Περί διαφθοράς, καπνίσματος και κριτικής σκέψης

Πρώτες στο κάπνισμα οι Ελληνίδες, πρώτοι στη διαφθορά στην Ευρώπη και με συνεχή αύξηση της κατανάλωσης καπνικών προϊόντων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Σεπτεμβρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-510)

Ελληνικές πρωτιές. Στις 8 Ιουλίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την ετήσια έκθεσή της για το Κράτος Δικαίου. Μαζί, δημοσίευσε και τα αποτελέσματα της ετήσιας έρευνας κοινής γνώμης (Ευρωβαρόμετρο) για την Στάση των Ευρωπαίων έναντι της διαφθοράς στην Ευρωπαϊκή Ένωση για το 2025. Για δεύτερη συνεχή χρονιά η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση! Στο ερώτημα «Πόσο διαδεδομένο πιστεύετε ότι είναι το πρόβλημα της διαφθοράς στη χώρα σας;» το 97% απάντησε θετικά (το 1924 είχε απαντήσει θετικά το 98%). Παράλληλα, το 30% των Ελλήνων απαντά ότι γνωρίζει κάποιον που χρηματίζεται ή έχει χρηματιστεί ενώ στις τρεις πρώτες θέσεις των τομέων που χρηματίζονται βρίσκονται με τη σειρά η υγεία (89%), οι πολιτικοί σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο (70%) και τα πολιτικά κόμματα (69%).

Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός ότι οι Έλληνες σε ποσοστό 99% ΔΕΝ καταγγέλλουν τις περιπτώσεις διαφθοράς που αντιμετώπισαν, παρόλο που το 60% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι γνωρίζουν πού να απευθυνθούν για να τις καταγγείλουν. Και γιατί δεν κάνουν καταγγελία; Το 44% απαντά επειδή είναι δύσκολο να το αποδείξουν, το 43% επειδή δεν έχει νόημα αφού δεν θα τιμωρηθεί ο υπεύθυνος και το 37% επειδή όλοι γνωρίζουν γι’ αυτές τις περιπτώσεις αλλά δεν τις καταγγέλλουν.

Στο πεδίο του καπνίσματος, στις 6 Αυγούστου η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία (Eurostat) ανακοίνωσε τους δείκτες για το κάπνισμα στον πληθυσμό ηλικίας 15 ετών και άνω. Το υψηλότερο συνολικό ποσοστό καπνιστών το έχει η Βουλγαρία (37%), ακολουθούμενη από την Ελλάδα (36%) και την Κροατία (35%). Όμως στις γυναίκες έχουμε την πρωτιά με ποσοστό καπνίσματος (32%), και ακολουθούν η Κροατία (30%) και η Ρουμανία (29%). Οι καπνοβιομηχανίες με τη σειρά τους ανακοινώνουν αύξηση των πωλήσεων των νόμιμα πωλούμενων τσιγάρων και μείωση των λαθραία διακινούμενων. Παράλληλα, το κράτος ανακοινώνει αύξηση των εσόδων από την φορολογία καπνικών προϊόντων – το 2024 2,936 δις € έναντι 2,922 δις € για το 2023.

 

Μια επικίνδυνη σέχτα. Διάβασα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο του Θοδωρή Γεωργακόπουλου (Καθημερινή) με τίτλο «Ο δικτάτορας κλόουν» με αναφορά στον πρόεδρο των ΗΠΑ. Αναφέρει κατ’ αρχάς μερικά από αυτά που έχει πει ή έχει κάνει, τα οποία αν τα έλεγε ή τα έκανε ο οποιοσδήποτε άλλος πολιτικός θα είχε χάσει τις εκλογές και θα είχε μπει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Η απάντηση που δίνει στην ερώτηση γιατί τόσος κόσμος ακολουθεί τυφλά τον πρόεδρο είναι ότι «έχουμε μια αποκόλληση μέρους του εκλογικού σώματος από την αντικειμενική πραγματικότητα, ένα φαινόμενο που προσομοιάζει περισσότερο με τις αιτίες και τις μεθόδους με τις οποίες άνθρωποι γίνονται φανατικά μέλη θρησκευτικών αιρέσεων».

Έχουμε αναφερθεί αρκετές φορές από αυτήν εδώ τη στήλη στις σέχτες και τα χαρακτηριστικά τους, ιδίως σε σχέση με την πολιτική. Στις 25 Φεβρουαρίου 2020 στο άρθρο «Πολιτική και δογματικές εξαρτήσεις - Από τις “ψευδείς ειδήσεις” στην τηλεόραση και τα κοινωνικά δίκτυα στις νέες πολιτικές σέχτες με οπαδούς χωρίς κριτικό πνεύμα» γράφαμε: «Οι θρησκείες και οι ιδεολογίες είχαν και έχουν τα ιερά τους βιβλία και ένα δίκτυο από κήρυκες που διαδίδουν τον δρόμο για τον επίγειο ή τον επουράνιο “παράδεισο”. Συχνά σε εβδομαδιαίες συγκεντρώσεις σε χώρους λατρείας ή σε μικρές παρέες – σε καφενεία ή σπίτια. Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας προσηλυτισμού έχει υποκατασταθεί από τη χρήση σύγχρονων μέσων επικοινωνίας όπως ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας στον χώρο της πολιτικής γίνονται εμφανή, τουλάχιστον σε όσους θέλουν να τα δουν. Η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αποδειχτεί η πιο ανώδυνη και αναίμακτη συνέπεια μιας τέτοιας ιδεολογικής εκστρατείας. Από τη δεκαετία του 1970 και μέχρι σήμερα (σημ. 2020) ο ιερός πόλεμος που έχουν κηρύξει ορισμένες μουσουλμανικές σέχτες έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 10.800 θανάτους και περισσότερους από 28.200 τραυματισμούς παγκοσμίως.

Ίσως το μέλλον να μας επιφυλάσσει ακόμη χειρότερες καταστάσεις αν γενικευτεί η τάση για προσωποπαγή και κατ’ επίφαση δημοκρατικά, αλλά στην πραγματικότητα δικτατορικά, καθεστώτα. Φαίνεται πως μετά την Κίνα και τη Ρωσία έρχεται και η σειρά των ΗΠΑ να δοκιμάσουν ένα τέτοιο καθεστώς όπου η “ενός ανδρός αρχή” κινδυνεύει να επεκταθεί σε όλες τις επιμέρους εξουσίες – μετά την εκτελεστική και εν μέρει τη νομοθετική, να ακολουθεί και η δικαστική».

Συμπεραίναμε τότε πως: «Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από πολίτες οι οποίοι έχουν αναπτύξει την κριτική τους σκέψη και δεν παρασύρονται από δημαγωγούς και τους ηλεκτρονικούς τους προφήτες. Διαμορφώνουμε άραγε τέτοιους πολίτες στα σχολεία μας;». Πιο πρόσφατα, στις 2 Απριλίου 2025 στο άρθρο «Επερχόμενες απειλές, Παραπληροφόρηση και κριτική σκέψη» εξηγούσαμε Τι είναι η Κριτική Σκέψη: «Η ικανότητα λογικής και αντικειμενικής ανάλυσης, αξιολόγησης και σύνθεσης πληροφοριών. Περιλαμβάνει αμφισβήτηση παραδοχών, αναγνώριση προκαταλήψεων και αξιολόγηση τεκμηρίων για την επίτευξη καλά αιτιολογημένων συμπερασμάτων. Προϋποθέτει να έχει κανείς συνείδηση των δικών του προκαταλήψεων και παραδοχών όταν εξετάζει νέες πληροφορίες και την εφαρμογή συνεπών προτύπων κατά την αξιολόγηση πηγών.

Πρόκειται για ουσιαστική δεξιότητα στην προσωπική και την επαγγελματική ζωή επειδή επιτρέπει στα άτομα να λαμβάνουν ενημερωμένες αποφάσεις, να λύνουν πολύπλοκα προβλήματα και να αντιμετωπίζουν την αβεβαιότητα». Στο ίδιο άρθρο δίναμε τέλος και σειρά ερωτήσεων για εξάσκηση στην Κριτική Σκέψη.

Το διακύβευμα του πολέμου και τι μπορούμε να κάνουμε

Σφαίρες επιρροής ή δικαίωμα ελεύθερης επιλογής; Γιάλτα ή Ελσίνκι;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Απριλίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-467)

Λίγη ιστορία. Από την αρχαιότητα την Ανατολή την χαρακτήριζαν αυταρχικά καθεστώτα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Πέρσες θεωρούσαν δικά τους την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούσαν (Ιστορίαι, 1.4.4.). Με τον ίδιο τρόπο οι Ρώσοι φαίνεται πως ακόμη θεωρούν ότι τους ανήκουν δικαιωματικά μια σειρά από εθνότητες, που αποτελούσαν τμήματα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και συστατικά μέρη της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).

Όμως, με τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991, τα περισσότερα από τα έθνη αυτά που είχαν υποφέρει επί αιώνες τα πάνδεινα από τους τσάρους και τους σοβιετικούς ανεξαρτητοποιήθηκαν. Στα δυτικά, τρία από τα νέα ανεξάρτητα κράτη (Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία) αντικατέστησαν τα προηγούμενα αυταρχικά κομμουνιστικά τους καθεστώτα με φιλελεύθερες δημοκρατίες και εντάχθηκαν σε δυτικής επιρροής σχηματισμούς (ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση).

Ακολούθησαν έτσι το παράδειγμα και άλλων κρατών (Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία), τα οποία μέσω του Συμφώνου της Βαρσοβίας ανήκαν στην σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ. Σε αντίθεση με κάποια νέα κράτη που έμειναν στην σφαίρα επιρροής της Ρωσίας (Λευκορωσία, Μολδαβία), στην Ουκρανία ξεκίνησε το 2013, με την εξέγερση στην Ευρωπλατεία (Euromaidan), μια πορεία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που προκάλεσε την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία, την οποία και στη συνέχεια προσάρτησε.

Ακολούθησαν σειρά από φιλορωσικές και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην περιοχή του Ντονμπάς που εξελίχτηκαν σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των αποσχιστικών δυνάμεων, οι οποίες προχώρησαν στην ανεξαρτητοποίησή τους από την Ουκρανία και στην δημιουργία δύο Λαϊκών Δημοκρατιών (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ). Παρά τις συμφωνίες του Μινσκ (το 2015) για κατάπαυση του πυρός και ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος, οι εχθροπραξίες με συμμετοχή και Ρώσων συνεχίστηκαν.

Στις εκλογές του 2019 οι Ουκρανοί εξέλεξαν ως πρόεδρο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι που είχε υποσχεθεί προεκλογικά την προσχώρηση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Το 2022 η Ρωσία αναγνώρισε τις φιλορωσικές κυβερνήσεις που είχαν εκλεγεί στις δύο Λαϊκές Δημοκρατίες στην περιοχή του Ντονμπάς και με διάφορα προσχήματα προχώρησε στην εισβολή της Ουκρανίας.

Τι διακυβεύεται στην Ουκρανία. Στην Ουκρανία αντιπαρατίθενται δύο φιλοσοφίες όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργούν οι διεθνείς σχέσεις. Εκείνη της Γιάλτας με εκείνη της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. Το 1945 στην Γιάλτα οι Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ χώρισαν την Ευρώπη σε «σφαίρες επιρροής» – με την Ανατολική Ευρώπη στην ΕΣΣΔ και την Δυτική στην υπερατλαντική συμμαχία η οποία ξεκίνησε την ανασυγκρότηση των δημοκρατιών της Ευρώπης.

