10 Δεκεμβρίου 2019

Προστασία από πλημμύρες

Μερικά απλά μέτρα για να προστατευθούμε από τις πλημμύρες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Δεκεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-401)

Μάνδρα, Χανιά, Κινέτα, Ιόνια νησιά, Χαλκιδική … Οι καταστροφές από ακραία καιρικά φαινόμενα, από πλημμύρες και από τις προκαλούμενες κατολισθήσεις βρίσκονται όλο και συχνότερα στην επικαιρότητα. Μάλιστα, τα φαινόμενα αυτά θα πολλαπλασιάζονται και θα γίνονται εντονότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ας δούμε τι μέτρα μπορούμε να πάρουμε ΠΡΙΝ από τα φαινόμενα αυτά για να ελαχιστοποιήσουμε, όσο είναι δυνατόν, τις δυσμενείς τους επιπτώσεις και να προστατεύσουμε τη ζωή και την περιουσία μας.

Η τοποθεσία. Το νερό της βροχής ακολουθεί το νόμο της βαρύτητας και κινείται από τα ψηλά στα χαμηλά. Αν βρει διέξοδο μέσα από ρυάκια, ρέματα ή ποτάμια καταλήγει τελικά σε κάποια λίμνη ή στη θάλασσα. Αν ωστόσο η διαδρομή του είναι φραγμένη από σκουπίδια, μπάζα ή κατασκευές, το νερό έχει δύο δυνατότητες. Να πλημμυρίσει την περιοχή πριν από τα εμπόδια. Ή να τα παρασύρει σε χαμηλότερα επίπεδα.

Συνεπώς, η πρώτη μέριμνά μας θα πρέπει να είναι να μην βρεθούμε στον δρόμο του νερού. Είτε επειδή έχουμε κτίσει μέσα στην κοίτη κάποιου ρέματος ή ποταμού. Είτε επειδή κάποια γειτονική κοίτη είναι γεμάτη, με αποτέλεσμα το νερό να υπερχειλίσει και να «επιτεθεί» στο σπίτι μας, στο χωράφι μας, ή σε κάποιαν άλλη κατασκευή. Είτε τέλος γιατί δεν έχουμε φροντίσει η κατασκευή να είναι κάπως υπερυψωμένη σε περίπτωση που βρίσκεται σε πεδιάδα που απειλείται συχνά από πλημμύρες.

Αντιπλημμυρικά έργα. Δεν είναι δύσκολο να αξιολογήσουμε τον κίνδυνο πλημμύρας στην περιοχή μας. Μπορούμε να εκτιμήσουμε αν η περιουσία μας βρίσκεται σε κοίτη ποταμού ή κινδυνεύει δυνητικά από πλημμύρα. Μπορούμε να συλλέξουμε ιστορικά στοιχεία από τους παλαιότερους.

Και φυσικά μπορούμε να συμβουλευτούμε τους χάρτες που έχει καταρτίσει η Ειδική Γραμματεία Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τις περιοχές που κινδυνεύουν από πλημμύρες. Στις σχετικές ιστοσελίδες υπάρχουν και λεπτομερείς χάρτες των μέγιστων δυνητικών επιπτώσεων από πλημμύρα (δημοσιευμένοι από τον Ιανουάριο του 2017).

Σε επίπεδο γειτονιάς, οικισμού ή πόλης η ευθύνη για την αντιπλημμυρική προστασία ανήκει φυσικά στην τοπική αυτοδιοίκηση. Ωστόσο, στο δικό μας επίπεδο μπορούμε επίσης να κάνουμε πολλά. Κατ’ αρχάς χρήσιμο σε κάθε περίπτωση είναι να έχουμε ασφαλίσει το σπίτι μας κατά της πλημμύρας (μαζί με την ασφάλεια κατά της πυρκαγιάς).

Ας βεβαιωθούμε επίσης ότι τα φρεάτια έξω από το σπίτι μας δεν είναι φραγμένα και ότι οι υδρορροές λειτουργούν κανονικά. Αν ζούμε σε πλημμυροπαθή περιοχή φροντίζουμε ο ηλεκτρικός πίνακας και ο καυστήρας θέρμανσης να είναι υπερυψωμένοι για να μην πληγούν από το νερό. Φροντίζουμε να εγκαταστήσουμε βαλβίδες αντεπιστροφής στις αποχετεύσεις ώστε τα νερά να μην γυρίζουν πίσω.

Αν βρισκόμαστε στο τέρμα ενός ασφαλτοστρωμένου δρόμου φροντίζουμε να κατασκευάσουμε ένα αυλάκι με σχάρα πριν από την είσοδο του σπιτιού. Το οποίο να αποχετεύει τα νερά με τρόπο ώστε να μην πλημμυρίσουμε. Φυσικά φροντίζουμε να είναι πάντα καθαρό από φύλλα, κλαδιά, λάσπες και χώματα. Ανάλογα με τις συγκεκριμένη διαμόρφωση του σπιτιού ίσως αξίζει να προβλέψουμε και κάποια σακιά με άμμο ή άλλα τεχνητά «φράγματα» μπροστά από πόρτες και μπαλκονόπορτες …

Όταν έλθει η πλημμύρα. Παρακολουθούμε τα δελτία καιρού σε ραδιόφωνο και τηλεόραση για να είμαστε προετοιμασμένοι … Εγκαταλείπουμε τα υπόγεια και μετακινούμεθα σε ασφαλές υψηλό σημείο. Περιορίζουμε στο ελάχιστο τις μετακινήσεις μας. Αν υποχρεωθούμε να μετακινηθούμε, αποφεύγουμε να διασχίζουμε χείμαρρους πεζοί ή με αυτοκίνητο. Αν ακινητοποιηθεί το αυτοκίνητό μας το εγκαταλείπουμε και ανεβαίνουμε σε υψηλότερο σημείο.

Να θυμηθούμε ότι νερό ύψους 15 πόντων ακουμπά στο κάτω μέρος των περισσότερων αυτοκινήτων με αποτέλεσμα να υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε τον έλεγχο ή να σβήσει η μηχανή. Αν βαδίσουμε σε κινούμενο νερό ύψους 15 πόντων κινδυνεύουμε να παρασυρθούμε. Περπατούμε σε νερό που δεν κινείται χρησιμοποιώντας ένα ραβδί για να ελέγχουμε το βάθος του νερού μπροστά μας.

Όταν το νερό φτάσει στους 30 πόντους τα περισσότερα αυτοκίνητα αρχίζουν να επιπλέουν. Μισό μέτρο νερό θα παρασύρει τα περισσότερα αυτοκίνητα και τα μικρά φορτηγά. Δεν επιχειρούμε να διασχίσουμε πλημμυρισμένους δρόμους, πολύ περισσότερο που το οδόστρωμα μπορεί να έχει υποχωρήσει. Αποφεύγουμε επίσης τις «κονταρίδες» και δεν επιχειρούμε να οδηγήσουμε νύχτα αφού πολλά χαρακτηριστικά, ακόμη και γνώριμων περιοχών, ενδέχεται να έχουν μεταβληθεί.

Προσέχουμε να μην πλησιάζουμε ηλεκτροφόρα καλώδια και αποφεύγουμε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις. Τα νερά της πλημμύρας ενδέχεται επίσης να έχουν μολυνθεί από σκουπίδια, νεκρά ζώα ή και διάφορα αντικείμενα. Και φυσικά διευκολύνουμε με κάθε τρόπο το έργο των υπηρεσιών διάσωσης και ακολουθούμε τις οδηγίες των εντεταλμένων οργάνων διατήρησης της τάξης. Σε περίπτωση που πρέπει να εκκενώσουμε την περιοχή φροντίζουμε να ασφαλίσουμε το σπίτι μας, να κλείσουμε τους διακόπτες ρεύματος και νερού.

Μετά την πλημμύρα. Αν η περιοχή έχει εκκενωθεί, επιστρέφουμε στο σπίτι μόνο μετά από ειδοποίηση των αρχών, αποφεύγοντας τις περιοχές με ρέοντα ή και λιμνάζοντα νερά. Ελέγχουμε τοίχους, πόρτες, σκάλες και παράθυρα αλλά και τα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, αποχέτευσης και τις ηλεκτρικές συσκευές.

Τα νερά μπορεί να κρύβουν κοφτερά αντικείμενα ή ανωμαλίες του εδάφους γι' αυτό χρησιμοποιούμε γαλότσες και προχωρούμε προσεκτικά. Επισκευάζουμε κατά προτεραιότητα βόθρους και συστήματα αποχέτευσης που αποτελούν σημαντικές απειλές για την υγεία. Οι αρχές θα μας ενημερώσουν από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση αν το δίκτυο ύδρευσης έχει μολυνθεί.

Πλένουμε και απολυμαίνουμε κάθε τι που έχει βραχεί από την πλημμύρα – τα νερά της πλημμύρας μπορεί να είναι μολυσμένα από αποχετεύσεις ή χημικά. Τέλος, φροντίζουμε για την ασφάλεια μας και κάνουμε πρόγραμμα των εργασιών προβλέποντας τακτική ανάπαυση έτσι ώστε να αποφύγουμε την υπερκόπωση.

03 Δεκεμβρίου 2019

Προστασία από σεισμούς!

Λαμβάνουμε τα μέτρα μας πολύ ΠΡΙΝ κτυπήσει ο Εγκέλαδος …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Δεκεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-400)

Κουνηθήκαμε τις προάλλες, άλλοι λίγο κι άλλοι πολύ από τον σεισμό στα Αντικύθηρα. Παράλληλα, πολλές περιοχές της χώρας μας πλημμύρισαν, ενώ το περασμένο καλοκαίρι δεν έλλειψαν κι οι πυρκαγιές που απείλησαν κατοικημένες περιοχές. Στα επόμενα άρθρα θα αναφερθούμε στα μέτρα που πρέπει να παίρνουμε ΠΡΙΝ από τέτοιες καταστροφές, ελαχιστοποιώντας, όσο είναι δυνατόν, τις δυσμενείς τους επιπτώσεις ώστε να προστατεύουμε τη ζωή και την περιουσία μας.

Τι είναι ο σεισμός. Το έδαφος στο οποίο πατούμε δεν είναι σταθερό αλλά μετακινείται. Κι αυτό παρόλο που έχουμε την εντύπωση ότι τα βουνά μένουν στη θέση τους και οι πεδιάδες είναι αιώνιες. Στην πραγματικότητα, ο στερεός φλοιός της Γης αποτελείται από πλάκες που μετακινούνται επιπλέοντας πάνω στον ρευστό και καυτό γήινο πυρήνα. Για παράδειγμα, η Κρήτη μετακινείται προς την Αφρική με ταχύτητα τεσσεράμισι έως πέντε εκατοστόμετρα το χρόνο και προβλέπεται ότι θα ενωθεί μαζί της σε 5 με 6 εκατομμύρια χρόνια.

