12 Ιουνίου 2018

Περί Ελευθερίου Βενιζέλου

Μερικά σημαντικά μαθήματα από την ζωή ενός μεγάλου Έλληνα, η βιογραφία του οποίου αξίζει να διαβαστεί με προσοχή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-334)

Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την ανάγνωση της δίτομης βιογραφίας «Ελευθέριος Βενιζέλος, Ο άνθρωπος, ο ηγέτης» του φίλου Νίκου Παπαδάκη (έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Βιβλιοπωλείου της Εστίας). Σήμερα, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις εντυπώσεις που απεκόμισα από την ανάγνωση του εμβληματικού αυτού έργου.

Θέλω να τονίσω ότι το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα σαν καλογραμμένο μυθιστόρημα. Παράλληλα, το πλήθος των βιβλιογραφικών παραπομπών εξασφαλίζει την ιστορική του αξία. Θεωρώ ότι εκτός από τους επαίνους για την αξία του ως ιστορικό έργο (στις διάφορες παρουσιάσεις του βιβλίου ακούστηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι) το βιβλίο αξίζει και επαίνους ως λογοτεχνικό πόνημα!

Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο αυτό πρέπει να το διαβάσουν κατ’ αρχάς όλοι οι συμπατριώτες μας που ισχυρίζονται ότι είναι επαναστάτες. Ο επαναστάτης του Θερίσου έχει πολλά να διδάξει σε όσους είναι έτοιμοι να αδράξουν το πιστόλι της τρομοκρατίας, το ντουφέκι της απεργίας και τα λοστάρια της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, χωρίς να έχουν διαμορφώσει έναν ρεαλιστικό στόχο και ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Ιδίως όταν φαίνεται πως στην πραγματικότητα αγωνίζονται για τους εαυτούς τους και για τα ρουσφέτια της παρέας τους κι όχι για το κοινό καλό.

Επιπλέον, όλο το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο για όσους θέλουν να αποκαλούνται φιλελεύθεροι αλλά και δημοκράτες. Πολλοί καταλογίζουν στον Βενιζέλο την απόφαση του να πάει σε εκλογές το 1920 ως το μεγαλύτερο του σφάλμα. Νομίζω, ότι αυτή του η πράξη αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της δημοκρατικότητάς Βενιζέλου όπως και ο αγώνας του να αποτρέψει τη δικτατορία που ήθελε να επιβάλει ο Πλαστήρας μετά τις εκλογές του 1933. Ένα άλλο σημείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Βενιζέλος αγωνίστηκε εναντίον της τουρκικής αλλά και της πριγκιπικής δεσποτείας χωρίς στη συνέχεια να αγνοήσει τους διαφωνούντες και τις μειονότητες.

Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και για τους σύγχρονους πολιτικούς. Διαβάζω σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές του 1928 στην ενότητα «Ειλικρίνεια που τρομάζει» τα εξής: «Δεν θέλησε να είναι ευχάριστος. Και δεν δίστασε να πει, ορθά-κοφτά, από το προεκλογικό μπαλκόνι, ότι η κυβέρνησή του δεν επρόκειτο να κάνει νέες προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, αφού οι υπηρετούντες ξεπερνούσαν κατά πολύ τον απαιτούμενο αριθμό, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Οι πλεονάζοντες, είπε, ίσως έφταναν και τις 10.000. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν ήταν διατεθειμένος να προβεί σε απολύσεις, “διότι δεν είναι εύκολον να ριφθεί εις τους δρόμους από της μιας ημέρας εις την άλλην τόσος αριθμός βιοπαλαιστών».

«Η δεύτερη αρνητική του δέσμευση αφορούσε τη φορολογία, για την οποία παραδέχθηκε ότι ήταν βαριά και άνιση, η κατάσταση του προϋπολογισμού ωστόσο δεν άφηνε περιθώρια για ελαφρύνσεις. “Δεν επαγγέλλομαι καμμίαν άμεσον ελάττωσιν των φόρων”, είπε, προτού η αύξηση των εσόδων και μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης επιτρέψει τη μείωσή τους». Οι όψιμοι φιλελεύθεροι νομίζω ότι θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τις δύο παραπάνω παραγράφους.

Φυσικά το βιβλίο είναι επίσης απαραίτητο σε όλους τους ερασιτέχνες διπλωμάτες. Που θεωρούν ότι οι διεθνείς σχέσεις ρυθμίζονται με όρους καφενείου ή ποδοσφαίρου. Είναι ξεκάθαρο πως ό,τι πέτυχε ο Βενιζέλος όσον αφορά την επέκταση της Ελληνικής επικράτειας το πέτυχε πάνω απ’ όλα γιατί ήταν ρεαλιστής και ήξερε να συνάπτει τις κατάλληλες συμμαχίες. Κάτι που δυστυχώς όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ελληνική εξωτερική πολιτική φαίνεται συχνά να λησμονούν.

Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάκη με βοήθησε επίσης να καταλάβω καλύτερα τον εθνικό διχασμό αλλά και την καταστρεπτική επίπτωση που είχαν οι ενέργειες της βασιλικής οικογένειας και του περιβάλλοντός της. Το αντιβενιζελικό πάθος του Κωνσταντίνου αλλά και του Ιωάννη Μεταξά στοίχισε πολλά στη χώρα – κυρίως λόγω της προώθησης ανίκανων στελεχών στην κυβέρνηση και στη στρατιωτική ιεραρχία, στελέχη, τα οποία ως μόνο προσόν είχαν τον αντιβενιζελισμό τους.

Αντίθετα, ο Βενιζέλος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συχνά, ακόμη και σε καίριες θέσεις, ανθρώπους τους οποίους είτε δεν γνώριζε προσωπικά, είτε με τους οποίους τον χώριζαν ιδεολογικές διαφορές. Έδωσε έτσι πολλά μαθήματα αξιοκρατίας, κάτι που δυστυχώς χρειάζεται ιδιαίτερα και στις μέρες μας.

Πολλοί κατηγορούν τέλος τον Βενιζέλο για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί ιδιώνυμου. Φαίνεται όμως ότι η θέσπισή της κρίθηκε αναγκαία για να αντιμετωπιστούν οι θέσεις του ΚΚΕ για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και της Θράκης και οι προσπάθειες του να δημιουργήσει οργανώσεις και στο πλαίσιο του στρατεύματος. Ωστόσο, ο Παπαδάκης ισχυρίζεται πως επί κυβερνήσεως Βενιζέλου, ελάχιστοι εκτοπίστηκαν ή καταδικάστηκαν με βάση το νόμο αυτόν.

