Νέα από το συνέδριο του 112 στη Ρίγα

Τα προβλήματα του 112 για τους ταξιδιώτες, ο αδύναμος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης και οι προετοιμασίες των Βαλτικών χωρών για το ενδεχόμενο ρωσικής εισβολής

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαΐου 2026 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-517)

Από τις 15 έως τις 17 Απριλίου βρέθηκα στη Ρίγα της Λετονίας για να παρακολουθήσω το ετήσιο συνέδριο και έκθεση του 112, που διοργανώνει η Ένωση για τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Επείγουσας Κλήσης 112 (EENA). Τρία κυρίως θέματα ήταν, κατά τη γνώμη μου, άξια προσοχής.

Ανθεκτικότητα των δικτύων επικοινωνιών. Το Νοέμβριο του 2023 η λειτουργία του δικτύου τηλεπικοινωνιών OPTUS στην Αυστραλία διακόπηκε επί 12 ώρες. Επηρεάστηκαν 10,2 εκατ. πελάτες όλων των δικτύων κινητής, σταθερής και διαδικτυακής επικοινωνίας, ενώ πάνω από 2.000 χρήστες δεν μπόρεσαν να επικοινωνήσουν με το 000, τον εθνικό αριθμό επειγόντων της Αυστραλίας. Ένα χρόνο αργότερα, η εθνική αρχή τηλεπικοινωνιών της χώρας επέβαλε στην εταιρεία πρόστιμο 12 εκατ. δολάρια Αυστραλίας (A$) – περίπου 7,4 εκατ. €. Παράλληλα, η εταιρεία πλήρωσε και αποζημιώσεις 481.000 A$ (περίπου 290.000 €) σε μεμονωμένους χρήστες.

Από την έρευνα που έκανε το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών και ανακοινώθηκε στο συνέδριο, προέκυψε ότι το πρόβλημα προήλθε από την προβληματική αναβάθμιση του λογισμικού ενός δρομολογητή (router), σε συνδυασμό με κακή διαμόρφωση άλλων δρομολογητών σε ολόκληρο το δίκτυο. Παρόμοια προβλήματα έχουν σημειωθεί και αλλού, ήτοι σε Καναδά και Ιαπωνία (2022), στη Βρετανία (2023), στην Ισπανία (2024) και στις ΗΠΑ (2025). Τα προβλήματα αυτά συνδέονται και με τη μετάβαση από τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G που λειτουργούν πλήρως μέσω διαδικτύου (δηλ. με βάση το πρωτόκολλο TCP/IP).

Από την έρευνα των Αυστραλών, αλλά και την ανακοίνωση της Διεθνούς Ένωσης Κινητής Τηλεφωνίας (GSMA) στο συνέδριο, προκύπτει ότι απαιτούνται περισσότεροι και πιο ενδελεχείς έλεγχοι κατά την εισαγωγή αναβαθμίσεων και διορθωτικών αρχείων (ή μπαλωμάτων – patches) στα συστήματα. Κι αυτό γιατί πρέπει να μελετηθούν κάθε φορά οι επιπτώσεις στην εξαιρετικά πολύπλοκη αρχιτεκτονική των συστημάτων πληροφορικής που βρίσκονται στην καρδιά των σύγχρονων δικτύων τηλεπικοινωνιών. Η Αυστραλία πάντως, από το 2025 δημιούργησε ειδική υπηρεσία «θεματοφύλακα», με αποστολή την διασφάλιση της λειτουργικής ακεραιότητας των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης με εκτεταμένες εξουσίες ελέγχου των τηλεπικοινωνιακών παρόχων και υποχρέωση πλήρους εποπτείας όλης της αλυσίδας.

Επίσης, η μετάβαση από τα δίκτυα 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G πρέπει να γίνει πολύ προσεκτικά, επειδή επιπλέον, σύμφωνα με δοκιμές που έγιναν από τη Σουηδική και άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, πολλές συσκευές κινητών τηλεφώνων δεν είναι συμβατές με τα νέα αυτά δίκτυα. Γι’ αυτό και η EENA ζητά την αναβολή της πλήρους κατάργησης των παλαιότερων δικτύων 2G/3G επειδή σε πολλές περιπτώσεις κλήσης του 112 στο εξωτερικό (δηλ. σε περιαγωγή) δεν διαβιβάζεται σωστά (ή και καθόλου) η τοποθεσία του καλούντος.

Ο αδύναμος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης. Ολόκληρη τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου υπήρχαν συνεδρίες για την έγκαιρη προειδοποίηση του πληθυσμού σε περιπτώσεις επικείμενης ή εξελισσόμενης καταστροφής. Σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτός από τη Σλοβακία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, λειτουργεί σήμερα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης κινητών. Είτε μέσω γεωεντοπισμένων γραπτών μηνυμάτων (location-based SMS), είτε μέσω μηνυμάτων κυψελοειδούς εκπομπής (cell broadcasting) – σύστημα που προβλέπεται να λειτουργήσει επίσης σε Κύπρο και Σλοβακία εντός του 2026 και στην Ιρλανδία το 2027.

Ωστόσο, όπως τόνισε ένας ομιλητής: «Η τεχνολογία επιδίδει το μήνυμα αλλά τη σωτηρία την φέρνει το ανθρώπινο οικοσύστημα». Ειδική συνεδρία ήταν αφιερωμένη στην ενθάρρυνση των πολιτών πριν από τον συναγερμό με στόχο τη δημιουργία προετοιμασμένων κοινοτήτων. Από έρευνα πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωενωσιακού έργου ARTEMis (AleRT and Impact-Forecast Standards for Emergency Management – Προειδοποίηση και επιπτώσεις – Πρότυπα πρόβλεψης για διαχείριση επειγόντων) προέκυψαν ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Ποσοστό 67% των ερωτηθέντων δήλωσε άγνοια σχετικά με την πρόσβαση σε βοήθεια ή σε καταφύγια σε περίπτωση καταστροφής. Μόνο το 14% απάντησε ότι γνώριζε τα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης ή τα σχέδια εκκένωσης. Και μόνο το 19% δήλωσε ότι είχε καλή πληροφόρηση από τις τοπικές αρχές πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά κάποια καταστροφή. Τέλος, το 79% δήλωσε έτοιμο να συμμετάσχει σε σχετικές εκπαιδεύσεις και ασκήσεις.

Στην ίδια συνεδρία η Υπουργός Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης της Καναδικής πολιτείας Οντάριο παρουσίασε την οργάνωση του πολιτειακού Σώματος Πολιτικής Προστασίας (Ontario Corps) που συντονίζει όλες τις εθελοντικές οργανώσεις της Πολιτείας. Επεμβαίνει εντός 24 έως 72 ωρών από την ενεργοποίηση του από τις αρχές και αναπτύσσει εξειδικευμένο προσωπικό και εξοπλισμό, εγκαθιστά καταλύματα έκτακτης ανάγκης με θέρμανση και κλιματισμό, διεξάγει ιατρικούς ελέγχους, μοιράζει εφόδια (τρόφιμα, φαγητό, νερό κλπ.) σε κατοίκους και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, απομακρύνει μπάζα και βοηθά στην προετοιμασία αντιμετώπισης πλημμυρών (π.χ. τοποθέτηση σάκων με άμμο).

Το Σώμα Πολιτικής Προστασίας διαχειρίζεται επίσης τις κλήσεις στο 211 που παρέχει βοήθεια και πληροφόρηση σε περιπτώσεις μη επειγόντων περιστατικών (π.χ. διευθύνσεις καταφυγίων με θέρμανση ή κλιματισμό, πληροφορίες για κυβερνητικά προγράμματα και υπηρεσίες). Το 211 εξασφαλίζει ότι ο αριθμός κλήσεων έκτακτης ανάγκης 911 παραμένει διαθέσιμος για τις πραγματικές έκτακτες ανάγκες … Έχουμε αναφερθεί και παλιότερα σε παρόμοιο αριθμό (311) που λειτουργεί στη Νέα Υόρκη (βλ. ΧΝ 6/3/2012).

Ο φόβος του πολέμου. Τον Δεκέμβριο σε άλλη εκδήλωση της EENA στις Βρυξέλλες, ο Ουκρανός υφυπουργός εσωτερικών παρουσίασε το ενιαίο σύστημα του 112 που δημιουργήθηκε μέσα στον πόλεμο. Στο πρόσφατο συνέδριο παρουσίασε σχετική εφαρμογή για κινητά με την οποία οι πολίτες έχουν πρόσβαση στο 112 ακόμη και όταν το δίκτυο δεν λειτουργεί. Η Εσθονία προχώρησε στην ταχύτατη εγκατάσταση της έγκαιρης προειδοποίησης μέσω μηνυμάτων κυψελοειδούς εκπομπής μετά από ανάλυση της πιθανότητας Ρωσικής εισβολής. Για τον ίδιο λόγο, η Λετονία, αναδιοργανώνει τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και πολιτικής άμυνας ενοποιώντας τα σχετικά συστήματα.

