Κάπνισμα: η κυβερνητική αποτυχία (ΙΙ)

Στην αξιολόγηση της εφαρμογής του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά του Καπνίσματος, η κυβέρνηση παίρνει επιεικώς κάτω από 1 στα 4 – κάτω από 1 στα 5 αν συνυπολογιστούν και τα αποτσίγαρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Μαΐου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-494)

Τον Σεπτέμβριο του 2020, το Υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε σε ειδική εκδήλωση, παρουσία του Πρωθυπουργού, το «Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος – “Η Υγεία μας ενώνει”». Το σχέδιο περιλάμβανε 4 στόχους κανένας από τους οποίους δεν υλοποιήθηκε! Συγκεκριμένα:

Στόχος Πρώτος: προαγωγή της υγείας και της πρόληψης για να αποτραπεί η έναρξη του καπνίσματος, ειδικά σε νέους από 15 ετών και άνω. Όπως αναφέρθηκε από αυτήν εδώ τη στήλη τον περασμένο μήνα (βλ. ΧΝ 2/4/2024), ακόμη και ο Επικεφαλής της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας για τον έλεγχο του καπνίσματος, καθηγητής Παναγιώτης Μπεχράκης παραδέχτηκε ότι η καπνοβιομηχανία προωθεί την διείσδυση του ηλεκτρονικού τσιγάρου στα παιδιά του Δημοτικού και του Γυμνασίου … «σε αθώα παιδιά των 10, των 12 και των 15 ετών».

Το 2020 το Υπουργείο Παιδείας υποσχέθηκε ότι στο νομοσχέδιο για την «Αναβάθμιση του Σχολείου» θα εντασσόταν από το σχολικό έτος 2020-21 στο υποχρεωτικό, ωρολόγιο πρόγραμμα νηπιαγωγείων, δημοτικών και γυμνασίων θεματικός κύκλος «Ευ ζην» – με επιμέρους θεματικές όπως η πρόληψη από εξαρτήσεις, με πρώτο το κάπνισμα. Δυστυχώς, στον τελικό νόμο κάτι τέτοιο δεν περιλαμβάνεται και όπως γράφαμε την περασμένη εβδομάδα, στην Κρήτη τουλάχιστον, τα σχολεία δεν καλούν τους «Ακαπνίστας» να παρουσιάσουν το εγκεκριμένο από το Υπουργείο Υγείας πρόγραμμα «Μαθαίνω να μην καπνίζω».

Στόχος Δεύτερος: προστασία των μη καπνιστών από το παθητικό κάπνισμα. Είναι γεγονός ότι με τον νέο αντικαπνιστικό νόμο και τα σχετικά πρόστιμα, οι εσωτερικοί χώροι στα περισσότερα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος παραμένουν άκαπνοι, τουλάχιστον μέχρι τα μεσάνυχτα … Ωστόσο, στους ημίκλειστους (από τρεις πλευρές κατ’ ευφημισμό) υπαίθριους χώρους, τα καπνικά προϊόντα δίνουν και παίρνουν ακόμη και από ανήλικους (ηλεκτρονικά, ναργιλέδες) ή πάνω από μικρά παιδιά και βρέφη. Όποιος αμφιβάλει γι’ αυτό, ένας περίπατος αργά το απόγευμα στο λιμάνι των Χανίων και στην παραλία του Κουμ Καπί θα τον πείσει …

Να σημειωθεί εδώ ως ένα ακόμη παράδειγμα η συνεχιζόμενη παραβίαση της αντικαπνιστικής νομοθεσίας στο Νοσοκομείο Χανίων. Που αποδεικνύεται από την ανεξέλεγκτη κατανάλωση καπνικών προϊόντων στα μπαλκόνια αλλά και σε πολλά γραφεία ιατρών. Κυρίως όμως από το στρώμα αποτσίγαρων στον περιβάλλοντα χώρο του κτηρίου. Βέβαια, οι σπάνιοι έλεγχοι από τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας δεν διαπιστώνουν παραβάσεις αφού φαίνεται ότι υπάρχει έγκαιρη προειδοποίηση των καπνιστών (κοινώς «πέφτει σύρμα») …

Στόχος Τρίτος: υποστήριξη στη διακοπή του καπνίσματος. Το ιατρείο διακοπής καπνίσματος στο Νοσοκομείο των Χανίων δεν λειτουργεί εδώ και καιρό. Επιπλέον, το Υπουργείο Υγείας θεωρεί ότι η φαρμακευτική αγωγή που συνταγογράφουν οι ιδιώτες γιατροί για τη διακοπή του καπνίσματος δεν είναι χρήσιμη και εξακολουθεί να μην την υποστηρίζει οικονομικά, αφού τα έξοδα δεν επιστρέφονται όπως για τα άλλα φάρμακα.

Από τα αποτελέσματα της πρόσφατης έρευνας του ανεξάρτητου οργανισμού διαΝέοσις (Τι πιστεύουν οι Έλληνες – μέρος Γ σελ 55), προκύπτει ότι το συνολικό ποσοστό των καπνιστών στην Ελλάδα ανέρχεται σε 41,4%, αφού 5,3% δηλώνουν ότι καπνίζουν «Πάρα πολύ», 16,6% «Πολύ» και 19,5% «Λίγο». Αυτό το ποσοστό συμβαδίζει με τα ευρήματα του τελευταίου σχετικού Ευρωβαρόμετρου (Φεβρουάριος 2021) που μας έβγαζε πρώτους στην ΕΕ με 42% καπνίζοντες (βλ. ΧΝ 6/6/2023) και – μαζί με την διαχρονική πορεία των φορολογικών εσόδων από καπνικά προϊόντα – αποδεικνύει περίτρανα την αποτυχία της κυβερνητικής πολιτικής.

Στόχος Τέταρτος: έλεγχος και ρύθμιση θεμάτων που αφορούν στα νέα προϊόντα καπνού. Οι ρυθμίσεις που έγιναν αφορούσαν κυρίως την εισαγωγή της έννοιας των καπνικών προϊόντων μειωμένης επικινδυνότητας (βλ. ΧΝ 29/9/2020). Πρόκειται για το νέο τέχνασμα της καπνοβιομηχανίας ώστε να προσελκύσει στην εξάρτηση από τη νικοτίνη τον, νεανικό κυρίως, πληθυσμό. Δυστυχώς, κατά τη διατύπωση του νόμου δεν ακούστηκε καμία αντίρρηση από την Επιτροπή των Εμπειρογνωμόνων του Υπουργείου Υγείας για τον έλεγχο του καπνίσματος … με αποτέλεσμα τη σημερινή διάδοση των νέων προϊόντων καπνού στους νέους.

