Ο καπνός από την καύση σκουπιδιών, ξερόκλαδων αλλά και από δασικές και άλλες πυρκαγιές έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία μας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Οκτωβρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-511)
«Φονιάδες των λαών … εντομοκτόνα!», αυτός ήταν ο τίτλος ενός άρθρου που έγραψα το μακρινό 2012 σε αυτήν εδώ τη στήλη (βλ. ΧΝ 27/6/2012). Αφορούσε την ανεπανόρθωτη βλάβη στην υγεία που προκαλεί το υπερβολικό ψέκασμα με επικίνδυνα, ακόμη και απαγορευμένα φυτοφάρμακα και ζιζανιοκτόνα, χωρίς τα προβλεπόμενα μέτρα προστασίας και χωρίς να ακολουθούνται πιστά οι οδηγίες χρήσης. Σήμερα θα αναφερθώ σε μιάν άλλη απειλή της υγείας, που προέρχεται από το ανεξέλεγκτο κάψιμο ξερόκλαδων, σκουπιδιών και από τις πυρκαγιές, τις δασικές αλλά και των ΧΥΤΑ (χώροι υγειονομικής ταφής απορριμμάτων ή χωματερές).
Σε άρθρο του στα Χ.Ν. (βλ. ΧΝ 1/11/2023) ο Χημικός και τέως Υπεύθυνος Αγοράς Τροφίμων Αναστάσιος Τριποδιανάκης έγραψε ότι «οι διοξίνες είναι οργανικές ενώσεις ύποπτες για καρκινογενέσεις, ιδιαίτερα τοξικές για τον άνθρωπο, … (και είναι) ανθεκτικές στη βιολογική αποικοδόμηση», δηλαδή ο οργανισμός μας ούτε τις διασπά ούτε τις αποβάλει. Και δυστυχώς σχετίζονται άμεσα με τη διατροφή μας …
Σύμφωνα με τον κ. Τριποδιανάκη, οι διοξίνες είναι λιποδιαλυτές ουσίες, που αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό των ζώων (θηλαστικών, πουλερικών, αλλά και ψαριών και οστρακοειδών). Ο άνθρωπος λαμβάνει τη μεγαλύτερη ποσότητα διοξινών από την τροφή του, καταναλώνοντας ζωικά προϊόντα (γάλα, κρέας, τυροκομικά) που προέρχονται από ζώα, τα οποία έχουν τραφεί µε ζωοτροφές οι οποίες έχουν επιμολυνθεί με διοξίνες.
Η πρόσφατη πυρκαγιά στον ΧΥΤΑ της ΔΕΔΙΣΑ στο Ακρωτήρι, η παλαιότερη πυρκαγιά (βλ. ΧΝ 7/11/2023) σε χώρο επεξεργασίας και ταφής αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΕΚΚ), το συστηματικό κάψιμο των κλαδιών από τα κλαδέματα καθώς και ο καπνός από τα τζάκια και τις ξυλόσομπες το χειμώνα, παράγουν καπνούς που περιέχουν διοξίνες. Ωστόσο, όταν ακόμη βρισκόταν σε εξέλιξη η φωτιά στον ΧΥΤΑ, οι αρμόδιοι δήλωσαν ότι «δεν υπάρχει πρόβλημα από τον καπνό και την τοξικότητα λόγω του ανέμου που επικρατεί στην περιοχή».
Σε παλαιότερη μελέτη μετά από μια πυρκαγιά στον ΧΥΤΑ Ταγαράδων του Δήμου Θέρμης κοντά στη Θεσσαλονίκη, διαπιστώθηκε αυξημένη συγκέντρωση διοξινών σε εξήντα τρόφιμα (γάλα, κρέας, αβγά και ελιές που προορίζονταν για παραγωγή ελαιόλαδου). Η μελέτη έγινε με τη συμμετοχή του Εργαστηρίου Φασματομετρίας Μάζας και Ανάλυσης Διοξινών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών «Δημόκριτος». Πρόκειται για το μόνο διαπιστευμένο κατά ISO εργαστήριο το οποίο έχει ορισθεί ως το αρμόδιο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι μέλος του δικτύου Εργαστηρίων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τον έλεγχο διοξινών, υπερφθοριωμένων ενώσεων και βρωμιωμένων επιβραδυντικών φλόγας.
Στην περίπτωση των Ταγαράδων, απαγορεύτηκε η κατανάλωση τροφίμων από τη μολυσμένη περιοχή μέχρι να επανέλθει στα φυσικά της επίπεδα η συγκέντρωση των επιβλαβών ουσιών. Καταστράφηκαν πάνω από 80.000 κιλά γάλακτος και θανατώθηκαν πάνω από 1.000 αιγοπρόβατα. Σε κοπάδι στα 500 μέτρα από την πυρκαγιά γεννήθηκαν ζώα με γενετικές ανωμαλίες σε ποσοστό 2,5%. Δεν ανιχνεύτηκαν διοξίνες στα λαχανικά λόγω χαμηλής περιεκτικότητας σε λίπη. Αντίθετα, οι ελιές που περιέχουν λιπίδια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες επιμόλυνσης με διοξίνες ανάλογα με την απόσταση από την εστία της πυρκαγιάς.
Κατά τη γνώμη μου, για να επιβεβαιωθούν οι δηλώσεις των αρμοδίων περί μη ύπαρξης προβλημάτων από την τοξικότητα του καπνού θα άξιζε να ζητηθεί από το αρμόδιο Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς να μελετήσει τις περιοχές γύρω από την εστία της πυρκαγιάς ή προς την κατεύθυνση οποία κινήθηκε ο καπνός, λόγω των ανέμων, προκειμένου να διαπιστωθεί η διασπορά ή όχι διοξινών. Επισημαίνεται ότι οι εν λόγω μελέτες δεν είναι δωρεάν.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διατροφή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διατροφή. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
14 Οκτωβρίου 2025
06 Ιουνίου 2023
Μερικά σημαντικά πραγματικά προβλήματα
Ας ελπίσουμε ότι σε αυτή την προεκλογική περίοδο θα γίνουν κάποιες συζητήσεις και για μερικά σημαντικά προβλήματα της καθημερινότητας ..
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουνίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-482)
Στις εκλογές της 21ης Μαΐου διαλέξαμε διακυβέρνηση με στόχο το μέλλον και όχι την επιστροφή σε μια διακυβέρνηση, την ουσία και το στυλ της οποίας είχαμε ήδη απαρνηθεί οριστικά το καλοκαίρι του 2019. Επιπλέον, στις εκλογές αποδείχτηκε, δυστυχώς πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν είναι ώριμο για κυβερνήσεις συνεργασίας στη βάση προγραμματικών συμφωνιών. Δηλαδή, δεν μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος του τόπου με εκλογικό σύστημα απλής αναλογικής. Ίσως, γι’ αυτό να μην έγινε καμιά ουσιαστική συζήτηση για τα καυτά θέματα που αφορούν, εκτός από την καθημερινότητα των πολιτών, και το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.
Ανάλυση κινδύνων. Στην πρώτη του δημόσια παρέμβαση, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ιωάννης Σαρμάς έδωσε οδηγίες στους υπουργούς να εντοπίσουν τους «κινδύνους που απειλούν τις δραστηριότητες, την οικονομική ζωή, οτιδήποτε αφορά τις δράσεις, τις αρμοδιότητές» στους τομείς ευθύνης τους. Και υπογράμμισε ότι εκτός από τον εντοπισμό «χρειάζεται και ένα σύστημα αποτροπής ή μετριασμού των κινδύνων και επιπλέον η παρακολούθηση της σωστής εφαρμογής του …».
Να υπενθυμίσω ότι από αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε κατ’ επανάληψη αναφερθεί σε παρόμοια μεθοδολογία για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν την υγεία και τη ζωή των πολιτών. Σίγουρα, την τελευταία τετραετία έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της ενίσχυσης της εθνικής άμυνας, στην αντιμετώπιση της πανδημίας (ιδίως στην πρώτη φάση), της ενεργειακής κρίσης και της ακρίβειας (με ενίσχυση ιδίως των πλέον ευάλωτων). Όμως, παρόλο που ο τομέας της Υγείας θεωρείται πλέον (μελλοντική) προτεραιότητα, πολλά ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν προβληματικά.
Αναλύοντας τους παράγοντες κινδύνου διαπιστώνουμε ότι οι κυριότερες αιτίες θανάτου στην Ελλάδα για το 2020, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, είναι τα νοσήματα του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακά) οι νεοπλασίες (καρκίνοι) και τα νοσήματα του αναπνευστικού. Με βάση τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε και πέρυσι (βλ. ΧΝ 1/3/2022), στο κάπνισμα και στις διατροφικές συνήθειες οφείλεται το 80% (35.438) των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις και τα δύο τρίτα (67%) των ετήσιων θανάτων από νεοπλασίες (20.655). Δηλαδή, αυτοί οι θάνατοι οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας!
Όσον αφορά το κάπνισμα η ΕΛΣΤΑΤ εφαρμόζει μέθοδο «Greek statistics» αφού στην πρόσφατη έκθεση για την κατάσταση της Υγείας αναφέρει ότι μόνο «το 24,8% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καπνίζει καθημερινά». Δυστυχώς, αυτό δεν ισχύει αφού η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι πρωταθλήτρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο κάπνισμα με 41% του πληθυσμού να καπνίζει, κάτι που επιβεβαίωσε πρόσφατα και υψηλόβαθμο στέλεχος της καπνοβιομηχανίας (βλ. ΧΝ 4/4/2023).
Παράλληλα, συνεχίζεται κανονικά η προώθηση καπνικών προϊόντων καθώς και προϊόντων «μειωμένου κινδύνου» κατά παράβαση των συστάσεων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Για να μη μιλήσουμε για την έλλειψη ελέγχων στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που ντουμανιάζουν από τους καπνούς των καπνικών προϊόντων (π.χ. ναργιλέδων, ατμιστών κλπ.).
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουνίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-482)
Στις εκλογές της 21ης Μαΐου διαλέξαμε διακυβέρνηση με στόχο το μέλλον και όχι την επιστροφή σε μια διακυβέρνηση, την ουσία και το στυλ της οποίας είχαμε ήδη απαρνηθεί οριστικά το καλοκαίρι του 2019. Επιπλέον, στις εκλογές αποδείχτηκε, δυστυχώς πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα δεν είναι ώριμο για κυβερνήσεις συνεργασίας στη βάση προγραμματικών συμφωνιών. Δηλαδή, δεν μπορεί να λειτουργήσει προς όφελος του τόπου με εκλογικό σύστημα απλής αναλογικής. Ίσως, γι’ αυτό να μην έγινε καμιά ουσιαστική συζήτηση για τα καυτά θέματα που αφορούν, εκτός από την καθημερινότητα των πολιτών, και το τι μας επιφυλάσσει το μέλλον.
Ανάλυση κινδύνων. Στην πρώτη του δημόσια παρέμβαση, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός Ιωάννης Σαρμάς έδωσε οδηγίες στους υπουργούς να εντοπίσουν τους «κινδύνους που απειλούν τις δραστηριότητες, την οικονομική ζωή, οτιδήποτε αφορά τις δράσεις, τις αρμοδιότητές» στους τομείς ευθύνης τους. Και υπογράμμισε ότι εκτός από τον εντοπισμό «χρειάζεται και ένα σύστημα αποτροπής ή μετριασμού των κινδύνων και επιπλέον η παρακολούθηση της σωστής εφαρμογής του …».
Να υπενθυμίσω ότι από αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε κατ’ επανάληψη αναφερθεί σε παρόμοια μεθοδολογία για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν την υγεία και τη ζωή των πολιτών. Σίγουρα, την τελευταία τετραετία έχουν γίνει σημαντικά βήματα στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής και της ενίσχυσης της εθνικής άμυνας, στην αντιμετώπιση της πανδημίας (ιδίως στην πρώτη φάση), της ενεργειακής κρίσης και της ακρίβειας (με ενίσχυση ιδίως των πλέον ευάλωτων). Όμως, παρόλο που ο τομέας της Υγείας θεωρείται πλέον (μελλοντική) προτεραιότητα, πολλά ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν προβληματικά.
Αναλύοντας τους παράγοντες κινδύνου διαπιστώνουμε ότι οι κυριότερες αιτίες θανάτου στην Ελλάδα για το 2020, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, είναι τα νοσήματα του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακά) οι νεοπλασίες (καρκίνοι) και τα νοσήματα του αναπνευστικού. Με βάση τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε και πέρυσι (βλ. ΧΝ 1/3/2022), στο κάπνισμα και στις διατροφικές συνήθειες οφείλεται το 80% (35.438) των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις και τα δύο τρίτα (67%) των ετήσιων θανάτων από νεοπλασίες (20.655). Δηλαδή, αυτοί οι θάνατοι οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας!
Όσον αφορά το κάπνισμα η ΕΛΣΤΑΤ εφαρμόζει μέθοδο «Greek statistics» αφού στην πρόσφατη έκθεση για την κατάσταση της Υγείας αναφέρει ότι μόνο «το 24,8% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καπνίζει καθημερινά». Δυστυχώς, αυτό δεν ισχύει αφού η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι πρωταθλήτρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο κάπνισμα με 41% του πληθυσμού να καπνίζει, κάτι που επιβεβαίωσε πρόσφατα και υψηλόβαθμο στέλεχος της καπνοβιομηχανίας (βλ. ΧΝ 4/4/2023).
Παράλληλα, συνεχίζεται κανονικά η προώθηση καπνικών προϊόντων καθώς και προϊόντων «μειωμένου κινδύνου» κατά παράβαση των συστάσεων της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας. Για να μη μιλήσουμε για την έλλειψη ελέγχων στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που ντουμανιάζουν από τους καπνούς των καπνικών προϊόντων (π.χ. ναργιλέδων, ατμιστών κλπ.).
Τα προβλήματα του 112. Το 112 είναι κατ’ αρχάς ο ενιαίος ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων. Το καλούν οι πολίτες για να λάβουν έγκαιρη βοήθεια σε περίπτωση που απειλείται ζωή ή περιουσία. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες το έχουν καθιερώσει και ως τον μοναδικό εθνικό αριθμό πρόσβασης σε ασθενοφόρα, πυροσβεστική, αστυνομία και λιμενικό, καταργώντας σταδιακά τους επιμέρους αριθμούς κλήσης των αντίστοιχων υπηρεσιών. Στην Ελλάδα, η ενοποίηση αυτή καθυστερεί, παρόλο που προβλεπόταν στον αρχικό σχεδιασμό. Με αποτέλεσμα σπατάλη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.
Επιπλέον, ενώ γίνεται πολλή κουβέντα για αξιολόγηση εκπαιδευτικών και άλλων δημοσίων υπαλλήλων, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μένει στα αζήτητα. Δεν αξιολογούνται η ποιότητα επικοινωνίας με τους χειριστές του τηλεφωνικού κέντρου, ο εντοπισμός του καλούντος, ο μέγιστος χρόνος άφιξης στο σημείο του περιστατικού, η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, κλπ. Η μεθοδολογία υπάρχει και έχει αναπτυχθεί από την ένωση καταναλωτών της Πορτογαλίας DECO από το 2004.
Παράλληλα, το «αντίστροφο 112», δηλαδή το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για επερχόμενη ή εξελισσόμενη καταστροφή, φαίνεται να λειτουργεί καλά από την ενεργοποίησή του το 2019. Σίγουρα σώζει ζωές, αλλά αυτό φαίνεται να αποτελεί μια καλή «δικαιολογία» για την έλλειψη ουσιαστικού σχεδιασμού της πρόληψης αλλά και της κινητοποίησης πολιτών και αυτοδιοίκησης σε τοπικό επίπεδο. Ο συστημικός εξορθολογισμός απαιτεί μια καλή ανάλυση των κινδύνων με βάση όχι μόνο το παρελθόν αλλά κυρίως το μέλλον.
Κλιματική αλλαγή. Στην Ισπανία η ελαιοπαραγωγή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω της ξηρασίας ενώ έχουν ήδη αρχίσει και οι καταστροφές από τις δασικές πυρκαγιές. Η Ιταλία μετά την ξηρασία πλήττεται τις τελευταίες εβδομάδες από καταστροφικές πλημμύρες. Πιο μακριά, το Πακιστάν κινδυνεύει από λειψυδρία και από καύσωνες με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 50°C. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται όλο και περισσότερο σε κάθε γωνιά του πλανήτη και κανείς πλέον δεν αμφιβάλλει πως η κλιματική αλλαγή είναι πια εδώ.
Οι αρμόδιοι επιστήμονες σημαίνουν συνεχώς συναγερμό για τον επερχόμενο Αρμαγεδδώνα αλλά το ελληνικό κράτος σχεδιάζει την εξόρυξη υδρογονανθράκων και φυσικού αερίου από τις θαλάσσιες περιοχές δυτικά της Κρήτης. Βέβαια, έχουν ξεκινήσει και κάποια προγράμματα επιδότησης ιδιωτών για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες.
Προσωπικά, παιδεύομαι από τις αρχές του μήνα για να συνδεθώ και να υποβάλω τη σχετική αίτηση επιδότησης στην πλατφόρμα που έχει δημιουργήσει ο ΔΕΔΔΗΕ. Δυστυχώς, το σύστημα έχει σοβαρά προβλήματα και πολλοί χρήστες αδυνατούν να υποβάλλουν αιτήσεις. Και να σου τα τηλέφωνα (μόνο πρωί-πρωί γιατί το τηλεφωνικό κέντρο δεν δέχεται άλλες κλήσεις μετά τις 10). Και να σου τα ηλεκτρονικά μηνύματα που «διαβιβάζονται αρμοδίως» χωρίς ποτέ να απαντώνται … (Σ.Σ. Αφού εξάντλησα τα αιτήματα προς την ιεραρχία του ΔΕΔΔΗΕ, χρειάστηκε η επέμβαση του γραφείου του Διευθύνοντος Συμβούλου κ. Αναστάσιου ΜΑΝΟΥ του ΔΕΔΔΗΕ για να λυθεί τελικά το πρόβλημα, το οποίο οφειλόταν σε ασυμβατότητα του παλαιού με το νέο σύστημα καταχώρησης των Συμβάσεων Σύνδεσης).
Συμπέρασμα. Τα παραπάνω είναι ένα μικρό μόνο μέρος από τα σοβαρότατα πραγματικά προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση. Χρειάζονται ολόκληροι τόμοι για να αναφερθούν και μερικά άλλα όπως η μη-ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η καθυστέρηση στον εκσυγχρονισμό της δικαιοσύνης και η διαρκώς αναβαλλόμενη έκδοση των νέων ταυτοτήτων.
Επιπλέον, ενώ γίνεται πολλή κουβέντα για αξιολόγηση εκπαιδευτικών και άλλων δημοσίων υπαλλήλων, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μένει στα αζήτητα. Δεν αξιολογούνται η ποιότητα επικοινωνίας με τους χειριστές του τηλεφωνικού κέντρου, ο εντοπισμός του καλούντος, ο μέγιστος χρόνος άφιξης στο σημείο του περιστατικού, η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, κλπ. Η μεθοδολογία υπάρχει και έχει αναπτυχθεί από την ένωση καταναλωτών της Πορτογαλίας DECO από το 2004.
Παράλληλα, το «αντίστροφο 112», δηλαδή το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για επερχόμενη ή εξελισσόμενη καταστροφή, φαίνεται να λειτουργεί καλά από την ενεργοποίησή του το 2019. Σίγουρα σώζει ζωές, αλλά αυτό φαίνεται να αποτελεί μια καλή «δικαιολογία» για την έλλειψη ουσιαστικού σχεδιασμού της πρόληψης αλλά και της κινητοποίησης πολιτών και αυτοδιοίκησης σε τοπικό επίπεδο. Ο συστημικός εξορθολογισμός απαιτεί μια καλή ανάλυση των κινδύνων με βάση όχι μόνο το παρελθόν αλλά κυρίως το μέλλον.
Κλιματική αλλαγή. Στην Ισπανία η ελαιοπαραγωγή αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα λόγω της ξηρασίας ενώ έχουν ήδη αρχίσει και οι καταστροφές από τις δασικές πυρκαγιές. Η Ιταλία μετά την ξηρασία πλήττεται τις τελευταίες εβδομάδες από καταστροφικές πλημμύρες. Πιο μακριά, το Πακιστάν κινδυνεύει από λειψυδρία και από καύσωνες με θερμοκρασίες που αγγίζουν τους 50°C. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται όλο και περισσότερο σε κάθε γωνιά του πλανήτη και κανείς πλέον δεν αμφιβάλλει πως η κλιματική αλλαγή είναι πια εδώ.
Οι αρμόδιοι επιστήμονες σημαίνουν συνεχώς συναγερμό για τον επερχόμενο Αρμαγεδδώνα αλλά το ελληνικό κράτος σχεδιάζει την εξόρυξη υδρογονανθράκων και φυσικού αερίου από τις θαλάσσιες περιοχές δυτικά της Κρήτης. Βέβαια, έχουν ξεκινήσει και κάποια προγράμματα επιδότησης ιδιωτών για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών στις στέγες.
Προσωπικά, παιδεύομαι από τις αρχές του μήνα για να συνδεθώ και να υποβάλω τη σχετική αίτηση επιδότησης στην πλατφόρμα που έχει δημιουργήσει ο ΔΕΔΔΗΕ. Δυστυχώς, το σύστημα έχει σοβαρά προβλήματα και πολλοί χρήστες αδυνατούν να υποβάλλουν αιτήσεις. Και να σου τα τηλέφωνα (μόνο πρωί-πρωί γιατί το τηλεφωνικό κέντρο δεν δέχεται άλλες κλήσεις μετά τις 10). Και να σου τα ηλεκτρονικά μηνύματα που «διαβιβάζονται αρμοδίως» χωρίς ποτέ να απαντώνται … (Σ.Σ. Αφού εξάντλησα τα αιτήματα προς την ιεραρχία του ΔΕΔΔΗΕ, χρειάστηκε η επέμβαση του γραφείου του Διευθύνοντος Συμβούλου κ. Αναστάσιου ΜΑΝΟΥ του ΔΕΔΔΗΕ για να λυθεί τελικά το πρόβλημα, το οποίο οφειλόταν σε ασυμβατότητα του παλαιού με το νέο σύστημα καταχώρησης των Συμβάσεων Σύνδεσης).
Συμπέρασμα. Τα παραπάνω είναι ένα μικρό μόνο μέρος από τα σοβαρότατα πραγματικά προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει η επόμενη κυβέρνηση. Χρειάζονται ολόκληροι τόμοι για να αναφερθούν και μερικά άλλα όπως η μη-ολοκλήρωση του Κτηματολογίου, η καθυστέρηση στον εκσυγχρονισμό της δικαιοσύνης και η διαρκώς αναβαλλόμενη έκδοση των νέων ταυτοτήτων.
Ο συνεταιρισμός κράτους και καπνοβιομηχανίας
Το Μάρτιο του 2019 η τότε υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Γεροβασίλη, υπέγραψε μια συμφωνία για την υλοποίηση δωρεάς 20 οχημάτων στο Πυροσβεστικό Σώμα από την Ελληνική Ομάδα Διάσωσης με την υποστήριξη – χρηματοδότηση της εταιρείας Παπαστράτος. Η ΕΟΔ έπαιξε έτσι τον ενδιάμεσο σε μια συναλλαγή η οποία ήταν κατ’ αρχήν παράνομη με βάση τη Συμφωνία-Πλαίσιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας για τον έλεγχο του καπνού (Νόμος 3420/2005) και τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες που έχει εγκρίνει η διάσκεψη των Συμβαλλόμενων Μερών.
