15 Αυγούστου 2017

Ανούσια και ουσιαστικά

Είναι εύκολο να λέμε πολλά λόγια, αλλά αν δεν αντιμετωπίσουμε σύντομα την ουσία, υποθηκεύουμε το μέλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-298. Το ίδιο κείμενο είχε δημοσιευτεί στην έντυπη και την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας και στις 8 Αυγούστου αλλά έλειπαν όσες λέξεις είχαν υπερσύνδεσμο).

Σημαία. Σε όλη την Ελλάδα η ελληνική σημαία κυματίζει σε πολλά σπίτια, καταστήματα ακόμη και σε δημόσια κτήρια σχισμένη και κουρελιασμένη (βλ. Χ.Ν. 21/10/2014). Ωστόσο, δημόσιο διάλογο κάνουμε για τον τρόπο επιλογής των σημαιοφόρων στις μαθητικές παρελάσεις και για το αν θα πρέπει να γίνεται έπαρση σημαίας κάθε πρωί στα σχολεία. Για τον πραγματικό σεβασμό στη σημαία ούτε λόγος!

Παλιά Πόλη. Μεγάλη κουβέντα με επιτροπές πρωτοβουλίας και αντεγκλήσεις, ακόμη και διαδηλώσεις για την αξιοποίηση ή μη των κτηρίων του Πολυτεχνείου στην Παλιά Πόλη. Ωστόσο, ποιος ασχολείται με τα προβλήματα πρόσβασης των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης; Σκεφτείτε το ΕΚΑΒ που πρόσφατα αντιμετώπισε πρόβλημα με τραπεζοκαθίσματα, και την Πυροσβεστική, της οποίας οι προτάσεις παραμένουν … προτάσεις (βλ. Χ.Ν. 25/08/2015)!

Κυκλοφοριακό. Τα τροχαία βρίσκονται στην ημερησία διάταξη και απασχολούν όλα τα μέσα ενημέρωσης στα Χανιά. Ωστόσο, για το μεγαλύτερο καθημερινό πρόβλημα της πόλης, των κατοίκων αλλά και των επισκεπτών, το κυκλοφοριακό, φαίνεται πως τα όποια σχέδια αντιμετώπισης και οι προτάσεις π.χ. της Αστυνομίας (βλ. Χ.Ν. 21/2/2017) παραμένουν κλεισμένα σε κάποια συρτάρια.

Πολυτεχνείο. Η δημόσια αντιδικία μεταξύ της νυν και της παλαιάς διοίκησης του Πολυτεχνείου για τα κτήρια στο λόφο Καστελίου καλά κρατεί. Ωστόσο, κανείς δεν μιλάει για τον κίνδυνο πυρκαγιάς από τα ξερόχορτα σε όλη την έκταση του Πολυτεχνείου στα Κουνουπιδιανά. Δεν ξέρω αν υπάρχει σχέδιο πυροπροστασίας ή σύστημα πυρόσβεσης αλλά από πρόσφατη επίσκεψή μου διαπίστωσα ότι όλη η έκταση του Πολυτεχνείου βρίσκεται σε άμεσο κίνδυνο.

Μπάλος και Ελαφονήσι. Άλλη μεγάλη κουβέντα ξεκίνησε με την πρόταση των ξενοδόχων να μπει εισιτήριο 10 ευρώ για την πρόσβαση στο Μπάλο και το Ελαφονήσι. Πρόκειται για δύο προστατευόμενες περιοχές με βάση τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura2000. Κανονικά θα έπρεπε να έχουν κηρυχθεί εθνικά πάρκα και να έχουν συσταθεί αντίστοιχοι φορείς διαχείρισης, κάτι για το οποίο η Ελληνική Κυβέρνηση ζήτησε πρόσφατα ειδική χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μήπως όμως θα ήταν προτιμότερο, οικονομικότερο και λιγότερο γραφειοκρατικό να ενισχυθεί ο υφιστάμενος Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Δρυμού Σαμαριάς (που καλύπτει και όλα τα Λευκά Όρη) για να συμπεριλάβει όλες τις περιοχές Natura2000 του Νομού Χανίων; Μήπως θα έπρεπε επίσης να ανοίξει η συζήτηση για την χρηματοδότηση αυτού του φορέα που εισπράττει εισιτήριο 5 € από όσους διασχίζουν το φαράγγι, ποσό το οποίο μεταφέρεται στο Πράσινο Ταμείο και δεν επιστρέφει πίσω στον φορέα;

Σκουπίδια. Αντιπαραθέσεις, απεργίες, διαπληκτισμοί για τους συμβασιούχους της καθαριότητας στους Δήμους. Και μεγάλα λόγια για την προστασία του περιβάλλοντος. Ωστόσο, μια βόλτα σε οποιοδήποτε μέρος στο Νομό Χανίων, στην υπόλοιπη Κρήτη αλλά και στην Ελλάδα γενικότερα, αποκαλύπτει σκουπίδια πεταμένα ελεύθερα στη φύση, γύρω από κάδους, σε ελεύθερους ή σε ακάλυπτους χώρους. Γράψαμε και παλιότερα γι' αυτούς που καταστρέφουν την Κρήτη (βλ. Χ.Ν. 16/5/2017). Αναφέραμε κάποιους τρόπους για να σώσουμε την ελληνική φύση (Χ.Ν. 27/6/2017).

Ας ακολουθήσουμε το παράδειγμα των ΗΠΑ αναθέτοντας σε επιχειρήσεις, οργανισμούς και ιδιώτες τον καθαρισμό τμημάτων του δημόσιου χώρου σε εθελοντική βάση. Οι υπάλληλοι μιας εταιρείας καθαρίζουν ένα χιλιόμετρο και το επόμενο το καθαρίζουν υπάλληλοι του πανεπιστημίου, εργαζόμενοι σε εταιρείες ρούχων ή παιχνιδιών ή ακόμη και ιδιώτες. Μια μικρή διαφημιστική πινακίδα ενημερώνει το κοινό ποιος καθαρίζει το συγκεκριμένο κομμάτι. Κοινωνική προσφορά και διαφήμιση …

Ιδού πεδίο δόξης λαμπρό για ξενοδοχειακές επιχειρήσεις, οικολογικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες πολιτών κάθε απόχρωσης. Και συγχαρητήρια στον Γιάννη Κουτράκη, ιδιοκτήτη του Ξενοδοχείου Kavos στο Σταυρό Ακρωτηρίου που την έκανε ήδη πράξη εθελοντικά!

Λευκοί ελέφαντες. Καθημερινά σχεδόν περνώ μπροστά από λευκούς ελέφαντες. Είναι τα κτήρια που κατασκευάστηκαν με δημόσια χρήματα, συχνά με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και παραμένουν αχρησιμοποίητα εδώ και δεκαετίες. Το κλειστό κολυμβητήριο απέναντι από το Πολυτεχνείο. Το κέντρο εκπαίδευσης της Ολυμπιακής κοντά στο Αεροδρόμιο. Το ποδηλατοδρόμιο στα Καθιανά.