Αντίθετα, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, με την οποία δημιουργήθηκε η Διάσκεψη για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ που μετατράπηκε σε Οργανισμό - ΟΑΣΕ), περιγράφει μιάν Ευρώπη ανεξάρτητων, κυρίαρχων κρατών κάθε ένα από τα οποία μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τις συμμαχίες του. Στην εν λόγω πράξη του 1975 προβλέπεται ότι τα συμμετέχοντα κράτη «έχουν το δικαίωμα να ανήκουν ή να μην ανήκουν σε διεθνείς οργανισμούς, να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε διμερείς και πολυμερείς συνθήκες συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε συνθήκες συμμαχιών· έχουν επίσης το δικαίωμα σε ουδετερότητα».

Με λίγα λόγια οι Ουκρανοί αγωνίζονται για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ελευθερία επιλογής όπως αγωνίστηκαν οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, αλλά και οι Αθηναίοι στο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Αντίθετα, οι Ρώσοι, ως νέοι Πέρσες θέλουν να επιβάλουν μια νέα Γιάλτα σκοτώνοντας την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, θέτοντάς την υπό την ηγεμονία τους και (με βάση δηλώσεις αξιωματούχων) αναβιώνοντας ένα μέρος τουλάχιστον της απολεσθείσας αυτοκρατορίας τους.

Κι αυτό γιατί, στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι δεν έχουν αναπτύξει τη δική τους εθνική συνείδηση όπως οι άλλες εθνότητες της πρώην ΕΣΣΔ, αλλά οι ηγέτες τους θεωρούν πως ως διάδοχοι της Τσαρικής Αυτοκρατορίας και της ΕΣΣΔ έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν τις τύχες των λαών που τις περιβάλλουν όπως έκαναν επί αιώνες. Μάλιστα ορισμένες ακραίες εθνικιστικές ομάδες στη Ρωσία ονειρεύονται την εγκαθίδρυση μιας 5ης Αυτοκρατορίας από έναν 5ο Στάλιν (μετά τους Άγιο Βλαδίμηρο τον Μέγα, Ιβάν τον Τρομερό, Μέγα Πέτρο και τον Ιωσήφ Στάλιν). Αυτός ο Μεσσίας, θα αποκαταστήσει, κατά τα λεγόμενά τους, το ιδανικό κομμουνιστικό καθεστώς που ονειρεύτηκαν, αλλά δεν κατόρθωσαν να υλοποιήσουν οι σοβιετικοί ...

Η Ρωσική ηγεσία, θεωρώντας μάλιστα πως είναι διάδοχος των παραπάνω καθεστώτων δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει όλη τη μεθοδολογία των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) για να διασπείρει άφθονη παραπληροφόρηση και προπαγάνδα αλλά και να απαλλάσσεται από ενοχλητικούς αντιπάλους με δηλητηριάσεις και μακροχρόνιες φυλακίσεις. Παράλληλα, επειδή υπάρχει παράδοση στις φρικαλεότητες κατά των αντιπάλων, δεν διστάζει σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις να φανερώνει όλη της τη σκληρότητα, ακόμη και κατά των αμάχων …

Το καλοκαίρι του 1905 είχε γνωρίσει και η Κρήτη την ρωσική τρομοκρατία που ασκήθηκε στο Ρέθυμνο κατά των επαναστατών του Θερίσου. Κι όλοι γνωρίζουν ότι δεν διστάζει να εφαρμόσει πολιτική καμένης γης, ακόμη κι αν πρόκειται για τη δική της – έτσι νίκησε τον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ … Δυστυχώς, σήμερα διαθέτει και πυρηνικό οπλοστάσιο …

Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε. «Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια, μάλιστα το μεγαλύτερο ψέμα είναι ότι ο πόλεμος γίνεται για την προστασία των γυναικών και των κατοικιών» είπε σε ένα εκπαιδευτικό συνέδριο το 1915 η Ήθελ Άνανκιν Σνόουντεν, βρετανίδα σοσιαλίστρια, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων και φεμινίστρια πολιτικός. Κατ’ αρχήν λοιπόν δεν πιστεύουμε την προπαγάνδα, ιδίως του επιτιθέμενου όταν μάλιστα επικαλείται έωλα ιστορικά δικαιώματα και ανεδαφικές προφάσεις περί υποτιθέμενων απειλών.

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοπόρο τη Γερμανία, έχει αναπτύξει τεράστια εξάρτηση από τους ενεργειακούς πόρους της Ρωσίας, ιδίως από το φυσικό αέριο. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναπτύξει το ταχύτερο τους δικούς της ενεργειακούς πόρους (ανανεώσιμες πηγές, υδρογονάνθρακες) και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες εναντιώσεις σε κάθε σχετική προσπάθεια με ταυτόχρονη ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Μια από τις επιπτώσεις του πολέμου είναι και η επαπειλούμενη επισιτιστική κρίση. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είχε από το 1957 ως στόχο «να εξασφαλίζει τον εφοδιασμό» και «να διασφαλίζει λογικές τιμές κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές». Κι αυτό για να μη ζήσει ξανά η Ευρώπη την επισιτιστική κρίση που γνώρισε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά. Ωστόσο, φαίνεται πως οι στόχοι αυτοί δεν επιτυγχάνονται. Γι’ αυτό και παράλληλα με την όποια δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων, ας αρχίσουμε την καλλιέργεια λαχανόκηπων της κρίσης, ή ακόμη και την εκτροφή οικόσιτων ζώων (κότες, αιγοπρόβατα, κουνέλια).

Είναι σίγουρο πως στο τέλος η ελευθερία και η δημοκρατία θα νικήσουν, όπως συνήθως γίνεται από την εποχή των Περσικών Πολέμων. Όμως εντωμεταξύ θα πρέπει όλοι να αγωνιστούμε προς αυτή την κατεύθυνση έχοντας επίγνωση του διακυβεύματος … Ακόμη και υπό την απειλή καμένης Γης.

Η άσχημη πλευρά του διαδικτύου

Ίσως ήλθε η ώρα να μπουν αυστηρότερα όρια στη μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία, καθιστώντας υπεύθυνες τις εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-451)

Την περασμένη εβδομάδα παρακολουθήσαμε στις οθόνες μας σε απευθείας μετάδοση πού καταλήγει μια κοινωνία που αφήνει τους δημαγωγούς να διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτα του κόσμου. Όταν οι θεωρίες συνωμοσίας δεν βρίσκονται στο περιθώριο αλλά στο επίκεντρο. Παρακολουθήσαμε τι συμβαίνει όταν καταργείται η λογική, η επιστημονική γνώση και η επιχειρηματολογία με βάση τεκμήρια. Όταν, αντί για μια δημοκρατία, θεμελιωμένη σε κοινά αποδεκτές αλήθειες, ερωτοτροπούμε με την απολυταρχία που στηρίζεται σε κοινά αποδεκτά ψέματα και συνδυάζεται με την προβολή εγκλημάτων μίσους και επιθέσεων σε θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες.

Ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό που δεν τονίστηκε είναι ότι όλο αυτό το μίσος και η βία διευκολύνθηκε από μια χούφτα διαδικτυακές εταιρείες που αποτελούν όλες μαζί την μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία. Οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούν εταιρείες όπως η Facebook, η Google (με τις μηχανές αναζήτησης και το YouTube), η Twitter και άλλες, κρατούν προσηλωμένους δισεκατομμύρια ανθρώπους ενισχύοντας ηθελημένα ιστορίες που διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτά τους προκαλώντας τους οργή και φόβο.

Έτσι, οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονται γρηγορότερα από τις πραγματικές. Ιδίως, αφού στο διαδίκτυο όλα φαίνονται γνήσια. Οι ειδήσεις από το Κουλούρι ή το Βατράχι μοιάζουν με εκείνες του BBC. Οι Επιστολές του Ιησού έχουν την ίδια αξία με τις εκθέσεις του ΟΗΕ, και οι σαχλαμάρες ενός παράφρονα με τις απόψεις ενός νομπελίστα. 

Όταν, χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδίδονται θεωρίες συνωμοσίας και ψεύδη, είναι ευκολότερη η χειραγώγηση των ψηφοφόρων στις εκλογές, η γενοκτονία των Ροχίνγκια στη Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία) και η κατάληψη του Καπιτωλίου από τους αφιονισμένους οπαδούς του απερχόμενου προέδρου των ΗΠΑ. Όπως είπε και ο Βολταίρος «Αυτοί που μπορούν να σε κάνουν να πιστέψεις παραλογισμούς, είναι ικανοί να σε πείσουν να διαπράξεις φρικαλεότητες».


Δυστυχώς, σήμερα το διαδίκτυο επιτρέπει σε αυταρχικές προσωπικότητες να προωθούν παραλογισμούς σε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μάλιστα, παρόλο που ορισμένα κοινωνικά δίκτυα έχουν πάρει κάποια μέτρα για να περιορίσουν τη ρητορική μίσους και τις θεωρίες συνωμοσίας, τα μέτρα αυτά είναι κυρίως επιφανειακά. Και επηρεάζουν ήδη αρνητικά τη ζωή μας.

Πολλοί από τους ψηφοφόρους σε Ελλάδα και ΗΠΑ πιστεύουν στην απαίσια θεωρία της «μεγάλης αντικατάστασης» των Ελλήνων από μουσουλμάνους ή των Αμερικανών από ισπανόφωνους. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κορωνοϊός ή ότι τα εμβόλια είναι απάτη με αποτέλεσμα να αρνούνται τον εμβολιασμό. Τα βίντεο που επί χρόνια χαρακτήριζαν την κλιματική αλλαγή ως απάτη οδήγησαν τις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.

Φυσικά, οι δημιουργοί του διαδικτύου δεν σχεδίασαν έναν βόθρο μισαλλοδοξίας και χυδαίων θεωριών συνωμοσίας με στόχο να απειλήσουν τις δημοκρατίες μας και τον πλανήτη. Γι’ αυτό και πρέπει να ξανασκεφτούμε τρόπους περιορισμού της διάδοσης μίσους, θεωριών συνωμοσίας και ψεμάτων από τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.

Ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει και ελεύθερη πρόσβαση. Θα υπάρχουν πάντα ρατσιστές, μισογύνηδες, αντισημίτες και παιδεραστές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τους δίνουμε ελεύθερο βήμα να διαδίδουν τις απόψεις τους και να στοχοποιούν τα θύματά τους. Άλλο πράγμα η συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της έκφρασης και άλλο να καλωσορίσουμε σε δημόσιο χώρο ένα νεοναζί που κηρύττει την εξόντωση Εβραίων, ομοφυλόφιλων και μαύρων.

Μερικές προτάσεις. Με βάση τις γνώσεις μας για τον τρόπο με τον οποίο διαδίδουν την άγνοια οι μεγάλες βιομηχανίες προκειμένου να δημιουργούν αμφιβολίες (π.χ. καπνοβιομηχανίες για τους κινδύνους από το τσιγάρο, κλάδος ορυκτών καυσίμων για την κλιματική αλλαγή, βλ. ΧΝ 28/4/2020) φαίνεται ότι δεν αρκεί η απλή διαγραφή από τις πλατφόρμες κάποιων προβεβλημένων χρηστών (π.χ. του προέδρου των ΗΠΑ από το Twitter).

