08 Οκτωβρίου 2019

Περί υγιεινής διατροφής

Οι πέντε χρυσοί κανόνες και ο δωδεκάλογος της υγιεινής διατροφής, για καλή υγεία και μακροζωία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-393)

Πριν από λίγες εβδομάδες (βλ. ΧΝ 20/8/2019) γράφαμε για τις καθημερινές συνήθειες που πρέπει να αλλάξουμε ώστε να μειώσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής αλλά και να αποφύγουμε τις ασθένειες του πολιτισμού. Γράφαμε μάλιστα τι πρέπει να αποφεύγουμε προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο προσβολής από αυτές τις ασθένειες που περιλαμβάνουν καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.

Για εκείνο το άρθρο είχαμε αντλήσει στοιχεία και από σχετική γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου. Το οποίο τον Ιούνιο δημοσίευσε άλλη μια σημαντική γνωμοδότηση με συστάσεις για τις διατροφικές προτεραιότητες που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην διατήρηση και την προαγωγή της υγείας. Οι συστάσεις αφορούν τους ενήλικες και στηρίζονται σε πρόσφατες επιστημονικές εργασίες.

Μια πρώτη συμβουλή αφορά την αντίσταση στην καθιστική ζωή και το υπερβολικό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα μακροπρόθεσμης υποβάθμισης της υγείας. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου φυσιολογικό βάρος έχουν μόνο 3 στους 10 άνδρες και 5 στις 10 γυναίκες ενώ παχύσαρκοι είναι το 26% των ανδρών και το 18% των γυναικών. Ακόμη χειρότερο είναι το πρόβλημα στα παιδιά - το 50% των Ελληνόπουλων ηλικίας 6-10 ετών, έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό!

Πέντε χρυσοί κανόνες. Πρώτον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 125 γραμμάρια πλήρη δημητριακά, ανάλογα με τις ενεργειακές σας ανάγκες. Αποφύγετε τα επεξεργασμένα δημητριακά δηλαδή προτιμήστε ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί για άσπρα.

Δεύτερον, δύο φρούτα την ημέρα (τον γιατρό τον κάνουν πέρα)! Μην προσθέτετε ζάχαρη ούτε κρέμα, μόνο πλύνετέ και καθαρίστε τα. Επιπλέον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 300 γραμμάρια (φρέσκα ή μαγειρεμένα) λαχανικά. Προτιμήστε εποχιακά και τοπικά προϊόντα. Έτσι μειώνετε και τις μεταφορές συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Τρίτον, όσπρια κάθε εβδομάδα! Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Θυμηθείτε πως η καλλιέργεια των οσπρίων επιβαρύνει λιγότερο το κλίμα σε σχέση με την κτηνοτροφία … Τέταρτον, καταναλώστε καθημερινά 15 με 25 γραμμάρια ξηρούς καρπούς ή άλλους σπόρους, ανάλατους και χωρίς ζάχαρη (μια χούφτα αντιστοιχεί σε περίπου 30 γραμμάρια). Προτιμήστε προϊόντα πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Πέμπτος πολύ σπουδαίος κανόνας. Μειώστε το αλάτι! Αποφύγετε τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα βελτιωτικά γεύσης. Πάρετε διαζύγιο από την αλατιέρα στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι με ανάλατα μυρωδικά.

Άλλες επτά συστάσεις. Καταναλώστε καθημερινά ένα τέταρτο έως μισό λίτρο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα. Συμπληρώστε ενδεχομένως με άλλες πηγές πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμινών. Μια ή δύο φορές την εβδομάδα φάτε ψάρι, οστρακόδερμα ή θαλασσινά και τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε μικρά ψάρια πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Λιγότερο κόκκινο κρέας! Περιορίστε την κατανάλωσή του στα 300 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια, ψάρι, πουλερικά, αβγά ή άλλα εναλλακτικά υποκατάστατα. Και οπωσδήποτε λιγότερα αλλαντικά και άλλα μεταποιημένα προϊόντα κρέατος. Μειώστε την κατανάλωσή τους στα 30 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε τα με κονσέρβες ψαριών, γαρνιτούρες από όσπρια, φρούτα ή φρέσκα τυριά.

Όσο μπορείτε λιγότερα ζαχαρούχα ποτά (αεριούχα ποτά, συμπυκνωμένους χυμούς, κλπ.). Η καλύτερη επιλογή για να ξεδιψάσετε παραμένει το νερό! Φροντίστε να λαμβάνετε καθημερινά τουλάχιστον 950 mg ασβέστιο από διάφορες φυσικές πηγές όπως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.

Τέλος, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να καταναλώνουν καθημερινά επαρκή ποσότητα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (συμπεριλαμβανομένων και ωμέγα-3). Επιπλέον συνιστά αντί για μαργαρίνη και βούτυρο να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο

Ανθρώπινες σχέσεις και κλίμα. Πέρα από τον δωδεκάλογο της υγιεινής διατροφής, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να διαθέτουν χρόνο για τα γεύματα και να φροντίζουν να τρώνε μαζί με άλλους. Κι όχι μόνο στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, στη δουλειά και στα ιατρικά κέντρα περίθαλψης. Ενισχύεται έτσι η κοινωνικότητα ενώ όταν το γεύμα διαρκεί περισσότερο ενισχύεται η αφομοίωση της τροφής.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών. Κι αυτό γιατί η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Υπενθυμίζεται ότι η «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ αντιστοιχεί σε λιγότερο από 10 «ποτήρια» τη εβδομάδα, αλλά καλύτερα ακόμη και αυτή να αποφεύγεται.