Οι εν λόγω οδηγίες προβλέπουν ότι τα μέρη θα απαγορέψουν τις δωρεές από τις καπνοβιομηχανίες προς οιαδήποτε οντότητα για «λόγους κοινωνικής ευθύνης», επειδή αυτό συνιστά μορφή χορηγίας. Η δημοσιότητα που παρέχεται σε «κοινωνικά υπεύθυνες» επιχειρηματικές πρακτικές της καπνοβιομηχανίας πρέπει να απαγορευθεί επειδή αποτελεί διαφήμιση και προώθηση.
Να υπενθυμίσουμε ότι το Μάρτιο του 2020, η δωρεά 50 αναπνευστήρων από την Παπαστράτος στο Υπουργείο Υγείας εν μέσω πανδημίας COVID, κατακρίθηκε διεθνώς ως σκάνδαλο. Ωστόσο, αυτό δεν εμπόδισε τον Ιούνιο του 2020 σε μεγάλη τελετή στο Αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος τον πρωθυπουργό κ. Μητσοτάκη να παραλάβει τα 20 οχήματα, ευχαριστώντας δημόσια την εταιρεία Παπαστράτος.
Λίγους μήνες νωρίτερα το Νοέμβριο του 2019 η ΕΟΔ, με χρηματοδότηση ενός εκατομμυρίου ευρώ για την εξυπηρέτηση, είχε αρχίσει να υλοποιεί ένα πρόγραμμα 25 σεμιναρίων ανά την Ελλάδα με σκοπό την «ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση των πολιτών στον τομέα της πρόληψης, προκειμένου να μειωθούν στο μέτρο του δυνατού οι ανθρωπογενείς καταστροφές». Αλήθεια, πόσοι πολίτες πεθαίνουν από το κάπνισμα και πόσοι από ανθρωπογενείς καταστροφές;;;
Αυτή η στενή σχέση καπνοβιομηχανίας-κράτους έχει και μια ενδιαφέρουσα οικονομική πτυχή, αφού κάθε χρόνο τα δημόσια ταμεία γεμίζουν με τη φορολογία επί των καπνικών προϊόντων. Έτσι, το 2022 το κράτος εισέπραξε 3,01 δις € από ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης για καπνό και ηλεκτρονικά τσιγάρα. Τα αντίστοιχα ποσά για το 2021 και το 2020 ήταν 2,79 δις και 2,73 δις αντίστοιχα.
Οι εν λόγω οδηγίες προβλέπουν ότι τα μέρη θα απαγορέψουν τις δωρεές από τις καπνοβιομηχανίες προς οιαδήποτε οντότητα για «λόγους κοινωνικής ευθύνης», επειδή αυτό συνιστά μορφή χορηγίας. Η δημοσιότητα που παρέχεται σε «κοινωνικά υπεύθυνες» επιχειρηματικές πρακτικές της καπνοβιομηχανίας πρέπει να απαγορευθεί επειδή αποτελεί διαφήμιση και προώθηση.
Να υπενθυμίσουμε ότι το Μάρτιο του 2020, η δωρεά 50 αναπνευστήρων από την Παπαστράτος στο Υπουργείο Υγείας εν μέσω πανδημίας COVID, κατακρίθηκε διεθνώς ως σκάνδαλο. Ωστόσο, αυτό δεν εμπόδισε τον Ιούνιο του 2020 σε μεγάλη τελετή στο Αεροδρόμιο Ελευθέριος Βενιζέλος τον πρωθυπουργό κ. Μητσοτάκη να παραλάβει τα 20 οχήματα, ευχαριστώντας δημόσια την εταιρεία Παπαστράτος.
Λίγους μήνες νωρίτερα το Νοέμβριο του 2019 η ΕΟΔ, με χρηματοδότηση ενός εκατομμυρίου ευρώ για την εξυπηρέτηση, είχε αρχίσει να υλοποιεί ένα πρόγραμμα 25 σεμιναρίων ανά την Ελλάδα με σκοπό την «ευαισθητοποίηση και ενεργοποίηση των πολιτών στον τομέα της πρόληψης, προκειμένου να μειωθούν στο μέτρο του δυνατού οι ανθρωπογενείς καταστροφές». Αλήθεια, πόσοι πολίτες πεθαίνουν από το κάπνισμα και πόσοι από ανθρωπογενείς καταστροφές;;;
Αυτή η στενή σχέση καπνοβιομηχανίας-κράτους έχει και μια ενδιαφέρουσα οικονομική πτυχή, αφού κάθε χρόνο τα δημόσια ταμεία γεμίζουν με τη φορολογία επί των καπνικών προϊόντων. Έτσι, το 2022 το κράτος εισέπραξε 3,01 δις € από ΦΠΑ και Ειδικούς Φόρους Κατανάλωσης για καπνό και ηλεκτρονικά τσιγάρα. Τα αντίστοιχα ποσά για το 2021 και το 2020 ήταν 2,79 δις και 2,73 δις αντίστοιχα.
03 Ιανουαρίου 2023
Το 2023 ας περιορίσουμε τις σπατάλες
Στα τρόφιμα, τα φάρμακα και τις συσκευασίες στα ταχυφαγεία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιανουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-477)
Ας αρχίσουμε με τις ευχές για Καλή Χρονιά, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Αλυπία! Ευχήθηκα για πρώτη φορά περισσότερη Αλυπία, (δηλαδή απουσία ψυχικής θλίψης και στενοχώριας), στο τέλος του 2020 (βλ. ΧΝ 29/12/2020). Πρόκειται για μια έννοια στην οποία έχουν αναφερθεί ο σοφιστής Αντιφών ο Αθηναίος αλλά και ο Κλαύδιος Γαληνός, ο σπουδαίος Έλληνας ιατρός της αρχαιότητας (βλ. ΧΝ 20/11/2020). Όμως η κυριότερη πρόκληση που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον είναι ο περιορισμός της σπατάλης!
Τρόφιμα. Βρισκόμουν αυτές τις μέρες στις Βρυξέλλες και άκουσα μια εντυπωσιακή ραδιοφωνική διαφήμιση. «Περάστε όλοι στο τραπέζι!», λέει η μητέρα. «Μα γιατί έβαλες ένα παραπάνω πιάτο; Περιμένουμε κάποιον;» ρωτάει ο γιος. «Είναι για τον σκουπιδοντενεκέ! Για να μας θυμίζει ότι πετάμε τόσα πολλά τρόφιμα!» απαντάει ο πατέρας. Η περιφέρεια της Βαλλονίας έχει δρομολογήσει το σχέδιο REGAL (από τα αρχικά των λέξεων Μείωση της σπατάλης τροφίμων – Reduction des Gaspillages Alimentaires) υπενθυμίζοντας ότι η εξοικονόμηση κάνει καλό στο πορτοφόλι αλλά και στον πλανήτη.
Αυτό ήταν και το μήνυμα πρόσφατης δημοσίευσης του WWF Ελλάς (βλ. ΧΝ. 30/12/2022) με 10 συμβουλές για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά την εορταστική περίοδο. Συμβουλές που θα πρέπει να κρατήσουμε για όλο τον χρόνο, στις οικογενειακές συνάξεις, στις ταβέρνες με τους φίλους, και στις εκδρομές. Ας μη μιμούμεθα τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στην περίφημη σκηνή της ταινίας «Ο Αχόρταγος», όπου παραγγέλνει το καταπέτασμα αν και λέει «δεν πεινάω, απλώς θέλω να τσιμπήσω κάτι» …
Η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μετά την Κύπρο και τη Δανία), αναφορικά με τη σπατάλη τροφίμων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σε ετήσια βάση κάθε Έλληνας σπαταλάει 191 κιλά τρόφιμα όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 127 κιλά. Όπως σημείωσε πρόσφατα στο ethnos.gr ο Δημήτρης Νέντας, γενικός διευθυντής του Ιδρύματος «Τράπεζα Τροφίμων», τα μισά από τα σπαταλώμενα τρόφιμα θα αρκούσαν για να τραφούν ολόκληρο τον χρόνο όλοι οι φτωχοί της χώρας!
Φάρμακα. Κατά τις πρώτες φάσεις της πανδημίας του κορωνοϊού διαπιστώθηκαν σοβαρά προβλήματα στην διάθεση των εμβολίων (βλ. ΧΝ 2/3/2021). Δεν αρκούσε η διάθεση της δραστικής ουσίας αλλά απαιτούνταν και φιαλίδια υψηλών προδιαγραφών για την αποθήκευση τους, καθώς και σύριγγες για την χορήγησή τους. Μάθαμε τότε πως πάνω από τη μισή παγκόσμια παραγωγή αυτών των δύο αντικειμένων βρισκόταν είτε στην Κίνα (φιαλίδια), είτε στην Ινδία (σύριγγες)!
Σήμερα, διαπιστώνουμε ότι η πλειοψηφία των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, τις οποίες χρησιμοποιούμε για την παρασκευή των φαρμάκων που καταναλώνουμε, παράγεται επίσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και συγκεκριμένα στην Ινδία, η οποία από το 2018 είχε θέσει ως στρατηγικό της στόχο να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα αυτόν. Παράλληλα, ορισμένες μεγάλες Ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες προειδοποίησαν πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προτίθενται να σταματήσουν την παραγωγή ορισμένων γενόσημων φαρμάκων λόγω μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους παραγωγής τους.
Έτσι δεν αποτελεί έκπληξη η πρόσφατη ανακοίνωση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) που καλεί την κυβέρνηση να προβλέψει τη χορήγηση των όλων των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (και όχι μόνο των αντιβιοτικών) αποκλειστικά με ιατρική συνταγή. Μόνο με αυτόν τον τρόπο λέει ο ΠΙΣ θα «… υπάρξει εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση των φαρμάκων, τα οποία πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους όσοι ασθενείς τα έχουν πραγματικά ανάγκη και όχι να τα σπαταλάμε με πρακτικές πολυφαρμακίας και αντιεπιστημονικής χορήγησής τους».
Σε σχετική τηλεοπτική του παρέμβαση ο Πρόεδρος του ΠΙΣ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος επεσήμανε ότι: «Πηγαίνουμε στο φαρμακείο χωρίς να συμβουλευτούμε τον γιατρό και έπειτα από σύσταση φεύγουμε με μια σακούλα σκευάσματα και φάρμακα. Είναι απλό. Η χρήση των φαρμάκων θα περιοριστεί όταν θα χορηγούνται εκεί που πρέπει, στις δοσολογίες που πρέπει και όταν πρέπει. Ο μόνος που μπορεί να το πει αυτό είναι ο γιατρός και αυτό συμβαίνει παντού σε όλον τον κόσμο». Επεσήμανε επίσης ότι η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 20% μετά την απαίτηση για τη χορήγησή τους μόνο με ιατρική συνταγή.
Σκεύη μιας χρήσης. Ένας κλάδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλη σπατάλη υλικών είναι τα ταχυφαγεία (fast-food). Τα χάμπουργκερ, οι τηγανιτές πατάτες, οι σαλάτες και τα αναψυκτικά σερβίρονται σε πλαστικές, χαρτονένιες ή χάρτινες συσκευασίες, με πλαστικά ή ξύλινα σκεύη και με πλαστικοποιημένα χάρτινα ποτήρια.
Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου στη Γαλλία, τα ταχυφαγεία θα πρέπει να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά για την επί τόπου κατανάλωση επαναχρησιμοποιούμενα επιτραπέζια σκεύη (ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα κλπ.). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το πρόστιμο θα είναι 7.500€! Το μέτρο ισχύει για όλα τα μεγάλα ταχυφαγεία (McDonald’s, Quick, KFC, Domino’s Pizza, Burger King, κλπ.) αλλά έχει δοθεί περίοδος χάριτος για τα καταστήματα που μπορούν να εξυπηρετήσουν μέχρι 20 πελάτες ταυτόχρονα.
Παρόμοια διάταξη σχεδιάζει να θεσπίσει και η Βελγίδα υπουργός περιβάλλοντος, αλλά οι εκπρόσωποι του κλάδου, παρόλο που δεν αντιτίθενται κατ’ αρχήν στο μέτρο, ζητούν κάποιες προσαρμογές.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιανουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-477)
Ας αρχίσουμε με τις ευχές για Καλή Χρονιά, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Αλυπία! Ευχήθηκα για πρώτη φορά περισσότερη Αλυπία, (δηλαδή απουσία ψυχικής θλίψης και στενοχώριας), στο τέλος του 2020 (βλ. ΧΝ 29/12/2020). Πρόκειται για μια έννοια στην οποία έχουν αναφερθεί ο σοφιστής Αντιφών ο Αθηναίος αλλά και ο Κλαύδιος Γαληνός, ο σπουδαίος Έλληνας ιατρός της αρχαιότητας (βλ. ΧΝ 20/11/2020). Όμως η κυριότερη πρόκληση που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον είναι ο περιορισμός της σπατάλης!
Τρόφιμα. Βρισκόμουν αυτές τις μέρες στις Βρυξέλλες και άκουσα μια εντυπωσιακή ραδιοφωνική διαφήμιση. «Περάστε όλοι στο τραπέζι!», λέει η μητέρα. «Μα γιατί έβαλες ένα παραπάνω πιάτο; Περιμένουμε κάποιον;» ρωτάει ο γιος. «Είναι για τον σκουπιδοντενεκέ! Για να μας θυμίζει ότι πετάμε τόσα πολλά τρόφιμα!» απαντάει ο πατέρας. Η περιφέρεια της Βαλλονίας έχει δρομολογήσει το σχέδιο REGAL (από τα αρχικά των λέξεων Μείωση της σπατάλης τροφίμων – Reduction des Gaspillages Alimentaires) υπενθυμίζοντας ότι η εξοικονόμηση κάνει καλό στο πορτοφόλι αλλά και στον πλανήτη.
Αυτό ήταν και το μήνυμα πρόσφατης δημοσίευσης του WWF Ελλάς (βλ. ΧΝ. 30/12/2022) με 10 συμβουλές για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά την εορταστική περίοδο. Συμβουλές που θα πρέπει να κρατήσουμε για όλο τον χρόνο, στις οικογενειακές συνάξεις, στις ταβέρνες με τους φίλους, και στις εκδρομές. Ας μη μιμούμεθα τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στην περίφημη σκηνή της ταινίας «Ο Αχόρταγος», όπου παραγγέλνει το καταπέτασμα αν και λέει «δεν πεινάω, απλώς θέλω να τσιμπήσω κάτι» …
Η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μετά την Κύπρο και τη Δανία), αναφορικά με τη σπατάλη τροφίμων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σε ετήσια βάση κάθε Έλληνας σπαταλάει 191 κιλά τρόφιμα όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 127 κιλά. Όπως σημείωσε πρόσφατα στο ethnos.gr ο Δημήτρης Νέντας, γενικός διευθυντής του Ιδρύματος «Τράπεζα Τροφίμων», τα μισά από τα σπαταλώμενα τρόφιμα θα αρκούσαν για να τραφούν ολόκληρο τον χρόνο όλοι οι φτωχοί της χώρας!
Φάρμακα. Κατά τις πρώτες φάσεις της πανδημίας του κορωνοϊού διαπιστώθηκαν σοβαρά προβλήματα στην διάθεση των εμβολίων (βλ. ΧΝ 2/3/2021). Δεν αρκούσε η διάθεση της δραστικής ουσίας αλλά απαιτούνταν και φιαλίδια υψηλών προδιαγραφών για την αποθήκευση τους, καθώς και σύριγγες για την χορήγησή τους. Μάθαμε τότε πως πάνω από τη μισή παγκόσμια παραγωγή αυτών των δύο αντικειμένων βρισκόταν είτε στην Κίνα (φιαλίδια), είτε στην Ινδία (σύριγγες)!
Σήμερα, διαπιστώνουμε ότι η πλειοψηφία των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, τις οποίες χρησιμοποιούμε για την παρασκευή των φαρμάκων που καταναλώνουμε, παράγεται επίσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και συγκεκριμένα στην Ινδία, η οποία από το 2018 είχε θέσει ως στρατηγικό της στόχο να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα αυτόν. Παράλληλα, ορισμένες μεγάλες Ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες προειδοποίησαν πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προτίθενται να σταματήσουν την παραγωγή ορισμένων γενόσημων φαρμάκων λόγω μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους παραγωγής τους.
Έτσι δεν αποτελεί έκπληξη η πρόσφατη ανακοίνωση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) που καλεί την κυβέρνηση να προβλέψει τη χορήγηση των όλων των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (και όχι μόνο των αντιβιοτικών) αποκλειστικά με ιατρική συνταγή. Μόνο με αυτόν τον τρόπο λέει ο ΠΙΣ θα «… υπάρξει εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση των φαρμάκων, τα οποία πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους όσοι ασθενείς τα έχουν πραγματικά ανάγκη και όχι να τα σπαταλάμε με πρακτικές πολυφαρμακίας και αντιεπιστημονικής χορήγησής τους».
Σε σχετική τηλεοπτική του παρέμβαση ο Πρόεδρος του ΠΙΣ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος επεσήμανε ότι: «Πηγαίνουμε στο φαρμακείο χωρίς να συμβουλευτούμε τον γιατρό και έπειτα από σύσταση φεύγουμε με μια σακούλα σκευάσματα και φάρμακα. Είναι απλό. Η χρήση των φαρμάκων θα περιοριστεί όταν θα χορηγούνται εκεί που πρέπει, στις δοσολογίες που πρέπει και όταν πρέπει. Ο μόνος που μπορεί να το πει αυτό είναι ο γιατρός και αυτό συμβαίνει παντού σε όλον τον κόσμο». Επεσήμανε επίσης ότι η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 20% μετά την απαίτηση για τη χορήγησή τους μόνο με ιατρική συνταγή.
Σκεύη μιας χρήσης. Ένας κλάδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλη σπατάλη υλικών είναι τα ταχυφαγεία (fast-food). Τα χάμπουργκερ, οι τηγανιτές πατάτες, οι σαλάτες και τα αναψυκτικά σερβίρονται σε πλαστικές, χαρτονένιες ή χάρτινες συσκευασίες, με πλαστικά ή ξύλινα σκεύη και με πλαστικοποιημένα χάρτινα ποτήρια.
Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου στη Γαλλία, τα ταχυφαγεία θα πρέπει να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά για την επί τόπου κατανάλωση επαναχρησιμοποιούμενα επιτραπέζια σκεύη (ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα κλπ.). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το πρόστιμο θα είναι 7.500€! Το μέτρο ισχύει για όλα τα μεγάλα ταχυφαγεία (McDonald’s, Quick, KFC, Domino’s Pizza, Burger King, κλπ.) αλλά έχει δοθεί περίοδος χάριτος για τα καταστήματα που μπορούν να εξυπηρετήσουν μέχρι 20 πελάτες ταυτόχρονα.
Παρόμοια διάταξη σχεδιάζει να θεσπίσει και η Βελγίδα υπουργός περιβάλλοντος, αλλά οι εκπρόσωποι του κλάδου, παρόλο που δεν αντιτίθενται κατ’ αρχήν στο μέτρο, ζητούν κάποιες προσαρμογές.
04 Μαΐου 2022
Ενεργειακή-Επισιτιστική κρίση
Τετάρτη 4 Μαΐου 2022. Παρέμβαση στην εκπομπή «Πλήρες πρωινό» που επιμελείται ο Λευτέρης Κουρκουλός, ένας σοβαρός και ευγενικός επαγγελματίας δημοσιογράφος και η οποία μεταδίδεται Δευτέρα με Παρασκευή από τις 8 μέχρι τις 10 στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής.
Περισσότερες πληροφορίες:
- Κύμα καύσωνα στην Ινδία και το Πακιστάν (50° C - 60° C)
- Σωτήρης Καμενόπουλος: «Πράσινη μετάβαση και σπάνιες γαίες»
- Φρανς Τίμερμανς: «Ανέντιμη και ανεύθυνη» η κινδυνολογία για την επισιτιστική ασφάλεια
- Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για «Διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και και ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων τροφίμων»
- Κώστας Λιονουδάκης: «Τα Μυστικά του κήπου»
01 Μαρτίου 2022
Κύριες αιτίες θανάτου το κάπνισμα και η κακή διατροφή
Αναλύοντας τις πραγματικές αιτίες στις οποίες οφείλονταν οι περισσότεροι θάνατοι στην Ελλάδα το 2019 και τις σοβαρές ελλείψεις κυβερνητικής πολιτικής για την αντιμετώπισή τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Μαρτίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-466)
Πανδημία. Πόλεμος. Οι σχετικές ειδήσεις καταλαμβάνουν τα πρωτοσέλιδα τηλεοπτικών και ηλεκτρονικών ειδήσεων και εφημερίδων. Έτσι, την περασμένη εβδομάδα, πέρασε μάλλον απαρατήρητη η ανακοίνωση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις αιτίες θανάτου στην Ελλάδα το 2019. Ωστόσο, από την ανάλυση των δεδομένων για αυτήν την τελευταία χρονιά προ κορωνοϊού, προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα, τα οποία, νομίζω ότι, αξίζει να τα προσέξουμε περισσότερο.
Στις πρώτες θέσεις, βρίσκονται όπως πάντα τα νοσήματα του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακά) οι νεοπλασίες (καρκίνοι) και τα νοσήματα του αναπνευστικού. Ωστόσο, δεν αναφέρονται οι πραγματικές αιτίες που προκαλούν αυτές τις θανατηφόρες ασθένειες.
Δύο παράγοντες κινδύνου. Για τους θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις η βιβλιογραφία αναφέρει ότι το ένα τρίτο (33%) οφείλονται στο κάπνισμα και οι μισοί (47%) στις διατροφικές συνήθειες. Συνεπώς, τα δύο τρίτα (66%) των ετήσιων θανάτων από καρδιαγγειακά (29.489) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας! Συγκρίνετε με τον συνολικό αριθμό θανάτων λόγω COVID-19 από την αρχή της πανδημίας το 2020 μέχρι το περασμένο Σάββατο (25.719)
Για τους θανάτους από νεοπλασίες (καρκίνους) οι επιστημονικές έρευνες αναφέρουν ότι το ένα τρίτο (27%) οφείλεται στο κάπνισμα, γεγονός που καθιστά και σε αυτή την περίπτωση το κάπνισμα την πρώτη αιτία θανάτων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να αποφευχθεί μόνο με την διακοπή του καπνίσματος! Παράλληλα, εκτιμάται ότι στη διατροφή ενδέχεται να οφείλεται το 20-30% των καρκίνων. Ένα 10-15% ενδέχεται να οφείλεται σε παχυσαρκία και έλλειψη φυσικής άσκησης ενώ 5% μπορεί να αποδοθεί στην κατανάλωση οινοπνεύματος και 5% σε άλλες διατροφικές αιτίες (π.χ. κατανάλωση κόκκινου κρέατος).
