16 Μαΐου 2017

Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;

Ένα σύντομο οδοιπορικό αποκαλύπτει την τραγική κατάσταση που επικρατεί στη γειτονιά μας όσον αφορά τα σκουπίδια …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-288)

Είστε τουρίστας. Από μια χώρα της δυτικής Ευρώπης. Αποφασίσατε να κάνετε διακοπές στην Κρήτη. Σας έχουν συγκινήσει οι όμορφες τηλεοπτικές διαφημίσεις, οι φωτογραφίες με τις φυσικές ομορφιές που βλέπετε στο διαδίκτυο, οι τουριστικοί οδηγοί που σας έδωσαν σε μια έκθεση διακοπών όπου συμμετείχε και η Περιφέρεια Κρήτης.

Ψάχνοντας για ξενοδοχείο ή ενοικιαζόμενα δωμάτια εντοπίσατε την παραλία του Σταυρού στο Ακρωτήρι Χανίων. Ενθουσιαστήκατε μάλιστα όταν από την έρευνά σας μάθατε ότι σε εκείνη την παραλία είχε γυριστεί και η ταινία του Κακογιάννη «Ζορμπάς». Φτάσατε λοιπόν και εγκατασταθήκατε στο ξενοδοχείο. Καθαρό και περιποιημένο. Με ευγενικό, πρόθυμο προσωπικό και πολύ πλούσιο πρωινό.

Επειδή είστε φυσιολάτρης και σας αρέσει το περπάτημα αποφασίσατε την πρώτη κιόλας μέρα να κάνετε μια πρωινή βόλτα στην ενδοχώρα για να θαυμάσετε του ελαιώνες και τις άλλες καλλιέργειες που βλέπατε από το αεροπλάνο πριν προσγειωθείτε. Και τι αντικρίσατε;;;

Σκουπίδια παντού! Την Δευτέρα 8 Μαΐου έκανα νωρίς το πρωί μια διαδρομή 7,5 χιλιομέτρων με τα πόδια στην ενδοχώρα του Σταυρού. Σε δρόμους όπου συχνά-πυκνά συναντώ και τουρίστες που κάνουν περίπατο, πρωινές ή και απογευματινές ώρες για να αποφεύγουν τη ζέστη. Μάλιστα πήρα και αρκετές φωτογραφίες, μερικές από τις οποίες δημοσιεύονται εδώ.

Στις άκρες του οδοστρώματος ήταν διάσπαρτα αμέτρητα σκουπίδια - πλαστικές σακούλες, πλαστικά ποτηράκια από φραπέ, μικρά και μεγάλα πλαστικά μπουκάλια και δοχεία, μεταλλικά κουτάκια από αναψυκτικά και μπύρες, πλαστικά πιατάκια από πικ-νικ, γυάλινα μπουκάλια, άδεια πακέτα τσιγάρων, ξερόκλαδα, μπάζα. Ορισμένα χωράφια έχουν μετατραπεί σε μικρές χωματερές ενώ κατά μήκος του φράκτη των κατασκηνώσεων της Μητρόπολης και επί δεκάδες μέτρα υπήρχαν κάθε είδους απορρίμματα από γεωργικές εργασίες (βάσεις φελιζόλ από φυτώρια, φύλλα πλαστικού από φυτεύσεις, μπιτόνια κλπ.).

Βέβαια, τα περισσότερα από αυτά τα σκουπίδια ανακυκλώνονται. Αλλά μερικοί κάδοι ανακύκλωσης ήταν κλειδωμένοι στις κατασκηνώσεις της Μητρόπολης και συνεπώς μη προσβάσιμοι σε όσους ίσως να επιθυμούσαν να τους χρησιμοποιήσουν! Στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στον Σταυρό, δίπλα σε αμπελώνες, είδα επίσης πλάκες από αμιαντοτσιμέντο (επικίνδυνο υλικό που πρέπει να τυγχάνει ειδικού χειρισμού). Σε άλλο σημείο ένας αχρηστεμένος κάδος απορριμμάτων έχασκε χωρίς πάτο. Το επιστέγασμα ήταν μια σχισμένη σημαία η οποία κυμάτιζε λυπημένη κρεμασμένη από έναν σωλήνα πάνω από ένα ρολόι του ηλεκτρικού.

Δεν θα ψέξω τον Δήμο και την Περιφέρεια γι' αυτή την κατάντια. Θα πω μόνο ότι ντρέπομαι για λογαριασμό όσων δεν έχουν ελάχιστη συνείδηση της βλάβης που προκαλούν όλα αυτά τα σκουπίδια. Στο περιβάλλον, στην δημόσια υγεία και στην εικόνα της χώρας και της Κρήτης. Για λογαριασμό όσων είναι έτοιμοι να κριτικάρουν τους πάντες και τα πάντα αλλά δεν θέλουν να δουν τη ζημιά που προκαλούν οι ίδιοι με τις πράξεις τους σ' αυτή την όμορφη πατρίδα την οποία αγαπούν μόνο στα λόγια.

Υπάρχει άραγε περιθώριο μετάνοιας;

Όλες οι φωτογραφίες σε σχετική συλλογή στον λογαριασμό μου στο Facebook.

09 Μαΐου 2017

Αξιοποίηση απορριμμάτων στο Βέλγιο

Το Βέλγιο είναι πρωταθλητής Ευρώπης στην ανακύκλωση και αξιοποίηση των σκουπιδιών - με ουραγούς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-287)

Συνεχίζοντας την περιγραφή του συστήματος διαλογής και ανακύκλωσης των απορριμμάτων στο Βέλγιο, ας αναφέρουμε ότι εκτός από τα συνηθισμένα απορρίμματα, υπάρχουν και μερικά που περιέχουν επικίνδυνα υλικά. Αν ανακατευτούν με τα υπόλοιπα σκουπίδια θα επιμολύνουν το περιβάλλον με απρόβλεπτες συνέπειες. Σήμερα θα συμπληρώσουμε όσα αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα σχετικά με τον τρόπο συλλογής και καταστροφής των προϊόντων που περιέχουν αμίαντο και των ψυγείων, των καταψυκτών και των κλιματιστικών (βλ. ΧΝ 2/5/2017).

Παλιές οθόνες. Οι παλιές οθόνες με καθοδικό σωλήνα (κυρίως τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών) παραλαμβάνονται από τους πωλητές νέων συσκευών. Μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα όπου αποσυναρμολογούνται, πλένονται για να αφαιρεθεί η φθορίζουσα εσωτερική επιφάνεια και τέλος κονιορτοποιούνται. Η σκόνη του γυαλιού που προκύπτει, όταν δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων καθοδικών σωλήνων, μεταφέρεται σε εργοστάσια παραγωγής χαλκού όπου χρησιμοποιείται ως άμμος στη διαδικασία παραγωγής, περιορίζοντας την ανάγκη για χρήση νέων πρώτων υλών.

Μικρές ηλεκτρικές συσκευές και ηλεκτρικά εργαλεία κήπου. Τοστιέρες, φριτέζες, εκτυπωτές, ραδιόφωνα, κινητά τηλέφωνα, συσκευές ξυρίσματος, αποροφητήρες, επίπεδες οθόνες, ανιχνευτές καπνού, φακοί τσέπης και λάμπες που λειτουργούν με μπαταρίες. Πολλές συσκευές συλλέγονται στα σημεία πώλησης νέων ηλεκτρικών συσκευών.