Συμπερασματικά, η εικόνα του Βενιζέλου που απεκόμισα διαβάζοντας την δίτομη αυτή βιογραφία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής. Διανοούμενος αλλά και καταδεκτικός, ολιγαρκής για τον εαυτό του αλλά έτοιμος να ξοδευτεί για τους άλλους, υπερδραστήριος και προνοητικός για να πετύχει πολύπλοκους στόχους, δεινός ρήτορας και διαπραγματευτής αλλά και ρεαλιστής.

Νομικός, ο οποίος κατανοούσε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των νόμων που θέσπιζε, στρατηγικός αναλυτής της διεθνούς σκηνής, με διεθνή αναγνώριση – τον οποίο όμως οι Έλληνες προσπάθησαν να δολοφονήσουν δύο φορές και εναντίον του οποίου οργανώθηκε πανελλήνιο ανάθεμα!

Μαζί με το παράδειγμα του, ο Βενιζέλος μας άφησε πολλές παρακαταθήκες. Διαβάζοντας την βιογραφία του κατάλαβα ότι ίσως να μην είμαστε άξιοι να περπατήσουμε στα χνάρια του, αφού εν πολλοίς υιοθετούμε τις μεθόδους, τη ρητορική, συχνά ακόμη και την ιδεολογία των αντιπάλων του – μια σίγουρη συνταγή για εθνικές κρίσεις και τραγωδίες …

Μερικά σοφά λόγια του Ελευθερίου Βενιζέλου


  • Οι πολιτισμένοι λαοί κερδίζουν την εξουσία με την ψήφο των πολλών, κυβερνώνται με την ικανότητα των ολίγων και μεγαλουργούν με την πνοή του ενός.
  • Σε όλους τους πολέμους η Αγγλία κερδίζει μίαν μάχην. Την τελευταίαν.
  • Η Ελλάς είναι πολύ μικρόν κράτος διά να διαπράξη τόσον μεγάλην ατιμίαν (απαντώντας σε επιστολή του Κάιζερ που τον προέτρεπε να επιτεθεί στην Σερβία κατά παράβαση της ελληνοσερβικής συνθήκης).
  • Αισθάνομαι υπερηφάνεια, διότι στις φλέβες μου ρέει διασταυρωμένο Λακωνικό και Κρητικό αίμα και άμα έχω κοντά μου τους Κρητικούς και τους Μανιάτες έχω ολόκληρη την Ελλάδα.
  • Όταν οι λαοί αποτυγχάνουσι, δεν ερωτώσι, και καλώς κάμνουσι, αν έπταισαν αι κυβερνήσεις, αλλά το πρώτον των έργον είναι να τας ρίψωσι.
  • Η πραγματοποίησις των εθνικών μας πόθων δεν εξαρτάται τόσον εκ των ιδικών μας πράξεων, όσον από την συνδρομήν των διεθνών περιστάσεων, αίτινες διαφεύγουν της ιδικής μας επιρροής.
  • Είναι γνωστόν ότι εις την συνδρομήν των προστατίδων Δυνάμεων προσέφυγε πάντοτε η Ελλάς και διά το ψύλλου πήδημα.
  • Το να είσαι Έλληνας δεν είναι ζήτημα καταγωγής, αλλά θέμα αγωγής.
  • [Η «μαλλιαρή» είναι] ο μεγαλύτερος εχθρός ουχί της καθαρευούσης, την οποίαν είναι αδύνατον να επηρεάση, αλλά της δημοτικής.
  • Μόνο μέσα εις την ειρήνην ημπορούν να αναπτυχθούν όλα τα άνθη του πολιτισμού.
  • Ο πολιτικός πρέπει να έχη το χάρισμα να βλέπη πολύ πρωτύτερα αφ’ όσον βλέπουν οι άλλοι. Αν δεν έχη το χάρισμα τούτο, είναι αδύνατον να μην οδηγήσει την πατρίδα αυτού εις συμφοράς και καταστροφή.

05 Ιουνίου 2018

Για λιγότερα τροχαία λόγω μέθης

Μερικές προτάσεις για εκμηδενισμό των θυμάτων από δυστυχήματα στα οποία εμπλέκονται μεθυσμένοι οδηγοί
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-333)

Κάθε χρόνο στους δρόμους των ΗΠΑ χάνουν τη ζωή τους 10.000 περίπου άτομα σε δυστυχήματα που προκαλούνται από μεθυσμένους οδηγούς. Αυτό σημαίνει 29 νεκροί ημερησίως, ή ένας νεκρός κάθε 50 λεπτά της ώρας. Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 44 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 25% των θανάτων από τροχαία οφείλεται στη μέθη (περίπου 170 επί συνόλου 690 το 2017). Στην πράξη όμως το ποσοστό αυτό είναι μάλλον υψηλότερο αφού οι επίσημες στατιστικές δεν περιλαμβάνουν σαφή στοιχεία για τα δυστυχήματα που οφείλονται στην εν λόγω αιτία.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) έκανε τον Φεβρουάριο μερικές προτάσεις για τη μείωση των δυστυχημάτων που οφείλονται σε μεθυσμένους οδηγούς. Κατ’ αρχάς πρότεινε εντατικοποίηση των αλκοτέστ από την αστυνομία με παράλληλη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας στα 0,2g/l από τα 0,5g/l που είναι σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες). Πρότεινε επίσης περισσότερες ενημερωτικές εκστρατείες και να γενικευθεί η χρήση συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού, ιδίως για καθ' υποτροπή παραβάτες και επαγγελματίες οδηγούς.

Παράλληλα το Γενάρη, μια αντίστοιχη μελέτη δημοσιεύτηκε από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών, Τεχνολογίας και Ιατρικής των ΗΠΑ. Έγινε κατόπιν παραγγελίας της Εθνικής Υπηρεσίας Οδικής Ασφάλειας των Αυτοκινητοδρόμων (NHTSA) που κάλυψε και το κόστος. Οι προτάσεις που διατύπωσαν οι αμερικάνοι επιστήμονες και μηχανικοί ήταν πολύ ευρύτερες και ριζοσπαστικές.

Φυσικά προτείνουν όπως και οι ευρωπαίοι εντατικοποίηση και διαφήμιση των αλκοτέστ, καθώς και μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας ακολουθώντας το παράδειγμα των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών όπου το σημερινό όριο είναι 0,5g/l (σήμερα στις ΗΠΑ είναι 0,8g/l). Προτείνουν επίσης, για τους καθ' υποτροπή παραβάτες. τη γενίκευση της χρήσης συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού.

Όμως οι αμερικάνοι προχώρησαν πολλά βήματα παραπέρα … Πρότειναν, για παράδειγμα, αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη με το σκεπτικό ότι η υψηλότερη τιμή αποτελεί σαφέστατα αποτρεπτικό παράγοντα της κατανάλωσης. Αυτό είναι κάτι που παρατηρείται και με άλλες εθιστικές ουσίες όπως π.χ. η νικοτίνη. Στη Γαλλία, όπου η τιμή των πακέτων των τσιγάρων έχει αυξηθεί στα 7-8 ευρώ (και προβλέπεται να φτάσει τα 10 ευρώ μέχρι το 2020), ήδη έχουν κόψει το κάπνισμα τον τελευταίο χρόνο, ένα εκατομμύριο άτομα!