Το συμπέρασμα κι εδώ είναι ότι η διακοπή του καπνίσματος θα μπορούσε να αποτρέψει το 27% (8.271) των θανάτων από καρκίνους, και το 90% (6.405) των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα. Ταυτόχρονα, η σωστή διατροφή θα μπορούσε να έχει περιορίσει τους θανάτους κατά 6.000-9.000 (20-30%). Συνεπώς, και σε αυτήν την περίπτωση τα δύο τρίτα (67%) των ετήσιων θανάτων από νεοπλασίες (20.526) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας!
Κάπνισμα: σοβαρό έλλειμμα πολιτικής … Σύμφωνα με το τελευταίο σχετικό Ευρωβαρόμετρο η Ελλάδα διατηρεί τα πρωτεία στο κάπνισμα (με ποσοστό 42% του πληθυσμού). Μάλιστα, από την έρευνα προκύπτει αναστροφή της τάσης συγκρατημένης μείωσης που είχε καταγραφεί από το 2012 (40%) μέχρι το 2017 (37%) - βλ. ΧΝ 1/6/2021. Από τις τέσσερις προτεραιότητες της κυβέρνησης στον τομέα της αντιμετώπισης του καπνίσματος (βλ. ΧΝ 29/9/2020) πρόοδος έχει σημειωθεί μόνο όσον αφορά τον περιορισμό του παθητικού καπνίσματος, αν και τελευταία οι έλεγχοι έχουν χαλαρώσει και σε πολλούς χώρους επιτρέπεται η χρήση καπνικών προϊόντων (π.χ. ναργιλέδες, ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα).
Αναφορικά με την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος από τους νέους, οι παρεμβάσεις των εθελοντών στα σχολεία έχουν δυστυχώς μειωθεί όχι μόνο λόγω κορωνοϊού αλλά και επειδή εκτός από την χρονοβόρα και γραφειοκρατική διαδικασία έγκρισης, οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικές αλλά εξαρτώνται από τις προσκλήσεις των εκπαιδευτικών - πολλοί από τους οποίους (συχνά καπνιστές) δεν μπαίνουν στον κόπο να προσκαλέσουν τους ομιλητές. Βέβαια, ο Υπουργείο Υγείας έχει συντάξει και δημοσιεύσει φυλλάδια για την «Πρόληψη και διαχείριση χρήσης καπνού στα σχολεία» η αξιοποίηση των οποίων εναπόκειται και πάλι στον πατριωτισμό των εκπαιδευτικών …
Παράλληλα, στη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα πρόστιμα σχετικά με τις παραβάσεις εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου, το Υπουργείο «ξέχασε» το παράρτημα που αφορούσε τα πρόστιμα για την διαφήμιση – την οποία ο νόμος απαγορεύει ρητά. Έτσι, η χώρα πλημμύρισε από διαφημίσεις καπνικών προϊόντων και μάλιστα κοντά σε σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις όπου συχνάζουν ανήλικοι. Επιπλέον η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν κράτησε ποτέ την υπόσχεση που είχε δώσει να οργανώσει εκστρατεία ενημέρωσης για τους νέους. Είχε μάλιστα αναφερθεί ότι σε αυτή θα συμμετείχε ως «πρεσβευτής» ο γνωστός καλαθοσφαιριστής Γιάννης Αντετοκούνμπο.
Όσον αφορά την «υποστήριξη στη διακοπή του καπνίσματος» δεν φαίνεται να έχουν ενισχυθεί τα δημόσια ιατρεία διακοπής καπνίσματος. Έτσι όποιος θέλει πράγματι να κόψει το κάπνισμα θα πρέπει αναγκαστικά να απευθυνθεί σε ιδιωτικό ιατρείο διακοπής καπνίσματος. Θα διαπιστώσει βέβαια ότι μακροπρόθεσμα τον συμφέρει, παρόλο που εκτός από τον γιατρό θα πρέπει να πληρώσει και τα σχετικά φάρμακα. Κι εδώ φαίνεται η υποκρισία του Υπουργείου Υγείας αφού για τα φάρμακα αυτά εξακολουθεί να μην προβλέπεται κάποια επιστροφή χρημάτων από τα ασφαλιστικά ταμεία.
… ή πολιτική υπέρ της καπνοβιομηχανίας; Στον τομέα του ελέγχου και της ρύθμισης θεμάτων που αφορούν στα νέα προϊόντα καπνού στο νόμο 4715/2020 αναφέρεται ότι στη συσκευασία των νέων προϊόντων καπνού δεν προβλέπεται να αναγράφονται «αντενδείξεις χρήσης, προειδοποιήσεις για συγκεκριμένες ομάδες κινδύνου, τυχόν βλαβερές συνέπειες, και (κυρίως) ο κίνδυνος εθισμού και η τοξικότητα» κάτι που ισχύει για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Επιπλέον ο ίδιος νόμος θέσπισε μια νέα «επταμελή Επιτροπή Αξιολόγησης του βαθμού βλαπτικότητας των νέων προϊόντων καπνού» που επιτρέπει στους εμπόρους νικοτίνης να προχωρήσουν σε «επικοινωνία τεκμηριωμένων επιστημονικά ισχυρισμών, σύμφωνα με τους οποίους, η χρήση νέων προϊόντων καπνού, νικοτινούχων και μη ηλεκτρονικών τσιγάρων και λοιπών νικοτινούχων προϊόντων εμφανίζει σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για την υγεία ή μείωση στις εκπομπές τοξικών ουσιών ή μειωμένη τοξικότητα σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο». Όμως, αυτοί οι «τεκμηριωμένοι επιστημονικά ισχυρισμοί» στηρίζονται σε εργασίες από επιστήμονες που έχουν χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από την καπνοβιομηχανία!
Έλλειψη στρατηγικής στον τομέα της διατροφής. Όπως προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις (Παχυσαρκία και συνοδά καρδιομεταβολικά νοσήματα: Αιτίες - Συνέπειες - Λύσεις) η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στην παιδική παχυσαρκία, και κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις και στην παχυσαρκία των ενηλίκων. Κι αυτό παρά την ύπαρξη εκπαιδευτικού υλικού από το Υπουργείο Υγείας αλλά και λεπτομερών διατροφικών οδηγών από το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis.
Γι’ αυτό και στη μελέτη της διαΝΕΟσις προτείνεται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης σε σχολεία για την προώθηση της υγιεινής διατροφής και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας για τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Κι αυτό παράλληλα με μια διαδικασία εύκολου και έγκαιρου εντοπισμού των οικογενειών υψηλού κινδύνου για την παχυσαρκία και τα συνοδά της νοσήματα μέσω της αξιοποίησης του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή και της παρέμβασης των δομών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Μαρτίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-466)
Πανδημία. Πόλεμος. Οι σχετικές ειδήσεις καταλαμβάνουν τα πρωτοσέλιδα τηλεοπτικών και ηλεκτρονικών ειδήσεων και εφημερίδων. Έτσι, την περασμένη εβδομάδα, πέρασε μάλλον απαρατήρητη η ανακοίνωση της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για τις αιτίες θανάτου στην Ελλάδα το 2019. Ωστόσο, από την ανάλυση των δεδομένων για αυτήν την τελευταία χρονιά προ κορωνοϊού, προκύπτουν ενδιαφέροντα συμπεράσματα, τα οποία, νομίζω ότι, αξίζει να τα προσέξουμε περισσότερο.
Στις πρώτες θέσεις, βρίσκονται όπως πάντα τα νοσήματα του κυκλοφορικού (ή καρδιαγγειακά) οι νεοπλασίες (καρκίνοι) και τα νοσήματα του αναπνευστικού. Ωστόσο, δεν αναφέρονται οι πραγματικές αιτίες που προκαλούν αυτές τις θανατηφόρες ασθένειες.
Δύο παράγοντες κινδύνου. Για τους θανάτους από καρδιαγγειακές παθήσεις η βιβλιογραφία αναφέρει ότι το ένα τρίτο (33%) οφείλονται στο κάπνισμα και οι μισοί (47%) στις διατροφικές συνήθειες. Συνεπώς, τα δύο τρίτα (66%) των ετήσιων θανάτων από καρδιαγγειακά (29.489) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας! Συγκρίνετε με τον συνολικό αριθμό θανάτων λόγω COVID-19 από την αρχή της πανδημίας το 2020 μέχρι το περασμένο Σάββατο (25.719)
Για τους θανάτους από νεοπλασίες (καρκίνους) οι επιστημονικές έρευνες αναφέρουν ότι το ένα τρίτο (27%) οφείλεται στο κάπνισμα, γεγονός που καθιστά και σε αυτή την περίπτωση το κάπνισμα την πρώτη αιτία θανάτων. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) το 90% των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα μπορεί να αποφευχθεί μόνο με την διακοπή του καπνίσματος! Παράλληλα, εκτιμάται ότι στη διατροφή ενδέχεται να οφείλεται το 20-30% των καρκίνων. Ένα 10-15% ενδέχεται να οφείλεται σε παχυσαρκία και έλλειψη φυσικής άσκησης ενώ 5% μπορεί να αποδοθεί στην κατανάλωση οινοπνεύματος και 5% σε άλλες διατροφικές αιτίες (π.χ. κατανάλωση κόκκινου κρέατος).
Το συμπέρασμα κι εδώ είναι ότι η διακοπή του καπνίσματος θα μπορούσε να αποτρέψει το 27% (8.271) των θανάτων από καρκίνους, και το 90% (6.405) των θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα. Ταυτόχρονα, η σωστή διατροφή θα μπορούσε να έχει περιορίσει τους θανάτους κατά 6.000-9.000 (20-30%). Συνεπώς, και σε αυτήν την περίπτωση τα δύο τρίτα (67%) των ετήσιων θανάτων από νεοπλασίες (20.526) οφείλονται σε παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε πλήρως στην καθημερινότητά μας!
Κάπνισμα: σοβαρό έλλειμμα πολιτικής … Σύμφωνα με το τελευταίο σχετικό Ευρωβαρόμετρο η Ελλάδα διατηρεί τα πρωτεία στο κάπνισμα (με ποσοστό 42% του πληθυσμού). Μάλιστα, από την έρευνα προκύπτει αναστροφή της τάσης συγκρατημένης μείωσης που είχε καταγραφεί από το 2012 (40%) μέχρι το 2017 (37%) - βλ. ΧΝ 1/6/2021. Από τις τέσσερις προτεραιότητες της κυβέρνησης στον τομέα της αντιμετώπισης του καπνίσματος (βλ. ΧΝ 29/9/2020) πρόοδος έχει σημειωθεί μόνο όσον αφορά τον περιορισμό του παθητικού καπνίσματος, αν και τελευταία οι έλεγχοι έχουν χαλαρώσει και σε πολλούς χώρους επιτρέπεται η χρήση καπνικών προϊόντων (π.χ. ναργιλέδες, ηλεκτρονικά και θερμαινόμενα τσιγάρα).
Αναφορικά με την πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος από τους νέους, οι παρεμβάσεις των εθελοντών στα σχολεία έχουν δυστυχώς μειωθεί όχι μόνο λόγω κορωνοϊού αλλά και επειδή εκτός από την χρονοβόρα και γραφειοκρατική διαδικασία έγκρισης, οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι υποχρεωτικές αλλά εξαρτώνται από τις προσκλήσεις των εκπαιδευτικών - πολλοί από τους οποίους (συχνά καπνιστές) δεν μπαίνουν στον κόπο να προσκαλέσουν τους ομιλητές. Βέβαια, ο Υπουργείο Υγείας έχει συντάξει και δημοσιεύσει φυλλάδια για την «Πρόληψη και διαχείριση χρήσης καπνού στα σχολεία» η αξιοποίηση των οποίων εναπόκειται και πάλι στον πατριωτισμό των εκπαιδευτικών …
Παράλληλα, στη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση για τα πρόστιμα σχετικά με τις παραβάσεις εφαρμογής του αντικαπνιστικού νόμου, το Υπουργείο «ξέχασε» το παράρτημα που αφορούσε τα πρόστιμα για την διαφήμιση – την οποία ο νόμος απαγορεύει ρητά. Έτσι, η χώρα πλημμύρισε από διαφημίσεις καπνικών προϊόντων και μάλιστα κοντά σε σχολεία και αθλητικές εγκαταστάσεις όπου συχνάζουν ανήλικοι. Επιπλέον η ηγεσία του Υπουργείου Υγείας δεν κράτησε ποτέ την υπόσχεση που είχε δώσει να οργανώσει εκστρατεία ενημέρωσης για τους νέους. Είχε μάλιστα αναφερθεί ότι σε αυτή θα συμμετείχε ως «πρεσβευτής» ο γνωστός καλαθοσφαιριστής Γιάννης Αντετοκούνμπο.
Όσον αφορά την «υποστήριξη στη διακοπή του καπνίσματος» δεν φαίνεται να έχουν ενισχυθεί τα δημόσια ιατρεία διακοπής καπνίσματος. Έτσι όποιος θέλει πράγματι να κόψει το κάπνισμα θα πρέπει αναγκαστικά να απευθυνθεί σε ιδιωτικό ιατρείο διακοπής καπνίσματος. Θα διαπιστώσει βέβαια ότι μακροπρόθεσμα τον συμφέρει, παρόλο που εκτός από τον γιατρό θα πρέπει να πληρώσει και τα σχετικά φάρμακα. Κι εδώ φαίνεται η υποκρισία του Υπουργείου Υγείας αφού για τα φάρμακα αυτά εξακολουθεί να μην προβλέπεται κάποια επιστροφή χρημάτων από τα ασφαλιστικά ταμεία.
… ή πολιτική υπέρ της καπνοβιομηχανίας; Στον τομέα του ελέγχου και της ρύθμισης θεμάτων που αφορούν στα νέα προϊόντα καπνού στο νόμο 4715/2020 αναφέρεται ότι στη συσκευασία των νέων προϊόντων καπνού δεν προβλέπεται να αναγράφονται «αντενδείξεις χρήσης, προειδοποιήσεις για συγκεκριμένες ομάδες κινδύνου, τυχόν βλαβερές συνέπειες, και (κυρίως) ο κίνδυνος εθισμού και η τοξικότητα» κάτι που ισχύει για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Επιπλέον ο ίδιος νόμος θέσπισε μια νέα «επταμελή Επιτροπή Αξιολόγησης του βαθμού βλαπτικότητας των νέων προϊόντων καπνού» που επιτρέπει στους εμπόρους νικοτίνης να προχωρήσουν σε «επικοινωνία τεκμηριωμένων επιστημονικά ισχυρισμών, σύμφωνα με τους οποίους, η χρήση νέων προϊόντων καπνού, νικοτινούχων και μη ηλεκτρονικών τσιγάρων και λοιπών νικοτινούχων προϊόντων εμφανίζει σημαντικά μειωμένο κίνδυνο για την υγεία ή μείωση στις εκπομπές τοξικών ουσιών ή μειωμένη τοξικότητα σε σχέση με το συμβατικό τσιγάρο». Όμως, αυτοί οι «τεκμηριωμένοι επιστημονικά ισχυρισμοί» στηρίζονται σε εργασίες από επιστήμονες που έχουν χρηματοδοτηθεί αποκλειστικά από την καπνοβιομηχανία!
Έλλειψη στρατηγικής στον τομέα της διατροφής. Όπως προκύπτει από πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις (Παχυσαρκία και συνοδά καρδιομεταβολικά νοσήματα: Αιτίες - Συνέπειες - Λύσεις) η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ στην παιδική παχυσαρκία, και κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις και στην παχυσαρκία των ενηλίκων. Κι αυτό παρά την ύπαρξη εκπαιδευτικού υλικού από το Υπουργείο Υγείας αλλά και λεπτομερών διατροφικών οδηγών από το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis.
Γι’ αυτό και στη μελέτη της διαΝΕΟσις προτείνεται ο σχεδιασμός και η εφαρμογή προγραμμάτων παρέμβασης σε σχολεία για την προώθηση της υγιεινής διατροφής και την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας για τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Κι αυτό παράλληλα με μια διαδικασία εύκολου και έγκαιρου εντοπισμού των οικογενειών υψηλού κινδύνου για την παχυσαρκία και τα συνοδά της νοσήματα μέσω της αξιοποίησης του Ατομικού Δελτίου Υγείας Μαθητή και της παρέμβασης των δομών της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ).
06 Ιουλίου 2021
Πρόληψη άνοιας και Αλτσχάιμερ
Με μείωση του άγχους και της κατανάλωσης ζάχαρης σε συνδυασμό με αύξηση του ύπνου και σωστή διατροφή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουλίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-458)
Πριν από τρία χρόνια (βλ. ΧΝ 19/6/2018), είχαμε γράψει μια ανασκόπηση των ερευνών για την άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ. Από τις έρευνες προκύπτει σταθερή μείωση του Αλτσχάιμερ και των άλλων ειδών άνοιας, όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και χάρη στην καλύτερη εκπαίδευση.
Γράφαμε μάλιστα ότι «το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης», και ότι «Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων». Ας δούμε τώρα μερικούς σημαντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση άνοιας στις μεγάλες ηλικίες.
Άγχος. Το 2010 μια ομάδα Σουηδών ερευνητών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι γυναίκες ηλικίας 38-60 ετών που έπασχαν από χρόνιο άγχος εμφάνιζαν 65% μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια σε μεγαλύτερες ηλικίες. Το 2013 παρατηρήθηκε ότι η αύξηση στον εγκέφαλο των στεροειδών ορμονών που συνδέονται με το άγχος συνδέονται με την εμφάνιση άνοιας. Το 2018, από την ανάλυση 16 μελετών στις οποίες είχαν συμμετάσχει πάνω από 3 εκατ. ασθενείς διαπιστώθηκε συσχέτιση της άνοιας με στεφανιαία καρδιακή νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια. Τέλος, το 2017 μια άλλη μελέτη χρησιμοποίησε με επιτυχία τα επίπεδα του άγχους για να προβλέψει την εμφάνιση άνοιας.
Λοιπόν, το άγχος σκοτώνει με πολλούς τρόπους και μακροπρόθεσμα προκαλεί και άνοια. Από ηλικία 30 ετών και πάνω η πρώτη προτεραιότητα για άνδρες και γυναίκες θα πρέπει να είναι να ελέγξουν το άγχος τους. Κάτι που βέβαια δεν είναι εύκολο εν μέσω και της πανδημίας και των κοινωνικών προβλημάτων που συνεπάγεται. Όμως, οι νέοι και οι νέες που δεν θα αντιμετωπίσουν σοβαρά το πρόβλημα του άγχους θα αντιμετωπίσουν μακροπρόθεσμα σημαντικά προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων και άνοια …
Ζάχαρη. Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει δυσμενώς και με πολλούς τρόπους την υγεία μας είναι και η κατανάλωση ζάχαρης. Είναι πολλές οι μελέτες που συνδέουν την κατανάλωση ζάχαρης με παχυσαρκία, καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη και μη αλκοολική ηπατική στεάτωση (λιπώδη νόσο). Όμως μια πολύ πρόσφατη μελέτη (2021) σε νεαρά ποντίκια έδειξε μια σαφή συσχέτιση της κατανάλωσης ζάχαρης με γνωσιακές δυσκολίες και δυσκολίες απομνημόνευσης.
Μάλιστα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτό οφειλόταν σε αλλαγές στον ιππόκαμπο, ένα τμήμα του εγκεφάλου που είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία της μνήμης και της μάθησης. Και αυτό με τη σειρά του προερχόταν από τις αλλαγές που είχε επιφέρει η κατανάλωση ζάχαρης στη σύσταση του μικροβιώματος, δηλαδή, στη μικροχλωρίδα του εντέρου!
Άραγε, ισχύει αυτό και για τους ανθρώπους; Πέρσι μια ερευνήτρια από το Τμήμα Γνωσιακής Λειτουργίας του Αυστραλιανού Στρατού ανέλυσε 17 ερευνητικές εργασίες και διαπίστωσε συσχέτιση μεταξύ ποικιλομορφίας του μικροβιώματος και ενισχυμένης γνωσιακής ευελιξίας και εκτελεστικής λειτουργίας του εγκεφάλου. Αυτό μαζί με άλλες παλαιότερες έρευνες φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη σχέση μικροβιώματος και εγκεφαλικών λειτουργιών αλλά και τις δυσμενείς επιπτώσεις της κατανάλωσης ζάχαρης στην εμφάνιση άνοιας.
Από πρόσφατη (2021) βρετανική μελέτη που ανέλυσε 500.000 άτομα μέσης ηλικίας 58 έτη προκύπτει ότι στα άτομα σε προδιαβητικό στάδιο οι πιθανότητες μείωσης των γνωσιακών λειτουργιών ήταν αυξημένες κατά 42% και υπήρχαν 54% πιθανότητες αγγειακής άνοιας (λόγω μειωμένης αιμάτωσης του εγκεφάλου).
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως ο έγκαιρος περιορισμός της κατανάλωσης ζάχαρης, ιδίως από την παιδική ηλικία, εξασφαλίζει όχι μόνο προστασία από τις γνωστές ασθένειες που αναφέρθηκαν παραπάνω αλλά και από την εμφάνιση άνοιας στις μεγαλύτερες ηλικίες (από 42% έως 54%).
Ύπνος. Μια άλλη πολύ πρόσφατη έρευνα (2021) ανέλυσε επί σειρά ετών (1985 έως 2016) πόσο χρόνο κοιμόντουσαν 8.000 περίπου Βρετανοί ηλικίας 50 ετών και άνω. Από την ανάλυση προέκυψε ότι όσοι 50άρηδες και 60άρηδες κοιμόταν λιγότερες από 6 ώρες κάθε νύχτα παρουσίαζαν 30% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας σε μεγαλύτερη ηλικία. Κι αυτό σε σχέση με όσους είχαν κανονικό ύπνο διάρκειας 7 ωρών.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους και άλλους παράγοντες που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον ύπνο ή τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας όπως: κάπνισμα, φυσική δραστηριότητα, δείκτη μάζας σώματος και παθήσεις όπως διαβήτη και καρδιοπάθειες. Ξεχώρισαν επίσης τα άτομα με ψυχικές παθήσεις όπως κατάθλιψη, που είναι γνωστό ότι συνδέονται έντονα με διαταραχές του ύπνου.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι μεσήλικες που κοιμούνται λίγο έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στη γεροντική ηλικία. Ωστόσο, αυτό πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ώστε να αποδειχτεί η συσχέτιση και να γίνουν κατανοητοί οι λόγοι στους οποίους οφείλεται. Βέβαια, δεν υπάρχει αμφιβολία πως ένας καλός ύπνος είναι επωφελής για την υγεία του εγκεφάλου αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην συγκέντρωση και την μάθηση, στη διάθεση και γενικά στην υγεία.
Διατροφή. Ο εγκέφαλός μας είναι το κέντρο ελέγχου ολόκληρης της ύπαρξής μας και θα πρέπει να τον διατηρούμε σε καλή κατάσταση όλο το 24ωρο αφού δουλεύει ακόμη και όταν κοιμόμαστε … Γι’ αυτό θα πρέπει να τον τρέφουμε σωστά ιδίως με τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται περισσότερο.