Περί Ισραήλ και Παλαιστίνης

Ο πόλεμος των Εβραίων με τους Φιλισταίους συνεχίζεται 3.000 χρόνια μετά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Αυγούστου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-509)

Ο οίκος του Δαβίδ. Πριν λίγες εβδομάδες ολοκλήρωσα τον πρώτο κύκλο της σειράς «Ο οίκος του Δαβίδ». Η αφήγηση ακολουθεί αρκετά πιστά την ιστορία σύμφωνα με τα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης (εισάγει ωστόσο και μερικούς μύθους όπως π.χ. τους Νεφελίμ) και χρησιμοποιεί τη μετάφραση του Βάμβα στους ελληνικούς υπότιτλους των Ψαλμών. Πρόκειται για σειρά που γυρίστηκε στην Πελοπόννησο, στην Κόνιτσα (Ήπειρο) και στο Calgary (Καναδά). Οι κριτικές μάλιστα την παρουσιάζουν ως το νέο «Παιχνίδι του στέμματος» (Game of Thrones).

Ο πρωταγωνιστής είναι αιγυπτιακής καταγωγής και Κόπτης Χριστιανός που μετανάστευσε στις ΗΠΑ σε ηλικία 9 ετών. Ονομάζεται Michael Iskander (παραφθορά του ονόματος του Μέγα Αλέξανδρου στα Περσικά και στη συνέχεια στα αραβικά και τα τουρκικά).

Η εποχή του Δαβίδ τοποθετείται από τους ιστορικούς γύρω στον 10ο με 9ο αιώνα π.Χ. Δεν υπάρχουν αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα ούτε ιστορικές πηγές (εκτός από την Παλαιά Διαθήκη) που να επιβεβαιώνουν την ιστορικότητα του προσώπου. Όπως αναφέρει μάλιστα ο Γιάκομπ Ράιτ, Αναπληρωτής Καθηγητής Εβραϊκής Βίβλου στο Πανεπιστήμιο Έμορυ (ΗΠΑ):

«Οι παραδόσεις που ισχυρίζονται ότι ο Δαβίδ κυβέρνησε ένα “ενωμένο βασίλειο” του Ισραήλ και του Ιούδα εμφανίστηκαν πολύ αργότερα. Αν έχω δίκιο σε αυτό το σημείο, οι πιο δημοφιλείς θρύλοι για τον Δαβίδ είναι δημιούργημα γενεών που έζησαν πολύ μετά από αυτόν. Η σφαγή του Γολιάθ, τα κατορθώματά του στην αυλή του Σαούλ, η σχέση του με τον Ιωνάθαν και τη Μιχάλ, η μοίρα του ως φυγάς, οι στρατιωτικές του νίκες στο εξωτερικό, η σχέση του με τη Βηθσαβεέ, ο εμφύλιος πόλεμος με τον Αβεσσαλώμ, η διαδοχή του από τον Σολομώντα – όλα αυτά τα πολύχρωμα επεισόδια δημιουργήθηκαν από μεταγενέστερες γενιές συγγραφέων». 

Ο πρώτος κύκλος της σειράς, όπως και τα αντίστοιχα βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης περιστρέφεται γύρω από τον συνεχή πόλεμο των Ισραηλιτών με τους Φιλισταίους, προγόνους των σημερινών Παλαιστίνιων. Είναι δυνατόν σήμερα, 3.000 χρόνια αργότερα, να είμαστε στο ίδιο έργο θεατές;

Του χρόνου στην Ιερουσαλήμ. Με αυτήν την ευχή ολοκληρώνονται κάθε χρόνο, επί σχεδόν 20 αιώνες, οι γιορτές του εβραϊκού Πάσχα. Ιστορικά, μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο και την κατάκτηση της «Γης της Επαγγελίας», οι Ισραηλίτες γνώρισαν διαδοχικές εξορίες και διωγμούς. Η πρώτη (Ασσυριακή, 722 π.Χ.) σηματοδοτεί την εξαφάνιση των δέκα φυλών του Ισραήλ ως ξεχωριστές οντότητες. Η δεύτερη (Βαβυλωνιακή, 586 π.Χ.) κράτησε 70 χρόνια, μετά την κατάκτηση της Ιερουσαλήμ από τον Ναβουχοδονόσορα B’ τον Μέγα. Τέλος, μετά την καταστροφή της Ιερουσαλήμ από του Ρωμαίους (70 μ.Χ.), τη μετονομασία της σε Αιλία Καπιτωλίνα, και την εξέγερση των Εβραίων που ακολούθησε, απαγορεύτηκε η είσοδος τους στην πόλη (132 μ.Χ.).

Η μεγάλη εβραϊκή διασπορά γνώρισε από το Μεσαίωνα μεγάλες περιοδικές σφαγές (Σταυροφορίες, επιδημία πανούκλας), καθώς και διώξεις και απελάσεις (π.χ. Αγγλία, Γαλλία, Ισπανία, Αυστρία, Πορτογαλία). Από το τέλος του 19ου αιώνα, λόγω των διώξεων (πογκρόμ) στη Ρωσία ξεκίνησε η μετανάστευση στην Παλαιστίνη, ενώ το αποκορύφωμα ήταν το Ολοκαύτωμα που οργάνωσαν οι Ναζί και κατά τη διάρκεια του οποίου θανατώθηκαν στην Ευρώπη 6 εκατομμύρια Εβραίοι.

Δεν μπορεί να καταλάβει κανείς το τραύμα που έχει αφήσει στους ανθρώπους αυτούς και στους απογόνους τους αυτή η φρικαλεότητα. Και την πρωταρχική σημασία που αποδίδουν στη δημιουργία του κράτους του Ισραήλ. Για πρώτη φορά στην ιστορία τους θεωρούν ότι υπάρχει μια οργανωμένη και πανίσχυρη οντότητα που είναι η ασπίδα τους οπουδήποτε κι αν βρίσκονται ενάντια στον οποιονδήποτε αντισημίτη τολμήσει να επιβουλευτεί τη ζωή και την ασφάλειά τους.

Η άλλη όψη του νομίσματος. Η δημιουργία του κράτους του Ισραήλ στηρίχτηκε σε δύο κυρίως παράγοντες. Αφενός στο σιωνιστικό κίνημα που προώθησε από τη δεκαετία το 1920 τη μαζική μετανάστευση Εβραίων προς την Παλαιστίνη. Και αφετέρου στην παγκόσμια συμπάθεια προς τον εβραϊκό λαό όταν έγιναν γνωστές οι φρικαλεότητες και η έκταση του Ολοκαυτώματος, συμπάθεια που οδήγησε τον ΟΗΕ στην υιοθέτηση στις 29 Νοεμβρίου 1947 του Σχεδίου Διχοτόμησης των Ηνωμένων Εθνών για την Παλαιστίνη. Το σχέδιο αυτό προέβλεπε τη δημιουργία δύο κρατών (Εβραϊκού και Αραβικού) αλλά η κατανομή των εδαφών ήταν ανισομερής με βάση τον πληθυσμό αφού έδινε στους Εβραίους τα μισά σχεδόν εδάφη παρόλο που εκπροσωπούσαν μόλις το ένα τρίτο του πληθυσμού. Γι’ αυτό και απορρίφτηκε από τους Άραβες …

Μια μέρα μετά άρχισαν οι συγκρούσεις Αράβων και Εβραίων που οδήγησαν στον εκτοπισμό 700.000 Παλαιστινίων από τα σπίτια τους (η Νάκμπα που σημαίνει καταστροφή) και κορυφώθηκαν μετά τις 14 Μαΐου 1948 όταν ανακηρύχτηκε η ίδρυση του κράτους του Ισραήλ. Επρόκειτο για τη δεύτερη φάση του υπερ-εκατονταετούς πολέμου κατά των Παλαιστινίων. Η πρώτη (1917-1939) αντιστοιχεί στην διακήρυξη του βρετανού Υπουργού Εξωτερικών λόρδου Μπάλφουρ υπέρ της ίδρυσης εβραϊκού κράτους στην Παλαιστίνη.