Οι «τεκτονικές», όπως τις λέμε, πλάκες είτε μετακινούνται οριζόντια είτε βυθίζονται η μια κάτω από την άλλη. Έτσι, νότια της Κρήτης η αφρικανική πλάκα καταβυθίζεται κάτω από την ευρασιατική. Όμως, αυτές οι μετατοπίσεις των πετρωμάτων προκαλούν συσσώρευση πίεσης. Αυτή όταν ξεπεράσει μια κρίσιμη τιμή φθάνει στο όριο θραύσης του πετρώματος, με αποτέλεσμα μια βίαιη ταλάντωση των πετρωμάτων και την απελευθέρωση της συσσωρευμένης ενέργειας με τη μορφή κυμάτων. Αυτό το φαινόμενο είναι ο σεισμός.

Αντισεισμικά κτήρια. Σε όλους τους σεισμούς παρατηρούμε ότι ορισμένα κτήρια καταστρέφονται πλήρως ή υφίστανται ζημιές ενώ άλλα μένουν αλώβητα. Είναι γνωστοί οι παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των κτηρίων όταν γίνεται σεισμός. Κατ’ αρχήν η ποιότητα του εδάφους. Οι οικοδομές που κτίζονται σε χαλαρά εδάφη (άμμο, φερτά υλικά, μπάζα) κινδυνεύουν ιδιαίτερα, αφού ο σεισμός «ρευστοποιεί» αυτά τα εδάφη. Με αποτέλεσμα οι οικοδομές να μην πατούν πιά σε στερεό έδαφος.

Σημαντικό ρόλο παίζει επίσης και η αντοχή του κτηρίου στις δυνάμεις από τα σεισμικά κύματα. Γι’ αυτό κατά τη μελέτη και την κατασκευή του κτηρίου θα πρέπει να έχει τηρηθεί πιστά ο αντισεισμικός κανονισμός. Ο οποίος με τη σειρά του στηρίζεται στα δεδομένα που συλλέγουν οι επιταχυνσιογράφοι, ειδικές συσκευές που μετρούν τις δυνάμεις οι οποίες αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια των σεισμών. Αν θέλουμε ισχυρότερη αντισεισμική προστασία θα πρέπει το δίκτυο των επιταχυνσιογράφων να είναι το ίδιο πυκνό, αν όχι πυκνότερο, με το δίκτυο των σεισμογράφων που καταγράφουν την ένταση των σεισμών.

Εκτός από τον αντισεισμικό κανονισμό, οι μηχανικοί έχουν στη διάθεσή τους και ένα καταπληκτικό αντισεισμικό εργαλείο. Το οπλισμένο σκυρόδεμα. Όμως, θα πρέπει τα σχέδια κατασκευής να εφαρμόζονται πιστότατα αφού κάθε απόκλιση από αυτά μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες σε περίπτωση σεισμού. Αν μειώσουμε τα σίδερα στον οπλισμό. Αν χρησιμοποιήσουμε μπετόν εκτός προδιαγραφών. Αν αλλάξουμε τα σχέδια χωρίς την έγκριση του μηχανικού (π.χ. αφαιρώντας κάποιες κολώνες, μετατοπίζοντας ένα φέροντα τοίχο, δημιουργώντας ένα άνοιγμα εκεί που δεν προβλέπεται) υπογράφουμε την καταστροφή της οικοδομής μας ακόμη και τον θάνατο ανθρώπων.

Σύμφωνα με τους πολιτικούς μηχανικούς, όσα κτήρια έχουν κατασκευαστεί με βάση τον αντισεισμικό κανονισμό του 1985 κινδυνεύουν λιγότερο από ζημιές σε περίπτωση σεισμού. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι σύγχρονες οικοδομές είναι ασφαλείς – υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι ο κανονισμός έχει εφαρμοστεί σωστά.

Για τις παλαιότερες οικοδομές μπορεί να γίνει ένας προσεισμικός έλεγχος από μηχανικό, ο οποίος θα υποδείξει ενισχύσεις και βελτιώσεις για την θωράκιση του κτηρίου. Σήμερα, υπάρχουν καταπληκτικά υλικά και μέθοδοι ενίσχυσης που μπορούν να εξασφαλίσουν βέλτιστη ασφάλεια ακόμη και σε οικοδομές που έχουν πληγεί από προηγούμενους σεισμούς.

Εσωτερική διακόσμηση. Ωστόσο, μπορεί το σπίτι ή το διαμέρισμα που μένουμε να έχει κατασκευαστεί σωστά αλλά εμείς να τραυματιστούμε σοβαρά αν δεν πάρουμε ορισμένα επιπλέον μέτρα. Τα οποία αφορούν τη διαμόρφωση της εσωτερικής διακόσμησης της κατοικίας μας. Κι αυτό επειδή ο σεισμός προκαλεί μετατοπίσεις επίπλων και άλλων αντικειμένων μέσα στο σπίτι.

Οι ντουλάπες, οι βιβλιοθήκες, τα φωτιστικά και οι πίνακες ζωγραφικής που δεν έχουν στερεωθεί καλά ίσως πέσουν και μας πλακώσουν. Αλλά και τα βαριά αντικείμενα (βιβλία, κύπελλα, αγαλματίδια, βάζα) θα πρέπει να τοποθετούνται χαμηλά για να μην μπορούν να μας τραυματίσουν πέφτοντας.

Μπορεί επίσης να πέσουν και οι σοβάδες από το ταβάνι και γι' αυτό οι κλασσικές οδηγίες προστασίας από τους σεισμούς προβλέπουν ότι πρέπει να καλυφθούμε μέχρι να τελειώσουν οι δονήσεις κάτω από ένα γερό τραπέζι, ένα θρανίο ή ακόμη και μέσα σε ένα ντουλάπι. Ένας πλήρης προσεισμικός έλεγχος του σπιτιού θα πρέπει να λάβει υπόψη και αυτόν τον παράγοντα και να προτείνει αντίστοιχα μέτρα ενίσχυσης.

Άλλα μέτρα. Πέρα από όλα τα παραπάνω μέτρα πρόληψης, χρήσιμη επίσης είναι και η ασφάλιση ασφάλεια της κατοικίας σας για την περίπτωση φυσικών καταστροφών που να περιλαμβάνουν και την περίπτωση του σεισμού. Γι’ αυτό θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον ασφαλιστή σας.

Τέλος, οι ιστοσελίδες του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ) περιέχουν πλούσιο υλικό σχετικά με τα μέτρα ετοιμότητας και αντιμετώπισης των σεισμών. Μπορείτε να καταστρώσετε ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης, να εντοπίσετε τον πλησιέστερο χώρο συγκέντρωσης και – γιατί όχι – να οργανώσετε μιάν οικογενειακή άσκηση προφύλαξης και εκκένωσης. Ώστε να είστε προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο!

Συμπερασματικά, αν δεν θέλετε να φοβάστε τους σεισμούς, φροντίστε να πάρετε μέτρα ΠΡΙΝ το σεισμό. Όταν κτίζετε το σπίτι σας, όταν το επιπλώνετε και όταν το διακοσμείτε. Αν μένετε σε παλιότερο σπίτι φροντίστε να το ενισχύσετε με βάση τα πορίσματα ενός σωστού προσεισμικού ελέγχου. Τέλος, ενημερωθείτε για τη συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσετε σε περίπτωση σεισμού με βάση τις οδηγίες των αρμόδιων αρχών.

Όσο μένουμε σε αυτό τον τόπο, πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τους σεισμούς, αφού στην Ελλάδα απελευθερώνεται η μισή από την σεισμική ενέργεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης …

26 Νοεμβρίου 2019

Οι ελλείψεις του αντικαπνιστικού

Η αστυνόμευση και η επιβολή προστίμων θα πρέπει να συνοδευτεί και από άλλα σημαντικά μέτρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-399)

Την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 19.11.2019) έγραφα για τη νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) αναφορικά με την εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου ότι «έχοντας ασχοληθεί τα τελευταία 2½ χρόνια με το θέμα, τολμώ να πω ότι πρόκειται για ένα σαφώς βελτιωμένο κείμενο σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση του 2010». Ωστόσο, με βάση λεπτομερέστερη ανάγνωση της ΚΥΑ, σε συνδυασμό με τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στις 20.11 για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καπνίσματος, οφείλω να διατυπώσω μερικές σοβαρές επιφυλάξεις.

Το προηγούμενο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012 και αριθμούσε 90 σελίδες με σαφείς στόχους, κοστολόγηση και πρόβλεψη για χρηματοδότηση. Είχε συνταχθεί από 18μελή επιστημονική επιτροπή και είχε συμπληρωθεί από σχόλια εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών. Οι πρόσφατες ανακοινώσεις Πρωθυπουργού και του Υπουργού Υγείας δεν συνοδεύονται από κάποιο δημοσιευμένο κείμενο ούτε φυσικά από προϋπολογισμό υλοποίησης …

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις, το νέο σχέδιο δράσης περιλαμβάνει τέσσερεις άξονες. Ο πρώτος, προβλέπει ολοκληρωμένες παρεμβάσεις προαγωγής υγείας και πρόληψης το μεγαλύτερο μέρος των οποίων υπάρχει ήδη χάρις στις φιλότιμες προσπάθειες ιδιωτικών κυρίως φορέων. Όμως δεν προβλέπεται να καταστούν υποχρεωτικές σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Μάλιστα, η ετήσια διαδικασία έγκρισης από το Υπουργείο Παιδείας των σχετικών προγραμμάτων για τα σχολεία δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας, αφού είναι εξαιρετικά χρονοβόρα.

Ο δεύτερος άξονας αφορά την προστασία από το παθητικό κάπνισμα με κύριο μέσο την επιβολή προστίμων όπως αναλύσαμε στο προηγούμενο άρθρο. Ωστόσο στην αντίστοιχη ΚΥΑ του 2010 υπήρχε πρόβλεψη για δύο ακόμη κατηγορίες προστίμων. Η μία αφορούσε πρόστιμα «στους υπευθύνους των καταστημάτων, των περιπτέρων κτλ. για παραβάσεις που αφορούν την πώληση προϊόντων καπνού και αλκοόλ σε ανηλίκους». Και η άλλη «πρόστιμα στους διαφημιστές και διαφημιζόμενους για παράβαση των διατάξεων του Ν 3868/2010 περί απαγόρευσης της διαφήμισης προϊόντων καπνού».