Από τις συσκευές αφαιρούνται οι μπαταρίες και άλλα επικίνδυνα εξαρτήματα και στη συνέχεια κονιορτοποιούνται. Ακολουθεί επεξεργασία για το διαχωρισμό πλαστικών, σιδηρούχων και μη μετάλλων, χαλκού και πολύτιμων υλικών (χρυσού, αργύρου, πλατίνας). Οι φριτέζες δεν πρέπει να περιέχουν τηγανόλαδα. Οι ανιχνευτές καπνού ανακυκλώνονται χωριστά επειδή περιέχουν και πολύ μικρές ποσότητες ραδιενεργού υλικού. Ειδικά μέτρα λαμβάνονται και για την ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών στοιχείων.

Οικονομικοί λαμπτήρες φθορισμού. Όπως έχουμε γράψει και παλιότερα (βλ. ΧΝ 6/7/2011) οι λαμπτήρες φθορισμού περιέχουν υδράργυρο που είναι επικίνδυνος για την υγεία και το περιβάλλον. Υπάρχουν σημεία συγκέντρωσης (π.χ. σε καταστήματα) για τους εν λόγω λαμπτήρες, οι οποίοι μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα επεξεργασίας όπου ανακτάται ο υδράργυρος και τα υπόλοιπα ανακυκλώσιμα υλικά (γυαλί, μέταλλα, πλαστικά).

Επικίνδυνα οικιακά απόβλητα. Ιδιαίτερες προφυλάξεις απαιτούν ορισμένα σκουπίδια όπως, μπογιές, καυστική σόδα, νέφτι, βερνίκια, κόλλες, ρητίνες, διαλυτικά, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, σπρέι, σύριγγες (σε κλειστό πλαστικό μπουκάλι), ακτινογραφίες. Σε αυτές δεν περιλαμβάνονται φάρμακα (παραδίδονται στα φαρμακεία), εκρηκτικά (παραδίδονται στους πυροτεχνουργούς του στρατού) και τα νοσοκομειακά απόβλητα.

Τα επικίνδυνα απόβλητα παραδίδονται σε ειδικά προφυλαγμένο χώρο του κέντρου διαλογής. Τα κενά δοχεία των εν λόγω υλικών παραδίδονται επίσης στο κέντρο διαλογής. Τα μεταλλικά δοχεία ανακυκλώνονται στην χαλυβουργία ενώ τα πλαστικά χρησιμοποιούνται ως καύσιμο.

Ελαστικά αυτοκινήτων. Συνήθως παραδίδονται υποχρεωτικά στα σημεία πώλησης νέων ελαστικών. Όσα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν αναγομώνονται. Τα υπόλοιπα χρησιμοποιούνται στην οδοποιία, στις σιδηροτροχιές, σε παιδικές χαρές, σε γήπεδα και τις οικοδομές αλλά και ως καύσιμη ύλη σε εγκαταστάσεις χαλυβουργίας και παραγωγής τσιμέντου. Η καύση στο ύπαιθρο απαγορεύεται αυστηρά.

Γιατί το Βέλγιο; Μερικοί ίσως να αναρωτιέστε γιατί αφιερώσαμε τρία άρθρα στη ανακύκλωση των σκουπιδιών στο Βέλγιο. Γιατί το Βέλγιο είναι πρώτο στην αξιοποίηση των απορριμμάτων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Ελλάδα προτελευταία! Παράλληλα, η χώρα μας κατέχει την πρωτιά στην κατά κεφαλή ποσότητα παραγόμενων οικιακών απορριμμάτων ...

Πως το πέτυχε αυτό το Βέλγιο; Το 1994 δημιουργήθηκε η οργάνωση Fostplus ως σύμπραξη ιδιωτικών εταιρειών με στόχο την ανακύκλωση των απορριμμάτων. Από το 1998 και με βάση σχετική συμφωνία των τριών περιφερειών του Βελγίου, η Fostplus ανέλαβε την υποχρέωση να παραλαμβάνει τα οικιακά απορρίμματα, να τα ανακυκλώνει και να τα αξιοποιεί.

Συνεργάζεται με τις διαδημοτικές επιχειρήσεις αποκομιδής απορριμμάτων και με ειδικά κέντρα επεξεργασίας και ανακύκλωσης αλλά και με εργοστάσια καύσης και αποτέφρωσης. Φροντίζει επίσης για την ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών αλλά και όσων ασχολούνται με την ανακύκλωση. Από το 2016 ανέλαβε και τις ενημερωτικές εκστρατείες για την καταπολέμηση των παράνομων χωματερών.

Με βάση τις στατιστικές του 2015 η Fostplus ανακύκλωσε το 86,3% από τους 790.529 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών που διέθεσαν στην αγορά τα μέλη του. Αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό 92,3% των υλικών που διατέθηκαν στην βέλγικη αγορά. Δηλαδή ανακυκλώθηκε το 79% του συνόλου των ανακυκλώσιμων υλικών … Αν συνυπολογίσουμε και την παραγωγή ενέργειας, το Βέλγιο αξιοποίησε το 2014 πάνω από το 90% των παραγόμενων απορριμμάτων. Και η Ελλάδα κάτω του 10% … Τα υπόλοιπα διατέθηκαν σε χωματερές …

Η αξία των σκουπιδιών. Η καύση των σκουπιδιών στο Βέλγιο αποφέρει το 2,9% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Κάθε γυάλινο μπουκάλι προέρχεται από περίπου 80% ανακυκλωμένο γυαλί. Από 27 πλαστικά μπουκάλια PET προέρχονται οι ίνες για την παραγωγή ενός πολυεστερικού πουλόβερ. Οι ίνες αυτές χρησιμεύουν επίσης ως υλικό για στρώματα ή για χαλιά.

Από τα δοχεία πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας κατασκευάζονται πλαστικά κουτιά, σωλήνες, καλώδια, και παλέτες. Τα μεταλλικά κουτάκια αλουμινίου χρησιμεύουν για την κατασκευή νέων αντικειμένων από αλουμίνιο - 670 κουτάκια αναψυκτικού ή μπύρας κάνουν ένα ποδήλατο.

Αντίστοιχα ο ανακυκλωμένος χάλυβας π.χ. από τις κονσέρβες, χρησιμεύει σε εξαρτήματα αυτοκινήτου και οικιακές συσκευές. 19.000 κουτιά από κονσέρβες φτιάχνουν ένα αυτοκίνητο. Τέλος, τα χαρτόνια και τα χαρτονένια κουτιά από γάλα και αναψυκτικά γίνονται χαρτί κουζίνας, φάκελοι, χαρτοσακούλες και καινούργια κουτιά από χαρτόνι.

Όποιος νομίζει ότι η ανακύκλωση δεν είναι κερδοφόρα ας το ξανασκεφτεί. Το 2015 η Fostplus είχε κύκλο εργασιών 147,8 εκατ. ευρώ και πραγματοποίησε κέρδη 4,2 εκατ. ευρώ. «Μα πληρώνουν και οι πολίτες» θα ισχυριστούν μερικοί. Βασική αρχή της ευρωενωσιακής πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος είναι ότι «Ο ρυπαίνων πληρώνει». Και το Βέλγιο την εφαρμόζει αποτελεσματικότατα αξιοποιώντας πλήρως τα σκουπίδια, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες ανθρώπους και προστατεύοντας το περιβάλλον.