Επόμενες φάσεις ήταν οι πόλεμοι του 1967 και του 1982, οι δύο εξεγέρσεις των Παλαιστινίων (ιντιφαντά) τις περιόδους 1987-1995 και 2000-2014, οι περιοδικές πυραυλικές επιθέσεις από τα παλαιστινιακά εδάφη προς το Ισραήλ, και τέλος ο πρόσφατος σε εξέλιξη πόλεμος στη Γάζα με αφορμή την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Το Σχέδιο Διχοτόμησης του 1947 προέβλεπε ίσα δικαιώματα για αμφότερες τις εθνότητες. Το ίδιο προέβλεπε και η διακήρυξη της ανεξαρτησίας του κράτους του Ισραήλ το 1948. Ωστόσο, τα 5 εκατ. Παλαιστίνιοι που ζουν στα κατεχόμενα δεν έχουν κανένα δικαίωμα ως πολίτες σε αντίθεση με το πάνω από μισό εκατομμύριο εποίκων που απολαμβάνουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα. Αυτή η ανισότητα, που μερικοί χαρακτήρισαν και ως καθεστώς απαρτχάιντ, εντείνει το αίσθημα αδικίας των Παλαιστινίων το οποίο και διαχρονικά υποδαυλίζεται από εξωτερικούς παράγοντες για συγκεκριμένα συμφέροντα (π.χ. Συρία, Ιράν, Τουρκία).

Όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με τις άκαρπες ενδιάμεσες διαπραγματεύσεις για ειρηνική επίλυση των διαφορών (συμφωνίες Καμπ Ντέιβιντ και Όσλο) είχαν ένα διπλό αποτέλεσμα. Αφενός την ενίσχυση των ριζοσπαστικών κινημάτων στη Γάζα (π.χ. Χαμάς) και, αφετέρου, την επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης των Παλαιστίνιων, λόγω των περιορισμών τύπου απαρτχάιντ. Οι νέοι που δεν έχουν τίποτα να περιμένουν εύκολα συμμετέχουν σε τρομοκρατικές οργανώσεις οι οποίες εξασφαλίζουν τη διαβίωση χάρις στις έξωθεν χρηματοδοτήσεις.

Σήμερα, έχει ισοπεδωθεί το μεγαλύτερο μέρος των κτηρίων στη Λωρίδα της Γάζας, έχουν σκοτωθεί χιλιάδες άμαχοι, και ο αποκλεισμός που έχει επιβάλει το Ισραήλ οδηγεί τον πληθυσμό σε λιμό. Η διεθνής κοινή γνώμη στρέφεται όλο και περισσότερο κατά του Ισραήλ, το οποίο επιμένει στην ολοκληρωτική υποταγή όσων Παλαιστινίων έχουν απομείνει, στην εξόντωση της Χαμάς και φυσικά στην επιστροφή των ομήρων.

Βιβλιογραφία. 1) Wanderings: Chaim Potok's History of the Jews του Chaim Potok, 2) History of Ancient Israel του Christian Frevel, 3) The Invention of the Jewish People του Shlomo Sand, 4) The Hundred Years' War on Palestine: A History of Settler Colonial Conquest and Resistance του Rashid Khalidi, 5) The Iron Cage: The Story of the Palestinian Struggle for Statehood του Rashid Khalidi 6) The Returns of Zionism: Myths, Politics and Scholarship in Israel του Gabriel Piterberg.

Επερχόμενες απειλές, Παραπληροφόρηση και κριτική σκέψη

Καθώς η Ένωση προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει νέες κρίσεις και απειλές το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη κριτικής σκέψης

(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Απριλίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-505)

Τις προάλλες ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η «Στρατηγική ετοιμότητας της ΕΕ για την πρόληψη και την αντίδραση σε αναδυόμενες απειλές και κρίσεις». Συντάχθηκε με βάση την πρόσφατη έκθεση του πρώην προέδρου της Φινλανδίας με τίτλο «Ασφαλέστεροι Μαζί - Ενίσχυση της πολιτικής και στρατιωτικής προετοιμασίας και ετοιμότητας». Η Στρατηγική ανακοινώθηκε καθώς η Ένωση αντιμετωπίζει όλο και πιο σύνθετες κρίσεις και προκλήσεις.

Αυτές περιλαμβάνουν τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις, τις υβριδικές απειλές και τις απειλές για την κυβερνοασφάλεια, τη χειραγώγηση και τις παρεμβάσεις από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών, καθώς και την κλιματική αλλαγή και τις αυξανόμενες φυσικές καταστροφές. Γι’ αυτό η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να προστατεύσει τους πολίτες της και τις βασικές κοινωνικές λειτουργίες και υποδομές που είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και την καθημερινή ζωή.

Η Στρατηγική προσεγγίζει ολοκληρωμένα όλους τους κινδύνους και εμπλέκει τους φορείς διακυβέρνησης όλων των επιπέδων (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και της ΕΕ) αλλά και το σύνολο της κοινωνίας. Τους πολίτες, τις τοπικές κοινότητες και την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και την επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα.

Οι απειλές. Προετοιμάζοντας μια παρουσίαση με αντικείμενο την Προστασία των πολιτών από Ατυχήματα, Καταστροφές και Κρίσεις επιχείρησα μια καταγραφή των απειλών που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Έλληνες πολίτες. Αυτές κατατάσσονται σε τρείς μεγάλες κατηγορίες. Κατ’ αρχάς οι Μείζονες απειλές υγείας από τις οποίες προέρχονται διαχρονικά οι περισσότεροι θάνατοι και αναπηρίες (βλ. Αιτίες θανάτου: έτος 2022, πηγή: ΕΛΣΤΑΤ).

Περιλαμβάνουν τις καθημερινές συνήθειες και συμπεριφορές όπως κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ και κακή διατροφή. Τους τραυματισμούς, ιδίως λόγω τροχαίων αλλά λόγω ατυχημάτων στο σπίτι, σε ψυχαγωγικές και σε αθλητικές δραστηριότητες. Και τις επιδημίες από νεοεμφανιζόμενα μικρόβια (π.χ. Covid) αλλά και από μειωμένη εμβολιαστική κάλυψη (π.χ. γρίπη).

Άλλη σημαντική κατηγορία είναι οι Φυσικές και τεχνολογικές απειλές. Στη χώρα μας, οι απειλές αυτές δεν συνδέονται με πολλές ανθρώπινες απώλειες αλλά κυρίως με οικονομικές ζημίες. Περιλαμβάνουν σεισμούς, πλημμύρες, δασικές και αστικές πυρκαγιές, όλες τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης (επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα, ξηρασία, ερημοποίηση, εξαφάνιση ειδών). Τελευταία κατηγορία είναι οι Κοινωνικές απειλές, όπως διαπροσωπική βία (που περιλαμβάνει και τον πόλεμο), απάτες, φτωχοποίηση και τις κάθε είδους εξαρτήσεις.

Η παραπληροφόρηση. Τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί και μια νέα απειλή, η παραπληροφόρηση, που ενισχύει τα καταστροφικά αποτελέσματα των περισσότερων απειλών και πρέπει να θεωρηθεί ως ιδιαίτερα σημαντική, αν όχι η σημαντικότερη.

Έχουμε γράψει στο παρελθόν για τη μεθοδολογία της προμελετημένης διάδοσης από την καπνοβιομηχανία, συγκεχυμένων και παραπλανητικών πληροφοριών, με στόχο την απόκρυψη των γεγονότων που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο και την υποβάθμιση της υγείας γενικότερα (βλ. ΧΝ 28/4/20). Στην παραπληροφόρηση όσον αφορά τη διατροφή οφείλεται εν πολλοίς η επιδημία παιδικής (και όχι μόνο) παχυσαρκίας. Και φυσικά όλη η παραφιλολογία κατά των εμβολιασμών, συχνά και από ανεύθυνους πολιτικούς, έχει οδηγήσει σε επιπλέον θανάτους από επιδημίες, ακόμη και την επανεμφάνιση εξαφανισμένων ασθενειών ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες (βλ. ιλαρά στις ΗΠΑ).

Μια κατηγορία απειλών που έχουν αποτελέσει αντικείμενο έντονης παραπληροφόρησης είναι και όσες συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και τη σχέση της με την χρήση ορυκτών καυσίμων. Η βιομηχανία πετρελαίου χρησιμοποίησε μεθόδους παρόμοιες με εκείνες της καπνοβιομηχανίας για να παραπληροφορήσει τον κόσμο έτσι που να διαδοθεί η άποψη ότι η κλιματική αλλαγή δεν συνδέεται με την άκριτη κατανάλωση ορυκτών καυσίμων (κάρβουνο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο – βλ. ΧΝ 9/1/24). Παρόλες τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) οι εταιρείες αυτές επεκτείνουν τα προγράμματα εξορύξεων, ακόμη και στην άμεση γειτονιά μας.