Τέτοια πρόστιμα δεν προβλέπονται στη νέα ΚΥΑ! Επιπλέον, δεν υπάρχουν προβλέψεις για ελέγχους σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Οι χώροι αυτοί αποτελούν βέβαια χώρους εργασίας αλλά δεν μπορούν να ελεγχθούν από τις αστυνομικές και υγειονομικές αρχές. Κατά τη διαβούλευση είχε προταθεί να συμπεριληφθούν στις αρμόδιες αρχές ελέγχου η Στρατονομία, η Ναυτονομία και η Αερονομία, αλλά το Υπουργείο δεν έλαβε υπόψη καμία από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν … Προβληματικός προβλέπεται και ο έλεγχος στους χώρους των δικαστηρίων.

Θετική χαρακτηρίζεται ωστόσο η λειτουργία της τηλεφωνικής γραμμής 1142. Εκεί μπορούν να γίνουν καταγγελίες για παραβάσεις της αντικαπνιστικής νομοθεσίας δυστυχώς μόνο τηλεφωνικά και όχι με SMS ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Στο 1142 παρέχονται επίσης βοήθεια και πληροφορίες σχετικά με τη διακοπή του καπνίσματος, η οποία αποτελεί αντικείμενο του τρίτου άξονα δράσεων.

Προβλέπεται να δημιουργηθεί Χάρτης των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος αφού ο υφιστάμενος κατάλογος με τα αντίστοιχα ιατρεία στα δημόσια νοσοκομεία προφανώς δεν επαρκεί. Ωστόσο, και εδώ το βήμα είναι μετέωρο … Αν και υπάρχουν συμβεβλημένοι πνευμονολόγοι στον ΕΟΠΥΥ, δεν αποζημιώνονται τα φάρμακα υποστήριξης των καπνιστών που προσπαθούν να κόψουν το κάπνισμα. Αυτό αποτελεί σαφώς αντικίνητρο για να ξεκινήσει κάποιος την προσπάθεια διακοπής με επίσκεψη στο ειδικό ιατρείο διακοπής καπνίσματος.

Το πραγματικό κίνητρο βεβαίως θα ήταν μια δραστική αύξηση της τιμής του πακέτου. Οι περισσότερες χώρες που το τόλμησαν, σε συνδυασμό βέβαια και με μέτρα απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και υποστήριξης της διακοπής, διαπίστωσαν θεαματική μείωση του αριθμού των καπνιστών. Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στην ΕΕ σε ποσοστό καπνιστών (37%) ενώ το κράτος εισπράττει κάθε χρόνο γύρω στα 3 δισ. ευρώ από την φορολογία των καπνικών προϊόντων. Συνεπώς, η αύξηση της τιμής θεωρείται ότι ίσως μειώσει τα έσοδα, ενώ είναι σίγουρο ότι θα μειώσει τα έξοδα της δημόσιας υγείας.

Παράλληλα βέβαια, η καπνοβιομηχανία έχει διακομματική υποστήριξη … χάρις στις επενδύσεις που κάνει για την παραγωγή των νέων καπνικών προϊόντων. Για τα οποία, παρά το γεγονός ότι κυκλοφορούν λίγα μόλις χρόνια, έχουν αρχίσει να αποκαλύπτονται σταδιακά οι βλαβερές – ακόμη και θανατηφόρες – επιπτώσεις τους στην υγεία, ιδίως σε χώρες με προηγμένα συστήματα επιδημιολογικής παρακολούθησης (ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία).

Μήπως γι’ αυτό ανακοινώθηκε ότι ο τέταρτος άξονας θα καλύψει τη «σωστή και αντικειμενική αξιολόγηση νέων καπνικών προϊόντων και την ρύθμιση της κυκλοφορίας τους στην αγορά»; Οι σχετικές δράσεις θα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη ενός νέου ρυθμιστικού και κανονιστικού πλαισίου ελέγχου και παρακολούθησης. Παρόλο που τέτοιο σύστημα υπάρχει σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει μεταφερθεί και στην ελληνική νομοθεσία. Άραγε, τι επιπλέον θα προβλεφθεί με μια νέα νομοθεσία;

Αμφιβολίες και ενοχές. Από τη δεκαετία του 1950 και μέχρι πρόσφατα, διάφοροι «εμπειρογνώμονες» αμφισβητούσαν τις βλαβερές επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία δημιουργώντας αμφιβολίες (πλήρης τεκμηρίωση στο βιβλίο των Naomi Oreskes και Erik Conway «Merchants of doubt» - Έμποροι αμφιβολίας). Τώρα έχει ξεκινήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και σε μερίδα του τύπου, μια εκστρατεία ενοχοποίησης ως «ρουφιάνων» όσων τολμήσουν να καταγγείλουν τους καπνιστές, που αποδεδειγμένα επιβαρύνουν την υγεία των παρευρισκόμενων μη καπνιστών.

Άλλοι διαμαρτύρονται πως η κλήση στο 1142 χρεώνεται υπερβολικά, αν και κανονικά το τηλεφώνημα πρέπει να χρεώνεται όσο μια αστική κλήση (από 0,12 έως 0,3465 € το λεπτό ανάλογα με τον πάροχο και το πακέτο). Και μερικοί επικαλούμενοι παρωχημένα ή ελλιπή στοιχεία αναφέρουν εσφαλμένα ότι το κάπνισμα επιτρέπεται δήθεν στα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες …

Ωστόσο, παρά τις σοβαρές ελλείψεις που αναφέρθηκαν παραπάνω, η αστυνόμευση των δημόσιων και ιδιωτικών χώρων αποτελεί ένα σωστό και απαραίτητο βήμα προς την σωστή κατεύθυνση. Το οποίο όμως θα πρέπει να συμπληρωθεί και με πολλά άλλα μέτρα. Όπως για παράδειγμα η σαφέστατη σήμανση της απαγόρευσης του καπνίσματος στις παιδικές χαρές προκειμένου να μην εξαναγκαστούν οι Δημοτικές Αρχές να πληρώσουν τα σχετικά πρόστιμα ως επίσημοι διαχειριστές των εν λόγω χώρων …

19 Νοεμβρίου 2019

Ας σοβαρευτούμε …

Τα νέα πρόστιμα που προβλέπονται για το κάπνισμα σε δημόσιους κλειστούς και υπαίθριους χώρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-398)

Δημοσιεύτηκε την περασμένη Παρασκευή η Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) με τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Έχοντας ασχοληθεί τα τελευταία 2½ χρόνια με το θέμα, τολμώ να πω ότι πρόκειται για ένα σαφώς βελτιωμένο κείμενο σε σχέση με την προηγούμενη απόφαση του 2010. Κείμενο το οποίο θα κριθεί βέβαια από την εφαρμογή. Ή όπως λένε και στο χωριό μου «Αν είν’ παππάς και λειτουργά, η αυγή θα μας το δείξει».

Τα νέα πρόστιμα. Η πρώτη βελτίωση αφορά τα πρόστιμα για τους καπνιστές. Από 50€ για την πρώτη παράβαση το πρόστιμο έχει τώρα ανέβει στα 100€! Δηλαδή για ένα τσιγαράκι σε κλειστό δημόσιο χώρο το κόστος για τον παραβάτη καπνιστή αντιστοιχεί με το κόστος 22 πακέτων … Αν μάλιστα καπνίζει σε κλειστούς ή υπαίθριους χώρους «παρουσία ανηλίκων», το πρόστιμο θα είναι 200€.

Υψηλότερο είναι το πρόστιμο για καπνιστές οδηγούς ή επιβάτες σε αυτοκίνητα με παιδιά (1.500€). Αν μάλιστα το όχημα είναι δημόσιας χρήσεως το πρόστιμο για τον οδηγό είναι 3.000€. Σε κάθε περίπτωση, από τον καπνιστή οδηγό (ακόμη κι αν δεν κάπνιζε αυτός αλλά κάποιος συνεπιβάτης) αφαιρείται το δίπλωμα για έναν μήνα.

Εκτός από τα τσουχτερά πρόστιμα στους καπνιστές, πρόστιμο 500€ προβλέπεται και για τους υπεύθυνους διαχείρισης συγκεκριμένων κλειστών χώρων – χώροι παροχής υπηρεσιών υγείας, δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι εργασίας, μέσα μαζικής μεταφοράς, σταθμοί αναμονής επιβατών και δημόσιων υπηρεσιών. Το πρόστιμο επιβάλλεται αν δείχνουν ανοχή ή δεν επεμβαίνουν σε περίπτωση που κάποιος καπνίζει. Αν δεν παίρνουν μέτρα αποτροπής (π.χ. δεν έχουν βάλει σήματα, δεν απομακρύνουν τα τασάκια). Αν δεν ανταποκριθούν σε διαμαρτυρία, αν δεν καλέσουν τις αρχές ελέγχου ή αν αρνηθούν να συνεργαστούν μαζί τους.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις το πρόστιμο διπλασιάζεται σε περίπτωση υποτροπής, τόσο για τους καπνιστές όσο και για τους υπεύθυνους διαχειριστές των δημόσιων ή ιδιωτικών χώρων όπου διαπιστώνεται η παράβαση. Ιδιαίτερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.

Εδώ τα πρόστιμα διαφοροποιούνται ανάλογα με το εμβαδόν του καταστήματος. Μέχρι 100 τετραγωνικά μέτρα (m²) το πρόστιμο είναι 500€. Για εμβαδόν από 100 μέχρι 300 m² το πρόστιμο είναι 2.000€. Και για εμβαδόν άνω των 300 m² οι παραβάτες θα πληρώνουν 6.000€. Κι αυτό την πρώτη φορά που θα διαπιστώνεται παράβαση. Σε περιπτώσεις υποτροπής τα πρόστιμα αυξάνονται και συνοδεύονται ακόμη και με προσωρινή ή και οριστική αναστολή της λειτουργίας του καταστήματος.

Καταγραφή των παραβάσεων. Μια άλλη σημαντική βελτίωση αφορά την πρόβλεψη της παρακολούθησης των υποτροπών που μέχρι σήμερα ήταν προβληματική. Με βάση την ΚΥΑ, το Υπουργείο Υγείας οφείλει μέσα σε τρεις μήνες να δημοσιεύσει το χρονοδιάγραμμα και τις λεπτομέρειες διαχείρισης και λειτουργίας ενός μηχανογραφημένου συστήματος καταγραφής των παραβάσεων που θα είναι «πλήρες, ενιαίο και ολοκληρωμένο».

