21 Μαρτίου 2019

Οράματα και αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πέμπτη 21 Μαρτίου 2019. 23ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε συνοπτικά στους στόχους και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης.



Απόσπασμα από την «Ωδή στη χαρά» το ποιήμα του Friedrich Schiller που μελοποίησε ο Ludwig van Beethoven και αποτελεί τον Ύμνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (σε μετάφραση Έλενας Αναστασάκη)

Χαρά, κάλλος θείας φεγγοβολής
Κόρη των Ηλυσίων,
Εισβάλλουμε μεθυσμένοι από φωτιά,
Ουράνια, στον ιερό σου τόπο.
Εσύ ενώνεις με τα μάγια σου
Εκείνα που χώρισε η δύναμη του συρμού·
Όλοι οι άνθρωποι γίνονται αδέλφια,
Όπου πλανάται η ανάλαφρη φτερούγα σου.

Εκείνος που του χαμογέλασε η τύχη
Να’ ναι φίλος ενός φίλου,
Εκείνος που κατέκτησε μία καλοσυνάτη γυναίκα,
Ας σμίξει εδώ τη χαρά του με τη δική μας!
Ναι – όποιος έχει σ’ αυτή τη γη έστω και μία ψυχή
Που να μπορεί να την πει δική του!
Και οι άλλοι ας φύγουνε λαθραία
Θρηνώντας που δεν ανήκουν σ’ αυτή την κοινότητα.

Στις 13 Μαΐου 1954 ο σουηδός Ντάγκ Χάαμαρχουελντ (Dag Hammarskjöld) έκλεισε την ομιλία του στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϋ λέγοντας τα εξής: «Κάποιος είπε ότι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών δεν φτιάχτηκε για να μας πάει στον παράδεισο αλλά για να μας σώσει από την κόλαση». Το ίδιο μπορεί να λεχθεί και για την Ευρωπαϊκή Ένωση, οποία, από το 1951 (όταν δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα) έχει εξασφαλίσει την ειρήνη στην Δυτική Ευρώπη – από την οποία, ας μην ξεχνούμε άρχισαν δύο παγκόσμιοι πόλεμοι.

Τι είναι στ’ αλήθεια η Ευρωπαϊκή Ένωση; Ένα πρόταγμα σε εξέλιξη
  • Ένωση κρατών που έχουν εκχωρήσει ένα μέρος της κυριαρχίας τους σε μια υπερεθνική οντότητα
  • Στηρίζεται στο κράτος δικαίου (Συνθήκες) και σε Θεσμικά όργανα (και Δικαστήριο)
  • Προωθεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, την δημοκρατία και τη γλωσσική πολυμορφία
  • Και έχει στόχους
    • Την ειρηνική συνύπαρξη των λαών
    • Την οικονομική ενοποίηση και την δημιουργία μιας Ενιαίας Αγοράς
    • Την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο
    • Την προστασία του περιβάλλοντος, την ανακατανομή των πόρων, την κοινωνική και εδαφική συνοχή και τέλος την αλληλεγγύη
  • Ιδιαίτερη σημασία έχει το ευρωπαϊκό μοντέλο επίλυσης διαφορών
Βασικές αρχές
  • Οι τέσσερεις ελευθερίες διακίνησης
    • Εμπορεύματα, Πρόσωπα, Υπηρεσίες, Κεφάλαια
  • Οι τρεις αρχές
    • Δοτή αρμοδιότητα, Επικουρικότητα, Αναλογικότητα
  • Λήψη αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία για τις περισσότερες εκχωρηθείσες αρμοδιότητες
    • Αλλά για όλες τις υπόλοιπες Ομοφωνία

19 Μαρτίου 2019

Σκέψεις για το μέλλον

Η ρητορική μίσους, οι εκστρατείες παραπληροφόρησης, το πνεύμα διχασμού και η κλιματική αλλαγή απαιτούν αλλαγή νοοτροπίας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Μαρτίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-368)

Όταν υπηρετούσα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η υπηρεσία εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής οργάνωνε εβδομαδιαίες διαλέξεις με διακεκριμένους ομιλητές κατά την μεσημεριανή διακοπή. Σε μία από αυτές είχα την ευκαιρία να ακούσω τον αείμνηστο Κορνήλιο Καστοριάδη να μιλάει για τον πόλεμο.