Με παραπληροφόρηση διάφοροι απατεώνες προσπαθούν τα ξεγελάσουν (ιδίως ηλικιωμένους) ανυποψίαστους πολίτες προκειμένου να τους αποσπάσουν χρήματα (βλ. ΧΝ 8/1/25). Είτε προσποιούμενοι τραυματισμό συγγενικών προσώπων, είτε εμφανιζόμενοι ως υπάλληλοι οργανισμών κοινής ωφελείας ή ακόμη και ως μέλη των σωμάτων ασφαλείας.

Τέλος, η παραπληροφόρηση πρωταγωνιστεί στον ανταγωνισμό μεταξύ μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ινδία) αλλά και μεταξύ κρατών με διασυνοριακές διαφορές ιδίως στις περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων (π.χ. Παλαιστίνη και Ουκρανία). Το διαδίκτυο είναι γεμάτο με σχετικές «ψευδείς ειδήσεις» που συχνά περιλαμβάνουν και ψευδή βίντεο (κατασκευασμένα με σύγχρονα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης) στα οποία εμφανίζονται γνωστές προσωπικότητες να λένε πράγματα που δεν έχουν πει ποτέ στ’ αλήθεια …

Ευτυχώς υπάρχουν οργανισμοί, οι οποίοι διερευνούν και καταρρίπτουν τις ψευδείς ειδήσεις και γενικά την παραπληροφόρηση ελέγχοντας τις εξονυχιστικά (π.χ. ΕλληνικάHoaxes, EU Disinfo Lab και Snopes). Όμως για να μην πέσει κανείς θύμα θα πρέπει να αναπτύξει κριτική σκέψη και να την εξασκεί σε κάθε ευκαιρία. Για να προφυλάσσεται από κάθε απειλή και να μην πέφτει θύμα του οποιουδήποτε …

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στην εποχή Τράμπ

Την Τετάρτη 22 Ιανουαρίου 2025 ο καλός δημοσιογράφος Λευτέρης Κουρκουλός είχε την ευγενή καλωσύνη να με προσκαλέσει στο βραδυνό δελτίο ειδήσεων της Νέας Τηλεόρασης (ΝΕΑ TV) να μιλήσω για την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη λαίλαπα Τραμπ.

Δείτε το απόσπασμα του δελτίου ειδήσεων

Επειδή ο χρόνος ήταν περιορισμένος για ένα τόσο σοβαρό θέμα, συνεχίσαμε την συζήτηση την Παρασκευή 24 Ιανουαρίου στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του Γαύδος FM 88,8 «Πλήρες πρωινό» με την Ευαγγελία Ξηρουχάκη και τον Λευτέρη Κουρκουλό.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής

Περισσότερες πληροφορίες

• Η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε το βραβείο Νόμπελ ειρήνης το 2012.
• Το αφιέρωμα της εφημερίδας Χανιώτικα Νέα με τίτλο «Για την Ευρώπη των λαών» με αφορμή τις Ευρωεκλογές του 2024.
• Οι εκθέσεις 
• Μάριο Ντράγκι «Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»,
• Ενρίκο Λέττα «Πολύ περισσότερο από μια αγορά» και 
• Σαούλι Νίινιστο «Ασφαλέστεροι Μαζί - Ενίσχυση της πολιτικής και στρατιωτικής προετοιμασίας και ετοιμότητας».
• Οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029.
• Η οργάνωση Worldskills που οργανώνει τους Παγκόσμιους Αγωνες Δεξιοτήτων.
• Η EU Disinfo Lab που συμβάλλει στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης. 

Σημείωση: Κάπου στην ραδιοφωνική εκπομπή ανέφερα ότι κατ' αντιδιαστολή με την ΕΕ ο νέος πρόεδρος «&$#μ%! και δέρνει» το οποίο (πολύ σωστά για λόγους ΕΣΡ) κόπηκε στο μονταζ ...

Ευχές και αναστοχασμοί για το 2025

Αγαπητοί φίλοι δεχτείτε τις Καλύτερες Ευχές μου για το 2025, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Οικογενειακή Ευτυχία!

Είναι ωστόσο τραγικά ειρωνικό από τη μια να ευχόμαστε Υγεία κι από την άλλη να μην εγκαταλείπουμε μερικές εξόχως βλαβερές συνήθειες. Όπως το κάπνισμα, την κακή διατροφή, την υπερβολική ταχύτητα. Από τη μια να ευχόμαστε Αγάπη και Ειρήνη κι από την άλλη να υποστηρίζουμε, συχνά και με φανατισμό, κράτη, οργανώσεις και ηγέτες που ξεκινούν πολέμους, οργανώνουν τρομοκρατικές επιθέσεις και σκοτώνουν ανυπεράσπιστους αμάχους ακόμη και παιδιά.

Το 2025, έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνές Έτος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Διεθνές Έτος Συνεταιρισμών, Διεθνές Έτος Προστασίας των Παγετώνων και τέλος (όσο κι αν φαίνεται τραγικά ειρωνικό έως απαράδεκτο) ως Διεθνές Έτος Ειρήνης και Εμπιστοσύνης. Θα είναι άραγε έτος Ειρήνης ή έτος ενός νέου Αρμαγεδδώνα; Και πώς θα μιλούμε για εμπιστοσύνη όταν, με όσα συμβαίνουν στο χώρο των Δικτύων Κοινωνικής Δικτύωσης, «σε λίγο καιρό κανείς δεν θα πιστεύει κανέναν»! Ταυτόχρονα, είναι σίγουρο πως το 2025 θα έχει και κάποια ακραία καιρικά φαινόμενα (ξηρασίες, κύματα καύσωνα, πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές) που θα επιτείνουν την εξελισσόμενη κλιματική κρίση.

Σας εύχομαι λοιπόν, αν δεν μπορείτε να κάνετε κάτι για να αποτρέψετε τα επερχόμενα δεινά, τουλάχιστον να πάρετε κάποια μέτρα για να προφυλαχθείτε από αυτά, ή να περιορίσετε τις επιπτώσεις τους σε εσάς και στους αγαπημένους σας.

Μερικές ακόμη επίκαιρες σκέψεις

Οι διδαχές της Ιστορίας, η ΔΕΥΑΧ και οι βόθροι, η καθημερινότητα εν μέσω κλιματικής κρίσης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Σεπτεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-498)

Τί μας διδάσκει η Ιστορία. Τα μαθαίναμε στο σχολείο αλλά δεν ξέρω πόσοι και πόσες τα συγκράτησαν. Μετά την ήττα των Βυζαντινών στο Μαντζικέρτ (1071) άρχισε η παρακμή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι συνεχείς εμφύλιες διαμάχες οδήγησαν σε οικονομική και στρατιωτική κατάρρευση. Ταυτόχρονα, λόγω υποτίμησης του νομίσματος η βαριά φορολογία εξαθλίωσε τις λαϊκές τάξεις με αποτέλεσμα επαναστάσεις λαού και μεσαίας τάξης κατά των ευγενών.

Σταδιακά, οι αυτοκράτορες πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204), αλλά και μέχρι την ανακατάληψη της Πόλης (1261) και μετά, χρησιμοποιούσαν όλο και περισσότερο μισθοφόρους κατά των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών τους. Πολλοί από αυτούς ήταν Τούρκοι (Σελτζούκοι, Οθωμανοί κ.ά.) αλλά και Λατίνοι (π.χ. Καταλανοί) και Σκανδιναβοί (Βαράγγοι). Έτσι ενισχύθηκαν οι Οθωμανοί, οι οποίοι αφού κατέλαβαν σιγά-σιγά τη Μικρά Ασία έβαλαν στόχο την κατάληψη της Πόλης (1453) και την εξάπλωση προς Δυσμάς.

Η μετατροπή της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη, η οποία επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της προς κάθε κατεύθυνση, εξοπλιζόμενη ταυτόχρονα με σύγχρονα οπλικά συστήματα, δεν προμηνύει τίποτα καλό. Ιδίως, όταν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό του τουρκικού έθνους ήταν πάντα η κατάκτηση πλουσιότερων λαών και εδαφών.

Περί βόθρων. Ένα από τα έωλα επιχειρήματα της ΔΕΥΑΧ, προς υποστήριξη των έργων του αντλιοστασίου λυμάτων στην Παχιά Άμμο στο Σταυρό, είναι ότι τα έργα κατασκευής είναι απαραίτητα επειδή στην περιοχή υπάρχουν «χιλιάδες» βόθροι, των οποίων τα παράγωγα καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα, στα ρέματα και στη θάλασσα της περιοχής. Ουδέν ψευδέστερο! Πρώτον, επειδή στον Σταυρό ΔΕΝ υπάρχουν χιλιάδες σπίτια.