Τέλος, τονίζεται ότι η παραγωγή των τροφών που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επιτείνουν ή να περιορίσουν τα φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τις παραπάνω συστάσεις υπάρχουν βέβαια στα βιβλία του Ιπποκράτη, που θεωρούσε τη διατροφή σημαντικό στοιχείο διατήρησης της υγείας ή αντίθετα πρόσκλησης αλλά και θεραπείας ασθενειών. Γι’ αυτό και στο έργο του «Περί τροφής» αναφέρει «Ἐν τροφῇ φαρμακείη ἄριστον, ἐν τροφῇ φαρμακείη φλαῦρον, φλαῦρον καὶ ἄριστον πρός τι (ΧΙΧ)». Η τροφή είναι το άριστο φάρμακο, η τροφή είναι το χειρότερο φάρμακο, (δηλαδή) χειρότερο και άριστο, ανάλογα με την περίπτωση. Με άλλα λόγια «η τροφή είναι το φάρμακό μας, και το φάρμακό μας η τροφή μας» …

01 Οκτωβρίου 2019

Ανέκδοτα με σημασία

Για την απόκρυψη της ευθύνης, το μάθημα των Θρησκευτικών, τον έλεγχο των εντολών και το τελευταίο στάδιο του πένθους και της απώλειας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-392)

Τα «κακά παιδάκια». Απέναντι από το σπίτι της μητέρας μου στην Πρίγκηπο υπήρχε ένα άδειο οικόπεδο. Δίπλα ακριβώς βρισκόταν μια αποθήκη, η οποία στη μια πλευρά της είχε ένα υπερυψωμένο οριζόντιο παράθυρο. Δύο αδελφάκια που συνήθιζαν να παίζουν στο οικόπεδο, αποφάσισαν μια μέρα αντί για μπάλα να βάλουν στο σημάδι τα τζάμια … Αφού έσπασαν μερικά τζάμια εξαφανίστηκαν, προφανώς για να μην τα τιμωρήσουν.

Η μητέρα που είχε παρακολουθήσει τη σκηνή άκουσε τα δύο αγόρια να περνούν μια μέρα μπροστά από τον τόπο του «εγκλήματος» να λένε στη δική τους μητέρα που τα συνόδευε: «Ποια κακά παιδάκια σπάσανε αυτά τα τζαμάκια;». Δεν ξέρω γιατί θυμήθηκα αυτή την αστεία κατά τα άλλα ιστορία διαβάζοντας τους διαξιφισμούς κυβέρνησης και αντιπολίτευσης για την ΔΕΗ, αλλά και για άλλα ζητήματα …

Ωραία παιδιά … Ένας από τους καθηγητές των θρησκευτικών στο Γυμνάσιο συνήθιζε στο τελευταίο μάθημα πριν τις διακοπές Χριστουγέννων και Πάσχα να μας διαβάζει χριστιανικά ανέκδοτα. Στη συλλογική μνήμη της τάξης μας έχει μείνει το εξής ανέκδοτο, με το οποίο γελάμε κάθε φορά που το θυμόμαστε.

Μια μητέρα με τα δύο παιδιά της ταξίδευε με το τραίνο. Απέναντι της καθόταν ένας καλοστεκούμενος κύριος, ο οποίος, κάποια στιγμή, κοιτάζοντας τα παιδιά είπε στην κυρία: «Ωραία παιδιά!». Η κυρία απάντησε «Καλά παιδιά!». Και ο κύριος ανακεφαλαίωσε λέγοντας «Ωραία και καλά παιδιά!».

Το ανέκδοτο ήθελε βέβαια να περάσει ένα μήνυμα ουσίας. Ωστόσο, σε μερικούς φάνηκε εντελώς ανούσιο. Ενώ σε άλλους, ιδίως στους έφηβους, οι οποίοι το μόνο που σκεφτόταν ήταν τα κορίτσια, το ανέκδοτο πέρασε ως ένας ευρηματικός τρόπος για να κάνει κάποιος «καμάκι» σε μιαν ωραία κυρία …

Αυτό θυμήθηκα διαβάζοντας τις συζητήσεις για τον ομολογιακό ή όχι χαρακτήρα της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σημασία, δεν έχει μόνο το τι διδάσκεται και πώς, αλλά και τι έχει ο άλλος στο μυαλό του. Ας ξαναδιαβάσουν οι αρμόδιοι την παραβολή του σπορέα για να καταλάβουν ότι πρωταρχική σημασία έχει και το «έδαφος» στο οποίο πέφτει ο σπόρος …

Δεν έχω μάτια στη πλάτη. Ο εγγονός μου μόλις έγινε 3 χρονών. Του αρέσει να κυκλοφορεί στα πάρκα με ένα μικρό πατίνι. Η μητέρα του δεν θέλει να τον χάνει από τα μάτια της. Ωστόσο, στην εντολή της «Θέλω πάντα να σε βλέπω!» ο μπόμπιρας απάντησε «Μα εγώ δεν έχω μάτια στην πλάτη μου!».

