07 Φεβρουαρίου 2023

Η τεχνητή νοημοσύνη μας χτυπά την πόρτα

Πετυχαίνει τις εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο, διαδίδει ψευδείς ειδήσεις και διευκολύνει την καθημερινότητά μας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Φεβρουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-478)


Παρακολούθησα την περασμένη εβδομάδα μια διαδικτυακή συζήτηση με θέμα: «Εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη: η περίπτωση του ChatGPT» που οργάνωσε το Εργαστήριο Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών «Ψηφίς» της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (όλη η συζήτηση και οι παρουσιάσεις εδώ). Το ChatGPT είναι ένα διαδικτυακό εργαλείο από το οποίο οι χρήστες λαμβάνουν απαντήσεις, πρακτικά για οποιοδήποτε θέμα.

Ζήτησα στο σύστημα ChatGPT να γράψει ένα άρθρο στα αγγλικά (γλώσσα στην οποία ανταποκρίνεται καλύτερα) με θέμα «Το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της δημοσιογραφίας». Το κείμενο που προέκυψε το έστειλα στην αυτόματη μετάφραση της Google, και ιδού το αποτέλεσμα (χωρίς καμία δική μου παρέμβαση!):

Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει αλλάξει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε και η δημοσιογραφία δεν αποτελεί εξαίρεση. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία αυξάνεται με τα χρόνια και αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται στο εγγύς μέλλον. Σε αυτό το άρθρο, θα εξερευνήσουμε το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία και πώς διαμορφώνει το μέλλον της βιομηχανίας.

Ένα από τα κύρια οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία είναι η ικανότητά της να αυτοματοποιεί επαναλαμβανόμενες εργασίες όπως η ανάλυση δεδομένων, ο έλεγχος γεγονότων και η συλλογή ειδήσεων. Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν γρήγορα να επεξεργάζονται μεγάλες ποσότητες δεδομένων και να προσδιορίζουν μοτίβα, τάσεις και σχέσεις που θα χρειαζόταν ένας ανθρώπινος δημοσιογράφος πολλές ώρες ή και μέρες για να αποκαλύψει. Αυτό επιτρέπει στους δημοσιογράφους να επικεντρωθούν σε πιο δημιουργικές και εμπεριστατωμένες αναφορές και να παράγουν πιο ακριβές και αξιόπιστο περιεχόμενο.


Μια άλλη σημαντική πτυχή της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία είναι η ικανότητά της να εξατομικεύει το περιεχόμενο ειδήσεων. Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναλύσουν τις προτιμήσεις, το ιστορικό ανάγνωσης και την τοποθεσία ενός χρήστη για να παρέχουν προσαρμοσμένες ροές ειδήσεων. Αυτό βοηθά να διασφαλιστεί ότι οι χρήστες λαμβάνουν ειδήσεις που τους αφορούν και μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της δέσμευσης και της πίστης.

Το AI χρησιμοποιείται επίσης για τη βελτίωση του περιεχομένου πολυμέσων, όπως βίντεο, εικόνες και podcast. Για παράδειγμα, οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να δημιουργήσουν αυτόματα υπότιτλους για βίντεο, να μεταγράψουν ήχο και να μεταφράσουν περιεχόμενο σε διαφορετικές γλώσσες. Αυτό διευκολύνει τους δημοσιογράφους να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό και να αλληλεπιδράσουν με άτομα που μπορεί να μην μιλούν την ίδια γλώσσα.

Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη στη δημοσιογραφία εγείρει επίσης ορισμένες ηθικές και κοινωνικές ανησυχίες. Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι η πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να διαδώσει ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ρεπορτάζ ειδήσεων. Είναι σημαντικό για τους δημοσιογράφους και τους ειδησεογραφικούς οργανισμούς να διασφαλίζουν ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τους βασίζονται σε ακριβή δεδομένα και είναι διαφανή σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας τους.

Μια άλλη ανησυχία είναι ο πιθανός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην απώλεια θέσεων εργασίας στον κλάδο της δημοσιογραφίας. Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυτοματοποιήσει ορισμένες εργασίες, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό για τους δημοσιογράφους να αγκαλιάσουν την τεχνητή νοημοσύνη και να τη χρησιμοποιήσουν για να βελτιώσουν τη δουλειά τους, αντί να την αντικαταστήσουν.

Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δημοσιογραφία και αυτό πρόκειται να συνεχιστεί μόνο στο μέλλον. Με την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών, την εξατομίκευση του περιεχομένου και τη βελτίωση των πολυμέσων, η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τους δημοσιογράφους να παράγουν πιο ακριβές, σχετικό και ελκυστικό περιεχόμενο. Ωστόσο, είναι σημαντικό οι δημοσιογράφοι και οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί να γνωρίζουν τις ηθικές και κοινωνικές ανησυχίες που εγείρει η τεχνητή νοημοσύνη και να εργαστούν για να τις αντιμετωπίσουν με υπεύθυνο και διαφανή τρόπο.