Δεύτερον, επειδή, η ακτή της Παχιάς Άμμου είναι ενταγμένη στο Μητρώο ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης με κωδικό ELBW139325169101 και οι αναλύσεις των δειγμάτων της περιοχής αποδεικνύουν διαχρονικά ότι τα ύδατα είναι εξαιρετικής ποιότητας. Και τρίτον, επειδή, η νομοθεσία προβλέπει ότι σε περίπτωση απουσίας δικτύου αποχέτευσης, οι μεμονωμένες κατοικίες πρέπει να έχουν στεγανό ή σηπτικό βόθρο.

Στεγανός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή, οποία αδειάζει περιοδικά με βυτίο εκκένωσης (βοθρατζίδικο). Σηπτικός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή στην οποία συγκεντρώνονται τα λύματα, όπου και υπόκεινται ζύμωση, ώστε να στερεά να μετατραπούν σε υγρά. Αυτή η μετατροπή γίνεται με ειδικούς μικροοργανισμούς που είτε αναπτύσσονται στα λύματα, είτε προστίθενται περιοδικά όταν καταστρέφονται από αντιβιοτικά, αντισηπτικά, καυστικά και απολυμαντικά προϊόντα καθαρισμού.

Τα παραγόμενα υγρά μεταφέρονται στη συνεχεία, με υπερχείλιση, σε έναν δεύτερο απλό απορροφητικό βόθρο, ο οποίος δεν παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο για τον υδροφόρο ορίζοντα υπό ορισμένες προϋποθέσεις (ελάχιστη απόσταση 2m από τα θεμέλια, 15m από υδραγωγεία και 30m από φρέατα ή πηγές νερού ή τη θάλασσα). Όλα αυτά βέβαια εφόσον η οικοδομική άδεια τα προσδιορίζει σαφώς και υπάρχει κάποιος περιοδικός έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές (π.χ. πολεοδομία, ΔΕΥΑΧ).

Όμως, όταν σε κάποια περιοχή σχεδιάζονται μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη αποχετευτικού δικτύου και αντλιοστασίων προώθησης των λυμάτων στον υπερφορτωμένο βιολογικό καθαρισμό στο Κουμπελή. Για να εξυπηρετηθούν τα όποια επενδυτικά συμφέροντα …

Κλιματική κρίση και καθημερινότητα. Μήπως σας φαίνεται πιο ζεστή η θάλασσα τελευταία; Δεν έχετε παραισθήσεις. Πράγματι, σύμφωνα με τα δεδομένα από τον Κοπέρνικο, το Ευρωενωσιακό δορυφορικό σύστημα παρατήρησης της Γης, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας για τη Μεσόγειο στις 16 Αυγούστου 2024 κυμαινόταν κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 – έφθανε δηλαδή στους 28,5 βαθμούς.

Παράλληλα, σε πρόσφατο άρθρο ομάδας επιστημόνων αναλύθηκαν οι θετικές επιπτώσεις της σημαντικής συμβολής της πράσινης τεχνολογίας στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε παγκόσμιο επίπεδο. Με βάση τα σενάρια για την εξέλιξη του κλίματος, και παρά τις επιτευχθείσες προόδους, η ομάδα συμπέρανε η πιθανότητα να περιοριστεί η θέρμανση του πλανήτη κάτω του 1,6 βαθμού είναι μόλις 50%.

Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν αναλύοντας δεκάδες δυνητικά σενάρια, συνεκτιμώντας τεχνολογικές προόδους αλλά και τη δυνατότητα εφαρμογής κλιματικών πολιτικών σε διάφορες περιοχές της γης. Δυστυχώς, πολλές κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να εφαρμόσουν πολιτικές που θα εξασφάλιζαν τον περιορισμό της υπέρβασης της μέσης θερμοκρασίας. Κι αυτό γιατί αντιμετωπίζουν εμπόδια όπως έλλειψη επαρκών υποδομών ή αναποτελεσματικές γραφειοκρατίες, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Η μελέτη αναφέρει ότι «ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για την πιθανότητα να ξεπεραστεί το όριο του 1,5 βαθμού κατά τουλάχιστον ένα και πιθανότατα πολλά δέκατα του βαθμού, ακόμη και στο πλαίσιο των πιο φιλόδοξων στόχων». Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος που τέθηκε το 2015 με τη Συμφωνία του Παρισιού ήταν ο περιορισμός της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω του 1,5 βαθμού ή «πολύ κάτω των 2 βαθμών» σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα.

Τι σημαίνουν αυτά για τους απλούς πολίτες; Σας αφήνω να φανταστείτε τη συνέχεια, ο καθένας στον τομέα του και με βάση τις μέχρι σήμερα εμπειρίες σας.

9 Μαΐου – Η Ημέρα της Ευρώπης

Η ιστορία, η λειτουργία και οι αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένουν μέχρι σήμερα άγνωστες στους πολίτες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαΐου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-481)

Σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα, 9 Μαΐου, γιορτάζουμε την Ημέρα της Ευρώπης. Αυτή τη μέρα το 1950, ο τότε Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν, διάβασε την περίφημη Διακήρυξη του με την οποία πρότεινε – σε συνεννόηση με τη Γερμανία – τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα. «Η Ευρώπη δεν θα δημιουργηθεί διά μιας ούτε βάσει ενός μοναδικού σχεδίου. Θα οικοδομηθεί μέσα από απτά επιτεύγματα, που πρώτα θα δημιουργήσουν μια πραγματική αλληλεγγύη».

Με τη Διακήρυξη προτάθηκε «να τεθεί το σύνολο της γαλλογερμανικής παραγωγής άνθρακα και χάλυβα υπό μια κοινή Ανώτατη Αρχή της οποίας η οργάνωση θα δίνει δυνατότητα συμμετοχής και σε άλλες χώρες της Ευρώπης». Έτσι θα εξασφαλιζόταν η «εγκαθίδρυση κοινών βάσεων οικονομικής ανάπτυξης, πρώτο στάδιο μιας Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας» και θα άλλαζε το πεπρωμένο των Ευρωπαϊκών κρατών «που επί πολλά χρόνια αφιερώθηκαν στην κατασκευή όπλων για πολέμους των οποίων υπήρξαν πάντα τα πρώτα θύματα».

Ακολούθησαν η ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η δημιουργία της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς και οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες μετεξελίχθηκαν στη σημερινή διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών μελών. Με σειρά διαδοχικών Συνθηκών, (με τελευταία τη Συνθήκη προσχώρησης της Κροατίας το 2013), η Ένωση διευρύνθηκε, απέκτησε κοινό νόμισμα και πολλές νέες αρμοδιότητες ιδίως σε τομείς που ενδιαφέρουν άμεσα τους πολίτες (περιβάλλον, προστασία των καταναλωτών, απασχόληση, δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις, δημόσια υγεία, ελεύθερη διακίνηση).

Επιπλέον, παρ όλες τις συχνά πολύπλοκες διαδικασίες λήψης αποφάσεων, η Ένωση κατόρθωσε να αντιμετωπίσει μια σειρά από προβλήματα και κρίσεις όπως οι ανισότητες μεταξύ των περιφερειών, η χρηματοοικονομική κρίση, η τρομοκρατία και η πανδημία του κορωνοϊού. Παράλληλα, αγωνίζεται να περιορίσει την ενεργειακή της εξάρτηση, τη ρύπανση του περιβάλλοντος, την έλλειψη στρατηγικών πρώτων υλών και τέλος τις επιπτώσεις από περιφερειακούς πολέμους και από την έλλειψη κοινής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής.

Ευρωπαϊκή Ένωση, η άγνωστη. Μια ερώτηση που ακούμε συχνά στον δημόσιο διάλογο για διάφορα θέματα είναι «γιατί δεν κάνει τίποτα η Ευρώπη;;» ή «πού είναι η Ευρώπη να απαγορεύσει ή να τιμωρήσει;;». Η απάντηση είναι ότι, με βάση τις ισχύουσες Συνθήκες, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συγκεκριμένες αρμοδιότητες σε μερικούς μόνο τομείς πολιτικής, για τις οποίες οι αποφάσεις λαμβάνονται με συγκεκριμένες κάθε φορά διαδικασίες από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο).

Έτσι, ορισμένες διοικητικές αποφάσεις μπορούν να ληφθούν γρήγορα (π.χ. αποστολή βοήθειας σε περιοχές που έχουν πληγεί από καταστροφές) ή σχετικά γρήγορα (π.χ. πρόστιμα σε επιχειρήσεις όπως η Microsoft και η Google για αθέμιτο ανταγωνισμό λόγω δεσπόζουσας θέσης) ενώ οι νομοθετικές κυρίως αποφάσεις απαιτούν περισσότερο χρόνο λόγω διαβουλεύσεων (π.χ. στους τομείς της γεωργίας, του περιβάλλοντος, της προστασίας των καταναλωτών και των Μεταφορών κ.ά.) ή επειδή για να ληφθούν απαιτείται ομοφωνία από τα κράτη μέλη (π.χ. αποφάσεις σε θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και άμυνας).