Η Μίτσελ Μπέικερ, διευθύντρια του ιδρύματος Μοζίλα, που ανέπτυξε και διαθέτει τον φυλλομετρητή Firefox πρότεινε πρόσφατα κάποια μέτρα. Ποιός πληρώνει για τις διαφημίσεις και πόσο, ποιοί χρήστες στοχοποιούνται. Διαφάνεια των αλγόριθμων: ποιό περιεχόμενο ενισχύεται, σε ποιούς χρήστες και με τι επιπτώσεις. Ενίσχυση των ειδήσεων με βάση τα γεγονότα και περιορισμός της παραπληροφόρησης. Ενδελεχείς μελέτες από ανεξάρτητους ερευνητές των επιπτώσεων που έχουν οι πλατφόρμες σε ανθρώπους και κοινωνίες και τρόποι βελτίωσης της κατάστασης.

Παράλληλα, οι μεγάλες εταιρείες των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να προσλάβουν περισσότερους επόπτες για να διαγράφουν ψευδείς ειδήσεις και θεωρίες συνωμοσίας. Απαιτούνται βέβαια επενδύσεις και προσλήψεις προσωπικού – ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα μειωθούν τα κέρδη μερικών από τις πλουσιότερες εταιρείες παγκοσμίως.

Περισσότερη ευθύνη. Επίσης, οι εταιρείες αυτές θα πρέπει κάποτε να χαρακτηριστούν ως εκδότες – οι μεγαλύτεροι παγκοσμίως. Και να τους επιβληθούν πρότυπα και κανόνες όπως στις εφημερίδες, τα περιοδικά, τις ταινίες, τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις. Θα πρέπει μάλιστα να ελέγχονται και οι μεταδιδόμενες διαφημίσεις κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα για τις επί πληρωμή καταχωρήσεις.

Άλλη ιδέα είναι να θεσπιστεί και για τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ένα κανονιστικό περιβάλλον αντίστοιχο με εκείνο που ισχύει για τα ελαττωματικά προϊόντα. Σήμερα έχουν ήδη ευθύνη για την χρήση των δικτύων από παιδεραστές για την στοχοποίηση ανήλικων. Αυτή η ευθύνη θα πρέπει να επεκταθεί και για την υποκίνηση μαζικών δολοφονιών για ρατσιστικούς ή θρησκευτικούς λόγους, καθώς και για λιβελογραφήματα και συκοφαντίες με βάση ψευδή στοιχεία.

Αν εκραγεί η μηχανή του αυτοκινήτου σας ή δεν λειτουργήσουν οι ζώνες ασφαλείας και οι αερόσακοι σε περίπτωση ατυχήματος, οι αυτοκινητοβιομηχανίες ανακαλούν χιλιάδες αυτοκίνητα, κάτι που κοστίζει δισεκατομμύρια. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στη Facebook, τη YouTube και την Twitter ότι τα προϊόντα τους είναι ελαττωματικά και πρέπει να τα επιδιορθώσουν, ανεξαρτήτως κόστους;

Μάλιστα τα πρόστιμα από μόνα τους ίσως να μην φτάνουν. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στους διευθυντές αυτών των εταιρειών πως αν στο μέλλον επιτρέψετε παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων σε εκλογικές διαδικασίες, αν διευκολύνετε γενοκτονίες ή εγκλήματα ρατσιστικού ή θρησκευτικού μίσους θα πάτε φυλακή; Γιατί απώτερος στόχος της κοινωνίας μας θα πρέπει να είναι οι άνθρωποι να μην στοχοποιούνται, να μην παρενοχλούνται και να μην δολοφονούνται εξαιτίας του ποιοι είναι, από πού κατάγονται, ποιούς ερωτεύονται και πώς προσεύχονται.

(Με στοιχεία από έναν λόγο του ηθοποιού, συγγραφέα και παραγωγού Sacha Baron Cohen και άλλες πληροφορίες).

Αρνητές και συνωμοσιολόγοι

Έξη επιχειρήματα τα οποία οι λογικοί και ενημερωμένοι πολίτες θα πρέπει να αναγνωρίζουν ώστε να προστατεύονται από ανεδαφικές και επικίνδυνες θεωρίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Νοεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-444)

Η Γη είναι επίπεδη. Τα αεροπλάνα μας ψεκάζουν. Δεν υπάρχει κορωνοϊός. Τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό και διάφορες άλλες αρρώστιες. Με το νέο εμβόλιο για τον κορωνοϊό θα μας εμφυτέψουν και ένα τσιπάκι για να μας παρακολουθούν και να μας ελέγχουν. Η τεχνολογία 5G είναι καρκινογόνος. Δεν υπάρχει κλιματική αλλαγή. Το κάπνισμα δεν προκαλεί καρκίνους. Η θεωρία της εξέλιξης των ειδών είναι απάτη. Δεν έγινε το Ολοκαύτωμα. Για όλα φταίνε οι [συμπληρώστε ελεύθερα – Εβραίοι, Μασόνοι, μετανάστες, καπιταλιστές …]. Ο Έλβις ζει …

Όλοι έχουμε ακούσει θεωρίες συνωμοσίας και έχουμε συναναστραφεί άτομα που αρνούνται να δεχτούν μερικές προφανείς αλήθειες. Κάτι που πιστοποιείται και από τις έρευνες της ΔιαΝΕΟσις. Το 2018 το 79,3% των ερωτηθέντων πίστευαν ότι υπάρχουν οργανώσεις που κινούν τα νήματα στο παρασκήνιο και το 28,7% απάντησε ότι μας ψεκάζουν. Το 2020 το 54,2% των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι πιστεύουν στο μάτι.

Σε ένα πρόσφατο άρθρο του ο Σον Κάρολ, διακεκριμένος καθηγητής βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, ανέλυσε τα 6 στάδια της επιχειρηματολογίας των αρνητών και των συνωμοσιολόγων. Στόχος είναι με σοφιστείες και ρητορείες να δώσουν την εντύπωση ότι προβάλουν βάσιμα επιχειρήματα υπέρ των απόψεών τους.

Αμφισβήτηση της επιστήμης. «Έλα μωρέ, και τι ξέρουν οι επιστήμονες!» δήλωσε πρόσφατα ο απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τράμπ. Πράγματι, οι επιστήμονες δεν τα ξέρουν όλα. Αλλά τότε γιατί τρέχουμε στον γιατρό όταν αρρωστήσουμε; Γιατί ζητούμε τη συμβουλή του γεωπόνου για τις ελιές; Η αμφισβήτηση των εμβολίων προκάλεσε ξανά έξαρση παιδικών ασθενειών όπως η ιλαρά που είχαν τεθεί υπό έλεγχο.

Η άγνοια των βλαβερών συνεπειών της χρήσης καπνικών προϊόντων προκαλεί εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως, πολλοί από τους οποίους οφείλονται στο παθητικό κάπνισμα. Και οι οδηγοί που αγνοούν βασικούς νόμους της φυσικής συμμετέχουν αργά ή γρήγορα σε κάποιο σοβαρό τροχαίο. Οι στατιστικές αποτελούν αδιαμφισβήτητο μάρτυρα … Ακόμη και η θεωρία της εξέλιξης των ειδών επαληθεύεται από πλήθος σύγχρονων επιστημονικών παρατηρήσεων.

Κίνητρα και ακεραιότητα των επιστημόνων. Όσοι δεν μπορούν να αμφισβητήσουν την επιστήμη θέτουν σε αμφισβήτηση τους επιστήμονες. Με επιχειρήματα του τύπου «Μα αυτός έχει σχέσεις με [συμπληρώστε – την φαρμακοβιομηχανία, την βιομηχανία πετρελαίου, τις μυστικές υπηρεσίες, …]», ή «Το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι το χρήμα …».

Φυσικά οι επιστήμονες δεν είναι άγιοι και συχνά δημοσιοποιούν θεωρίες, ακόμη και επικαλούμενοι παραποιημένα στοιχεία. Ωστόσο, πολύ γρήγορα οι απάτες αποκαλύπτονται γιατί η επιστημονική μέθοδος απαιτεί τα αποτελέσματα να μπορούν να αναπαραχθούν κάτω από τις ίδιες συνθήκες. Αντίστοιχη είναι και η τύχη που έχουν οι θεωρίες συνωμοσίας όπως π.χ. ότι η θεωρία της εξέλιξης των ειδών στοχεύει στην υποβάθμιση της θρησκείας – κάτι που απορρίπτουν πολλοί θρησκευόμενοι επιστήμονες και κληρικοί.

Επιστημονικές διαφωνίες και οι «αμφισβητίες» ως αυθεντίες. Η επιστήμη προχωρά μέσα από διαρκή αμφισβήτηση των θεσφάτων με βάση νέα πειράματα και παρατηρήσεις. Φυσικά, μέχρι να επικρατήσουν οι νεότερες εξηγήσεις υπάρχει αρκετή συζήτηση, συχνά έντονη, μεταξύ των επιστημόνων. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες με τις συνεχείς δημόσιες παρεμβάσεις τους δίνουν την εντύπωση ότι έχουν ήδη πάρει μια θέση, την οποία απλώς υπερασπίζονται έναντι όλων.

Γι’ αυτό, θα πρέπει να θυμόμαστε ότι και οι επιστήμονες είναι άνθρωποι με ελαττώματα. Υπόκεινται σε προκαταλήψεις και δυσανασχετούν έντονα όταν οι αγαπημένες τους θεωρίες αποδειχτούν λανθασμένες. Συχνά ο αντικομφορμισμός και η αντισυμβατικότητα – αμφότερες ζωτικές δυνάμεις στο πλαίσιο της διεργασίας του συνεχούς σκεπτικισμού που χρειάζεται η επιστήμη για να προοδεύσει – μπορεί να ξεπεράσουν ορισμένα όρια, με αποτέλεσμα οι ερευνητές αντί να υποχωρούν, να ενισχύουν τις προσπάθειές τους απέναντι στην κριτική.

Μεγαλοποίηση δυνητικών βλαβών. Όταν ο αρνητής βρίσκεται μπροστά σε αδιάσειστα δεδομένα, καταφεύγει στο φόβο. Ωστόσο, κανένα φάρμακο ή εμβόλιο δεν είναι 100% ασφαλές, ιδίως σε περιπτώσεις που ο ασθενής ή ο εμβολιαζόμενος πάσχει από κάποια, συχνά αδιάγνωστη αλλεργία, ή πάθηση. Μάλιστα, γίνεται συχνά επίκληση του κώδικα ιατρικής ηθικής της Νυρεμβέργης τον οποίο υποτίθεται ότι παραβιάζουν οι εμβολιαστές. Κώδικας που αφορά όμως τα πειράματα σε ανθρώπους και όχι τους εμβολιασμούς.

Επίκληση ατομικών ελευθεριών. Ένα από τα τελευταία επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι αρνητές (π.χ. των εμβολιασμών, της μάσκας, των μέτρων περιορισμού της κυκλοφορίας) είναι η επίκληση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος της ελεύθερης επιλογής. «Δικό μου είναι το σώμα και είμαι ελεύθερος να το κάνω ό,τι θέλω», ισχυρίζονται συχνά.

Όμως, οι μεταδοτικές ασθένειες μπορούν να προκαλέσουν εκατομμύρια νεκρούς και να εξαφανίσουν ή να εξασθενήσουν ολόκληρα έθνη. Γι’ αυτό και όλα τα συντάγματα προβλέπουν διαδικασίες περιορισμού κάποιων ελευθεριών για λόγους δημόσιας υγείας.

Οι ιδεοληψίες πάνω απ’ όλα. Το έσχατο επιχείρημα των αρνητών και των συνωμοσιολόγων είναι η βαθιά ριζωμένη ιδεοληψία τους. Ακόμη κι αν ένας επιστημονικός ισχυρισμός είναι πέρα για πέρα αληθής, απορρίπτεται αν προσκρούει στην πίστη ή στην φιλοσοφία αρνητή. Γιατί ο αρνητής ή ο συνωμοσιολόγος είναι στην πραγματικότητα μέλος μιας σέχτας που ερμηνεύει τον κόσμο με βάση μια συγκεκριμένη κοσμοθεωρία.