Πού και πού διαβάζουμε στον τύπο κάποιο άρθρο για την απόδοση ευθυνών και μετά σιωπή. Ωστόσο, με την κατάλληλη αξιοποίηση θα μπορούσαν αυτές οι εγκαταστάσεις να χρησιμοποιηθούν όχι μόνο από τους Χανιώτες αλλά από τους πολυάριθμους ξένους επισκέπτες μας. Είναι ντροπή να ρημάζουν τέτοιες εγκαταστάσεις! Ιδού άλλο πεδίον δόξης λαμπρό για όσους αγωνίζονται πραγματικά για την αξιοποίηση και την ελεύθερη πρόσβαση του δημόσιου χώρου …

Νομοσχέδια για την υγεία. Κάθε λίγο και λιγάκι η εκάστοτε κυβέρνηση καταθέτει και ψηφίζει νομοσχέδια για την υγεία. Το τελευταίο καθιερώνει την πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας και τον οικογενειακό γιατρό ακολουθώντας μια πάγια πετυχημένη ευρωπαϊκή πρακτική, κινούμενο προς την σωστή κατεύθυνση - παρόλη την προβληματική μακροχρόνια χρηματοδότησή του, η οποία για μια τετραετία εξασφαλίζεται με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω ΕΣΠΑ.

Ωστόσο, τα μεγάλα προβλήματα πρόληψης που αφορούν τον περιορισμό των δαπανών του συστήματος υγείας δεν φαίνεται να αντιμετωπίζονται. Το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους δεν περιορίζεται, δεν προβλέπεται τίποτα για υποχρεωτικούς εμβολιασμούς και οι ασθενείς που νοσηλεύονται στα δημόσια νοσοκομεία εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε νοσηλευτικό προσωπικό και υλικά (κάτι πάντως που ο νέος νόμος υπόσχεται να αντιμετωπίσει).

Η κυβέρνηση λέει πως αγωνίζεται κατά των ιδιωτικών συμφερόντων στον τομέα της υγείας (εργολάβοι, προμηθευτές) αλλά για την μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία, το κάπνισμα, φαίνεται σαν να εξυπηρετεί, ακούσια ίσως, τα συμφέροντα της καπνοβιομηχανίας.

Συμπέρασμα. Είναι ωραίο να συζητούμε για δευτερεύοντα θέματα και να μην ασχολούμαστε με την ουσία και τα καυτά ζητήματα που μας ταλανίζουν ως κοινωνία. Αλλά αν συνεχίσουμε έτσι, υποθηκεύουμε μόνοι μας το μέλλον μας και, κυρίως, το μέλλον των παιδιών μας …

01 Αυγούστου 2017

Περί των μελλούμενων

Σε παγκόσμιο επίπεδο τα σημάδια επιτρέπουν την αισιοδοξία αλλά στην Ελλάδα θα χρειαστεί πολλή δουλειά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 1 Αυγούστου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-297. Από το κείμενο που δημοσιεύτηκε στην έντυπη και την ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας έλειπαν όσες λέξεις είχαν υπερσύνδεσμο).

Πως εξελίσσεται ο κόσμος; Πάμε από το κακό στο χειρότερο ή μήπως τα πράγματα βελτιώνονται; Στο πλαίσιο έρευνας που έγινε προ διετίας σε 17 χώρες με τη συμμετοχή 18.000 ατόμων, οι απαντήσεις που συγκεντρώθηκαν δείχνουν μια σαφή διαφοροποίηση. Μόνο στην Κίνα η πλειοψηφία (41%) των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα πράγματα πάνε καλύτερα και η μειοψηφία (33%) ότι πάνε χειρότερα. Σε όλες τις άλλες χώρες η πλειοψηφία πιστεύει ότι τα πράγματα πάνε χειρότερα (Γαλλία-81%, Αυστραλία-70%, Βρετανία 65%, Σουηδία-66%, Γερμανία-59%, Νορβηγία-61%, Δανία-57%).

Όμως η ιστορική εξέλιξη των συνθηκών διαβίωσης σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει μιαν άλλη εικόνα. Η οποία, μέχρι στιγμής, είναι πολύ πιο αισιόδοξη. Στον τομέα της φτώχειας για παράδειγμα, το 2015 μόνο 10 στους 100 ανθρώπους ζούσαν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Συγκριτικά, το 1820 ζούσαν σε ακραία φτώχεια 94 στους 100 ανθρώπους. Βέβαια, τα Μέσα Ενημέρωσης θα συνεχίσουν να επικεντρώνονται σε μεμονωμένες περιπτώσεις αφού, ποια εφημερίδα θα έβαζε καθημερινά έναν πηχυαίο τίτλο «Ο αριθμός των ανθρώπων που ζουν σε ακραία φτώχεια μειώθηκε χτες κατά 130.000 – τόσο θα μειωθεί σήμερα και αύριο».

Αισιόδοξη είναι και η εικόνα όσον αφορά τον περιορισμό του αναλφαβητισμού. Το 1800 ήξεραν να διαβάζουν μόνο οι 12 στους 100 ανθρώπους ηλικίας άνω των 15 ετών. Σήμερα, ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί στους 85! Παρόμοια είναι και τα ποσοστά για όσους έχουν παρακολουθήσει βασική εκπαίδευση. Από 17 στους 100 το 1820, ο αριθμός τους έχει αυξηθεί σήμερα στους 86. Και το ποσοστό των νέων που έχουν παρακολουθήσει πανεπιστημιακή ή ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση είναι πολύ μεγαλύτερο σε σχέση με το παρελθόν.

Δραματικές βελτιώσεις παρατηρούνται και στην υγεία. Η παιδική θνησιμότητα έχει μειωθεί εντυπωσιακά. Από 41 στα 100 παιδιά που πέθαιναν πριν φτάσουν σε ηλικία 5 ετών το 1820 ο αριθμός των θανάτων έχει πέσει στους 5. Εκτός από την γενική βελτίωση των συνθηκών ζωής και υγιεινής, σημαντικό ρόλο έχει παίξει και ο εκτεταμένος εμβολιασμός. Το 1820 τα εμβόλια ήταν άγνωστα. Σήμερα, 86 στους 100 ανθρώπους έχουν εμβολιαστεί κατά της διφθερίτιδας, του κοκίτη και του τετάνου.

Σημαντικές βελτιώσεις έχουν επίσης σημειωθεί και όσον αφορά τη δημοκρατία και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στις αρχές του 19ου αιώνα μόνο το 1% των ανθρώπων ζούσε σε δημοκρατικά καθεστώτα. Σήμερα το ποσοστό αυτό είναι 56%, ενώ από όσους ζουν σε αυταρχικό καθεστώς οι 4 στους 5 ζουν στην Κίνα. Η βελτίωση του μορφωτικού επιπέδου συνδυάζεται και με βελτίωση της προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων, αλλά σε αυτόν τον τομέα απομένουν να γίνουν πολλά ακόμη.

Ένας τομέας που συχνά δημιουργεί έντονες ανησυχίες είναι η συνεχής αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού. Ευτυχώς, από το 1962-63 όταν ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της Γης άγγιξε τη μέγιστη τιμή του (2,2%). Έκτοτε, ο ρυθμός αυτός σημειώνει συνεχή μείωση, τάση που προβλέπεται να συνεχιστεί. Ωστόσο, η αύξηση του πληθυσμού εξαρτάται από δύο παράγοντες, το προσδόκιμο ζωής (που συνεχώς αυξάνεται) και τον δείκτη γονιμότητας (που μειώνεται αντισταθμίζοντας την αύξηση του προσδόκιμου ζωής). Οι σημερινές προβλέψεις δείχνουν ότι ο παγκόσμιος πληθυσμός θα μεγιστοποιηθεί το 2015 στα 11 δισεκατομμύρια.