Τι ωθεί μια κοινωνία να αποφασίσει να επιτεθεί εναντίον μιας άλλης; Είναι μόνο τα οργανωμένα συμφέροντα που αποζητούν την εκμετάλλευση κάποιων πλουτοπαραγωγικών πόρων; Είναι η ανάγκη για επέκταση λόγω αύξησης του πληθυσμού; Είναι ένας παράφρων ηγέτης που παρασύρει έναν ολόκληρο λαό σε, συχνά καταστροφικές, περιπέτειες;

Θυμάμαι τον Καστοριάδη να εξηγεί πως όλα αυτά δεν δικαιολογούν τον φιλοπόλεμο παροξυσμό μιας κοινωνίας. Όπως και κάποια μεμονωμένα άτομα, έτσι και οι κοινωνίες αναπτύσσουν κάποια στιγμή συμπεριφορές σχιζοφρενικού τύπου, όπου κανείς δεν σκέπτεται λογικά το γενικό μακροπρόθεσμο συμφέρον. Και ξεκινούν πολέμους οι οποίοι κατά κανόνα τις οδηγούν σε καταστροφή.

Ποια είναι τα πρώιμα συμπτώματα μιας τέτοιας ψυχολογικής κατάστασης; Η μελέτη της ιστορίας και η παρατήρηση της επικαιρότητας μας βοηθά νομίζω να τα εντοπίσουμε να αναπτύσσονται σιγά-σιγά γύρω μας. Ο αντισημιτισμός, η ισλαμοφοβία, ο ρατσισμός συνδέονται με μια ρητορική μίσους που ολοένα και αυξάνεται. Ταυτόχρονα, υπερτονίζεται η εθνική καταγωγή της κοινωνίας που πρέπει να είναι ομογενής και να μην επιμολύνεται από ξένα στοιχεία.

Παράλληλα, εντείνονται οι εκστρατείες παραπληροφόρησης προπαγανδιστικού τύπου. Τα σύγχρονα μέσα μαζικής επικοινωνίας μαζί με τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης επιτείνουν το πανάρχαιο φαινόμενο των ψευδών ειδήσεων. Οι ψευδείς ειδήσεις (fake news) δικαιολογούσαν τις διώξεις των πρώτων χριστιανών, κι αργότερα τα πογκρόμ των εβραίων ή και των μουσουλμάνων.

Τα περισσότερα μέσα μαζικής ενημέρωσης εκμεταλλεύονται αυτές τις καταστάσεις για να αυξήσουν τις κυκλοφορίες τους – ή τα κλικ στις ιστοσελίδες τους. Πολλοί πολιτικοί υιοθετούν επίσης αυτές τις ακραίες θέσεις για να αυξήσουν την δημοφιλία τους με απώτατο στόχο να κατακτήσουν την εξουσία. Με αποτέλεσμα, να παγιδεύονται στη συνέχεια στις ίδιες τους τις υποσχέσεις – ακόμη κι αν δεν τις πίστεψαν στην αρχή –και να πρέπει να τις υλοποιήσουν …

Μέσα σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, φόβου και ψευδών ειδήσεων ευδοκιμούν οι κήρυκες της «ισχυρής ηγεσίας» και της «ενός ανδρός αρχής». Ακολουθεί σχεδόν πάντα η εγκαθίδρυση μιας αυταρχικής ολιγαρχικής κυβέρνησης, μιας δικτατορίας. Όσοι τολμούν να εκφράσουν αντιρρήσεις στην καλύτερη περίπτωση διώκονται και στην χειρότερη εξοντώνονται. Πολλοί φεύγουν στο εξωτερικό περιμένοντας την πτώση του καθεστώτος – όμως μπορεί να καθυστερήσει ακόμη και δεκαετίες.

Αν το καθεστώς έχει οικονομική ευχέρεια θα αρχίσει να εξοπλίζεται. Για να αντιμετωπίσει έναν συχνά φανταστικό εχθρό. Αν τα οικονομικά δεν είναι ανθηρά θα προτιμήσει να φτωχύνουν οι πολίτες του προκειμένου να πληρώσει τις υπέρογκες δαπάνες των εξοπλιστικών του προγραμμάτων. Κι όταν νοιώσει πως έφτασε το πλήρωμα του χρόνου θα επιτεθεί χωρίς έλεος.

Στηριζόμενο σε κάποιες κοινωνικές ομάδες ευνοημένων που είναι έτοιμες να πολεμήσουν για να διατηρήσουν τα προνόμιά τους … Ή σε κάποιους ανόητους που θα παρασυρθούν εύκολα από τις ψευδαισθήσεις, τις οποίες τους έχει δημιουργήσει η χρόνια προπαγάνδα του καθεστώτος …

Παρατηρώ το πνεύμα διχασμού που επικρατεί στη σύγχρονη Ελλάδα. Το «ή αυτοί ή εμείς» έχει γίνει πλέον σύνθημα όλων των παρατάξεων. Ακόμη και όσοι ή όσες κηρύττουν την ανάγκη μιας εθνικής «συναίνεσης» θα είναι οι πρώτοι που θα την αποφύγουν αν αποκτήσουν την εξουσία. Κι αυτό γιατί έτσι πολιτεύτηκαν στο παρελθόν όταν βρισκόταν στα πράγματα. Για να μη μιλήσουμε για τις ακραίες ομάδες κάθε είδους …