Οι πολυφαινόλες είναι ένα από τα αγαπημένα θρεπτικά συστατικά του εγκεφάλου γιατί προστατεύουν τους νευρώνες ενεργοποιώντας δέσμες νευρώνων για την αντιμετώπιση του άγχους. Βελτιώνουν επίσης τη γνωσιακή λειτουργία και τη μνήμη επιβραδύνοντας την φυσική γνωσιακή εξασθένιση που συνοδεύει τη γήρανση και ίσως να επιβραδύνουν και την άνοια. Υπάρχουν στα γαρύφαλλα, στη μαύρη σοκολάτα, στα μούρα, και σε πολλά άλλα φρούτα και λαχανικά.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ενισχύουν τις κυτταρικές μεμβράνες, επιτρέπουν την επικοινωνία των εγκεφαλικών κυττάρων, βελτιώνουν τις εγκεφαλικές λειτουργίες και βελτιώνουν τη μνήμη. Υπάρχουν σε λιπαρά ψάρια των ψυχρών νερών, ξηρούς καρπούς και σπόρους (ιδίως καρύδια) καθώς και σε φυτικά έλαια.
Το λυκοπένιο είναι ένα αντιοξειδωτικό που συμβάλλει στην αντιμετώπιση φλεγμονών λόγω της οξειδωτικής καταπόνησης του εγκεφάλου η λειτουργία του οποίου καταναλώνει πολύ οξυγόνο. Υπάρχει σε ντομάτες, σαγκουίνια, καρπούζια και γκρέϊπφρουτ. Τέλος, ο κουρκουμάς σε αντίθεση με άλλες ουσίες, μπορεί να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό ενισχύοντας τις ορμόνες που συμβάλουν στην νευρογένεση.
Φυσικά, ο εγκέφαλος χρειάζεται και άλλες θρεπτικές ουσίες για να διατηρήσει την ανθεκτικότητά του. Σε αυτές περιλαμβάνονται βιταμίνη Β, ψευδάργυρος και νερό – πολύ νερό αφού ο εγκέφαλος είναι 73% νερό και ακόμη και 2% αφυδάτωση επηρεάζει σοβαρά τις γνωσιακές λειτουργίες.
Συμπέρασμα. Η πρόληψη της άνοιας απαιτεί έλεγχο του άγχους και του ζαχάρου, ύπνο τουλάχιστον 7 ώρες καθημερινά και μια προσεγμένη διατροφή κυρίως με πολυφαινόλες, ωμέγα-3 λιπαρά, λυκοπένιο, κουρκουμά και άφθονο νερό! Όσο νωρίτερα εφαρμοστούν αυτά στη ζωή του καθενός, τόσο αργότερα θα εμφανιστεί η άνοια …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουλίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-458)
Πριν από τρία χρόνια (βλ. ΧΝ 19/6/2018), είχαμε γράψει μια ανασκόπηση των ερευνών για την άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ. Από τις έρευνες προκύπτει σταθερή μείωση του Αλτσχάιμερ και των άλλων ειδών άνοιας, όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και χάρη στην καλύτερη εκπαίδευση.
Γράφαμε μάλιστα ότι «το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης», και ότι «Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων». Ας δούμε τώρα μερικούς σημαντικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην εμφάνιση άνοιας στις μεγάλες ηλικίες.
Άγχος. Το 2010 μια ομάδα Σουηδών ερευνητών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι γυναίκες ηλικίας 38-60 ετών που έπασχαν από χρόνιο άγχος εμφάνιζαν 65% μεγαλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν άνοια σε μεγαλύτερες ηλικίες. Το 2013 παρατηρήθηκε ότι η αύξηση στον εγκέφαλο των στεροειδών ορμονών που συνδέονται με το άγχος συνδέονται με την εμφάνιση άνοιας. Το 2018, από την ανάλυση 16 μελετών στις οποίες είχαν συμμετάσχει πάνω από 3 εκατ. ασθενείς διαπιστώθηκε συσχέτιση της άνοιας με στεφανιαία καρδιακή νόσο και καρδιακή ανεπάρκεια. Τέλος, το 2017 μια άλλη μελέτη χρησιμοποίησε με επιτυχία τα επίπεδα του άγχους για να προβλέψει την εμφάνιση άνοιας.
Λοιπόν, το άγχος σκοτώνει με πολλούς τρόπους και μακροπρόθεσμα προκαλεί και άνοια. Από ηλικία 30 ετών και πάνω η πρώτη προτεραιότητα για άνδρες και γυναίκες θα πρέπει να είναι να ελέγξουν το άγχος τους. Κάτι που βέβαια δεν είναι εύκολο εν μέσω και της πανδημίας και των κοινωνικών προβλημάτων που συνεπάγεται. Όμως, οι νέοι και οι νέες που δεν θα αντιμετωπίσουν σοβαρά το πρόβλημα του άγχους θα αντιμετωπίσουν μακροπρόθεσμα σημαντικά προβλήματα υγείας, μεταξύ των οποίων και άνοια …
Ζάχαρη. Ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει δυσμενώς και με πολλούς τρόπους την υγεία μας είναι και η κατανάλωση ζάχαρης. Είναι πολλές οι μελέτες που συνδέουν την κατανάλωση ζάχαρης με παχυσαρκία, καρδιαγγειακά νοσήματα, διαβήτη και μη αλκοολική ηπατική στεάτωση (λιπώδη νόσο). Όμως μια πολύ πρόσφατη μελέτη (2021) σε νεαρά ποντίκια έδειξε μια σαφή συσχέτιση της κατανάλωσης ζάχαρης με γνωσιακές δυσκολίες και δυσκολίες απομνημόνευσης.
Μάλιστα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτό οφειλόταν σε αλλαγές στον ιππόκαμπο, ένα τμήμα του εγκεφάλου που είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία της μνήμης και της μάθησης. Και αυτό με τη σειρά του προερχόταν από τις αλλαγές που είχε επιφέρει η κατανάλωση ζάχαρης στη σύσταση του μικροβιώματος, δηλαδή, στη μικροχλωρίδα του εντέρου!
Άραγε, ισχύει αυτό και για τους ανθρώπους; Πέρσι μια ερευνήτρια από το Τμήμα Γνωσιακής Λειτουργίας του Αυστραλιανού Στρατού ανέλυσε 17 ερευνητικές εργασίες και διαπίστωσε συσχέτιση μεταξύ ποικιλομορφίας του μικροβιώματος και ενισχυμένης γνωσιακής ευελιξίας και εκτελεστικής λειτουργίας του εγκεφάλου. Αυτό μαζί με άλλες παλαιότερες έρευνες φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη σχέση μικροβιώματος και εγκεφαλικών λειτουργιών αλλά και τις δυσμενείς επιπτώσεις της κατανάλωσης ζάχαρης στην εμφάνιση άνοιας.
Από πρόσφατη (2021) βρετανική μελέτη που ανέλυσε 500.000 άτομα μέσης ηλικίας 58 έτη προκύπτει ότι στα άτομα σε προδιαβητικό στάδιο οι πιθανότητες μείωσης των γνωσιακών λειτουργιών ήταν αυξημένες κατά 42% και υπήρχαν 54% πιθανότητες αγγειακής άνοιας (λόγω μειωμένης αιμάτωσης του εγκεφάλου).
Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι πως ο έγκαιρος περιορισμός της κατανάλωσης ζάχαρης, ιδίως από την παιδική ηλικία, εξασφαλίζει όχι μόνο προστασία από τις γνωστές ασθένειες που αναφέρθηκαν παραπάνω αλλά και από την εμφάνιση άνοιας στις μεγαλύτερες ηλικίες (από 42% έως 54%).
Ύπνος. Μια άλλη πολύ πρόσφατη έρευνα (2021) ανέλυσε επί σειρά ετών (1985 έως 2016) πόσο χρόνο κοιμόντουσαν 8.000 περίπου Βρετανοί ηλικίας 50 ετών και άνω. Από την ανάλυση προέκυψε ότι όσοι 50άρηδες και 60άρηδες κοιμόταν λιγότερες από 6 ώρες κάθε νύχτα παρουσίαζαν 30% μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας σε μεγαλύτερη ηλικία. Κι αυτό σε σχέση με όσους είχαν κανονικό ύπνο διάρκειας 7 ωρών.
Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τους και άλλους παράγοντες που είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τον ύπνο ή τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας όπως: κάπνισμα, φυσική δραστηριότητα, δείκτη μάζας σώματος και παθήσεις όπως διαβήτη και καρδιοπάθειες. Ξεχώρισαν επίσης τα άτομα με ψυχικές παθήσεις όπως κατάθλιψη, που είναι γνωστό ότι συνδέονται έντονα με διαταραχές του ύπνου.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι μεσήλικες που κοιμούνται λίγο έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στη γεροντική ηλικία. Ωστόσο, αυτό πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ώστε να αποδειχτεί η συσχέτιση και να γίνουν κατανοητοί οι λόγοι στους οποίους οφείλεται. Βέβαια, δεν υπάρχει αμφιβολία πως ένας καλός ύπνος είναι επωφελής για την υγεία του εγκεφάλου αφού παίζει σημαντικό ρόλο στην συγκέντρωση και την μάθηση, στη διάθεση και γενικά στην υγεία.
Διατροφή. Ο εγκέφαλός μας είναι το κέντρο ελέγχου ολόκληρης της ύπαρξής μας και θα πρέπει να τον διατηρούμε σε καλή κατάσταση όλο το 24ωρο αφού δουλεύει ακόμη και όταν κοιμόμαστε … Γι’ αυτό θα πρέπει να τον τρέφουμε σωστά ιδίως με τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται περισσότερο.
Οι πολυφαινόλες είναι ένα από τα αγαπημένα θρεπτικά συστατικά του εγκεφάλου γιατί προστατεύουν τους νευρώνες ενεργοποιώντας δέσμες νευρώνων για την αντιμετώπιση του άγχους. Βελτιώνουν επίσης τη γνωσιακή λειτουργία και τη μνήμη επιβραδύνοντας την φυσική γνωσιακή εξασθένιση που συνοδεύει τη γήρανση και ίσως να επιβραδύνουν και την άνοια. Υπάρχουν στα γαρύφαλλα, στη μαύρη σοκολάτα, στα μούρα, και σε πολλά άλλα φρούτα και λαχανικά.
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ενισχύουν τις κυτταρικές μεμβράνες, επιτρέπουν την επικοινωνία των εγκεφαλικών κυττάρων, βελτιώνουν τις εγκεφαλικές λειτουργίες και βελτιώνουν τη μνήμη. Υπάρχουν σε λιπαρά ψάρια των ψυχρών νερών, ξηρούς καρπούς και σπόρους (ιδίως καρύδια) καθώς και σε φυτικά έλαια.
Το λυκοπένιο είναι ένα αντιοξειδωτικό που συμβάλλει στην αντιμετώπιση φλεγμονών λόγω της οξειδωτικής καταπόνησης του εγκεφάλου η λειτουργία του οποίου καταναλώνει πολύ οξυγόνο. Υπάρχει σε ντομάτες, σαγκουίνια, καρπούζια και γκρέϊπφρουτ. Τέλος, ο κουρκουμάς σε αντίθεση με άλλες ουσίες, μπορεί να διαπερνά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό ενισχύοντας τις ορμόνες που συμβάλουν στην νευρογένεση.
Φυσικά, ο εγκέφαλος χρειάζεται και άλλες θρεπτικές ουσίες για να διατηρήσει την ανθεκτικότητά του. Σε αυτές περιλαμβάνονται βιταμίνη Β, ψευδάργυρος και νερό – πολύ νερό αφού ο εγκέφαλος είναι 73% νερό και ακόμη και 2% αφυδάτωση επηρεάζει σοβαρά τις γνωσιακές λειτουργίες.
Συμπέρασμα. Η πρόληψη της άνοιας απαιτεί έλεγχο του άγχους και του ζαχάρου, ύπνο τουλάχιστον 7 ώρες καθημερινά και μια προσεγμένη διατροφή κυρίως με πολυφαινόλες, ωμέγα-3 λιπαρά, λυκοπένιο, κουρκουμά και άφθονο νερό! Όσο νωρίτερα εφαρμοστούν αυτά στη ζωή του καθενός, τόσο αργότερα θα εμφανιστεί η άνοια …
15 Δεκεμβρίου 2020
Για καλές και ακίνδυνες γιορτές
Στις γιορτές θα πρέπει να προφυλαχτούμε από τον κορωνοϊό αλλά και από διάφορα ατυχήματα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Δεκεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-447)
Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα. Οι γιορτές του Δωδεκαήμερου, όπως είναι γνωστές, πλησιάζουν. Είναι δώδεκα μέρες χωρίς νηστεία, με παραδοσιακά φαγητά και γλυκά, με στολισμούς, κάλαντα, δώρα για παιδιά και μεγάλους. Αλλά δυστυχώς είναι και μια περίοδος με αρκετά ατυχήματα από απροσεξία ή απρονοησία. Η οποία φέτος θα περάσει πολύ διαφορετικά εξαιτίας μιας επιπλέον απειλής που ονομάζεται κορωνοϊός …
Χωρίς επισκέπτες. Με βάση τα όσα ισχύουν σήμερα, απαγορεύεται η μετακίνηση ατόμων για να επισκεφτούν συγγενείς π.χ. για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά. Επιτρέπονται μόνο οι μετακινήσεις για την «παροχή βοήθειας σε ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη» (κωδικός 4). Κι αυτό μόνο κατά τις ώρες που επιτρέπεται η κυκλοφορία, δηλαδή από τις 5 το πρωί έως τις 10 το βράδυ.
Αποφύγετε να βρεθείτε μαζί με κάποιους της στενής σας οικογένειας, αν, είτε αυτοί είτε εσείς, έρχεστε σε συχνή επαφή με άλλους ανθρώπους π.χ. λόγω επαγγέλματος. Θυμηθείτε ότι οι περισσότερες μεγάλες εστίες διασποράς του κορωνοϊού ήταν οικογενειακές συγκεντρώσεις όπως γάμοι ή βαφτίσια αλλά και γλέντια ή θρησκευτικές τελετές.
Σημείωση: την μέρα δημοσίευσης του άρθρου, ανακοινώθηκε ότι ειδικά για τις ημέρες 24-25/12/2020 και 1/1/2021 επιτρέπονται συναθροίσεις το πολύ 9 ατόμων που προέρχονται από 2 οικογένειες. Για τη σχετική μετακίνηση χρησιμοποιείται ο κωδικός 6 σε γραπτά μηνύματα (SMS) στο 13033 ή στο σχετικό έντυπο τύπου Β (βεβαίωση κίνησης για κάθε μεμονωμένη κίνηση)
Μέσα στο σπίτι. Τα κεριά και τα φωτάκια του δένδρου αποτελούν συχνά αιτίες πυρκαγιάς. Πριν πάτε για ύπνο φροντίστε να τα σβήσετε μαζί με το τζάκι. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην κουζίνα, η οποία είναι το πιο επικίνδυνο δωμάτιο του σπιτιού. Αν ξεχάσετε ένα μάτι αναμμένο μπορεί πολύ εύκολα να προκληθεί πυρκαγιά. Με απρόβλεπτα αποτελέσματα, ιδίως αν για το μαγείρεμα χρησιμοποιείτε υγραέριο.
Αν συγκατοικείτε με καπνιστές, φροντίστε να τους υποδείξετε να καπνίσουν σε εξωτερικό χώρο, ιδίως αν στο σπίτι υπάρχουν και παιδιά. Το τσιγάρο εκπέμπει χιλιάδες δηλητηριώδεις και καρκινογόνες ουσίες. Είναι επικίνδυνες αν τις εισπνεύσουμε – ιδίως τα παιδιά – αλλά έχουν την ιδιότητα να κολλάνε και στα ρούχα και τα μαλλιά των παρευρισκόμενων καθώς και στους τοίχους, τις κουρτίνες, τα έπιπλα και τα χαλιά.
Τα μικρά παιδιά, που έχουν τη συνήθεια να βάζουν συχνά τα χέρια στο στόμα, κινδυνεύουν ιδιαίτερα όπως κινδυνεύουν και τα κατοικίδια (σκυλάκια, γατάκια, πουλάκια, ακόμη και ψαράκια), τα οποία έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο ή αναπνευστικά προβλήματα. Η ζωή βρεφών και νηπίων κινδυνεύει αν καταπιούν τσιγάρα, αποτσίγαρα ή υγρά πλήρωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων. Σε μια τέτοια περίπτωση πρέπει να πάνε επειγόντως στις πρώτες βοήθειες για πλύση στομάχου.
Παιχνίδια. Η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης εξέδωσε πέρσι έξι χρησιμότατες συμβουλές για την αγορά παιχνιδιών (ΧΝ 21/12/2019). Να αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού. Να τα αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές. Να είναι ασφαλή και να έχουν οδηγίες χρήσης. Να μην αγοράζουμε βιαστικά ακατάλληλα παιχνίδια αλλά να προτιμούμε τοπικές επιχειρήσεις.
Τα παιχνίδια μπορεί επίσης να αποτελέσουν πηγή ατυχημάτων. Τα μικρά παιδιά κινδυνεύουν να πνιγούν καταπίνοντας μικροαντικείμενα (π.χ. εξαρτήματα παιχνιδιών, μικρές μπαταρίες, ξεφούσκωτα μπαλόνια, πλαστικές σακούλες) ή και τρόφιμα (π.χ. ξηρούς καρπούς,). Να θυμίσουμε ότι τα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου δεν είναι παιχνίδια και γι’ αυτό δεν υπόκεινται στους κανονισμούς που διέπουν την ασφάλεια των παιχνιδιών.
Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να παίξουν. Προσέχουμε τους ηλικιωμένους να μην κυκλοφορούν ανάμεσα στα παιχνίδια γιατί υπάρχει κίνδυνος να σκοντάψουν με καταστροφικά πολλές φορές αποτελέσματα.
Καρδιακά. Το φαγητό και το ποτό που απολαμβάνουμε άφθονα στις γιορτές μπορούν να αποδειχτούν μοιραία. Ιδίως για όσους έχουν ήδη βουλωμένες αρτηρίες επειδή όλο το χρόνο δεν πρόσεξαν τη διατροφή τους, επειδή έχουν κάποια κληρονομική προδιάθεση ή επειδή ποτέ δεν σκέφτηκαν να επισκεφτούν τον γιατρό για να εξετάσουν πού οφείλεται ένα λαχάνιασμα ή ένας έντονος πόνος στο στήθος.
Πόσοι θα πάνε από το γιορτινό τραπέζι στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου με οξύ έμφραγμα ή και με εγκεφαλικό; Πόσοι θα εγκαταλείψουν τα εγκόσμια ενώ θα κοιμούνται ευτυχισμένοι μετά το φαγοπότι; Πριν λίγα χρόνια χάσαμε έναν καλό φίλο που ανέβαλε τις καρδιολογικές εξετάσεις τις οποίες του είχε συστήσει ο γιατρός «για να γιορτάσει την Πρωτοχρονιά με τα παιδιά και τα εγγόνια του». Κοιμήθηκε και δεν ξύπνησε ποτέ …
Μπαλωθιές. Την πρώτη φορά που έκανα Πρωτοχρονιά στην Κρήτη όταν άλλαζε ο χρόνος νόμισα ξαφνικά ότι βρισκόμουν στην πρώτη γραμμή του μετώπου … Οι πυροβολισμοί έδιναν κι έπαιρναν! Μερικοί νομίζουν ότι ο πυροβολισμός στον αέρα είναι ακίνδυνος. Ας ρωτήσουν έναν μαθητή του Λυκείου που είναι καλός στη Φυσική να τους εξηγήσει ότι μια σφαίρα επιστρέφει στη γη με την ίδια περίπου ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου αφού έχει διαγράψει μια παραβολική τροχιά στον αέρα …
Πριν από λίγους μήνες αντικαταστήσαμε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα στην ταράτσα που είχε καταστραφεί από μια τέτοια «αδέσποτη» σφαίρα. Από μια ακίνδυνη μπαλωθιά που έριξε κάποιος σε κατοικημένη περιοχή χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες … Θυμηθείτε ότι όσο επικίνδυνος είναι ο μεθυσμένος οδηγός, άλλο τόσο επικίνδυνος είναι και ο μεθυσμένος Κρητικός που τραβάει πιστόλι για να «γιορτάσει» πυροβολώντας στον αέρα …
Δεν είναι μόνο οι ζωές που έχουν χαθεί από τέτοιες «παλικαριές». Είναι και οι κατεστραμμένες ζωές των «παλικαράδων» που τράβηξαν το πιστόλι και που θα πρέπει να περάσουν ένα μέρος της ζωής τους στις φυλακές. Για να μη μιλήσουμε για τους κύκλους αίματος που ανοίγουν με τις συνεπακόλουθες βεντέτες.
Αγαπητέ αναγνώστη, αγαπητή αναγνώστρια. Αν τα παραπάνω σε έκαναν να σκεφτείς λίγο παραπάνω πώς θα αποφύγεις μερικές δυσάρεστες καταστάσεις, το άρθρο αυτό θα έχει πετύχει το σκοπό του. Αν σε βοηθήσει να αλλάξεις κάποιες συμπεριφορές το άρθρο αυτό θα έχει αποδειχτεί χρήσιμο. Αν τέλος, το διαδώσεις και σε φίλους και συγγενείς και πετύχεις να επηρεάσεις και άλλους να σκεφτούν λογικά, θα έχεις αναδείξει το πνεύμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς – πνεύμα ελπίδας, αποφάσεων για αλλαγή και για μια νέα αρχή.
Καλές Γιορτές για όλους και όλες!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Δεκεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-447)
Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα. Οι γιορτές του Δωδεκαήμερου, όπως είναι γνωστές, πλησιάζουν. Είναι δώδεκα μέρες χωρίς νηστεία, με παραδοσιακά φαγητά και γλυκά, με στολισμούς, κάλαντα, δώρα για παιδιά και μεγάλους. Αλλά δυστυχώς είναι και μια περίοδος με αρκετά ατυχήματα από απροσεξία ή απρονοησία. Η οποία φέτος θα περάσει πολύ διαφορετικά εξαιτίας μιας επιπλέον απειλής που ονομάζεται κορωνοϊός …
Χωρίς επισκέπτες. Με βάση τα όσα ισχύουν σήμερα, απαγορεύεται η μετακίνηση ατόμων για να επισκεφτούν συγγενείς π.χ. για να γιορτάσουν τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά. Επιτρέπονται μόνο οι μετακινήσεις για την «παροχή βοήθειας σε ανθρώπους που βρίσκονται σε ανάγκη» (κωδικός 4). Κι αυτό μόνο κατά τις ώρες που επιτρέπεται η κυκλοφορία, δηλαδή από τις 5 το πρωί έως τις 10 το βράδυ.
Αποφύγετε να βρεθείτε μαζί με κάποιους της στενής σας οικογένειας, αν, είτε αυτοί είτε εσείς, έρχεστε σε συχνή επαφή με άλλους ανθρώπους π.χ. λόγω επαγγέλματος. Θυμηθείτε ότι οι περισσότερες μεγάλες εστίες διασποράς του κορωνοϊού ήταν οικογενειακές συγκεντρώσεις όπως γάμοι ή βαφτίσια αλλά και γλέντια ή θρησκευτικές τελετές.