Δυστυχώς, την παραπάνω αισιόδοξη εικόνα έρχονται να αμαυρώσουν οι προβλέψεις στον τομέα της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με τους ειδικούς της Διεθνούς Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) η μέση επιφανειακή θερμοκρασία της Γης θα συνεχίσει να αυξάνει κατά τη διάρκεια όλου του 21ου αιώνα και με βάση όλα τα σενάρια προσομοίωσης.

Αυτό σημαίνει ότι είναι πολύ πιθανόν να συμβαίνουν συχνότερα καύσωνες που θα διαρκούν περισσότερο. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές θα σημειώνονται εντονότερες και συχνότερες καταιγίδες. Στις θάλασσες θα συνεχίσει να αυξάνεται η οξύτητα, η θερμοκρασία καθώς και το επίπεδο με αποτέλεσμα να μειώνονται τα αλιεύματα και να εξαφανίζονται πολλές παράκτιες περιοχές.

Προβλέπεται επίσης δεκαπλασιασμός των μεταναστευτικών ροών και αύξηση των φυσικών καταστροφών (πλημμύρες, πυρκαγιές, κατολισθήσεις), των ενεργειακών απαιτήσεων (π.χ. για κλιματισμό) και των απαιτήσεων μόνωσης των κτηρίων. Ειδικότερα στην Ελλάδα, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της διαΝΕΟσις, προβλέπεται να πληγεί σοβαρά η γεωργική παραγωγή, να επηρεαστεί σημαντικά ο τουρισμός και να εξαφανιστούν πολλές από τις παράκτιες περιοχές της χώρας.

Ένα άλλο σημαντικό ελληνικό πρόβλημα είναι το δημογραφικό. Ο πληθυσμός της Ελλάδος μειώνεται ενώ ταυτόχρονα γερνάει. Και οι προβλέψεις δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικές. Σύμφωνα με άλλη έρευνα της διαΝΕΟσης, το 2050 η Ελλάδα θα έχει 8,8 εκατομμύρια κατοίκους – επιπλέον, ένας στους τρεις θα είναι ηλικίας άνω των 65 ετών (σήμερα είναι ένας στους πέντε).

Ταυτόχρονα, οι τεχνολογικές εξελίξεις ιδίως στον τομέα της αυτοματοποίησης, αλλάζουν με ταχείς ρυθμούς τις σχέσεις στην αγορά εργασίας. Ολόκληρα επαγγέλματα θα εξαφανιστούν ή θα απαιτούν εντελώς νέες δεξιότητες. Φυσικά θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας, οι οποίες όμως θα απαιτούν πολύ περισσότερες δεξιότητες. Δυστυχώς, στην Ελλάδα το εκπαιδευτικό σύστημα δεν έχει σχεδιαστεί για να ανταπεξέλθει στις νέες αυτές απαιτήσεις.

Όπως έγραψε πρόσφατα ο Θοδωρής Γεωργακόπουλος στην «Καθημερινή», «τις αμέσως επόμενες δεκαετίες η Ελλάδα θα γίνει ένα μέρος με πιο σκληρό, αφιλόξενο κλίμα, με μικρότερο, και γερασμένο πληθυσμό και θα βρεθεί αντιμέτωπη με τεχνολογικές εξελίξεις για τις οποίες δεν έχει ούτε το εκπαιδευτικό σύστημα ούτε καμιάς μορφής σχεδιασμό για να ανταπεξέλθει, ενώ παράλληλα θα βρίσκεται και πάνω στο σταυροδρόμι προσφυγικών ροών πρωτοφανούς κλίμακας».

Αυτά, σε συνδυασμό «με την ιλιγγιώδη ανεργία, την ξεχαρβαλωμένη δικαιοσύνη, το παράλυτο κράτος, τις ανύπαρκτες επενδύσεις, το ακατάσχετο brain drain (ΣΣ. διαρροή επιστημόνων στο εξωτερικό) και μια διαχρονική πολιτική και κοινωνική αφασία» δεν αφήνουν πολλά περιθώρια αισιοδοξίας στο, κατά Σαββόπουλο, «χειρότερο του Ελληνισμού κομμάτι» ...

Ένας λόγος παραπάνω για να ανασκουμπωθούμε και να ριχτούμε στη δουλειά!

18 Ιουλίου 2017

Τελικά ποιος φταίει;

Γονείς, εκπαιδευτικοί, ηγεσίες: όλοι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να περιοριστούν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-296)

«Φταίει η έλλειψη παιδείας!». Αυτή είναι η μόνιμη επωδός σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις για τη σημερινή κατάσταση της χώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπονοούμε την παιδεία που προσφέρεται στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως τα πράγματα είναι κάπως πιο πολύπλοκα …

Γράφαμε τον περασμένο Μάρτιο (Χ.Ν. 7/3/2017) πως η παιδεία ξεκινά από το σπίτι, αφού τα βασικά στοιχεία κοινωνικής συμπεριφοράς τα μαθαίνουμε από τους γονείς μας. Να λέμε καλημέρα, σας παρακαλώ, επιτρέπετε; με συγχωρείτε! ευχαριστώ πολύ! Αλλά και να μη λέμε ψέματα, να είμαστε στην ώρα μας, να μη λέμε άσχημα λόγια. Να σεβόμαστε τους φίλους μας, τους ηλικιωμένους και τους δασκάλους μας. Να είμαστε καθαροί και να μην πετούμε σκουπίδια καταγής. Να φροντίζουμε τα πράγματά μας και να μην βάζουμε χέρι στα πράγματα των άλλων.

Την κοινωνική παιδεία που έχουμε πάρει από το σπίτι μας θα την ενισχύσει στη συνέχεια και το σχολείο. Στο σχολείο θα μάθουμε καλύτερα πώς να σεβόμαστε τον εαυτό μας, τους συνανθρώπους μας με τις ιδιαιτερότητές τους, τη δημόσια περιουσία και το φυσικό περιβάλλον. Και πώς να μην παραβιάζουμε τους νόμους, ιδίως όταν αυτό θέτει σε κίνδυνο την υγεία, τη ζωή και την περιουσία. Στο βιβλίο της 3ης Γυμνασίου «Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή» το κεφάλαιο 12 αναφέρεται στα Δικαιώματα και τις Υποχρεώσεις του Έλληνα πολίτη. Με ειδικές αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος, το παθητικό κάπνισμα και την προστασία των μειονοτήτων και των ατόμων με αναπηρία …

Όμως πέρα από ένα μάθημα αρχών, όπως η αγωγή του πολίτη που προαναφέραμε, υπάρχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλα στοιχεία, τα οποία αν έχουν γίνει κτήμα των παιδιών, θα μπορούσαν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στον περιορισμό ορισμένων αντικοινωνικών συμπεριφορών.

Τροχαία και μπαλωθιές. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που έμαθαν σωστά τη Φυσική της 2ας Γυμνασίου και της 1ης Λυκείου γνωρίζουν πολύ καλά γιατί η υπερβολική ταχύτητα κατά την οδήγηση είναι θανατηφόρα και γιατί οι σφαίρες από τις μπαλωθιές μπορούν να σκοτώσουν. Στα αντίστοιχα βιβλία υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα της απόστασης που χρειάζεται ένα αυτοκίνητο για να σταματήσει ανάλογα με την ταχύτητα με την οποία κινείται. Για την ταχύτητα με την οποία επιστρέφει στη γη ένα βλήμα που εκτοξεύεται στο αέρα, και η οποία είναι η ίδια με την ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου (μείον μια αμελητέα επιβράδυνση λόγω της αντίστασης του αέρα).