Παρατηρώ επίσης την πορεία των χωρών που βρίσκονται στην άμεση γειτονιά μας. Οι εξωπραγματικές απαιτήσεις, η πολεμοκάπηλη ρητορική, οι υπερβολικοί εξοπλισμοί δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας … Και σε όλα αυτά προστίθεται και ένας ακόμη εξαιρετικά σοβαρός παράγοντας. Η κλιματική αλλαγή

Με τις καταστροφές που θα επιφέρει θα προκαλέσει τεράστιες μετακινήσεις πληθυσμών λόγω έλλειψης νερού και καλλιεργήσιμης γης. Και φαίνεται πως τα φαινόμενα εξελίσσονται πολύ πιο γρήγορα από τις όποιες προβλέψεις μπορούν να κάνουν οι επιστήμονες – ιδίως στην Ελλάδα όπου η έλλειψη συστηματικών μακροχρόνιων παρατηρήσεων δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τις προβλέψεις. Ενώ οι αρμόδιοι για την ενίσχυση των υποδομών δεν είναι σε θέση να σκεφτούν μακροπρόθεσμα – η ανθεκτικότητα για τα επόμενα 50 ή τα 100 χρόνια που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ως παράμετρος σχεδιασμού φαντάζει μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας στους περισσότερους …

Υπάρχει ελπίδα; Έχει μέλλον η χώρα μας και ο ελληνισμός; Ή πρέπει να αναφωνήσουμε όπως ορισμένοι ότι «Finis Graeciae»; Την απάντηση μπορούμε να την δώσουμε μόνον εμείς οι ίδιοι. Όπως την δώσαμε και πολλές φορές στο παρελθόν. Όταν ενωμένοι αντιμετωπίσαμε μεγάλους κινδύνους. Ή αντίθετα όταν διχασμένοι ηττηθήκαμε κατά κράτος και υποχρεωθήκαμε να ζήσουμε εποχές που «ήταν όλα σιωπηλά, γιατί τα 'σκιαζε η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά».

Για να αλλάξουμε πορεία χρειάζεται πολλή δουλειά, αλλαγή στάσης και νοοτροπίας. Θα το αποτολμήσουμε ή θα επιμείνουμε στις προαιώνιες διχόνοιες μας; Στο χέρι μας είναι να διαλέξουμε …

14 Μαρτίου 2019

Πως λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση

Πέμπτη 14 Μαρτίου 2019. 22ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε συνοπτικά στον (πολύπλοκο) τρόπο λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.



  • Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι μια ένωση κρατών που έχουν εκχωρήσει ένα μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας σε έναν υπερεθνικό οργανισμό με συγκεκριμένες αρμοδιότητες.
  • Οι γενικές αρχές στις οποίες στηρίζεται η Ένωση, οι τομείς πολιτικής για τους οποίους έχει αρμοδιότητα, τα θεσμικά όργανά της και οι διαδικασίες λήψης αποφάσεων περιγράφονται στις Συνθήκες – για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ατομικής ενέργειας (Euratom).
  • Η Ένωση έχει τριών ειδών αρμοδιότητες:
    • Αποκλειστικές (ανταγωνισμός, €υρώ, διεθνές εμπόριο, προστασία θαλάσσιων βιολογικών πόρων, ...)
    • Συντρέχουσες (περιβάλλον, εσωτερική αγορά, γεωργία, …)
    • Υποστηρικτικές (πολιτική προστασία, υγεία, παιδεία, …)
  • Η Ένωση λειτουργεί με την έκδοση οδηγιών, κανονισμών, αποφάσεων και συστάσεων.
  • Η Ένωση διοικείται με τα εξής θεσμικά όργανα:
  • Η συνήθης (ενωσιακή) νομοθετική διαδικασία:
    • Η Επιτροπή προτείνει τη νομοθεσία που συζητιέται στις
    • Ομάδες εργασίας Συμβουλίου και τις
    • Κοινοβουλευτικές επιτροπές σε πρώτη και δεύτερη ανάγνωση.
    • Τελικά θεσπίζεται από τους Συνομοθέτες και εφαρμόζεται από
    • Τα κράτη μέλη (και τις Περιφέρειες)
    • Η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή και σε περίπτωση παράβασης προσφεύγει στο
    • Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
  • Άλλες διαδικασίες
    • Διακυβερνητική (για την κοινή εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας και άμυνας)
    • Συντονιστική (για την οικονομική πολιτική – Eurogroup – και την πολιτική απασχόλησης)
Για περισσότερη μελέτη:

12 Μαρτίου 2019

Για να γίνουν τα «Χανιά άκαπνη πόλη»