02 Μαΐου 2017

Διαλογή απορριμμάτων στο Βέλγιο

Οι πολίτες ξεχωρίζουν τα σκουπίδια στο σπίτι τους πριν τα μεταφέρουν μόνοι τους στο κοντινότερο κέντρο διαλογής του δήμου τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-286)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 25/4/2017) για το πρώτο στάδιο της ανακύκλωσης σκουπιδιών στο Βέλγιο – τη διαλογή που κάνουν οι πολίτες στο σπίτι τους και τι συμβαίνει σε έναν δήμο της Φλάνδρας. Ωστόσο, μερικές λεπτομέρειες ίσως να είναι διαφορετικές σε άλλες πόλεις του Βελγίου. Μπορεί να διαφέρουν το πρόγραμμα και η περιοδικότητα αποκομιδής, το χρώμα που έχουν οι σακούλες για τους διάφορους τύπους σκουπιδιών, ή ακόμη και η χρέωση των πολιτών.

Το σύστημα του Overijse (Όβερεϊζ), στο οποίο αναφερθήκαμε, (ακριβές σακούλες χωρίς δημοτικά τέλη) είναι δικαιότερο από τα συστήματα που ισχύουν σε άλλες πόλεις (φτηνές σακούλες και δημοτικά τέλη) αφού ο πολίτης πληρώνει με βάση μόνο τα παραγόμενα απορρίμματα. Επιπλέον, πέρα από τις βασικές κατηγορίες απορριμμάτων για τα οποία εξασφαλίζεται η περιοδική αποκομιδή, υπάρχουν και άλλα είδη απορριμμάτων τα οποία οι πολίτες πρέπει να ξεχωρίσουν και να παραδώσουν στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων του δήμου τους.

Για να μπεις στο κέντρο πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι κάτοικος του δήμου. Ο έλεγχος γίνεται αυτόματα τοποθετώντας την ηλεκτρονική σου ταυτότητα σε ένα μηχάνημα στην είσοδο. Επιπλέον, κάθε είσοδος στο κέντρο χρεώνεται 2 €, τα οποία πληρώνεις με πιστωτική κάρτα. Να σημειώσουμε τέλος ότι για κάθε κατηγορία απορριμμάτων που θα παραδώσεις στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων υπάρχει ετήσιο όριο όγκου συνήθως λίγα κυβικά μέτρα – για μεγαλύτερους όγκους π.χ. για μπάζα από κανονική οικοδομή θα πρέπει να χρησιμοποιήσεις εταιρεία που θα τα μεταφέρει απ’ ευθείας στα κέντρα επεξεργασίας.

Ογκώδη αντικείμενα. Ό,τι δεν χωράει στις σακούλες των σκουπιδιών. Τα αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (στρώματα, μοκέτες, ταπετσαρίες, χαλιά, πλαστικά έπιπλα κήπου, κλπ), μεταφέρονται σε ειδικές μονάδες αποτέφρωσης όπου χρησιμεύουν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τα μη αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (πετρο- και υαλο-βάμβακας, γυψοσανίδες, καθρέπτες, σύνθετα υλικά με γυαλί ή αδρανή, κλπ.) θάβονται σε χωματερές.

Προϊόντα ξύλου. Γίνονται αποδεκτά μόνο υλικά που αποτελούνται κατά 95% από ξύλο - σανίδες, πόρτες, κουφώματα χωρίς τζάμια, παλέτες, κοντραπλακέ, δοκάρια, κορμοί δένδρων κλπ. Δεν γίνονται δεκτά σάπια ξύλα, χριστουγεννιάτικα δένδρα και ξυλεία επεξεργασμένη με καρβονύλιο. Η ξυλεία ανώτερης ποιότητας αλέθεται και χρησιμοποιείται σε μελαμίνες και μοριοσανίδες. Η ξυλεία κατώτερης ποιότητας χρησιμοποιείται ως καύσιμο στη βιομηχανία.

Φελιζόλ. Τα κομμάτια από τις συσκευασίες ηλεκτρονικών συσκευών, λευκό πολυστυρένιο, λευκές και καθαρές μονωτικές πλάκες. Δεν γίνονται αποδεκτά τα κομματάκια από συσκευασίες, τα έγχρωμα ή βρώμικα φελιζόλ και τα ρολά φελιζόλ για μόνωση τοίχων. Το φελιζόλ που συλλέγεται αλέθεται, αναμιγνύεται με άλλα υλικά και τσιμέντο και χρησιμεύει για την παραγωγή θερμομονωτικών προϊόντων για δάπεδα και σκεπές.

Αδρανή υλικά. Μικρές ποσότητες από τούβλα, μπετόν, πλακάκια, πορσελάνινα είδη υγιεινής, μπάζα, τζάμια, γύψο. Δεν γίνονται αποδεκτά καθρέπτες, άμμος για γάτες, στάχτες, γυψοσανίδες, προϊόντα με αμίαντο, γυψότουβλα. Μετά από επεξεργασία σε ειδικά κέντρα τα χονδρόκοκκα αδρανή αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως υλικά οδοποιίας. Τα λεπτόκοκκα οδεύουν σε ειδικές χωματερές.

Προϊόντα αμιάντου. Οι στέγες από αμιαντοτσιμέντο, τα πλακάκια, οι σωλήνες, οι ζαρντινιέρες απαιτούν προσεκτική εναπόθεση σε ειδικούς κάδους σε συγκεκριμένα κέντρα διαλογής. Τοποθετούνται σε σάκους με διπλά τοιχώματα και μεταφέρονται σε ειδική χωματερή υψηλής ασφάλειας.

Μηχανόλαδα και τηγανόλαδα. Το τοποθετούνται σε ειδικούς κάδους από τους υπεύθυνους. Γι’ αυτό και πρέπει να παραδοθούν σε δοχεία μικρότερα των των 20 λίτρων. Τα μηχανόλαδα ανακυκλώνονται ως λάδια δεύτερης κατηγορίας και χρησιμοποιούνται σε αγροτικά μηχανήματα. Τα τηγανόλαδα ανακυκλώνονται ως βιοκαύσιμα.

Φύλλα πλαστικού. Πλαστικές σακούλες, διάφορα πλαστικά συσκευασίας, και οι γλάστρες από τα φυτώρια. Δεν γίνονται δεκτά τα πλαστικά από τρόφιμα, οι σάκοι ζωοτροφών. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν σε νέα πλαστικά προϊόντα.

Προϊόντα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). Κουφώματα χωρίς τζάμια, σωλήνες, παντζούρια, σανίδες. Δεν αναμιγνύονται με άλλα πλαστικά όπως έπιπλα κήπου, πλεξιγκλάς κλπ. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή νέων πλαστικών προϊόντων.

Φελλοί. Από μπουκάλια κρασιού, σαμπάνιας, μηλόκρασου. Απαγορεύονται τα πλαστικά πώματα. Οι φελλοί αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως μονωτικά σφαιρίδια ή πλάκες σε βιοκλιματικές κατασκευές.

Μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές. Υπάρχει υποχρέωση συλλογής από τα σημεία πώλησης με βάση σχετική νομοθεσία της ΕΕ. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες και τα κλιματιστικά συλλέγονται χωριστά γιατί πρέπει να αφαιρεθεί το ψυκτικό αέριο το οποίο καίγεται σε ειδικά κέντρα. Από αυτές τις συσκευές και από τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων, τα στεγνωτήρια, τις κουζίνες, τους φούρνους μικροκυμάτων αφαιρούνται τα επικίνδυνα ρυπογόνα στοιχεία με το χέρι. Στη συνέχεια τα υπόλοιπα στοιχεία (πλαστικά, μέταλλα γυαλί) επαναχρησιμοποιούνται στην παραγωγή νέων προϊόντων. Τα μέταλλα διαχωρίζονται σε σιδηρούχα και μη (χαλκός, ψευδάργυρος, κασσίτερος, κλπ).