Και το περιβάλλον; Είναι γνωστό ότι τα παραπροϊόντα από το κάπνισμα κλασσικών, ηλεκτρονικών και θερμαινόμενων τσιγάρων (αποτσίγαρα και φίλτρα) έχουν σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Γι’ αυτό και αποτελούν αντικείμενο της ευρωενωσιακής πολιτικής για τον περιορισμό των πλαστικών (Οδηγία 2019/904, που έχει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία με το Νόμο 4736/2020).

Όμως, η εφαρμογή του σχετικού νόμου έχει καθυστερήσει από τον Ιανουάριο του 2023. Συγκεκριμένα 1) δεν έχει συσταθεί Συλλογικό Σύστημα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΣΕΔ) για τα αποτσίγαρα και τα φίλτρα, 2) δεν έχει καταρτιστεί το τριετές πρόγραμμα καθαρισμού πανελλαδικής εμβέλειας, και 3) δεν έχει προχωρήσει η κατάρτιση, οργάνωση και υλοποίηση των σχετικών προγραμμάτων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των καταναλωτών (αρμοδιότητας από Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης – ΕΟΑΝ – και Υπουργείου Περιβάλλοντος). Ο ΕΟΑΝ περιμένει την έκδοση σχετικής Κοινής Υπουργικής Απόφασης, για την οποία γίνονται διαβουλεύσεις με την καπνοβιομηχανία, η οποία – σύμφωνα με το νόμο – πρέπει να επωμιστεί το κόστος του καθαρισμού και των προγραμμάτων ενημέρωσης.

Σήμερα στα Χανιά, η κατάσταση παραμένει λίγο-πολύ εκεί που την είχαμε αφήσει το 2020, όταν ο Σύλλογος «Ακαπνίστας» μέσα σε μιάμιση ώρα συνέλεξε 6.000 αποτσίγαρα από την Πύλη της Άμμου μέχρι το Δημοτικό Κήπο. Τα αποτσίγαρα παραδόθηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο που δεσμεύτηκε να τοποθετήσει πινακίδες σε όλες τις παιδικές χαρές (εγκαταστάθηκαν αλλά μερικές μουντζουρώθηκαν στη συνέχεια) και να ξεκινήσει τη συλλογή αποτσίγαρων με ειδικές ψηφοδόχες (εγκαταστάθηκαν μόνο δύο). Ωστόσο, ακόμη δρόμοι και πλατείες είναι γεμάτες αποτσίγαρα ...

Η στήλη γιορτάζει!

Ένας σύντομος απολογισμός της 10ετούς αρθρογραφίας για θέματα προστασίας από ατυχήματα και καταστροφές …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-452)

Όλα ξεκίνησαν τις αρχές του 2010. Ήμουν τότε εγκατεστημένος στις Βρυξέλλες, αλλά διάβαζα καθημερινά μέσω διαδικτύου τη στήλη «Στα πεταχτά» του (μετέπειτα) καλού φίλου Βαγγέλη Κακατσάκη. Στις αρχές του 2010 έκανα ένα διαδικτυακό σχόλιο στο πρωτοχρονιάτικο άρθρο του και ο Βαγγέλης με προσκάλεσε να τα πούμε από κοντά την επόμενη φορά που θα βρισκόμουν στα Χανιά.

Η συνάντηση έγινε μερικούς μήνες αργότερα στο καφενείο του Δημοτικού Κήπου και εκεί, μετά από μια μεγάλη κουβέντα, ο Βαγγέλης μου πρότεινε να γράφω στα Χανιώτικα Νέα, πρόταση που αποδέχτηκε ο ιδρυτής και επί χρόνια εκδότης των ΧΝ Γιάννης Γαρεδάκης. Έτσι, την Παρασκευή 21 Ιανουαρίου 2011 δημοσιεύτηκε στην καλύτερη ελληνική περιφερειακή εφημερίδα το πρώτο άρθρο μου στη νέα στήλη «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα».

Ιεράρχηση των κινδύνων. Η 10ετής αυτή αρθρογραφία στηρίχτηκε πάντα σε επιβεβαιωμένες στατιστικές αλλά και σε αξιόπιστη διεθνή βιβλιογραφία, καθώς και στις απόψεις Ελλήνων και ξένων εμπειρογνωμόνων. Στόχος ήταν πάντα η καλύτερη ενημέρωση των πολιτών, έτσι ώστε να μπορούν να πάρουν τα καταλληλότερα μέτρα για την αυτοπροστασία τους. Με επίκεντρο πάντα την πρόληψη αλλά και την ετοιμότητα για την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών.

Όπως έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη, οι κίνδυνοι κατά της ζωής, της υγείας και της περιουσίας μας κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες. Στην πρώτη ανήκουν οι κίνδυνοι που επιβαρύνουν τη ζωή και την υγεία προκαλώντας θανάτους και αναπηρίες. Οι στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) δείχνουν ότι οι σημαντικότεροι πραγματικοί κίνδυνοι αυτής της κατηγορίας είναι οι καρδιαγγειακές παθήσεις, οι νεοπλασίες (καρκίνοι), οι ασθένειες του αναπνευστικού, οι ασθένειες του πεπτικού και του ουρογεννητικού, οι τραυματισμοί και οι νευροψυχιατρικές παθήσεις.

Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι κίνδυνοι που πλήττουν κυρίως περιουσίες, προκαλώντας μεγάλες υλικές ζημιές αλλά λίγα σχετικά θύματα. Φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές, και επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα όπως καταιγίδες, καύσωνες, κύματα ψύχους κλπ.), μεγάλα τεχνολογικά ατυχήματα (σε μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις ή κατά την μεταφορά επικίνδυνων ουσιών), ατυχήματα σε πυρηνικούς σταθμούς, θαλάσσια ρύπανση από ναυάγια κλπ. Εδώ εντάσσονται και οι καταστροφικές επιπτώσεις που έχουν στους πολίτες οι οικονομικές κρίσεις.