Πνιγμοί και κάπνισμα. Το βιβλίο Βιολογία της 1ης Γυμνασίου αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην Αναπνοή μεγάλο μέρος του οποίου αναφέρεται στην αναπνοή στον άνθρωπο. Σε ειδικό πλαίσιο με τίτλο «Όταν τρώμε δεν μιλάμε», υπάρχει αναφορά στην απόφραξη της αεροφόρου οδού από ξένο σώμα (τροφή, σάλιο) αν προσπαθήσουμε να μιλήσουμε ή να αναπνεύσουμε ενώ τρώμε.

Εκτενής αναφορά γίνεται και στις βλάβες που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση στην υγεία με το μεγαλύτερο μέρος του σχετικού κεφαλαίου να διαπραγματεύεται τις βλάβες από το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει αναφορά στην οδηγία για την σήμανση των προϊόντων καπνού αλλά και έναν πίνακα που δείχνει πόσες φορές αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα ανάλογα με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων.

Να σημειώσουμε εδώ ότι όλα τα βιβλία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχουν συνταχθεί με συγχρηματοδότηση 75% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ) και διατίθενται από την πύλη του Υπουργείου Παιδείας για τα διαδραστικά σχολικά βιβλία που και αυτή έχει αναπτυχθεί με ενωσιακή συγχρηματοδότηση.

Όλοι μαζί μπορούμε! Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι αν θέλουμε μια καλύτερη ελληνική κοινωνία στο μέλλον, θα πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Για να αναδείξουν γενιές καλύτερων και πιο καταρτισμένων πολιτών. Που θα γνωρίζουν γιατί δεν πρέπει να αναπτύσσουν υπερβολική ταχύτητα, γιατί δεν πρέπει να μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν, γιατί δεν πρέπει να ρίχνουν μπαλωθιές με πραγματικές σφαίρες αλλά και γιατί δεν πρέπει να καπνίζουν ούτε και να ανέχονται τον καπνό των άλλων.

Θέλουμε αναιδείς και τσαμπουκάδες πολίτες και πολιτικούς; Θέλουμε να συνεχίζουν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές στο δρόμο, στο καφενείο, στους χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας; Συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία μας και την ίδια μας τη ζωή; Στο χέρι μας είναι να αρχίσουμε την επανάσταση από το σπίτι μας, από την τάξη μας, από την προσκοπική μας ομάδα, από την παρέα μας, ακόμη και από την εκκλησία μας.

Θα πρέπει κάποτε να μπορούμε να καυχηθούμε όπως οι αρχαίοι γέροντες Σπαρτιάτες που τραγουδούσαν «Άμμες ποκ΄ ήμες άλκιμοι νεανίαι», δηλαδή «Εμείς είμασταν κάποτε ανδρείοι νέοι». Στους οποίους απαντούσαν οι ενήλικες άνδρες «Άμμες δε γ΄ ειμέν, αι δε λης πείραν λάβε» δηλαδή «Εμείς είμαστε τώρα, αν θέλετε δοκιμάστε». Για να συμπληρώσουν οι νέοι «Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες» δηλαδή «Εμείς όμως θα γίνουμε καλύτεροι».

Γιατί άραγε τα τραγουδούσαν αυτά οι Σπαρτιάτες; Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στον βίο του Λυκούργου, αυτό γινόταν επειδή «και στις μάχες ο βασιλιάς θυσίαζε πρώτα στις Μούσες, για να θυμίζει, όπως φαίνεται, την παιδεία και τις διακρίσεις με τις οποίες είχαν ανατραφεί οι πολίτες ώστε να τις έχουν πρόχειρες και στους κινδύνους ως αιτίες για να διακριθούν μαχόμενοι με πράξεις αντάξιες να εξυμνηθούν».

Ας το προσπαθήσουμε. Το χρωστάμε στους ένδοξους προγόνους μας αλλά και στα παιδιά μας!

11 Ιουλίου 2017

Περί τσιγάρων και εμβολίων

Ακριβότατα τσιγάρα και υποχρεωτικός εμβολιασμός - δύο χρήσιμα μέτρα της νέας γαλλικής κυβέρνησης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-295)

Δύο ενδιαφέρουσες εξαγγελίες έκανε ο νέος Γάλλος πρωθυπουργός στο πλαίσιο των πρόσφατων προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του. Η πρώτη αφορούσε την αύξηση της τιμής του πακέτου των τσιγάρων μέσα στην επόμενη τριετία από τα 7 στα 10 ευρώ, δηλαδή αύξηση κατά 40%!

Όταν ισχύσει η νέα τιμή, η Γαλλία θα είναι η 5η ευρωπαϊκή χώρα με τα ακριβότερα τσιγάρα. Προηγούνται η Νορβηγία (~11€), η Ισλανδία (~11€), η Ιρλανδία (~11€) και η Βρετανία (~10€). Το παγκόσμιο ρεκόρ το κατέχει η Αυστραλία με 16,75 ευρώ το πακέτο, δεύτερη είναι η Νέα Ζηλανδία (~15€) και τρίτη η Νορβηγία. Στην Ελλάδα το ίδιο πακέτο πουλιέται 4 ευρώ, το 84% από τα οποία πηγαίνουν στο κράτος ως φόροι.

Το 2016, όπως προκύπτει από το σχετικό Απολογιστικό Δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, τα έσοδα από την φορολογία καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ανήλθαν σε 3,189 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ΦΠΑ 0,69 δισ. ευρώ και ειδικό φόρο κατανάλωσης 2,49 δισ. ευρώ. Συγκριτικά, οι εισπράξεις από τον ΕΝΦΙΑ για την ίδια περίοδο ανήλθαν συνολικά σε 3,36 δισ. ευρώ!

Οι παραπάνω αριθμοί ίσως να εξηγούν και την απροθυμία της κυβέρνησης να εφαρμόσει με αυστηρότητα το νόμο για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Πόσο όμως επιβαρύνει το κάπνισμα την ελληνική οικονομία; Σε μελέτη του 2011 το κόστος των επιπτώσεων στον προϋπολογισμό δημόσιας υγείας είχε υπολογιστεί ότι ήταν 3,4 δισ. ευρώ.

Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβανόταν δαπάνες λόγω μείωσης της παραγωγικότητας από απουσίες, το κόστος πυρκαγιών που ξεκινούν από τσιγάρα και οι δαπάνες για καθαρισμό π.χ. από τα αποτσίγαρα. Δεν περιλαμβανόταν ούτε η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την καλλιέργεια του καπνού. Με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», είναι σίγουρο ότι η αύξηση της τιμής των τσιγάρων αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους για να περιοριστεί το κάπνισμα και να καλυφθούν τα έξοδα από τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία όπως το έχει χαρακτηρίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η δεύτερη εξαγγελία του Γάλλου πρωθυπουργού ήταν ότι από το 2018 θα καταστούν υποχρεωτικά 11 παιδικά εμβόλια, έναντι των τριών που είναι σήμερα. Έτσι, στα υποχρεωτικά εμβόλια για διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα και τέτανο θα προστεθούν εμβόλια για ιλαρά, ηπατίτιδα Β, γρίπη, κοκκύτη, παρωτίτιδα (μαγουλάδες), ερυθρά, πνευμονία και μηνιγγίτιδα Γ.