Ο προφανής στόχος είναι ότι αν κάποιος καπνιστής συλληφθεί να καπνίζει για πρώτη φορά π.χ. στα Χανιά και για δεύτερη π.χ. στο Ηράκλειο να του επιβληθεί τη δεύτερη φορά το αυξημένο πρόστιμο που προβλέπει η ΚΥΑ (200€). Και αν συλληφθεί και τρίτη φορά π.χ. στην Αθήνα, να υποχρεωθεί να πληρώσει το νέο αυξημένο πρόστιμο (400€).

Τι απομένει να γίνει. Όλα τα παραπάνω αποτελούν ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τον περιορισμό του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους και την προστασία των μη καπνιστών από το παθητικό κάπνισμα. Όμως απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά για την αντιμετώπιση της μεγαλύτερης αποτρέψιμης επιδημίας της εποχής μας.

Όπως απέδειξε και η προχτεσινή δράση των «Ακαπνίστας» στα Χανιά, εκτός από τον καπνό οι καπνιστές αφήνουν γύρω τους και επικίνδυνα δηλητηριώδη αποτσίγαρα. Τα τσιγάρα, τα αποτσίγαρα και τα υγρά πλήρωσης των ηλεκτρονικών τσιγάρων αποτελούν την κύρια αιτία δηλητηριάσεων από νικοτίνη σε βρέφη και νήπια. Επιπλέον, τα αποτσίγαρα σκοτώνουν τα πουλιά, τα ψάρια και τα ζώα που θα τα καταπιούν.

Το 2018 στη Ελλάδα καταναλώθηκαν 16,7 δισ. (νόμιμα και λαθραία) τσιγάρα. Με βάση τις εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το 90% περίπου των τσιγάρων έχουν φίλτρο και από αυτά, τα 2/3 διασκορπίζονται ανεύθυνα στη φύση. Δηλαδή, το 2018 η ελληνική φύση δέχτηκε 10,2 δισ. αποτσίγαρα!

Οι καπνιστές είναι δίπλα μας αφού είναι φίλοι, αδέρφια, συγγενείς, γονείς, σύντροφοι και συνεργάτες. Δυστυχώς, η εξάρτηση τους βλάπτει ανεπανόρθωτα την υγεία τους αλλά και την υγεία των γύρω τους και το περιβάλλον. Όσοι αποφασίσουν να απεξαρτηθούν μπορούν να ζητήσουν βοήθεια από τους ειδικούς.

Όλοι όμως θα πρέπει να κατανοήσουν ότι θα πρέπει να δείξουν σεβασμό στους γύρω τους και στο περιβάλλον. Καπνίζοντας μόνο σε ανοικτούς χώρους και πετώντας τα αποτσίγαρά τους στα σκουπίδια και όχι στο δρόμο ή στη φύση.

Και οι μη καπνιστές θα πρέπει κάποτε να διεκδικήσουν, ευγενικά και αποφασιστικά, το δικαίωμα τους στην ελεύθερη αναπνοή. Ενδεχομένως, επικαλούμενοι και το νόμο – που είναι με το μέρος τους.

05 Νοεμβρίου 2019

Ασφάλεια στον ελαιώνα

Πως να αποφύγουμε τα δυσάρεστα ατυχήματα σε όλες τις φάσεις της ελαιοσυγκομιδής …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-397)

Έχουμε γράψει και παλιότερα σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε κατά την ελαιοσυγκομιδή αλλά και γενικότερα όταν ασχολούμαστε με αγροτικές εργασίες. Υπάρχουν πολλές πιθανές αιτίες ατυχήματος που μπορούν να μετατρέψουν μια ευχάριστη, και για πολλούς επικερδή, εργασία σε αιτία στεναχώριας, τραυματισμού ή και μόνιμης αναπηρίας.

Τις ελιές τις μαζεύουμε σήμερα με ελαιοραβδιστικά και ελαιόδιχτα που εξασφαλίζουν ταχεία και σχετικά άνετη συγκομιδή. Όμως οι ελιές και τα φύλλα που υφίστανται το κτύπημα του ραβδιστικού εκτοξεύονται με μεγάλη ταχύτητα και καλόν είναι οι χειριστές αλλά και όσοι βρίσκονται πολύ κοντά τους να φορούν προστατευτικά γυαλιά για να αποφύγουν δυσάρεστα τραύματα στα μάτια.

Παράλληλα, οι μαζωχτές και οι μαζώχτρες θα σκύψουν για να συγκεντρώσουν τον καρπό και να τον καθαρίσουν ενδεχομένως από τα φύλλα και τα κλαδάκια που έχουν πέσει μαζί με τις ελιές. Το σκύψιμο και πολύ περισσότερο το ανασήκωμα των γεμάτων σάκων (και στη συνέχεια των δοχείων με το λάδι) πρέπει να γίνεται με προσοχή προκειμένου να μην δημιουργηθούν προβλήματα στη μέση.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί τα προβλήματα της μέσης ως τη σημαντικότερη από τις μυοσκελετικές παθήσεις. Οι οποίες αποτελούν την κυριότερη αιτία αναπηρίας παγκοσμίως με σοβαρές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. Μάλιστα, σε πολλούς ασθενείς οι πόνοι της μέσης επανεμφανίζονται περιοδικά και σε πολλές περιπτώσεις δεν θεραπεύονται ποτέ.

Ταλαιπωρούν τους άνδρες πιο πολύ από τις γυναίκες και τους μεσήλικες και τους ηλικιωμένους πολύ περισσότερο από τους νέους. Έχει μάλιστα αποδειχτεί ότι η καλύτερη και φθηνότερη μέθοδος αντιμετώπισης είναι η προληπτική εκπαίδευση στην ανύψωση βαρών.

Μια άλλη εργασία που συνδέεται με την ελαιοσυγκομιδή είναι το κλάδεμα. Είναι κι αυτή μια επικίνδυνη δραστηριότητα για την οποία μπορούμε να πάρουμε τα μέτρα μας. Αν χρειαστεί να ανεβούμε στην ελιά ας προσέξουμε να μην πέσουμε. Δεν χρησιμοποιούμε αλυσοπρίονο αν δεν γνωρίζουμε τον χειρισμό του. Έτσι θα αποφύγουμε άσκοπους τραυματισμούς που μπορεί να είναι ιδιαίτερα σοβαροί. Ενεργοποιούμε πάντα το φρένο του αλυσοπρίονου μετά από κάθε κόψιμο.

Προσέχουμε επίσης τους τραυματισμούς που μπορεί να προκληθούν από την πτώση μεγάλων κλαδιών. Τα προστατευτικά γυαλιά είναι και εδώ απαραίτητα για να αποφύγουμε τραυματισμούς των ματιών από πριονίδια. Αν χρησιμοποιούμε το αλυσοπρίονο για πολύ ώρα, ή αν χρησιμοποιούμε και άλλα εργαλεία που κάνουν πολύ θόρυβο καλόν θα είναι να φορέσουμε και ωτοασπίδες για την προστασία της ακοής.

Τέλος, οι κραδασμοί από τα αλυσοπρίονα αλλά και από άλλα εργαλεία χειρός μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις αρθρώσεις αλλά και στη λειτουργία της καρδιάς. Όσοι πάσχουν από καρδιακές αρρυθμίες ή άλλα καρδιακά νοσήματα ας συμβουλευτούν τον καρδιολόγο τους πριν χρησιμοποιήσουν τέτοια εργαλεία. Κι αν μετά από την χρήση τέτοιων εργαλείων νοιώσουμε λαχάνιασμα και ταχυκαρδία η επίσκεψη στον καρδιολόγο είναι επιβεβλημένη.

Πολλοί συνηθίζουν να καίνε τα κλαδιά αλλά θα πρέπει να ξέρουμε ότι ο καπνός και το διοξείδιο του άνθρακα που παράγεται επιβαρύνουν την κλιματική αλλαγή. Τα λεπτά κλαδιά μπορούμε να τα τεμαχίσουμε χρησιμοποιώντας έναν θρυμματιστή. Το προϊόν του θρυμματισμού μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως λίπασμα στον ελαιώνα αφού το σκεπάσουμε με χώμα και το αφήσουμε να κομποστοποιηθεί.

Επόμενο στάδιο η μεταφορά του καρπού στο ελαιουργείο και του λαδιού στο χώρο αποθήκευσης. Ας προσέξουμε να στοιβάξουμε σωστά το φορτίο έτσι ώστε να μην έχουμε μετακινήσεις και ατυχήματα. Φυσικά, δεν πίνουμε οινοπνευματώδη πριν οδηγήσουμε και όταν οδηγούμε τηρούμε τα όρια ταχύτητας και τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Τέλος, ας θυμηθούμε ότι το όχημά μας συμπεριφέρεται διαφορετικά όταν είναι φορτωμένο γι’ αυτό ας φροντίσουμε να οδηγούμε με μεγαλύτερη προσοχή σε σχέση με τις άλλες ημέρες.

Και φτάνουμε στην αποθήκευση του λαδιού. Θα πρέπει να το προφυλάξουμε από το φως, το οξυγόνο και την θερμότητα αποθηκεύοντάς το κατά προτίμηση σε ανοξείδωτα δοχεία. Να υπενθυμίσουμε επίσης ότι το λάδι είναι εύφλεκτο υλικό και αρπάζει φωτιά τους 225 βαθμούς Κελσίου (σημείο ανάφλεξης).

Μάλιστα, όταν το ελαιόλαδο αρχίσει να καίγεται, η κατάσβεσή του είναι κάπως περίπλοκη αφού η χρήση νερού προκαλεί μεγαλύτερη φλόγα και επιδεινώνει την κατάσταση. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν πρέπει να ρίχνουμε ποτέ νερό σε τηγάνια που έχουν πιάσει φωτιά. Συνεπώς, ας προσέξουμε να μην αποθηκεύσουμε το ελαιόλαδο μαζί με άλλα εύφλεκτα υλικά όπως τσικουδιές, καυσόξυλα κλπ.

Μετά το τέλος της ελαιοσυγκομιδής ακολουθεί η προετοιμασία του ελαιώνα για την επόμενη χρονιά. Εκτός από το κλάδεμα, στο οποίο αναφερθήκαμε παραπάνω, θα πρέπει να φροντίσουμε και για τη λίπανσή του. Τα λιπάσματα υπό ορισμένες συνθήκες μπορούν να εκραγούν με πολύ δυσάρεστες συνέπειες γι’ αυτό πρέπει να αποθηκευτούν με όλες τις προφυλάξεις που προβλέπονται από τον κατασκευαστή.