Όταν η πίστη μας σε κάτι (π.χ. κόμμα, ηγέτη, ιδεολογία, υπάρχουσες αξίες, πεποιθήσεις, στάση ζωής, σκέψεις, ιδέες κλπ.) ή οι συνήθειες μας (π.χ. κάπνισμα) ανατρέπονται ή συγκρούονται με νέα στοιχεία που στηρίζονται σε δεδομένα, το πιθανότερο είναι ότι θα βρούμε χιλιάδες δικαιολογίες για να διαστρέψουμε ή να αγνοήσουμε τα αποδεικτικά στοιχεία και να επιμείνουμε στην πίστη μας ή την συνήθειά μας. Πρόκειται γι’ αυτό που οι ψυχολόγοι ονομάζουν «γνωστική ασυμφωνία».

Ως συμπέρασμα θα αναφέρω την συμβουλή του Αποστόλου Παύλου στην επιστολή προς Τίτο (γ’,10) «Αιρετικόν άνθρωπον μετά μίαν καί δευτέραν νουθεσίαν παραιτού». Γιατί υπάρχουν σήμερα χιλιάδες αιρέσεις (σέχτες) που δοκιμάζουν καθημερινά τη λογική μας.

Το εύφορο χωράφι της άγνοιας

Χρειάζεται αξιολόγηση των ειδήσεων και κοινός νους για την απόρριψη των θεωριών συνομωσίας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Απριλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-419)

Διαβάζω πολύ. Έχω σπουδάσει φυσικός κι έχω δουλέψει ως επιστημονικός συντάκτης στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica και στα περιοδικά Επίκαιρα, 4Τροχοί και Πτήση. Ως μεταφραστής έχω μεταφράσει πλήθος εξειδικευμένα κείμενα. Συνεχίζω να διαβάζω πολύ και να διασταυρώνω κάθε είδηση που μου φαίνεται περίεργη ... Όμως όταν με ρωτάνε κάτι που δεν το ξέρω απαντώ «πως αντίθετα με τις φήμες ότι τα ξέρω όλα, υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα που δεν ξέρω».

Δυστυχώς, με αυτά που έχω ακούσει και διαβάσει τις τελευταίες μέρες έχω φρίξει. Με το επίπεδο ανευθυνότητας και άγνοιας ορισμένων που θεωρούνται «μορφωμένοι». Με τις ψευδείς ειδήσεις και τις θεωρίες συνομωσίας που κυκλοφορούν. Αλλά και με τις πολυάριθμες επιστημονικές ανακοινώσεις (συχνά) χωρίς περιεχόμενο σχετικά με την αντιμετώπιση της πανδημίας.

Ο πυρετός για δημοσίευση. Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες σε κάθε μεγάλη καταστροφή παρατηρείται μια έξαρση δημοσιεύσεων και προ-δημοσιεύσεων συχνά χωρίς τον απαραίτητο επιστημονικό έλεγχο από άλλους επιστήμονες (peer review). Το φαινόμενο έχει χαρακτηριστεί ως ο πυρετός για δημοσίευση ερευνών για τις καταστροφές (disaster research gold rush).

Στην τριετία μετά το σεισμό και το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα δημοσιεύτηκαν τουλάχιστον 2.000 ανακοινώσεις και διάφορα βιβλία. Από την 1η Ιανουαρίου ως τις 3 Απριλίου 2020 έχουν δημοσιευτεί 6.659 ανακοινώσεις για τον Covid-19, δηλαδή 67 την ημέρα! Οι περισσότερες (83%) ήταν επιστημονικά ελεγμένες και οι υπόλοιπες (17%) μη ελεγμένες προδημοσιεύσεις. Και δεν βρισκόμαστε ούτε καν στη μέση της πανδημίας!

Πολλές από αυτές τις ανακοινώσεις ίσως αποδειχτούν επαναλήψεις, πρώιμες, μη επιστημονικά επαληθεύσιμες, με περιορισμένες προοπτικές και χωρίς αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία. Στην πράξη τις περισσότερες θα τις διαβάσουν μόνο οι συντάκτες και μερικοί επιστημονικοί επιμελητές. Ίσως μερικές να περιέχουν ψήγματα χρυσού αλλά αυτό θα το ανακαλύψουν όσοι έχουν υπομονή και χρόνο για να τις αναλύσουν.

Παρόμοια φαινόμενα παρατηρούνται και στο χώρο των επιχειρήσεων που βιάζονται να ανακοινώσουν ότι βρίσκονται κοντά στην ανάπτυξη εμβολίου ή καινοτόμου θεραπείας κατά του Covid-19. Τέτοιες προ-αναγγελίες μπορούν να αποτρέψουν τους ανταγωνιστές να εισέλθουν στην αγορά ή να επηρεάσουν κάποιες αποφάσεις εξαγοράς ή συγχώνευσης επιχειρήσεων.

Ωστόσο, περικλείουν επίσης τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων σε περίπτωση ανεκπλήρωτων υποσχέσεων. Γενικά, τέτοιες προ-αναγγελίες μπορεί να έχουν θετικά αποτελέσματα μόνο αν τις ακολουθήσει τακτική ενημέρωση της προόδου των εργασιών και εφόσον η επιχείρηση θεωρείται αξιόπιστη.

Εύχομαι οι ανακοινώσεις ότι θα υπάρξει εμβόλιο και αξιόπιστη θεραπεία σε λίγους μήνες να αποδειχτούν αληθινές. Ωστόσο, επιτρέψτε μου να διατηρώ κάποιες πολύ σοβαρές επιφυλάξεις με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα …

Η γενίκευση της άγνοιας. Είχαμε γράψει και παλιότερα για την άγνοια (ΧΝ 25/10/2016) και πως η καπνοβιομηχανία εφάρμοσε «μεθοδολογία της προμελετημένης διάδοσης συγκεχυμένων και παραπλανητικών πληροφοριών με στόχο την απόκρυψη των γεγονότων που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο και την υποβάθμιση της υγείας γενικότερα». Ο Ρόμπερτ Πρόκτορ, ένας ιστορικός της επιστήμης από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ μελέτησε συστηματικά το φαινόμενο αυτό και ονόμασε «αγνωσιολογία» (agnotology) τη μελέτη της σκόπιμης διάδοσης της άγνοιας από εταιρείες ή άλλους οργανισμούς με στόχο την πώληση προϊόντων ή τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.

Κατά τον Πρόκτορ, η άγνοια είναι εξουσία. Η αγνωσιολογία δεν εξετάζει αυτά που δεν γνωρίζουμε ακόμη, δηλαδή τα μεγάλα ερωτήματα τα οποία θέτει η επιστημονική έρευνα, αλλά την σκόπιμη δημιουργία άγνοιας από ισχυρούς φορείς που δεν θέλουν τον κόσμο να γνωρίζει! Το αποτέλεσμα είναι να ζούμε σε ένα κόσμο ριζικής άγνοιας. Παρόλο που η γνώση είναι προσπελάσιμη, αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έρχεται σε επαφή μαζί της. Επιπλέον, η γνώση που έχει ο κόσμος στηρίζεται συχνά στην πίστη ή στην παράδοση ή είναι το αποτέλεσμα καθαρής προπαγάνδας.

Ο Πρόκτορ διαπίστωσε ότι η άγνοια διαδίδεται κατ' αρχάς όταν ο επιστημονικά αγράμματος πολίτης δεν κατανοεί έννοιες ή γεγονότα και στη συνέχεια όταν κάποιες ομάδες συμφερόντων - εταιρείες ή πολιτικοί οργανισμοί - προσπαθούν να δημιουργήσουν σύγχυση σχετικά με ένα θέμα. Κλασικό παράδειγμα η κλιματική αλλαγή, όπου συχνά η διαμάχη δεν αφορά την ύπαρξη ή όχι του φαινομένου αλλά αν ο Θεός έφτιαξε τη γη για να την κατακυριεύσει ο άνθρωπος, αν η κυβέρνηση μπορεί να νομοθετεί για την βιομηχανία ή αν οι οικολόγοι θα πρέπει να έχουν εξουσία …

Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και το διαδίκτυο, όπου ο καθένας είναι «ειδικός» του εαυτού του, τότε η διάδοση της άγνοιας είναι ευκολότερη, αφού ο κάθε άσχετος αναμεταδίδει ως καθολικές αλήθειες τα αμφισβητήσιμα «γεγονότα» ή τις απάτες που του πουλάνε κάποια ισχυρά συμφέροντα. Μάλιστα, η άγνοια συχνά χρησιμοποιεί και τον μανδύα της ισορροπημένης διαλεκτικής προσέγγισης. «Αν δεν συμφωνείς με την άποψη μου ας το συζητήσουμε …» είναι η προσέγγιση του άσχετου που έχει επηρεαστεί και προσπαθεί να διαδώσει κάποια αντιεπιστημονική ή προπαγανδιστική άποψη …

Διάφορες θεωρίες ευδοκιμούν σε αυτό το εύφορο χωράφι της άγνοιας. Δεν υπάρχει κορωνοϊός – όλα είναι ένα ψέμα. Στόχος τους είναι να μας εμφυτεύσουν ένα τσιπάκι. Ο ιός προήλθε από κινεζικά (ρωσικά, αμερικανικά, …) εργαστήρια. Υπάρχει το εμβόλιο και μας το κρύβουν. Στόχος είναι η μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού, η εγκαθίδρυση δικτατορίας, ο περιορισμός της ελευθερίας μας. Όλα είναι σχέδια των (διαλέξτε) σιωνιστών, καπιταλιστών, κομμουνιστών … κλπ. κλπ.

Όλα τα παραπάνω καταρρίπτονται με δύο δράμια κοινού νου. Τον οποίο όμως το εκπαιδευτικό σύστημα, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, ορισμένοι πολιτικοί και η διανοητική τεμπελιά των περισσότερων έχουν από καιρό εξουδετερώσει. Και οι λίγοι μετρημένοι στα δάκτυλα που εξακολουθούν να τα αξιοποιούν θεωρούνται από τους υπόλοιπους ιδιόρρυθμοι, κομματικά εξαρτημένοι, ή και αναξιόπιστοι.

Πολιτική και δογματικές εξαρτήσεις

Από τις «ψευδείς ειδήσεις» στην τηλεόραση και τα κοινωνικά δίκτυα στις νέες πολιτικές σέχτες με οπαδούς χωρίς κριτικό πνεύμα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Φεβρουαρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-411)

Σε αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε γράψει πολλές φορές για τις δογματικές εξαρτήσεις. Πρόκειται για ιδεολογίες και αιρέσεις που παγιδεύουν τους «πιστούς» έτσι ώστε να βλέπουν τον κόσμο μέσα από συγκεκριμένους παραμορφωτικούς φακούς. Ιδεολογίες οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες. Με εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα.

Ποιμένες και οπαδοί. Οι «ποιμένες» αυτών των ανθρώπινων κοπαδιών έχουν συγκεκριμένους στόχους και συμφέροντα. Μαζί με την φαινομενικά χαρισματική τους προσωπικότητα πάσχουν από μεγαλομανίες και από κάποιες έμμονες ιδέες. Πάντα σχεδόν υπόσχονται έναν επίγειο ή επουράνιο «παράδεισο». Όμως υπάρχει άραγε κάποιος παράδεισος για τον οποίο να αξίζει να αγωνιστεί κάποιος;

Οι επίγειοι παράδεισοι του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού αποδεικνύονται προβληματικοί. Μάλιστα, μερικές παραλλαγές τους ταυτίζονται με την κόλαση – στρατιές άνεργων και άστεγων, γκέτο και στρατόπεδα εργασίας, εκτελέσεις και αποκλεισμοί αντιφρονούντων, αυστηροί περιορισμοί στον διάλογο και την διακίνηση ιδεών.