Τέλος στην τρίτη κατηγορία εντάσσονται οι κίνδυνοι που θεωρούνται σημαντικοί από την κοινή γνώμη, χωρίς να επιβεβαιώνεται η σοβαρότητά τους από τις στατιστικές, όπως π.χ. οι περιοδικά προβαλλόμενες προφητείες για επερχόμενες καταστροφές του κόσμου, ο αστικός μύθος περί αεροψεκασμών και η διόγκωση της υποτιθέμενης απειλής που αποτελούν οι μετανάστες.

Μεγάλη σημασία για την προστασία έχει η έννοια της τρωτότητας, δηλαδή η πιθανότητα απωλειών (θύματα ή ζημίες) για κάθε είδους απειλής. Η τρωτότητα μπορεί να μειωθεί με τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης ή μετριασμού των επιπτώσεων του επικίνδυνου γεγονότος (π.χ. με εμβολιασμούς, αντισεισμικές κατασκευές, αντιπλημμυρικά έργα, εφαρμογή προτύπων ασφάλειας). Έτσι, μπορούμε να μειώσουμε την επικινδυνότητα (risk) δηλαδή τις αναμενόμενες απώλειες (θύματα ή ζημιές).

Κλειδί η ενημέρωση. Το βασικό συμπέρασμα της διεθνούς δεκαετίας που οργάνωσε ο ΟΗΕ για τη μείωση των φυσικών καταστροφών είναι ότι «η πρόληψη αρχίζει με την ενημέρωση!». Επισημαίνεται ο ιδιαίτερος ρόλος του σχολείου ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Κατά τη δεκαετία του 1980 οι πετυχημένες ενημερωτικές εκστρατείες του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) στα σχολεία είχαν ευρύτερες θετικές επιπτώσεις αφού σε περιπτώσεις μεταγενέστερων σεισμών τα παιδιά καθοδηγούσαν τους γονείς …

Είναι επίσης γνωστό ότι το κάπνισμα, μια από τις κύριες αιτίες επιβάρυνσης της υγείας (καρδιαγγειακά, νεοπλασίες, ασθένειες του αναπνευστικού, του πεπτικού και του ουρογεννητικού) αντιμετωπίζεται επιτυχώς με ενδυνάμωση του χαρακτήρα των παιδιών στις μικρές ηλικίες έτσι ώστε να έχουν τη δύναμη να αντισταθούν στον πειρασμό όταν η «παρέα» αρχίσει να τους πιέζει να καπνίσουν για πρώτη φορά.

Άλλη σημαντική απειλή αποτελούν οι τραυματισμοί, ιδίως από τα τροχαία, οι οποίοι αποτελούν τις κύριες αιτίες θανάτου και αναπηρίας παιδιών, εφήβων και νέων. Οι αιτίες των τροχαίων είναι γνωστές. Η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος, η χρήση κινητού και η υπνηλία κατά την οδήγηση, η μη χρήση ζώνης, η επιθετική οδήγηση αλλά και η κακή κατάσταση οδικού δικτύου και οχήματος. Έχει αποδειχτεί σε πολλές χώρες ότι όλες αυτές οι αιτίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με σωστή και διαρκή ενημέρωση, καλύτερη εκπαίδευση των οδηγών αλλά και βελτίωση υποδομών και σωστή αστυνόμευση.

Παρελθόν και μέλλον. Αυτά τα 10 χρόνια έχουμε αναφερθεί διεξοδικά στα μέτρα πρόληψης όλων των παραπάνω κινδύνων. Τονίσαμε την αξία των εμβολιασμών, την σπουδαιότητα της κατάρτισης σχεδίων επιχειρηματικής συνέχειας καθώς και τα μυστικά της ανθεκτικότητας – αισιοδοξία, ζωή με νόημα, εφευρετικότητα.

Μιλήσαμε για τους «λαχανόκηπους της κρίσης». Για κατάθλιψη και εξουθένωση. Για ψευδείς ειδήσεις και τους κινδύνους από την κακή χρήση του διαδικτύου. Για τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων (112) και την έγκαιρη προειδοποίηση σε περιπτώσεις εξελισσόμενων και επικείμενων καταστροφών. Για τον ρόλο των εθελοντών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φυσικά για τον κορωνοϊό καθώς και για πολλά άλλα …

Στο προσωπικό μου ιστολόγιο alevantis.blogspot.com έχω αναρτήσει όλα μου τα άρθρα στα Χανιώτικα Νέα, τα ένθετα για την «Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών» στις εκπομπές στον Αθήνα 984 και στον Γαύδος 888, καθώς και κάποιες συνεντεύξεις. Ελπίζω, οι εκπαιδευτικοί όλων των βαθμίδων να βρουν εκεί πλούσιο υλικό για δράσεις ευαισθητοποίησης των μαθητών τους σε θέματα πρόληψης και προστασίας. Αλλά και οι γονείς και οι παππούδες …

Στο άμεσο μέλλον αποφάσισα να επικεντρωθώ στη συγγραφή μερικών αναμνήσεων από τις περιπέτειές μου στις Βρυξέλλες, στην μετάφραση ενός σημαντικού βιβλίου για τις σέχτες και (κατά προτροπή του Βαγγέλη Κακατσάκη) στην έκδοση μιας επιλογής από τα άρθρα μου στα Χανιώτικα Νέα. Γι’ αυτό, το σημερινό είναι το τελευταίο εβδομαδιαίο άρθρο. Θα συνεχίσουμε βέβαια την επικοινωνία σε μηνιαία βάση κάθε πρώτη Τρίτη του μήνα.

Ευχαριστώντας θερμά όλο το προσωπικό της εφημερίδας για την άψογη 10ετή συνεργασία, εύχομαι σε όλους και όλες να πετύχουμε την ελαχιστοποίηση, αν όχι τον μηδενισμό, των δυσμενών επιπτώσεων από ατυχήματα και καταστροφές!

Λέω σας με μαντινάδες, κόψετε τις κουζουλάδες!

Φίλοι, φοβάστε το σεισμό, και τρέμετε την κρίση,
κι από το κάπνισμα μαθές πάτε κι απ' το μεθύσι!
Το κάπνισμα γιατί χαλά πνευμόνια και καρδιές,
κι οι τσικουδιές σκοτώνουνε με στραβοτιμονιές.
Κι άμα μιλάς στο κινητό την ώρα π' οδηγείς,
είναι σα να πιες τσικουδιές χίλιες και δεκατρείς!
Ο έξυπνος αν τάχει πιει αφήνει το τιμόνι,
σε κάποιον που ’χει πιεί νερό, γκαζόζα με λεμόνι.