Προτάθηκαν επίσης η μείωση των σημείων πώλησης και κατανάλωσης οινοπνευματωδών, ιδίως για άτομα ηλικίας κάτω των 21 ετών. καθώς και η αύξηση των προστίμων για όσους πωλούν οινοπνευματώδη σε ανήλικους και ήδη μεθυσμένους. Παράλληλα, προτάθηκε η υποχρεωτική κατάρτιση των υπευθύνων πωλήσεων οινοπνευματωδών και η διεξαγωγή περιοδικών ελέγχων με ανήλικους ηθοποιούς ως αγοραστές. Και φυσικά ο περιορισμός των διαφημίσεων οινοπνευματωδών ποτών σε όλα τα μέσα επικοινωνίας, ιδίως σε όσα απευθύνονται σε νέους.

Οι προτάσεις για ενίσχυση της φορολογίας και περιορισμό των σημείων πώλησης και των διαφημίσεων δεν αφορούν βέβαια μόνο τους μεθυσμένους οδηγούς. Αφορούν κατ’ αρχήν τα παιδιά και τους εφήβους που συχνά έχουν γίνει αλκοολικοί πριν καν ενηλικιωθούν! Ένα πρόβλημα που πλήττει ιδίως την Κρήτη αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα. Είναι απαράδεκτο να μεταφέρονται στα επείγοντα παιδιά 8 και 10 ετών σε αιθυλικό κώμα. Όσο για τις ολέθριες επιπτώσεις του οινοπνεύματος στην υγεία των ενηλίκων, γράψαμε πριν λίγες εβδομάδες (βλ. Χ.Ν. 27/2/2018).

Στις πρωτότυπες προτάσεις των αμερικάνων περιλαμβάνεται και η ίδρυση ειδικών δικαστηρίων τα οποία θα ασχολούνται με τους οδηγούς που θα συλλαμβάνονται μεθυσμένοι ή υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών. Στόχος είναι οι οδηγοί αυτοί να μπαίνουν σε προγράμματα απεξάρτησης με την αξιοποίηση γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Κι αυτό με τη συνεργασία ασφαλιστών και επαγγελματιών υγείας που θα χρησιμοποιούν επιστημονικές τεχνικές αξιολόγησης, σύντομης επέμβασης και παραπομπής σε θεραπεία (SBIRT).

Τέλος, προτάθηκε η αξιοποίηση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς για τα άτομα που έχουν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες οινοπνευματωδών και δεν είναι σε θέση να οδηγήσουν. Αυτό προτείνεται να γίνει σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης με εφαρμογές συνεπιβατισμού για κινητά, αύξηση των δρομολογίων των δημόσιων συγκοινωνιών (βραδινές ώρες και αργίες) και τέλος ενίσχυση των εθελοντικών πρωτοβουλιών των πολιτών.

Τέτοιες εθελοντικές πρωτοβουλίες υπάρχουν ήδη πολλές στην Ευρώπη και υποστηρίζονται από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς. Οι «Νηφάλιοι οδηγοί» και ο «Οδηγός της παρέας» (όπως οι Bob στο Βέλγιο), οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί και άλλες πρωτοβουλίες, ενεργοποιούνται ιδίως στις περιόδους εορτών και αποτελούν καλές πρακτικές άξιες μίμησης και στην δική μας χώρα και περιφέρεια.

Πόσες από τις παραπάνω προτάσεις θα υιοθετηθούν; Δυστυχώς, δεν δικαιολογείται υπερβολική αισιοδοξία. Στην αμερικανική έκθεση σημειώνεται ότι λίγο πριν τη δημοσίευσή της, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε νόμο με βάση τον οποίο αντί να αυξηθεί, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης των οινοπνευματωδών θα μειωθεί κατά 16%!!!

Ας μην μιλήσουμε και για την χώρα μας. Ποιος θα τολμήσει στην Ελλάδα να προτείνει αύξηση της φορολογίας των οινοπνευματωδών και των τσιγάρων για λόγους δημόσιας υγείας; Να θυμίσουμε ότι η φορολογία των οινοπνευματωδών αποφέρει στο κράτος ένα περίπου δισ. ευρώ ετησίως. Και εκείνη των καπνικών προϊόντων άλλα 3 περίπου δισ. ευρώ κάθε χρόνο! Κι ας προβλέπει το Σύνταγμα της Ελλάδας ότι «Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών …».

Μαζί με την μη εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, πρόκειται, κατά τη γνώμη μου για το μεγαλύτερο ελληνικό σκάνδαλο στο χώρο της υγείας. Από το οποίο, εκτός από το κράτος, επωφελούνται ορισμένες βιομηχανίες αλλά και πολλοί μικροπαραγωγοί, σε βάρος της υγείας αλλά και της ζωής των υπόλοιπων …

29 Μαΐου 2018

Τα παράπονα στο Δήμαρχο

Μια ιταλική κωμωδία με διδάγματα για όλους και όλες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-332)

Δεν ξέρω πόσοι από εσάς είχατε δει την ιταλική ταινία «Τα παράπονα στο Δήμαρχο», που είχε προβληθεί και στα Χανιά την τελευταία εβδομάδα του περασμένου Ιουλίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας «L'ora legale» είναι όρος και σημαίνει «Θερινή ώρα» αλλά μπορεί να μεταφραστεί και ως «Η ώρα της νομιμότητας». Πρόκειται για μια κωμωδία, η οποία, κατά τη γνώμη μου, εξηγεί με τον παραστατικότερο τρόπο την σημερινή, ελληνική πραγματικότητα.

Σε ένα μικρό χωριουδάκι της Σικελίας η καθημερινότητα των κατοίκων είναι δύσκολη. Για όλες τις δουλειές τους πρέπει να ζητήσουν την «εύνοια» του δημάρχου. Ο δήμαρχος – που θυμίζει έντονα Μπερλουσκόνι – είναι πλήρως διαφθαρμένος, μέχρι σημείου να ξεκινήσουν και δικαστικές διαδικασίες διερεύνησής των πεπραγμένων του. Έτσι, στις επόμενες εκλογές εκλέγεται τελικά ένας τίμιος καθηγητής που υπόσχεται να καθαρίσει την πόλη και να επιβάλει το νόμο.