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε για την ανακύκλωση άλλων ηλεκτρικών συσκευών (οθόνες, οικιακές ηλεκτρικές μικροσυσκευές και εργαλεία) των λαμπτήρων νέας τεχνολογίας, καθώς και των επικίνδυνων υλικών (μπογιές, διαλυτικά, φυτοφάρμακα, σύριγγες) και των κενών συσκευασιών τους.

Είναι προφανές ότι η ανακύκλωση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που μπορεί να αποδώσει θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον μόνον όταν συμμετέχουν σε αυτή ενημερωμένοι, ευαισθητοποιημένοι και συνειδητοί πολίτες. Οι αρχές του Βελγίου κατέβαλλαν μεγάλη προσπάθεια για να αλλάξουν τις συνήθειες των πολιτών. Και το έχουν πετύχει σχεδόν πλήρως ….

25 Απριλίου 2017

Πως ανακυκλώνουν τα σκουπίδια οι Βέλγοι πολίτες

Η ανακύκλωση απαιτεί χρόνο και προσοχή στη λεπτομέρεια με έπαθλο ένα καλύτερο περιβάλλον και σημαντική εξοικονόμηση πόρων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-285)

Έφυγα από το Βέλγιο στο τέλος του 2013. Έκτοτε το επισκέφτηκα συχνά αλλά πάντα για λίγες μέρες, βιαστικός για δουλειές, συναντήσεις, συσκέψεις. Φέτος όμως που ήλθα ως συνταξιούχος, παρατήρησα κάποιες αλλαγές στο σύστημα συλλογής και ανακύκλωσης των σκουπιδιών.

Ήδη από την εποχή που ζούσαμε εδώ, το Βέλγιο είχε προχωρήσει στην οργάνωση της ανακύκλωσης με συντονισμένο και ολοκληρωμένο τρόπο. Θα πρέπει να τονίσουμε κατ’ αρχάς ότι οι πολίτες δεν πληρώνουν τέλη για την αποκομιδή των απορριμμάτων! Κατ’ αρχάς όλοι οι ιδιοκτήτες ακινήτων πληρώνουν φόρο ακίνητης περιουσίας τα έσοδα από τον οποίο διατίθενται στις αντίστοιχες περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις. Επιπλέον, οι δήμοι μπορούν να θεσπίσουν δημοτικό φόρο εισοδήματος για όλους τους φορολογούμενους κατοίκους, ο οποίος εισπράττεται μαζί με τον κανονικό φόρο εισοδήματος.

Ένα σημαντικό μέρος της αποκομιδής των απορριμμάτων αυτοχρηματοδοτείται! Πράγματι, όλα τα σκουπίδια πρέπει να τοποθετούνται σε συγκεκριμένες σακούλες οι οποίες πωλούνται στα πολυκαταστήματα που λειτουργούν στον κάθε δήμο και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν παρά μόνο στον συγκεκριμένο δήμο. Υπάρχουν μάλιστα διαφορετικές σακούλες για τα διάφορα είδη σκουπιδιών.

Εδώ θα περιγράψουμε αυτά που ισχύουν σε ένα από τα προάστια των Βρυξελλών, στον δήμο του Overijse (Όβερεϊζ) που ανήκει διοικητικά στη Φλάνδρα. Ο ετήσιος δημοτικός φόρος εισοδήματος είναι 7% και οι πολίτες οφείλουν να ξεχωρίζουν τα σκουπίδια τους χρησιμοποιώντας τις εξής σακούλες.

Μπλε σακούλες. Οι 20 μπλε σακούλες κοστίζουν 2,40 ευρώ. Σε αυτές μπαίνουν τα πλαστικά μπουκάλια, τα μεταλλικά κονσερβοκούτια και οι χάρτινες συσκευασίες από γάλατα και χυμούς. Αν κάποιος βάλει στη μπλε σακούλα κουτιά από γιαούρτι, μαργαρίνη ή άλλες πλαστικές συσκευασίες και σακούλες, οι εργάτες καθαριότητας απλώς δεν την συλλέγουν. Τοποθετούν επάνω ένα κόκκινο προειδοποιητικό αυτοκόλλητο και αν το πρόβλημα δεν έχει διορθωθεί την επόμενη εβδομάδα, πέφτει πρόστιμο 100 ευρώ. Σε περίπτωση που υπάρχουν και επικίνδυνα απόβλητα, ή αν τα σκουπίδια εγκαταλειφθούν σε μη προβλεπόμενο σημείο, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει και τα 500 ευρώ.

Χάρτινες καφέ σακούλες. Οι 10 σακούλες κοστίζουν 5 ευρώ. Εκεί βάζουμε όλα τα βιοδιασπώμενα απόβλητα όπως φλούδες από φρούτα και λαχανικά, χόρτα από τον κήπο, φύλλα κλπ. Δεν βάζουμε κόκκαλα, κρέας ή ψάρια ούτε άλλου είδους απόβλητα που διαχωρίζονται. Τα μεγάλα κλαδιά από δένδρα συλλέγονται χωριστά – μετά από τηλεφώνημα στο δήμο.

Κίτρινες σακούλες. Οι 10 μικρές κίτρινες σακούλες κοστίζουν 10 ευρώ. Εκεί βάζουμε όλα τα σκουπίδια που δεν έχουμε ξεχωρίσει σε άλλες σακούλες. Φυσικά εκεί δεν βάζουμε χημικά, κλαδιά ή αιχμηρά αντικείμενα όπως γυαλιά και καρφιά ούτε φυσικά και ψόφια ζώα. Οι κίτρινες σακούλες είναι οι κλασσικές σακούλες σκουπιδιών και όποιος δεν κάνει διαλογή και καλή διαχείριση των απορριμμάτων του αλλά τα βάζει όλα μαζί σε κίτρινες σακούλες, απλώς πληρώνει παραπάνω.

Πρόγραμμα αποκομιδής. Το Δεκέμβριο κάθε χρόνου όλοι οι κάτοικοι λαμβάνουν στο γραμματοκιβώτιό τους το πρόγραμμα αποκομιδής για όλη την επόμενη χρονιά. Τα οχήματα αποκομιδής περνούν από κάθε δρόμο μία φορά την εβδομάδα και οι κάτοικοι μπορούν να βγάλουν τις έγχρωμες σακούλες ανάλογα με το είδος που συλλέγεται κάθε φορά. Την εβδομάδα 24 έως 28 Απριλίου για παράδειγμα θα συλλεχθούν οι κίτρινες, οι μπλε και οι χάρτινες καφέ σακούλες.

Άλλες προγραμματισμένες αποκομιδές. Μια φορά το μήνα συλλέγονται χαρτιά και χαρτόνια μέσα σε χαρτόκουτα. Δεν συλλέγονται τα λερωμένα χαρτιά (π.χ. λαδωμένα, χαρτιά τουαλέτας), οι ταπετσαρίες, τα χαρτιά που είναι πλαστικοποιημένα ή που περιέχουν αλουμίνιο, ούτε οι χαρτοσακούλες. Δυο φορές το χρόνο συλλέγονται ρούχα και κάθε είδους υφάσματα (εκτός από στρώματα, ηλεκτρικές κουβέρτες, χαλιά ή μαξιλάρια).

Η μεγάλη αλλαγή που διαπίστωσα τελευταία ήταν ότι έχει προστεθεί τώρα και η ροζ-μωβ σακούλα. Οι 10 ροζ-μωβ σακούλες κοστίζουν 2,50 ευρώ. Εκεί βάζουμε κουτιά από γιαούρτι, μαργαρίνη ή άλλες πλαστικές συσκευασίες και σακούλες που δεν μπορούν να μπουν στην μπλε σακούλα. Επίσης, τα πλαστικά από τις μικρές συσκευασίες από φέτες τυρί, ζαμπόν, τις πλαστικές συσκευασίες από ψωμί, μπισκότα, καραμέλες κλπ.