Αλλά και οι μεγάλες θρησκείες αποδεικνύονται συχνά κατώτερες των περιστάσεων. Κηρύττουν την αγάπη και την φιλανθρωπία αλλά σε πολλές περιπτώσεις ευλογούν τα όπλα και ηγούνται σταυροφοριών και ιερών πολέμων με στόχο τον προσηλυτισμό, την υποδούλωση, την εξαφάνιση των «απίστων». Τα ιερά βιβλία που μιλούν για υπομονή, ανεκτικότητα και ταπεινοφροσύνη, χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν ρατσιστικές, υπερφίαλες και μνησίκακες συμπεριφορές, συχνά εναντίον αθώων, αδύνατων και ταλαιπωρημένων συνανθρώπων μας.

Μέθοδοι προσηλυτισμού. Οι θρησκείες και οι ιδεολογίες είχαν και έχουν τα ιερά τους βιβλία και ένα δίκτυο από κήρυκες που διαδίδουν τον δρόμο για τον επίγειο ή τον επουράνιο «παράδεισο». Συχνά σε εβδομαδιαίες συγκεντρώσεις σε χώρους λατρείας ή σε μικρές παρέες – σε καφενεία ή σπίτια. Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας προσηλυτισμού έχει υποκατασταθεί από τη χρήση σύγχρονων μέσων επικοινωνίας όπως ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας στον χώρο της πολιτικής γίνονται εμφανή, τουλάχιστον σε όσους θέλουν να τα δουν. Η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αποδειχτεί η πιο ανώδυνη και αναίμακτη συνέπεια μιας τέτοιας ιδεολογικής εκστρατείας. Από τη δεκαετία του 1970 και μέχρι σήμερα ο ιερός πόλεμος που έχουν κηρύξει ορισμένες μουσουλμανικές σέχτες έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 10.800 θανάτους και περισσότερους από 28.200 τραυματισμούς παγκοσμίως.

Ίσως το μέλλον να μας επιφυλάσσει ακόμη χειρότερες καταστάσεις αν γενικευτεί η τάση για προσωποπαγή και κατ’ επίφαση δημοκρατικά, αλλά στην πραγματικότητα δικτατορικά, καθεστώτα. Φαίνεται πως μετά την Κίνα και τη Ρωσία έρχεται και η σειρά των ΗΠΑ να δοκιμάσουν ένα τέτοιο καθεστώς όπου η «ενός ανδρός αρχή» κινδυνεύει να επεκταθεί σε όλες τις επιμέρους εξουσίες – μετά την εκτελεστική και εν μέρει τη νομοθετική, να ακολουθεί και η δικαστική.

Η επιρροή τηλεόρασης και διαδικτύου. Κι εδώ αποκτά όλη της τη σημασία η τεράστια επιρροή του, ηλεκτρονικού κυρίως, τύπου. Παρακολούθησα πρόσφατα το σήριαλ «The loudest voice» (Η πιο θορυβώδης φωνή - δεν έχει προβληθεί στην Ελλάδα). Πρόκειται για ένα σήριαλ επτά επεισοδίων με θέμα την ιστορία του αμερικανικού καναλιού FoxNews και του προσώπου που το ίδρυσε, του Ρότζερ Έιλς (Roger Ails). Το FoxNews είναι ένα συνδρομητικό κανάλι που άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 1996 κρατώντας μιάν άκρως συντηρητική γραμμή υποστήριξης των Ρεπουμπλικάνων και δημιουργώντας ακόμη και ψευδείς ειδήσεις για να πλήξει τους Δημοκρατικούς.

Όπως είπε ένας πρώην βοηθός παραγωγής μιας εκπομπής του FoxNews «από την αρχή μου έδωσαν να καταλάβω ότι δεν κάναμε δημοσιογραφία. Στόχος μας ήταν να προσελκύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους τηλεθεατές. Μας πλήρωναν για να προκαλούμε την αγανάκτηση του κοινού. Αυτό γοήτευε τον κόσμο». Το κανάλι διέδωσε τις ποιο τρελές φήμες για τον πρόεδρο Ομπάμα (π.χ. πως ήταν μουσουλμάνος, ότι είχε πλαστογραφήσει το πιστοποιητικό γέννησής του) πολύ πριν εφευρεθεί ό όρος «ψευδείς ειδήσεις».

Ταυτόχρονα, το κανάλι ταυτίστηκε με τον Ντόναλντ Τράμπ, στον οποίο δίδαξε την τεχνική της πολιτικής αγκιτάτσιας. «Ο Τράμπ ήταν ένα πρόσωπο στα μέτρα του FoxNews. Αν δεν υπήρχε, ο Άιλς θα τον είχε εφεύρει». Μάλιστα, ο Άιλς, που συστηματικά παρενοχλούσε ερωτικά όλες τις εργαζόμενες στο κανάλι, φρόντισε να σεξουαλικοποιεί όλες οι παρουσιάστριες προς τέρψη των τηλεθεατών. Φυσικά, αυτό αποτέλεσε και την αφορμή για την απόλυση του, μετά τις κατηγορίες για σεξουαλική παρενόχληση από 20 τουλάχιστον εργαζόμενες, ιστορία που έγινε και ταινία (Bombshell ελληνικός τίτλος Βόμβα).

Παράλληλα, η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις εκλογές έχει αποδειχτεί μετά από τις αποκαλύψεις στο πλαίσιο του σκανδάλου της Cambridge Analytica. Η οποία αξιοποιούσε τις πληροφορίες από το Facebook για να στοχεύει καλύτερα τις διαφημίσεις υπέρ του Τραμπ κατά τις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές του 2016. Αλλά και τις διαφημίσεις υπέρ του Brexit κατά το βρετανικό δημοψήφισμα την ίδια χρονιά. Το ντοκιμαντέρ «Το μεγάλο χακάρισμα» και η ταινία «Brexit» εξηγούν αναλυτικά τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν …

Έτσι, με την τηλεόραση και το διαδίκτυο δημιουργούνται νέες σέχτες με «πιστούς», που ακολουθούν χωρίς αμφισβήτηση πρόσωπα ή ιδεολογίες ακόμη κι αν το τελικό αποτέλεσμα προβλέπεται καταστροφικό για τους ίδιους και τις χώρες τους. Αρκεί να θυμηθούμε, πού οδήγησε τους Γερμανούς πολίτες η επιρροή της χιτλερικής προπαγάνδας … Για να μην αναφερθούμε στις προσπάθειες ελέγχου και ελληνικών ΜΜΕ από κυβερνήσεις και μεγαλοεπιχειρηματίες …

Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από πολίτες οι οποίοι έχουν αναπτύξει την κριτική τους σκέψη και δεν παρασύρονται από δημαγωγούς και τους ηλεκτρονικούς τους προφήτες. Διαμορφώνουμε άραγε τέτοιους πολίτες στα σχολεία μας;

Δογματικές εξαρτήσεις

Αρχίζεις ανυποψίαστος να ακολουθείς κάποιον «ποιμένα» και βρίσκεσαι ξαφνικά να πολεμάς σε έναν «ιερό πόλεμο»
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-327)

Ποιόν βλάπτει τελικά ο ναρκομανής, ο καπνιστής, ο τζογαδόρος, ο αλκοολικός, ο σεξομανής; Κατ’ αρχήν τον εαυτό του και δευτερευόντως το άμεσο περιβάλλον του. Την οικογένειά του, τα παιδιά του, τους συναδέλφους του. Ίσως την εταιρεία του, αν καταχραστεί χρήματα για να τζογάρει. Αλλά και το ανυποψίαστο θύμα που θα βρεθεί μπροστά του όταν απεγνωσμένα ψάχνει τη δόση του ή όταν έχει πιάσει το τιμόνι μαστουρωμένος ή μεθυσμένος.

Υπάρχουν όμως κι άλλες χειρότερες εξαρτήσεις. Που σε πολλές περιπτώσεις προκάλεσαν, και συνεχίζουν να προκαλούν, εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα. Πρόκειται για ορισμένες ιδεολογίες και αιρέσεις που συνδέονται με δογματικές εξαρτήσεις. Οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες.

Έχουμε γράψει και παλιότερα για το φαινόμενο αυτό (βλ. Χ.Ν. 25/9/2013). Χαρακτηριστικό του «σοφού ανθρώπου» (Homo sapiens) είναι ότι προσπαθεί να καταλάβει και να εξηγήσει τον πολύπλοκο κόσμο που μας περιβάλλει. Αυτό όμως απαιτεί μεγάλη προσπάθεια την οποία δεν είναι όλοι ικανοί ή πρόθυμοι να καταβάλουν. Με αποτέλεσμα οι περισσότεροι διαλέγουν και ακολουθούν έτοιμες συνταγές. Μια θρησκεία, μια πολιτική ή κοινωνικοοικονομική θεωρία, έναν κόκκινο, μαύρο ή πράσινο –ισμό.

Οι ποιμένες. Ωστόσο, λίγες είναι οι κοσμοθεωρίες που βοηθούν στην αντιμετώπιση του μεγαλύτερου φόβου του ανθρώπου, δηλαδή του φόβου του θανάτου. Με αποτέλεσμα μερικοί τολμηροί να ακολουθούν κάποια καινοφανή, συχνά απλοϊκή, «αιρετική» εξήγηση του κόσμου. Την οποία σερβίρει ένας χαρισματικός φιλόσοφος, ένας κήρυκας, ένας ιερέας, ένας πολιτικός ή ένας τηλεοπτικός αστέρας. Κι επειδή αυτή προσφέρει μια πρόσκαιρη ψυχική ικανοποίηση, αποτελεί στη συνέχεια την απόλυτη θεωρία στην οποία θυσιάζονται όλα, ακολουθώντας πιστά τον «ποιμένα»

Στην πραγματικότητα, όλες οι μεγάλες θρησκείες αλλά και οι πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές θεωρίες ξεκίνησαν ως αιρέσεις, ως σέχτες στο πλαίσιο κάποιων «επίσημων» καθιερωμένων συστημάτων. Και μάλιστα διώχθηκαν γι’ αυτό μέχρι που να επικρατήσουν και να καθιερωθούν ως «επίσημες» για να αμφισβητηθούν στη συνέχεια από κάποιες άλλες …

Ο εχθρός. Πολλοί «ποιμένες» για να συσπειρώσουν την ομάδα τους, δημιουργούν έναν «εχθρό» εναντίον του οποίου θα πρέπει να αγωνιστούν οι πιστοί, οι ακόλουθοι, οι οπαδοί. Δυστυχώς αυτός ο «ιερός πόλεμος» δεν έχει πάντα στόχο τη βελτίωση της ανθρώπινης φύσης και τον πνευματικό εμπλουτισμό. Συχνά προσδιορίζεται με κριτήρια φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά, ακόμη και γλωσσικά, βάζοντας τη σέχτα σε ένα μονοπάτι που δεν αργεί να την φέρει και στο στάδιο της βίας.