Όμως, τα προβλήματα αρχίζουν μόλις αναλαμβάνει τα καθήκοντά του. Οι πολίτες που τον ψήφισαν στέκονται στην ουρά για να ζητήσουν κάποιο ρουσφέτι, αλλά παίρνουν την απάντηση ότι το αίτημά τους θα ικανοποιηθεί μόνο αν συμβιβάζεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Παράλληλα, οι τροχονόμοι αρχίζουν να κόβουν κλήσεις για τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα, κάτι πρωτόγνωρο για τους κατοίκους της μικρής πόλης.

Οι μικροπωλητές που είχαν καταλάβει αυθαίρετα δημόσιους χώρους εκδιώκονται. Κι από τους ελέγχους στα κτήρια προκύπτουν πλήθος παράνομων κατασκευών όπως πανωσηκώματα και επεκτάσεις χωρίς άδεια. Για τις οποίες οι υπηρεσίες διατάσσουν κατεδαφίσεις ή επιβάλουν πρόστιμα ενώ ταυτόχρονα αναπροσαρμόζουν και την σχετική φορολογία ακινήτων.

Φορολογία επιβάλλεται και σε όσα διαμερίσματα έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια για τους τουρίστες. Δεν εξαιρείται ούτε ο εφημέριος του χωριού που έχει μετατρέψει, χωρίς άδεια, κάποιους χώρους της εκκλησίας σε bed and breakfast για επισκέπτες.

Ταυτόχρονα, εφαρμόζεται αυστηρότερα το πρόγραμμα ανακύκλωσης των σκουπιδιών. Και σε όσους κατοίκους συλλαμβάνονται να μην ανακυκλώνουν σωστά, επιβάλλονται τα σχετικά πρόστιμα. Φυσικά, πολλοί κάτοικοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους έξω από τα σπίτια των γειτόνων τους αλλά η δημοτική αστυνομία κάνει νυχτερινές περιπολίες και επιβάλλει πρόστιμα.

Οι υπάλληλοι του Δήμου αναγκάζονται να επιστρέψουν στα γραφεία τους, με αποτέλεσμα να αδειάσουν οι καφετέριες, ακόμη και αυτή που διατηρεί ο κουνιάδος του Δημάρχου. Το αποτέλεσμα είναι μείωση του τζίρου και οικονομική δυσπραγία … Επιπλέον, ο Δήμος καλεί για άσκηση όλους τους εθελοντές δασοφύλακες που μέχρι τότε εισέπρατταν το σχετικό επιμίσθιο χωρίς ποτέ να δίνουν το παρόν …

Ο τίμιος Δήμαρχος έχει λοιπόν αναστατώσει τους κατοίκους που είχαν συνηθίσει στην παρανομία και τη διαφθορά. Πρέπει με κάποιον τρόπο να εξαναγκαστεί σε παραίτηση! Η συνωμοσία εξυφαίνεται σε νυχτερινές συναντήσεις που οργανώνει ο εφημέριος στην εκκλησία … Με την διακριτική επιτήρηση της Μαφίας, που είναι παρούσα από την αρχή του έργου και της οποίας οι εισπράξεις έχουν προφανώς μειωθεί … Μόνον ένας πολίτης προσπαθεί να πει ότι ο Δήμαρχος είναι καλός άνθρωπος αλλά όλοι του βάζουν τις φωνές …

Τελικά, αποφασίζεται δύο συγγενείς του – που είναι και πρωταγωνιστές του έργου – να κτίσουν κατά τη διάρκεια της νύχτας ένα παράνομο κτίσμα στο εξοχικό του Δημάρχου. Με τις ευλογίες του εφημέριου και τη σύμφωνη γνώμη του εκκλησιάσματος … Το οποίο μάλιστα προσεύχεται για την επιτυχία της επιχείρησης! Με την δημοσιότητα που θα λάβει αυτή η «στημένη» παρανομία ελπίζουν ότι ο Δήμαρχος θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση.

Στο τέλος, όλη η πόλη διαδηλώνει απαιτώντας την παραίτηση του Δημάρχου. «Μα με εκλέξατε γιατί θέλατε την αλλαγή! Κι εγώ το προσπάθησα!» τους λέει. Και συνεχίζει: «Αυτό περιείχε και θυσίες, το ξέρω. Μερικές φορές ακόμα και υπερβολικές! Όλοι μας όμως έπρεπε να απαρνηθούμε και από κάτι. Εγώ για παράδειγμα, αναγκάστηκα να απαρνηθώ την αγάπη σας!».

«Η εντιμότητα δεν είναι απλά μια ωραία λέξη! Την εντιμότητα δεν πρέπει να την απαιτούμε μονάχα από τον διπλανό μας! Την εντιμότητα πρέπει να την απαιτούμε, κυρίως από τους ίδιους μας τους εαυτούς! Κοιτάξτε την πόλη μας πόσο όμορφη έγινε! Δεν την έκανα εγώ όμορφη. Εγώ απλώς την καθάρισα από όλο εκείνο το σίχαμα, έτσι όπως την είχαμε καταντήσει! Κι αυτό δεν έχει σχέση με την εφαρμογή της νομιμότητας. Έχει σχέση με την κοινή λογική! Όμως εγώ μόνος μου δεν μπορώ να τα καταφέρω. Συμπολίτες, εσείς που απαιτείτε την αλλαγή, είστε διατεθειμένοι να αλλάξετε;».

Η απάντηση του πλήθους: «Να φύγεις να πας στο σπίτι σου!!». Και το αναπόφευκτο αποτέλεσμα: η επιστροφή του προηγούμενου διεφθαρμένου δημάρχου.

Γιατί σας διηγήθηκα αυτή την ιστορία; Γιατί αν μια κοινωνία δεν θέλει να αλλάξει, να σεβαστεί τους νόμους και τον πλησίον, αλλαγή πραγματική δεν πρόκειται να έλθει. Το παράνομο παρκάρισμα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον κόσμο όπως και οι αυθαίρετες κατασκευές και οι καταπατήσεις. Μεθυσμένοι οδηγοί, που θα μιλούν στα κινητά, θα ξεπερνούν τα όρια ταχύτητας και θα προσπερνούν σε σημεία χωρίς ορατότητα θα συνεχίσουν να σκοτώνουν.

Οι καπνιστές θα συνεχίσουν να φουμάρουν στους κλειστούς χώρους. Τα σκουπίδια θα συνεχίσουν να απειλούν τη φύση αφού θα πετιούνται όπου λάχει. Η φοροδιαφυγή και οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας θα είναι στην ημερησία διάταξη όπως και τα ρουσφέτια από τους πολιτικούς για κάποιο βόλεμα. Παράλληλα, όλοι θα επιζητούν κάποιον «σωτήρα» για να βάλει τάξη ...