Το σύστημα που άνοιξε το Νοέμβριο του 2022, είναι ακόμη στο στάδιο του πρωτότυπου. Στηρίχτηκε στην ανάλυση 175 δισεκατομμυρίων παραμέτρων με το γλωσσικό μοντέλο GPT-3 (με δεδομένα μέχρι τον Ιούνιο του 2021). Ωστόσο, μπορεί ήδη να γράψει ποίηση, μαθητικές ή φοιτητικές εργασίες αλλά και κώδικα για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Το επόμενο βήμα προβλέπει την ανάπτυξη του νέου μοντέλου GPT-4 που (σύμφωνα με τις φήμες) θα αναλύσει 100 τρισεκατομμύρια παραμέτρους.

Η εφαρμογή του ChatGPT έχει ανοίξει τη συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Στις 25 Ιανουαρίου ο Αμερικάνος βουλευτής Τζέικ Ώκινκλος διάβασε ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων έναν λόγο 100 λέξεων γραμμένο εξ ολοκλήρου από το ChatGPT. Το Τμήμα Παιδείας της Νέας Υόρκης περιόρισε τη μέσω διαδικτύου πρόσβαση στο ChatGPT από τα δημόσια σχολεία της πόλης.

Και δύο αμερικανικά πανεπιστήμια (το πανεπιστήμιο της Μινεσότα και η Σχολή Wharton του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια) δοκίμασαν το ChatGPT στις πτυχιακές εξετάσεις – το ρομπότ τις πέρασε με επιτυχία … Γι’ αυτό ήδη τα συστήματα ανίχνευσης λογοκλοπής που χρησιμοποιούν τα Πανεπιστήμια προσπαθούν να αναβαθμιστούν για να ανιχνεύουν κείμενα που έχουν γραφτεί από ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης.

Παράλληλα, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται ήδη σε μέσα μαζικής ενημέρωσης όπως το Buzfeed (π.χ. για δημιουργία κουίζ), και τα πρακτορεία ειδήσεων Ρόιτερς και Associated Press (π.χ. για ανίχνευση ειδήσεων, απομαγνητοφωνήσεις, παραγωγή περιλήψεων). Μια άλλη εφαρμογή (Wordsmith) επιτρέπει τη μετατροπή γραφικών παραστάσεων και πινάκων με στατιστικά στοιχεία σε κείμενο.

Επειδή συστήματα σαν το ChatGPT μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την παραγωγή ψευδών ειδήσεων, υπάρχει ήδη αίτημα ρύθμισης της χρήσης τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι τότε ίσως θα πρέπει οι εξετάσεις στα σχολεία και τα πανεπιστήμια να γίνονται αποκλειστικά με μολύβι ή στυλό και να μη δίδονται εργασίες για το σπίτι …

03 Ιανουαρίου 2023

Το 2023 ας περιορίσουμε τις σπατάλες

Στα τρόφιμα, τα φάρμακα και τις συσκευασίες στα ταχυφαγεία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιανουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-477)


Ας αρχίσουμε με τις ευχές για Καλή Χρονιά, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Αλυπία! Ευχήθηκα για πρώτη φορά περισσότερη Αλυπία, (δηλαδή απουσία ψυχικής θλίψης και στενοχώριας), στο τέλος του 2020 (βλ. ΧΝ 29/12/2020). Πρόκειται για μια έννοια στην οποία έχουν αναφερθεί ο σοφιστής Αντιφών ο Αθηναίος αλλά και ο Κλαύδιος Γαληνός, ο σπουδαίος Έλληνας ιατρός της αρχαιότητας (βλ. ΧΝ 20/11/2020). Όμως η κυριότερη πρόκληση που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον είναι ο περιορισμός της σπατάλης!

Τρόφιμα. Βρισκόμουν αυτές τις μέρες στις Βρυξέλλες και άκουσα μια εντυπωσιακή ραδιοφωνική διαφήμιση. «Περάστε όλοι στο τραπέζι!», λέει η μητέρα. «Μα γιατί έβαλες ένα παραπάνω πιάτο; Περιμένουμε κάποιον;» ρωτάει ο γιος. «Είναι για τον σκουπιδοντενεκέ! Για να μας θυμίζει ότι πετάμε τόσα πολλά τρόφιμα!» απαντάει ο πατέρας. Η περιφέρεια της Βαλλονίας έχει δρομολογήσει το σχέδιο REGAL (από τα αρχικά των λέξεων Μείωση της σπατάλης τροφίμων – Reduction des Gaspillages Alimentaires) υπενθυμίζοντας ότι η εξοικονόμηση κάνει καλό στο πορτοφόλι αλλά και στον πλανήτη.