Στα κοπελάκια δείχνομε τι είναι ασφαλές,
στη στράτα, στο χωράφι μας, στο σπίτι, στις ελιές!
Ο έξυπνος δεν είναι αυτός που κάνει το γενναίο,
αλλά εκείνος που θωρεί μην τύχει το μοιραίο!

Θα το ξαναθυμίσουμε, και θα το ξαναπούμε,
γιατί οι περισσότεροι φαίνεται λησμονούνε.
Το πρώτο και σημαντικό είναι να μην ξεχνούμε,
να κόψομε το κάπνισμα για να ευημερούμε.
Να τρώμε λίγα λιπαρά, πολύ να περπατούμε,
Πίεση, βάρος, ζάχαρο να παρακολουθούμε.
Φρούτα πολλά, λαχανικά μα λίγες τσικουδιές,
αυτά προσθέτουν στη ζωή εννιά χρόνια μαθές!
Ένα τσεκ-απ να κάνουμε την κάθε διετία,
κι απ’ τω γιατρώ τση συμβουλές θα έχουμε υγεία.

Η Κρήτη και οι Κρητικοί θέλω ασφαλείς να είστε
κι όλα τα ατυχήματα να τα εκμηδενίστε!
(ΧΝ 6/6/2012, 10/9/2013)

Μερικά διδάγματα του 2020

Υπερπηδούμε ανυπέρβλητες δυσκολίες με τη βοήθεια της επιστήμης αλλά κινδυνεύουμε από λαϊκιστές ηγέτες και απερίσκεπτους πολίτες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Δεκεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-449)

Θεωρώ το 2020 μια χρονιά γεμάτη διδάγματα. Επίπονα διδάγματα, τα οποία δυστυχώς κόστισαν πολλές ανθρώπινες ζωές (περίπου 1,8 εκατομμύρια παγκοσμίως και πάνω από 4,5 χιλιάδες στην Ελλάδα). Θα τα αξιοποιήσουμε άραγε στο μέλλον ή θα επιστρέψουμε στις παλιές μας συνήθειες του ωχαδερφισμού και της απαξίωσης;

Πολιτική προστασία και εμπειρογνώμονες. Κατά τη γνώμη μου, η αντιμετώπιση της καταστροφικής επέλασης της πανδημίας έδειξε τη μεγάλη σημασία που έχουν δύο στοιχεία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων με βάση τις εισηγήσεις των ειδικών. Κι ο κεντρικός ρόλος της Πολιτικής Προστασίας για τον συντονισμό και την εποπτεία της αντίδρασης της Πολιτείας.

Η εμπλοκή του ίδιου του Πρωθυπουργού στην καθημερινή λήψη των αποφάσεων έδειξε και κάτι ακόμη. Ότι η Πολιτική Προστασία αποτελεί θεμελιώδη και επιτελική λειτουργία της Πολιτείας. Η οποία θα πρέπει να υπάγεται απευθείας στον Πρωθυπουργό και στην οποία θα πρέπει να ανατεθεί και ο σχεδιασμός την πρόληψης και της αντιμετώπισης και άλλων μεγάλων «πληγών» της χώρας όπως τα τροχαία, οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές αλλά και θανατηφόρων επιδημιών όπως το κάπνισμα.

Ανθρώπινη αδυναμία και η δύναμη της επιστήμης. Ο νέος κορωνοϊός μας έδειξε ότι αν και παντοδύναμοι «άρχοντες του κόσμου» αρκεί ένα διαβολάκι με μέγεθος μόλις 50 νανόμετρα (50 εκατομμυριοστά του χιλιοστού) για να μας υπενθυμίσει ότι είμαστε ευάλωτες σακούλες κρέας με λίγους νευρώνες που βαυκαλιζόμαστε μέσα στις αυταπάτες μας. Μάλιστα, μέσα σε λίγες εβδομάδες πέτυχε να μειώσει τη ρύπανση λόγω περιορισμού των μετακινήσεων, να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και να μας κλείσει στα σπίτια μας.

Ευτυχώς, η ανθρωπότητα κινητοποιήθηκε άμεσα για να αντιμετωπίσει αυτήν την πρωτόγνωρη απειλή. Η επιστημονική κοινότητα αξιοποίησε τα καταπληκτικά σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης και ανασύνθεσης του γονιδιώματος που διαθέτει. Κυβερνήσεις και υπερεθνικοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, διέθεσαν κονδύλια αρκετών δισεκατομμυρίων σε μια προσπάθεια που θύμιζε τα προγράμματα Μανχάταν (κατασκευή ατομικής βόμβας) και Απόλλων (αποστολή ανθρώπων στο φεγγάρι).

Το αποτέλεσμα είναι να επιτευχθεί κάτι, το οποίο φάνταζε ακατόρθωτο πριν λίγους μήνες. Σήμερα πια, διαθέτουμε – χάρις σε ένα ζευγάρι μεταναστών τουρκικής καταγωγής και έναν θεσσαλονικιό – ένα αποτελεσματικό εμβόλιο που σε άλλες εποχές θα απαιτούσε κατά μέσον όρο μια δεκαετία! Γιατί, όπως είπε κι ο Νίκος Καζαντζάκης, «Υπάρχει στον κόσμο τούτον ένας μυστικός νόμος — αν δεν υπήρχε, ο κόσμος θα ’ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος — σκληρός κι απαραβίαστος: το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».

Άφεριμ εφέντη μ’. Όσο κι αν φανεί παράξενο πιστεύω ότι οι ενέργειες της Τουρκίας την χρονιά που πέρασε αποδείχτηκαν εξαιρετικά θετικές όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Δύση γενικότερα. Η Ελλάδα άρχισε να κατανοεί ότι μόνο με την διαμόρφωση ευρύτερων συμμαχιών στην περιοχή μας και πέρα από αυτήν είναι δυνατόν να ελεγχθεί η νεοοθωμανική επεκτατική πολιτική της Άγκυρας.

Η επιταχυνόμενη ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο, σε συνδυασμό με την επιβολή σημαντικών κυρώσεων στην τουρκική πολεμική βιομηχανία, δείχνουν ότι η Ελλάδα αποκτά πρωτεύοντα ρόλο στην περιοχή. Παράλληλα, το γεγονός ότι και η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να ασχολείται όλο και περισσότερο με το νέο «ανατολικό ζήτημα», θα οδηγήσει κατά τη γνώμη μου, αργά ή γρήγορα, στη διαμόρφωση μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας.