Όλοι θα ρίχνουν το φταίξιμο στους ξένους, στη μοίρα, στους «προηγούμενους», στην μια ή την άλλη συνομωσία, στην τουρκοκρατία, και σε χίλιες δυο άλλες αιτίες … Κι όμως οι πρωταρχικοί φταίχτες είναι πάντα τα πρόσωπα που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη …

22 Μαΐου 2018

Στην υπηρεσία όσων κινδυνεύουν

Διαδικτυακές εφαρμογές χαρτογράφησης καταστροφών και ελπίδες για υποχρεωτική υλοποίηση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-331)

Την περασμένη εβδομάδα ανέφερα μερικές από τις χρήσιμες εφαρμογές που παρακολούθησα στο πρόσφατο συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Για τη χρήση των δρόνων (drones), για τον προηγμένο γεωεντοπισμό των κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML), για νέες εφαρμογές καταπολέμησης των ψευδών ειδήσεων και τέλος για ένα σύστημα επικοινωνίας σε περιοχές που έχουν υποστεί ολική καταστροφή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο συνέδριο και την έκθεση ήταν παρούσες οι μεγαλύτερες εταιρείες πληροφορικής όπως η Google, η Facebook και η Microsoft. Όλες δραστηριοποιούνται στην χαρτογράφηση των καταστροφών και προσφέρουν υπηρεσίες και εφαρμογίδια (apps) στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και στους πολίτες.

Η Google διαθέτει μιαν εξειδικευμένη ομάδα για την αντιμετώπιση κρίσεων (Crisis Response Τeam). Η εν λόγω ομάδα αξιοποιεί συνδυασμένα τα εργαλεία χαρτογράφησης της εταιρείας για τον εντοπισμό προσώπων και την παρακολούθηση της εξέλιξης κάποιων καταστροφών. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις σεισμών, πλημμυρών, δασικών πυρκαγιών και τσουνάμι. Η εταιρεία μαζί με άλλους φορείς υποστηρίζει την ΜΚΟ Nethope για την εγκατάσταση WiFi σε κέντρα προσφύγων και μεταναστών εξασφαλίζοντας έτσι τη σύνδεση τους με το διαδίκτυο.

Αξιοσημείωτες είναι και οι προσπάθειες της Facebook. Έχω προσωπικά χρησιμοποιήσει κατ’ επανάληψη την εφαρμογή Safety check σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών ή και τρομοκρατικών επιθέσεων για να ελέγξω αν ήταν ασφαλή κάποια αγαπημένα πρόσωπα που έτυχε να βρίσκονται στον τόπο της καταστροφής.

Στο πλαίσιο αυτής της εφαρμογής υπάρχει επίσης δυνατότητα οργάνωσης της αλληλοβοήθειας μεταξύ των χρηστών που βρίσκονται στην ίδια περιοχή και μπορούν να προσφέρουν π.χ. κατάλυμα, φαγητό ή άλλη βοήθεια. Τέλος, η εταιρεία έχει εκδώσει έναν οδηγό σε έξι γλώσσες για τους τρόπους με τους οποίους άτομα, ομάδες και κοινότητες μπορούν να αξιοποιήσουν την εφαρμογή Facebook πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστροφές.

Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν και τα πρώτα αποτελέσματα μιας πιλοτικής εφαρμογής για την, σε πραγματικό χρόνο, διασύνδεση, με το εφαρμογίδιο πλοήγησης Waze για κινητά τηλέφωνα, των συμβάντων που δηλώνονται στα κέντρα διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης και επηρεάζουν την κυκλοφορία. Έτσι, όσοι οδηγοί χρησιμοποιούν το εφαρμογίδιο καθοδηγούνται εγκαίρως ώστε να αποφύγουν τα σημεία συμφόρησης κατά τις μετακινήσεις τους. Η πιλοτική εφαρμογή έγινε σε κέντρα διαχείρισης κλήσεων στην Αυστρία, την Ιταλία (Λομβαρδία) και τη Γαλλία (Ιζέρ).

Συζητήθηκε επίσης η χαρτογράφηση της θέσης των αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών (ΑΕΑ) αλλά και τα προβλήματα που συνδέονται με την επικαιροποίηση της θέσης, της πρόσβασης και της διαθεσιμότητας τους. Αξιοσημείωτη ήταν η βράβευση μιας τηλεφωνήτριας στο Σουηδικό κέντρο κλήσεων 112 που αξιοποίησε την διαθεσιμότητα ενός ΑΕΑ σε συνδυασμό με παρακείμενο εθελοντή διασώστη για να βοηθήσει ένα θύμα καρδιακού επεισοδίου. Με τον τρόπο αυτό εξασφάλισε την επιβίωση του θύματος μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου.

Πράγματι, έχει αποδειχθεί σε σειρά επιστημονικών ερευνών ότι η άμεση χρήση ΑΕΑ σε περίπτωση καρδιακού επεισοδίου συνδέεται με πιθανότητες επιβίωσης του θύματος κατά πάνω 50%. Αντίθετα. χωρίς τη χρήση ΑΕΑ η πιθανότητα επιβίωσης είναι κάτω του 5% !

Έγκαιρη προειδοποίηση και συναγερμός. Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν τέλος η συνεδρία για την πρόοδο της διαδικασίας έγκρισης των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης. Εκτός από την θεσμοθέτηση του προηγμένου γεωεντοπισμού των κινητών τηλεφώνων ανακοινώθηκε από τους εκπροσώπους της Επιτροπής ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει και διάταξη για την έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών.

Έχω παρακολουθήσει το ζήτημα αυτό από το 1998 όταν τέθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο ενός μεγάλου προγράμματος για την ενημέρωση και πληροφόρηση των πολιτών σε περιπτώσεις καταστροφών. Συζητήθηκε κατ’ επανάληψη τα τελευταία 20 χρόνια αλλά τα κράτη μέλη (ιδίως η Γαλλία) ήταν αντίθετα στην οποιαδήποτε ρύθμιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέχρι που συνέβησαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και τη Νίκαια και ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας έδωσε εντολή να προχωρήσουν ταχύτατα οι εργασίες για το «αντίστροφο 112» όπως το βαφτίσαμε.

Ευτυχώς, η ΕΕΝΑ είχε κατ’ επανάληψη υποβάλλει προτάσεις στον τομέα αυτό και κάποια κράτη μέλη (π.χ. το Βέλγιο) τις υλοποίησαν. Πρόκειται για έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών με τη χρήση των σύγχρονων δικτύων και εφαρμογών τηλεπικοινωνιών. Με μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα, με ενεργοποίηση ψηφιακών τηλεοράσεων και ραδιοφώνων και με εξειδικευμένα εφαρμογίδια.