Στην Ιταλία, πριν από λίγο καιρό θεσπίστηκε επίσης νόμος για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών με 12 εμβόλια και με υψηλά πρόστιμα (μέχρι 7.500 ευρώ και αφαίρεση της επιμέλειας) για όσους γονείς δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους. Τα μέτρα αυτά κατέστησαν αναγκαία λόγω της αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στην Ιταλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ρουμανία, Πολωνία, Ελβετία και Ουκρανία) τον προηγούμενο χειμώνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στη Ρουμανία καταγράφηκαν και θάνατοι.

Σε μια έρευνα που έγινε το 2016 με τη συμμετοχή 65.819 ατόμων σε 67 χώρες διαπιστώθηκε ότι η Γαλλία ήταν πρώτη στις αμφιβολίες για την ασφάλεια των εμβολίων. Ποσοστό 41% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι δεν τα εμπιστεύονται. Στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 21,4% και στην Ελλάδα 25,4% - δηλαδή ένας στους τέσσερεις!

Να υπενθυμίσουμε ότι οι φόβοι για την ασφάλεια των εμβολίων ξεκίνησαν από μια έρευνα κάποιου βρετανού γιατρού ονόματι Άντριου Γουέκεφιλντ, η οποία δημοσιεύτηκε το 1998 σε αναγνωρισμένο επιστημονικό περιοδικό. Η έρευνα είχε στηριχτεί σε φαλκιδευμένα επιστημονικά στοιχεία και υποστήριζε, εσφαλμένα, ότι υπάρχει σχέση αυτισμού και εντερικής νόσου με το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς και παρωτίτιδας. Η δημοσίευση αποσύρθηκε μερικώς το 2004 και πλήρως το 2010.

Από τον συντάκτη του άρθρου, αφαιρέθηκε η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος λόγω σοβαρών επαγγελματικών παραβάσεων. Η απάτη αποκαλύφθηκε μετά από εκτεταμένες επιδημιολογικές μελέτες σε Βρετανία και ΗΠΑ αλλά και ενδελεχείς αποκαλυπτικές δημοσιογραφικές έρευνες.

Στη συνέχεια, κυκλοφόρησαν διάφορες ψευδείς ειδήσεις για τα εμβόλια, ότι περιέχουν τάχα επικίνδυνες καρκινογόνες ουσίες, ότι προκαλούν φοβερές παρενέργειες, ότι μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και το θάνατο. Βέβαια, με βάση την ισχύουσα ενωσιακή νομοθεσία για την ασφάλεια των προϊόντων θα πρέπει το ενδεχόμενο θύμα να αποδείξει τη σχέση μεταξύ αιτίου (εμβολίου) και αποτελέσματος (ασθένεια ή θάνατος) κάτι που μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μόνο σε μία περίπτωση.

Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι, όπως με όλα τα φάρμακα, έτσι και με τα εμβόλια υπάρχει πάντα μια πάρα πολύ μικρή πιθανότητα εμφάνισης σπάνιων παρενεργειών λόγω αλλεργιών, ευαισθησιών ή αυτοάνοσων παθολογιών του εμβολιαζόμενου. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται πάντα από γιατρό, ο οποίος θα λάβει το οικογενειακό ιστορικό και θα εξετάσει την κατάσταση της υγείας του εμβολιαζόμενου. Είναι γνωστό π.χ. ότι δεν πρέπει να γίνονται εμβόλια σε άτομα που έχουν πυρετό ή σοβαρή λοίμωξη.

Ελπίζουμε ότι και στην Ελλάδα θα ληφθούν κάποτε παρόμοια μέτρα προάσπισης της δημόσιας υγείας με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πόρων …

04 Ιουλίου 2017

Περί εθελοντών

Γραμμένο για όσους και όσες θέλουν να προσφέρουν …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-294)

Η αξιοποίηση των εθελοντών από τις αρμόδιες υπηρεσίες δεν είναι απλή υπόθεση. Κατ' αρχάς γιατί ο καθένας μπορεί να εμφανιστεί σε μια πυρκαγιά, σε μια πλημμύρα, σε έναν σεισμό και να δηλώσει ότι θέλει να βοηθήσει. Όμως, αν δεν μπορεί να αποδείξει ότι έχει τις απαραίτητες γνώσεις η παρουσία του όχι μόνο μπορεί να αποβεί άκαρπη αλλά ενδέχεται να εμποδίσει και το έργο των ομάδων που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση του περιστατικού ή της καταστροφής.

Παράλληλα, ακόμη κι αν εμφανιστεί κάποια ομάδα εθελοντών που είναι εκπαιδευμένη και πιστοποιημένη για την παροχή υπηρεσιών διάσωσης, πρώτων βοηθειών ή ψυχολογικής υποστήριξης, δεν είναι σίγουρο ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν εκπαιδευτεί για να αξιοποιήσουν οργανωμένα την εθελοντική προσφορά. Αν ο διοικητής της επέμβασης δεν έχει δοκιμάσει τη συνεργασία σε συνθήκες άσκησης, αν δεν μιλάει την ίδια γλώσσα με τους επικεφαλής των εθελοντικών ομάδων ή τέλος αν θεωρεί ότι οι εθελοντές δεν είναι σε θέση να προσφέρουν χρήσιμο έργο την δεδομένη χρονική στιγμή, το αποτέλεσμα θα είναι χαμένος χρόνος, χαμένες ευκαιρίες, απογοήτευση ακόμη και αγανάκτηση. Που μπορεί να μετατραπεί ακόμη και σε ανοικτή σύγκρουση …

Η ελληνική νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας αλλά και τα συμπεράσματα από ημερίδες εργασίας και ασκήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν αυτές ακριβώς τις δύο πλευρές. Αφενός εκπαίδευση και πιστοποίηση των εθελοντών και των οργανώσεων τους. Και αφετέρου ένταξη των εθελοντικών οργανώσεων στη διαδικασία σχεδιασμού και άσκησης των επιχειρησιακών υπηρεσιών που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών.

Όμως, εθελοντές δεν χρειάζονται μόνο στη φάση της επέμβασης, δηλαδή όταν μαίνεται η πυρκαγιά, όταν χτυπήσουν ο σεισμός και η πλημμύρα. Υπάρχουν πολυάριθμες καλά εκπαιδευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης αλλά στον τομέα της πρόληψης φαίνεται πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις. Και η πρόληψη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εκπαίδευση των πολιτών στις ανάλογες συμπεριφορές. Απομακρύνοντας ξερόχορτα και σκουπίδια εξασφαλίζουμε μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς. Οι εκπαιδευμένοι πολίτες γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν πριν αλλά και αμέσως μετά τον σεισμό ή την πλημμύρα. Η σωστή συμπεριφορά στο τιμόνι μειώνει τα τροχαία.

Επιπλέον, πρώτες βοήθειες δεν χρειάζονται μόνο τα θύματα μεγάλων καταστροφών αλλά και τα παιδιά μας, οι γείτονές μας και οι συμπολίτες μας που εμπλέκονται σε ατυχήματα. Και όλοι, τα θύματα αλλά και οι συγγενείς τους χρειάζονται ψυχολογική στήριξη αμέσως μετά το ατύχημα ή την καταστροφή για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις, την αποκαλούμενη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (PTSD). Η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως μπορεί να δηλητηριάσει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του θύματος ή των συγγενών του.