Στόχος της εκστρατείας «Καπνίζω αλλά σέβομαι – Χανιά άκαπνη πόλη» που θα παρουσιαστεί σήμερα είναι πάνω απ’ όλα ο Σεβασμός!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Μαρτίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-367)

Σύμφωνα με τις στατιστικές οι περισσότεροι έλληνες και ελληνίδες δεν καπνίζουν. Επιπλέον, ο καπνός του τσιγάρου ενοχλεί τους περισσότερους μη καπνιστές και απειλεί ιδιαίτερα μερικούς από αυτούς. Οι ευάλωτες ομάδες περιλαμβάνουν τις έγκυες, τους ανήλικους, τους αλλεργικούς, τους ασθματικούς, τα άτομα με σοβαρές και χρόνιες καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις, καθώς και όσους και όσες είναι ευάλωτοι σε λοιμώξεις ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Από το 2010 ισχύει ο αντικαπνιστικός νόμος που απαγορεύει το κάπνισμα σε όλους τους κλειστούς δημόσιους χώρους και χώρους εργασίας. Στα δημόσια μέσα μεταφοράς και στους κλειστούς χώρους αναμονής των σταθμών. Στα αεροδρόμια, στα εστιατόρια, τα καφενεία, τα κυλικεία και γενικά σε όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος. Ιδιαίτερα αυστηρή είναι η απαγόρευση για τα νοσηλευτικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα (όπου το κάπνισμα απαγορεύεται ακόμη και περιμετρικά), καθώς και τους χώρους αθλητικών εγκαταστάσεων.

Αν και ο νόμος εφαρμόστηκε σε ορισμένους από τους παραπάνω χώρους (π.χ. αεροπλάνα, αεροδρόμια, μετρό της Αθήνας, θέατρα και κινηματογράφους), η εφαρμογή του σε πολλούς άλλους χώρους ατόνησε γρήγορα. Αφενός λόγω της έκτασης της ανομίας σε συνδυασμό με το γεγονός ότι δεν προβλέφθηκαν επαρκείς και αποτελεσματικοί ελεγκτικοί μηχανισμοί.

Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο σε καταστήματα εστίασης, καθώς και σε πολλά γραφεία δημόσιων υπηρεσιών και ιδιωτικών επιχειρήσεων. Αλλά και σε νοσοκομεία ακόμη και σε σχολεία. Η κρατική αδιαφορία οδήγησε μερικούς δραστήριους πολίτες να δημιουργήσουν ομάδες εθελοντικής ενημέρωσης για τους λίγους χώρους που αποφάσισαν να εφαρμόσουν το νόμο και να παραμείνουν άκαπνοι.

Παράλληλα, σε μερικές πόλεις δημιουργήθηκε έντονο κίνημα υπέρ της εφαρμογής του νόμου. Στα Τρίκαλα πρωτοστάτησε ο Δήμαρχος. Ακολούθησε η Κοζάνη, η Καστοριά (με πρωτοβουλία των καταστηματαρχών εστίασης) η Λάρισα, η Πάτρα. Σε πολλές πόλεις δραστηριοποιήθηκαν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί και εντατικοποιήθηκαν οι έλεγχοι και τα πρόστιμα. Συνήθως, μετά από καταγγελίες πολιτών, ακόμη και μηνύσεις κατά των υπευθύνων, όπως έγινε στη Δράμα. Δυστυχώς, αργά το βράδυ οι έλεγχοι ατονούν και σε πολλά μαγαζιά εμφανίζονται οι θεριακλήδες ...

Στα Χανιά, μια ομάδα εθελοντών ξεκίνησε από τις αρχές του 2017 να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο. Με ενημερωτικές εκδηλώσεις, με παρεμβάσεις στα ΜΜΕ, με ομιλίες σε σχολεία, με μαντινάδες. Η ομάδα μετεξελίχθηκε στον Σύλλογο «Ακαπνίστας» και οργάνωσε τον περασμένο Ιούλιο διαγωνισμό μαντινάδας και συναυλία με τον Σύλλογο παραδοσιακής μουσικής του Αποκόρωνα «Ο Χαρίλαος». Όχι μόνο για το παθητικό κάπνισμα αλλά και για τις άλλες μεγάλες πληγές της Κρήτης – τα τροχαία, την κατανάλωση οινοπνευματωδών από παιδιά και εφήβους και τις μπαλωθιές.

Παρόμοια εκδήλωση προγραμματίζεται και για φέτος. Έχει ήδη προκηρυχθεί ο σχετικός διαγωνισμός μαντινάδας για τα τέσσερα παραπάνω θέματα. Οι μαντινάδες πρέπει να υποβληθούν μέχρι τις 20 Μαΐου (περισσότερες πληροφορίες στη διεύθυνση akapnistas.blogspot.com).