Τις ροζ-μωβ σακούλες όμως δεν τις συλλέγουν τα οχήματα αποκομιδής αλλά οι κάτοικοι οφείλουν να τις παραδώσουν στο δημοτικό κέντρο διαλογής απορριμμάτων. Εκεί, πρέπει να παραδίδουν οι πολίτες τηγανόλαδα και λάδια αυτοκινήτων, χρησιμοποιημένα ελαστικά, μεταχειρισμένα έπιπλα ή ογκώδη αντικείμενα, μπάζα από οικοδομικές εργασίες, μεταλλικά αντικείμενα, ηλεκτρικές συσκευές και άλλα ογκώδη ή επικίνδυνα απορρίμματα.

Παράλληλα, σε πολλά σημεία του δήμου υπάρχουν κάδοι συλλογής λευκού και σκούρου γυαλιού καθώς και κουτιά για τη συλλογή μεταχειρισμένων ειδών ένδυσης. Υπάρχουν επίσης σημεία συλλογής μπαταριών αλλά και άχρηστων λαμπτήρων φθορισμού με υδράργυρο. Και σε αυτές τις περιπτώσεις ο πολίτης πρέπει να αυτενεργήσει και να μεταφέρει τα ιδιαίτερα αυτά απορρίμματα στα κατάλληλα σημεία συλλογής.

Οι Βέλγοι είναι πολύ συνειδητοποιημένοι ως προς τα σκουπίδια και προσπαθούν να εφαρμόσουν της ανακύκλωση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Υπάρχουν πάντα ασυνείδητοι που μπορεί να πετάξουν κάποια σακούλα με σκουπίδια όπου τους βολεύει, αλλά όποιος τους αντιληφθεί θα τους κυνηγήσει και θα καλέσει την αστυνομία …

Αντίθετα, στην Ελλάδα έχουμε ως λαός ένα σημαντικό πρόβλημα με τα σκουπίδια. Θέλουμε τα σπίτια μας καθαρά αλλά αδιαφορούμε για την καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων. Πετάμε σκουπίδια στο δρόμο, στις αυλές των σχολείων, στα πάρκα, στα δάση, στις παραλίες. Όλη η Ελλάδα ένας απέραντος σκουπιδότοπος. «Έχετε μια υπέροχη χώρα», μου έλεγε η βελγίδα οικογενειακή μας γιατρός πριν από δύο χρόνια επιστρέφοντας από τις ελληνικές της διακοπές. «Αλλά γιατί την έχετε γεμίσει σκουπίδια;». Το περιβάλλον είναι πολυτιμότατος πόρος για την επιβίωσή μας και πρέπει να το παραδώσουμε στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση.

Σε επόμενο άρθρο θα περιγράψουμε τη λειτουργία του δημοτικού κέντρου διαλογής απορριμμάτων.

19 Απριλίου 2017

Ας το πάρουμε απόφαση!

Τα συμπεράσματα της εκδήλωσης σχετικά με την εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-284)

Στις 5 Απριλίου, η πρωτοβουλία πολιτών «Ψυχαγωγία και Εργασία Χωρίς καπνό -Χανιά» οργάνωσε σχετική εκδήλωση στον πολυχώρο Λεκτόριο (βλ. Χ.Ν. 6/4/2017). Ακολουθεί μια σύντομη ανασκόπηση της εκδήλωσης και τα κυριότερα συμπεράσματα από τις παρεμβάσεις και τη συζήτηση που ακολούθησε.

Παθητικό κάπνισμα και υγεία. Ο πνευμονολόγος Δρ Στυλιανός Βιττωράκης ανέφερε ότι το τσιγάρο παράγει 4.000 βλαβερές ουσίες και δηλητήρια όπως κάδμιο, αρσενικό, μονοξείδιο του άνθρακα. Αυτές τις εισπνέουν με τον καπνό καπνιστές και μη καπνιστές αδιακρίτως. Όμως ο καπνός που εισπνέουν οι μη καπνιστές προέρχεται κυρίως (85%) από το πολύ τοξικότερο πλάγιο ρεύμα του τσιγάρου και λιγότερο από το ρεύμα της εκπνοής των καπνιστών, οι οποίοι έχουν ήδη κατακρατήσει πολλές από τις τοξικές ουσίες στα πνευμόνια τους!

Επιπλέον, από τις τοξικές και καρκινογόνες ουσίες του καπνού του τσιγάρου που επικάθονται στα έπιπλα, στις κουρτίνες, στα ρούχα και στα μαλλιά μας, περισσότερο ευάλωτα είναι τα παιδιά και τα βρέφη. Το παθητικό κάπνισμα ενοχλεί αφού προκαλεί ερεθισμό στα μάτια και το λαιμό, δυσφορία, πονοκέφαλο, βήχα, συριγμό, φταρνίσματα, συνάχι, βράχνιασμα και δυσοσμία στα ρούχα και στα μαλλιά.

Το αποτέλεσμα είναι το παθητικό κάπνισμα να σκοτώνει (79.000 άτομα ετησίως στην Ευρώπη) και να επιβαρύνει την υγεία αφού αυξάνει την πιθανότητα για καρκίνο του πνεύμονα (24% αλλά 73% στους εργαζόμενους σε νυκτερινά κέντρα), ισχαιμική καρδιοπάθεια (30%), αναπνευστικά νοσήματα (35%), εγκεφαλικό (45% αλλά 72% σε πρώην καπνιστές) και καρκίνο του μαστού (70% ιδίως σε νεότερες γυναίκες). Επιπλέον, θέτει σε κίνδυνο την κύηση και επιβαρύνει ιδιαίτερα την υγεία των παιδιών.

Εφαρμογή της νομοθεσίας. Όπως ανέφερε ο δικηγόρος Ευτύχης Μαυρογένης, η ελληνική νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος είναι πλήρης και λεπτομερής. Όμως η εφαρμογή της προσκρούει στην ανωριμότητα της κοινωνίας να αποδεχτεί τη νομιμότητα όπως και σε πολλούς άλλους τομείς (π.χ. τροχαία δυστυχήματα, περιβάλλον). Οι κινήσεις πολιτών είναι απαραίτητες γιατί συμβάλλουν στην ωρίμανση της κοινωνίας και στην προώθηση της εφαρμογής του νόμου. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις κακό παράδειγμα αποτελούν και τα όργανα της τάξης ή και η ίδια η πολιτική ηγεσία. Σημείωσε τέλος ότι η απαγόρευση του καπνίσματος εφαρμόζεται στην Αλβανία, ενώ ο Δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας ανέφερε πως η απαγόρευση εφαρμόζεται και στην Τουρκία!!!

Ο ρόλος των ενεργών πολιτών. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η μαρτυρία του Μάρκου Κουντουράκη, ο οποίος έπεισε τους θαμώνες καφενείου στα Νεροκούρου Χανίων να καπνίζουν έξω. «Εφαρμόστε το ένα μήνα κι ας ξανασυζητήσουμε μετά», τους είπε. Και απέδειξε ότι ένας μόνος πολίτης μπορεί να πείσει πολλούς, αρκεί να επιμείνει, ζητώντας σεβασμό προς τους μη καπνιστές, ιδίως όσους είναι ευαίσθητοι ή πάσχοντες. «Αποδείξτε με το σεβασμό σας την αγάπη σας προς τους συμπολίτες σας ενόσω ζουν, αντί να τους θρηνείτε μετά θάνατον», ένα από τα επιχειρήματα του Μάρκου.