Πόσο ανεφάρμοστες είναι συχνά οι εντολές των γονέων αλλά και των αρχών! Ιδίως όταν η εφαρμογή τους εξαρτάται από την καλή θέληση όσων πρέπει να τις εφαρμόσουν. Ακούμε για παράδειγμα ότι η εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου επαφίεται στο φιλότιμο και το αίσθημα ευθύνης των καπνιστών. Μα όσοι καπνιστές διαθέτουν φιλότιμο και αίσθημα ευθύνης, τον εφαρμόζουν ήδη και καπνίζουν έξω … Ακόμη και τα νήπια μπορούν, με τον τρόπο τους, να το επιβεβαιώσουν …

Καήκαμε και ησυχάσαμε. Το 1941 η οικογένεια της μητέρας ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, στο Φανάρι. Στις 21 Σεπτεμβρίου ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά, η οποία τελικά έκαψε τουλάχιστον 99 κτήρια σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της πυροσβεστικής υπηρεσίας της Πόλης.

Από το σπίτι που έμενε η μητέρα παρακολουθούσαν την εξέλιξη της φωτιάς που άλλαζε κατεύθυνση ανάλογα με τον άνεμο. Όλοι περίμεναν ότι ο αέρας θα την έσπρωχνε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ωστόσο, τελικά δόθηκε εντολή εκκένωσης και όλοι κατευθύνθηκαν προς την παραλία του Κεράτιου. Εκεί μπήκαν σε μια βάρκα για να περάσουν απέναντι να πάνε στο Τζιχανγκίρι όπου έμενε μια θεία.

Μπαίνοντας στη βάρκα, η 11χρονη τότε μητέρα μου αναφώνησε «Άντε, καήκαμε και ησυχάσαμε!». Γιατί η πραγματική καταστροφή, της ήταν λιγότερο απεχθής από την αγωνία που είχαν περάσει περιμένοντας προς τα πού θα φυσήξει ο άνεμος. Ήταν το τελευταίο στάδιο από τα πέντε στάδια του πένθους και της απώλειας, όπως αυτά περιγράφτηκαν αρχικά το 1969 από την ψυχίατρο Ελίζαμπεθ Κίμπλερ-Ρος στο διαβόητο βιβλίο της «Αυτός που πεθαίνει» (On Death and Dying).

Οικογενειακές ιστορίες θα πουν μερικοί. Όμως για κάποιον που θέλει να σκέπτεται και να αναλύει κριτικά την πραγματικότητα γύρω του, αποτελούν μικρά μαθήματα ζωής …

24 Σεπτεμβρίου 2019

Εμμονικοί ανήλικοι

Αδιάβαστοι, ασυντόνιστοι, με επιπόλαιες ιδέες και μη πρακτικά εφαρμόσιμες προτάσεις, ευτυχώς δεν εφάρμοσαν το σχέδιο «στάχτη και μπούρμπερη» …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-391)

Πρώτη εντύπωση. Είναι Σεπτέμβριος του 2011. Το Οικονομικό Επιμελητήριο Δυτικής Κρήτης οργανώνει εσπερίδα, με θέμα την ευρωπαϊκή και ελληνική οικονομική κρίση στην αίθουσα της Τράπεζας Χανίων. Ένας από τους ομιλητές, ο καθηγητής Γιάννης Βαρουφάκης μου κάνει εντύπωση. Υποστηρίζει ότι αν κάποια στιγμή η Γερμανία θεωρήσει πως η συμμετοχή της στο ευρώ δεν την συμφέρει, δεν θα διστάσει να αποχωρήσει από την ευρωζώνη!

Επιμένει μάλιστα πως αυτό μπορεί να γίνει ακόμη και αν χρειαστεί να «σχίσει τις Συνθήκες». Προσπαθώ, ανεπιτυχώς, να τον μεταπείσω μετά τη λήξη της εκδήλωσης ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατον. Καταλαβαίνω ότι, αφενός δεν έχει διαβάσει τις Συνθήκες και αφετέρου δεν γνωρίζει πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στα Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Αγνοεί επίσης την ιστορική εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά και τον ρόλο της Γερμανίας σε αυτήν.

Τα πεπραγμένα του Γιάνη (πλέον) Βαρουφάκη ως υπουργού των οικονομικών στην πρώτη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να επαληθεύουν αυτή την πρώτη εντύπωση. Ωστόσο, προσωπικά δεν θέλω να κρίνω τα πράγματα επιφανειακά ούτε να κάνω «δίκη προθέσεων». Προτιμώ να στηρίζομαι σε επιχειρήματα και μελέτη των γεγονότων. Γνωρίζοντας πως λειτουργούν τόσο τα μέσα μαζικής επικοινωνίας όσο και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όπου εργάστηκα επί 33 χρόνια.