Βέβαια, από την θέσπιση της υποχρέωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι την εφαρμογή και την εγκατάσταση σε κάθε κράτος μέλος θα περάσουν ακόμη αρκετά χρόνια, ιδίως όταν δεν υπάρχει ρητά εκφρασμένη πολιτική βούληση. Ιδίως στην Ελλάδα όπου το εκσυγχρονισμένο 112 ελπίζουμε ότι θα λειτουργήσει μέχρι το τέλος του χρόνου (βλ. Χ.Ν. 13/2/2018) μετά από επταετή καθυστέρηση!

Ευτυχώς όμως. Όταν ένα ζήτημα καταστεί νομική υποχρέωση και πάρει το δρόμο του σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα προχωρήσει …

15 Μαΐου 2018

Για καλύτερες διασώσεις

Η χρήση δρόνων στα επείγοντα, οι εφαρμογές έκτακτης ανάγκης για κινητά και οι ψευδείς ειδήσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο του πρόσφατου συνεδρίου για τα επείγοντα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-330)

Πριν από τρεις εβδομάδες παρακολούθησα το συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Στην τριήμερη εκδήλωση συμμετείχαν 720 άτομα από 55 χώρες. Εκπρόσωποι δημόσιων αρχών και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, ιδιωτικές εταιρείες, ερευνητές, οργανώσεις και εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.

Είχα συμβάλλει στην διοργάνωση των πρώτων τέτοιων συνεδρίων το 2003 και το 2004. Και διαπίστωσα καταπληκτική πρόοδο! Ακολουθεί μια σύντομη επισκόπηση όσων μου έκαναν εντύπωση στο συνέδριο της Λιουμπλιάνα και την έκθεση που το συνόδευε …

Δρόνοι και δημόσια ασφάλεια. Οι δρόνοι (drones) έχουν ήδη σώσει ζωές σε αποστολές έρευνας και διάσωσης ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε δασικές πυρκαγιές, σε πλημμύρες και σε αποστολές δημόσιας τάξης. Με βελτιωμένους αερομεταφερόμενους αισθητήρες και εξειδικευμένο λογισμικό συμπληρώνουν όλο και περισσότερο τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στις καθημερινές τους επιχειρήσεις.

Παράλληλα, απαιτείται περισσότερη έρευνα ώστε οι πυροσβέστες, οι διασώστες και οι αστυνομικοί να εκπαιδευτούν για να ενσωματώσουν τους δρόνους στις καθημερινές τους επιχειρήσεις. Στη σχολή πυροσβεστών της Εσθονίας υπάρχει ήδη σχετικό μάθημα … Επίσης θα πρέπει να αξιολογηθεί η χρησιμότητα και η αποτελεσματικότητά τους με επιστημονικό τρόπο ώστε να δικαιολογηθούν οι επενδύσεις για την αγορά τους και την ένταξη τους στις μονάδες.

Εφαρμογές για κινητά. Ο προηγμένος γεωεντοπισμός κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML) ξεκίνησε να λειτουργεί με έξυπνα κινητά Android (της Google) και έχει τώρα επεκταθεί στα iPhone (της Apple). Όπως λένε οι άνθρωποι του κλάδου, πρόκειται για την καλύτερη καινοτομία της δεκαετίας στον τομέα της διάσωσης! Ωστόσο, για να μπορεί να αξιοποιηθεί θα πρέπει τα τηλεφωνικά κέντρα που απαντούν στις κλήσεις προς το 112 να έχουν εγκαταστήσει τη σχετική εφαρμογή.

Ήδη αυτό έχει γίνει στα εξής κράτη: Βρετανία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Φινλανδία, Βέλγιο, Εσθονία, Λιθουανία, Σλοβενία, Αυστρία (εν μέρει) και Νέα Ζηλανδία. Η εγκατάστασή του σχεδιάζεται σε Νορβηγία, Σουηδία, Λετονία, Δανία, Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ιταλία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Κροατία. Και εκτός Ευρώπης σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Τουρκία. Επισημαίνεται ότι ο προηγμένος γεωεντοπισμός έχει τυποποιηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Προτύπων Τηλεπικοινωνιών (ETSI).

Παράλληλα, η ΕΕΝΑ ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα για την εγκατάσταση της πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής εφαρμογών έκτακτης ανάγκης για κινητά (PEMEA). Έτσι οι διάφορες τοπικές εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί και κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο θα μπορούν να επικοινωνούν αποτελεσματικά με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης που είναι πιο κοντά στον χρήστη. Πρόκειται για άλλο ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που έχει προωθήσει η ΕΕΝΑ στο ETSI.

Ψευδείς ειδήσεις. Σε μια ξεχωριστή συνεδρίαση παρουσιάστηκαν δύο σημαντικές πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων. Το EU Disinfo Lab, μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που δραστηριοποιείται για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων και υστερόβουλων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και κατά της διάδοσης ανυπόστατων φημών.

Τα μέλη του έχουν ήδη συνεργαστεί για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών στο πλαίσιο των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Έχουν επίσης αναλύσει την διάδοση των ανυπόστατων φημών που συνόδευαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι (13/11/2015) και στη Νίκαια (14/7/2016) και τον πανικό στην νότια Γαλλία (Juan-les-Pins, 14/8/2016). Από την ανάλυση αυτή συμπέραναν ότι οι φήμες διαδίδονται από άτομα που δεν βρίσκονται στην περιοχή του συμβάντος, ότι η διάψευση διαδίδεται πολύ περισσότερο από την αρχική φήμη και ότι οι έγκαιρες και έγκυρες ειδήσεις από τις αρχές λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τον κόσμο.

Η δεύτερη πρωτοβουλία είναι το έργο InVID που έχει ήδη αναπτύξει εργαλεία εντοπισμού ψευδών ή παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο. Με την εγκατάσταση ενός πρόσθετου (plugin) στο πρόγραμμα περιήγησης στο διαδίκτυο ο χρήστης μπορεί να διαπιστώσει πότε και σε τι πλαίσιο πρωτοδημοσιεύτηκε μια φωτογραφία και κατά πόσο είναι παραποιημένη για λόγους προπαγάνδας.

Το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και όταν ολοκληρωθεί στις αρχές του επόμενου χρόνου θα διαθέσει σε επαγγελματίες των ειδήσεων ένα σύνολο προηγμένων εργαλείων επαλήθευσης των οπτικών ειδήσεων που διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Επικοινωνίες σε κατεστραμμένες περιοχές. Στην έκθεση που έτρεχε παράλληλα με το συνέδριο το μάτι μου έπεσε σε ένα καινοτόμο προϊόν που εξασφαλίζει την επικοινωνία σε περιοχές όπου οι τηλεπικοινωνίες έχουν διακοπεί μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Το APM-40 αποτελείται από ανθεκτικά τηλέφωνα που συνδέονται με απλό καλώδιο σε βρόχο και μπορούν να διασυνδεθούν με το κανονικό τηλεφωνικό δίκτυο, με το δίκτυο κινητής ή και με ασύρματα δίκτυα (UHF, VHF, Tetra).