Επιπλέον, τα λιπάσματα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στις δοσολογίες που συστήνονται από τον γεωπόνο για να αποφευχθούν οι δυσμενείς επιπτώσεις όχι μόνο στην υγεία αλλά και στο περιβάλλον – ιδίως η ρύπανση του πόσιμου νερού και ο ευτροφισμός των επιφανειακών υδάτων. Μπορούμε φυσικά να χρησιμοποιήσουμε ως λίπασμα και απλή χωνεμένη κοπριά που συχνά αποτελεί την καλύτερη τροφή για τα ελαιόδεντρα.

Με ευχές για ελαιοσυγκομιδή χωρίς ατυχήματα. Με μπόλικο και καλής ποιότητας ελαιόλαδο!

29 Οκτωβρίου 2019

Σκέψεις για την εθνική μας γιορτή

Σε τι πρέπει να λέμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι» κάθε μέρα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-396)

Καθώς γράφω αυτές τις γραμμές την παραμονή της ημέρας του Όχι, αναλογίζομαι τι θα έλεγα στα νέα παιδιά αν μου ανέθεταν να εκφωνήσω τον πανηγυρικό της ημέρας. Όχι απαραίτητα σε κάποια πλατεία κατά την κατάθεση των στεφάνων, όπου ακόμη κι αν λειτουργούν καλά τα μεγάφωνα, λίγοι δίνουν σημασία στον ομιλητή. Αλλά γύρω από μια προσκοπική πυρά, σε μια τάξη με λίγους μαθητές, σε μια παρέα …

Θυμάμαι στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού σχολείου που είχα την τιμή και την ευκαιρία να έχω έναν φωτισμένο δάσκαλο. Ο Παναγιώτης Θεοδωρόπουλος ήταν έφεδρος ανθυπολοχαγός το 1940 και στην Αλβανία είχε χάσει το πόδι του από κρυοπαγήματα. Κυκλοφορούσε με ξύλινο πόδι και μπαστούνι. Και συμπλήρωνε συχνά το μάθημα με ιστορίες από το μέτωπο. Ιστορίες, που θύμιζαν το «Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας» του Οδυσσέα Ελύτη.

Μετά, γνώρισα τον μακαρίτη τον πεθερό μου, Μανώλη Ι. Σταγάκη. Κι αυτός είχε πολεμήσει στην Αλβανία. Όπου και τραυματίστηκε βαριά από θραύσμα οβίδας. Ευτυχώς δεν σκοτώθηκε επειδή είχε διπλώσει σωστά την κουβέρτα και τα υπόλοιπα πράγματά του στο σακίδιο του. Μάλιστα, ως περήφανος Κρητικός δεν καταδέχτηκε ποτέ να ζητήσει την αναπηρική σύνταξη που δικαιούνταν από την πολιτεία. Γιατί δεν τον απασχολούσε τι θα έκανε η πατρίδα γι’ αυτόν αλλά τι θα έκανε αυτός για την πατρίδα.

Θυμάμαι ακόμη την ιστορία του Κωνσταντινουπολίτη πρώτου ξαδέλφου της μητέρας μου. Ο Νίκος Λεμπεσόπουλος, ήλθε νεότατος στην Ελλάδα, κατατάχτηκε εθελοντής στο στρατό και αφού πολέμησε στην Αλβανία, γύρισε στην Αθήνα με τα πόδια … Όπου έφτασε με μια τεράστια γενειάδα και γεμάτος ψείρες! Πολλοί άλλοι Έλληνες της διασποράς ήλθαν και πολέμησαν ενώ πολλοί θυσιάστηκαν για την πατρίδα αν και γεννημένοι και μεγαλωμένοι στο εξωτερικό.

Τέτοιες ιστορίες θα έλεγα στα παιδιά. Και θα τους ζητούσα να μου διηγηθούν κι αυτά τι θα είχαν ακούσει για τους παππούδες και τους πατεράδες τους. Για τους αφανείς ήρωες που πολέμησαν «δια την Πατρίδα, τας γυναίκας και τα παιδιά τους και τας ιεράς παραδόσεις». Θα τους έλεγα ακόμη ότι όταν επισκέφτηκα το σπίτι του Ιωάννη Μεταξά είδα και την πολυθρόνα στην οποία κάθισε ο Ιταλός πρέσβης που μετέφερε στις 3 το πρωί το ιταμό ιταλικό τελεσίγραφο.

Όμως θα πήγαινα την κουβέντα και λίγο παραπέρα. Τι σημαίνει να είναι κανείς πατριώτης σήμερα; Μήπως να παθιάζεται με την διεκδίκηση της ελληνικότητας της Μακεδονίας ή με την μεγάλη ιδέα της ανακατάληψης της Κωνσταντινούπολης; Μήπως να είναι έτοιμος να βιαιοπραγήσει εναντίον προσφύγων και μεταναστών ζητώντας την απομάκρυνσή τους για να μην αλλοιωθεί η σύσταση του πληθυσμού; Ή μήπως να καταφέρεται εναντίον των Ευρωπαίων πιστεύοντας ότι ευθύνονται για την τελευταία χρεωκοπία της χώρας;

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που γνώρισε από κοντά την εθνική καταστροφή των απελάσεων των Ελλήνων της Πόλης κατά την δεκαετία του 1960. Γι’ αυτό και δακρύζω κάθε φορά που βλέπω την ταινία «Πολίτικη κουζίνα». Μου θυμίζει πραγματικές καταστάσεις και συναισθήματα. Γιατί πατριωτισμός δεν είναι μόνο να παθιάζεσαι με κάποιες φανταστικές μελλοντικές νίκες και κατακτήσεις. Αλλά και να αναλογίζεσαι τις αιτίες κάθε περασμένης ήττας …

Τι ώθησε τους Έλληνες ανεξαρτήτως κόμματος αλλά και τους ομογενείς να πολεμήσουν με αυτοθυσία στον πόλεμο του 1940-41; Τι τους ένωσε έτσι που να καταφέρουν περίτρανες νίκες στο Αλβανικό μέτωπο; Κατέθεσαν τα όπλα μόνον όταν, μετά την κατάρρευση της Σερβίας περικυκλώθηκαν από τις γερμανικές δυνάμεις! Και μετά από μιάν ομολογουμένως ηρωική Εθνική Αντίσταση, τι τους έσπρωξε σε έναν καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο, ο οποίος δυστυχώς υποβόσκει μέχρι σήμερα με άλλη μορφή;

Η απάντηση βρίσκεται στον ίδιο τον Εθνικό μας Ύμνο, τον οποίο λίγοι φαίνεται να έχουν μελετήσει. Η δολερή Διχόνοια. Η έλλειψη μακροπρόθεσμου σχεδιασμού με βάση εθνικούς στόχους. Η αχρεία φιλοσοφία του «ό,τι φάμε κι ό,τι πιούμε …», του «ωχαδελφισμού» και «ήσσονος προσπάθειας». Και φυσικά η κομματικοποίηση κάθε πτυχής της δημόσιας ζωής με προσοδοθηριακούς και κερδοσκοπικούς στόχους.

Πάντα η νίκη αν ενωθείτε, πάντα εσάς θ’ ακολουθεί, μας υπενθυμίζει ο Διονύσιος Σολωμός στον Εθνικό μας Ύμνο. Κάτι που έχει αποδειχτεί στην πράξη κατ’ επανάληψη κατά την πολύχρονη ιστορία μας. Όπως έχει αποδειχτεί και το αντίθετο. Αν κινδυνεύουμε λοιπόν, κινδυνεύουμε πρωτίστως από την διχόνοια που μας εμποδίζει να ασχοληθούμε με την προστασία της πατρίδας μας.

Ας σκεφτούμε λοιπόν πόσο πατριώτες είμαστε κάθε φορά που ετοιμαζόμαστε να πετάξουμε τα σκουπίδια μας στη φύση. Όταν βρωμίζουμε τις θάλασσες και τα ποτάμια μας. Όταν οδηγούμε επικίνδυνα χωρίς ζώνη και κράνος αγνοώντας τα όρια ταχύτητας και τα σήματα του ΚΟΚ. Μα και όταν διευκολύνουμε την κατανάλωση οινοπνευματωδών από ανήλικους. Πόσο πατριώτες είμαστε όταν πυροβολούμε άσκοπα στον αέρα βάζοντας σε κίνδυνο τους συμπολίτες μας. Ή όταν βάζουμε φωτιά από αμέλεια στο δάσος.

Είμαστε άραγε πατριώτες όταν δεν σεβόμαστε τα μνημεία που μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Όταν δεν φροντίζουμε να μάθουμε σωστά την γλώσσα, την ιστορία και την κληρονομιά μας. Όταν ωθούμε τους νέους μας στην ανεργία και την ξενιτιά. Όταν δεν σεβόμαστε τον ξένο, εμείς οι απόγονοι εκείνων που λάτρευαν τον Ξένιο Δία;

Στο χέρι μας είναι να πούμε «το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι». Όχι «μια μέρα» όπως λέει ο ποιητής. Αλλά κάθε μέρα …

22 Οκτωβρίου 2019

Αχ Ευρώπη!

Εικόνες από την Ευρώπη με τα πολλά πρόσωπα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-395)


Πρόσφατα επισκέφτηκα, αρχικά το Βέλγιο και μετά την Αγγλία για δουλειές. Παρατήρησα μερικά πράγματα τα οποία νομίζω ότι αξίζει να μοιραστώ μαζί σας.

Αναπηρίες στην εργασία. Στο Βέλγιο ο αριθμός των εργαζόμενων που βρίσκονται εκτός εργασίας για πάνω από έναν χρόνο κατατάσσονται ως ανάπηροι. Ο αριθμός τους μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει σχεδόν διπλασιαστεί (από 242.084 το 2007 σε 404.657 το 2017 - στοιχεία για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες αλλά όχι για δημόσιους υπαλλήλους). Όσοι βρίσκονται εκτός εργασίας για λιγότερο από έναν χρόνο θεωρούνται απλώς ασθενείς, ανίκανοι προς εργασία.

Το ένα τρίτο της εν λόγω αύξησης οφείλεται στην αύξηση του πληθυσμού, ενώ τα υπόλοιπα δύο τρίτα σε πραγματική αύξηση των ανάπηρων ως ποσοστό του ενεργού πληθυσμού. Οι αιτίες είναι τριών ειδών: ψυχικές ασθένειες (π.χ. εξουθένωση, κατάθλιψη), μυοσκελετικές διαταραχές (π.χ. τραυματισμοί της μέσης) και σοβαρές ασθένειες (π.χ. καρκίνοι, καρδιαγγειακά, τραυματισμοί).