Σημείωση: την μέρα δημοσίευσης του άρθρου, ανακοινώθηκε ότι ειδικά για τις ημέρες 24-25/12/2020 και 1/1/2021 επιτρέπονται συναθροίσεις το πολύ 9 ατόμων που προέρχονται από 2 οικογένειες. Για τη σχετική μετακίνηση χρησιμοποιείται ο κωδικός 6 σε γραπτά μηνύματα (SMS) στο 13033 ή στο σχετικό έντυπο τύπου Β (βεβαίωση κίνησης για κάθε μεμονωμένη κίνηση)
Μέσα στο σπίτι. Τα κεριά και τα φωτάκια του δένδρου αποτελούν συχνά αιτίες πυρκαγιάς. Πριν πάτε για ύπνο φροντίστε να τα σβήσετε μαζί με το τζάκι. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην κουζίνα, η οποία είναι το πιο επικίνδυνο δωμάτιο του σπιτιού. Αν ξεχάσετε ένα μάτι αναμμένο μπορεί πολύ εύκολα να προκληθεί πυρκαγιά. Με απρόβλεπτα αποτελέσματα, ιδίως αν για το μαγείρεμα χρησιμοποιείτε υγραέριο.
Αν συγκατοικείτε με καπνιστές, φροντίστε να τους υποδείξετε να καπνίσουν σε εξωτερικό χώρο, ιδίως αν στο σπίτι υπάρχουν και παιδιά. Το τσιγάρο εκπέμπει χιλιάδες δηλητηριώδεις και καρκινογόνες ουσίες. Είναι επικίνδυνες αν τις εισπνεύσουμε – ιδίως τα παιδιά – αλλά έχουν την ιδιότητα να κολλάνε και στα ρούχα και τα μαλλιά των παρευρισκόμενων καθώς και στους τοίχους, τις κουρτίνες, τα έπιπλα και τα χαλιά.
Τα μικρά παιδιά, που έχουν τη συνήθεια να βάζουν συχνά τα χέρια στο στόμα, κινδυνεύουν ιδιαίτερα όπως κινδυνεύουν και τα κατοικίδια (σκυλάκια, γατάκια, πουλάκια, ακόμη και ψαράκια), τα οποία έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο ή αναπνευστικά προβλήματα. Η ζωή βρεφών και νηπίων κινδυνεύει αν καταπιούν τσιγάρα, αποτσίγαρα ή υγρά πλήρωσης ηλεκτρονικών τσιγάρων. Σε μια τέτοια περίπτωση πρέπει να πάνε επειγόντως στις πρώτες βοήθειες για πλύση στομάχου.
Παιχνίδια. Η Ένωση Προστασίας Καταναλωτών Κρήτης εξέδωσε πέρσι έξι χρησιμότατες συμβουλές για την αγορά παιχνιδιών (ΧΝ 21/12/2019). Να αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού. Να τα αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές. Να είναι ασφαλή και να έχουν οδηγίες χρήσης. Να μην αγοράζουμε βιαστικά ακατάλληλα παιχνίδια αλλά να προτιμούμε τοπικές επιχειρήσεις.
Τα παιχνίδια μπορεί επίσης να αποτελέσουν πηγή ατυχημάτων. Τα μικρά παιδιά κινδυνεύουν να πνιγούν καταπίνοντας μικροαντικείμενα (π.χ. εξαρτήματα παιχνιδιών, μικρές μπαταρίες, ξεφούσκωτα μπαλόνια, πλαστικές σακούλες) ή και τρόφιμα (π.χ. ξηρούς καρπούς,). Να θυμίσουμε ότι τα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου δεν είναι παιχνίδια και γι’ αυτό δεν υπόκεινται στους κανονισμούς που διέπουν την ασφάλεια των παιχνιδιών.
Τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να παίξουν. Προσέχουμε τους ηλικιωμένους να μην κυκλοφορούν ανάμεσα στα παιχνίδια γιατί υπάρχει κίνδυνος να σκοντάψουν με καταστροφικά πολλές φορές αποτελέσματα.
Καρδιακά. Το φαγητό και το ποτό που απολαμβάνουμε άφθονα στις γιορτές μπορούν να αποδειχτούν μοιραία. Ιδίως για όσους έχουν ήδη βουλωμένες αρτηρίες επειδή όλο το χρόνο δεν πρόσεξαν τη διατροφή τους, επειδή έχουν κάποια κληρονομική προδιάθεση ή επειδή ποτέ δεν σκέφτηκαν να επισκεφτούν τον γιατρό για να εξετάσουν πού οφείλεται ένα λαχάνιασμα ή ένας έντονος πόνος στο στήθος.
Πόσοι θα πάνε από το γιορτινό τραπέζι στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου με οξύ έμφραγμα ή και με εγκεφαλικό; Πόσοι θα εγκαταλείψουν τα εγκόσμια ενώ θα κοιμούνται ευτυχισμένοι μετά το φαγοπότι; Πριν λίγα χρόνια χάσαμε έναν καλό φίλο που ανέβαλε τις καρδιολογικές εξετάσεις τις οποίες του είχε συστήσει ο γιατρός «για να γιορτάσει την Πρωτοχρονιά με τα παιδιά και τα εγγόνια του». Κοιμήθηκε και δεν ξύπνησε ποτέ …
Μπαλωθιές. Την πρώτη φορά που έκανα Πρωτοχρονιά στην Κρήτη όταν άλλαζε ο χρόνος νόμισα ξαφνικά ότι βρισκόμουν στην πρώτη γραμμή του μετώπου … Οι πυροβολισμοί έδιναν κι έπαιρναν! Μερικοί νομίζουν ότι ο πυροβολισμός στον αέρα είναι ακίνδυνος. Ας ρωτήσουν έναν μαθητή του Λυκείου που είναι καλός στη Φυσική να τους εξηγήσει ότι μια σφαίρα επιστρέφει στη γη με την ίδια περίπου ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου αφού έχει διαγράψει μια παραβολική τροχιά στον αέρα …
Πριν από λίγους μήνες αντικαταστήσαμε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα στην ταράτσα που είχε καταστραφεί από μια τέτοια «αδέσποτη» σφαίρα. Από μια ακίνδυνη μπαλωθιά που έριξε κάποιος σε κατοικημένη περιοχή χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες … Θυμηθείτε ότι όσο επικίνδυνος είναι ο μεθυσμένος οδηγός, άλλο τόσο επικίνδυνος είναι και ο μεθυσμένος Κρητικός που τραβάει πιστόλι για να «γιορτάσει» πυροβολώντας στον αέρα …
Δεν είναι μόνο οι ζωές που έχουν χαθεί από τέτοιες «παλικαριές». Είναι και οι κατεστραμμένες ζωές των «παλικαράδων» που τράβηξαν το πιστόλι και που θα πρέπει να περάσουν ένα μέρος της ζωής τους στις φυλακές. Για να μη μιλήσουμε για τους κύκλους αίματος που ανοίγουν με τις συνεπακόλουθες βεντέτες.
Αγαπητέ αναγνώστη, αγαπητή αναγνώστρια. Αν τα παραπάνω σε έκαναν να σκεφτείς λίγο παραπάνω πώς θα αποφύγεις μερικές δυσάρεστες καταστάσεις, το άρθρο αυτό θα έχει πετύχει το σκοπό του. Αν σε βοηθήσει να αλλάξεις κάποιες συμπεριφορές το άρθρο αυτό θα έχει αποδειχτεί χρήσιμο. Αν τέλος, το διαδώσεις και σε φίλους και συγγενείς και πετύχεις να επηρεάσεις και άλλους να σκεφτούν λογικά, θα έχεις αναδείξει το πνεύμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς – πνεύμα ελπίδας, αποφάσεων για αλλαγή και για μια νέα αρχή.
Καλές Γιορτές για όλους και όλες!
14 Ιουλίου 2020
«Μετανοήστε» το μήνυμα του κορωνοϊού
Η σχέση μας με τα άγρια ζώα, τις αποψιλώσεις των δασών και τη μαζική παραγωγή ζωικής πρωτεΐνης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Ιουλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-429)
Από τα μέσα Μαρτίου και πριν ακόμη ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίσει την Covid-19 ως πανδημία, αφιερώσαμε αρκετά άρθρα στον κορωνοϊό (βλ. ΧΝ 17/3/2020 και επόμενα). Αναφέραμε μόνο τεκμηριωμένες και διασταυρωμένες πληροφορίες, οι οποίες λόγω της εξέλιξης της πανδημίας άλλαζαν λόγω επικαιροποίησής τους.
Μιλήσαμε επίσης για τις αλήθειες (ΧΝ 24/3/2020), τα ερωτήματα (ΧΝ 31/3/2020) και τα ψέματα (ΧΝ 7/4/2020) γύρω από την πανδημία. Σήμερα ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Φοράμε μάσκες, κρατάμε αποστάσεις, πλένουμε τα χέρια μας (ή χρησιμοποιούμε απολυμαντικό).
Τέσσερα μέτρα που θα μας προφυλάξουν από τον κορωνοϊό, ιδίως αν ανήκουμε σε ευπαθείς ομάδες (ηλικιωμένοι, διαβητικοί, άτομα με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, κακοήθειες κλπ). Κι αυτό, μέχρι να αποκτήσουμε πρόσβαση σε ασφαλείς θεραπείες και εμβόλια.
Που οφείλονται οι πανδημίες. Μια έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου Ζωικού Κεφαλαίου που δημοσιεύτηκε στις αρχές Ιουλίου έρχεται να επιβεβαιώσει αυτά που γράφαμε πριν δυο μήνες (ΧΝ 5/5/2020).
Ότι δηλαδή οι περισσότερες επιδημίες προέρχονται είτε από τον συγχρωτισμό μας με τα ζώα και την κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης, είτε από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Κι αυτό γιατί πολλά μικρόβια περνούν σταδιακά από οικόσιτα ή άγρια ζώα στον άνθρωπο. Έτσι ξεκίνησαν ασθένειες όπως γρίπη, ιλαρά, διφθερίτιδα, κοκκύτης, μαγουλάδες, ευλογιά, φυματίωση, AIDS, έμπολα, χολέρα, διάρροια σε βρέφη και παιδιά, δάγκειος, κίτρινος και τριταίος πυρετός και φυσικά η Covid-19.
Η έκθεση επισημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουμε να εκμεταλλευόμαστε την άγρια πανίδα. Τα άγρια ζώα εξαναγκάζονται να συμβιώσουν με τους ανθρώπους είτε γιατί τα οικοσυστήματα τους καταστρέφονται εξαιτίας της επέκτασης των καλλιεργειών μας είτε λόγω της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, τα αιχμαλωτίζουμε, τα εξημερώνουμε ή ακόμη και τα καταναλώνουμε ως τροφή.
Έτσι κάποιες ασθένειες που ενδημούν σε άγρια ζώα (ζωονόσοι) μεταλλάσσονται και μεταπηδούν στους ανθρώπους. Σε άλλο επίπεδο, η βιομηχανική παραγωγή ζωικής πρωτεΐνης σε τεράστια πτηνοτροφεία, χοιροτροφεία και άλλες εγκαταστάσεις εντατικής εκτροφής συμβάλει στην εμφάνιση μεταλλάξεων των μικροβίων με ταχύτατους ρυθμούς, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό την μετάδοση στον άνθρωπο.
Η χρήση αντιβιοτικών επιτείνει το πρόβλημα αφού καθιστά πολλά μικρόβια ανθεκτικότερα στην φαρμακευτική αγωγή. Η έκθεση προτείνει να ασχοληθούμε σοβαρά με την βιώσιμη γεωργία και την κλιματική αλλαγή. Κι αυτό γιατί κάθε χρόνο πεθαίνουν 2 εκατ. άνθρωποι από παραμελημένες ζωονόσους που προσβάλουν ζώα και στη συνέχεια μεταφέρονται στους ανθρώπους ...
«Αν δεν κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά, τελειώσαμε» δήλωσε πρόσφατα και η δρ. Τζέιν Γκούντολ, διάσημη για την μελέτη των χιμπατζήδων στην Αφρική. «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε για πολύ περισσότερο έτσι».
Τεχνολογικά βιώσιμη γεωργία. Αν επαληθευτούν οι εκτιμήσεις ότι ο πληθυσμός της Γης θα φτάσει το 2050 τα 9,7 δισεκατομμύρια τότε θα χρειαστεί να αυξηθεί η αγροτική παραγωγή κατά τουλάχιστον 70% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα προκειμένου να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες του κόσμου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με περισσότερη αυτοματοποίηση.
Πάρτε για παράδειγμα το μεγαλύτερο πρόβλημα της βιώσιμης γεωργίας που είναι η καταπολέμηση των ζιζανίων. Σήμερα, τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμησή τους αποδεικνύονται επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία ως καρκινογόνα και μεταλλαξιογόνα. Γι’ αυτό και μερικοί επιστήμονες προσπαθούν να τα υποκαταστήσουν.
Αποδεικνύεται πως αν «κουρεύεις» καθημερινά τα ζιζάνια, κάποια μέρα τα νικάς. Σήμερα, υπάρχουν στην αγορά εξελιγμένα ρομπότ που λειτουργούν αδιάλειπτα και καθαρίζουν μικρές ή και μεγάλες καλλιέργειες από τα ζιζάνια, απαλλάσσοντας τους αγρότες από την ανάγκη χρήσης ζιζανιοκτόνων.
Ήδη στην αγορά κυκλοφορούν ρομπότ που εκτελούν ικανοποιητικά όλες τις φάσεις της αγροτικής παραγωγής! Ενώ παράλληλα, επιστήμονες και μηχανικοί εργάζονται πυρετωδώς για να παρουσιάσουν βελτιωμένες εκδόσεις ρομπότ που θα μπορούν να εκτελέσουν όλες σχεδόν τις αγροτικές εργασίες χωρίς τη φυσική παρουσία του αγρότη στο χωράφι. Φυσικά, ο αγρότης θα χειρίζεται το ρομπότ από απόσταση εξασφαλίζοντας την ορθή λειτουργία του σε κάθε φάση της παραγωγής (σπορά, λίπανση, άρδευση, καταπολέμηση ζιζανίων, συγκομιδή) καθώς και την επιδιόρθωση των ενδεχόμενων βλαβών.
Ο κορωνοϊός αποτέλεσε ένα ισχυρότατο «καμπανάκι» αναφορικά με τη σχέση μας με τη φύση. Είναι σίγουρο πως πρέπει να αλλάξουμε παραγωγικό μοντέλο. Στο χέρι μας είναι να το κάνουμε πράξη … ώστε ει δυνατόν να αποφύγουμε την επόμενη πανδημία!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Ιουλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-429)
Από τα μέσα Μαρτίου και πριν ακόμη ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας χαρακτηρίσει την Covid-19 ως πανδημία, αφιερώσαμε αρκετά άρθρα στον κορωνοϊό (βλ. ΧΝ 17/3/2020 και επόμενα). Αναφέραμε μόνο τεκμηριωμένες και διασταυρωμένες πληροφορίες, οι οποίες λόγω της εξέλιξης της πανδημίας άλλαζαν λόγω επικαιροποίησής τους.
Μιλήσαμε επίσης για τις αλήθειες (ΧΝ 24/3/2020), τα ερωτήματα (ΧΝ 31/3/2020) και τα ψέματα (ΧΝ 7/4/2020) γύρω από την πανδημία. Σήμερα ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε. Φοράμε μάσκες, κρατάμε αποστάσεις, πλένουμε τα χέρια μας (ή χρησιμοποιούμε απολυμαντικό).
Τέσσερα μέτρα που θα μας προφυλάξουν από τον κορωνοϊό, ιδίως αν ανήκουμε σε ευπαθείς ομάδες (ηλικιωμένοι, διαβητικοί, άτομα με χρόνια αναπνευστικά νοσήματα, κακοήθειες κλπ). Κι αυτό, μέχρι να αποκτήσουμε πρόσβαση σε ασφαλείς θεραπείες και εμβόλια.
Που οφείλονται οι πανδημίες. Μια έκθεση του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου Ζωικού Κεφαλαίου που δημοσιεύτηκε στις αρχές Ιουλίου έρχεται να επιβεβαιώσει αυτά που γράφαμε πριν δυο μήνες (ΧΝ 5/5/2020).
Ότι δηλαδή οι περισσότερες επιδημίες προέρχονται είτε από τον συγχρωτισμό μας με τα ζώα και την κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης, είτε από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. Κι αυτό γιατί πολλά μικρόβια περνούν σταδιακά από οικόσιτα ή άγρια ζώα στον άνθρωπο. Έτσι ξεκίνησαν ασθένειες όπως γρίπη, ιλαρά, διφθερίτιδα, κοκκύτης, μαγουλάδες, ευλογιά, φυματίωση, AIDS, έμπολα, χολέρα, διάρροια σε βρέφη και παιδιά, δάγκειος, κίτρινος και τριταίος πυρετός και φυσικά η Covid-19.
Η έκθεση επισημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουμε να εκμεταλλευόμαστε την άγρια πανίδα. Τα άγρια ζώα εξαναγκάζονται να συμβιώσουν με τους ανθρώπους είτε γιατί τα οικοσυστήματα τους καταστρέφονται εξαιτίας της επέκτασης των καλλιεργειών μας είτε λόγω της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, τα αιχμαλωτίζουμε, τα εξημερώνουμε ή ακόμη και τα καταναλώνουμε ως τροφή.
Έτσι κάποιες ασθένειες που ενδημούν σε άγρια ζώα (ζωονόσοι) μεταλλάσσονται και μεταπηδούν στους ανθρώπους. Σε άλλο επίπεδο, η βιομηχανική παραγωγή ζωικής πρωτεΐνης σε τεράστια πτηνοτροφεία, χοιροτροφεία και άλλες εγκαταστάσεις εντατικής εκτροφής συμβάλει στην εμφάνιση μεταλλάξεων των μικροβίων με ταχύτατους ρυθμούς, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό την μετάδοση στον άνθρωπο.
Η χρήση αντιβιοτικών επιτείνει το πρόβλημα αφού καθιστά πολλά μικρόβια ανθεκτικότερα στην φαρμακευτική αγωγή. Η έκθεση προτείνει να ασχοληθούμε σοβαρά με την βιώσιμη γεωργία και την κλιματική αλλαγή. Κι αυτό γιατί κάθε χρόνο πεθαίνουν 2 εκατ. άνθρωποι από παραμελημένες ζωονόσους που προσβάλουν ζώα και στη συνέχεια μεταφέρονται στους ανθρώπους ...
«Αν δεν κάνουμε τα πράγματα διαφορετικά, τελειώσαμε» δήλωσε πρόσφατα και η δρ. Τζέιν Γκούντολ, διάσημη για την μελέτη των χιμπατζήδων στην Αφρική. «Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε για πολύ περισσότερο έτσι».
Τεχνολογικά βιώσιμη γεωργία. Αν επαληθευτούν οι εκτιμήσεις ότι ο πληθυσμός της Γης θα φτάσει το 2050 τα 9,7 δισεκατομμύρια τότε θα χρειαστεί να αυξηθεί η αγροτική παραγωγή κατά τουλάχιστον 70% σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα προκειμένου να καλυφθούν οι διατροφικές ανάγκες του κόσμου. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με περισσότερη αυτοματοποίηση.
Πάρτε για παράδειγμα το μεγαλύτερο πρόβλημα της βιώσιμης γεωργίας που είναι η καταπολέμηση των ζιζανίων. Σήμερα, τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμησή τους αποδεικνύονται επικίνδυνα για την ανθρώπινη υγεία ως καρκινογόνα και μεταλλαξιογόνα. Γι’ αυτό και μερικοί επιστήμονες προσπαθούν να τα υποκαταστήσουν.
Αποδεικνύεται πως αν «κουρεύεις» καθημερινά τα ζιζάνια, κάποια μέρα τα νικάς. Σήμερα, υπάρχουν στην αγορά εξελιγμένα ρομπότ που λειτουργούν αδιάλειπτα και καθαρίζουν μικρές ή και μεγάλες καλλιέργειες από τα ζιζάνια, απαλλάσσοντας τους αγρότες από την ανάγκη χρήσης ζιζανιοκτόνων.
Ήδη στην αγορά κυκλοφορούν ρομπότ που εκτελούν ικανοποιητικά όλες τις φάσεις της αγροτικής παραγωγής! Ενώ παράλληλα, επιστήμονες και μηχανικοί εργάζονται πυρετωδώς για να παρουσιάσουν βελτιωμένες εκδόσεις ρομπότ που θα μπορούν να εκτελέσουν όλες σχεδόν τις αγροτικές εργασίες χωρίς τη φυσική παρουσία του αγρότη στο χωράφι. Φυσικά, ο αγρότης θα χειρίζεται το ρομπότ από απόσταση εξασφαλίζοντας την ορθή λειτουργία του σε κάθε φάση της παραγωγής (σπορά, λίπανση, άρδευση, καταπολέμηση ζιζανίων, συγκομιδή) καθώς και την επιδιόρθωση των ενδεχόμενων βλαβών.
Ο κορωνοϊός αποτέλεσε ένα ισχυρότατο «καμπανάκι» αναφορικά με τη σχέση μας με τη φύση. Είναι σίγουρο πως πρέπει να αλλάξουμε παραγωγικό μοντέλο. Στο χέρι μας είναι να το κάνουμε πράξη … ώστε ει δυνατόν να αποφύγουμε την επόμενη πανδημία!
05 Μαΐου 2020
Επιστροφή στην καθημερινότητα
Τι μας διδάσκει η Παλαιά Διαθήκη, ποια είναι τα πραγματικά προβλήματα της τεχνολογίας 5G και ποιες συνήθειες πρέπει να αλλάξουμε
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαΐου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-420)
Εκσυγχρονισμένες αρχαίες πρακτικές. Να λοιπόν που αρχίζουμε σιγά-σιγά να επιστρέφουμε στην καθημερινότητα. Έχοντας ακολουθήσει κάποιες πανάρχαιες πρακτικές περί απομόνωσης από την κοινότητα και επαναφοράς στην κοινωνία όσων πάσχουν από λοιμώδεις ασθένειες. Πρακτικές που στις μέρες μας έχουν συμπληρωθεί και επικαιροποιηθεί με βάση τη σύγχρονη επιστήμη. Και οι οποίες δεν εμπίπτουν πλέον στην αρμοδιότητα του ιερατείου αλλά των επιστημόνων.
Οι εν λόγω πρακτικές αναφέρονται στο τρίτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, το Λευιτικόν (κεφάλαια ιγ’ και ιδ’). Εκεί περιγράφεται η διαδικασία απομόνωσης των ύποπτων κρουσμάτων λέπρας. Αρχικά επί επτά ημέρας, στη συνέχεια για άλλες επτά και τέλος για πάντα. Περιλαμβάνεται επίσης η διαδικασία ελέγχου σε περίπτωση που ο πάσχων ισχυριζόταν ότι είχε θεραπευθεί. Καθώς και οι διαδικασίες στην περίπτωση της «λέπρας» των ενδυμάτων και των κτιρίων. Δηλαδή όταν εμφανιζόταν μούχλα και μύκητες.
Είναι ν’ απορεί κανείς για την επιμονή ορισμένων «πιστών» να αγνοούν τέτοιες στοιχειώδεις γνώσεις από το μάθημα των θρησκευτικών … Και να επιμένουν να πιστεύουν περισσότερο τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση, συχνά ακόμη και από επίσημες θρησκευτικές, επιστημονικές ή και ιατρικές αρχές.