Η Σοφία Γαροφαλάκη, ανέφερε ότι η αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους στην Αγγλία την παρακίνησε να μειώσει δραστικά και τελικά να κόψει οριστικά το κάπνισμα. Από την πλευρά του ο Νίκος Κερδέλας ανέφερε ότι προβληματική παραμένει η εφαρμογή του νόμου στους χώρους εργασίας, κάτι που επιβεβαίωσαν και άλλοι συμμετέχοντες. Σε πολλές δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως όταν οι προϊστάμενοι καπνίζουν, ο νόμος δεν εφαρμόζεται και οι μη καπνιστές που διαμαρτύρονται υφίστανται εκφοβισμό και ηθική παρενόχληση. Η Επιθεώρηση Εργασίας δεν επεμβαίνει αποτελεσματικά, ακόμη και μετά από συστάσεις του ιατρού εργασίας.

Η εφαρμογή της απαγόρευσης είναι εφικτή, ανέφερε ο Παναγιώτης Μπόμπος, επόπτης Δημόσιας Υγείας στην ΠΕ Χανίων. Οι μανιώδεις καπνιστές συμμορφώνονται με την απαγόρευση όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς ή όταν επισκέπτονται χώρες όπου εφαρμόζεται αυστηρά ο νόμος. Σημείωσε επίσης ως ένδειξη της ανωριμότητας της κοινωνίας, ότι οι ελεγκτές όταν διαπιστώνουν παραβάσεις σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με την αρνητική στάση πολλών μη καπνιστών που υπερασπίζονται τους παραβάτες!!!

Ωστόσο, όπως ανέφερε και ο διοικητής του αστυνομικού τμήματος Χανίων κ. Καλατζάκης, οι έλεγχοι από μικτά κλιμάκια στο πλαίσιο των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων θα συνεχιστούν. Επίσης, υπογράμμισε ότι oι τηλεφωνικές καταγγελίες στο 100 καταγράφονται και ο έλεγχος προγραμματίζεται, ακόμη κι αν δεν πραγματοποιηθεί άμεσα.

Άλλα ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Όσοι καπνιστές έχουν μπει στη διαδικασία διακοπής του καπνίσματος αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα όταν επισκέπτονται χώρους όπου δεν τηρείται ο νόμος. Παράλληλα, τονίστηκε έντονα το γεγονός ότι ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι μη καπνιστές με διαπιστωμένες αναπνευστικές παθήσεις σε περίπτωση που καλούνται να συνυπάρξουν σε χώρους εργασίας του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα όπου οι καπνιστές δεν σέβονται το νόμο.

Η ευγενική αλλά επίμονη απαίτηση των μη καπνιστών να τους σέβονται οι καπνιστές και οι υπεύθυνοι των δημόσιων χώρων θα συμβάλλει στην περαιτέρω ευαισθητοποίηση του κοινού και στην ωρίμανση της κοινωνίας. Γι’ αυτό απαιτείται περισσότερη ενημέρωση έτσι ώστε οι μη καπνιστές να αρχίσουν να ζητούν ενεργά τα δικαιώματα τους. Προς αυτή την κατεύθυνση ο Δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας και ο Αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης Δημήτριος Μιχελογιάννης δεσμεύτηκαν να εξασφαλίσουν έμπρακτη υποστήριξη.

Επισημαίνεται ότι στην εκδήλωση είχαν προσκληθεί, αλλά δεν παρευρέθηκαν, εκπρόσωποι του Λιμεναρχείου Χανίων, του Σωματείου Επιχειρηματιών Εστίασης Ν. Χανίων, της Επιθεώρησης Εργασίας και της διοίκησης του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων. Σημειώνεται τέλος ότι στις 21 Απριλίου το ΚΕΕΛΠΝΟ θα διοργανώσει στα Χανιά κλειστή συναφή εκδήλωση για επαγγελματίες υγείας και εκπαιδευτικούς.

12 Απριλίου 2017

Προφύλαξη από τις ψευδείς ειδήσεις

Μερικές απλές συμβουλές για να μην πέφτουμε στις παγίδες των ψευδών ειδήσεων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-283)

Πριν από δύο εβδομάδες (Χ.Ν. 21/4/2017) αναφερθήκαμε στο φαινόμενο της μετα-αλήθειας. Ένα φαινόμενο στο πλαίσιο του οποίου η διαμόρφωση της κοινής γνώμης επηρεάζεται λιγότερο από τα αντικειμενικά γεγονότα και περισσότερο από τα συναισθήματα και τις προσωπικές δοξασίες. Μάλιστα, για να επιτευχθεί αυτό αξιοποιούνται στο έπακρο οι τεχνικές του πολιτικού μάρκετινγκ, με τη χρήση ψευδών ειδήσεων που συχνά εμφανίζονται και με τη μορφή «εναλλακτικών γεγονότων».

Έτσι, η κοινωνία έχει σιγά-σιγά σεχταροποιηθεί με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαμορφωθεί συναίνεση που να στηρίζεται σε λογική ανάλυση αντικειμενικών, στατιστικών και επιστημονικών δεδομένων. Μάλιστα ο δημόσιος διάλογος θυμίζει όλο και περισσότερο θρησκευτική διαμάχη μεταξύ των «ορθόδοξων» κάθε τάσης και των «αιρετικών» οι οποίοι, ευτυχώς, δεν καταλήγουν σε πραγματική πυρά παρά μόνο στην απομόνωση από ορισμένα «μέσα» επικοινωνίας.

Η παραπάνω παρομοίωση δεν είναι καθόλου υπερβολική. Οι συζητήσεις ακόμη και για απλά ζητήματα όπως το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, η τήρηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και η προστασία του περιβάλλοντος θυμίζουν όλο και περισσότερο συζητήσεις με οπαδούς του ενός ή του άλλου φανατισμένου μητροπολίτη, με όσους ακολουθούν μια χριστιανική, μουσουλμανική ή άλλη αίρεση, με χουλιγκάνους κάποιας ποδοσφαιρικής ομάδας, ακόμη και με εξαρτημένους ναρκομανείς.

Ιδανική τροφή για να διαιωνίζεται αυτή η κατάσταση αποτελούν οι ψευδείς ειδήσεις. Ας δούμε μερικές τεχνικές για να τις ξεχωρίζουμε.

Εξετάζουμε την πηγή. Πολλοί ιστότοποι ειδικεύονται στην παραγωγή και διασπορά ψευδών ειδήσεων, χωρίς να παραλείπουν και την αναδημοσίευση πραγματικών ειδήσεων για να «ρίχνουν στάχτη στα μάτια». Μερικοί ιστότοποι είναι καθαρά σατιρικοί και προειδοποιούν (συχνά με ψιλά γράμματα) ότι οι «ειδήσεις» τους είναι προϊόν φαντασίας. Άλλοι εμφανίζονται ως ειδησεογραφικοί χωρίς να παρουσιάζουν κανένα επιτελείο ανταποκριτών ή συντακτών.

Η επίκουρη καθηγήτρια Μελίσα Ζίμνταρς (Melissa Zimdars) του κολλεγίου Μέρριμακ στη Μασαχουσέτη έχει συντάξει έναν κατάλογο με όλους τους ιστότοπους με ψευδείς, παραπλανητικές και σατιρικές ειδήσεις καθώς και ειδήσεις που έχουν στόχο τη συγκέντρωση κλικ (για αύξηση του εισοδήματος από διαφημίσεις). Ας ελπίσουμε ότι ένας τέτοιος κατάλογος θα συνταχθεί και για ιστότοπους στην ελληνική γλώσσα.