Παρόλο που τα βραχυπρόθεσμα οικονομικά συμφέροντα ορισμένων Ευρωπαϊκών χωρών βάζουν τροχοπέδη σε μιάν αυστηρότερη πολιτική έναντι του ανατολικού μας γείτονα, πιστεύω ότι όσοι μελετήσουν σοβαρά την ιστορία (ιδίως εκείνη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), θα καταλάβουν το βαθύτερο νόημα της παροιμίας «Έκανες τον τούρκο φίλο; Κράτα ένα κομμάτι ξύλο!». Στην περίπτωσή μας αυτό σημαίνει ενίσχυση των εξοπλισμών μας με αγορά νέων υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων.

Λαϊκιστές και αντικοινωνικές συμπεριφορές. Η χρονιά που τελειώνει μας έδειξε τους κινδύνους που εγκυμονεί η άνοδος στην εξουσία αδίστακτων και αμόρφωτων λαϊκιστών. Ο απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο αλλοπρόσαλλος πρωθυπουργός της Βρετανίας, ο ανεκδιήγητος πρόεδρος της Βραζιλίας αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Οι αποφάσεις τους είχαν καταστρεπτικά αποτελέσματα για τους λαούς, που τους πίστεψαν και τους ανέθεσαν την διακυβέρνηση.

Ωστόσο, παράλληλα με κάποιους ηγέτες κατώτερους των περιστάσεων, δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε και ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό απερίσκεπτων πολιτών, οι οποίοι με την στάση τους συνέβαλαν στην εξάπλωση της πανδημίας και στον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.

Δυστυχώς, τέτοιοι ανεπίδεκτοι μαθήσεως άνθρωποι υπάρχουν σε όλες τις χώρες του πλανήτη. Αγνοώντας τις συστάσεις των ειδικών δεν φορούν μάσκα, οργανώνουν πάρτι στα κρυφά, αντιμετωπίζουν βίαια τους συμπολίτες τους που έχουν άλλο χρώμα, σεξουαλικό προσανατολισμό ή θρησκεία. Και πιστεύοντας στα ψέματα κάποιων λαϊκιστών ψηφίζουν χωρίς επίγνωση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων των επιλογών τους.

Ευχές για το 2021. Αγαπητοί αναγνώστες εύχομαι το 2021 να αξιοποιήσουμε τα διδάγματα της χρονιάς που πέρασε. Ο Νέος Χρόνος να φέρει σε όλους, περισσότερη Υγεία, Αλυπία και Όμορφα Αισθήματα. Μαζί με φώτιση για να κατανοούμε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των επιλογών και των καθημερινών μας πράξεων.

Σκέψεις για την εθνική μας γιορτή

Σε τι πρέπει να λέμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι» κάθε μέρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-396)

Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές την παραμονή της ημέρας του Όχι, αναλογίζομαι τι θα έλεγα στα νέα παιδιά αν μου ανέθεταν να εκφωνήσω τον πανηγυρικό της ημέρας. Όχι απαραίτητα σε κάποια πλατεία κατά την κατάθεση των στεφάνων, όπου ακόμη κι αν λειτουργούν καλά τα μεγάφωνα, λίγοι δίνουν σημασία στον ομιλητή. Αλλά γύρω από μια προσκοπική πυρά, σε μια τάξη με λίγους μαθητές, σε μια παρέα …

Θυμάμαι στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού σχολείου που είχα την τιμή και την ευκαιρία να έχω έναν φωτισμένο δάσκαλο. Ο Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός το 1940 και στην Αλβανία είχε χάσει το πόδι του από κρυοπαγήματα. Κυκλοφορούσε με ξύλινο πόδι και μπαστούνι. Και συμπλήρωνε συχνά το μάθημα με ιστορίες από το μέτωπο. Ιστορίες, που θύμιζαν το «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» του Οδυσσέα Ελύτη.

Μετά, γνώρισα τον μακαρίτη τον πεθερό μου, Μανώλη Ι. Σταγάκη. Κι αυτός είχε πολεμήσει στην Αλβανία. Όπου και τραυματίστηκε βαριά από θραύσμα οβίδας. Ευτυχώς δεν σκοτώθηκε επειδή είχε διπλώσει σωστά την κουβέρτα και τα υπόλοιπα πράγματά του στο σακίδιο του. Μάλιστα, ως περήφανος Κρητικός δεν καταδέχτηκε ποτέ να ζητήσει την αναπηρική σύνταξη που δικαιούνταν από την πολιτεία. Γιατί δεν τον απασχολούσε τι θα έκανε η πατρίδα γι’ αυτόν αλλά τι θα έκανε αυτός για την πατρίδα.

Θυμάμαι ακόμη την ιστορία του Κωνσταντινουπολίτη πρώτου ξαδέλφου της μητέρας μου. Ο Νίκος Λεμπεσόπουλος, ήλθε νεότατος στην Ελλάδα, κατατάχτηκε εθελοντής στο στρατό και αφού πολέμησε στην Αλβανία, γύρισε στην Αθήνα με τα πόδια … Όπου έφτασε με μια τεράστια γενειάδα και γεμάτος ψείρες! Πολλοί άλλοι Έλληνες της διασποράς ήλθαν και πολέμησαν ενώ πολλοί θυσιάστηκαν για την πατρίδα αν και γεννημένοι και μεγαλωμένοι στο εξωτερικό.

Τέτοιες ιστορίες θα έλεγα στα παιδιά. Και θα τους ζητούσα να μου διηγηθούν κι αυτά τι θα είχαν ακούσει για τους παππούδες και τους πατεράδες τους. Για τους αφανείς ήρωες που πολέμησαν «δια την Πατρίδα, τας γυναίκας και τα παιδιά τους και τας ιεράς παραδόσεις». Θα τους έλεγα ακόμη ότι όταν επισκέφτηκα το σπίτι του Ιωάννη Μεταξά είδα και την πολυθρόνα στην οποία κάθισε ο Ιταλός πρέσβης που μετέφερε στις 3 το πρωί το ιταμό ιταλικό τελεσίγραφο.