Οι συσκευές καταναλώνουν ελάχιστο ρεύμα και μπορούν να λειτουργήσουν με τις ίδιες μπαταρίες επί εβδομάδες ή να συνδεθούν με ηλιακό συλλέκτη. Το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νοσοκομεία εκστρατείας, εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας, καταυλισμούς προσφύγων, σήραγγες, ορυχεία, σπηλιές και σε μεγάλες εκδηλώσεις.

Την επόμενη εβδομάδα θα αναφερθούμε σε μια σειρά από άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές του συνεδρίου.

08 Μαΐου 2018

Για μιαν άκαπνη Ελλάδα

Με ενημέρωση και ενδυνάμωση των μαθητών ώστε να μην αρχίσουν το κάπνισμα και με την εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-329)

Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Στην Ελλάδα σκοτώνει γύρω στα 20.000 άτομα άνω των 35 ετών κάθε χρόνο και ταλαιπωρεί δεκάδες χιλιάδες άτομα με παθήσεις της καρδιάς, των πνευμόνων και των αγγείων καθώς και με καρκίνους κάθε είδους. Επιβαρύνει μάλιστα την υγεία και όσων δεν καπνίζουν, αλλά ως παθητικοί καπνιστές εκτίθενται στον δηλητηριώδη καπνό του τσιγάρου.

Πως μπορούμε όμως να προφυλαχθούμε από αυτή τη σύγχρονη μάστιγα; Η απάντηση είναι απλή. Με την εφαρμογή της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού, η οποία αποτελεί νόμο και της Ελληνικής Πολιτείας. Για τον περιορισμό του καπνίσματος, η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει μια σειρά από σημαντικά μέτρα πολιτικής.

Σήμανση. Όλα τα καπνικά προϊόντα πρέπει να φέρουν συγκεκριμένη σήμανση με φωτογραφίες και γραπτά μηνύματα που υπενθυμίζουν τα τρομερά προβλήματα στην υγεία που προκαλεί η κατανάλωση τους. Επίσης πρέπει να αναφέρουν πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα. Δυστυχώς, στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα η σχετική ηλεκτρονική διεύθυνση παραπέμπει απλώς στον ιστότοπο του Υπουργείου Υγείας όπου δεν υπάρχει καμία εμφανής σχετική πληροφορία.

Διαφήμιση. Η διαφήμιση των καπνικών προϊόντων έχει απαγορευτεί ήδη από την δεκαετία του 1980. Ωστόσο, δεν έχει απαγορευτεί η έμμεση (ή «γκρίζα») διαφήμιση στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο, δηλαδή η προβολή ατόμων που καπνίζουν σε τηλεοπτικές εκπομπές, σειρές ή ταινίες. Ακόμη και όταν αυτό δεν δικαιολογείται από το σενάριο!

Έκθεση στον καπνό. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθεσία σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους από το 2008. Ωστόσο, η εφαρμογή της είναι ελλιπέστατη κι αυτό φαίνεται από την συνεχή αύξηση του αριθμού των παθητικών καπνιστών όπως καταγράφονται από τις σχετικές έρευνες του Ευρωβαρόμετρου. Παράλληλα, παρατηρείται μια, μικρή μεν, αλλά σταθερή μείωση του αριθμού των καπνιστών.

Η αύξηση των παθητικών καπνιστών και η ελλιπέστατη εφαρμογή του νόμου έχει οδηγήσει στη δημιουργία Συλλόγων και ομάδων πίεσης στα μέσα κοινωνική δικτύωσης με χιλιάδες μέλη που δραστηριοποιούνται για την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνες η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί τη μη εφαρμογή του νόμου ως σημείο πολιτιστικής υποβάθμισης, νοιώθοντας μάλιστα και αισθήματα οργής γι’ αυτό!

Παράνομο εμπόριο. Η Σύμβαση Πλαίσιο συμπληρώθηκε το 2012 με σχετικό πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν το έχει ακόμη κυρώσει παρόλη το εκτεταμένο λαθρεμπόριο τσιγάρων.

Φορολογία. Ένα μέτρο που μπορεί να μειώσει την κατανάλωση προϊόντων καπνού είναι και η φορολογία. Στην Ελλάδα το κράτος εισπράττει από φόρους καπνικών προϊόντων γύρω στα 3 δις ευρώ ετησίως αλλά η μέση τιμή του πακέτου παραμένει σχετικά χαμηλή (4,2 €) σε σύγκριση με άλλες χώρες (Αυστραλία 16,37 €, Νέα Ζηλανδία 14,66 €, Νορβηγία 11,41 €, Ιρλανδία 11,20 €, Ισλανδία 10,68 €, Βρετανία 10,57 €).

Διακοπή καπνίσματος. Η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει υποχρέωση για καθιέρωση προγραμμάτων διάγνωσης, συμβουλευτικής, πρόληψης και θεραπείας της εξάρτησης από τον καπνό. Δυστυχώς, από παλαιότερη έρευνα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας προέκυψε ότι οι καπνιστές δε γνωρίζουν τι είναι τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος και πώς να τα προσεγγίσουν. Κάτι που είναι φυσικό αφού το Υπουργείο Υγείας δεν δίνει τη σωστή ενημέρωση στην κεντρική του ιστοσελίδα!

Πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθετική υποχρέωση για την κατάρτιση εθνικού σχεδίου πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ). Όμως το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012 …

Ευτυχώς, το κενό του κράτους ήλθε να καλύψει η πρωτοβουλία Smoke Free Greece, μία σειρά συντονισμένων δράσεων από το Ερευνητικό Εργαστήριο «George D. Behrakis» της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας και το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση και η ενδυνάμωση των μαθητών του Δημοτικού και του Γυμνασίου με ειδικά σχεδιασμένες διαδραστικές διαλέξεις και ενημερωτικό υλικό.

Έτσι οι μαθητές λαμβάνουν έγκυρη και επιστημονική ενημέρωση για το κάπνισμα στο σύνολό του (τοξικά συστατικά του καπνού, διάφορα καπνικά και μη καιόμενα προϊόντα και η διαφήμισή τους, επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία, παθητικό κάπνισμα, εθισμός και τρόποι απεξάρτησης). Επιπλέον, παρέχεται στους μαθητές η δυνατότητα να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν τις ατομικές και κοινωνικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την αντίσταση στο κάπνισμα.

Παράλληλα, οι παρεμβάσεις υποστηρίζονται από ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό για μαθητές (μαθητικό τετράδιο), αλλά και εκπαιδευτικούς και γονείς (φυλλάδιο «Παιδεία για έναν Κόσμο χωρίς Κάπνισμα»).

