κάποια προβλήματα
Όσον αφορά τα Ελληνικά θα πρέπει να αναφέρουμε μερικούς σημαντικούς τομείς που απαιτούν οπωσδήποτε ενίσχυση. Πρόκειται αφενός για τις γλωσσικές και τις ψηφιακές δεξιότητες όσων συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και αφετέρου για την υποστήριξη της ανάπτυξης υψηλής ποιότητας γλωσσικών εργαλείων όπως αυτόματοι διορθωτές, θησαυροί, συλλαβιστές και ηλεκτρονικά λεξικά, αναγνώριση φωνής (για αυτόματη υπαγόρευση και επιτάχυνση πληκτρολόγησης), υποστήριξη πολυτονικών γραμματοσειρών αλλά και οπτική αναγνώριση χαρακτήρων (συμπεριλαμβανομένων πολυτονικών).

Ήδη από το 2012 στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είχαν προταθεί κάποιοι στόχοι για τον «Ανασχεδιασμό της Εκπαίδευσης» όσον αφορά τις Δεξιότητες. Για τις γλωσσικές δεξιότητες είχε τεθεί στόχος οι απόφοιτοι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να γνωρίζουν καλά τη μητρική τους γλώσσα και να μπορούν να επικοινωνήσουν άνετα σε αυτήν. Όσον αφορά τις ξένες γλώσσες, οι μισοί από τους απόφοιτους Γυμνασίου να γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα σε επίπεδο Β2 δηλαδή να είναι Ανεξάρτητοι Χρήστες. Επίσης, το 75% των μαθητών αυτών να έχει αρχίσει να μαθαίνει και μια δεύτερη ξένη γλώσσα.

Αντίστοιχα για τις ψηφιακές δεξιότητες οι στόχοι περιλάμβαναν την ικανότητα εύρεσης, αξιολόγησης, αξιοποίησης, κοινοποίησης και δημιουργίας περιεχομένου χρησιμοποιώντας τη πληροφορική και το διαδίκτυο. Περιλάμβαναν επίσης την ικανότητα προγραμματισμού π.χ. σε προσωπικούς υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, ταμπλέτες ακόμη και μεγάλα συστήματα. Τα παραπάνω δεν καλύπτουν απλώς τη δυνατότητα διαδικτυακής έρευνας μιας λέξης ή ενός προϊόντος, την συγγραφή ενός κειμένου στον υπολογιστή ή τέλος την πραγματοποίηση κάποιων υπολογισμών. Περιλαμβάνουν τη αξιολόγηση των ευρημάτων της έρευνας. Την παρουσίαση ενός καλαίσθητου, δομημένου και πλήρους κειμένου. Τέλος, την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου υπολογισμού με συνδυασμό πολλών στοιχείων και χρήση μαθηματικών τύπων.

Σχετικά με τα Γλωσσικά Εργαλεία για τα Ελληνικά, οι ανάγκες δεν αφορούν μόνο τους μεταφραστές αλλά και τα άτομα με αναπηρία στα οποία περιλαμβάνονται και οι ηλικιωμένοι. Αυτό έγινε προφανές σε μια ημερίδα «Εργαλεία υποστήριξης της ελληνικής γλώσσας στους υπολογιστές: ελλείψεις και προοπτικές» που οργάνωσε το 2015 το Γραφείο Αθηνών της ΓΔΜ. Τέλος, από μια στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Ψηφιακά εργαλεία για μικρές γλώσσες της ΕΕ» στο πλαίσιο του συνεδρίου «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά», προέκυψε το συμπέρασμα ότι πολλές μικρές γλώσσες στην ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, όπως μικρή αγορά, ανταγωνισμός (συχνά μεταξύ πανεπιστημίων και ιδιωτικού τομέα), αποκλεισμός της πρόσβασης στα δεδομένα που διαθέτουν οι μεγάλες εταιρείες (σε αντίθεση με την ευκολότερη πρόσβαση σε εργαλεία και τεχνολογίες), δυσκολία πρόσβασης στις διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών – APIs (χρέωση, έλλειψη τεχνικής τεκμηρίωσης) ακόμη και μη υποστήριξη ορισμένων γλωσσών σε ορισμένα λειτουργικά συστήματα. Υπάρχουν ωστόσο ευκαιρίες για την ανάπτυξη γλωσσικών εργαλείων για εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα των γλωσσικών υπηρεσιών (π.χ. για ανάλυση εμπορικών, ιατρικών ή διαδικτυακών δεδομένων). Για τα πρωτότυπα εργαλεία που αναπτύσσονται σε ακαδημαϊκά περιβάλλοντα δεν διατίθενται πόροι ώστε να βελτιωθούν και να διατεθούν σε εταιρείες που θα τα μετατρέψουν σε εμπορικά προϊόντα.