Όμως θα πήγαινα την κουβέντα και λίγο παραπέρα. Τι σημαίνει να είναι κανείς πατριώτης σήμερα; Μήπως να παθιάζεται με την διεκδίκηση της ελληνικότητας της Μακεδονίας ή με την μεγάλη ιδέα της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης; Μήπως να είναι έτοιμος να βιαιοπραγήσει εναντίον προσφύγων και μεταναστών ζητώντας την απομάκρυνσή τους για να μην αλλοιωθεί η σύσταση του πληθυσμού; Ή μήπως να καταφέρεται εναντίον των Ευρωπαίων πιστεύοντας ότι ευθύνονται για την τελευταία χρεωκοπία της χώρας;

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που γνώρισε από κοντά την εθνική καταστροφή των απελάσεων των Ελλήνων της Πόλης κατά την δεκαετία του 1960. Γι’ αυτό και δακρύζω κάθε φορά που βλέπω την ταινία «Πολίτικη κουζίνα». Μου θυμίζει πραγματικές καταστάσεις και συναισθήματα. Γιατί πατριωτισμός δεν είναι μόνο να παθιάζεσαι με κάποιες φανταστικές μελλοντικές νίκες και κατακτήσεις. Αλλά και να αναλογίζεσαι τις αιτίες κάθε περασμένης ήττας …

Τι ώθησε τους Έλληνες ανεξαρτήτως κόμματος αλλά και τους ομογενείς να πολεμήσουν με αυτοθυσία στον πόλεμο του 1940-41; Τι τους ένωσε έτσι που να καταφέρουν περίτρανες νίκες στο Αλβανικό μέτωπο; Κατέθεσαν τα όπλα μόνον όταν, μετά την κατάρρευση της Σερβίας περικυκλώθηκαν από τις γερμανικές δυνάμεις! Και μετά από μιάν ομολογουμένως ηρωική Εθνική Αντίσταση, τι τους έσπρωξε σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος δυστυχώς υποβόσκει μέχρι σήμερα με άλλη μορφή;

Η απάντηση βρίσκεται στον ίδιο τον Εθνικό μας Ύμνο, τον οποίο λίγοι φαίνεται να έχουν μελετήσει. Η δολερή Διχόνοια. Η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με βάση εθνικούς στόχους. Η αχρεία φιλοσοφία του «ό,τι φάμε κι ό,τι πιούμε …», του «ωχαδελφισμού» και «ήσσονος προσπάθειας». Και φυσικά η κομματικοποίηση κάθε πτυχής της δημόσιας ζωής με προσοδοθηριακούς και κερδοσκοπικούς στόχους.

Πάντα η νίκη αν ενωθείτε, πάντα εσάς θ’ ακολουθεί, μας υπενθυμίζει ο Διονύσιος Σολωμός στον Εθνικό μας Ύμνο. Κάτι που έχει αποδειχτεί στην πράξη κατ’ επανάληψη κατά την πολύχρονη ιστορία μας. Όπως έχει αποδειχτεί και το αντίθετο. Αν κινδυνεύουμε λοιπόν, κινδυνεύουμε πρωτίστως από την διχόνοια που μας εμποδίζει να ασχοληθούμε με την προστασία της πατρίδας μας.

Ας σκεφτούμε λοιπόν πόσο πατριώτες είμαστε κάθε φορά που ετοιμαζόμαστε να πετάξουμε τα σκουπίδια μας στη φύση. Όταν βρωμίζουμε τις θάλασσες και τα ποτάμια μας. Όταν οδηγούμε επικίνδυνα χωρίς ζώνη και κράνος αγνοώντας τα όρια ταχύτητας και τα σήματα του ΚΟΚ. Μα και όταν διευκολύνουμε την κατανάλωση οινοπνευματωδών από ανήλικους. Πόσο πατριώτες είμαστε όταν πυροβολούμε άσκοπα στον αέρα βάζοντας σε κίνδυνο τους συμπολίτες μας. Ή όταν βάζουμε φωτιά από αμέλεια στο δάσος.

Είμαστε άραγε πατριώτες όταν δεν σεβόμαστε τα μνημεία που μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Όταν δεν φροντίζουμε να μάθουμε σωστά την γλώσσα, την ιστορία και την κληρονομιά μας. Όταν ωθούμε τους νέους μας στην ανεργία και την ξενιτιά. Όταν δεν σεβόμαστε τον ξένο, εμείς οι απόγονοι εκείνων που λάτρευαν τον Ξένιο Δία;

Στο χέρι μας είναι να πούμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι». Όχι «μια μέρα» όπως λέει ο ποιητής. Αλλά κάθε μέρα …

Τι χώρα ονειρεύομαι …

Με σεβασμό προς τους ανθρώπους και το περιβάλλον, χωρίς σκουπίδια και εξαρτήσεις, με κριτικό πνεύμα και πιο πολύ «εμείς» αντί για «εγώ»
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-394)

Στις 28 Αυγούστου 1963, ο αμερικανός πάστορας και ακτιβιστής Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφώνησε τον περίφημο λόγο του «Έχω ένα όνειρο …» (I have a dream) που το 1999 κατατάχτηκε ως η σημαντικότερη αμερικανική ομιλία του 20ου αιώνα. Το όνειρο του Κινγκ ήταν μια χώρα χωρίς φυλετικές διακρίσεις, χωρίς ρατσιστές, μια χώρα που να αποτελεί όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης.

Αυτή η ομιλία ήταν στη σκέψη μου τις τελευταίες μέρες καθώς συμμετείχα σε μια κίνηση ενημέρωσης πολιτικών και πολιτών για τα προβλήματα της προταθείσας νέας αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Αλήθεια, τι όνειρα έχουμε για την Ελλάδα του αύριο; Τι χώρα θέλουμε να αφήσουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας; Θέλουμε να ζούνε ευτυχισμένα, αυτάρκη και αισιόδοξα; Θέλουμε να κουβεντιάζουν «ἥσυχα κι ἁπλά»; Τα θέλουμε απαλλαγμένα από εξαρτήσεις και με αναπτυγμένη την κριτική τους σκέψη;

Ονειρεύομαι μια χώρα όπου τα κόμματα δεν θα λειτουργούν ως σέχτες κάποιων παρωχημένων ιδεολογιών αλλά ως φορείς μιας κυβέρνησης του λαού, από τον λαό και για τον λαό. Μιαν Ελλάδα όπου όσοι ασχολούνται με τα κοινά θα φροντίζουν για το κοινό καλό και όχι για τα δικά τους ιδιωτικά ή συντεχνιακά συμφέροντα.