Στην εποχή της κρίσης οι εθελοντές προσφέρουν επίσης πολύτιμες υπηρεσίες στους αναξιοπαθούντες συμπολίτες μας. Πολλοί και πολλές βοηθούν σε συσσίτια, στην προσφορά τροφίμων, ρουχισμού και άλλου εξοπλισμού, ή ακόμη υποστηρίζουν μαθητές που δεν έχουν τα μέσα να σπουδάσουν. Κι εδώ, η εθελοντική προσφορά πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο αναγνωρισμένων δομών, προκειμένου να επιτυγχάνεται το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα αλλά και να υπάρχει ο απαιτούμενος έλεγχος της νομιμότητας των δράσεων.

Η εθελοντική προφορά είχε πάρει στο παρελθόν και μιαν άλλη μορφή με την προσωπική εργασία πολιτών στην κατασκευή δημοτικών έργων υποδομής. Κατ' αρχάς είχε προβλεφθεί νομοθετικά (Ν. 3427/1909 Περί οδοποιίας) η υποχρεωτική αμισθί εργασία των πολιτών ηλικίας 18 έως 65 ετών στην κατασκευή δημοτικών και επαρχιακών δρόμων. Ο νόμος αυτός δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε πλήρως επειδή αντέδρασαν οι πολίτες στην πρόβλεψη «Περί προσωπικής εργασίας» αλλά και οι δήμοι που δεν ήθελαν να επιφορτισθούν με το κόστος συντήρησης της οδοποιίας.

Ωστόσο, σε αρκετούς δήμους και χωριά της Κρήτης οι πολίτες ανασκουμπώθηκαν και κατασκεύασαν σημαντικά έργα υποδομής. Στο νομό Χανίων, στο Καστέλι Κισσάμου, κατά τη δεκαετία του 1950 οι κάτοικοι εργάστηκαν εθελοντικά για να φέρουν το νερό από τη θέση «Κρύα βρύση» στα πρώτα σπίτια του οικισμού. Χρησιμοποιήθηκε σιδερένιος αγωγός και μια πετρελαιοκίνητη αντλία που κι αυτή ήταν δωρεά ενός πολίτη. Και στο χωριό Λάκκοι, οι κάτοικοι, έφεραν νερό από τα βουνά με προσωπική εργασία γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1960.

Στο Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και συγκεκριμένα στο χωριό Δρυμίσκος οι ναοί της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Προκοπίου χτίστηκαν με προαιρετικές εισφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων. Και στο χωριό Πεύκοι του Δήμου Μακρύ Γιαλού Λασιθίου, οι κάτοικοι, με δωρεάν παραχώρηση της προσωπικής τους εργασίας κατά την δεκαετία του 1950, κατασκεύασαν στέρνες για να ποτίζουν τα χωράφια τους και έκαναν την διάνοιξη του αυτοκινητόδρομου από Λιθίνες προς Πεύκους και Άγιο Στέφανο.

Στην Πελοπόννησο, θυμάμαι τις παλιές ιστορίες για την κατασκευή ενός μεγάλου τμήματος του δρόμου Λεωνιδίου-Κοσμά από εθελοντές. Είναι ο περίφημος «δρόμος των 100 ημερών» που ονομάστηκε έτσι γιατί οι κάτοικοι τον ολοκλήρωσαν το 1951 μέσα σε 100 ημέρες για να σπάσουν την απομόνωση του χωριού τους. Αψηφώντας τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και το κακοτράχαλο έδαφος και δουλεύοντας ουσιαστικά με κασμάδες και φτυάρια …

Τέλος, στο φτωχό χωριό Άγιο Γάλας της βόρειας Χίου οι πάμπτωχοι αγρότες βρήκαν χρόνο να κτίσουν με εθελοντική εργασία και με δωρεά ενός εύπορου πολίτη, το σχολείο του χωριού, μαζί με ένα δωμάτιο που χρησίμευε και ως κατοικία του δασκάλου. Αλλά και στα Θυμιανά, ένα χωριό στη μέση του εύφορου χιώτικου κάμπου, η εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου χτίστηκε μέσα σε μια οκταετία (1890-1898) επί Τουρκοκρατίας, ουσιαστικά με εθελοντική προσωπική εργασία των κατοίκων.

Φανταστείτε έναν δήμαρχο, έναν ιερωμένο, έναν πολιτικό να ζητήσει σήμερα από τους πολίτες να συμβάλλουν με την εθελοντική τους εργασία σε αντίστοιχες κατασκευές. Ή να εργαστούν μια μέρα της εβδομάδας δωρεάν για την τόνωση της εθνικής οικονομίας. Όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά το πόλεμο. Αν δεν λοιδορηθεί, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αντιμετωπίσει την, συχνά εκβιαστική απαίτηση, όλοι οι εργαζόμενοι να προσληφθούν ως μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι!

«Mη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για εσένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου» είχε πει ο Τζόν Κένεντι, ο πρόωρα δολοφονημένος πρόεδρος των ΗΠΑ. Ένα δίδαγμα που όλοι οι Έλληνες θα πρέπει κάποτε να το εμπεδώσουμε …

27 Ιουνίου 2017

Ας σώσουμε την ελληνική φύση!

Για να σώσουμε το περιβάλλον, και τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας, ας μετανοήσουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-293)

Αναρωτιόμαστε πριν από ένα μήνα «Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;» με τα σκουπίδια τους (Χ.Ν. 16/5/2017). Λίγες μέρες αργότερα η εφημερίδα μας αναφέρθηκε στον «Εισαγόμενο πολιτισμό» δημοσιεύοντας (Χ.Ν. 23/5/2017) τη φωτογραφία της Νορβηγίδας Μία Ράμβικ, ενώ συλλέγει σκουπίδια στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας όπου έχει έλθει για διακοπές. Μάλιστα η ίδια εκμυστηρεύτηκε στον Σταύρο Πλανάκη, που έστειλε τη φωτογραφία, «ότι έρχεται συχνά στην Κρήτη και κάθε μέρα, η ίδια και η παρέα της, κάνουν περιπάτους καθαριότητας».

Τις προάλλες διάβασα σε ενημερωτική ιστοσελίδα ότι «Έφριξαν με τον σκουπιδότοπο στον Μπάλο οι Γάλλοι του ριάλιτι». Δημοσιεύτηκαν μάλιστα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Χανιώτη φωτογράφου και συνοδού της παραγωγής Γιώργο Μαζωνάκη (Έφορος Σπηλαιολογίας & Canyoning ΕΟΣ Χανίων) μαζί με προτάσεις προς τις αρμόδιες αρχές. Τέλος, την περασμένη εβδομάδα το γύρο του διαδικτύου έκαναν οι φωτογραφίες της 17χρονης Willow, κόρης του γνωστού ηθοποιού Will Smith, η οποία μάζεψε με την παρέα της 22 σακούλες πλαστικά και άλλα σκουπίδια στους Αντίπαξους όπου παραθέριζε.

Σε αντίθεση με του Δημάρχους Χανίων και Κισσάμου οι οποίοι, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν αντέδρασαν σε κανένα από τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Δήμαρχος Παξών θεώρησε τις 22 σακούλες «απίστευτα υπερβολικό νούμερο». Και δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «οι παραλίες που είναι ανοιχτές στο πέλαγος μπορούν να γεμίσουν ανά πάσα ώρα και στιγμή σκουπίδια, αφού στην Αδριατική υπάρχουν νησίδες από σκουπίδια που επιπλέουν και μπορεί να παρασυρθούν ανά πάσα στιγμή από τον καιρό».