Από το 2013 που άρχισε η εφαρμογή του προγράμματος έχουν λάβει μέρος στις διαδραστικές διαλέξεις περίπου 32.075 μαθητές από σχολεία όλης της Ελλάδας σε τρεις οργανωμένους χώρους στην Αθήνα, (Εκπαιδευτικό Ίδρυμα «Αττική Παράδοση»), τη Θεσσαλονίκη (Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «Νόησις») και στο παλαιό Δημαρχείο Τεγέας.

Συμπέρασμα. Η Ελλάδα θα γίνει άκαπνη με την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων ώστε να μην αρχίσουν το κάπνισμα. Και με την πίεση των πολιτών προς τις αρχές για να εφαρμοστεί η Σύμβαση Πλαίσιο του ΠΟΥ στο σύνολό της και ιδίως όσον αφορά την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους.

01 Μαΐου 2018

Περί αξιοκρατίας

Γνώσεις, ήθος και αξιοκρατία, τα τρία συστατικά που χρειάζονται για την πρόοδο του τόπου σύμφωνα με τον αείμνηστο καθηγητή Αντώνη Κονταράτο.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την Πρωτομαγιά 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-328)

Την περασμένη εβδομάδα, στην θυελλώδη παραίτηση του από τη θέση του προέδρου του νεοσύστατου Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού, ο Δρ. Σταμάτης Κριμιζής, ανέφερε τρία αγαθά σε ανεπάρκεια από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αξιοκρατία, Αριστεία και Αξιολόγηση. Η συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και σε αποστολές προς όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μου θύμισε τον αείμνηστο Αντώνη Κονταράτο και τις περιπέτειες του στις αρχές της δεκαετίας του 1980.

Πριν φύγω από την Ελλάδα το 1984, τον είχα συναντήσει για την τελευταία συνέντευξη που έπαιρνα ως δημοσιογράφος. Συνέντευξη που είχε δημοσιευτεί στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1984 του περιοδικού Πτήση. Είχα ξεκινήσει τότε μια σειρά συνεντεύξεων με τίτλο «Οι Δημιουργοί» με στόχο την προβολή αξιόλογων επιστημόνων ως αντιστάθμισμα στην εντεινόμενη υποβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου που επιχειρούσαν διάφορα λαϊκά έντυπα εκείνη την εποχή – με στόχο να ξεβλαχέψουν ή μάλλον να αποβλακώσουν τους νέους.

Ο Κονταράτος ήταν ο μόνος Έλληνας στην μικρή ομάδα των στενών συνεργατών του Βέρνερ φον Μπράουν που σχεδίασαν και υλοποίησαν το πρόγραμμα Απόλλων για την αποστολή ανθρώπου στη Σελήνη. Επικεφαλής μιας ομάδας 16 διδακτόρων διαφόρων ειδικοτήτων – από βιοφυσικούς και ψυχολόγους μέχρι μαθηματικούς και χημικούς – είχε αναλάβει τον ρόλο του συμβούλου της NASA σχετικά με τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των αστροναυτών του προγράμματος Απόλλων και των διαπλανητικών επανδρωμένων πτήσεων που σχεδιάζονταν τότε.

Όσοι έχουν δει το έργο «Απόλλων 13» με τον Τομ Χάνκς, ας θυμηθούν τον τεχνικό που καλείται να σώσει τους αστροναύτες από την ασφυξία όταν παρουσιάζεται πρόβλημα στο σύστημα δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Ο τεχνικός, που παριστάνει τον Κονταράτο, πρέπει να ταιριάξει έναν κύβο μέσα σε έναν κύλινδρο – κάτι που το πετυχαίνει μαζί με τους συνεργάτες του με κλασσική ελληνική καπατσοσύνη και με τρόπο εντελώς ανορθόδοξο.

Ωστόσο, η συμβολή του Κονταράτου δεν τελείωσε με την σημαντικότατη συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Ως πραγματικός διευθυντής προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης συμμετείχε και σε πολλά άλλα προγράμματα όπως το Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής, τα Εθνικά Προγράμματα Υποβρύχιας Εξερεύνησης και Οδικής Ασφάλειας, τα προγράμματα καταπολέμησης του Καρκίνου και του AIDS και τέλος το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα των ΗΠΑ.

Μετά το πρόγραμμα Απόλλων του προτάθηκε να αναλάβει το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (μουσείο επιστήμης και τεχνολογίας καθώς και ίδρυμα ερευνών) αλλά προτίμησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1976 εξελέγη καθηγητής Διοίκησης στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών και την περίοδο 1979 έως 1982 ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μόνος του καθόρισε τους στόχους του, αφού ο αρμόδιος Υπουργός δεν είχε ιδέα … «Να δημιουργήσω υποδομές στο ΕΙΕ που θα κρατήσουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες».

Μέχρι την άνοιξη του 1982, που αποχώρησε λόγω της κυβερνητικής αλλαγής, είχε πετύχει να δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα εγκεφάλων τριπλασιάζοντας το επιστημονικό προσωπικό, να εξοπλίσει το ΕΙΕ με όργανα και υπολογιστές και να εξαπλασιάσει την χρηματοδότησή του. Λίγο μετά αναγκάζεται να αποχωρήσει και από το Πανεπιστήμιο λόγω των αλλαγών στη νομοθεσία για την Ανώτατη Παιδεία και τις πιέσεις της νέας σοσιαλιστικής κυβέρνησης.

Ξαναπάει στην Αμερική για να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αρχικά ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου «Ευαγγελισμός» και μετά ως ο πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα βιβλία που συνέγραψε, τα βραβεία που έλαβε και η προσφορά του στη μελέτη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, μένουν για να τον θυμούνται όσοι αγαπούν το αθάνατο πνεύμα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού!

Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια σ’ εκείνη την συνέντευξη, όπως τα αποτύπωσα στο αποχαιρετιστήριο άρθρο μου στους αναγνώστες του περιοδικού 4Τροχοί όπου έγραφα τη στήλη Καλειδοσκόπιο (Μάρτιος 1984). ««Για να διορθωθούν τα πράγματα στη χώρα μας χρειάζεται να δουλέψουν άνθρωποι που να διαθέτουν τρία κυρίως χαρακτηριστικά: γνώσεις, ήθος και την ικανότητα να προωθούν αξιοκρατικά τούς υφιστάμενούς τους, ακόμη κι αν αυτοί είναι καλύτεροι απ• αυτούς».

34 χρόνια αργότερα, η περιπέτεια του Δρ Σταμάτη Κριμιζή αλλά και των χιλιάδων επιστημόνων που, είτε φεύγουν στο εξωτερικό, είτε δεν τολμούν καν να σκεφτούν να επιστρέψουν, δείχνει ότι η συμβουλή του Αντώνη Κονταράτου παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και πιο αναγκαία από ποτέ!