Ονειρεύομαι μια χώρα της οποίας οι πολίτες να σέβονται τους συμπολίτες τους, ιδίως τους πιο ανήμπορους. Που σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και δεν χρειάζονται αυστηρές ποινές για να μην εμποδίζουν τα αναπηρικά αμαξίδια, τα καροτσάκια των μωρών και τους ηλικιωμένους να κυκλοφορούν χωρίς εμπόδια.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα όπου όλοι θα σέβονται και θα φροντίζουν το περιβάλλον, όχι μόνο με εξορμήσεις καθαρισμού σε δάση και παραλίες, αλλά πρωτίστως φροντίζοντας να μην πετούν σκουπίδια, μπάζα, αποτσίγαρα, στρώματα και κάθε είδους απόβλητα.

Ονειρεύομαι μια χώρα που θα φροντίζει να διδάσκει στα παιδιά της πώς να αποφεύγουν κάθε είδους εξαρτήσεις από το κάπνισμα, το αλκοόλ και τα ναρκωτικά, μέχρι το τζόγο και άλλες υπερβολές (διαδίκτυο, εργασία, σεξ, αιρέσεις, φαγητό). Που θα έχουν αναπτύξει κριτικό πνεύμα για να ξεχωρίζουν την αλήθεια από το ψέμα και να μην γίνονται τυφλά όργανα διάφορων δημαγωγών.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα χωρίς ρατσιστές αλλά με πολίτες που θα σέβονται την διαφορετικότητα όσον αφορά την ταυτότητα του φύλου, το χρώμα της επιδερμίδας, την θρησκεία, την φυλή. Μια χώρα όπου όλοι θα σέβονται τους νόμους γιατί αυτοί θα έχουν συνταχθεί με πνεύμα δικαιοσύνης και θα εφαρμόζονται ισότιμα σε όλους τους πολίτες χωρίς εξαιρέσεις.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα όπου όλοι οι πολίτες θα απολαμβάνουν υψηλής ποιότητας προστασίας από ατυχήματα και καταστροφές. Με υπηρεσίες επειγόντων που θα επεμβαίνουν ταχύτατα (το πολύ σε 10 λεπτά σε αστικές και σε 20 λεπτά σε αγροτικές περιοχές) σε όλη τη χώρα. Με πλήρως εξοπλισμένα, στελεχωμένα και καθαρά νοσοκομεία.

Ονειρεύομαι μια χώρα όπου το τίμημα της διαφθοράς θα είναι τόσο ακριβό ώστε κανείς να μην διανοείται να λαδώσει ή να κλείσει επιβλαβείς για το κοινωνικό σύνολο συμφωνίες κάτω από το τραπέζι.

Μιαν Ελλάδα με παιδεία που να προωθεί κάθε παιδί ανάλογα με τα προσόντα του. Που θα διδάσκει βασικές γνώσεις οικονομίας, διαχείρισης και αγωγής του πολίτη αλλά και τρόπους διατήρησης της υγείας, καθώς και αυτοπροστασίας από καθημερινά ατυχήματα και μεγαλύτερες καταστροφές.

Ονειρεύομαι μια χώρα χωρίς σκουπίδια, με τουρισμό για περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες, που θα έχει λύσει το πρόβλημα της ιστορικής της ταυτότητας και δεν θα έχει συμπλέγματα κατωτερότητας έναντι των υπόλοιπων λαών.

Ονειρεύομαι μια χώρα φιλική προς τους σωστούς επιχειρηματίες και εχθρική προς τους απατεώνες. Με απλό και κατανοητό φορολογικό σύστημα και διαδικασίες παραγωγής πλούτου. Μια Ελλάδα ενεργειακά ανεξάρτητη με βάση τις ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση ενέργειας.

Μια Ελλάδα δημοκρατική που θα σέβεται και θα ακούει τους πολίτες της, που θα την σέβονται παγκοσμίως λόγω του ηθικού της αναστήματος και θα την θεωρούν παράδειγμα προς μίμηση για την διαχείριση των κοινών, την ηλεκτρονική της διακυβέρνηση, την ευζωία και την ευημερία των κατοίκων της.

Μια Ελλάδα με δυνατή βιολογική γεωργία, με ανανεωνόμενα ιχθυαποθέματα, με δυνατή παιδεία σε συγκεκριμένους τομείς, που θα έχει διατηρήσει την ηγετική της θέση στην παγκόσμια ναυτιλία. Μια Ελλάδα του «εμείς» και όχι του «Εγώ».

Μήπως όλα αυτά είναι μια ουτοπία; Με τους σωστούς ηγέτες που θα εμπνεύσουν ομοψυχία στους πολίτες και θα εργαστούν για το κοινό συμφέρον και όχι για την πάρτη τους, μια τέτοια Ελλάδα είναι δυνατή μέσα σε 10 με 15 χρόνια. Πόσοι από εμάς την θέλουν; Και πόσοι είναι έτοιμοι να βάλουν «πλάτη» για να κληροδοτήσουμε μια τέτοια χώρα στις επόμενες γενιές;

Απολογισμός του 2017

Ανασκόπηση των άρθρων που δημοσιεύτηκαν σε αυτή τη στήλη για λιγότερο πόνο από άγνοια, απροσεξία, κακές συνήθειες, ή και αδιαφορία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιανουαρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-314)

Ας αρχίσουμε με την ευχή ο Νέος Χρόνος να είναι γεμάτος σωφροσύνη, ηρεμία και έμπρακτη αλληλεγγύη προς τον «πλησίον». Κι αντί ευχής για Υγεία, ας ευχηθούμε πρώτα απ’ όλα να αλλάξουμε όσες καθημερινές συνήθειες επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την Υγεία μας! Θυμηθείτε: κάθε νέα χρονιά, κάθε νέα ημέρα είναι μια ακόμη ευκαιρία για νέα αρχή, για αλλαγή πορείας, για νέες αποφάσεις και για νέους στόχους. Γιατί κάθε καινούργια μέρα είναι και η πρώτη μέρα της υπόλοιπης ζωής μας!