Καιρός και 5G. Πρόσφατα, ένα προσφιλές θέμα παραπληροφόρησης σχετικά με τον κορωνοϊό είναι και η νέα τεχνολογία κινητών επικοινωνιών πέμπτης γενεάς 5G. Η ακτινοβολία από τις κεραίες και τα κινητά 5G δεν απειλεί την υγεία μας ούτε συνδέεται με τον νέο κορωνοϊό. Γιατί ανήκει στις ίδιες συχνότητες που χρησιμοποιούνται ήδη στα κινητά τηλέφωνα, τους φούρνους μικροκυμάτων και τα ραδιόφωνα.
Ωστόσο, ορισμένες συχνότητες θα προκαλέσουν προβλήματα στην πρόγνωση του καιρού. Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι ανιχνεύουν την παρουσία υδρατμών στην ατμόσφαιρα αξιοποιώντας την συχνότητα των 23,8 GHz (γιγαχέρτζ). Όμως η τεχνολογία 5G πρόκειται να χρησιμοποιήσει την γειτονική συχνότητα των 24 GHz. Οι μετεωρολόγοι έχουν διατυπώσει ενστάσεις για την χρήση αυτής της συχνότητας, οι παρεμβολές από την οποία θα επηρεάζουν την ακρίβεια των προβλέψεων νέφωσης και βροχόπτωσης.
Το πρόβλημα θα είναι σημαντικότερο στις ΗΠΑ σε σχέση με την Ευρώπη, αλλά και εδώ τα επίπεδο του θορύβου που προβλέπονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι, κατά τους μετεωρολόγους, προβληματικά. Το θέμα συνδέεται και με την κλιματική αλλαγή και αφορά τους αγρότες, τις μεταφορές (ιδίως θαλάσσιες και αεροπορικές) αλλά και τον τομέα του τουρισμού. Όταν θα αρχίσουν να προκηρύσσονται οι διαγωνισμοί για την εκχώρηση των συχνοτήτων 5G ίσως να είναι «αργά για δάκρυα».
Προέλευση των ασθενειών. Μερικοί πιστεύουν ότι ο κορωνοϊός αποτελεί ανθρώπινο κατασκεύασμα το οποίο σκόπιμα ή από αμέλεια διοχετεύτηκε στο περιβάλλον. Και το πιστεύουν παρόλο που σειρά από επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Αυτό που οι περισσότεροι δεν ξέρουν είναι ότι οι περισσότερες ασθένειες προέρχονται από δύο πηγές: αφενός από τον συγχρωτισμό μας με τα ζώα και την κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης, και αφετέρου από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Πολλά μικρόβια εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να περνούν σταδιακά από οικόσιτα ή άγρια ζώα στον άνθρωπο. Έχουμε νέα στελέχη γρίπης από οικόσιτες πάπιες και χοίρους που έχουν με τη σειρά τους προσβληθεί από άγρια πτηνά. Η ιλαρά προήλθε πιθανόν από αγελάδες, η διφθερίτιδα, ο κοκκύτης και η διάρροια σε βρέφη και παιδιά από οικόσιτα φυτοφάγα ζώα (αγελάδες, αιγοπρόβατα, χοίροι, άλογα). Και ο κορωνοϊός μας μεταδόθηκε από τις νυχτερίδες.
Επίσης, οι μαγουλάδες μας έρχονται πιθανώς από χοίρους, η ευλογιά από καμήλες και η φυματίωση από βοοειδή. Από άγριους πίθηκους προέρχονται το AIDS, ο Έμπολα, ο δάγκειος, ο κίτρινος και ο καλοήθης τριταίος πυρετός (ελονοσία vivax). Η χολέρα προέρχεται από φύκια και θαλασσινά ενώ ο κακοήθης τριταίος (ελονοσία falciparum) από πτηνά. Η αμερικανική και αφρικανική τρυπανοσωμίαση καθώς και η σπλαγχνική λεϊσμανίαση προσβάλουν οικόσιτα και άγρια ζώα και από εκεί τον άνθρωπο.
Πολλές επιδημίες και πανδημίες που οφείλονται σε ιούς (π.χ. γρίπη, COVID-19) προκαλούνται από μεταλλάξεις, οι οποίες με τη σειρά τους προέρχονται από την στενότερη επαφή μας με την άγρια φύση. Αλλά και από τον ταχύτατο πολλαπλασιασμό των ιών σε μεγάλους πληθυσμούς ζώων και πτηνών. Σε αυτό συμβάλει η εντατική εκτροφή π.χ. χοίρων και πουλερικών σε συνθήκες που ευνοούν τον στενό συγχρωτισμό των ζώων υπό συνθήκες μεγάλου στρες.
Παράλληλα, η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει σήμερα τις λεγόμενες «ασθένειες του πολιτισμού» όπως διαβήτη, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, καρδιοπάθειες, καρκίνους, κατάθλιψη, άσθμα, οστεοπόρωση, κίρρωση και άλλες ασθένειες του ήπατος, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας. Πολλές από αυτές τις αρρώστιες οφείλονται στη διατροφή μας, στην έλλειψη φυσικής άσκησης, στο κάπνισμα, στην κατανάλωση οινοπνευματωδών και στη χρήση καρκινογόνων χημικών ουσιών (βλ ΧΝ 20/8/2019).
Πως μπορούμε να προφυλάξουμε την υγεία μας από όλες αυτές τις ασθένειες; Θεμέλιο είναι η σωστή διατροφή (βλ. ΧΝ 8/10/2019). Αλλά και η τακτική φυσική άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης οινοπνευματωδών, η σωστή υγιεινή χεριών και σώματος και ο περιορισμός της χρήσης επικίνδυνων υλικών και ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν καρκινογένεση ή που δρουν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες.
Μπορούμε να αλλάξουμε συνήθειες για να προστατεύσουμε την υγεία μας; Η πρόσφατη εμπειρία από την εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας έδειξε ότι μπορούμε! Θέλουμε να αλλάξουμε τις κακές μας συνήθειες; Αυτό μπορεί να το απαντήσει μόνο το πρόσωπο που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέπτη μας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαΐου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-420)
Εκσυγχρονισμένες αρχαίες πρακτικές. Να λοιπόν που αρχίζουμε σιγά-σιγά να επιστρέφουμε στην καθημερινότητα. Έχοντας ακολουθήσει κάποιες πανάρχαιες πρακτικές περί απομόνωσης από την κοινότητα και επαναφοράς στην κοινωνία όσων πάσχουν από λοιμώδεις ασθένειες. Πρακτικές που στις μέρες μας έχουν συμπληρωθεί και επικαιροποιηθεί με βάση τη σύγχρονη επιστήμη. Και οι οποίες δεν εμπίπτουν πλέον στην αρμοδιότητα του ιερατείου αλλά των επιστημόνων.
Οι εν λόγω πρακτικές αναφέρονται στο τρίτο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, το Λευιτικόν (κεφάλαια ιγ’ και ιδ’). Εκεί περιγράφεται η διαδικασία απομόνωσης των ύποπτων κρουσμάτων λέπρας. Αρχικά επί επτά ημέρας, στη συνέχεια για άλλες επτά και τέλος για πάντα. Περιλαμβάνεται επίσης η διαδικασία ελέγχου σε περίπτωση που ο πάσχων ισχυριζόταν ότι είχε θεραπευθεί. Καθώς και οι διαδικασίες στην περίπτωση της «λέπρας» των ενδυμάτων και των κτιρίων. Δηλαδή όταν εμφανιζόταν μούχλα και μύκητες.
Είναι ν’ απορεί κανείς για την επιμονή ορισμένων «πιστών» να αγνοούν τέτοιες στοιχειώδεις γνώσεις από το μάθημα των θρησκευτικών … Και να επιμένουν να πιστεύουν περισσότερο τις ψευδείς ειδήσεις και την παραπληροφόρηση, συχνά ακόμη και από επίσημες θρησκευτικές, επιστημονικές ή και ιατρικές αρχές.
Καιρός και 5G. Πρόσφατα, ένα προσφιλές θέμα παραπληροφόρησης σχετικά με τον κορωνοϊό είναι και η νέα τεχνολογία κινητών επικοινωνιών πέμπτης γενεάς 5G. Η ακτινοβολία από τις κεραίες και τα κινητά 5G δεν απειλεί την υγεία μας ούτε συνδέεται με τον νέο κορωνοϊό. Γιατί ανήκει στις ίδιες συχνότητες που χρησιμοποιούνται ήδη στα κινητά τηλέφωνα, τους φούρνους μικροκυμάτων και τα ραδιόφωνα.
Ωστόσο, ορισμένες συχνότητες θα προκαλέσουν προβλήματα στην πρόγνωση του καιρού. Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι ανιχνεύουν την παρουσία υδρατμών στην ατμόσφαιρα αξιοποιώντας την συχνότητα των 23,8 GHz (γιγαχέρτζ). Όμως η τεχνολογία 5G πρόκειται να χρησιμοποιήσει την γειτονική συχνότητα των 24 GHz. Οι μετεωρολόγοι έχουν διατυπώσει ενστάσεις για την χρήση αυτής της συχνότητας, οι παρεμβολές από την οποία θα επηρεάζουν την ακρίβεια των προβλέψεων νέφωσης και βροχόπτωσης.
Το πρόβλημα θα είναι σημαντικότερο στις ΗΠΑ σε σχέση με την Ευρώπη, αλλά και εδώ τα επίπεδο του θορύβου που προβλέπονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι, κατά τους μετεωρολόγους, προβληματικά. Το θέμα συνδέεται και με την κλιματική αλλαγή και αφορά τους αγρότες, τις μεταφορές (ιδίως θαλάσσιες και αεροπορικές) αλλά και τον τομέα του τουρισμού. Όταν θα αρχίσουν να προκηρύσσονται οι διαγωνισμοί για την εκχώρηση των συχνοτήτων 5G ίσως να είναι «αργά για δάκρυα».
Προέλευση των ασθενειών. Μερικοί πιστεύουν ότι ο κορωνοϊός αποτελεί ανθρώπινο κατασκεύασμα το οποίο σκόπιμα ή από αμέλεια διοχετεύτηκε στο περιβάλλον. Και το πιστεύουν παρόλο που σειρά από επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο. Αυτό που οι περισσότεροι δεν ξέρουν είναι ότι οι περισσότερες ασθένειες προέρχονται από δύο πηγές: αφενός από τον συγχρωτισμό μας με τα ζώα και την κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης, και αφετέρου από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.
Πολλά μικρόβια εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να περνούν σταδιακά από οικόσιτα ή άγρια ζώα στον άνθρωπο. Έχουμε νέα στελέχη γρίπης από οικόσιτες πάπιες και χοίρους που έχουν με τη σειρά τους προσβληθεί από άγρια πτηνά. Η ιλαρά προήλθε πιθανόν από αγελάδες, η διφθερίτιδα, ο κοκκύτης και η διάρροια σε βρέφη και παιδιά από οικόσιτα φυτοφάγα ζώα (αγελάδες, αιγοπρόβατα, χοίροι, άλογα). Και ο κορωνοϊός μας μεταδόθηκε από τις νυχτερίδες.
Επίσης, οι μαγουλάδες μας έρχονται πιθανώς από χοίρους, η ευλογιά από καμήλες και η φυματίωση από βοοειδή. Από άγριους πίθηκους προέρχονται το AIDS, ο Έμπολα, ο δάγκειος, ο κίτρινος και ο καλοήθης τριταίος πυρετός (ελονοσία vivax). Η χολέρα προέρχεται από φύκια και θαλασσινά ενώ ο κακοήθης τριταίος (ελονοσία falciparum) από πτηνά. Η αμερικανική και αφρικανική τρυπανοσωμίαση καθώς και η σπλαγχνική λεϊσμανίαση προσβάλουν οικόσιτα και άγρια ζώα και από εκεί τον άνθρωπο.
Πολλές επιδημίες και πανδημίες που οφείλονται σε ιούς (π.χ. γρίπη, COVID-19) προκαλούνται από μεταλλάξεις, οι οποίες με τη σειρά τους προέρχονται από την στενότερη επαφή μας με την άγρια φύση. Αλλά και από τον ταχύτατο πολλαπλασιασμό των ιών σε μεγάλους πληθυσμούς ζώων και πτηνών. Σε αυτό συμβάλει η εντατική εκτροφή π.χ. χοίρων και πουλερικών σε συνθήκες που ευνοούν τον στενό συγχρωτισμό των ζώων υπό συνθήκες μεγάλου στρες.
Παράλληλα, η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει σήμερα τις λεγόμενες «ασθένειες του πολιτισμού» όπως διαβήτη, μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, καρδιοπάθειες, καρκίνους, κατάθλιψη, άσθμα, οστεοπόρωση, κίρρωση και άλλες ασθένειες του ήπατος, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας. Πολλές από αυτές τις αρρώστιες οφείλονται στη διατροφή μας, στην έλλειψη φυσικής άσκησης, στο κάπνισμα, στην κατανάλωση οινοπνευματωδών και στη χρήση καρκινογόνων χημικών ουσιών (βλ ΧΝ 20/8/2019).
Πως μπορούμε να προφυλάξουμε την υγεία μας από όλες αυτές τις ασθένειες; Θεμέλιο είναι η σωστή διατροφή (βλ. ΧΝ 8/10/2019). Αλλά και η τακτική φυσική άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος και της κατανάλωσης οινοπνευματωδών, η σωστή υγιεινή χεριών και σώματος και ο περιορισμός της χρήσης επικίνδυνων υλικών και ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν καρκινογένεση ή που δρουν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες.
Μπορούμε να αλλάξουμε συνήθειες για να προστατεύσουμε την υγεία μας; Η πρόσφατη εμπειρία από την εφαρμογή των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας έδειξε ότι μπορούμε! Θέλουμε να αλλάξουμε τις κακές μας συνήθειες; Αυτό μπορεί να το απαντήσει μόνο το πρόσωπο που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέπτη μας …
08 Οκτωβρίου 2019
Περί υγιεινής διατροφής
Οι πέντε χρυσοί κανόνες και ο δωδεκάλογος της υγιεινής διατροφής, για καλή υγεία και μακροζωία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-393)
Πριν από λίγες εβδομάδες (βλ. ΧΝ 20/8/2019) γράφαμε για τις καθημερινές συνήθειες που πρέπει να αλλάξουμε ώστε να μειώσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής αλλά και να αποφύγουμε τις ασθένειες του πολιτισμού. Γράφαμε μάλιστα τι πρέπει να αποφεύγουμε προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο προσβολής από αυτές τις ασθένειες που περιλαμβάνουν καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.
Για εκείνο το άρθρο είχαμε αντλήσει στοιχεία και από σχετική γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου. Το οποίο τον Ιούνιο δημοσίευσε άλλη μια σημαντική γνωμοδότηση με συστάσεις για τις διατροφικές προτεραιότητες που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην διατήρηση και την προαγωγή της υγείας. Οι συστάσεις αφορούν τους ενήλικες και στηρίζονται σε πρόσφατες επιστημονικές εργασίες.
Μια πρώτη συμβουλή αφορά την αντίσταση στην καθιστική ζωή και το υπερβολικό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα μακροπρόθεσμης υποβάθμισης της υγείας. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου φυσιολογικό βάρος έχουν μόνο 3 στους 10 άνδρες και 5 στις 10 γυναίκες ενώ παχύσαρκοι είναι το 26% των ανδρών και το 18% των γυναικών. Ακόμη χειρότερο είναι το πρόβλημα στα παιδιά - το 50% των Ελληνόπουλων ηλικίας 6-10 ετών, έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό!
Πέντε χρυσοί κανόνες. Πρώτον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 125 γραμμάρια πλήρη δημητριακά, ανάλογα με τις ενεργειακές σας ανάγκες. Αποφύγετε τα επεξεργασμένα δημητριακά δηλαδή προτιμήστε ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί για άσπρα.
Δεύτερον, δύο φρούτα την ημέρα (τον γιατρό τον κάνουν πέρα)! Μην προσθέτετε ζάχαρη ούτε κρέμα, μόνο πλύνετέ και καθαρίστε τα. Επιπλέον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 300 γραμμάρια (φρέσκα ή μαγειρεμένα) λαχανικά. Προτιμήστε εποχιακά και τοπικά προϊόντα. Έτσι μειώνετε και τις μεταφορές συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Τρίτον, όσπρια κάθε εβδομάδα! Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Θυμηθείτε πως η καλλιέργεια των οσπρίων επιβαρύνει λιγότερο το κλίμα σε σχέση με την κτηνοτροφία … Τέταρτον, καταναλώστε καθημερινά 15 με 25 γραμμάρια ξηρούς καρπούς ή άλλους σπόρους, ανάλατους και χωρίς ζάχαρη (μια χούφτα αντιστοιχεί σε περίπου 30 γραμμάρια). Προτιμήστε προϊόντα πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.
Πέμπτος πολύ σπουδαίος κανόνας. Μειώστε το αλάτι! Αποφύγετε τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα βελτιωτικά γεύσης. Πάρετε διαζύγιο από την αλατιέρα στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι με ανάλατα μυρωδικά.
Άλλες επτά συστάσεις. Καταναλώστε καθημερινά ένα τέταρτο έως μισό λίτρο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα. Συμπληρώστε ενδεχομένως με άλλες πηγές πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμινών. Μια ή δύο φορές την εβδομάδα φάτε ψάρι, οστρακόδερμα ή θαλασσινά και τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε μικρά ψάρια πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.
Λιγότερο κόκκινο κρέας! Περιορίστε την κατανάλωσή του στα 300 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια, ψάρι, πουλερικά, αβγά ή άλλα εναλλακτικά υποκατάστατα. Και οπωσδήποτε λιγότερα αλλαντικά και άλλα μεταποιημένα προϊόντα κρέατος. Μειώστε την κατανάλωσή τους στα 30 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε τα με κονσέρβες ψαριών, γαρνιτούρες από όσπρια, φρούτα ή φρέσκα τυριά.
Όσο μπορείτε λιγότερα ζαχαρούχα ποτά (αεριούχα ποτά, συμπυκνωμένους χυμούς, κλπ.). Η καλύτερη επιλογή για να ξεδιψάσετε παραμένει το νερό! Φροντίστε να λαμβάνετε καθημερινά τουλάχιστον 950 mg ασβέστιο από διάφορες φυσικές πηγές όπως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.
Τέλος, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να καταναλώνουν καθημερινά επαρκή ποσότητα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (συμπεριλαμβανομένων και ωμέγα-3). Επιπλέον συνιστά αντί για μαργαρίνη και βούτυρο να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο …
Ανθρώπινες σχέσεις και κλίμα. Πέρα από τον δωδεκάλογο της υγιεινής διατροφής, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να διαθέτουν χρόνο για τα γεύματα και να φροντίζουν να τρώνε μαζί με άλλους. Κι όχι μόνο στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, στη δουλειά και στα ιατρικά κέντρα περίθαλψης. Ενισχύεται έτσι η κοινωνικότητα ενώ όταν το γεύμα διαρκεί περισσότερο ενισχύεται η αφομοίωση της τροφής.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών. Κι αυτό γιατί η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Υπενθυμίζεται ότι η «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ αντιστοιχεί σε λιγότερο από 10 «ποτήρια» τη εβδομάδα, αλλά καλύτερα ακόμη και αυτή να αποφεύγεται.
Τέλος, τονίζεται ότι η παραγωγή των τροφών που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επιτείνουν ή να περιορίσουν τα φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Οι βασικές αρχές που διέπουν τις παραπάνω συστάσεις υπάρχουν βέβαια στα βιβλία του Ιπποκράτη, που θεωρούσε τη διατροφή σημαντικό στοιχείο διατήρησης της υγείας ή αντίθετα πρόσκλησης αλλά και θεραπείας ασθενειών. Γι’ αυτό και στο έργο του «Περί τροφής» αναφέρει «Ἐν τροφῇ φαρμακείη ἄριστον, ἐν τροφῇ φαρμακείη φλαῦρον, φλαῦρον καὶ ἄριστον πρός τι (ΧΙΧ)». Η τροφή είναι το άριστο φάρμακο, η τροφή είναι το χειρότερο φάρμακο, (δηλαδή) χειρότερο και άριστο, ανάλογα με την περίπτωση. Με άλλα λόγια «η τροφή είναι το φάρμακό μας, και το φάρμακό μας η τροφή μας» …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-393)
Πριν από λίγες εβδομάδες (βλ. ΧΝ 20/8/2019) γράφαμε για τις καθημερινές συνήθειες που πρέπει να αλλάξουμε ώστε να μειώσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής αλλά και να αποφύγουμε τις ασθένειες του πολιτισμού. Γράφαμε μάλιστα τι πρέπει να αποφεύγουμε προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο προσβολής από αυτές τις ασθένειες που περιλαμβάνουν καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.
Για εκείνο το άρθρο είχαμε αντλήσει στοιχεία και από σχετική γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου. Το οποίο τον Ιούνιο δημοσίευσε άλλη μια σημαντική γνωμοδότηση με συστάσεις για τις διατροφικές προτεραιότητες που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην διατήρηση και την προαγωγή της υγείας. Οι συστάσεις αφορούν τους ενήλικες και στηρίζονται σε πρόσφατες επιστημονικές εργασίες.
Μια πρώτη συμβουλή αφορά την αντίσταση στην καθιστική ζωή και το υπερβολικό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα μακροπρόθεσμης υποβάθμισης της υγείας. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου φυσιολογικό βάρος έχουν μόνο 3 στους 10 άνδρες και 5 στις 10 γυναίκες ενώ παχύσαρκοι είναι το 26% των ανδρών και το 18% των γυναικών. Ακόμη χειρότερο είναι το πρόβλημα στα παιδιά - το 50% των Ελληνόπουλων ηλικίας 6-10 ετών, έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό!
Πέντε χρυσοί κανόνες. Πρώτον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 125 γραμμάρια πλήρη δημητριακά, ανάλογα με τις ενεργειακές σας ανάγκες. Αποφύγετε τα επεξεργασμένα δημητριακά δηλαδή προτιμήστε ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί για άσπρα.
Δεύτερον, δύο φρούτα την ημέρα (τον γιατρό τον κάνουν πέρα)! Μην προσθέτετε ζάχαρη ούτε κρέμα, μόνο πλύνετέ και καθαρίστε τα. Επιπλέον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 300 γραμμάρια (φρέσκα ή μαγειρεμένα) λαχανικά. Προτιμήστε εποχιακά και τοπικά προϊόντα. Έτσι μειώνετε και τις μεταφορές συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.
Τρίτον, όσπρια κάθε εβδομάδα! Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Θυμηθείτε πως η καλλιέργεια των οσπρίων επιβαρύνει λιγότερο το κλίμα σε σχέση με την κτηνοτροφία … Τέταρτον, καταναλώστε καθημερινά 15 με 25 γραμμάρια ξηρούς καρπούς ή άλλους σπόρους, ανάλατους και χωρίς ζάχαρη (μια χούφτα αντιστοιχεί σε περίπου 30 γραμμάρια). Προτιμήστε προϊόντα πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.
Πέμπτος πολύ σπουδαίος κανόνας. Μειώστε το αλάτι! Αποφύγετε τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα βελτιωτικά γεύσης. Πάρετε διαζύγιο από την αλατιέρα στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι με ανάλατα μυρωδικά.
Άλλες επτά συστάσεις. Καταναλώστε καθημερινά ένα τέταρτο έως μισό λίτρο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα. Συμπληρώστε ενδεχομένως με άλλες πηγές πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμινών. Μια ή δύο φορές την εβδομάδα φάτε ψάρι, οστρακόδερμα ή θαλασσινά και τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε μικρά ψάρια πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.