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας ευαισθητοποίησης οργανώνεται και η εκστρατεία «Καπνίζω αλλά σέβομαι-Χανιά άκαπνη πόλη». Η οποία παρουσιάζεται σήμερα το απόγευμα στις 6:00 στο Λεκτόριο (Μίνωος 31). Θα μιλήσει ο Μιλτιάδης Μαρκάτος, πρόεδρος του Συλλόγου Ιατρών Πνευμονολόγων Περιφερειακής Ενότητας Χανίων και θα παρουσιαστούν οι αφίσες, τα βίντεο και τα ηχητικά μηνύματα της εκστρατείας. Τα οποία έχουν λάβει την έγκριση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης και υποστηρίζονται από το ΚΕΕΛΠΝΟ!

«Μα τώρα ανοίγει ο καιρός και όλοι, καπνιστές και μη θα κάθονται έξω!» θα πουν μερικοί. Πράγματι, η παρουσίαση θα γινόταν πριν ένα μήνα. Η καθυστέρηση οφείλεται στην προσπάθεια των «Ακαπνίστας» να την συνδιοργανώσει με το Σωματείο Επιχειρηματιών Εστίασης Νομού Χανίων, το οποίο τελικά ενημέρωσε ότι δεν ενδιαφέρεται.

Ο πρόεδρος των «Ακαπνίστας», Δημήτρης Κοτζαμπασάκης μας δήλωσε σχετικά: «Λυπούμαστε που δεν θα είναι μαζί μας σε αυτή τη δράση για ποιοτικότερες εξόδους, που εκτός από την υγεία θα βελτιώσει και το επίπεδο παροχής υπηρεσιών του κλάδου. Εμείς θα συνεχίσουμε με αμείωτη προσπάθεια να προσανατολιζόμαστε σε δράσεις που αποβλέπουν μόνο στο κοινό καλό. Το κάλεσμα μας προς τους καταστηματάρχες είναι διαρκείας. Τους περιμένουμε στις επόμενες δράσεις μας …».

Βέβαια, αυτή δεν είναι η άποψη όλων των καταστηματαρχών εστίασης. Πολλοί από αυτούς σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στα Χανιά, έχουν επιλέξει συνειδητά να μην επιτρέπουν το κάπνισμα στα μαγαζιά τους. Και έχουν συμπεριληφθεί στην εφαρμογή akapnos.gr που διατίθεται στο διαδίκτυο αλλά και ως εφαρμογίδιο (app) για κινητά iOS και Android. Κάποιοι από αυτούς μάλιστα δηλώνουν ότι δεν έχουν χάσει πελατεία και ότι δεν έχουν δει τα έσοδά τους να μειώνονται – αφού τους προτιμούν πελάτες που είχαν κόψει τις εξόδους λόγω καπνού …

Το ζητούμενο τελικά είναι να μπορούν όλοι να εργαστούν σε ένα περιβάλλον απαλλαγμένο από τον καπνό. Και να μπορούν να απολαύσουν το φαγητό τους, το ποτό ή τον καφέ τους χωρίς να τους φλομώνει ο καπνός από τα κλασσικά τσιγάρα ή ο ατμός από τα νέα καπνικά προϊόντα. Αυτό δεν είναι δύσκολο αν καπνιστές και ατμιστές αποφασίσουν να σεβαστούν τους «πλησίον» τους. Βγαίνοντας έξω να καπνίσουν ή να ατμίσουν.

Όσο για τους ελέγχους, ας θυμηθούμε τα λόγια του Βρετανού φιλόσοφου Τζον Στιούαρτ Μιλ (βλ. Χ.Ν. 1/1/2019). «Ο μόνος λόγος για τον οποίο η ανθρωπότητα δικαιούται, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, να επέμβει στην ελευθερία δράσης του ατόμου είναι η αυτοπροστασία. Ο μόνος λόγος για τον οποίο μπορεί να ασκηθεί δικαιωματικά εξουσία επί οιουδήποτε μέλους μιας πολιτισμένης κοινωνίας ενάντια στη θέλησή του είναι για να αποτραπεί η ζημιά στους άλλους».

Είμαι σίγουρος ότι οι φιλότιμοι καπνιστές και ατμιστές θα αποφασίσουν να δώσουν το καλό παράδειγμα εφαρμόζοντας στην πράξη το σύνθημα της εκστρατείας «Καπνίζω αλλά σέβομαι». Για να γίνουν και τα «Χανιά άκαπνη πόλη».

07 Μαρτίου 2019

Το γιατί και το πώς των Ευρωπαϊκών εκλογών

Πέμπτη 7 Μαρτίου 2019. 21ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στο γιατί και το πώς των Ευρωπαϊκών Εκλογών.



  • Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από το 1979. Αποτελείται από 751 μέλη που κατανέμονται ανάλογα με τον πληθυσμό στα κράτη μέλη. Η Ελλάδα εκλέγει 21 ευρωβουλευτές.
  • Το ΕΚ είναι συννομοθέτης με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο πλαίσιο της λεγόμενης συνήθους νομοθετικής διαδικασίας (η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει, το ΕΚ και το Συμβούλιο συναποφασίζουν). Σε μερικά μόνο θέματα (συντονισμός οικονομικής πολιτικής, θέματα εσωτερικών υποθέσεων) το ΕΚ έχει συμβουλευτικό ρόλο.
  • Γιατί πρέπει να ψηφίσουμε;
    • Για να νομιμοποιήσουμε τους ευρωβουλευτές που θα εκλεγούν ώστε να συμμετέχουν ενεργά στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες σε επίπεδο ΕΕ.
    • Γιατί μπορούμε ατομικά ή συλλογικά να παρέμβουμε μέσω των ευρωβουλευτών στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας για να βελτιώσουμε την νομοθεσία της ΕΕ (κανονισμοί, οδηγίες, αποφάσεις).
    • Ψηφίζοντας κόμματα του δημοκρατικού τόξου εμποδίζουμε την άνοδο των κομμάτων με ρατσιστικές, αντιευρωπαϊκές και αντιδημοκρατικές ιδεολογίες.
  • Πως μπορούμε να ενημερωθούμε Μερικές εφαρμογές για τις Ευρωπαϊκές εκλογές
    • Πρακτικές λεπτομέρειες - Πώς θα ψηφίσουμε, Πώς λειτουργούν οι εκλογές στο https://www.evropaikes-ekloges.eu/
    • Εκστρατεία ευαισθητοποίησης – Αυτή τη φορά ψηφίζω στο https://www.aftitiforapsifizw.eu?recruiter_id=146340
    • Τι κάνει η Ευρώπη για μένα στο https://www.what-europe-does-for-me.eu/el/portal
    • Το μέλλον της Ευρώπης (Διάλογοι με τους πολίτες, Λευκή Βίβλος για το μέλλον της Ευρώπης Κατάσταση της Ένωσης, Μελλοντικός προϋπολογισμός) https://ec.europa.eu/commission/future-europe_el
    • Διαβούλευση με τους πολίτες https://ec.europa.eu/commission/future-europe/consultation-future-europe_el
    • Το εφαρμογίδιο Citizens' app του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (http://www.europarl.europa.eu/at-your-service/el/stay-informed/citizens-app) για:
      • πληροφορίες και εξελίξεις σχετικά με θέματα και τοποθεσίες που σας ενδιαφέρουν
      • δυνατότητα αναζήτησης, κοινοποίησης, προσαρμογής και αξιολόγησης
      • ενημέρωση για εκδηλώσεις στη γειτονιά σας (ημερολόγιο, διαδρομή)
      • περιέχει βίντεο, podcast και παρουσιάσεις
      • διατήρηση ρυθμίσεων και σελιδοδεικτών σε όλες τις συσκευές σας
    • Δελτία τύπου Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Συμβουλίου, Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
    • Και φυσικά κάθε Πέμπτη, από αυτή την εκπομπή!

05 Μαρτίου 2019

Σκέψεις για τις καταστροφές

Τα αποτελέσματα από τις χρόνιες αδυναμίες της ελληνικής κοινωνίας σε συνδυασμό με την καθυστέρηση της σωστής προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαρτίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-366)

Οι πρόσφατες καταστροφές στο Νομό Χανίων ξανάφεραν στην επικαιρότητα πολλά ζητήματα. Κατ’ αρχάς την πολύπλοκη διαδικασία της προστασίας των πολιτών από τις καταστροφές, την οποία έχουμε συνηθίσει να αποκαλούμε πολιτική προστασία. Σε σειρά άρθρων, που δημοσιεύτηκαν σε αυτή τη στήλη το περασμένο καλοκαίρι (Χ.Ν. 7, 14, 21 και 28/8/2018, 4 και 29/9/2018), είχαμε εξηγήσει συνοπτικά όλες τις πτυχές της διαδικασίας.

Σε άλλο άρθρο (Χ.Ν. 2/10/2018) αναφερθήκαμε στην κλιματική αλλαγή, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι «ζούμε ήδη τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και θα πρέπει η τοπική αυτοδιοίκηση να προετοιμαστεί σοβαρά για την αντιμετώπισή τους …». Είναι τραγικό να διαπιστώνεις ότι κανείς δεν πήρε στα σοβαρά αυτές τις προειδοποιήσεις. Όχι βέβαια του υπογράφοντα, που εκφράζει απλώς τις προσωπικές του απόψεις με βάση την μικρή ευρωπαϊκή του εμπειρία. Αλλά των πλέον αρμόδιων αρχών σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τον Απρίλιο του 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τη «Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή» που συνοδευόταν από μια «Συνοπτική παρουσίαση της εκτίμησης των επιπτώσεων» αλλά και από σχετικές επιμέρους αναλύσεις και οδηγίες.