Γενικά, η λήψη των αποφάσεων στηρίζεται σε έρευνες κάθε είδους και εκτεταμένες διαβουλεύσεις με εμπειρογνώμονες, κρατικούς λειτουργούς, εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, εθνικά κοινοβούλια και οργανισμούς. Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όλες οι συνεδριάσεις των επιτροπών και της ολομέλειας καθώς και τα προς συζήτηση έγγραφα είναι προσβάσιμα στο κοινό. Αν κάποιος θέλει να παρακολουθήσει κάποιο θέμα μπορεί να το κάνει εκ του σύνεγγυς αλλά πρέπει να αφιερώσει χρόνο και να γνωρίζει τις διαδικασίες και τα ηλεκτρονικά συστήματα όπου γίνονται οι σχετικές δημοσιεύσεις.

Δυστυχώς, παρόλο που σε ορισμένα μαθήματα στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο γίνεται αναφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν γίνονται συστηματικές παρουσιάσεις στους μαθητές για το τι είναι, πως λειτουργεί και πως εξελίχτηκε ιστορικά η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πως λαμβάνονται οι αποφάσεις και ποιες είναι οι πολιτικές οι οποίες επηρεάζουν την καθημερινότητα της νοικοκυράς, του αγρότη και του επιχειρηματία, του εργαζόμενου, του φοιτητή και του μαθητή.

Επιπλέον, οι απλοί πολίτες αγνοούν το γεγονός ότι υπάρχει δυνατότητα καταγγελίας σε περιπτώσεις παραβίασης της ενωσιακής νομοθεσίας, καταγγελία που μπορεί να οδηγήσει στην καταδίκη Κράτους Μέλους από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Γνωστό παράδειγμα για τα Χανιά αποτελεί η ιστορία της χωματερής του Κουρουπητού. Το αποτέλεσμα είναι οι πολίτες να έχουν μια παραμορφωμένη εικόνα της Ένωσης κι έτσι να πέφτουν συχνά θύματα προπαγάνδας από ορισμένους αντιευρωπαϊστές πολιτικούς που υποστηρίζουν θεωρίες, οι οποίες αν εφαρμοστούν θα οδηγήσουν τη χώρα μας στη χρεωκοπία και την έξοδο της από την Ένωση.

Οι πολίτες επίσης αγνοούν τη δυνατότητα υποβολής αναφοράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ή συλλογής υπογραφών (στο πλαίσιο μιας Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών) για να ζητήσουν από την Ένωση να νομοθετήσει για συγκεκριμένα ζητήματα με ευρωπαϊκή διάσταση. Αναφερθήκαμε τον περασμένο μήνα στην Πρωτοβουλία Πολιτών για ένα περιβάλλον Χωρίς Καπνό (βλ. ΧΝ 4/4/2023) ενώ πρόσφατα η Επιτροπή απάντησε θετικά στην Πρωτοβουλία με τίτλο «Σώστε τις μέλισσες και τους αγρότες! Ας οδεύσουμε προς μια γεωργία φιλική προς τις μέλισσες για ένα υγιές περιβάλλον», η οποία συγκέντρωσε πάνω από 1 εκατομμύριο υπογραφές.

Ας θυμηθούμε ότι το μεγαλύτερο επίτευγμα της Ένωσης είναι η εξασφάλιση της ειρήνης σε μια περιοχή που πλήρωσε βαρύ τίμημα από δύο Παγκόσμιους Πολέμους. Γι’ αυτό και το 2012 η Ένωση τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Παραφράζοντας τον πρώην Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Νταάγκ Χάμαχουελντ (Dag Hammarskjöld) μπορούμε να πούμε ότι «Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δημιουργήθηκε για να πάει την ανθρωπότητα στον παράδεισο, αλλά για να την σώσει από την κόλαση».

Κι ας ελπίσουμε ότι κάποτε η Ένωση θα συμπεριλάβει όλες τις χώρες της Ευρώπης βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικές και λιγότερο χρονοβόρες …

Η πολυγλωσσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης 

Η ενωσιακή νομοθεσία είναι άμεσα δεσμευτική και πρέπει να είναι κατανοητή για όλους τους πολίτες και τις εθνικές αρχές. Γι’ αυτό και δημοσιεύεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες των κρατών μελών. Επιπλέον, στο στάδιο της κατάρτισης των νομοθετημάτων οι πολίτες πρέπει να έχουν πρόσβαση στις προτάσεις ώστε να υπάρχει διάλογος σε όλα τα επίπεδα – ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό. Τέλος, οι πολίτες των κρατών μελών δικαιούνται να επικοινωνούν με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στη γλώσσα τους. Κατά συνέπεια η πολυγλωσσία αποτελεί ζήτημα διαφάνειας και δημοκρατίας.

Έτσι, από την απαρχή της Ευρωπαϊκής ενοποίησης αποφασίστηκε ότι οι επίσημες γλώσσες όλων των κρατών μελών θα είναι επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Ωστόσο, για λόγους ελαχιστοποίησης του κόστους, οι εσωτερικές εργασίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής διεξάγονται στα Αγγλικά, τα Γαλλικά και τα Γερμανικά (τις επιλεγόμενες γλώσσες διαδικασίας). Η επικοινωνία όμως με τα άλλα όργανα της ΕΕ, με τα κράτη μέλη και με το κοινό γίνεται σε όλες τις γλώσσες.

Σήμερα, οι 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ ήταν οι εξής: Αγγλικά, Βουλγαρικά, Γαλλικά, Γερμανικά, Δανικά, Ελληνικά, Εσθονικά, Ιρλανδικά, Ισπανικά, Ιταλικά, Κροατικά, Λετονικά, Λιθουανικά, Μαλτέζικα, Ολλανδικά, Ουγγρικά, Πολωνικά, Πορτογαλικά, Ρουμανικά, Σλοβακικά, Σλοβένικα, Σουηδικά, Τσέχικα και Φινλανδικά.

Το διακύβευμα του πολέμου και τι μπορούμε να κάνουμε

Σφαίρες επιρροής ή δικαίωμα ελεύθερης επιλογής; Γιάλτα ή Ελσίνκι;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Απριλίου 2022 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-467)

Λίγη ιστορία. Από την αρχαιότητα την Ανατολή την χαρακτήριζαν αυταρχικά καθεστώτα. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, οι Πέρσες θεωρούσαν δικά τους την Ασία και τα βάρβαρα έθνη που την κατοικούσαν (Ιστορίαι, 1.4.4.). Με τον ίδιο τρόπο οι Ρώσοι φαίνεται πως ακόμη θεωρούν ότι τους ανήκουν δικαιωματικά μια σειρά από εθνότητες, που αποτελούσαν τμήματα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας και συστατικά μέρη της πάλαι ποτέ Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ).

Όμως, με τη διάλυση της ΕΣΣΔ το 1991, τα περισσότερα από τα έθνη αυτά που είχαν υποφέρει επί αιώνες τα πάνδεινα από τους τσάρους και τους σοβιετικούς ανεξαρτητοποιήθηκαν. Στα δυτικά, τρία από τα νέα ανεξάρτητα κράτη (Λετονία, Λιθουανία, Εσθονία) αντικατέστησαν τα προηγούμενα αυταρχικά κομμουνιστικά τους καθεστώτα με φιλελεύθερες δημοκρατίες και εντάχθηκαν σε δυτικής επιρροής σχηματισμούς (ΝΑΤΟ και Ευρωπαϊκή Ένωση).

Ακολούθησαν έτσι το παράδειγμα και άλλων κρατών (Πολωνία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Ουγγαρία, Τσεχία, Σλοβακία), τα οποία μέσω του Συμφώνου της Βαρσοβίας ανήκαν στην σφαίρα επιρροής της ΕΣΣΔ. Σε αντίθεση με κάποια νέα κράτη που έμειναν στην σφαίρα επιρροής της Ρωσίας (Λευκορωσία, Μολδαβία), στην Ουκρανία ξεκίνησε το 2013, με την εξέγερση στην Ευρωπλατεία (Euromaidan), μια πορεία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που προκάλεσε την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία, την οποία και στη συνέχεια προσάρτησε.

Ακολούθησαν σειρά από φιλορωσικές και αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην περιοχή του Ντονμπάς που εξελίχτηκαν σε ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των αποσχιστικών δυνάμεων, οι οποίες προχώρησαν στην ανεξαρτητοποίησή τους από την Ουκρανία και στην δημιουργία δύο Λαϊκών Δημοκρατιών (Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ). Παρά τις συμφωνίες του Μινσκ (το 2015) για κατάπαυση του πυρός και ειρηνική διευθέτηση του ζητήματος, οι εχθροπραξίες με συμμετοχή και Ρώσων συνεχίστηκαν.