Λιγότερο κόκκινο κρέας! Περιορίστε την κατανάλωσή του στα 300 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια, ψάρι, πουλερικά, αβγά ή άλλα εναλλακτικά υποκατάστατα. Και οπωσδήποτε λιγότερα αλλαντικά και άλλα μεταποιημένα προϊόντα κρέατος. Μειώστε την κατανάλωσή τους στα 30 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε τα με κονσέρβες ψαριών, γαρνιτούρες από όσπρια, φρούτα ή φρέσκα τυριά.
Όσο μπορείτε λιγότερα ζαχαρούχα ποτά (αεριούχα ποτά, συμπυκνωμένους χυμούς, κλπ.). Η καλύτερη επιλογή για να ξεδιψάσετε παραμένει το νερό! Φροντίστε να λαμβάνετε καθημερινά τουλάχιστον 950 mg ασβέστιο από διάφορες φυσικές πηγές όπως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.
Τέλος, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να καταναλώνουν καθημερινά επαρκή ποσότητα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (συμπεριλαμβανομένων και ωμέγα-3). Επιπλέον συνιστά αντί για μαργαρίνη και βούτυρο να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο …
Ανθρώπινες σχέσεις και κλίμα. Πέρα από τον δωδεκάλογο της υγιεινής διατροφής, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να διαθέτουν χρόνο για τα γεύματα και να φροντίζουν να τρώνε μαζί με άλλους. Κι όχι μόνο στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, στη δουλειά και στα ιατρικά κέντρα περίθαλψης. Ενισχύεται έτσι η κοινωνικότητα ενώ όταν το γεύμα διαρκεί περισσότερο ενισχύεται η αφομοίωση της τροφής.
Ωστόσο, επισημαίνεται ότι σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών. Κι αυτό γιατί η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Υπενθυμίζεται ότι η «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ αντιστοιχεί σε λιγότερο από 10 «ποτήρια» τη εβδομάδα, αλλά καλύτερα ακόμη και αυτή να αποφεύγεται.
Τέλος, τονίζεται ότι η παραγωγή των τροφών που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επιτείνουν ή να περιορίσουν τα φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Οι βασικές αρχές που διέπουν τις παραπάνω συστάσεις υπάρχουν βέβαια στα βιβλία του Ιπποκράτη, που θεωρούσε τη διατροφή σημαντικό στοιχείο διατήρησης της υγείας ή αντίθετα πρόσκλησης αλλά και θεραπείας ασθενειών. Γι’ αυτό και στο έργο του «Περί τροφής» αναφέρει «Ἐν τροφῇ φαρμακείη ἄριστον, ἐν τροφῇ φαρμακείη φλαῦρον, φλαῦρον καὶ ἄριστον πρός τι (ΧΙΧ)». Η τροφή είναι το άριστο φάρμακο, η τροφή είναι το χειρότερο φάρμακο, (δηλαδή) χειρότερο και άριστο, ανάλογα με την περίπτωση. Με άλλα λόγια «η τροφή είναι το φάρμακό μας, και το φάρμακό μας η τροφή μας» …
20 Αυγούστου 2019
Ας αλλάξουμε νου όσο είναι καιρός
Αν δεν αλλάξουμε τάχιστα τις καθημερινές μας συνήθειες το μέλλον μας και το μέλλον των παιδιών μας προαλείφεται ζοφερό … αν επιζήσουμε ως ανθρώπινο είδος
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-387)
Κάποτε οι θρησκευτικοί ηγέτες καλούσαν τον κόσμο σε μετάνοια, επειδή διέβλεπαν (σωστά ή λάθος) κάποια επερχόμενη καταστροφή. Την έλευση της πρώτης χιλιετίας. Μια μεγάλη επιδημία. Έναν αναπόφευκτο πόλεμο. Καλούσαν στην ουσία τον κόσμο να επιστρέψει υπό την σκέπη της επικρατούσας θρησκείας, συνήθως κάτω από την καθοδήγηση του εκάστοτε κοσμικού ηγέτη, Που κι αυτός προσκυνούσε το ιερατείο.
Σήμερα, είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι σε λίγα χρόνια οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα καταστούν μη αναστρέψιμες. Όπως και οι επιπτώσεις από τη ρύπανση του πλανήτη με πλαστικά και άλλου είδους ρύπους. Και οι επιστήμονες μας καλούν να μετανοήσουμε. Να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες. Όχι για να υποταχτούμε σε κάποιαν εξ αποκαλύψεως αλήθεια. Αλλά για να εξασφαλίσουμε την επιβίωσή μας ως ανθρώπινο είδος …
Καθημερινές συνήθειες. Ο τρόπος που μετακινούμαστε, η χρήση της ενέργειας ακόμη και οι διατροφικές μας συνήθειες επηρεάζουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Στον τομέα των μεταφορών, περιορίζουμε ή καταργούμε τελείως τις μετακινήσεις με το αυτοκίνητο. Προτιμούμε μέσα μαζικής μεταφοράς, ποδήλατα ή και πεζοπορία. Στη χειρότερη περίπτωση χρησιμοποιούμε αυτοκίνητα υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Επίσης περιορίζουμε τα ταξίδια με αεροπλάνο.
Το ένα τέταρτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από τα νοικοκυριά. Μονώνουμε τα σπίτια μας και χρησιμοποιούμε συσκευές υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» έχει ακριβώς ως στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Χρησιμοποιούμε ηλιακούς θερμοσίφωνες και ει δυνατόν φωτοβολταϊκά συστήματα ή ανεμογεννήτριες.
Στον τομέα της διατροφής, μειώνουμε ή και καταργούμε τελείως το κρέας προς όφελος δίαιτας που στηρίζεται σε φυτικά προϊόντα και σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης που παράγονται σε συστήματα χαμηλών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Καταναλώνουμε τοπικά προϊόντα. Και πάνω απ’ όλα δεν πετάμε τρόφιμα! Η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή (IPCC) για τη σχέση της κλιματικής αλλαγής και (της χρήσης) του εδάφους, επισημαίνει ότι το ένα τρίτο των παραγόμενων τροφίμων χάνεται ή καταστρέφεται.
Ανακυκλώνουμε ό,τι ανακυκλώνεται. Δεν χρησιμοποιούμε πλαστικές σακούλες μιας χρήσης. Ελαχιστοποιούμε τα απορρίμματα και κομποστοποιούμε τα φυτικά υπολείμματα. Χρησιμοποιούμε προϊόντα με οικολογικό σήμα. Φυτεύουμε δένδρα. Περιορίζουμε την καύση βιομάζας (π.χ. τζάκια, κάψιμο κλαδιών, δασικές πυρκαγιές) που παράγει διοξείδιο του άνθρακα.
Ασθένειες του πολιτισμού. Παράλληλα, μια πρόσφατη γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου επισημαίνει μια σειρά από κινδύνους από ρύπους, χημικές ουσίες και φυσικούς παράγοντες που συνδέονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Και οι οποίοι αποτελούν σημαντικές αιτίες αρκετών «ασθενειών του πολιτισμού». Σε αυτές περιλαμβάνονται καρκίνοι, σακχαρώδης διαβήτης και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.
Πρόκειται για μεταλλαξιογόνες ουσίες, ενδοκρινικούς διαταράκτες, ουσίες που προσκολλώνται σε ορμονικούς υποδοχείς και υποδοχείς του κυτταρικού πυρήνα που ενεργούν ως παράγοντες μεταγραφής. Επιδρούν δηλαδή στην αντιγραφή των γονιδίων και προκαλούν επιγενετικές μεταβολές, συμβάλλοντας στην εμφάνιση καρκίνων και άλλων ασθενειών του πολιτισμού.
Δυστυχώς η ενδελεχής έρευνα θα απαιτήσει δεκαετίες αφού έχει εξεταστεί μόνο το 1% των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σήμερα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν καταχωριστεί 145.297 ουσίες ενώ η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ προγραμματίζει την αξιολόγηση 10.517 ουσιών ως ενδοκρινικούς διαταράκτες. Και από το 2008 έως το 2013 στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν απαγορευτεί μόνο 52 ουσίες ενώ εκκρεμεί ακόμη η απόφαση για άλλες 42 …
Γι’ αυτό το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας του Βελγίου συστήνει τη μείωση της έκθεσης μας σε μια σειρά από προϊόντα τα οποία είναι γνωστό ότι περιέχουν ουσίες με μεταλλαξιογόνες ιδιότητες ή ουσίες για τις οποίες υπάρχουν υποψίες ότι λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον περιορισμό της έκθεσης εγκύων, βρεφών και παιδιών προκειμένου να αποφευχθούν επιπλοκές σε μεγαλύτερες ηλικίες. Κι εδώ απαιτείται αλλαγή καθημερινών συνηθειών. Απαιτείται προσπάθεια για μετάνοια …
Η καθημερινότητα θα κρίνει το μέλλον. Το δικό μας και των παιδιών μας … Κι έχουμε μόνο μιάν επιλογή. Να αλλάξουμε το ταχύτερο συνήθειες. Να αλλάξουμε νου! Να μετανοήσουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-387)
Κάποτε οι θρησκευτικοί ηγέτες καλούσαν τον κόσμο σε μετάνοια, επειδή διέβλεπαν (σωστά ή λάθος) κάποια επερχόμενη καταστροφή. Την έλευση της πρώτης χιλιετίας. Μια μεγάλη επιδημία. Έναν αναπόφευκτο πόλεμο. Καλούσαν στην ουσία τον κόσμο να επιστρέψει υπό την σκέπη της επικρατούσας θρησκείας, συνήθως κάτω από την καθοδήγηση του εκάστοτε κοσμικού ηγέτη, Που κι αυτός προσκυνούσε το ιερατείο.
Σήμερα, είμαστε σχεδόν βέβαιοι ότι σε λίγα χρόνια οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής θα καταστούν μη αναστρέψιμες. Όπως και οι επιπτώσεις από τη ρύπανση του πλανήτη με πλαστικά και άλλου είδους ρύπους. Και οι επιστήμονες μας καλούν να μετανοήσουμε. Να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες. Όχι για να υποταχτούμε σε κάποιαν εξ αποκαλύψεως αλήθεια. Αλλά για να εξασφαλίσουμε την επιβίωσή μας ως ανθρώπινο είδος …
Καθημερινές συνήθειες. Ο τρόπος που μετακινούμαστε, η χρήση της ενέργειας ακόμη και οι διατροφικές μας συνήθειες επηρεάζουν τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου και κατ’ επέκταση επιταχύνουν την κλιματική αλλαγή. Τι μπορούμε να κάνουμε;
Στον τομέα των μεταφορών, περιορίζουμε ή καταργούμε τελείως τις μετακινήσεις με το αυτοκίνητο. Προτιμούμε μέσα μαζικής μεταφοράς, ποδήλατα ή και πεζοπορία. Στη χειρότερη περίπτωση χρησιμοποιούμε αυτοκίνητα υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Επίσης περιορίζουμε τα ταξίδια με αεροπλάνο.
Το ένα τέταρτο των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από τα νοικοκυριά. Μονώνουμε τα σπίτια μας και χρησιμοποιούμε συσκευές υψηλής ενεργειακής απόδοσης. Το πρόγραμμα «Εξοικονομώ κατ’ οίκον» έχει ακριβώς ως στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης. Χρησιμοποιούμε ηλιακούς θερμοσίφωνες και ει δυνατόν φωτοβολταϊκά συστήματα ή ανεμογεννήτριες.
Στον τομέα της διατροφής, μειώνουμε ή και καταργούμε τελείως το κρέας προς όφελος δίαιτας που στηρίζεται σε φυτικά προϊόντα και σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης που παράγονται σε συστήματα χαμηλών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου. Καταναλώνουμε τοπικά προϊόντα. Και πάνω απ’ όλα δεν πετάμε τρόφιμα! Η πρόσφατη έκθεση της Διακυβερνητικής επιτροπής για την κλιματική αλλαγή (IPCC) για τη σχέση της κλιματικής αλλαγής και (της χρήσης) του εδάφους, επισημαίνει ότι το ένα τρίτο των παραγόμενων τροφίμων χάνεται ή καταστρέφεται.
Ανακυκλώνουμε ό,τι ανακυκλώνεται. Δεν χρησιμοποιούμε πλαστικές σακούλες μιας χρήσης. Ελαχιστοποιούμε τα απορρίμματα και κομποστοποιούμε τα φυτικά υπολείμματα. Χρησιμοποιούμε προϊόντα με οικολογικό σήμα. Φυτεύουμε δένδρα. Περιορίζουμε την καύση βιομάζας (π.χ. τζάκια, κάψιμο κλαδιών, δασικές πυρκαγιές) που παράγει διοξείδιο του άνθρακα.
Ασθένειες του πολιτισμού. Παράλληλα, μια πρόσφατη γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου επισημαίνει μια σειρά από κινδύνους από ρύπους, χημικές ουσίες και φυσικούς παράγοντες που συνδέονται με τον σύγχρονο τρόπο ζωής και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Και οι οποίοι αποτελούν σημαντικές αιτίες αρκετών «ασθενειών του πολιτισμού». Σε αυτές περιλαμβάνονται καρκίνοι, σακχαρώδης διαβήτης και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.
Πρόκειται για μεταλλαξιογόνες ουσίες, ενδοκρινικούς διαταράκτες, ουσίες που προσκολλώνται σε ορμονικούς υποδοχείς και υποδοχείς του κυτταρικού πυρήνα που ενεργούν ως παράγοντες μεταγραφής. Επιδρούν δηλαδή στην αντιγραφή των γονιδίων και προκαλούν επιγενετικές μεταβολές, συμβάλλοντας στην εμφάνιση καρκίνων και άλλων ασθενειών του πολιτισμού.
Δυστυχώς η ενδελεχής έρευνα θα απαιτήσει δεκαετίες αφού έχει εξεταστεί μόνο το 1% των χημικών ουσιών που χρησιμοποιούνται σήμερα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν καταχωριστεί 145.297 ουσίες ενώ η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ προγραμματίζει την αξιολόγηση 10.517 ουσιών ως ενδοκρινικούς διαταράκτες. Και από το 2008 έως το 2013 στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν απαγορευτεί μόνο 52 ουσίες ενώ εκκρεμεί ακόμη η απόφαση για άλλες 42 …
Γι’ αυτό το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας του Βελγίου συστήνει τη μείωση της έκθεσης μας σε μια σειρά από προϊόντα τα οποία είναι γνωστό ότι περιέχουν ουσίες με μεταλλαξιογόνες ιδιότητες ή ουσίες για τις οποίες υπάρχουν υποψίες ότι λειτουργούν ως ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον περιορισμό της έκθεσης εγκύων, βρεφών και παιδιών προκειμένου να αποφευχθούν επιπλοκές σε μεγαλύτερες ηλικίες. Κι εδώ απαιτείται αλλαγή καθημερινών συνηθειών. Απαιτείται προσπάθεια για μετάνοια …
Η καθημερινότητα θα κρίνει το μέλλον. Το δικό μας και των παιδιών μας … Κι έχουμε μόνο μιάν επιλογή. Να αλλάξουμε το ταχύτερο συνήθειες. Να αλλάξουμε νου! Να μετανοήσουμε …
01 Αυγούστου 2019
Ευρωπαϊκή Ένωση και Γενετικά Τροποποιημένοι Οργανισμοί
Πέμπτη 1 Αυγούστου 2019. 40ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς.
- Σας αρέσουν τα μεταλλαγμένα;
- Οδηγία 2001/18/ΕΚ για τη σκόπιμη ελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον.
- Κανονισμός (ΕΚ) 1829/2003, για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές για τη σήμανση και ιχνηλασιμότητα τροφίμων ή ζωοτροφών που περιέχουν ΓΤΟ και την δημιουργία κοινοτικού μητρώου γενετικά τροποποιημένων οργανισμών.
- Σελίδες σχετικά με τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς
23 Απριλίου 2019
Ασφάλεια πριν και μετά το Πάσχα
Μπορούμε να απολαύσουμε το Πάσχα αποφεύγοντας μερικούς γνωστούς κινδύνους …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Απριλίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-372)
Έχουμε μπει στη Μεγάλη Εβδομάδα και ο Παντελής Θαλασσινός τραγουδά πως «ήταν άνοιξη και Πάσχα,/τα κρινάκια ανθίζανε,/κι όσοι δε γιορτάζαν μόνοι/ζούσανε κι ελπίζανε». Οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τα λουλούδια για τον Επιτάφιο, τα τσουρέκια και τα κόκκινα αβγά ενώ οι άνδρες ασχολούνται με τις σούβλες, το αρνί και το κοκορέτσι.
Όμως το Πάσχα, πέρα από μια μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης και μια Ανάσταση της ελληνικής φύσης, συνδέεται δυστυχώς και με πολυάριθμα ατυχήματα. Τα οποία οδηγούν πολλούς στα νοσοκομεία ή ακόμη και στο θάνατο. Ωστόσο, με λίγη προσοχή μπορούμε να περάσουμε ένα όμορφο Πάσχα γιορτάζοντας την Ανάσταση χωρίς προβλήματα.
Οι απειλές από τις οποίες θα πρέπει να προφυλαχτούμε αυτές τις μέρες μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις ομάδες. Σε όσες σχετίζονται με το πασχαλινό τραπέζι. Σε όσες αφορούν τις μετακινήσεις μας. Και σε αυτές που μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς, με πρώτα θύματα τα παιδιά.
Φαΐ και πιοτό. Ο πρώτος κίνδυνος ελλοχεύει στο πασχαλινό τραπέζι, ιδίως για όσους έχουν τηρήσει με ευλάβεια την σαρακοστιανή νηστεία. Η απότομη πρόσληψη μεγάλης ποσότητας δύσπεπτων τροφών μετά από μεγάλη περίοδο λιτής διατροφής θέτει σε μεγάλη δοκιμασία το πεπτικό σύστημα κυρίως όσων πέσουν με τα μούτρα στο φαΐ κι αρχίσουν να τρώνε λαίμαργα χωρίς να μασάνε σωστά.
Το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα αλλά και το επόμενο πρωινό της Δευτέρας τα τμήματα επειγόντων περιστατικών κατακλύζονται συνήθως από άτομα με βαρυστομαχιά ή ακόμη και με σοβαρότερα γαστρεντερικά προβλήματα που μπορεί να φτάσουν μέχρι και τη γαστρορραγία. Ας θυμηθούμε επίσης ότι το παραδοσιακό πασχαλινό τραπέζι χαρακτηρίζεται ως «πυρηνική βόμβα» από πλευράς θερμίδων και βλαβερών συστατικών ιδίως κορεσμένα λίπη και αλάτι.
Σύμφωνα μάλιστα με τους γιατρούς, παρατηρείται αύξηση των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου λίγες μέρες μετά το Πάσχα, ιδίως σε άτομα με βεβαρημένο ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων. Κι αυτό οφείλεται στην κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων από αρνί σούβλας, κοκορέτσι, αυγά, τσουρέκια και άλλα πασχαλινά γλυκίσματα μαζί με μπόλικο κρασί και τσικουδιές. Επίσης το πασχαλινό αρνί μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε άτομα με ιστορικό χολολιθίασης και ουρικής αρθρίτιδας (ποδάγρας).
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε τη νηστεία και την Κυριακή του Πάσχα! Η κατανάλωση με μέτρο και χωρίς υπερβολές, ιδίως από άτομα με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό, θα εξασφαλίσει ευχαρίστηση χωρίς δυσάρεστες συνέπειες και ανώφελα δράματα.
Τροχαία. Παρόλο που γενικά τα τροχαία ατυχήματα μοιάζουν να μειώνονται σε ετήσια βάση, οι στατιστικές δείχνουν έξαρσή τους στις μέρες της πασχαλινής εξόδου. Κάθε χρόνο η Τροχαία και οι Σύλλογοι Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων επαναλαμβάνουν τις σχετικές συμβουλές από ραδιόφωνα και τηλεοράσεις.
Και κάθε χρόνο θρηνούμε θύματα επειδή κάποιοι οδήγησαν κουρασμένοι ή μεθυσμένοι, επειδή μιλούσαν στο κινητό, επειδή ανέπτυξαν υπερβολική ταχύτητα ή προσπάθησαν να προσπεράσουν σε σημείο χωρίς ορατότητα, επειδή είχαν υπερφορτώσει ή δεν είχαν συντηρήσει το όχημά τους, επειδή δεν φορούσαν ζώνες ασφαλείας ή κράνος, επειδή δεν είχαν δέσει καλά τα παιδιά στα ειδικά καθίσματα, επειδή …
Ας θυμηθούμε ότι επιλέγοντας έναν «Οδηγό της Παρέας» θα φτάσουμε σπίτι μας ασφαλείς μετά από γλέντι με οινοποσία.
Τραυματισμοί. Οι ψησταριές μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα σε όσους δεν προσέχουν ή χρησιμοποιούν εύφλεκτα υλικά για να αναζωπυρώσουν τη θράκα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αποδίδεται στα νήπια που δεν έχουν ακόμη μάθει να προφυλάσσονται και που συχνά μπλέκονται στα πόδια μας στην κουζίνα ή στην ψησταριά.
Οι λαμπάδες, με το καυτό λιωμένο κερί μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα αν δεν έχουν π.χ. ένα στρογγυλό χαρτόνι συλλογής του υγρού κεριού ή ένα προστατευτικό φανάρι. Αλλά η σημαντικότερη απειλή των ημερών, ιδίως για τα παιδιά, είναι τα βεγγαλικά. Τα περισσότερα ατυχήματα από βεγγαλικά έχουν θύματα παιδιά 10-14 ετών που ενεργούσαν χωρίς την επίβλεψη ενήλικα. Τα ατυχήματα αυτά μπορούν να προκαλέσουν από απλά εγκαύματα μέχρι σοβαρούς ακρωτηριασμούς ή και απώλεια της όρασης.
Για την πρόληψη ατυχημάτων από πυροτεχνήματα μεγάλη σημασία έχει η ενημέρωση των παιδιών για τον κίνδυνο τραυματισμού και την αναγκαιότητα αποφυγή χρήσης βεγγαλικών. Προσέχουμε τι είδους πυροτεχνήματα αγοράζουμε και από που, γιατί ορισμένα από αυτά, ιδίως όσα πουλιούνται παράνομα, μπορεί να είναι επικίνδυνα. Δεν κατασκευάζουμε μόνοι μας πυροτεχνήματα, διότι κινδυνεύουμε να πάθουμε σοβαρά εγκαύματα.
Προσέχουμε επίσης να μη μεταφέρουμε δυναμιτάκια στην τσέπη μας. Με την τριβή και μόνο, είναι δυνατόν να ανάψουν και να προκαλέσουν σοβαρά εγκαύματα. Προπαντός δεν πετάμε δυναμιτάκια σε άλλους, ούτε ανάβουμε βεγγαλικά κοντά στο πρόσωπο, στα μαλλιά και σε εύφλεκτα υλικά (π.χ. ξερά χόρτα).
Τέλος, δεν χρησιμοποιούμε πυροτεχνήματα μέσα σε πλήθος, για να μην τραυματίσουμε κάποιον άθελά μας – καλόν είναι στην Ανάσταση, οι γονείς να μεταφέρουν τα παιδιά μακριά από τον πυρήνα των βεγγαλικών, να αποφεύγουν τα σημεία με συνωστισμό και να μην σηκώνουν ψηλά τα παιδιά.