Μεταξύ άλλων, για παράκτιες και θαλάσσιες περιοχές. Για την κατάρτιση εθνικών στρατηγικών και την ενσωμάτωση σε επενδυτικά σχέδια, προγράμματα και επενδύσεις της διάστασης της κλιματικής αλλαγής. Με στόχο την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεών της στο περιβάλλον, τις υποδομές, την υγεία ανθρώπων, ζώων και φυτών.

Με βάση την εν λόγω Στρατηγική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, έπρεπε να υιοθετηθούν λεπτομερείς στρατηγικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή από τα κράτη μέλη αλλά και από τους Δήμους που έχουν υπογράψει το «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο των Δημάρχων για το Κλίμα και την Ενέργεια». Στην ΠΕ Χανίων το σύμφωνο αυτό έχουν υπογράψει οι δήμαρχοι Αποκορώνου, Καντάνου-Σελίνου, Πλατανιά και Χανίων.

Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημοσίευσε την ελληνική εθνική στρατηγική για την προσαρμογή στη κλιματική αλλαγή (ΕΣΠΚΑ) τον Απρίλιο του 2016. Το Νοέμβριο του 2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση αξιολόγησης των εθνικών στρατηγικών. Η σχετική έκθεση για την Ελλάδα δείχνει μερικά ενδιαφέροντα στοιχεία, ιδίως όσον αφορά την προσαρμογή μας στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Η Ελλάδα έχει δημιουργήσει τις δομές που απαιτούνται για τον συντονισμό της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Έχει θεσπίσει διαδικασίες για τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων στην χάραξη της πολιτικής. Έχει δημιουργήσει συστήματα παρακολούθησης ακραίων καιρικών φαινομένων. Έχει καταρτίσει σχετικά σενάρια πρόβλεψης και έχει πραγματοποιήσει εκτιμήσεις των κινδύνων για ευάλωτους τομείς προτεραιότητας.

Δυστυχώς, οι σχετικές πληροφορίες δεν διατίθενται στους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων. Οι οποίοι δεν έχουν εκπαιδευτεί στις έννοιες και τις πρακτικές στον τομέα της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, η Ελλάδα έχει προσδιορίσει εναλλακτικές επιλογές για τους διάφορους ευάλωτους τομείς και έχει δημιουργήσει μηχανισμούς συντονισμού. Αλλά δεν έχει ακόμη διαθέσει την σχετική χρηματοδότηση για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευάλωτων τομέων στην κλιματική αλλαγή!

Και το σημαντικότερο. Δεν έχουν ληφθεί υπόψη οι προβλέψεις για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής από την πολιτική προστασία (στα σχέδια πρόληψης και ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών) ή τον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό. Ούτε έχουν δημιουργηθεί κίνητρα για επενδύσεις στον τομέα της πρόληψης (π.χ. πολιτικές για την ασφάλιση).

Υπάρχουν επίσης ελλείψεις όσον αφορά την εφαρμογή των σχετικών πολιτικών και τον συντονισμό κάτι που θα ενίσχυε την προσαρμογή σε τοπικό επίπεδο και την εμπλοκή όλων των ενδιαφερόμενων. Δεν υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες για την εκτίμηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε μεγάλα έργα και προγράμματα. Και τέλος, οι κεντρικές δομές δεν παρακολουθούν την εφαρμογή στους διάφορους τομείς και επίπεδα της διοίκησης, ούτε εφαρμόζουν μεθόδους αξιολόγησης των σχεδίων προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή.

Όλα τα παραπάνω συνδυάζονται με τρία ακόμη στοιχεία. Πρώτον, την πολύχρονη αδιαφορία των αρμοδίων για σωστό σχεδιασμό και έλεγχο της ποιότητας των δημόσιων έργων. Δεύτερον, τα αυθαίρετα, τα οποία κάθε κυβέρνηση φροντίζει να νομιμοποιήσει, ακόμη και όταν έχουν κτιστεί σε λεκάνες απορροής ποταμών ή σε σαθρά εδάφη. Και τρίτον τη διαχρονική έλλειψη συντήρησης υποδομών και επικίνδυνων σημείων μέσα και έξω από τις πόλεις. Και ποιο είναι το αποτέλεσμα;

Την απάντηση την έδωσε η Ωκεανίς ως σύγχρονη Νέμεσις. Η οποία ήλθε να τιμωρήσει όσους αδιαφόρησαν, όσους παρανόμησαν, όσους αγνόησαν του νόμους της φύσης, όσους για προσωπικό συμφέρον επεδίωξαν ή συνέβαλαν στη δημιουργία του σύγχρονου νεοελληνικού α-πολιτισμού που χαρακτηρίζεται κυρίως από την έλλειψη σεβασμού. Γιατί οι θεοί ανέκαθεν τιμωρούσαν την ύβρη

Υπάρχει ελπίδα; Βεβαιότατα! Αλλά περνά από την μετάνοια και την στερεά απόφαση σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο για αλλαγή συμπεριφοράς. Για περισσότερο Σεβασμό στους νόμους της φύσης, στους νόμους της πολιτείας αλλά και στον συνάνθρωπο. Το αίτημα της στήλης για το 2019 (βλ. Χ.Ν. 1/1/2019).