Αυτό ήταν και το μήνυμα πρόσφατης δημοσίευσης του WWF Ελλάς (βλ. ΧΝ. 30/12/2022) με 10 συμβουλές για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά την εορταστική περίοδο. Συμβουλές που θα πρέπει να κρατήσουμε για όλο τον χρόνο, στις οικογενειακές συνάξεις, στις ταβέρνες με τους φίλους, και στις εκδρομές. Ας μη μιμούμεθα τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στην περίφημη σκηνή της ταινίας «Ο Αχόρταγος», όπου παραγγέλνει το καταπέτασμα αν και λέει «δεν πεινάω, απλώς θέλω να τσιμπήσω κάτι» …

Η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μετά την Κύπρο και τη Δανία), αναφορικά με τη σπατάλη τροφίμων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σε ετήσια βάση κάθε Έλληνας σπαταλάει 191 κιλά τρόφιμα όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 127 κιλά. Όπως σημείωσε πρόσφατα στο ethnos.gr ο Δημήτρης Νέντας, γενικός διευθυντής του Ιδρύματος «Τράπεζα Τροφίμων», τα μισά από τα σπαταλώμενα τρόφιμα θα αρκούσαν για να τραφούν ολόκληρο τον χρόνο όλοι οι φτωχοί της χώρας!

Φάρμακα. Κατά τις πρώτες φάσεις της πανδημίας του κορωνοϊού διαπιστώθηκαν σοβαρά προβλήματα στην διάθεση των εμβολίων (βλ. ΧΝ 2/3/2021). Δεν αρκούσε η διάθεση της δραστικής ουσίας αλλά απαιτούνταν και φιαλίδια υψηλών προδιαγραφών για την αποθήκευση τους, καθώς και σύριγγες για την χορήγησή τους. Μάθαμε τότε πως πάνω από τη μισή παγκόσμια παραγωγή αυτών των δύο αντικειμένων βρισκόταν είτε στην Κίνα (φιαλίδια), είτε στην Ινδία (σύριγγες)!

Σήμερα, διαπιστώνουμε ότι η πλειοψηφία των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, τις οποίες χρησιμοποιούμε για την παρασκευή των φαρμάκων που καταναλώνουμε, παράγεται επίσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και συγκεκριμένα στην Ινδία, η οποία από το 2018 είχε θέσει ως στρατηγικό της στόχο να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα αυτόν. Παράλληλα, ορισμένες μεγάλες Ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες προειδοποίησαν πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προτίθενται να σταματήσουν την παραγωγή ορισμένων γενόσημων φαρμάκων λόγω μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους παραγωγής τους.

Έτσι δεν αποτελεί έκπληξη η πρόσφατη ανακοίνωση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) που καλεί την κυβέρνηση να προβλέψει τη χορήγηση των όλων των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (και όχι μόνο των αντιβιοτικών) αποκλειστικά με ιατρική συνταγή. Μόνο με αυτόν τον τρόπο λέει ο ΠΙΣ θα «… υπάρξει εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση των φαρμάκων, τα οποία πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους όσοι ασθενείς τα έχουν πραγματικά ανάγκη και όχι να τα σπαταλάμε με πρακτικές πολυφαρμακίας και αντιεπιστημονικής χορήγησής τους».

Σε σχετική τηλεοπτική του παρέμβαση ο Πρόεδρος του ΠΙΣ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος επεσήμανε ότι: «Πηγαίνουμε στο φαρμακείο χωρίς να συμβουλευτούμε τον γιατρό και έπειτα από σύσταση φεύγουμε με μια σακούλα σκευάσματα και φάρμακα. Είναι απλό. Η χρήση των φαρμάκων θα περιοριστεί όταν θα χορηγούνται εκεί που πρέπει, στις δοσολογίες που πρέπει και όταν πρέπει. Ο μόνος που μπορεί να το πει αυτό είναι ο γιατρός και αυτό συμβαίνει παντού σε όλον τον κόσμο». Επεσήμανε επίσης ότι η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 20% μετά την απαίτηση για τη χορήγησή τους μόνο με ιατρική συνταγή.

Σκεύη μιας χρήσης. Ένας κλάδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλη σπατάλη υλικών είναι τα ταχυφαγεία (fast-food). Τα χάμπουργκερ, οι τηγανιτές πατάτες, οι σαλάτες και τα αναψυκτικά σερβίρονται σε πλαστικές, χαρτονένιες ή χάρτινες συσκευασίες, με πλαστικά ή ξύλινα σκεύη και με πλαστικοποιημένα χάρτινα ποτήρια.

Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου στη Γαλλία, τα ταχυφαγεία θα πρέπει να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά για την επί τόπου κατανάλωση επαναχρησιμοποιούμενα επιτραπέζια σκεύη (ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα κλπ.). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το πρόστιμο θα είναι 7.500€! Το μέτρο ισχύει για όλα τα μεγάλα ταχυφαγεία (McDonald’s, Quick, KFC, Domino’s Pizza, Burger King, κλπ.) αλλά έχει δοθεί περίοδος χάριτος για τα καταστήματα που μπορούν να εξυπηρετήσουν μέχρι 20 πελάτες ταυτόχρονα.

Παρόμοια διάταξη σχεδιάζει να θεσπίσει και η Βελγίδα υπουργός περιβάλλοντος, αλλά οι εκπρόσωποι του κλάδου, παρόλο που δεν αντιτίθενται κατ’ αρχήν στο μέτρο, ζητούν κάποιες προσαρμογές.