Σε μερικές περιπτώσεις ορισμένες «αιρέσεις» ασκούν βία εναντίον των ίδιων των μελών τους. Βιασμοί, σωματικές τιμωρίες όταν δεν ικανοποιούνται οι επιθυμίες του «ποιμένα», ακόμη και ομαδικές αυτοκτονίες. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις ο εχθρός είναι εξωτερικός και οι επιπτώσεις τραγικές αλλά και μακροχρόνιες. Γενοκτονίες, εθνοκαθάρσεις, πόλεμοι, τρομοκρατικές επιθέσεις, δολοφονίες επενδύονται με θρησκευτικό ή ιδεολογικό μανδύα. Κι έτσι καλούνται να τις εκτελέσουν οι πιστοί και ο οπαδοί υπακούοντας τυφλά στον «ποιμένα» ή στον αρχηγό …

Οι γενοκτονίες. Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει πολλές γενοκτονίες στο όνομα του Θεού. Τις βιαιότητες των Σταυροφόρων περιγράφει γλαφυρά ο λιβανέζος Αμίν Μααλούφ στο βιβλίο του «Οι Σταυροφορίες από τη σκοπιά των Αράβων», καθώς και ο βυζαντινός Νικήτας Χωνιάτης στο έργο του «Χρονική Διήγησις (Ιστορία Κωνσταντινουπόλεως)». Οι αποικιοκράτες δικαιολογούσαν τις βιαιότητες κατά των κατοίκων της Αφρικής, της Αμερικής και της Αυστραλίας με το σκεπτικό ότι ήταν «ψυχρά και ασθενικά ζώα, χωρίς κανένα σημάδι ψυχής».

Ο σκληρός πυρήνας των ναζί θεωρείται ότι ανήκε σε κάποια παγανιστική απόκρυφη σέχτα από την οποία προέκυψαν οι θεωρίες περί Άριας φυλής που οδήγησαν στη γενοκτονία των Εβραίων. Ακόμη περισσότερες ήταν οι δολοφονίες των «αντιφρονούντων» στη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν και την Κίνα του Μάο αλλά και σε πολλά άλλα κομμουνιστικά και δικτατορικά καθεστώτα. Η υπακοή στις εντολές του κόμματος, του «πατερούλη», του «μεγάλου τιμονιέρη» και των διάφορων «καουδίγιο» και «ντούτσε» έπρεπε να είναι απόλυτη, όπως ακριβώς σε μια σέχτα.

Τρομοκρατία και σύγχρονη πολιτική. Στον μουσουλμανικό κόσμο ευδοκίμησε επίσης το φαινόμενο. Οι Ασασίνοι, δολοφονούσαν κυρίως σουνίτες θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες και έδρασαν στη Μέση Ανατολή παράλληλα σχεδόν με τις Σταυροφορίες. Οθωμανοί και Νεότουρκοι προχώρησαν σε μαζικές εξοντώσεις Αρμένιων και Ρωμιών χριστιανών. Η τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα θεωρείται από πολλούς στο μουσουλμανικό κόσμο ως σέχτα, που αντιμάχεται τις ποιο φιλελεύθερες εκφάνσεις του Ισλάμ εναντίον των οποίων οργανώνει και θανατηφόρες επιθέσεις.

Πρόσφατα αποκαλύφθηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να επηρεαστεί η κοινή γνώμη στις αμερικανικές εκλογές και στο βρετανικό δημοψήφισμα. Με τη χρήση των προσωπικών τους προτιμήσεων και του ιστορικού τους στο Facebook. Μια εξελιγμένη μέθοδος για τη δημιουργία «πιστών» που θα επιλέξουν αυτά που τους υποδεικνύουν από τα παρασκήνια κάποιοι «γκουρού».

Υπάρχει ελπίδα; Ευτυχώς ορισμένες συνειδήσεις αφυπνίζονται και οι σώφρονες καταλαβαίνουν ότι πρέπει να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη. Να μη δέχονται απλοϊκές εξηγήσεις για πολύπλοκα προβλήματα. Ο κόσμος μας δεν είναι ασπρόμαυρος αλλά πολύχρωμος. Παράλληλα, μερικοί οπαδοί αρχίζουν να αμφισβητούν τις αγαθές προθέσεις των διάφορων «ποιμένων» καταλαβαίνοντας, συχνά υποσυνείδητα, πως δεν κινδυνεύει μόνο η κοσμοθεωρία τους αλλά ίσως και η ζωή τους.

Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονική κοινωνία των ακραίων περιπτώσεων είναι δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη. Δυστυχώς, αν το θύμα είναι επιρρεπές στην εξάρτηση, είναι δυνατόν να μεταπέσει σε εξάρτηση από ψυχότροπες ουσίες ή από οινοπνευματώδη ποτά. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών και της πολυπλοκότητας της ζωής απαιτεί θάρρος και δύναμη, που εν τέλει ο καθένας καλείται να αντλήσει από τον ίδιο του τον εαυτό.

Μακροπρόθεσμα ως κοινωνία θα πρέπει να δυσπιστούμε σε όσους μας πλησιάζουν «με ένδυμα προβάτου», με πατριωτικές ιαχές, με θεωρίες συνωμοσίας ή με την υπόσχεση επίλυσης κάθε προβλήματος σε ατομικό ή και συλλογικό επίπεδο αν εξαφανιστούν οι ξένοι, οι αλλόθρησκοι, οι διαφορετικοί. Αναπτύσσοντας την κριτική σκέψη μέσω της παιδείας θα μάθουμε κάποτε να τους αγνοούμε.

Παναγιώτης Αλεβαντής, ο «Κύριος 112»