Σημειώνεται ότι η αναπηρία αφορά περισσότερο τις γυναίκες (10,1%) παρά τους άνδρες (7,0%) αφού στα επαγγέλματα όπου κυριαρχούν οι γυναίκες σημειώθηκε ταχύτερη υποβάθμιση των συνθηκών εργασίας. Πλέον, ο κρατικός προϋπολογισμός στο Βέλγιο διαθέτει για την ανεργία λιγότερα κονδύλια από όσα διαθέτει για επιδόματα ασθενείας και αναπηρίας (5,925 δισ. € έναντι 7,6 δισ. € το 2017).

Κι αυτό γιατί παράλληλα με την αύξηση ορισμένων σοβαρών προβλημάτων υγείας (μυοσκελετικά, όγκοι, ψυχολογικά), υπάρχουν σήμερα θεραπείες για άλλες ασθένειες (π.χ. καρδιαγγειακά), οι οποίες ήταν θανατηφόρες στο παρελθόν. Αυτό σε συνδυασμό με την αυστηροποίηση των όρων πρόωρης συνταξιοδότησης λόγω υγείας ή πρόσβασης στα επιδόματα ανεργίας εξαναγκάζουν πολλούς εργαζόμενους να υπάγονται στο καθεστώς ανικανότητας προς εργασία ή αναπηρίας.

Απαγόρευση καπνίσματος. «Ποιες υπηρεσίες ελέγχουν την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους;» ρώτησα έναν φίλο καθηγητή του πανεπιστημίου του Μπέρμιχαμ. «Μα δεν χρειάζεται ειδική υπηρεσία» μου απάντησε. Και συμπλήρωσε «αν κάποιος ανάψει τσιγάρο, όλοι οι παρευρισκόμενοι και οι υπεύθυνοι των χώρων του ζητούν αμέσως να το σβήσει ή να βγει έξω!».

Ο νόμος δεν χρειάζεται πολύπλοκους μηχανισμούς επιβολής αλλά συνειδητοποίηση των κινδύνων που συνεπάγεται για το κοινωνικό σύνολο η καταστρατήγησή του. Πόσες φορές έχουμε ακούσει για αντικοινωνικές συμπεριφορές συμπατριωτών μας στο εξωτερικό (μη σεβασμός των πεζών, ρύπανση, κάπνισμα) που αντιμετωπίστηκαν από την γενική κατακραυγή των παριστάμενων; Τελικά, η εφαρμογή των νόμων αποτελεί πρώτα από όλα θέμα κοινωνικής συνείδησης. Το «εμείς» πάνω από το «εγώ»!

Στην είσοδο του πανεπιστημίου, πριν μου δώσουν το καρτελάκι του επισκέπτη, με έβαλαν να υπογράψω ένα κείμενο με τους κανόνες ασφαλείας. Ανάμεσά τους και αυτός: «Το κάπνισμα απαγορεύεται σε όλα τα κτήρια του Πανεπιστημίου καθώς και 5 μέτρα από όλες τις εισόδους και τους στεγασμένους χώρους. Ο οικοδεσπότης σας ή το προσωπικό επί της υποδοχής θα σας ενημερώσουν για τους χώρους όπου επιτρέπεται το κάπνισμα».

Αποτσίγαρα. Στις Βρυξέλλες, αλλά και αλλού, έχει ξεκινήσει από εθελοντές μια προσπάθεια συλλογής αποτσίγαρων από τους δρόμους, τα πάρκα, τις πλατείες. Προσωπικά ενημερώθηκα από κάποιες πρόχειρες αφισούλες κοντά στο σταθμό του Μετρό που χρησιμοποιούσα καθημερινά. Η δράση δεν κρατά πολλή ώρα αλλά τα αποτελέσματα είναι θεαματικά! 240 εθελοντές μάζεψαν 270.000 γόπες μέσα σε 3 ώρες στις Βρυξέλλες. 45 εθελοντές μάζεψαν 50.000 αποτσίγαρα μέσα σε 2 ώρες στο Άμστερνταμ.

Αναλογιστείτε ότι κάθε δευτερόλεπτο στη Γη πετάγονται 137.000 αποτσίγαρα. Που περιέχουν μη βιοαποδομήσιμο πλαστικό και χιλιάδες χημικές ενώσεις βλαβερές για ανθρώπους και ζώα. Ένα μόνο αποτσίγαρο μπορεί να ρυπάνει μέχρι και 500 λίτρα νερό!

Διανομή προϊόντων. Πως μειώνουν το κόστος διανομής αλλά και τη ρύπανση του περιβάλλοντος οι εταιρείες που πουλάνε τα προϊόντα τους μέσω διαδικτύου; Έξω από ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο στο Λονδίνο η Amazon έχει εγκαταστήσει ένα σύστημα με θυρίδες. Όταν παραγγέλνεις διαδικτυακά δηλώνεις ότι θα παραλάβεις τα προϊόντα από το συγκεκριμένο σημείο.

Η εταιρεία σου στέλνει έναν κωδικό, τον οποίο χρησιμοποιείς για να αποκτήσεις πρόσβαση στη θυρίδα στην οποία έχει τοποθετηθεί η παραγγελία σου. Έτσι, μαζί με τα ψώνια σου παίρνεις και τα προϊόντα που παρήγγειλες. Κάτι που είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για όσους εργάζονται και δεν μπορούν να είναι στο σπίτι την ώρα της παράδοσης …

Ανεμογεννήτριες. Πολύς λόγος γίνεται για τις ενδεχόμενες οχλήσεις από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα ελληνικά βουνά. Στο Λονδίνο, στο προάστιο του Ήστχαμ, κοντά σε κατοικίες και εμπορικά καταστήματα έπεσα πάνω σε μια θεαματική ανεμογεννήτρια! Ήταν εγκατεστημένη σε κέντρο επεξεργασίας λυμάτων δίπλα σε πάρκα και έναν τουλάχιστον προστατευόμενο φυσικό βιότοπο. Ανήκει στην εταιρεία ύδρευσης και αποχέτευσης Thames Water και καλύπτει, μαζί με μια εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, σημαντικό ποσοστό των ενεργειακών αναγκών του κέντρου.

Γύρισα από την Αγγλία κατευθείαν στα Χανιά. Και την επομένη, προσγειώθηκα στην πραγματικότητα παρακολουθώντας στην τηλεόραση την άκαρπη συζήτηση στο Βρετανικό Κοινοβούλιο για το Brexit … Με έναν πρωθυπουργό και έναν αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατώτερους των περιστάσεων.

15 Οκτωβρίου 2019

Τι χώρα ονειρεύομαι …

Με σεβασμό προς τους ανθρώπους και το περιβάλλον, χωρίς σκουπίδια και εξαρτήσεις, με κριτικό πνεύμα και πιο πολύ «εμείς» αντί για «εγώ»
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-394)

Στις 28 Αυγούστου 1963, ο αμερικανός πάστορας και ακτιβιστής Μάρτιν Λούθερ Κινγκ εκφώνησε τον περίφημο λόγο του «Έχω ένα όνειρο » (I have a dream) που το 1999 κατατάχτηκε ως η σημαντικότερη αμερικανική ομιλία του 20ου αιώνα. Το όνειρο του Κινγκ ήταν μια χώρα χωρίς φυλετικές διακρίσεις, χωρίς ρατσιστές, μια χώρα που να αποτελεί όαση ελευθερίας και δικαιοσύνης.

Αυτή η ομιλία ήταν στη σκέψη μου τις τελευταίες μέρες καθώς συμμετείχα σε μια κίνηση ενημέρωσης πολιτικών και πολιτών για τα προβλήματα της προταθείσας νέας αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Αλήθεια, τι όνειρα έχουμε για την Ελλάδα του αύριο; Τι χώρα θέλουμε να αφήσουμε στα παιδιά μας και στα εγγόνια μας; Θέλουμε να ζούνε ευτυχισμένα, αυτάρκη και αισιόδοξα; Θέλουμε να κουβεντιάζουν «ἥσυχα κι ἁπλά»; Τα θέλουμε απαλλαγμένα από εξαρτήσεις και με αναπτυγμένη την κριτική τους σκέψη;

Ονειρεύομαι μια χώρα όπου τα κόμματα δεν θα λειτουργούν ως σέχτες κάποιων παρωχημένων ιδεολογιών αλλά ως φορείς μιας κυβέρνησης του λαού, από τον λαό και για τον λαό. Μιαν Ελλάδα όπου όσοι ασχολούνται με τα κοινά θα φροντίζουν για το κοινό καλό και όχι για τα δικά τους ιδιωτικά ή συντεχνιακά συμφέροντα.

Ονειρεύομαι μια χώρα της οποίας οι πολίτες να σέβονται τους συμπολίτες τους, ιδίως τους πιο ανήμπορους. Που σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και δεν χρειάζονται αυστηρές ποινές για να μην εμποδίζουν τα αναπηρικά αμαξίδια, τα καροτσάκια των μωρών και τους ηλικιωμένους να κυκλοφορούν χωρίς εμπόδια.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα όπου όλοι θα σέβονται και θα φροντίζουν το περιβάλλον, όχι μόνο με εξορμήσεις καθαρισμού σε δάση και παραλίες, αλλά πρωτίστως φροντίζοντας να μην πετούν σκουπίδια, μπάζα, αποτσίγαρα, στρώματα και κάθε είδους απόβλητα.

Ονειρεύομαι μια χώρα που θα φροντίζει να διδάσκει στα παιδιά της πώς να αποφεύγουν κάθε είδους εξαρτήσεις από το κάπνισμα, το αλκοόλ και τα ναρκωτικά, μέχρι το τζόγο και άλλες υπερβολές (διαδίκτυο, εργασία, σεξ, αιρέσεις, φαγητό). Που θα έχουν αναπτύξει κριτικό πνεύμα για να ξεχωρίζουν την αλήθεια από το ψέμα και να μην γίνονται τυφλά όργανα διάφορων δημαγωγών.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα χωρίς ρατσιστές αλλά με πολίτες που θα σέβονται την διαφορετικότητα όσον αφορά την ταυτότητα του φύλου, το χρώμα της επιδερμίδας, την θρησκεία, την φυλή. Μια χώρα όπου όλοι θα σέβονται τους νόμους γιατί αυτοί θα έχουν συνταχθεί με πνεύμα δικαιοσύνης και θα εφαρμόζονται ισότιμα σε όλους τους πολίτες χωρίς εξαιρέσεις.

Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα όπου όλοι οι πολίτες θα απολαμβάνουν υψηλής ποιότητας προστασίας από ατυχήματα και καταστροφές. Με υπηρεσίες επειγόντων που θα επεμβαίνουν ταχύτατα (το πολύ σε 10 λεπτά σε αστικές και σε 20 λεπτά σε αγροτικές περιοχές) σε όλη τη χώρα. Με πλήρως εξοπλισμένα, στελεχωμένα και καθαρά νοσοκομεία.