Στις εκλογές του 2019 οι Ουκρανοί εξέλεξαν ως πρόεδρο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι που είχε υποσχεθεί προεκλογικά την προσχώρηση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ. Το 2022 η Ρωσία αναγνώρισε τις φιλορωσικές κυβερνήσεις που είχαν εκλεγεί στις δύο Λαϊκές Δημοκρατίες στην περιοχή του Ντονμπάς και με διάφορα προσχήματα προχώρησε στην εισβολή της Ουκρανίας.

Τι διακυβεύεται στην Ουκρανία. Στην Ουκρανία αντιπαρατίθενται δύο φιλοσοφίες όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να λειτουργούν οι διεθνείς σχέσεις. Εκείνη της Γιάλτας με εκείνη της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. Το 1945 στην Γιάλτα οι Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ χώρισαν την Ευρώπη σε «σφαίρες επιρροής» – με την Ανατολική Ευρώπη στην ΕΣΣΔ και την Δυτική στην υπερατλαντική συμμαχία η οποία ξεκίνησε την ανασυγκρότηση των δημοκρατιών της Ευρώπης.

Αντίθετα, η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, με την οποία δημιουργήθηκε η Διάσκεψη για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΔΑΣΕ που μετατράπηκε σε Οργανισμό - ΟΑΣΕ), περιγράφει μιάν Ευρώπη ανεξάρτητων, κυρίαρχων κρατών κάθε ένα από τα οποία μπορεί να επιλέξει ελεύθερα τις συμμαχίες του. Στην εν λόγω πράξη του 1975 προβλέπεται ότι τα συμμετέχοντα κράτη «έχουν το δικαίωμα να ανήκουν ή να μην ανήκουν σε διεθνείς οργανισμούς, να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε διμερείς και πολυμερείς συνθήκες συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να αποτελούν ή να μην αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη σε συνθήκες συμμαχιών· έχουν επίσης το δικαίωμα σε ουδετερότητα».

Με λίγα λόγια οι Ουκρανοί αγωνίζονται για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και την ελευθερία επιλογής όπως αγωνίστηκαν οι Σπαρτιάτες στις Θερμοπύλες, αλλά και οι Αθηναίοι στο Μαραθώνα και στη Σαλαμίνα. Αντίθετα, οι Ρώσοι, ως νέοι Πέρσες θέλουν να επιβάλουν μια νέα Γιάλτα σκοτώνοντας την ανεξαρτησία της Ουκρανίας, θέτοντάς την υπό την ηγεμονία τους και (με βάση δηλώσεις αξιωματούχων) αναβιώνοντας ένα μέρος τουλάχιστον της απολεσθείσας αυτοκρατορίας τους.

Κι αυτό γιατί, στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι δεν έχουν αναπτύξει τη δική τους εθνική συνείδηση όπως οι άλλες εθνότητες της πρώην ΕΣΣΔ, αλλά οι ηγέτες τους θεωρούν πως ως διάδοχοι της Τσαρικής Αυτοκρατορίας και της ΕΣΣΔ έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν τις τύχες των λαών που τις περιβάλλουν όπως έκαναν επί αιώνες. Μάλιστα ορισμένες ακραίες εθνικιστικές ομάδες στη Ρωσία ονειρεύονται την εγκαθίδρυση μιας 5ης Αυτοκρατορίας από έναν 5ο Στάλιν (μετά τους Άγιο Βλαδίμηρο τον Μέγα, Ιβάν τον Τρομερό, Μέγα Πέτρο και τον Ιωσήφ Στάλιν). Αυτός ο Μεσσίας, θα αποκαταστήσει, κατά τα λεγόμενά τους, το ιδανικό κομμουνιστικό καθεστώς που ονειρεύτηκαν, αλλά δεν κατόρθωσαν να υλοποιήσουν οι σοβιετικοί ...

Η Ρωσική ηγεσία, θεωρώντας μάλιστα πως είναι διάδοχος των παραπάνω καθεστώτων δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει όλη τη μεθοδολογία των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) για να διασπείρει άφθονη παραπληροφόρηση και προπαγάνδα αλλά και να απαλλάσσεται από ενοχλητικούς αντιπάλους με δηλητηριάσεις και μακροχρόνιες φυλακίσεις. Παράλληλα, επειδή υπάρχει παράδοση στις φρικαλεότητες κατά των αντιπάλων, δεν διστάζει σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις να φανερώνει όλη της τη σκληρότητα, ακόμη και κατά των αμάχων …

Το καλοκαίρι του 1905 είχε γνωρίσει και η Κρήτη την ρωσική τρομοκρατία που ασκήθηκε στο Ρέθυμνο κατά των επαναστατών του Θερίσου. Κι όλοι γνωρίζουν ότι δεν διστάζει να εφαρμόσει πολιτική καμένης γης, ακόμη κι αν πρόκειται για τη δική της – έτσι νίκησε τον Ναπολέοντα και τον Χίτλερ … Δυστυχώς, σήμερα διαθέτει και πυρηνικό οπλοστάσιο …

Πώς μπορούμε να αντιδράσουμε. «Το πρώτο θύμα του πολέμου είναι η αλήθεια, μάλιστα το μεγαλύτερο ψέμα είναι ότι ο πόλεμος γίνεται για την προστασία των γυναικών και των κατοικιών» είπε σε ένα εκπαιδευτικό συνέδριο το 1915 η Ήθελ Άνανκιν Σνόουντεν, βρετανίδα σοσιαλίστρια, ακτιβίστρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων και φεμινίστρια πολιτικός. Κατ’ αρχήν λοιπόν δεν πιστεύουμε την προπαγάνδα, ιδίως του επιτιθέμενου όταν μάλιστα επικαλείται έωλα ιστορικά δικαιώματα και ανεδαφικές προφάσεις περί υποτιθέμενων απειλών.

Είναι προφανές ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, με πρωτοπόρο τη Γερμανία, έχει αναπτύξει τεράστια εξάρτηση από τους ενεργειακούς πόρους της Ρωσίας, ιδίως από το φυσικό αέριο. Η Ελλάδα θα πρέπει να αναπτύξει το ταχύτερο τους δικούς της ενεργειακούς πόρους (ανανεώσιμες πηγές, υδρογονάνθρακες) και αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να περιοριστούν οι αδικαιολόγητες εναντιώσεις σε κάθε σχετική προσπάθεια με ταυτόχρονη ενίσχυση της εξοικονόμησης ενέργειας.

Μια από τις επιπτώσεις του πολέμου είναι και η επαπειλούμενη επισιτιστική κρίση. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είχε από το 1957 ως στόχο «να εξασφαλίζει τον εφοδιασμό» και «να διασφαλίζει λογικές τιμές κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές». Κι αυτό για να μη ζήσει ξανά η Ευρώπη την επισιτιστική κρίση που γνώρισε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά. Ωστόσο, φαίνεται πως οι στόχοι αυτοί δεν επιτυγχάνονται. Γι’ αυτό και παράλληλα με την όποια δημιουργία αποθεμάτων τροφίμων, ας αρχίσουμε την καλλιέργεια λαχανόκηπων της κρίσης, ή ακόμη και την εκτροφή οικόσιτων ζώων (κότες, αιγοπρόβατα, κουνέλια).

Είναι σίγουρο πως στο τέλος η ελευθερία και η δημοκρατία θα νικήσουν, όπως συνήθως γίνεται από την εποχή των Περσικών Πολέμων. Όμως εντωμεταξύ θα πρέπει όλοι να αγωνιστούμε προς αυτή την κατεύθυνση έχοντας επίγνωση του διακυβεύματος … Ακόμη και υπό την απειλή καμένης Γης.

Πάντα κι όπου σ' αντικρίζω …

… με λαχτάρα σταματώ και περήφανα δακρύζω, ταπεινά σε χαιρετώ!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Οκτωβρίου 2014 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-174)

Ναι, αυτό το παιδικό ποίημα για τη σημαία του Ιωάννη Πολέμη είναι στη σκέψη μου τον τελευταίο καιρό. Το μαθαίναμε στο σχολείο και το επαναλαμβάναμε στις εθνικές γιορτές. 25η Μαρτίου και 28η Οκτωβρίου. Μαθαίναμε κι άλλα πατριωτικά ποιήματα. Μάλιστα, ο δάσκαλός μας, που στην Αλβανία είχε χάσει το πόδι του και κυκλοφορούσε με ξύλινο πόδι και μπαστούνι, μου ανέθετε κάθε χρόνο να απαγγείλω ένα ποίημα κατά την κατάθεση του παραδοσιακού στεφάνου στο ηρώο των πεσόντων.