Τα στοιχεία. Ξεκίνησα διαβάζοντας μερικά βιβλία, όλα στο πρωτότυπο. Πρώτα το βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη «Ενήλικες στην αίθουσα» (στα ελληνικά κυκλοφορεί ως «Ανίκητοι ηττημένοι»). Αυτό αποτέλεσε τη βάση για την ομότιτλη ταινία του πολυβραβευμένου και διεθνούς φήμης σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά.

Εκεί, ο συγγραφέας παρουσιάζει τα γεγονότα από την δική του πλευρά – καταλήγοντας σε προβολή του νέου κόμματος που ίδρυσε. Πολλά κείμενα στηρίζονται στις μαγνητοφωνημένες συνεδριάσεις του Eurogroup. Και στις μαγνητοσκοπημένες απενημερώσεις (debriefings) του συγγραφέα αμέσως μετά τις συναντήσεις του με όσους δεν μπορούσε να μαγνητοφωνήσει …

Μια πιο ισορροπημένη περιγραφή των γεγονότων περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» των δημοσιογράφων Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού. Εκεί παρουσιάζονται οι απόψεις και των υπόλοιπων πρωταγωνιστών της ιστορίας καθώς και περιγραφές πολλών γεγονότων που παραλείπει ο πρώην υπουργός, αφού τα αγνοούσε. Κυρίως επειδή τον είχαν αποκλείσει από αυτά ...

Πολύ χρήσιμη ήταν επίσης και η ανάγνωση των κεφαλαίων που αφορούν την διαχρονική εξέλιξη της κρίσης του ελληνικού χρέους από το βιβλίο «Διασφαλίζοντας το ευρώ σε εποχές κρίσης – η ιστορία του ευρωπαϊκού μηχανισμού σταθερότητας από μέσα» (Safeguarding the euro in times of crisis - The inside story of the ESM).

Τέλος, χρήσιμα στοιχεία υπάρχουν και στο τελευταίο βιβλίο της σειράς «Εθνικές κρίσεις» (κυκλοφόρησε με την «Καθημερινή της Κυριακής») με τίτλο «Ελεγχόμενες πτωχεύσεις – Οικονομική κρίση και μνημόνια 2009-2019» του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνου Καζάκου.

Προδιαγεγραμμένη αποτυχία. Όπως προκύπτει από όλες τις παραπάνω πηγές, η διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015 με τους δανειστές, ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Κατ’ αρχάς γιατί από την ελληνική πλευρά υπήρχαν παράλληλες επαφές και διαπραγματεύσεις χωρίς να υπάρχει κοινή γραμμή, ούτε αλληλοενημέρωση. Αντίθετα, όλοι οι εμπλεκόμενοι από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα κράτη μέλη επικοινωνούσαν μεταξύ τους μετά από κάθε επαφή με την ελληνική πλευρά.

Ο Βαρουφάκης υποστηρίζει βέβαια ότι υπήρχε επίσημο ελληνικό σχέδιο το οποίο «πρόδωσαν» ορισμένα κυβερνητικά στελέχη. Το σχέδιο αυτό προέβλεπε ως απώτατο μέτρο την απειλή αναστολής των πληρωμών και τη δημιουργία συστήματος παράλληλων πληρωμών. Αυτό θα οδηγούσε διαδοχικά σε χρεωκοπία, σε έξοδο από την ευρωζώνη και τελικά σε έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα τέτοιο Grexit είχε ήδη προτείνει η Μέρκελ στον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος το είχε απορρίψει ασυζητητί ...

Επιπλέον, οι επίσημες προτάσεις Βαρουφάκη ήταν, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, σε λάθος σειρά. Προέβλεπαν πρώτα την αναδιάρθρωση του χρέους – κάτι αδύνατον αφού είχε ήδη προηγηθεί στις αρχές του 2013 το μεγαλύτερο κούρεμα χρέους στην ιστορία (107 δισ. ευρώ). Επίσης, τη μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 1,5% του ΑΕΠ με ταυτόχρονη μείωση του ΦΠΑ και της φορολογίας των επιχειρήσεων. Κάτι που καθιστούσε την αποπληρωμή του χρέους μη βιώσιμη.

Η μόνη από τις προτάσεις του που υλοποιήθηκε στο τρίτο μνημόνιο (αλλά τροποποιημένη), ήταν η δημιουργία μιας αναπτυξιακής τράπεζας στην οποία να περάσει όλη η δημόσια περιουσία. Στόχος ήταν να χρησιμοποιηθεί ως υποθήκη για την προσέλκυση επενδύσεων, τα κέρδη από τις οποίες θα χρηματοδοτούσαν τα ασφαλιστικά ταμεία. Κατά τη γνώμη μου αυτός ήταν ο σπόρος για τη δημιουργία του «υπερταμείου»), στο οποίο παραχωρήθηκε η περιουσία του Δημοσίου για 99 χρόνια …

Τέλος, εκτός από την προσωπικότητα του Βαρουφάκη που δυσκόλευε τις διαπραγματεύσεις, σημαντικός επίσης λόγος αποτυχίας ήταν και το γεγονός ότι εκπροσωπούσε μια κυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς. Ας θυμηθούμε ότι η ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας ήταν ο κύριος υποψήφιος της Αριστεράς στις Ευρωεκλογές του 2014 ενώ την περίοδο εκείνη άνοδος αριστερών κομμάτων είχε παρατηρηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο Jean Quatremer, ανταποκριτής της γαλλικής εφημερίδα Liberation στις Βρυξέλλες ανέφερε από τις αρχές Μαρτίου του 2015 ότι, κατά τον Ευρωπαίο επίτροπο Μοσκοβισί, «οι συντηρητικοί απεχθάνονται τον ΣΥΡΙΖΑ … ο Σόιμπλε, που είναι ένας πραγματικός και σκληρός συντηρητικός, χωρίς ενδοιασμούς, θέλει να γονατίσει αυτό το κόμμα προκειμένου να το διώξει ...».