Όλα τα εργαλεία υποστήριξης των διάφορων γλωσσών στα συστήματα πληροφορικής έχουν κάποια κοινά στοιχεία – συνδέονται με την γλώσσα και με τον τρόπο που αλληλοεπιδρούμε μεταξύ μας και με την μηχανή. Αν δεν παρέχουν καλή ποιότητα, οι γλώσσες μας απειλούνται. Το γεγονός ότι τα γλωσσικά εργαλεία παρέχονται μόνο από αμερικανικές εταιρείες σημαίνει ότι δικαιολογείται η υποστήριξη της βελτίωσής τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξη που δεν πρέπει να περιοριστεί στην χρηματοδότηση αλλά να περιλαμβάνει και την διάθεση δεδομένων, εμπειρογνωμόνων και την διαχείριση των σχετικών ερευνητικών έργων ως επιχειρηματικών σχεδίων. Παράλληλα όμως θα πρέπει να εξετασθεί και η περίπτωση υποβολής τεκμηριωμένης καταγγελίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης, όσον αφορά σειρά ευρωπαϊκών γλωσσών. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η υποχρέωση των εταιρειών να υποστηρίζουν τη γλώσσα της χώρας στην οποία διαθέτουν τα προϊόντα τους διευκολύνοντας επίσης την διάθεση σχετικών γλωσσικών εφαρμογών από τρίτα μέρη.

Συμπέρασμα. Η ραγδαία πρόοδος στον τομέα της τεχνολογίας επηρεάζει ήδη δραματικά τα γλωσσικά επαγγέλματα και μετατρέπει ριζικά τα καθήκοντα και τις απαιτούμενες δεξιότητες όσων ασχολούνται με αυτά. Μια συμβουλή και εδώ, Retrain to avoid obsolescence!

09 Ιανουαρίου 2022

Οι ελπίδες για το 2022

Τα παιδιά ακούνε λόγια και παρατηρούν συμπεριφορές. Ας μην τους διδάσκουμε μίσος και φόβο …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιανουαρίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-464)


Την Πρωτοχρονιά, όλοι ευχόμαστε σε συγγενείς και φίλους Υγεία και Ευτυχία, ευελπιστώντας σε ένα καλύτερο αύριο. Όμως, τα περισσότερα από αυτά που ευχόμαστε είναι στο χέρι μας να τα κάνουμε πραγματικότητα. Διαβάστε τις ευχές μου για το 2020 στους οδηγούς, τους καπνιστές, τους πιστολάδες, τους γονείς, τους αυτοδιοικητικούς και σε όλους τους συμπολίτες (βλ. ΧΝ 31/12/2019).

Για το 2021 ευχήθηκα να αξιοποιήσουμε τα διδάγματα του 2020 κατανοώντας τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των επιλογών και των καθημερινών μας πράξεων (βλ. ΧΝ 29/12/2020). Και τι πιο μακροπρόθεσμο από την Παιδεία. Πρωταρχικά την Παιδεία που δίνουν οι γονείς στο σπίτι και φυσικά οι δάσκαλοι στο σχολείο.

Μίσος και φόβος. Έπεσα κατά τύχη σε ένα τραγούδι με τίτλο «Θα πρέπει να διδαχτείς προσεκτικά» από ένα μιούζικαλ του 1958 (Νότιος Ειρηνικός) που αναφερόταν στο ρατσισμό και τις φυλετικές διακρίσεις.

Θα πρέπει να διδαχτείς να μισείς και να φοβάσαι, θα πρέπει να διδαχτείς από χρόνο σε χρόνο, πρέπει να στο κοπανάνε στο αγαπημένο σου αυτάκι, πρέπει να στο διδάξουνε προσεκτικά.

Θα πρέπει να διδαχτείς να φοβάσαι, τους ανθρώπους με παράξενα μάτια, κι όσους έχουνε δέρμα άλλης απόχρωσης, θα πρέπει να διδαχτείς προσεκτικά.

Θα πρέπει να διδαχτείς πριν να είναι πολύ αργά, πριν να κλείσεις τα έξι, τα επτά ή τα οκτώ, να μισείς όλους τους ανθρώπους που μισούν οι συγγενείς σου, θα πρέπει (όλα αυτά) να (τα) διδαχτείς προσεκτικά.