«Μα», θα με ρωτήσετε, «τι σχέση έχει με την προστασία του πολίτη ένα παιδικό ποίημα για τη σημαία;» Νομίζω πως έχει και πολύ μάλιστα. Η σημαία συμβολίζει την πατρίδα μας. Όταν οι διεθνείς μας παίζουν ποδόσφαιρο ή μπάσκετ είναι ραμμένη στις μπλούζες τους. Όταν οι αθλητές μας νικήσουν σε αγώνες δρόμου, στο άλμα, στο κολύμπι, η σημαία μας κυματίζει ενώ ακούγεται ο εθνικός μας ύμνος.

Κάθε πρωί που πηγαίνω στη δουλειά, τη βλέπω να κυματίζει όταν περνώ μπροστά από το Προεδρικό Μέγαρο. Και στα κτήρια που στεγάζουν υπουργεία και υπηρεσίες. Στο σχολείο αλλά και στους προσκόπους κάναμε έπαρση σημαίας πριν από κάθε εκδήλωση. Χωρίς να ακουμπήσει κάτω. Να την ατενίσουμε σε στάση προσοχής. Και μετά την υποστολή, η σημαία έπρεπε να διπλωθεί με σεβασμό.

Θυμάμαι, μια φορά που ήμουν τιμητικό άγημα στην υποστολή της σημαίας σε ένα τζαμπορέτο ενωμοταρχών στο όρος Πατέρας. Τη στιγμή που ψέλναμε τον εθνικό ύμνο και κατέβαινε σιγά-σιγά η σημαία, άρχισε να με τριγυρίζει μια τεράστια άγρια σφήκα. Ένας μπούμπουρας. Μ’ έσωσε η υποχρεωτική ακινησία της στιγμής. Ο σεβασμός στη σημαία. Κι από τότε δεν φοβάμαι ούτε σφήκες, ούτε μέλισσες, ούτε μπούμπουρες. Περιμένω ακίνητος να με μυρίσουν. Και ν’ αποφασίσουν ότι δεν τους ενδιαφέρω …

Θυμάμαι ακόμη πόσο περήφανοι είμαστε σημαιοφόρος και τιμητική φρουρά όταν συμμετείχαμε στις παρελάσεις στις εθνικές γιορτές. Φορούσα θυμάμαι κανονική φουστανέλα, με τις εκατοντάδες λωρίδες που την έκαναν πεντάβαρη. Δεν ήξερα τότε ότι την είχε φορέσει ο παππούς μου στους βαλκανικούς πολέμους. Κι ένας προπάππος στην Ελληνική Επανάσταση. Όμως ένοιωθα περήφανος που συνόδευα τη σημαία για την οποία είχαν δώσει τη ζωή τους τόσοι και τόσοι ήρωες.

Για την οποία, όπως προείπα, είχε μείνει και χωρίς πόδι στο μέτωπο της Αλβανίας ο δάσκαλός μας. Ο μακαρίτης ο Παναγιώτης ο Θεοδωρόπουλος, έφεδρος ανθυπολοχαγός το 1940 είχε χάσει το πόδι του από τα κρυοπαγήματα στον πόλεμο. Όπως στην Αλβανία είχε πολεμήσει κι ο μακαρίτης ο πεθερός μου, ο Μανώλης Ι. Σταγάκης. Που τραυματίστηκε από θραύσμα οβίδας και δεν σκοτώθηκε επειδή είχε διπλώσει σωστά την κουβέρτα και τα υπόλοιπα πράγματά του στο σακίδιο του. Ως περήφανος κρητικός μάλιστα δεν καταδέχτηκε ποτέ να ζητήσει την αναπηρική σύνταξη που δικαιούνταν από την πολιτεία. Γιατί δεν τον απασχολούσε τι θα έκανε η πατρίδα γι’ αυτόν αλλά τι θα έκανε αυτός για την πατρίδα.

Ένα σύμβολο είναι η σημαία. Ένα γαλάζιο πανάκι. Που ανυψώνεται και φτάνει δοξασμένο στο αιθέρα! Ένα σύμβολο που ταυτίζεται με την πατρίδα, με την ιστορία του τόπου, με τις προσδοκίες για το μέλλον. Γι’ αυτό και όση χαρά νοιώθω κάθε φορά που βλέπω μια σωστή, καθαρή, όμορφη σημαία άλλη τόση λύπη νοιώθω όταν την βλέπω κουρελιασμένη, σκισμένη, βρομισμένη.

Και φαίνεται ότι πολλοί πατριώτες δεν νοιάζονται για τις σκισμένες σημαίες που ανεμίζουν κουρελιασμένες πάνω από σπίτια και μαγαζιά. Πάνω από καφενεία και χώρους συνάντησης. Μερικές φορές και σε δημόσια κτήρια … Προσωπικά πιστεύω ότι όποιοι από άγνοια, από αμέλεια, από αδιαφορία αφήνουν να κυματίζει μια κουρελιασμένη σημαία στο σπίτι ή στο μαγαζί τους συμβάλλουν χωρίς ίσως να το καταλαβαίνουν στην κατάπτωση του ηθικού της πατρίδας.

Γιατί, αν θέλουμε την Ελλάδα να ξεφύγει από την σημερινή κρίση, θα πρέπει να βάλουμε πάνω από τα προσωπικά μας μικροσυμφέροντα το συμφέρον της χώρας. Όπως το έβαλαν άλλοι λαοί σε περιόδους δυσκολίας και δυστυχίας. Όπως το έκαναν και πολλοί συμπολίτες μας σε άλλες εποχές όταν προσέφεραν εθελοντική εργασία για να ανοίξουν δρόμους στα χωριά τους. Για να κτίσουν σχολεία και εκκλησίες. Για να επισκευάσουν βρύσες και άλλα έργα υποδομής. Τις εποχές που οι πατριώτες σκεπτόταν τι μπορούν να κάνουν αυτοί για την πατρίδα τους κι όχι τι μπορεί να κάνει η πατρίδα τους γι’ αυτούς.

Αλλά είναι και κάτι ακόμη που μου έχει κάνει εντύπωση. Σε όσες χώρες έχω πάει, πουθενά δεν έχω συναντήσει σχισμένες σημαίες σε ιδιωτικά κτήρια. Η σημαία αναρτάται μόνο σε δημόσια κτήρια και στα ιδιωτικά σε εθνικές εορτές ή σε άλλες επίσημες εκδηλώσεις. Δεν προσφέρεται για φτηνή επίδειξη πατριωτισμού. Και το κυριότερο, δεν είναι ποτέ σκισμένη. Ποτέ κουρελιασμένη. Πάντα καθαρή και σωστή. Θυμάμαι, στην Τουρκία, όταν γυρίζαμε σε χωριά και στην επαρχία. Σημαίες είχαν μόνο τα δημόσια κτήρια. Τα σχολεία. Οι υπηρεσίες. Ακόμη και μερικά μουσεία. Ποτέ τα μεμονωμένα σπίτια …

Και μη μου πείτε ότι η σημαία είναι απλώς ένα σύμβολο χωρίς αξία. Καθημερινά ακούμε για «συμβολικές» καταλήψεις δημόσιων χώρων ή γραφείων. Για «συμβολικές» διαμαρτυρίες. Για «συμβολικούς» αποκλεισμούς λιμανιών ή δρόμων. Άρα ως κοινωνία δεν έχουμε απαρνηθεί την σημασία των συμβόλων. Γιατί λοιπόν καταρρακώνουμε ένα σύμβολο που αντιπροσωπεύει την ίδια μας την πατρίδα; Την οποία έτσι φαίνεται να μην σεβόμαστε, όταν απαιτούμε να την σέβονται οι ξένοι – φίλοι κι εχθροί.

Μήπως θα έπρεπε να αρχίσουμε να δείχνουμε τον σεβασμό προς την πατρίδα μας σεβόμενοι, το σημαντικότερο εθνικό μας σύμβολο, τη σημαία μας; Για να προστατεύσουμε την Ελλάδα μας από τους κινδύνους που την απειλούν. Τη ρύπανση και τα σκουπίδια. Την κακογουστιά και την αγένεια προς τους ξένους. Την επικίνδυνη οδήγηση που θέτει σε κίνδυνο τις ζωές των συμπολιτών μας. Από τους κινδύνους που απειλούν τα παιδιά μας. Από την αδιαφορία μας που συχνά απειλεί τους γεροντότερους…

Μόνον έτσι θ’ αποκτήσουν ξανά νόημα τα τελευταία λόγια του ποιήματος. «Νἆσαι πάντα δοξασμένη, ὦ Σημαία γαλανή!»