Δεν χρειαζόταν να είναι κανείς προφήτης για να καταλάβει από τότε, ότι η αλλοπρόσαλλη στάση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, γενικά, και η εμμονική πολιτική του Βαρουφάκη, ειδικότερα, οδηγούσαν στο γκρεμό. Όσο κι αν ο τελευταίος προσπάθησε να αποδείξει με το βιβλίο του ότι έπεσε ηρωικά μαχόμενος για να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των αδύνατων απέναντι στο «βαθύ κατεστημένο της Ευρώπης». Απλώς, υπερεκτίμησε τη δυνατότητά του να περπατά ξυπόλυτος στ’ αγκάθια – τα οποία μάλιστα δεν είχε καν συναίσθηση ότι και υπήρχαν, και τσιμπούσαν …

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν θα δω την ταινία του Γαβρά, η οποία κατά δήλωσή του είναι ένα «σόου»!

Υ.Γ. Βλέπε και παλαιότερο άρθρο μου «Κινδυνεύουμε από μερικούς πολιτικούς;»

17 Σεπτεμβρίου 2019

Περί ανεμογεννητριών

Είναι κρίμα να εμποδίζεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην Ελλάδα με δικαιολογίες που τελικά εξυπηρετούν μόνο τα συμφέροντα του κλάδου των ορυκτών καυσίμων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-390)

Ήμουν στη Νάξο την περασμένη εβδομάδα, από την οποία γύρισα μια μέρα νωρίτερα λόγω των επερχόμενων θυελλωδών ανέμων που θα επέβαλαν και απαγορευτικό απόπλου. Το νησί, όπως και όλες οι Κυκλάδες έχουν σημαντικό αιολικό δυναμικό. Όπως βέβαια και η Κρήτη. Ωστόσο, διαπίστωσα ότι υπάρχει ένα μόνο σύγχρονο αιολικό πάρκο και πολλοί ερειπωμένοι ανεμόμυλοι.

Διερευνώντας το διαδίκτυο διαπίστωσα ότι υπάρχει έντονη διαμάχη σχετικά με την προβλεπόμενη εγκατάσταση αιολικών πάρκων στο νησί, καθώς και στα υπόλοιπα μεγάλα νησιά των Κυκλάδων (Άνδρο, Τήνο και Πάρο). Κύριο επιχείρημα όσων εναντιώνονται στις σχετικές εγκαταστάσεις «η περιβαλλοντική υποβάθμιση της περιοχής». Επιχείρημα που χρησιμοποιείται συχνά και στην Κρήτη εναντίον της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα ορεινά του νησιού.

Με βάση τον Παγκόσμιο Άτλαντα Ανέμων (globalwindatlas.info) το Αιγαίο και η Κρήτη διαθέτουν σημαντικότατο αιολικό δυναμικό. Η σωστή αξιοποίησή του θα μπορούσε να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια των νησιών. Και γενικότερα της χώρας, χάρις στην υφιστάμενη (για τις Κυκλάδες) και τη προγραμματισμένη (για την Κρήτη) διασύνδεση με το δίκτυο της υπόλοιπης Ελλάδας. Η οποία εξασφαλίζει τη δυνατότητα εξαγωγής της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας προς την ηπειρωτική Ελλάδα, ή ακόμη και την Ευρώπη. Ιδίως αν η ηλεκτροπαραγωγή από τις ανεμογεννήτριες συνδυαστεί και με αντίστοιχη παραγωγή από φωτοβολταϊκά.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις οικολογικών οργανώσεων, πολιτιστικών συλλόγων και πολλών κατοίκων εμποδίζουν συχνά τις εγκαταστάσεις αυτές. Με επιχειρήματα που περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική υποβάθμιση, την κακή επίδραση των ανεμογεννητριών στα κοπάδια, τον θόρυβο και την θανάτωση των πουλιών λόγω πρόσκρουσης πάνω στις ανεμογεννήτριες.

Όμως τα επιχειρήματα αυτά δεν αποτελούν εμπόδιο στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι αυτό επειδή η Ένωση χρειάζεται την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για δύο λόγους. Πρώτον, για να μειώσει τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής (βλ. ΧΝ 20/8/2019). Και δεύτερον, επειδή η Ευρώπη εξαρτάται ενεργειακά από τις εισαγωγές ενέργειας διαφόρων ειδών (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ουράνιο).