Η ακόλουθη συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο ελληνόφωνο περιοδικό ΠΡΟΣΩΠΑ του Δεκεμβρίου 2012. Ευχαριστώ τον Γιάννη Δήμα του Newsville για την τιμή που μου έκανε να καταγράψει τις σκέψεις μου. Εισαγωγή από τον Γιάννη Δήμα, συνέντευξη: Μαρία Γεωργίου φωτογραφία: Δημήτρης Ναυρίδης/ Newsville.be -------------------------------------------------------   Ανιχνεύοντας το διαδικτυακό στίγμα του Παναγιώτη Αλεβαντή διαπίστωσα για μία ακόμα φορά πόσο εντυπωσιακό είναι το παράθυρο που μας έχει προσφέρει το ίντερνετ και πως μέσα από τη χρήση του μπορούμε να δούμε σκέψεις, ιδέες και επιλογές που κάνουν τα άλλα πρόσωπα που ιντερνετιακά συνδιαλλασσόμαστε. Βλέπω στα στατιστικά στοιχεία των χρηστών του Facebook πως οι ηλικίες 18-45 είναι αυτές που κατέχουν τη μερίδα του λέοντος σε αυτό το κοινωνικό μέσο δικτύωσης. Η προσωπική επιλογή της ώρας που θα επιλέξει κάποιος να “ερευνήσει” τη διαδικτυακή καθημερινότητα των φίλων του, χωρίς το άγχος της ώρας είναι από τα μεγάλα υπέρ του Facebook. Στη περίπτωση του Παναγιώτη Αλεβαντή μου έκανε εντύπωση ότι όλες οι αναρτήσεις του είναι επιλεγμένες και στοχευμένες σε συγκεκριμένες θεματικές όπως η Ελλάδα, η πρόβλεψη σαν έννοια και σαν πολιτική, η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκφράζεται χωρίς πολλά περιττά σχόλια πράγμα που δίνει τη απαραίτητη απόσταση στον αναγνώστη ο οποίος μπορεί να σκεφτεί και να κρίνει χωρίς συναισθηματισμό και φόρτιση. Ο Παναγιώτης Αλεβαντής δεν είναι χτεσινός στο ίντερνετ ούτε στη έκφραση των απόψεων του. Διατηρεί το δικό του προσεγμένο ιστολόγιο που αξίζει να επισκεφθείτε και με σύμμαχο την πολύπλευρη εργασιακή του εμπειρία έχει αρκετούς θεματικούς τομείς δράσης που πάνω σε κάποιους από αυτούς βασίστηκα γιατη συνέντευξη που θα διαβάσετε. Τον Παναγιώτη, για τους φίλους Τάκη, τον γνώρισα σε μία πολιτικού περιεχομένου συνάντηση πριν από ένα χρόνο και σε αυτές τις συναντήσεις μπορεί κανείς να ξεχωρίσει τους ανθρώπους που έχουν να πουν πράγματα ουσίας. Η απάντηση στη πρόταση για συνέντευξη ήρθε με κάποιο δισταγμό αλλά τελικά όλα πήγαν καλά και ο χανιώτης φυσικός μας συντροφεύει στο τελευταίο αυτό FACES του 2012. Κε Αλεβαντή, σε ένα περσινό σας γράμμα προς τον Άγιο Βασίλη γράφετε : Αγαπητέ Άγιε Βασίλη … Ενόψει της νέας χρονιάς, σε παρακαλώ να θυμηθείς όσους προσπαθούν να απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο αλλά και όσους, μέσω της πρόληψης, φροντίζουν για την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές” Πότε άρχισε και πιο ήταν το κίνητρο για την ενασχόλησή σας με το θέμα της πρόληψης; Λίγες μέρες μετά το σεισμό της Αθήνας το 1981 το περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ μου ανέθεσε να γράψω το κύριο άρθρο, με θέμα τις μέχρι τότε επιστημονικές μας γνώσεις για τους σεισμούς. Το άρθρο έγινε μάλιστα και εξώφυλλο. Ερευνώντας για να γράψω το άρθρο, διαπίστωσα ότι τα κτήρια που έχουν χτιστεί σωστά μπορούν να αντέξουν ακόμη και ισχυρούς σεισμούς χωρίς να πάθουν ζημιές. Στη συνέχεια έκανα οικογένεια και φυσικά με απασχόλησε ιδιαίτερα το πώς θα την προφυλάξω από ατυχήματα και άλλες επώδυνες περιπέτειες. Από το 1998 και μετά όταν πήγα στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας της Επιτροπής, όπου ασχολήθηκα εκτεταμένα με τις καταστροφές, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η πρόληψη είναι η κατ’ εξοχήν έκφραση του homo sapiens, του «λογικού» ανθρώπου όπως θέλουμε να θεωρούμε τους εαυτούς μας. Έχουμε αρκετές φορές ακούσει να σας προσφωνούν ο “Κύριος 112”. Εξηγήστε μας τις βασικές γραμμές του 112 και δώστε μας το προσωπικό σας στίγμα στην πανευρωπαϊκή αυτή προσπάθεια. Ένα από τα θέματα που μου ανέθεσαν να χειριστώ στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας ήταν και ο κοινός ευρωπαϊκός αριθμός κλήσεως έκτακτης ανάγκης, το 112. Ο αριθμός αυτός έχει καθιερωθεί από το 1991 και λειτουργεί από το 2000 σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Όμως, η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μέσω του εν λόγω αριθμού δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατ’ αρχάς, το 112 δεν είναι γνωστό στους περισσότερους Ευρωπαίους πολίτες. Μόλις ένας στους τέσσερεις ευρωπαίους θα το καλούσε αν αντιμετώπιζε μια έκτακτη ανάγκη σε ξένη χώρα. Σε πολλές περιοχές δεν υπάρχει σήμα κινητής τηλεφωνίας ή οι εταιρείες κινητής δεν συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους για την διαβίβαση των κλήσεων. Οι χειριστές στα τηλεφωνικά κέντρα δεν μιλούν πάντα ξένες γλώσσες και έχουν διαφορετικό επίπεδο εκπαίδευσης. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν προβλήματα συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης (αστυνομία, πυροσβεστική, ασθενοφόρα). Δεν υπάρχει πάντα γεωεντοπισμός του καλούντος, παρόλο που αυτό προβλέπεται υποχρεωτικά από τη νομοθεσία και το επιτρέπει η τεχνολογία. Τέλος, πολύ λίγες χώρες έχουν θεσπίσει μέγιστο χρόνο επέμβασης μετά την κλήση στο 112 ή και στους καθαρά εθνικούς αριθμούς έκτακτης ανάγκης. Γι’ αυτό, από το 2003 που έφυγα από την Μονάδα Πολιτικής Προστασίας δραστηριοποιήθηκα ως εθελοντής στην Ένωση του Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (www.eena.org) που αγωνίζεται για να βελτιωθούν όλα τα παραπάνω. Βοήθησα τους υπέροχους ανθρώπους της Ένωσης να ευαισθητοποιήσουν τους ευρωβουλευτές, να οργανώσουν τα πρώτα πανευρωπαϊκά συνέδρια για το 112, να περάσουν ορισμένες τροπολογίες και ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέρ του 112 και να πείσουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να καθιερώσουν την 11η Φεβρουαρίου (11/2) ως Ευρωπαϊκή Ημέρα του 112. Το Φεβρουάριο του 2012 βοήθησα να εορτασθεί η ημέρα αυτή για πρώτη φορά και στην Ελλάδα με την συμβολή του περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρου Αρναουτάκη και του καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Αθηνών κ. Θεόφιλου Ρόζενμπεργκ αλλά και πολλών φίλων και εθελοντών (βλέπε https://112-in-greece.blogspot.com/) που πιστεύουν στην ιδέα της προστασίας του πολίτη.  Το 2001 μόλις το 19% των Ευρωπαίων θα καλούσαν το 112 έξω από τη χώρα τους ενώ το 2012 το 74% των Ευρωπαίων δεν ξέρουν ποιον αριθμό έκτακτης ανάγκης να καλέσουν όταν ταξιδεύουν στην ΕΕ. Που χωλαίνει στη πράξη η προσπάθεια αυτή; Από το 1991 που θεσπίστηκε το 112 μέχρι το 2002 που η ευθύνη για την προβολή του πέρασε στα κράτη μέλη με την οδηγία 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έκανε σχεδόν τίποτε για να προβάλλει τον συγκεκριμένο αριθμό. Μετά το 2002 τα κράτη μέλη διαπίστωσαν ότι η επιταγή της οδηγίας να «εξασφαλίζουν ότι οι πολίτες ενημερώνονται επαρκώς για την ύπαρξη και τη χρήση του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού κλήσης έκτακτης ανάγκης “112”» τους δημιουργεί πολλά προβλήματα. Πράγματι, μια μεγάλη καμπάνια προβολής του 112 θα έχει ως αποτέλεσμα οι περισσότεροι πολίτες να καλούν αυτό τον αριθμό και όχι τους αριθμούς των επιμέρους υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Αυτό όμως δεν το θέλουν οι αντίστοιχες υπηρεσίες που δυστυχώς δεν έχουν πάντα μάθει να συνεργάζονται μεταξύ τους και γενικά δεν είναι προσανατολισμένες προς τις νέες τεχνολογίες. Απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας, κάτι που αλλάζει πολύ δύσκολα και ενδεχομένως κάποιες επενδύσεις που είναι σίγουρο ότι θα αποσβεστούν ταχύτατα επειδή τα κοινά κέντρα διαχείρισης κλήσεων προς το 112 εξοικονομούν προσωπικό προσφέροντας καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες. Ξεφυλλίζοντας επίσημες ιστοσελίδες της ΕΕ ο όρος Ευρωπαίος πολίτης χρησιμοποιείται πολύ συχνά. Τι περικλείει τελικά για εσάς αυτός ο όρος στα τέλη του 2012 και πόσο πιστεύετε πως τον ενστερνίζονται οι κάτοικοι των κρατών μελών της ΕΕ; Είμαι Ευρωπαίος πολίτης γιατί έχω ευρωπαϊκό διαβατήριο, κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, προξενική προστασία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλες τις πρεσβείες των χωρών της ΕΕ. Γιατί μπορώ να εγκατασταθώ ελεύθερα και να δουλέψω σε όλη την Ένωση, να αγοράσω σχεδόν τα πάντα μέσω διαδικτύου από κάποια άλλη χώρα. Γιατί τα προϊόντα κυκλοφορούν ελεύθερα ενώ αν κάποια από αυτά παρουσιάσουν προβλήματα ασφαλείας υπάρχουν μηχανισμοί για να ανασταλεί η κυκλοφορία τους σε όλα τα κράτη μέλη. Γιατί στα θέματα στα οποία η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, μπορεί δηλαδή να μιλάει στο όνομα των κρατών μελών (εξωτερικό εμπόριο, αλιεύματα, τελωνειακή πολιτική, ανταγωνισμός), η Ευρώπη έχει πραγματική διαπραγματευτική ισχύ σε παγκόσμιο επίπεδο. Όμως, αυτά δεν τα ενστερνίζονται όλοι οι πολίτες της Ένωσης λόγω ελλιπούς ενημέρωσης αφού η ΕΕ δεν διέθετε ποτέ μια κανονική υπηρεσία προπαγάνδας. Παράλληλα, επικρατεί η εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ένωση έχει αποκλειστικές αρμοδιότητες σε πολλά θέματα της καθημερινότητας για τα οποία η αρμοδιότητα ανήκει αποκλειστικά στα κράτη μέλη (π.χ. υγεία, παιδεία, προστασία από ατυχήματα και καταστροφές) ή για τα οποία η Ένωση έχει μόνο συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη (π.χ. περιβάλλον, κοινωνική πολιτική, προστασία των καταναλωτών, ενέργεια). Ταυτόχρονα, η διαδικασία λήψης αποφάσεων και η επιβολή του δικαίου της Ένωσης είναι συχνά γραφειοκρατική και μακρόχρονη με αποτέλεσμα η πρόοδος για τους πολίτες να είναι εξαιρετικά αργή. Συνδυάστε τα παραπάνω και με το γεγονός ότι οι εθνικές κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την Ένωση ως «αποδιοπομπαίο τράγο» για να κρύψουν τις δικές τους «πομπές» και έχετε την σημερινή απογοητευτική εικόνα που έχουν οι Ευρωπαίοι πολίτες για την Ένωση. Η λύση βέβαια είναι «περισσότερη Ευρώπη» με ταυτόχρονη μείωση του «δημοκρατικού ελλείμματος» δηλαδή με καθιέρωση δημοκρατικών διαδικασιών εκλογής της Επιτροπής και του Προέδρου του Συμβουλίου με απ’ ευθείας εκλογές από τους Ευρωπαίους ή με έμμεσες εκλογές μέσω του Ευρωκοινοβουλίου. Σε αναφορά σας στον Πλάτωνα (Πλάτωνος Νόμοι, Α’ 634e) μας θυμίζετε πως “ο καλύτερος (των νόμων) είναι εκείνος που απαγορεύει στους νέους να ερευνούν την αξία των νόμων”. Με ποιο τρόπο μπορεί ένας νέος Έλληνας, στην Ελλάδα του σήμερα να σταθεί αντάξια στη λογική αυτή; Ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε να αναλύσω την συγκεκριμένη αναφορά. Κατ’ αρχάς, πρόκειται για μιαν αποστροφή του λόγου του Αθηναίου προς τον κρητικό Κλεινία, στην οποία επαινεί τους Κρητικούς που οι νόμοι τους δεν επιτρέπουν στους νέους να εξετάζουν ποιοί από τους νόμους είναι καλοί και ποιοί όχι. Οι νέοι πρέπει να δέχονται ομόφωνα ότι οι νόμοι είναι φτιαγμένοι καλώς ενώ ακόμη και οι πρεσβύτεροι αν θέλουν να συζητήσουν περί των νόμων θα πρέπει να το κάνουν χωρίς την παρουσία νέων. Έβαλα το απόσπασμα αυτό στη σελίδα μου στο Facebook για να δείξω κυρίως πόσο λίγο γνωρίζουμε και μελετούμε την κλασσική μας κληρονομιά. Σήμερα βέβαια έναν τέτοιο νόμο θα τον χαρακτηρίζαμε όλοι ως αυταρχικό αν όχι φασιστικό. Όμως τι θέλει να πει ο ποιητής; Μια γνώμη, μια άποψη έχει αξία για τα κοινά μόνο αν προέρχεται από την πείρα ή (θα προσέθετα) από ενδελεχή μελέτη του προβλήματος και των επιπτώσεων της προτεινόμενης λύσης. Στον σημερινό πολύπλοκο κόσμο μας, όποιος θέλει να ασχοληθεί με τα κοινά θα πρέπει να έχει μελετήσει σε βάθος το πρόβλημα πριν προτείνει νόμους π.