Ονειρεύομαι μια χώρα όπου το τίμημα της διαφθοράς θα είναι τόσο ακριβό ώστε κανείς να μην διανοείται να λαδώσει ή να κλείσει επιβλαβείς για το κοινωνικό σύνολο συμφωνίες κάτω από το τραπέζι.

Μιαν Ελλάδα με παιδεία που να προωθεί κάθε παιδί ανάλογα με τα προσόντα του. Που θα διδάσκει βασικές γνώσεις οικονομίας, διαχείρισης και αγωγής του πολίτη αλλά και τρόπους διατήρησης της υγείας, καθώς και αυτοπροστασίας από καθημερινά ατυχήματα και μεγαλύτερες καταστροφές.

Ονειρεύομαι μια χώρα χωρίς σκουπίδια, με τουρισμό για περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες, που θα έχει λύσει το πρόβλημα της ιστορικής της ταυτότητας και δεν θα έχει συμπλέγματα κατωτερότητας έναντι των υπόλοιπων λαών.

Ονειρεύομαι μια χώρα φιλική προς τους σωστούς επιχειρηματίες και εχθρική προς τους απατεώνες. Με απλό και κατανοητό φορολογικό σύστημα και διαδικασίες παραγωγής πλούτου. Μια Ελλάδα ενεργειακά ανεξάρτητη με βάση τις ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση ενέργειας.

Μια Ελλάδα δημοκρατική που θα σέβεται και θα ακούει τους πολίτες της, που θα την σέβονται παγκοσμίως λόγω του ηθικού της αναστήματος και θα την θεωρούν παράδειγμα προς μίμηση για την διαχείριση των κοινών, την ηλεκτρονική της διακυβέρνηση, την ευζωία και την ευημερία των κατοίκων της.

Μια Ελλάδα με δυνατή βιολογική γεωργία, με ανανεωνόμενα ιχθυαποθέματα, με δυνατή παιδεία σε συγκεκριμένους τομείς, που θα έχει διατηρήσει την ηγετική της θέση στην παγκόσμια ναυτιλία. Μια Ελλάδα του «εμείς» και όχι του «Εγώ».

Μήπως όλα αυτά είναι μια ουτοπία; Με τους σωστούς ηγέτες που θα εμπνεύσουν ομοψυχία στους πολίτες και θα εργαστούν για το κοινό συμφέρον και όχι για την πάρτη τους, μια τέτοια Ελλάδα είναι δυνατή μέσα σε 10 με 15 χρόνια. Πόσοι από εμάς την θέλουν; Και πόσοι είναι έτοιμοι να βάλουν «πλάτη» για να κληροδοτήσουμε μια τέτοια χώρα στις επόμενες γενιές;

08 Οκτωβρίου 2019

Περί υγιεινής διατροφής

Οι πέντε χρυσοί κανόνες και ο δωδεκάλογος της υγιεινής διατροφής, για καλή υγεία και μακροζωία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-393)

Πριν από λίγες εβδομάδες (βλ. ΧΝ 20/8/2019) γράφαμε για τις καθημερινές συνήθειες που πρέπει να αλλάξουμε ώστε να μειώσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής αλλά και να αποφύγουμε τις ασθένειες του πολιτισμού. Γράφαμε μάλιστα τι πρέπει να αποφεύγουμε προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο προσβολής από αυτές τις ασθένειες που περιλαμβάνουν καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.

Για εκείνο το άρθρο είχαμε αντλήσει στοιχεία και από σχετική γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου. Το οποίο τον Ιούνιο δημοσίευσε άλλη μια σημαντική γνωμοδότηση με συστάσεις για τις διατροφικές προτεραιότητες που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην διατήρηση και την προαγωγή της υγείας. Οι συστάσεις αφορούν τους ενήλικες και στηρίζονται σε πρόσφατες επιστημονικές εργασίες.

Μια πρώτη συμβουλή αφορά την αντίσταση στην καθιστική ζωή και το υπερβολικό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα μακροπρόθεσμης υποβάθμισης της υγείας. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου φυσιολογικό βάρος έχουν μόνο 3 στους 10 άνδρες και 5 στις 10 γυναίκες ενώ παχύσαρκοι είναι το 26% των ανδρών και το 18% των γυναικών. Ακόμη χειρότερο είναι το πρόβλημα στα παιδιά - το 50% των Ελληνόπουλων ηλικίας 6-10 ετών, έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό!

Πέντε χρυσοί κανόνες. Πρώτον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 125 γραμμάρια πλήρη δημητριακά, ανάλογα με τις ενεργειακές σας ανάγκες. Αποφύγετε τα επεξεργασμένα δημητριακά δηλαδή προτιμήστε ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί για άσπρα.

Δεύτερον, δύο φρούτα την ημέρα (τον γιατρό τον κάνουν πέρα)! Μην προσθέτετε ζάχαρη ούτε κρέμα, μόνο πλύνετέ και καθαρίστε τα. Επιπλέον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 300 γραμμάρια (φρέσκα ή μαγειρεμένα) λαχανικά. Προτιμήστε εποχιακά και τοπικά προϊόντα. Έτσι μειώνετε και τις μεταφορές συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Τρίτον, όσπρια κάθε εβδομάδα! Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Θυμηθείτε πως η καλλιέργεια των οσπρίων επιβαρύνει λιγότερο το κλίμα σε σχέση με την κτηνοτροφία … Τέταρτον, καταναλώστε καθημερινά 15 με 25 γραμμάρια ξηρούς καρπούς ή άλλους σπόρους, ανάλατους και χωρίς ζάχαρη (μια χούφτα αντιστοιχεί σε περίπου 30 γραμμάρια). Προτιμήστε προϊόντα πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Πέμπτος πολύ σπουδαίος κανόνας. Μειώστε το αλάτι! Αποφύγετε τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα βελτιωτικά γεύσης. Πάρετε διαζύγιο από την αλατιέρα στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι με ανάλατα μυρωδικά.

Άλλες επτά συστάσεις. Καταναλώστε καθημερινά ένα τέταρτο έως μισό λίτρο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα. Συμπληρώστε ενδεχομένως με άλλες πηγές πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμινών. Μια ή δύο φορές την εβδομάδα φάτε ψάρι, οστρακόδερμα ή θαλασσινά και τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε μικρά ψάρια πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Λιγότερο κόκκινο κρέας! Περιορίστε την κατανάλωσή του στα 300 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια, ψάρι, πουλερικά, αβγά ή άλλα εναλλακτικά υποκατάστατα. Και οπωσδήποτε λιγότερα αλλαντικά και άλλα μεταποιημένα προϊόντα κρέατος. Μειώστε την κατανάλωσή τους στα 30 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε τα με κονσέρβες ψαριών, γαρνιτούρες από όσπρια, φρούτα ή φρέσκα τυριά.

Όσο μπορείτε λιγότερα ζαχαρούχα ποτά (αεριούχα ποτά, συμπυκνωμένους χυμούς, κλπ.). Η καλύτερη επιλογή για να ξεδιψάσετε παραμένει το νερό! Φροντίστε να λαμβάνετε καθημερινά τουλάχιστον 950 mg ασβέστιο από διάφορες φυσικές πηγές όπως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.

Τέλος, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να καταναλώνουν καθημερινά επαρκή ποσότητα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (συμπεριλαμβανομένων και ωμέγα-3). Επιπλέον συνιστά αντί για μαργαρίνη και βούτυρο να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο

Ανθρώπινες σχέσεις και κλίμα. Πέρα από τον δωδεκάλογο της υγιεινής διατροφής, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να διαθέτουν χρόνο για τα γεύματα και να φροντίζουν να τρώνε μαζί με άλλους. Κι όχι μόνο στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, στη δουλειά και στα ιατρικά κέντρα περίθαλψης. Ενισχύεται έτσι η κοινωνικότητα ενώ όταν το γεύμα διαρκεί περισσότερο ενισχύεται η αφομοίωση της τροφής.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών. Κι αυτό γιατί η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Υπενθυμίζεται ότι η «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ αντιστοιχεί σε λιγότερο από 10 «ποτήρια» τη εβδομάδα, αλλά καλύτερα ακόμη και αυτή να αποφεύγεται.

Τέλος, τονίζεται ότι η παραγωγή των τροφών που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επιτείνουν ή να περιορίσουν τα φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τις παραπάνω συστάσεις υπάρχουν βέβαια στα βιβλία του Ιπποκράτη, που θεωρούσε τη διατροφή σημαντικό στοιχείο διατήρησης της υγείας ή αντίθετα πρόσκλησης αλλά και θεραπείας ασθενειών. Γι’ αυτό και στο έργο του «Περί τροφής» αναφέρει «Ἐν τροφῇ φαρμακείη ἄριστον, ἐν τροφῇ φαρμακείη φλαῦρον, φλαῦρον καὶ ἄριστον πρός τι (ΧΙΧ)». Η τροφή είναι το άριστο φάρμακο, η τροφή είναι το χειρότερο φάρμακο, (δηλαδή) χειρότερο και άριστο, ανάλογα με την περίπτωση. Με άλλα λόγια «η τροφή είναι το φάρμακό μας, και το φάρμακό μας η τροφή μας» …

01 Οκτωβρίου 2019

Ανέκδοτα με σημασία

Για την απόκρυψη της ευθύνης, το μάθημα των Θρησκευτικών, τον έλεγχο των εντολών και το τελευταίο στάδιο του πένθους και της απώλειας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-392)

Τα «κακά παιδάκια». Απέναντι από το σπίτι της μητέρας μου στην Πρίγκηπο υπήρχε ένα άδειο οικόπεδο. Δίπλα ακριβώς βρισκόταν μια αποθήκη, η οποία στη μια πλευρά της είχε ένα υπερυψωμένο οριζόντιο παράθυρο. Δύο αδελφάκια που συνήθιζαν να παίζουν στο οικόπεδο, αποφάσισαν μια μέρα αντί για μπάλα να βάλουν στο σημάδι τα τζάμια … Αφού έσπασαν μερικά τζάμια εξαφανίστηκαν, προφανώς για να μην τα τιμωρήσουν.