Έστω κι έτσι όμως, η ρύπανση της φύσης και ιδιαίτερα των θαλασσών και των ωκεανών από μη βιοαποδομήσιμα σκουπίδια, αποτελεί τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα που απειλεί όλους τους κρίκους της τροφικής αλυσίδας - ακόμη και τον άνθρωπο.

Όμως στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι τραγική. Και σε αυτό συμβάλουν όχι μόνο η αδιαφορία των αρμοδίων αλλά και οι περισσότεροι πολίτες. Υπάρχει βέβαια μια μικρή μειοψηφία ανθρώπων - μαθητές, πρόσκοποι, υποστηρικτές του «Όλοι μαζί μπορούμε», μέλη φυσιολατρικών συλλόγων, ευαισθητοποιημένοι τουρίστες και πολίτες - που κάθε λίγο και λιγάκι ανασκουμπώνονται και μαζεύουν τα σκουπίδια που «σκόρπισαν» στη φύση μερικοί συμπολίτες μας που κατά τη γνώμη μου επιδεικνύουν ασυνειδησία, έλλειψη πολιτισμού και τελικά ανθελληνική εγκληματική συμπεριφορά.

Ασυνειδησία, γιατί πετώντας σκουπίδια δεξιά κι αριστερά δεν έχουν συναίσθηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο φυσικό τοπίο, στα ζώα, τα πουλιά και τα ψάρια που πεθαίνουν γιατί τρώνε τα πλαστικά σκουπίδια. Έλλειψη πολιτισμού, γιατί ενώ οι περισσότεροι κοκορεύονται πως είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων δεν γνωρίζουν ότι στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών. Και αστυνόμοι επιφορτισμένοι για την επιτήρηση της εφαρμογής του νόμου.

Ανθελληνική συμπεριφορά, γιατί ενώ γνωρίζουν ότι ο τουρισμός είναι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας κάνουν ό,τι μπορούν για να τον υπονομεύσουν. Είναι ντροπή να παρακινούνται οι ξένοι επισκέπτες να καθαρίσουν ακτές, δρόμους και δάση από τα σκουπίδια που έχουν αφήσει κυρίως οι ιθαγενείς. Τέλος εγκληματική συμπεριφορά, γιατί βλάπτουν ανεπανόρθωτα την ελληνική φύση με σκουπίδια τα οποία χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια να αποδομηθούν και τα οποία μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν σε εμάς και τα παιδιά μας.

Όπως ήδη είπα, οι παραπάνω χαρακτηρισμοί δεν αφορούν όλους τους κατοίκους αυτής της χώρας. Από τους προσκόπους για παράδειγμα μάθαμε να μαζεύουμε τα σκουπίδια μας μετά από κάθε εξόρμηση στη φύση. Να μην αφήνουμε ίχνη από την παρουσία μας σε δάση και ακτές. Αν κατασκηνώναμε σκάβαμε πάντα έναν λάκκο που χρησίμευε ως αποχωρητήριο. Τα σκουπίδια τα παίρναμε μαζί μας ή τα ρίχναμε στους κάδους απορριμμάτων. Ακόμη και τα υπολείμματα της προσκοπικής πυράς έπρεπε να θαφτούν επιμελώς.

Δεν είναι δυνατόν κάθε κάτοικο αυτής της χώρας να πρέπει να τον ακολουθεί ένας στρατός από εθελοντές για να μαζεύει τα σκουπίδια του! Αλλά δεν αρκεί να μην σκορπίζουμε σκουπίδια. Θα πρέπει να μάθουμε να τα ανακυκλώνουμε σωστά. Ευτυχώς κι εδώ έχει γίνει πολύ δουλειά στα σχολεία, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν για την ανακύκλωση. Όμως αν δεν βοηθά το σπίτι, ο δήμος και γενικότερα το περιβάλλον η γνώση αυτή σιγά-σιγά ξεθωριάζει και απλά δεν εφαρμόζεται.

Και όμως. Όλοι μας μπορούμε να ασχοληθούμε σοβαρά με τον περιορισμό των σκουπιδιών που παράγουμε. Αλλάζοντας μερικές καθημερινές μας συνήθειες. Πίνοντας νερό από ένα παγούρι και όχι από πλαστικά μπουκαλάκια μιας χρήσης. Κάνοντας τα ψώνια μας με τσάντα πολλαπλών χρήσεων χωρίς πλαστικές σακούλες μιας χρήσης - οι οποίες ούτως ή άλλως σε λίγους μήνες προβλέπεται να χρεώνονται. Χρησιμοποιώντας μπατονέτες με ξύλινο στέλεχος και όχι με πλαστικό. Αγοράζοντας φρούτα χύμα σε χάρτινες σακούλες και όχι σε πλαστικές συσκευασίες. Καταργώντας τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα και τα πλαστικά πιάτα στις εκδρομές μας.

Κουβαλώντας το δικό μας ατομικό θερμός για να βάλουμε τον καφέ μας και δεν χρησιμοποιούμε πλαστικά ποτηράκια μιας χρήσης. Μη χρησιμοποιώντας οδοντόπαστες και καλλυντικά που περιέχουν πλαστικά μικροσφαιρίδια. Καταργώντας ακόμη και το πλαστικό καλαμάκι ή τις υγρές πλαστικές πετσέτες μιας χρήσεως.

Και φυσικά γινόμαστε φανατικοί της ανακύκλωσης. Ιδίως των υλικών που χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να αποδομηθούν στην φύση. Και όταν αποδομούνται εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και καταλήγουν, με τη μορφή μικροσωματιδίων, στην τροφή μας και τελικά στο ίδιο μας το σώμα. Μερικά χτυπητά παραδείγματα του χρόνου που απαιτείται για να διαλυθούν στη θάλασσα: γυάλινα μπουκάλια (1 εκατ. χρόνια!), πετονιές (600 χρόνια), πλαστικά μπουκάλια (450 χρόνια), κουτάκια αλουμινίου από αναψυκτικά και μπύρες (80-200 χρόνια), λαστιχένιες σόλες, πλαστικά ποτηράκια, μεταλλικές κονσέρβες (γύρω στα 50 χρόνια), πλαστικές σακούλες (10-20 χρόνια), φίλτρα από τσιγάρα (1-5 χρόνια).

Θέλουμε άραγε μια καθαρότερη Ελλάδα; Θέλουμε πράγματι ένα υγιεινότερο περιβάλλον για εμάς και για τα παιδιά μας; Θέλουμε στ' αλήθεια να λεγόμαστε πολιτισμένοι; Ένας τρόπος υπάρχει. Να μετανοήσουμε! Να αλλάξουμε νοοτροπίες και καθημερινές συνήθειες! Και να διδάξουμε με το παράδειγμά μας τις νεώτερες γενιές! Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Οι ευκαιρίες, οι εποχές δεν περιμένουν!

13 Ιουνίου 2017

Γράμμα σ' ένα γιασεμί

Γραμμένο με ρομαντική διάθεση αλλά και σαφή αίσθηση της ελληνικής πραγματικότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-292)

Αγαπητό μου γιασεμί,

πόσο χαίρομαι που άρχισες να αναπτύσσεσαι. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν ένα σωστό κλάδεμα. Να κοπούν τα άχρηστα, αντιπαραγωγικά κομμάτια. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν τα κλαδιά που αγωνιούσαν να ξεπεταχτούν. Με δυο-τρία σύρματα για υποστήριξη και καθημερινό πότισμα η ανάπτυξή σου είναι ορατή μέρα με τη μέρα.