Έτσι, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών δεν θεωρείται ότι συνδέεται με υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Αντίθετα δένει με το περιβάλλον και για αυτό και ονομάζονται «αιολικές φάρμες». Σε ορισμένες χώρες τις τοποθετούν στις κορυφογραμμές ενώ αλλού κοντά στις ακτές. Πράγματι, η πρώτη επαφή με τις ανεμογεννήτριες σε ξαφνιάζει και σε προβληματίζει. Όπως κάθε τι καινούργιο δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα. Μερικοί βέβαια θεωρούν ότι στην πραγματικότητα ομορφαίνουν το περιβάλλον.

Σε όλες τις χώρες πάντως υπάρχουν κριτήρια για την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων. Για παράδειγμα, η εγκατάσταση των πάρκων στη θάλασσα γίνεται σε απόσταση 5 με 10 χιλιόμετρα από την ακτή. Και φυσικά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που είναι γεμάτη πυλώνες, σκουπίδια, παράνομες χωματερές και αντιαισθητικά αυθαίρετα κτίσματα ίσως οι ανεμογεννήτριες να είναι παρωνυχίδα.

Παράλληλα, οι ανεμογεννήτριες όταν λειτουργούν παράγουν σίγουρα θόρυβο. Όμως λειτουργούν όταν φυσάει, και ο άνεμος κάνει πάντα θόρυβο και δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσει κανείς το θόρυβο της γεννήτριας από το θόρυβο του αέρα. Οι μετρήσεις που έχουν γίνει δείχνουν ότι ο θόρυβος που ακούγεται στα 250 μέτρα ισοδυναμεί με τον θόρυβο σε ένα γραφείο.

Ωστόσο, στη Σκοτία η συζήτηση οδήγησε στην απόφαση οι ανεμογεννήτριες των 2 MW να τοποθετούνται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από τα σπίτια. Με προσεκτική επιλογή της τοποθεσίας της εγκατάστασης η ενδεχόμενη ηχορύπανση μπορεί να εξαλειφθεί. Σημασία επίσης έχει και ο τύπος της γεννήτριας αφού οι πιο σύγχρονες κάνουν λιγότερο θόρυβο.

Σε ορισμένες περιοχές μάλιστα (π.χ. στην Άιοβα των ΗΠΑ) οι ανεμογεννήτριες βρίσκονται δίπλα σε σχολεία ή άλλα κτήρια. Έρευνες που έγιναν πριν και μετά την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην Σκοτία έδειξαν ότι ενώ πριν την εγκατάσταση 12% των ερωτηθέντων θεωρούσαν ότι ο θόρυβος θα ήταν πρόβλημα μετά την εγκατάσταση μόνο 1% είχαν πραγματικό πρόβλημα θορύβου.

Στο επιχείρημα ότι η εγκατάσταση των γεννητριών επηρεάζει δυσμενώς την κτηνοτροφία αντικρούεται από το παράδειγμα του Βελγίου όπου ανεμογεννήτριες και βοοειδή συνυπάρχουν ειρηνικά. Όσο για το πρόβλημα που δημιουργούν οι ανεμογεννήτριες στα πουλιά φαίνεται ότι στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά μικρό. Στη Δανία από μεγάλη έρευνα διαπιστώθηκε ότι μόνο 1% από τις πάπιες που περνούσαν δίπλα από ένα μεγάλο θαλάσσιο αιολικό πάρκο με 72 γεννήτριες πλησίαζαν αρκετά κοντά ώστε να κινδυνεύουν να συγκρουστούν.

Η σχετική φιλολογία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ όπου διαπιστώθηκε πρόβλημα μόνο σε μια περίπτωση (στην Καλιφόρνια) όπου οι ανεμογεννήτριες τοποθετήθηκαν πάνω στην μεταναστευτική δίαυλο των πουλιών. Και σε αυτή την περίπτωση οι επιπτώσεις μπορούν να ελαχιστοποιηθούν με ρύθμιση του προσανατολισμού, με επιλογή της θέσης κλπ. Επιπλέον ορισμένα πουλιά όπως τα αρπακτικά (γεράκια και αετοί) που βλέπουν τον ποντικό από ύψος χιλιομέτρων είναι αστείο να θεωρεί κανείς ότι θα πέφτουν πάνω στις γεννήτριες.

Από τα τελευταία στοιχεία της Υπηρεσίας Ιχθύων και Άγριας Ζωής των ΗΠΑ για τον εκτιμώμενο μέσο αριθμό θανάτων πουλιών εξαιτίας ανθρωπογενών απειλών, προκύπτει ότι οι ανεμογεννήτριες δεν απειλούν σχεδόν καθόλου τα πουλιά. Κι αυτό γιατί σε αυτές οφείλεται ποσοστό μόνο 0,007% των θανάτων (δηλαδή 1 στους 14.200). Ποσοστό μηδαμινό σε σχέση με τους θανάτους εξ αιτίας άλλων ανθρωπογενών απειλών όπως γάτες, συγκρούσεις με κτήρια, οχήματα, ηλεκτροφόρα καλώδια ή κεραίες, αλλά και δηλητηριάσεις και ηλεκτροπληξίες.