28 Φεβρουαρίου 2019

Ευρωπαϊκή Ένωση και κλιματική αλλαγή

Πέμπτη 28 Φεβρουαρίου 2019. 20ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κλιματική αλλαγή.



Η πολιτική περιβάλλοντος της Ένωσης «συμβάλλει στην προώθηση, σε διεθνές επίπεδο, μέτρων για την αντιμετώπιση των περιφερειακών ή παγκόσμιων περιβαλλοντικών προβλημάτων, και ιδίως την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος».
  • Οι στόχοι της Στρατηγικής Ευρώπη 2020 (νομοθετήθηκαν το 2009) και έπρεπε να έχουν επιτευχθεί μέχρι το 2020. Επικαιροποιήθηκαν το 2014 και το 2018 και πρέπει να επιτευχθούν μέχρι το 2030
    • Μείωση κατά 20% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (σε σχέση με τα επίπεδα του 1990) για το 2020 και 40% για το 2030.
    • Παραγωγή του 20% της ενέργειας της ΕΕ από ανανεώσιμες το 2020 και 32% το 2030.
    • Βελτίωση κατά 20% της ενεργειακής αποδοτικότητας το 2020 και κατά 32,5% το 2030.
Ωστόσο, με βάση τις στατιστικές για τις εκπομπές των αερίων θερμοκηπίου η προσπάθειες πρέπει να ενταθούν.
  • Πως θα επιτευχθούν οι στόχοι
    • Δημιουργία του συστήματος εμπορίας εκπομπών που αφορά 11.000 ενεργοβόρες εγκαταστάσεις και αεροπορικές εταιρείες σε 31 χώρες και καλύπτει το 45% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ
    • Για τους κλάδους που δεν καλύπτονται από το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών πρέπει να προβλεφθούν εθνικές πολιτικές και μέτρα για μείωση κατά 30% σε επίπεδο ΕΕ (16% στην Ελλάδα). Αφορά τις μεταφορές, τα κτήρια, την ενεργειακή απόδοση θέρμανσης και ψύξης, την γεωργία και τη μετατροπή κοπριάς σε βιοαέριο.
    • Επίσης, κατάρτιση εθνικών σχεδίων για την Ενέργεια και το Κλίμα (το ελληνικό σχέδιο δημοσιεύτηκε μόλις τον Ιανουάριο) 
    • Μείωση των αερίων που καταστρέφουν την στιβάδα του όζοντος (υδροχλωράνθρακες, μεθυλοβρωμίδιο, υδροχλωροφθοράνθρακες ή halons)
    • Μείωση των αερίων τα οποία υποκαθιστούν τα αέρια που καταστρέφουν την στιβάδα του όζοντος (φθοριούχα αέρια) αλλά είναι αέρια θερμοκηπίου και παραμένουν στην ατμόσφαιρα από δεκάδες έως και χιλιάδες χρόνια. 
    • Δημιουργία Ταμείου καινοτομίας για τεχνολογίες και διεργασίες: α) χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών σε ενεργοβόρες βιομηχανίες, β) δέσμευσης και αξιοποίησης διοξειδίου του άνθρακα γ) καινοτόμου παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και δ) αποθήκευσης ενέργειας
  • Παράλληλα, προετοιμασία για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων με θέσπιση στρατηγικής προσαρμογής της ΕΕ στην κλιματική αλλαγή Το Νοέμβριο του 2018 δημοσιεύτηκαν οι αξιολογήσεις των κρατών μελών όσον αφορά τις εθνικές στρατηγικές προσαρμογής. 
    • Η έκθεση για την Ελλάδα επισημαίνει ότι τα σχέδια αντιμετώπισης καταστροφών, ο χωροταξικός σχεδιασμός και τα κίνητρα για επενδύσεις σε μέτρα πρόληψης ΔΕΝ λαμβάνουν υπόψη τους την κλιματική αλλαγή ενώ γενικά δεν εφαρμόζονται πολιτικές και μέτρα προσαρμογής, δεν υπάρχουν μηχανισμοί συνεργασίας, διαδικασίες, οδηγίες, συμμετοχή των εμπλεκόμενων φορέων, παρακολούθηση της υλοποίησης (σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης) ούτε ενσωμάτωση στις πολιτικές επιμέρους κλάδων.