Δυστυχώς, πολλοί προσπάθησαν στο παρελθόν να μας διδάξουν μίσος και φόβο … Μερικοί ακόμη προσπαθούν … Όμως μερικά πράγματα καρποφορούν μόνο αν τα έχουμε διδαχτεί στο σπίτι μας σε μικρή ηλικία. Όσοι είχαμε την τύχη να έχουμε αργότερα φωτισμένους δασκάλους καταλάβαμε ότι θα έπρεπε να τα ξεριζώσουμε από την καρδία μας για να μην δηλητηριάζουν την υπόλοιπη ζωή μας. 



 

Τα παιδιά ακούνε. Από ένα άλλο μιούζικαλ του 2014 (Τα μυστικά του δάσους) ξεχώρισα ένα άλλο εντυπωσιακό τραγούδι με τίτλο «Τα παιδιά (θα) ακούνε».

Πώς λες στο παιδί σου μέσα στη νύχτα ότι τίποτα δεν είναι κατάμαυρο αλλά και τίποτα δεν είναι κάτασπρο; Πώς του λες πως όλα θα πάνε καλά, όταν ξέρεις ότι ίσως να μην είναι αλήθεια; Τι κάνεις τότε;

Πρόσεξε τα πράγματα που λες, τα παιδιά θα τα ακούσουν. Πρόσεξε τα πράγματα που κάνεις, τα παιδιά θα δουν και θα μάθουν. Μπορεί τα παιδιά να μην υπακούν, αλλά τα παιδιά ακούνε. Τα παιδιά σε κοιτάζουν για να δουν προς τα πού θα στρίψουν, για να μάθουν τι σόι άνθρωποι θα γίνουν. Γι’ αυτό πρόσεξε πριν πεις «
Άκουσε με προσεκτικά», τα παιδιά ακούνε.

Πρόσεξε τι εύχεσαι (γιατί) οι ευχές είναι παιδιά. Πρόσεξε το μονοπάτι που παίρνουν (γιατί) οι ευχές επαληθεύονται και μάλιστα με κόστος. Πρόσεξε τί κατάρες ρίχνεις κι όχι μόνο στα παιδιά. Μερικές φορές η κατάρα μπορεί να κρατήσει πολύ περισσότερο από όσο προβλέπεις και να στραφεί εναντίον σου. Πρόσεξε τι παραμύθι λες που είναι και κατάρα. Τα παιδιά ακούνε.

Πώς μπορείς να πεις σ’ ένα παιδί που πετάει «
Μην γλιστρήσεις γιατί δεν θα κρατήσω τόσο σφιχτά»; Τί μπορείς να πεις ώστε με το παραμικρό να μην παρεξηγηθείς; Τί θα αφήσεις στο παιδί σου όταν πεθάνεις; Μόνο ό,τι του βάλεις στο μυαλό του. Τα πράγματα που σου είπαν η μητέρα κι ο πατέρας σου, που κι αυτοί τα είχαν κληρονομήσει.

Πρόσεχε τι λες (γιατί) τα παιδιά ακούνε. Πρόσεχε να το κάνεις κιόλας, τα παιδιά βλέπουν και μαθαίνουν, Ω οδήγησέ τα και μετά απομακρύνσου, γιατί τα παιδιά θα λάμψουν. Απάλυνε (τον λόγο σου) με πράγματα αληθινά και τα παιδιά θα μεταστραφούν απλά και μόνο για να είναι ελεύθερα.

Πρόσεξε πριν πεις «
Άκουσε με προσεκτικά» (γιατί) τα παιδιά θα ακούσουν.

Για το 2022. Μέσα στον κατακλυσμό των μηνυμάτων μίσους και φόβου. Πνιγμένοι στα κούφια λόγια από ανθρώπους που λένε χωρίς να πράττουν. Με όλο και πιο σπάνια τα φωτεινά παραδείγματα που θα μπορούσαν να γίνουν πρότυπα για τις νεότερες γενιές. Ας ευχηθούμε μερικοί φωτισμένοι γονείς να διδάξουν σωστές αρχές στα παιδιά τους με λόγο και έργα. Αν θέλουμε να έχει μέλλον αυτός ο τόπος …

Ή όπως λέει και ο σοφός Σολομώντας «παίδευε υἱόν σου, οὕτως γὰρ ἔσται εὔελπις» (εκπαίδευε το παιδί σου για να έχεις ελπίδες από αυτό, Παρ ιθ’:18)