Στα εν λόγω στοιχεία δεν έχουν προσμετρηθεί θάνατοι από άλλες ανθρωπογενείς απειλές (παγίδες, λαθροθηρία) ούτε και από καιρικά φαινόμενα, ασθένειες, ασιτία και φυσικούς θανάτους κυρίως λόγω απώλειας οικοσυστημάτων / ενδιαιτημάτων. Κι αυτό επειδή οι θάνατοι από τις απειλές αυτές είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν.

Ποιος επωφελείται από τη μη εγκατάσταση μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Η απάντηση βρίσκεται στον τελευταίο λογαριασμό της ΔΕΗ. Από τα στοιχεία για το μίγμα καυσίμου για το 2018, προκύπτει ότι στο μη διασυνδεδεμένο σύστημα (Κρήτη και νησιά) το 82,30% της ηλεκτροπαραγωγής προερχόταν από πετρελαϊκές μονάδες ενώ μόνο το 17,70% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Παράλληλα, στο διασυνδεδεμένο σύστημα το 57,66% προερχόταν από ορυκτά καύσιμα πλην πετρελαίου, το 30,49% από ανανεώσιμες και το 11,85% από «διασυνδέσεις» δηλαδή εισαγωγές!

12 Σεπτεμβρίου 2019

Μετάφραση, η γλώσσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2019. 45ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στη μετάφραση και τη διερμηνεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση εστιάζοντας στον διαγωνισμό των Νέων Μεταφραστών (Juvenes Translatores).



10 Σεπτεμβρίου 2019

Πολίτες και παθητικό κάπνισμα

Παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες και τις εντολές του πρωθυπουργού, η εφαρμογή του νόμου στην πράξη φαίνεται να βαλτώνει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-389)

Η προτεραιότητα. Η πρώτη από τις «άμεσες Κυβερνητικές Προτεραιότητες», με βάση τις οδηγίες που δόθηκαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο νέο Υπουργό Υγείας, ήταν η «Αυστηρή εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου με καθολική απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους κλειστούς χώρους, εντατικοποίηση των ελέγχων με μεγαλύτερη εμπλοκή της αστυνομίας και λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής για αναφορά παραβάσεων».

Ωστόσο, όπως παραδέχονται οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας, «προκειμένου να εμπλακεί περισσότερο ενεργά η Ελληνική Αστυνομία στη διαδικασία ελέγχου κι επιβολής προστίμων, θα πρέπει να υπάρξει αντιστοίχως ρητή πρόβλεψη στο Νόμο ότι συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των αρμοδίων Ελεγκτικών Αρχών, δηλαδή να τροποποιηθεί ο σχετικός Νόμος 3730/2008, που τις ορίζει περιοριστικά, με νεότερο τυπικό νόμο».

Δυστυχώς, το Υπουργείο δεν συμπεριέλαβε σχετική τροπολογία στα πρώτα επείγοντα νομοσχέδια που κατατέθηκαν και ψηφίστηκαν κατεπειγόντως από τη Βουλή!

Ανεκπλήρωτες υποχρεώσεις. Περσινές εγκύκλιοι του προηγούμενου Υπουργού Υγείας σχετικά με τη Σύμβαση Πλαίσιο για τον Έλεγχο του Καπνού (κυρωμένη με το Νόμο 3420/2005) αναφέρουν δύο υποχρεώσεις των ελληνικών αρχών. Πρώτον, ότι οφείλουν να «απαγορεύσουν ή να περιορίσουν» αφενός «τη διαφήμιση, προώθηση και χρηματοδότηση για την προώθηση του καπνού μέσω του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, των έντυπων μέσων και, αν είναι απαραίτητο, άλλων μέσων, όπως το διαδίκτυο» και αφετέρου «τη χρηματοδότηση (με σκοπό την προώθηση του καπνού) διεθνών εκδηλώσεων, δραστηριοτήτων ή/και όσων συμμετέχουν σ’ αυτές».

Θα πρέπει επίσης να «διασφαλίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά κάθε ενδεχόμενη αλληλεπίδραση με την καπνοβιομηχανία» ενώ οι υποχρεώσεις την πολιτείας σχετικά με τον έλεγχο των καπνικών προϊόντων «δεν υλοποιούνται από την καπνοβιομηχανία, ούτε ανατίθενται σε αυτήν». Επιπλέον, γίνεται ειδική μνεία στις συναφείς δραστηριότητες γνωστής πολυεθνικής «για ένα κόσμο απαλλαγμένο από καπνό» χρησιμοποιώντας τα νέα καπνικά της προϊόντα θερμαινόμενου καπνού …

Δυστυχώς, για δεύτερη συνεχή χρονιά, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και η ελληνική θυγατρική της εν λόγω καπνοβιομηχανίας υποστηρίζουν την «χωρίς τσιγάρο» ταυτότητα της Έκθεσης και στηρίζουν «με συνέπεια» την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας.

Οι έλεγχοι. Σε πρόσφατη εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας σχετικά με την «Εφαρμογή της Αντικαπνιστικής Νομοθεσίας» αναφέρονται οι χώροι που πρέπει να ελεγχθούν κατά προτεραιότητα. Δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία, κλινικές και ιατρεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα (από νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς μέχρι Πανεπιστήμια).