χ. για την υγεία, την παιδεία ή την προστασία του πολίτη. Έχουμε όλοι συνηθίσει στις «ατάκες» των τηλεοπτικών παραθύρων και στην επιφανειακή αντιμετώπιση των προβλημάτων εκεί που χρειάζεται περίσκεψη, σε βάθος συζήτηση, ανοικτή διαβούλευση και κυρίως δυνατότητα χειρισμού της πολυπλοκότητας σε βάθος χρόνου. Όταν στο τέλος της δεκαετίας του 1980 δούλεψα για την εισαγωγή των ελληνικών στα συστήματα πληροφορικής της Επιτροπής και για την κατάρτιση των προδιαγραφών χειρισμού της πολυγλωσσίας στους προσωπικούς υπολογιστές, είχα επίγνωση των μακροχρόνιων επιπτώσεων που θα είχαν οι σχετικές εργασίες για την θέση της ελληνικής γλώσσας παγκοσμίως. Υπήρχαν τότε πολλές αντιδράσεις από «άσχετους» αλλά χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Το ίδιο και όταν εργάστηκα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για την σύνδεση των κέντρων διαχείρισης καταστροφών των κρατών μελών (δίκτυο CECIS). Δεν θα ακολουθήσουμε τον Πλάτωνα που υποστηρίζει τα ολιγαρχικά πολιτεύματα και όχι τη δημοκρατία. Αλλά και οι δημοκράτες Αθηναίοι έκαναν εξαίρεση στη μάχη του Μαραθώνα για να μείνει άλλη μια μέρα στρατηγός ο Μιλτιάδης προκειμένου να κερδηθεί η μάχη … Γνωρίζοντας την επιμονή σας στην εκ-παίδευση πάνω σε θέματα πρόληψης και όχι μόνο ξαναγυρνάμε στην Ελλάδα του σήμερα και θα ήθελα να μας πείτε γιατί ήταν για εσάς σημαντικές οι αλλαγές που έγιναν στο Συμβούλιο Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και πιο συγκεκριμένα αναφέρω την εκλογή του Δημήτρη Μπερτσιμά (καθηγητής επιχειρησιακής έρευνας στο MIT, Massachusetts Institute of Technology) καθώς και την εκλογή άλλων ομογενών ακαδημαϊκών; Ελπίζω αυτό να μην έγινε μόνο στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και σε άλλα ΑΕΙ. Όπως είπα και παραπάνω αυτοί που ξέρουν πρέπει να εισακούονται. Όχι ως αυθεντίες χωρίς συζήτηση ή αμφισβήτηση. Αλλά κάποιος που έχει ζήσει και δουλέψει στο εξωτερικό σίγουρα μπορεί να προσφέρει με τις γνώσεις και την εμπειρία του στο σύγχρονο ελληνικό πανεπιστήμιο. αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Ιδίως αν έχει και κάποιες γνώσεις διοικητικής επιστήμης και μπορεί να χειριστεί την πολυπλοκότητα σε βάθος 10, 20, 30 χρόνων. Όσον αφορά την παιδεία σε θέματα πρόληψης πρόκειται για ένα όνειρό μου - να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα πρόληψης από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο έτσι που να μειώσουμε τους θανάτους, ιδίως των νέων από ατυχήματα. Οι ετήσιες θυσίες των Ελλήνων στο Μινώταυρο της ασφάλτου πρέπει κάποτε να σταματήσουν και αυτό πιστεύω ότι μπορεί να επιτευχθεί κυρίως μέσα από την παιδεία. Σε μία συνέντευξη που δημοσίευσε το Newsville, ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς υποστήριξε πως ένας από τους πιο μεγάλους, και ύπουλους όπως ανέφερε, εχθρούς που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στη σημερινή κοινωνία είναι αυτός της ανηθικότητας. Τη δική σου γνώμη πάνω σε αυτό. Συμφωνώ απόλυτα με τον κ. Γαβρά που μου είναι πολύ συμπαθής και τα έργα του με έχουν σημαδέψει διαχρονικά. Φυσικά πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ανηθικότητα και μάλιστα κατά προτεραιότητα. Αλλά το θέμα είναι πώς θα το πετύχουμε. Παλιά, επικρατούσαν στον κόσμο φοβίες. Η θρησκεία με την απειλή της κόλασης. Η κοινωνία που δεν ανεχόταν ανηθικότητες ή τις έκρυβε κάτω από το χαλί. Η εξουσία, η οποία ενώ στα ανώτατα κλιμάκια ήταν διεφθαρμένη, δεν ανεχόταν τον «εκδημοκρατισμό της διαφθοράς» που έθετε σε αμφισβήτηση τα δικά της προνόμια. Στην σημερινή καπιταλιστική μας κοινωνία, που αποτιμά τα πάντα σε χρήμα, θα πρέπει να σχεδιάσουμε τους νόμους μας έτσι ώστε η διαφθορά να κοστίζει περισσότερο από τη τιμιότητα. Έκλεψες την εφορία - δυσβάσταχτο πρόστιμο. Λάδωσες δημόσιο υπάλληλο - κατάσχεται το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας σου. Χρηματίστηκες για να ευνοήσεις τον κολλητό σου - τα χάνεις όλα ακόμη και την ιθαγένεια. Ας μελετήσουμε τον Steven D. Levitt, τον οικονομολόγο που στα βιβλία του Freakonomics και Super Freakonomics μας έδειξε πως μόνο οι οικονομικές επιπτώσεις κάποιων μέτρων μπορούν να αλλάξουν τις συμπεριφορές της κοινωνίας. Σταθήκαμε αρκετά στη φράση που χρησιμοποιείτε συχνά στον τοίχο σας στο facebook: Ελλαδάρα ρεεεε!! Δύο λέξεις που βγάζουν παράπονο, πικρία, θυμό; Μάλλον ειρωνεία. Αναφέρομαι σε ειδήσεις από την σύγχρονη Ελλάδα για συμπεριφορές (π.χ. για τυφλούς μαϊμού, φοροφυγάδες, απατεώνες) που στα πολιτισμένα μέρη του κόσμου θεωρούνται αντικοινωνικές, παράνομες, κατακριτέες ενώ στην Ελλάδα θεωρούνται εξυπνάδες ή μαγκιές. Όσο αυτές οι συμπεριφορές δεν κοστίζουν «τα μαλλιά της κεφαλής» στους παρανομούντες, η Ελλάδα θα είναι μια «Ελλαδάρα …» του κλώτσου και του μπάτσου … Ποια θα ήταν η ιδανική εικόνα της Ελλάδας που θα θέλατε να δείτε τα επόμενα χρόνια; Θα μπορούσατε να βάλετε χρονικό ορίζοντα σε αυτή; Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα χωρίς σκουπίδια, με τουρισμό για περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες, που θα έχει λύσει το πρόβλημα της ιστορικής της ταυτότητας και δεν θα έχει συμπλέγματα κατωτερότητας έναντι των υπόλοιπων λαών. Μια Ελλάδα φιλική προς τους σωστούς επιχειρηματίες και εχθρική προς τους απατεώνες. Με απλό και κατανοητό φορολογικό σύστημα και διαδικασίες παραγωγής πλούτου. Μια Ελλάδα ενεργειακά ανεξάρτητη με βάση τις ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση ενέργειας. Μια Ελλάδα με σωστές υπηρεσίες υγείας στην οποία η βοήθεια σε περίπτωση κλήσης του 112 θα φτάνει σε 10’ το πολύ λεπτά και θα είναι υψηλής ποιότητας. Μια Ελλάδα δημοκρατική που θα σέβεται και θα ακούει τους πολίτες της, που θα την σέβονται παγκοσμίως λόγω του ηθικού της αναστήματος και θα την θεωρούν παράδειγμα προς μίμηση για την διαχείριση των κοινών, την ηλεκτρονική της διακυβέρνηση, την ευζωία και την ευημερία των κατοίκων της. Μια Ελλάδα με δυνατή βιολογική γεωργία, με ανανεωνόμενα ιχθυαποθέματα, με δυνατή παιδεία σε συγκεκριμένους τομείς, που θα έχει διατηρήσει την ηγετική της θέση στην παγκόσμια ναυτιλία. Μια Ελλάδα του «εμείς» και όχι του «Εγώ». Όχι δεν πρόκειται για ουτοπία. Με τους σωστούς ηγέτες που θα εμπνεύσουν ομοψυχία στους πολίτες και θα εργαστούν για το κοινό συμφέρον και όχι για την πάρτη τους μια τέτοια Ελλάδα είναι δυνατή μέσα σε 10 με 15 χρόνια. Πόσοι από εμάς την θέλουν; Και κάτι ακόμη. Όταν συνειδητοποίησα ότι είχα γίνει Ευρωπαίος ενστερνίστηκα την προτροπή του Jean Monnet να κάνω κάτι και όχι να γίνω κάποιος. Πόσοι από τους Έλληνες σήμερα μπορούν να «βάλουν πλάτη» για να κάνουμε την Ελλάδα καλύτερη χωρίς να προωθήσουμε το ατομικό μας συμφέρον, δηλαδή χωρίς αναγκαστικά να γίνουμε κάποιοι; Δανείζομαι τα λόγια από ένα δημοσίευμά σας σχετικό με το οικογενειακό εστιατόριο στην ιδιαίτερη πατρίδα σας: “Η συνεργασία των αδελφών είχε βέβαια τα προβλήματά της αλλά οι σχέσεις τους επικεντρωνόταν πάντα στο συμφέρον του μαγαζιού και στην εξυπηρέτηση του πελάτη.” Προφητικά μου φάνηκαν αυτά που γράψατε το 2008, ίσως με άλλη αφορμή αλλά συνδυάζονται άψογα με την απόφαση πολιτικής συνεργασίας των μεγάλων (την εποχή της απόφασης) ελληνικών πολιτικών κομμάτων. Η συνεργασία ήρθε στο έσχατο σημείο βέβαια και η ερώτηση είναι κατά πόσο κοντά και συνάμα πόσο μακριά είμαστε σαν λαός από τη συνέργεια για έναν καλό σκοπό; Πολύ καλή η ερώτηση και σας ευχαριστώ. Θυμάμαι, όταν ο ένας από τους θείους ανακοίνωσε την αποχώρησή του από την εταιρεία για να ανοίξει δικό του εστιατόριο. Αυτό πείραξε πολύ τον πατέρα μου που είχε τη πρόθεση να κάνει κάποιο αντίστοιχο εγχείρημα και η απόφαση του θείου του «έκοψε τα φτερά». Δυστυχώς, λίγο καιρό αργότερα ο θείος που απεχώρησε αναγκάστηκε να επιστρέψει γιατί η επιχείρησή του είχε χρεοκοπήσει. Τα δύο αδέλφια, με επιμονή του μεγαλύτερου, όχι μόνο τον ξαναπήραν στην επιχείρηση, αλλά και στο τέλος του χρόνου του έδωσαν μέρισμα από τα κέρδη, παρόλο που ο αποχωρήσας δεν είχε εργαστεί στην επιχείρηση. Πως συνδέονται τα παραπάνω με την σχέση των κομμάτων που σε πρώτη ευκαιρία αλληλοκατηγορούνται και αλληλοϋποβλέπονται; Θα κατορθώσουμε ποτέ να αφαιρέσουμε από τον πολιτικό διάλογο τις κατηγορίες για «προδοσίες», «εθνικές μειοδοσίες» και «δοσιλογισμούς»; Όταν οι Νεοδημοκράτες, οι Αριστεροί, οι Συριζαίοι και οι νέο-εθνικιστές θεωρήσουν ότι έχουν μεν διαφορές αλλά πρέπει να τις λύσουν ως αδέλφια, τότε το παράδειγμα των αδελφών Αλεβαντή θα έχει βρει άξιους μιμητές στην σφαίρα της πολιτικής … Ας θυμηθούμε ότι εμείς οι Έλληνες είμαστε πολύ λίγοι σε αυτή τη γη για να έχουμε την πολυτέλεια να τσακωνόμαστε. Μια ευχή για το 2013. Καλά μυαλά, υγεία, προκοπή και όμορφα αισθήματα για όλους. Σας ευχαριστώ.   ------------------------------------------------------- Βιογραφικό σημείωμα Ο Παναγιώτης Ε. ΑΛΕΒΑΝΤΗΣ σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Υπηρέτησε ως διερμηνέας/μεταφραστής στο Μεταφραστικό Γραφείο και στη Διεύθυνση Οργανώσεως του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μετά (1979-84) εργάστηκε ως Βοηθός αρχισυντάκτη για Τεχνολογία και Φυσική στην εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ-LAROUSSE-BRITANNICA και ως επιστημονικός συντάκτης στα περιοδικά ΕΠΙΚΑΙΡΑ και 4ΤΡΟΧΟΙ. Από το 1984 εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αρχικά ως μεταφραστής και μετά (1986-91) ως υπεύθυνος έργου για την δημιουργία της βάσης νομικών δεδομένων CELEX (σήμερα Eur-Lex) στα ελληνικά και τον εκσυγχρονισμό του όλου συστήματος. Επέστρεψε στην Μεταφραστική Υπηρεσία (1991) όπου συντόνισε τις εργασίες εισαγωγής της εκτεταμένης πολυγλωσσίας στους υπολογιστές της Επιτροπής. Ως υπεύθυνος πληροφοριών (Information Officer) στην Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (1992-97) οργάνωσε την πολιτική πληροφόρησης, κάτι που δεν μπόρεσε να κάνει ως υπεύθυνος πληροφοριών στην ΓΔ Ενέργειας (1997-98). Μετά και μέχρι το τέλος του 2002 υπηρέτησε στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας της ΓΔ Περιβάλλοντος όπου συνέβαλε στη δημιουργία του Κοινού Συστήματος Επικοινωνιών και Πληροφοριών Έκτακτης Ανάγκης (CECIS) και διαχειρίστηκε έργα σχετικά με την πληροφόρηση του κοινού, την ιατρική καταστροφών και τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης 112. Το 2003 επέστρεψε στο Ελληνικό τμήμα της ΓΔ Μετάφρασης, και από τότε ασχολείται εθελοντικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης και την προώθηση της εφαρμογής του 112 στην Ευρώπη. Από το 2011 γράφει στα «Χανιώτικα Νέα» την εβδομαδιαία στήλη «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα». Ο Τάκης είναι παντρεμένος και έχει 4 παιδιά. Του αρέσει να διαβάζει, να βλέπει ταινίες και να γράφει. Ιστολόγιο: alevantis.blogspot.com