Καλό και ασφαλές Πάσχα σε όλους! Κι ας θυμηθούμε ότι η υλοποίηση αυτής της ευχής εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από εμάς τους ίδιους!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Απριλίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-372)
Έχουμε μπει στη Μεγάλη Εβδομάδα και ο Παντελής Θαλασσινός τραγουδά πως «ήταν άνοιξη και Πάσχα,/τα κρινάκια ανθίζανε,/κι όσοι δε γιορτάζαν μόνοι/ζούσανε κι ελπίζανε». Οι νοικοκυρές ετοιμάζουν τα λουλούδια για τον Επιτάφιο, τα τσουρέκια και τα κόκκινα αβγά ενώ οι άνδρες ασχολούνται με τις σούβλες, το αρνί και το κοκορέτσι.
Όμως το Πάσχα, πέρα από μια μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης και μια Ανάσταση της ελληνικής φύσης, συνδέεται δυστυχώς και με πολυάριθμα ατυχήματα. Τα οποία οδηγούν πολλούς στα νοσοκομεία ή ακόμη και στο θάνατο. Ωστόσο, με λίγη προσοχή μπορούμε να περάσουμε ένα όμορφο Πάσχα γιορτάζοντας την Ανάσταση χωρίς προβλήματα.
Οι απειλές από τις οποίες θα πρέπει να προφυλαχτούμε αυτές τις μέρες μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις ομάδες. Σε όσες σχετίζονται με το πασχαλινό τραπέζι. Σε όσες αφορούν τις μετακινήσεις μας. Και σε αυτές που μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς, με πρώτα θύματα τα παιδιά.
Φαΐ και πιοτό. Ο πρώτος κίνδυνος ελλοχεύει στο πασχαλινό τραπέζι, ιδίως για όσους έχουν τηρήσει με ευλάβεια την σαρακοστιανή νηστεία. Η απότομη πρόσληψη μεγάλης ποσότητας δύσπεπτων τροφών μετά από μεγάλη περίοδο λιτής διατροφής θέτει σε μεγάλη δοκιμασία το πεπτικό σύστημα κυρίως όσων πέσουν με τα μούτρα στο φαΐ κι αρχίσουν να τρώνε λαίμαργα χωρίς να μασάνε σωστά.
Το βράδυ της Κυριακής του Πάσχα αλλά και το επόμενο πρωινό της Δευτέρας τα τμήματα επειγόντων περιστατικών κατακλύζονται συνήθως από άτομα με βαρυστομαχιά ή ακόμη και με σοβαρότερα γαστρεντερικά προβλήματα που μπορεί να φτάσουν μέχρι και τη γαστρορραγία. Ας θυμηθούμε επίσης ότι το παραδοσιακό πασχαλινό τραπέζι χαρακτηρίζεται ως «πυρηνική βόμβα» από πλευράς θερμίδων και βλαβερών συστατικών ιδίως κορεσμένα λίπη και αλάτι.
Σύμφωνα μάλιστα με τους γιατρούς, παρατηρείται αύξηση των εμφραγμάτων του μυοκαρδίου λίγες μέρες μετά το Πάσχα, ιδίως σε άτομα με βεβαρημένο ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων. Κι αυτό οφείλεται στην κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων από αρνί σούβλας, κοκορέτσι, αυγά, τσουρέκια και άλλα πασχαλινά γλυκίσματα μαζί με μπόλικο κρασί και τσικουδιές. Επίσης το πασχαλινό αρνί μπορεί να προκαλέσει προβλήματα σε άτομα με ιστορικό χολολιθίασης και ουρικής αρθρίτιδας (ποδάγρας).
Φυσικά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να συνεχίσουμε τη νηστεία και την Κυριακή του Πάσχα! Η κατανάλωση με μέτρο και χωρίς υπερβολές, ιδίως από άτομα με βεβαρημένο ιατρικό ιστορικό, θα εξασφαλίσει ευχαρίστηση χωρίς δυσάρεστες συνέπειες και ανώφελα δράματα.
Τροχαία. Παρόλο που γενικά τα τροχαία ατυχήματα μοιάζουν να μειώνονται σε ετήσια βάση, οι στατιστικές δείχνουν έξαρσή τους στις μέρες της πασχαλινής εξόδου. Κάθε χρόνο η Τροχαία και οι Σύλλογοι Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων επαναλαμβάνουν τις σχετικές συμβουλές από ραδιόφωνα και τηλεοράσεις.
Και κάθε χρόνο θρηνούμε θύματα επειδή κάποιοι οδήγησαν κουρασμένοι ή μεθυσμένοι, επειδή μιλούσαν στο κινητό, επειδή ανέπτυξαν υπερβολική ταχύτητα ή προσπάθησαν να προσπεράσουν σε σημείο χωρίς ορατότητα, επειδή είχαν υπερφορτώσει ή δεν είχαν συντηρήσει το όχημά τους, επειδή δεν φορούσαν ζώνες ασφαλείας ή κράνος, επειδή δεν είχαν δέσει καλά τα παιδιά στα ειδικά καθίσματα, επειδή …
Ας θυμηθούμε ότι επιλέγοντας έναν «Οδηγό της Παρέας» θα φτάσουμε σπίτι μας ασφαλείς μετά από γλέντι με οινοποσία.
Τραυματισμοί. Οι ψησταριές μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα σε όσους δεν προσέχουν ή χρησιμοποιούν εύφλεκτα υλικά για να αναζωπυρώσουν τη θράκα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αποδίδεται στα νήπια που δεν έχουν ακόμη μάθει να προφυλάσσονται και που συχνά μπλέκονται στα πόδια μας στην κουζίνα ή στην ψησταριά.
Οι λαμπάδες, με το καυτό λιωμένο κερί μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα αν δεν έχουν π.χ. ένα στρογγυλό χαρτόνι συλλογής του υγρού κεριού ή ένα προστατευτικό φανάρι. Αλλά η σημαντικότερη απειλή των ημερών, ιδίως για τα παιδιά, είναι τα βεγγαλικά. Τα περισσότερα ατυχήματα από βεγγαλικά έχουν θύματα παιδιά 10-14 ετών που ενεργούσαν χωρίς την επίβλεψη ενήλικα. Τα ατυχήματα αυτά μπορούν να προκαλέσουν από απλά εγκαύματα μέχρι σοβαρούς ακρωτηριασμούς ή και απώλεια της όρασης.
Για την πρόληψη ατυχημάτων από πυροτεχνήματα μεγάλη σημασία έχει η ενημέρωση των παιδιών για τον κίνδυνο τραυματισμού και την αναγκαιότητα αποφυγή χρήσης βεγγαλικών. Προσέχουμε τι είδους πυροτεχνήματα αγοράζουμε και από που, γιατί ορισμένα από αυτά, ιδίως όσα πουλιούνται παράνομα, μπορεί να είναι επικίνδυνα. Δεν κατασκευάζουμε μόνοι μας πυροτεχνήματα, διότι κινδυνεύουμε να πάθουμε σοβαρά εγκαύματα.
Προσέχουμε επίσης να μη μεταφέρουμε δυναμιτάκια στην τσέπη μας. Με την τριβή και μόνο, είναι δυνατόν να ανάψουν και να προκαλέσουν σοβαρά εγκαύματα. Προπαντός δεν πετάμε δυναμιτάκια σε άλλους, ούτε ανάβουμε βεγγαλικά κοντά στο πρόσωπο, στα μαλλιά και σε εύφλεκτα υλικά (π.χ. ξερά χόρτα).
Τέλος, δεν χρησιμοποιούμε πυροτεχνήματα μέσα σε πλήθος, για να μην τραυματίσουμε κάποιον άθελά μας – καλόν είναι στην Ανάσταση, οι γονείς να μεταφέρουν τα παιδιά μακριά από τον πυρήνα των βεγγαλικών, να αποφεύγουν τα σημεία με συνωστισμό και να μην σηκώνουν ψηλά τα παιδιά.
Καλό και ασφαλές Πάσχα σε όλους! Κι ας θυμηθούμε ότι η υλοποίηση αυτής της ευχής εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από εμάς τους ίδιους!
25 Οκτωβρίου 2018
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις γυναίκες
Πέμπτη 25 Οκτωβρίου 2018. Δεύτερο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με τις δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις παρακάτω δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις γυναίκες.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τους παρακάτω υπερσυνδέσμους:
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις παρακάτω δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις γυναίκες.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τους παρακάτω υπερσυνδέσμους:
- Σήμανση τροφίμων
- Πολιτική ασφάλειας τροφίμων και η έκθεση για το Σύστημα ταχείας ενημέρωσης για τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές
- Η Γαλλική ένωση καταναλωτών και η αντίστοιχη Βέλγικη
- Τι ισχύει για την ασφάλεια των καλλυντικών
- Σήμανση των ενδυμάτων και των υποδημάτων
- Και ένα κείμενο για την απελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών στην Ελλάδα
19 Ιουνίου 2018
Ποιος φοβάται το Αλτσχάιμερ;
Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών και καθυστερούν την εκφυλιστική διαδικασία της άνοιας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-335)
Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο στη Γαλλία αμφισβητεί ορισμένα δεδομένα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, την οποία θεωρεί σχεδόν παραπλανητική. Το υπογράφουν ο καθηγητής Ολιβιέ Σεν-Ζαν, διευθυντής των υπηρεσιών γηριατρικής στο νοσοκομείο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι, με τον Ερίκ Φαβερώ, δημοσιογράφο της εφημερίδας Λιμπερασιόν (Alzheimer le grand leurre, εκδ. Michalon).
Ο καθηγητής, που εργάζεται στον τομέα της γηριατρικής από την δεκαετία του 1980, μεταφέρει την εμπειρία από δύο αντικρουόμενες τάσεις. Αφενός, η ιατρική άρχισε επιτέλους να περιθάλπει τους ηλικιωμένους και αφετέρου η νόσος του Αλτσχάιμερ αντικατέστησε σταδιακά τις γεροντικές άνοιες. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν συνοδεύτηκε από μια επιστημονική ανάλυση της γήρανσης. Οι γέροι δεν ήταν πια γέροι αλλά άρρωστοι. Δεν έχαναν τα λογικά τους αλλά έπασχαν από Αλτσχάιμερ ...
Έτσι εμφανίστηκαν φάρμακα για το Αλτσχάιμερ. Που όμως αποδείχτηκαν όχι μόνο άχρηστα αλλά και επικίνδυνα, ίσως και θανατηφόρα. Φυσικά, τα φάρμακα ήταν απαραίτητα για να επιβληθεί το σημερινό μοντέλο της ιατρικής περίθαλψης της γήρανσης. Έτσι το Αλτσχάιμερ έγινε σιγά-σιγά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα χρήσιμο για την περιγραφή της γήρανσης!
Επιπλέον, κατά την τελευταία 20ετία οι καταστροφικές προβλέψεις πολλαπλασιάστηκαν μέχρι σημείου να αναφέρονται σε μια παγκόσμια επιδημία Αλτσχάιμερ. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού προβλεπόταν ότι θα προκαλούσε έκρηξη όλων των ειδών άνοιας. Ωστόσο, οι μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας την τελευταία διετία δείχνουν μείωση του Αλτσχάιμερ αλλά και των άλλων ειδών άνοιας.
Από πού προκύπτει αυτό το συμπέρασμα; Σε μια πρώτη έρευνα, από το 1948 και μετά, συμμετείχαν οι κάτοικοι του Φράμιγχαν, μιας μικρής αντιπροσωπευτικής πόλης στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, κοντά στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Η μελέτη ξεκίνησε με 5.209 συμμετέχοντες και καλύπτει σήμερα την τρίτη γενιά των κατοίκων. Αρχικός στόχος ήταν η εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Η έρευνα απέδειξε τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της χοληστερίνης, της υπέρτασης, του διαβήτη και του καπνίσματος. Παράλληλα, η εξέταση των νοητικών λειτουργιών των συμμετεχόντων από το 1970 έως το 2010 έδειξε σταθερή μείωση 20% ανά δεκαετία της εμφάνισης των περιστατικών άνοιας.
Μια δεύτερη έρευνα στις ΗΠΑ με τη συμμετοχή 20.000 ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών δείχνει ότι η συχνότητα της άνοιας για τους άνω των 65 ετών μειώθηκε κατά την περίοδο 2000-2010 από 11,7% σε 9,2%. Παρόμοιες τάσεις μείωσης παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Βρετανία. (Στην Ελλάδα η πρώτη μεγάλης κλίμακας επιδημιολογική μελέτη για την άνοια - Σεπτέμβριος 2017 - έδειξε ποσοστά άνοιας ίδια ή μικρότερα σε σχέση με τις ανεπτυγμένες χώρες).
Σε τι οφείλεται αυτή η θεαματική μείωση; Στη μελέτη του Φράμιγχαν αναφέρεται σαφέστατος συσχετισμός με το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο - όσο υψηλότερο είναι τόσο αργότερα είναι πιθανόν να εμφανιστεί άνοια. Μάλιστα οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η μείωση της εμφάνισης άνοιας εξισορροπεί την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εξαιτίας της οποίας αυξάνονται οι σχετικές περιπτώσεις. Κι έτσι προβλέπουν σταθεροποίηση του παγκόσμιου αριθμού των περιπτώσεων άνοιας.
Γερνάμε λοιπόν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και στην καλύτερη εκπαίδευση. Η βελτίωση του διανοητικού μας επιπέδου μετακινεί τα όρια και η αυξημένη νοημοσύνη μας παρέχει τα όπλα κατά της εκφυλιστικής διαδικασίας που είναι γραμμένη στα γονίδιά μας.
Το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης. Μάλιστα, από άλλες έρευνες σε θρησκευόμενους αμερικανούς προκύπτει ότι στην περίπτωση του Αλτσχάιμερ οι κακώσεις του εγκεφάλου δεν συνάδουν πάντα με την πρόοδο της άνοιας! Με παρόμοιες κακώσεις του εγκεφάλου άλλοι είναι υγιείς κι άλλοι έχουν άνοια. Κι η εξήγηση αυτής της διαφοράς φαίνεται να έγκειται στις διαφορές κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου!
Για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο διατυπώθηκε η έννοια της γνωστικής εφεδρείας. Γοητευτική έννοια, η οποία όμως δεν έχει αυστηρή επιστημονική βάση παρά τις προόδους των νευροεπιστημών ή της απεικόνισης της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι την αποδέχονται οι πάντες λόγω των προοπτικών που ανοίγονται όσον αφορά την πρόληψη της υποχώρησης της νοητικής λειτουργίας. Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Όπως κάθε όργανο έτσι και ο εγκέφαλος εκφυλίζεται λόγω γήρατος αλλά η διαδικασία αυτή αντισταθμίζεται από την έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση με τον έξω κόσμο σε συνδυασμό με κάποια σωματική άσκηση. Ακόμη και μετά την ηλικία των 80 ετών! Μάλιστα, μια πρόσφατη γαλλο-καναδική έρευνα, σχετικά με τη σύνδεση της χρήσης ηρεμιστικών με την υποχώρηση της νοητικής λειτουργίας, ενισχύει την άποψη της πιθανής άμεσης συσχέτισης μεταξύ βενζοδιαζεπινών και Αλτσχάιμερ.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-335)
Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο στη Γαλλία αμφισβητεί ορισμένα δεδομένα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, την οποία θεωρεί σχεδόν παραπλανητική. Το υπογράφουν ο καθηγητής Ολιβιέ Σεν-Ζαν, διευθυντής των υπηρεσιών γηριατρικής στο νοσοκομείο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι, με τον Ερίκ Φαβερώ, δημοσιογράφο της εφημερίδας Λιμπερασιόν (Alzheimer le grand leurre, εκδ. Michalon).
Ο καθηγητής, που εργάζεται στον τομέα της γηριατρικής από την δεκαετία του 1980, μεταφέρει την εμπειρία από δύο αντικρουόμενες τάσεις. Αφενός, η ιατρική άρχισε επιτέλους να περιθάλπει τους ηλικιωμένους και αφετέρου η νόσος του Αλτσχάιμερ αντικατέστησε σταδιακά τις γεροντικές άνοιες. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν συνοδεύτηκε από μια επιστημονική ανάλυση της γήρανσης. Οι γέροι δεν ήταν πια γέροι αλλά άρρωστοι. Δεν έχαναν τα λογικά τους αλλά έπασχαν από Αλτσχάιμερ ...
Έτσι εμφανίστηκαν φάρμακα για το Αλτσχάιμερ. Που όμως αποδείχτηκαν όχι μόνο άχρηστα αλλά και επικίνδυνα, ίσως και θανατηφόρα. Φυσικά, τα φάρμακα ήταν απαραίτητα για να επιβληθεί το σημερινό μοντέλο της ιατρικής περίθαλψης της γήρανσης. Έτσι το Αλτσχάιμερ έγινε σιγά-σιγά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα χρήσιμο για την περιγραφή της γήρανσης!
Επιπλέον, κατά την τελευταία 20ετία οι καταστροφικές προβλέψεις πολλαπλασιάστηκαν μέχρι σημείου να αναφέρονται σε μια παγκόσμια επιδημία Αλτσχάιμερ. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού προβλεπόταν ότι θα προκαλούσε έκρηξη όλων των ειδών άνοιας. Ωστόσο, οι μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας την τελευταία διετία δείχνουν μείωση του Αλτσχάιμερ αλλά και των άλλων ειδών άνοιας.
Από πού προκύπτει αυτό το συμπέρασμα; Σε μια πρώτη έρευνα, από το 1948 και μετά, συμμετείχαν οι κάτοικοι του Φράμιγχαν, μιας μικρής αντιπροσωπευτικής πόλης στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, κοντά στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Η μελέτη ξεκίνησε με 5.209 συμμετέχοντες και καλύπτει σήμερα την τρίτη γενιά των κατοίκων. Αρχικός στόχος ήταν η εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Η έρευνα απέδειξε τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της χοληστερίνης, της υπέρτασης, του διαβήτη και του καπνίσματος. Παράλληλα, η εξέταση των νοητικών λειτουργιών των συμμετεχόντων από το 1970 έως το 2010 έδειξε σταθερή μείωση 20% ανά δεκαετία της εμφάνισης των περιστατικών άνοιας.
Μια δεύτερη έρευνα στις ΗΠΑ με τη συμμετοχή 20.000 ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών δείχνει ότι η συχνότητα της άνοιας για τους άνω των 65 ετών μειώθηκε κατά την περίοδο 2000-2010 από 11,7% σε 9,2%. Παρόμοιες τάσεις μείωσης παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Βρετανία. (Στην Ελλάδα η πρώτη μεγάλης κλίμακας επιδημιολογική μελέτη για την άνοια - Σεπτέμβριος 2017 - έδειξε ποσοστά άνοιας ίδια ή μικρότερα σε σχέση με τις ανεπτυγμένες χώρες).
Σε τι οφείλεται αυτή η θεαματική μείωση; Στη μελέτη του Φράμιγχαν αναφέρεται σαφέστατος συσχετισμός με το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο - όσο υψηλότερο είναι τόσο αργότερα είναι πιθανόν να εμφανιστεί άνοια. Μάλιστα οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η μείωση της εμφάνισης άνοιας εξισορροπεί την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εξαιτίας της οποίας αυξάνονται οι σχετικές περιπτώσεις. Κι έτσι προβλέπουν σταθεροποίηση του παγκόσμιου αριθμού των περιπτώσεων άνοιας.
Γερνάμε λοιπόν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και στην καλύτερη εκπαίδευση. Η βελτίωση του διανοητικού μας επιπέδου μετακινεί τα όρια και η αυξημένη νοημοσύνη μας παρέχει τα όπλα κατά της εκφυλιστικής διαδικασίας που είναι γραμμένη στα γονίδιά μας.
Το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης. Μάλιστα, από άλλες έρευνες σε θρησκευόμενους αμερικανούς προκύπτει ότι στην περίπτωση του Αλτσχάιμερ οι κακώσεις του εγκεφάλου δεν συνάδουν πάντα με την πρόοδο της άνοιας! Με παρόμοιες κακώσεις του εγκεφάλου άλλοι είναι υγιείς κι άλλοι έχουν άνοια. Κι η εξήγηση αυτής της διαφοράς φαίνεται να έγκειται στις διαφορές κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου!
Για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο διατυπώθηκε η έννοια της γνωστικής εφεδρείας. Γοητευτική έννοια, η οποία όμως δεν έχει αυστηρή επιστημονική βάση παρά τις προόδους των νευροεπιστημών ή της απεικόνισης της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι την αποδέχονται οι πάντες λόγω των προοπτικών που ανοίγονται όσον αφορά την πρόληψη της υποχώρησης της νοητικής λειτουργίας. Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Όπως κάθε όργανο έτσι και ο εγκέφαλος εκφυλίζεται λόγω γήρατος αλλά η διαδικασία αυτή αντισταθμίζεται από την έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση με τον έξω κόσμο σε συνδυασμό με κάποια σωματική άσκηση. Ακόμη και μετά την ηλικία των 80 ετών! Μάλιστα, μια πρόσφατη γαλλο-καναδική έρευνα, σχετικά με τη σύνδεση της χρήσης ηρεμιστικών με την υποχώρηση της νοητικής λειτουργίας, ενισχύει την άποψη της πιθανής άμεσης συσχέτισης μεταξύ βενζοδιαζεπινών και Αλτσχάιμερ.
Καλά γηρατειά χωρίς Αλτσχάιμερ
- Ασκηθείτε περπατώντας τουλάχιστον 6 έως 8 χιλιόμετρα κάθε μέρα
- Η ανάγνωση επί μισή ώρα την ημέρα προσθέτει 2 χρόνια ζωής
- Ένας απογευματινός υπνάκος αντισταθμίζει την έλλειψη ύπνου τη νύχτα
- Η κρητική διατροφή μειώνει κατά 40% τις πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ
- Αποφύγετε τη ρύπανση από μικροσωματίδια - η κατοικία κοντά σε μεγάλο οδικό άξονα αυξάνει κατά 7% τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ
- Παίξτε κουτσό όπως τα παιδιά - βελτιώνει την ισορροπία στους ηλικιωμένους
- Η σοκολάτα βελτιώνει τη λειτουργία των νευρώνων αλλά παχαίνει …
- Φουσκώστε μπαλόνια στις γιορτές – βελτιώνει την πνευμονική λειτουργία
- Μην συγκρατείτε τα ούρα σας – κινδυνεύετε να πάθετε ακράτεια
- Εξασκείστε τη μνήμη σας παίζοντας μπριτζ ή σκάκι – είναι αποτελεσματικότερα από τα σταυρόλεξα και το σουντόκου
- Χορέψτε τανγκό – χρησιμεύει και για την αντιμετώπιση του Πάρκινσον
- Ακούστε κλασσική μουσική (ιδίως Μότσαρτ) – διατηρεί τη μνήμη και την ακοή, επιδρά θετικά στον πόνο, το άγχος, την αρτηριακή πίεση και στον καρδιακό ρυθμό
- Κάπνισμα, παχυσαρκία, υπέρταση, χοληστερίνη και ζάχαρο κόβουν μέχρι και 15 χρόνια από την ζωή σας
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