Αλλά και οι χώροι εργασίας, τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τα αεροδρόμια και οι σταθμοί καθώς και τα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και τα αυτοκίνητα με παιδιά. Αυτή τη φορά αναφέρεται επιπλέον ότι οι υπηρεσίες ελέγχου θα πρέπει να στέλνουν στο Υπουργείο τα στοιχεία των ελέγχων «λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συγκεντρωτικά στοιχεία που προβλέπεται να υποβάλλονται στο Υπουργείο Υγείας είναι εξαιρετικά ανεπαρκή».

Όταν όμως δεν έχει ακόμη λειτουργήσει η τηλεφωνική γραμμή για αναφορά των παραβάσεων (σύμφωνα με την εντολή του Πρωθυπουργού), πώς μπορεί άραγε ο πολίτης να υποβάλλει καταγγελία για κάπνισμα σε έναν από τους παραπάνω χώρους; Ευτυχώς για τις περιφερειακές ενότητες της Κρήτης ο Σύλλογος «Ακαπνίστας» έχει δημοσιεύσει τις διευθύνσεις των αρμόδιων Διευθύνσεων Υγείας που είναι κανονικά επιφορτισμένες με τον έλεγχο (βλ. akapnistas.blogspot.com).

Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι πολίτες έτοιμοι να ξεκινήσουν μια γραφειοκρατική διαδικασία και ακόμη λιγότερο να παρακολουθήσουν την εξέλιξη της. Δεδομένου μάλιστα ότι αν ο έλεγχος γίνει πρωινή ώρα σε κατάστημα που λειτουργεί κυρίως βράδυ δεν θα αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει μια διαδικτυακή ομάδα στο Facebook με την επωνυμία «STOP Στο Παθητικό Κάπνισμα – Ομάδα Καταγγελιών». Η ομάδα έχει 1.355 μέλη και την έχει δημιουργήσει ο φίλος Ανδρέας Μπαρδάκης, ο οποίος δεν μπορεί να βρεθεί σε χώρο με καπνό τσιγάρου επειδή δεν το αντέχει ο οργανισμός του.

Αυτό τον έχει μετατρέψει, παρά τη θέλησή του, σε «αιώνιο φοιτητή» αφού δεν μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής … γιατί εκεί δεν εφαρμόζεται ο αντικαπνιστικός νόμος. Κι αυτό παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες του και τις διαπιστώσεις των παραβάσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες ελέγχου …

Γράφει ο Ανδρέας ότι «σκοπός δημιουργίας της ομάδας είναι να ενισχυθούν οι δράσεις για τον αγώνα κατά του παθητικού καπνίσματος, ειδικά για την προστασία της υγείας των ανθρώπων με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα μικρά παιδιά και τις εγκυμονούσες γυναίκες και φυσικά των εργαζομένων και όλων των πολιτών». Δηλώνει επίσης ότι «εδώ κάνουμε γνήσιο ακτιβισμό και ...ταράζουμε το κράτος στη νομιμότητα και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε μέχρι να μας σεβαστεί».

Επιπλέον, συμπληρώνει: «στείλτε μας οπτικό υλικό, με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα, από κάπνισμα σε δημόσια κτίρια κι εμείς θα κάνουμε τις καταγγελίες για εσάς». Στα βίντεο θα πρέπει να έχει καταγραφεί και μια απόδειξη (π.χ. αγοράς καφέ ή τυρόπιτας) ή μια εφημερίδα, ώστε να επιβεβαιώνεται η ημερομηνία. Στο οπτικό υλικό που δημοσιεύεται τηρείται επιμελώς η προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Ήδη, με βάση καταγγελία μέσω της ομάδας επιβλήθηκε το πρώτο πρόστιμο σε εργαζόμενη που κάπνιζε σε νοσοκομείο της Αθήνας. Και η δράση του Ανδρέα προβλήθηκε από πολλούς τηλεοπτικούς σταθμούς πανελλαδικής εμβέλειας.

Τέλος, σε πρόσφατη ανακοίνωσή του ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος αναφέρει ότι το παθητικό κάπνισμα: «είναι η χειρότερη μορφή βίας που μπορεί να ασκήσει κάποιος στον συνάνθρωπό του, καθώς βάζει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του». Και αναφέρει σχετικά ότι παιδιά αλλά και ενήλικες μη καπνιστές υφίστανται συχνά αυτή τη μορφή βίας.

Ελπίζουμε ότι το Υπουργείο Υγείας θα εφαρμόσει κάποτε τις εντολές του Πρωθυπουργού. Μέχρι τότε, όποιος και όποια υποφέρει από τον καπνό του τσιγάρου των καπνιστών που δεν σέβονται τους πλησίον τους, έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει καταγγελία. Ελπίζοντας ότι θα ενταθούν οι σχετικοί έλεγχοι μέχρι να αποφασίσουν οι χρήστες των καπνικών προϊόντων να τα χρησιμοποιούν μόνο σε εξωτερικούς χώρους. Όπως γίνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου!

05 Σεπτεμβρίου 2019

Ευρωπαϊκή Ένωση και ζώα

Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου 2019. 44ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις πολιτικές της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης για τα ζώα.