Δεν διαβάζουμε μόνο τον τίτλο. Πριν σας συγκινήσει ένας «πιασάρικος» τίτλος, διαβάστε και την υπόλοιπη είδηση. Ακόμη και σε έγκυρες ειδήσεις ο τίτλος μπορεί να είναι παραπλανητικός για να προσελκύσει τους αναγνώστες. Κλασσικά πρόσφατα παραδείγματα, η ψευδής είδηση για την κατάργηση της πρωινής προσευχής στα σχολεία και εκείνη για το υποχρεωτικό μάθημα σεξουαλικού προσανατολισμού στα γυμνάσια.

Ελέγχουμε τον συντάκτη. Αν φυσικά το άρθρο είναι ενυπόγραφο και η υπογραφή είναι αληθινή και όχι ψευδώνυμο. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σίγουρο ότι ο συντάκτης είναι και εμπειρογνώμονας στον τομέα στον οποίο αναφέρεται το άρθρο. Μερικοί εμφανίζονται ως διάσημοι καθηγητές, διδάκτορες, γιατροί, ειδικοί στις διεθνείς σχέσεις ή ιστορικοί. Όμως, συχνά μια απλή έρευνα στο διαδίκτυο αποκαλύπτει είτε ότι πρόκειται για πρόσωπο που δεν υπάρχει, είτε ότι δεν έχει καθόλου τα προσόντα που διαφημίζει.

Αντιπαραβάλουμε την τεκμηρίωση. Οι ψευδείς ειδήσεις συχνά αναφέρουν ότι στηρίζονται σε επίσημες ή φαινομενικά επίσημες πηγές. Όμως, ο έλεγχος των εν λόγω πηγών δείχνει ότι αυτές δεν σχετίζονται με τους ισχυρισμούς της είδησης. Όποιος για παράδειγμα αφιερώσει λίγο χρόνο να διαβάσει τις σχετικές εγκυκλίους του Υπουργείου Παιδείας διαπιστώνει ότι δεν τέθηκε ποτέ θέμα κατάργησης της πρωινής προσευχής ούτε και υποχρεωτικού μαθήματος σεξουαλικού προσανατολισμού.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τις στατιστικές και την ερμηνεία τους. Όλο το κίνημα κατά των εμβολιασμών ξεκίνησε από ένα επιστημονικό δημοσίευμα το οποίο είχε στηριχτεί σε παραποιημένα επιστημονικά στατιστικά δεδομένα. Το δημοσίευμα αποσύρθηκε και ο συντάκτης έχασε την άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος, αλλά το θέμα είχε δημιουργήσει μια σέχτα με «πιστούς» που συνεχίζουν να διαδίδουν την ψευδή είδηση …

Ελέγχουμε την ημερομηνία. Μερικές ψευδείς ειδήσεις δεν είναι εντελώς ψευδείς αλλά διαστρεβλώσεις πραγματικών γεγονότων που ενώ συνέβησαν πριν από πολύ καιρό συνδέονται τώρα με την τρέχουσα επικαιρότητα. Όπως γράψαμε στις αρχές Μαρτίου (Χ.Ν. 7/3/2017), η είδηση ότι η Ισλανδία είναι έτοιμη να προσφέρει μηνιαίο εισόδημα σε όσους παντρευτούν Ισλανδές ήταν παραποιημένο ψευδές δημοσίευμα του 2016, που αναφερόταν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και υποσχόταν πληρωμή σε γυναίκες (κυρίως από τη Βόρεια Αφρική) που θα παντρευόταν άνδρες από την εν λόγω χώρα.

Σατιρική είδηση. Υπάρχουν αρκετές σατιρικές ιστοσελίδες οι οποίες δημοσιεύουν «ειδήσεις» που αποτελούν προϊόν φαντασίας. Μερικές αναφέρουν μάλιστα ότι «οι ειδήσεις που δημοσιεύουν είναι προϊόντα επινόησης των συντακτών της ιστοσελίδας» αλλά οι περισσότεροι χρήστες παρασύρονται από τις εντυπωσιακές ψευδείς ειδήσεις και δεν διαβάζουν τα ψιλά γράμματα ... Ένα τελευταίο παράδειγμα τέτοιας είδησης «Σπίτι στην Ελλάδα ψάχνει ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, λογαριασμό Airbnb άνοιξε ήδη ο Κ. Μητσοτάκης» …

Ελέγξτε την είδηση … Αν μια είδηση σας φανεί παράδοξη, ψάξτε την λίγο παραπάνω. Υπάρχουν εξειδικευμένοι ιστότοποι που ξεσκεπάζουν τις ψευδείς ειδήσεις και τις απάτες και παρέχουν έγκυρη πληροφόρηση. Στην Ελλάδα το ellinikahoaxes.gr κάνει πολύ καλή δουλειά, ενώ σε διεθνές περιβάλλον δοκιμάστε το snopes.com, το truthorfiction.com και το hoax-slayer.com. Μάλιστα, το Facebook ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να χρησιμοποιεί τέτοιους ιστότοπους για να χαρακτηρίζει ορισμένες ειδήσεις ως ψευδείς …

… και τις προκαταλήψεις σας. Όπως γράψαμε την περασμένη εβδομάδα, έχουμε την τάση να πιστεύουμε περισσότερο τις ειδήσεις που ανταποκρίνονται στα πιστεύω μας. Όμως, ο αντικειμενικός έλεγχος μιας είδησης είναι εξαιρετικά δύσκολος αν τα πιστεύω μας είναι ακλόνητα και προτιμούμε να πιστέψουμε κάτι που αντιβαίνει στους νόμους της φύσης, παρά να δεχτούμε πως πρόκειται για ψευδή είδηση ή απάτη.

Σκεφτείτε μόνο ότι υπάρχουν άνθρωποι στις μέρες μας έτοιμοι να πεθάνουν ελπίζοντας ότι μετά θάνατον θα ανταμειφτούν με 72 παρθένες και βουνά από πιλάφι … κάτι που κι αυτό είναι ψευδές, αφού οφείλεται σε λάθος μετάφραση των σχετικών εδαφίων του Κορανίου!

04 Απριλίου 2017

Περί δημόσιας υγείας στα Χανιά

Τι κάνει για τους πολίτες η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-282)

Η υγεία αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα όλων μας! Θα ευχηθούμε «Με υγεία!» σε γιορτές και επετείους. Θα τσουγκρίσουμε τα ποτήρια μας αναφωνώντας «Στην υγειά μας!». Και συχνά θα φιλοσοφήσουμε αναφέροντας ότι «Αν υπάρχει υγεία, όλα τα άλλα διορθώνονται!». Η καλή μας υγεία εξαρτάται πρωτίστως από τις καλές συνήθειες που μας βοηθούν να μην αρρωσταίνουμε. Από τους γιατρούς και τα νοσοκομεία που θα μας περιθάλψουν όταν προσβληθούμε από ασθένειες ή αντιμετωπίσουμε κάποιο ατύχημα. Αλλά και από τις γενικές συνθήκες υγιεινής που επικρατούν στο περιβάλλον μας.

Αρμόδια για την εξασφάλιση της δημόσιας υγείας είναι κατ' αρχάς η περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Για να καταλάβω καλύτερα το ρόλο της, ζήτησα μερικές διευκρινήσεις από τον κ. Δημήτρη Νικολακάκη, Διευθυντή της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων.