Ποιο είναι άραγε το μήνυμα που προσπαθεί να περάσει αυτή εδώ η στήλη; Πολύ απλά η πρόληψη ατυχημάτων και καταστροφών, η προστασία της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας και ο περιορισμός του ανθρώπινου πόνου που οφείλεται σε άγνοια, απροσεξία, κακές συνήθειες, ή και σε αδιαφορία. Κάνοντας λοιπόν έναν απολογισμό του χρόνου που πέρασε ας ξεφυλλίσουμε όλα τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν στη στήλη αυτή το 2017, σταχυολογώντας τα χρησιμότερα …

Ξεκινήσαμε με τα τροχαία και τα μέτρα που παίρνει το Βέλγιο για την πρόληψή τους. Νυκτερινά λεωφορεία για τις γιορτές, νηφάλιοι οδηγοί, μείωση των ορίων ταχύτητας σε συνδυασμό με αυστηρότερα πρόστιμα. Και τέλος συστήματα σύντομης στάθμευσης έξω από φαρμακεία, τράπεζες, περίπτερα και άλλα καταστήματα. Στα τροχαία αναφερθήκαμε κατ’ επανάληψη και κατά τη διάρκεια του έτους αφού αυτή η μάστιγα οφείλεται κυρίως στην ανωριμότητα των ελλήνων οδηγών.

Αναλύσαμε τις αρμοδιότητες του κράτους για να δούμε αν και πως μπορεί να υλοποιηθεί η υπόσχεση για λιγότερο κράτος και καταλήξαμε στο συμπέρασμα πως το ζητούμενο πρέπει να είναι καλύτερο και αποτελεσματικότερο κράτος. Μάλιστα, αυτό δεν το εξειδικεύσαμε μόνο στον τομέα της προστασίας του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές αλλά συγκρίναμε και τις διαδικασίες έκδοσης άδειας οδήγησης και πινακίδων κυκλοφορίας μεταξύ Βελγίου και Ελλάδας για να δείξουμε το υπερβολικό κόστος, την κακή εξυπηρέτηση του πολίτη και την μεγάλη ανάγκη για μεταρρυθμίσεις.

Ένα σημαντικό θέμα δημόσιας υγείας που μας απασχόλησε αρκετές φορές μέσα στο 2017 ήταν η προστασία από το παθητικό κάπνισμα – οι βλαβερές επιπτώσεις και οι προσπάθειες για τον περιορισμό του με την εφαρμογή του σχετικού νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Αναφερθήκαμε στις προσπάθειες που γίνονται και στα Χανιά για την ευαισθητοποίηση των πολιτών με εκδηλώσεις, μαντινάδες αλλά και καταγγελίες όταν χρειάζεται.

Εξηγήσαμε τη σημασία της σωστής λειτουργίας του 112, του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων, τις ευρωπαϊκές προόδους και τις τραγικές καθυστερήσεις της ελληνικής πολιτείας σε αυτό τον τομέα. Αναφερθήκαμε επίσης στις προσπάθειες που καταβάλλουν οι εθελοντές χωρίς τις οποίες η κοινωνία μας δεν θα μπορούσε να ανταποκριθεί σε μια σειρά από προκλήσεις τις οποίες αδυνατεί ή δεν θέλει να αντιμετωπίσει η πολιτεία.

Μιλήσαμε με τον αστυνομικό διευθυντή Χανίων για την αστυνόμευση. Με τον διευθυντή δημόσιας υγείας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων για την δημόσια υγεία. Και με τον Χρήστο Λιονή, καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης. για τις προσπάθειες υποστήριξης, μέσω του προγράμματος TiTAN, των οικογενειακών ιατρών ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν τα μεγάλα προβλήματα υγείας των Κρητικών. Αναφερθήκαμε επίσης σε μια σειρά από ανούσια θέματα που απασχολούν την επικαιρότητα σε αντίθεση με πολλά ουσιαστικά ζητήματα της καθημερινότητας που θα έπρεπε να μας απασχολούν όλους.

Μας απασχόλησε η ελλειμματική παιδεία που οφείλεται βασικά στις παραλείψεις των γονέων, αλλά και το πρόβλημα της ισότιμης ένταξης των ανάπηρων, τομέα στον οποίο η κοινωνία μας υστερεί δραματικά. Αναφερθήκαμε στις προσπάθειες που πρέπει να καταβάλουν γονείς, εκπαιδευτικοί, και ηγεσίες για να περιοριστούν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές των νεοελλήνων. Συμπεριφορές οι οποίες δείχνουν πως τελικά μερικοί συμπολίτες μας δεν αγαπούνε τη ζωή και την υγεία, ούτε τη δική τους ούτε των άλλων αλλά συμπεριφέρονται ως υποψήφιοι αυτόχειρες και επίδοξοι δολοφόνοι.

Άλλο μεγάλο θέμα η προστασία από τις ψευδείς ειδήσεις και τη μετα-αλήθεια, ένα φαινόμενο που συνδέεται με την υποβάθμιση της κριτικής σκέψης των πολιτών, τη σεχταροποίηση της κοινωνίας αλλά και με την ευρεία και εύκολη κυκλοφορία ανεπιβεβαίωτων πληροφοριών μέσω του διαδικτύου.

Σε μια σειρά άρθρων περιγράψαμε με λεπτομέρειες το σύστημα ανακύκλωσης και αξιοποίησης απορριμμάτων στο Βέλγιο, πρωταθλητή της ΕΕ στον τομέα αυτό και αναρωτηθήκαμε ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη γεμίζοντας την σκουπίδια. Αναφερθήκαμε επίσης σε κάποια μέτρα που μπορούμε να λάβουμε ως πολίτες για να σώσουμε την ελληνική φύση, ιδίως τις όμορφες και προστατευόμενες περιοχές του νησιού μας.

Όπως και τις προηγούμενες χρονιές αναφερθήκαμε σε απλά μέτρα για την προστασία από τους καλοκαιρινούς κινδύνους αλλά και από τα ατυχήματα κατά την διάρκεια των εορτών. Περιγράψαμε για άλλη μια φορά τα μέτρα προστασίας ατόμων και περιουσιών από σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες και καταιγίδες. Εξηγήσαμε επίσης τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση που έχουμε διακοπή ρεύματος και ηλεκτροπληξία καθώς και πως μπορούμε να αποφύγουμε τους κινδύνους από αγροτικές εργασίες.

Τέλος, με κάπως πιο ρομαντική διάθεση συντάξαμε αφενός το «Γράμμα σ’ ένα γιασεμί» προσπαθώντας να δείξουμε ότι η πραγματικότητα δεν είναι δύσκολο να αλλάξει αν το θελήσουμε. Και αφετέρου μεταφράσαμε το ποίημα «Ο γεροπαράξενος», για να εξηγήσουμε ότι θα πρέπει να συμπεριφερόμαστε στους ηλικιωμένους με ευγένεια και ενδιαφέρον γιατί κάποτε ήταν κι αυτοί νέοι με όνειρα, αισθήματα και δίψα για ζωή!