Το ξέρω πως το κλάδεμα πονάει. Όμως δεν το αγνοείς πως έγινε με αγάπη. Ακόμη και ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές του αναφέρθηκε στο κλάδεμα του κλήματος, ιδίως εκείνου που καρποφορεί, προκειμένου να καρποφορήσει περισσότερο. (Ιωαν 15:2 «…πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτὸ, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ»).

Ξέρω πως είναι στη φύση σου να σκαρφαλώνεις σε φράκτες και τοίχους και με τα λουλούδια σου να γεμίζεις τον αέρα όμορφα αρώματα και ευωδιές. Θα 'λεγε κανείς ότι είσαι σαν τους Έλληνες που από τη φύση τους θέλουν να προοδεύουν. Αλλά για να καρποφορήσουν θα πρέπει, όπως κι εσύ, να βρεθούν στο κατάλληλο περιβάλλον. Τα οποίο αν δεν το βρουν στον τόπο τους θα το αναζητήσουν με πόνο ψυχής κάπου στην ξενιτιά.

Ξέρεις γιασεμί μου πόσο δύσκολο είναι να σε ξεριζώσουν από εδώ που μεγάλωσες κι έβγαλες τα πρώτα σου λουλούδια και να σε μεταφυτεύσουν σε άλλο τόπο, κρύο, βροχερό, γεμάτο καταχνιά και επιφυλακτικά βλέμματα; Χωρίς ελιές, χωρίς λεμονιές, χωρίς την ελληνική θάλασσα και τον λαμπρό ελληνικό ήλιο;

Αλλά και πόσο δύσκολο είναι να αναπτυχθείς στον τόπο σου όταν τριγύρω σου έχει ξεφυτρώσει ένα πλέγμα από βάτα και αγριόχορτα που σε πνίγουν. Όταν τριγύρω σου βλέπεις σκουπίδια και όλων των λογιών τα πλαστικά πεταμένα από ασυνειδήτους. Όταν χωρίς ντροπή οι καπνιστές σε φλομώνουν με τον δηλητηριώδη καπνό από τα τσιγάρα τους. Όταν πρέπει να προσέχεις διπλά και τρίδιπλα στο δρόμο μη σε σκοτώσει ο μεθυσμένος, ο καμικάζι, όσοι μιλούν στο κινητό και όσοι δεν σέβονται ούτε τα φανάρια ούτε τα σήματα της τροχαίας.

Αναρωτιέσαι βέβαια γιατί κάθομαι και στα λέω; Και μάλιστα ακούγοντας και την συναυλία κλασσικής μουσικής από το κανάλι της Βουλής! Ξέρω πως σου αρέσει η όμορφη απαλή μουσική. Σε λίγο θα μας πάρουν τ' αυτιά τα αρσενικά τζιτζίκια. Που θα τραγουδούν για να προσελκύσουν το ταίρι τους και να ζευγαρώσουν. Κι αυτή η μουσική μας αρέσει αφού αναγγέλλει την έναρξη του καλοκαιριού με τις ζέστες, τα καρπούζια, τα σύκα και τα άλλα όμορφα φρούτα.

Το καλοκαίρι, που το περιμένουν χιλιάδες συμπατριώτες μας για να δουλέψουν στις διάφορες εποχιακές δουλειές ώστε να καλύψουν τα έξοδα όλης της χρονιάς. Μερικοί για να αισχροκερδήσουν σε βάρος ανυποψίαστων τουριστών. Άλλοι για να ασκήσουν το «ευγενές» άθλημα της φοροδιαφυγής μη κόβοντας αποδείξεις ή μη εκδίδοντας τιμολόγια. Έτσι που να επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο τα εύκολα θύματα της εφορίας. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι …

Μη φοβάσαι όμως. Τα συνήθη θύματα θα διαμαρτυρηθούν στους δρόμους, σε διαδηλώσεις και πορείες. Αλλά δεν πρόκειται να αντιδράσουν ποτέ όταν θα βλέπουν την παρανομία να διαπράττεται μπροστά στα μάτια τους. Θα θεωρήσουν ότι αν καταγγείλουν τον παράνομο θα θεωρηθούν ρουφιάνοι και καταδότες. Γιατί όσο κι αν θέλουν να θεωρούνται πολίτες μιας πολιτισμένης χώρας είναι στην πραγματικότητα αυτό που λέει κι ο ποιητής «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα …». Που περιμένουν κάποιο θάμα το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να έλθει αν δεν σηκωθούν, αν δεν ανασκουμπωθούν, αν δεν δουλέψουν με πείσμα και χωρίς φωνασκίες.

Όλα αυτά στα λέω αγαπητό μου γιασεμί γιατί αύριο θα έχεις σκαρφαλώσει λίγο πιο πάνω και μεθαύριο ακόμη παραπάνω. Σα να μου λες πως έχω δίκιο, πως συμφωνείς με τα λεγόμενά μου. Ίσως να σκαρφάλωνες και χωρίς να ακούσεις τον πρωινό μου μονόλογο. Σίγουρα δεν θα το έκανες αν δεν σε είχαμε κλαδέψει και ποτίσει.

Όμως όλα όσα σου είπα τα λέω και τα γράφω εδώ και χρόνια. Και δυστυχώς έχω την εντύπωση ότι τα πράγματα αντί να καλυτερεύουν γίνονται κάθε μέρα και χειρότερα. Περισσότερη αυθαιρεσία. Περισσότερα σκουπίδια. Περισσότερα τροχαία. Πιο σκυθρωπά πρόσωπα στο δρόμο. Λιγότερες καλημέρες. Αν μάλιστα τολμήσεις να κάνεις κάποια καλοπροαίρετη παρατήρηση αντιμετωπίζεις ειρωνείες και συγκατάβαση. Αν τολμήσεις να επικαλεσθείς το νόμο θα σε πούμε μέχρι και φασίστα. Μάλιστα θα σου επιτεθούν ακόμη και όσοι θίγονται άμεσα από τις παραβατικές συμπεριφορές για τις οποίες θα τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς.

Θα μου πεις πως έχουμε τις εκλογές για να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Όμως, όπως εσύ δεν μπορείς να μετακινηθείς ούτε ένα μέτρο από το μέρος που σε έχουν φυτέψει, έτσι και το εκλογικό σώμα βρίσκεται κάθε φορά μπροστά σε ένα διπλό αδιέξοδο (double bind όπως το λένε οι ψυχολόγοι). Όλοι γνωρίζουν κατά βάθος πως ό,τι κι αν ψηφίσουν τα πράγματα δεν θα πάνε καλύτερα. Κι έτσι φτάνουμε να ψηφίζουμε το «μη χείρον» το οποίο μερικοί και θεωρούν ότι είναι και πολύ παραπάνω από το βέλτιστο! Ή να μην συμμετέχουμε καθόλου στα κοινά κάτι που είναι ακόμη χειρότερο …

Τι ευτυχισμένο που είσαι γιασεμί μου! Ακολουθείς αυτό που σου επιτάσσει η φύση και δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου αναπτυσσόμενο χάρις στο κλάδεμα, στο πότισμα και στο λίπασμα που σου βάζουν όταν πρέπει. Πόσο θα ήθελα να σου μοιάσει κι η πατρίδα μας … Για να ανθίσει και να ευωδιάσει όπως της αξίζει!