Ο έλεγχος και η πρόληψη των μεταδοτικών νοσημάτων εξασφαλίζεται από το τμήμα Φαρμάκων και Φαρμακείων. Κατ' αρχάς διενεργεί εμβολιασμούς και χορηγεί προληπτική αγωγή σε ταξιδιώτες που επισκέπτονται χώρες του εξωτερικού, όπου ενδημούν μεταδοτικά νοσήματα. Παράλληλα, όταν εντοπιστεί μεταδοτικό νόσημα σε μαθητή (μηνιγγίτιδα, φυματίωση κλπ.) ή σε ενήλικα, η υπηρεσία παρεμβαίνει άμεσα, λαμβάνοντας προληπτικά μέτρα, με στόχο να περιοριστεί η διασπορά του νοσήματος και να προστατευθεί ο μαθητικός πληθυσμός ή και το οικογενειακό, εργασιακό και φιλικό περιβάλλοντος του ασθενούς.

Παράλληλα οργανώνει και διενεργεί (συχνά σε συνεργασία και με άλλες υπηρεσίες, λόγω έλλειψης πόρων), μαζικούς εμβολιασμούς σε δημοτικά σχολεία και προσυμπτωματικό έλεγχο για φυματίωση. Μάλιστα, η εν λόγω δράση καλύπτει από φέτος και τα νηπιαγωγεία (ιδιωτικά και δημόσια), όλου του Νομού.

Επίσης, η υπηρεσία διαθέτει κινητή οδοντιατρική μονάδα με την οποία ελέγχει τους μαθητές των δημοτικών σχολείων καθώς και κινητή μονάδα μαστογραφίας για τον περιοδικό προληπτικό έλεγχο μαστού και στο Νομό Χανίων. Τέλος, αδειοδοτεί και παρακολουθεί ιατρικά τα εκδιδόμενα με αμοιβή πρόσωπα και το υπηρετικό τους προσωπικό, διασφαλίζοντας την ατομική τους αλλά και την δημόσια υγεία.

Άλλη σημαντική αρμοδιότητα αφορά τους ελέγχους στις επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος. Αυτοί διενεργούνται από το τμήμα Περιβαλλοντικής Υγιεινής και Υγειονομικού Ελέγχου και τα σχετικά στατιστικά στοιχεία υποβάλλονται σε ετήσια βάση στο Υπουργείο Υγείας και στην Περιφέρεια Κρήτης. Παράλληλα, η υπηρεσία προχωρεί στην έκδοση τοπικών υγειονομικών διατάξεων, εφαρμόζει προγράμματα προστασίας της Δημόσιας Υγείας και υγιεινής περιβάλλοντος, και διενεργεί ελέγχους σε επιχειρήσεις και φορείς παροχής υπηρεσιών.

Οι έλεγχοι επικεντρώνονται κυρίως στην τήρηση των κανόνων ορθής υγιεινής πρακτικής, η έλλειψη των οποίων επηρεάζει δυσμενώς και πολλές φορές με επικινδυνότητα τη φύση και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες των τροφίμων. Διενεργούνται επίσης έλεγχοι για την τήρηση της νομοθεσίας απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους. Με βάση την ετήσια έκθεση πεπραγμένων της υπηρεσίας, το 2016 διενεργήθηκαν συνολικά 979 έλεγχοι σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος και επιβλήθηκαν 50 κυρώσεις.

Μέχρι το 2014, με εξαίρεση τη νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος, σε περιπτώσεις παραβάσεων των υγειονομικών διατάξεων προβλεπόταν η άσκηση ποινικής δίωξης. Η έκβαση των υποθέσεων δεν ήταν πάντα γνωστή αφού η υπηρεσία δεν λάμβανε κλήση για συμμετοχή στην ακροαματική διαδικασία. Μετά το 2014, ο νόμος 4235 προβλέπει και χρηματικά πρόστιμα, οι στατιστικές των οποίων υποβάλλονται στο Υπουργείο Υγείας, στον Ε.Φ.Ε.Τ και στην Περιφέρεια Κρήτης.

Για περιπτώσεις παράβασης της νομοθεσίας περί δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένων και των παραβάσεων της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, οι πολίτες μπορούν να κάνουν ακόμη και ανώνυμες καταγγελίες - τηλεφωνικά (28213-44220), με τηλεομοιοτυπία (28213-44219) ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο nikolakakis@crete.gov.gr. Ο κ. Νικολακάκης μας διαβεβαιώνει ότι η υπηρεσία «ελέγχει όλες ανεξαιρέτως τις καταγγελίες, για να διαπιστώσει εάν είναι βάσιμες» και σε αυτή την περίπτωση ακολουθούνται οι νόμιμες διαδικασίες ή και η επιβολή κυρώσεων, εάν απαιτείται. Μάλιστα, σε δημόσιο σχόλιο του στο Facebook παρακαλεί θερμά τους πολίτες να κοινοποιούν τις καταγγελίες τους στην υπηρεσία. «Δεν είναι δυνατόν, με ελάχιστο προσωπικό, να ελέγξουμε 'ταυτόχρονα' 10.000 καταστήματα!» αναφέρει.

Προληπτικοί έλεγχοι διενεργούνται με δειγματοληψίες στο πλαίσιο της παρακολούθησης της ποιότητας του θαλασσινού νερού σε ακτές κολύμβησης αλλά και σε πισίνες. Ελέγχεται επίσης η ποιότητα του πόσιμου νερού αλλά και των εμφιαλωμένων νερών καθώς και διάφορες ανθυγιεινές εστίες. Η υπηρεσία εφαρμόζει πρόγραμμα καταπολέμησης κουνουπιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Επίσης, οργανώνει κατά καιρούς θεματικές ημερίδες και συνέδρια (για την καταπολέμηση κουνουπιών, τη νόσο των Λεγεωνάριων κλπ.).

Σε άλλο επίπεδο η υπηρεσία χορηγεί άδειες λειτουργίας σε ιδιωτικές παιδικές εξοχές και στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης, χορηγεί δελτία μετακίνησης ΑμεΑ και άδειες άσκησης επαγγέλματος σε κοινωνικούς λειτουργούς. Χορηγεί επίσης τρόφιμα σε άπορες οικογένειες και γενικότερα δραστηριοποιείται στον τομέα της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Παράλληλα, συμμετέχει στη διαδικασία αδειοδότησης αθλητικών συναντήσεων και ιδιωτικών γυμναστηρίων και στη διαδικασία εποπτείας αθλητικών σωματείων, πολιτιστικών συλλόγων και σχολών ναυαγοσωστικής. Έτσι, το 2016 ο τομέας αθλητισμού συμμετείχε ενεργά στη διοργάνωση 37 κορυφαίων αθλητικών εκδηλώσεων διεθνούς, πανελλαδικής και παγκρήτιας εμβέλειας. Τέλος, ο τομέας πολιτισμού συμμετείχε σε 67 εκδηλώσεις και πολυθεματικές ή πολυήμερες δράσεις πολιτιστικών φορέων του Νομού.

Όταν λοιπόν ευχόμαστε στους φίλους και τους συγγενείς «Πάνω απ' όλα η υγεία» και πριν αναφέρουμε επιτιμητικά σε μια συζήτηση «Έλα μωρέ, και τι κάνει το κράτος;» ας θυμηθούμε με ευγνωμοσύνη τις προσπάθειες της υπηρεσίας του κ. Νικολακάκη για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και ας συμβάλλουμε κι εμείς, ο καθένας με τον τρόπο του, στην βελτίωσή της …