Η μητέρα που είχε παρακολουθήσει τη σκηνή άκουσε τα δύο αγόρια να περνούν μια μέρα μπροστά από τον τόπο του «εγκλήματος» να λένε στη δική τους μητέρα που τα συνόδευε: «Ποια κακά παιδάκια σπάσανε αυτά τα τζαμάκια;». Δεν ξέρω γιατί θυμήθηκα αυτή την αστεία κατά τα άλλα ιστορία διαβάζοντας τους διαξιφισμούς κυβέρνησης και αντιπολίτευσης για την ΔΕΗ, αλλά και για άλλα ζητήματα …

Ωραία παιδιά … Ένας από τους καθηγητές των θρησκευτικών στο Γυμνάσιο συνήθιζε στο τελευταίο μάθημα πριν τις διακοπές Χριστουγέννων και Πάσχα να μας διαβάζει χριστιανικά ανέκδοτα. Στη συλλογική μνήμη της τάξης μας έχει μείνει το εξής ανέκδοτο, με το οποίο γελάμε κάθε φορά που το θυμόμαστε.

Μια μητέρα με τα δύο παιδιά της ταξίδευε με το τραίνο. Απέναντι της καθόταν ένας καλοστεκούμενος κύριος, ο οποίος, κάποια στιγμή, κοιτάζοντας τα παιδιά είπε στην κυρία: «Ωραία παιδιά!». Η κυρία απάντησε «Καλά παιδιά!». Και ο κύριος ανακεφαλαίωσε λέγοντας «Ωραία και καλά παιδιά!».

Το ανέκδοτο ήθελε βέβαια να περάσει ένα μήνυμα ουσίας. Ωστόσο, σε μερικούς φάνηκε εντελώς ανούσιο. Ενώ σε άλλους, ιδίως στους έφηβους, οι οποίοι το μόνο που σκεφτόταν ήταν τα κορίτσια, το ανέκδοτο πέρασε ως ένας ευρηματικός τρόπος για να κάνει κάποιος «καμάκι» σε μιαν ωραία κυρία …

Αυτό θυμήθηκα διαβάζοντας τις συζητήσεις για τον ομολογιακό ή όχι χαρακτήρα της διδασκαλίας των Θρησκευτικών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σημασία, δεν έχει μόνο το τι διδάσκεται και πώς, αλλά και τι έχει ο άλλος στο μυαλό του. Ας ξαναδιαβάσουν οι αρμόδιοι την παραβολή του σπορέα για να καταλάβουν ότι πρωταρχική σημασία έχει και το «έδαφος» στο οποίο πέφτει ο σπόρος …

Δεν έχω μάτια στη πλάτη. Ο εγγονός μου μόλις έγινε 3 χρονών. Του αρέσει να κυκλοφορεί στα πάρκα με ένα μικρό πατίνι. Η μητέρα του δεν θέλει να τον χάνει από τα μάτια της. Ωστόσο, στην εντολή της «Θέλω πάντα να σε βλέπω!» ο μπόμπιρας απάντησε «Μα εγώ δεν έχω μάτια στην πλάτη μου!».

Πόσο ανεφάρμοστες είναι συχνά οι εντολές των γονέων αλλά και των αρχών! Ιδίως όταν η εφαρμογή τους εξαρτάται από την καλή θέληση όσων πρέπει να τις εφαρμόσουν. Ακούμε για παράδειγμα ότι η εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου επαφίεται στο φιλότιμο και το αίσθημα ευθύνης των καπνιστών. Μα όσοι καπνιστές διαθέτουν φιλότιμο και αίσθημα ευθύνης, τον εφαρμόζουν ήδη και καπνίζουν έξω … Ακόμη και τα νήπια μπορούν, με τον τρόπο τους, να το επιβεβαιώσουν …

Καήκαμε και ησυχάσαμε. Το 1941 η οικογένεια της μητέρας ζούσε στην Κωνσταντινούπολη, στο Φανάρι. Στις 21 Σεπτεμβρίου ξέσπασε μεγάλη πυρκαγιά, η οποία τελικά έκαψε τουλάχιστον 99 κτήρια σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της πυροσβεστικής υπηρεσίας της Πόλης.

Από το σπίτι που έμενε η μητέρα παρακολουθούσαν την εξέλιξη της φωτιάς που άλλαζε κατεύθυνση ανάλογα με τον άνεμο. Όλοι περίμεναν ότι ο αέρας θα την έσπρωχνε προς την αντίθετη κατεύθυνση. Ωστόσο, τελικά δόθηκε εντολή εκκένωσης και όλοι κατευθύνθηκαν προς την παραλία του Κεράτιου. Εκεί μπήκαν σε μια βάρκα για να περάσουν απέναντι να πάνε στο Τζιχανγκίρι όπου έμενε μια θεία.

Μπαίνοντας στη βάρκα, η 11χρονη τότε μητέρα μου αναφώνησε «Άντε, καήκαμε και ησυχάσαμε!». Γιατί η πραγματική καταστροφή, της ήταν λιγότερο απεχθής από την αγωνία που είχαν περάσει περιμένοντας προς τα πού θα φυσήξει ο άνεμος. Ήταν το τελευταίο στάδιο από τα πέντε στάδια του πένθους και της απώλειας, όπως αυτά περιγράφτηκαν αρχικά το 1969 από την ψυχίατρο Ελίζαμπεθ Κίμπλερ-Ρος στο διαβόητο βιβλίο της «Αυτός που πεθαίνει» (On Death and Dying).

Οικογενειακές ιστορίες θα πουν μερικοί. Όμως για κάποιον που θέλει να σκέπτεται και να αναλύει κριτικά την πραγματικότητα γύρω του, αποτελούν μικρά μαθήματα ζωής …

24 Σεπτεμβρίου 2019

Εμμονικοί ανήλικοι

Αδιάβαστοι, ασυντόνιστοι, με επιπόλαιες ιδέες και μη πρακτικά εφαρμόσιμες προτάσεις, ευτυχώς δεν εφάρμοσαν το σχέδιο «στάχτη και μπούρμπερη» …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-391)

Πρώτη εντύπωση. Είναι Σεπτέμβριος του 2011. Το Οικονομικό Επιμελητήριο Δυτικής Κρήτης οργανώνει εσπερίδα, με θέμα την ευρωπαϊκή και ελληνική οικονομική κρίση στην αίθουσα της Τράπεζας Χανίων. Ένας από τους ομιλητές, ο καθηγητής Γιάννης Βαρουφάκης μου κάνει εντύπωση. Υποστηρίζει ότι αν κάποια στιγμή η Γερμανία θεωρήσει πως η συμμετοχή της στο ευρώ δεν την συμφέρει, δεν θα διστάσει να αποχωρήσει από την ευρωζώνη!

Επιμένει μάλιστα πως αυτό μπορεί να γίνει ακόμη και αν χρειαστεί να «σχίσει τις Συνθήκες». Προσπαθώ, ανεπιτυχώς, να τον μεταπείσω μετά τη λήξη της εκδήλωσης ότι κάτι τέτοιο είναι αδύνατον. Καταλαβαίνω ότι, αφενός δεν έχει διαβάσει τις Συνθήκες και αφετέρου δεν γνωρίζει πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στα Ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Αγνοεί επίσης την ιστορική εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενοποίησης, αλλά και τον ρόλο της Γερμανίας σε αυτήν.

Τα πεπραγμένα του Γιάνη (πλέον) Βαρουφάκη ως υπουργού των οικονομικών στην πρώτη κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να επαληθεύουν αυτή την πρώτη εντύπωση. Ωστόσο, προσωπικά δεν θέλω να κρίνω τα πράγματα επιφανειακά ούτε να κάνω «δίκη προθέσεων». Προτιμώ να στηρίζομαι σε επιχειρήματα και μελέτη των γεγονότων. Γνωρίζοντας πως λειτουργούν τόσο τα μέσα μαζικής επικοινωνίας όσο και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όπου εργάστηκα επί 33 χρόνια.

Τα στοιχεία. Ξεκίνησα διαβάζοντας μερικά βιβλία, όλα στο πρωτότυπο. Πρώτα το βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη «Ενήλικες στην αίθουσα» (στα ελληνικά κυκλοφορεί ως «Ανίκητοι ηττημένοι»). Αυτό αποτέλεσε τη βάση για την ομότιτλη ταινία του πολυβραβευμένου και διεθνούς φήμης σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά.

Εκεί, ο συγγραφέας παρουσιάζει τα γεγονότα από την δική του πλευρά – καταλήγοντας σε προβολή του νέου κόμματος που ίδρυσε. Πολλά κείμενα στηρίζονται στις μαγνητοφωνημένες συνεδριάσεις του Eurogroup. Και στις μαγνητοσκοπημένες απενημερώσεις (debriefings) του συγγραφέα αμέσως μετά τις συναντήσεις του με όσους δεν μπορούσε να μαγνητοφωνήσει …

Μια πιο ισορροπημένη περιγραφή των γεγονότων περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» των δημοσιογράφων Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού. Εκεί παρουσιάζονται οι απόψεις και των υπόλοιπων πρωταγωνιστών της ιστορίας καθώς και περιγραφές πολλών γεγονότων που παραλείπει ο πρώην υπουργός, αφού τα αγνοούσε. Κυρίως επειδή τον είχαν αποκλείσει από αυτά ...

Πολύ χρήσιμη ήταν επίσης και η ανάγνωση των κεφαλαίων που αφορούν την διαχρονική εξέλιξη της κρίσης του ελληνικού χρέους από το βιβλίο «Διασφαλίζοντας το ευρώ σε εποχές κρίσης – η ιστορία του ευρωπαϊκού μηχανισμού σταθερότητας από μέσα» (Safeguarding the euro in times of crisis - The inside story of the ESM).

Τέλος, χρήσιμα στοιχεία υπάρχουν και στο τελευταίο βιβλίο της σειράς «Εθνικές κρίσεις» (κυκλοφόρησε με την «Καθημερινή της Κυριακής») με τίτλο «Ελεγχόμενες πτωχεύσεις – Οικονομική κρίση και μνημόνια 2009-2019» του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Πάνου Καζάκου.

Προδιαγεγραμμένη αποτυχία. Όπως προκύπτει από όλες τις παραπάνω πηγές, η διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015 με τους δανειστές, ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία. Κατ’ αρχάς γιατί από την ελληνική πλευρά υπήρχαν παράλληλες επαφές και διαπραγματεύσεις χωρίς να υπάρχει κοινή γραμμή, ούτε αλληλοενημέρωση. Αντίθετα, όλοι οι εμπλεκόμενοι από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα κράτη μέλη επικοινωνούσαν μεταξύ τους μετά από κάθε επαφή με την ελληνική πλευρά.

Ο Βαρουφάκης υποστηρίζει βέβαια ότι υπήρχε επίσημο ελληνικό σχέδιο το οποίο «πρόδωσαν» ορισμένα κυβερνητικά στελέχη. Το σχέδιο αυτό προέβλεπε ως απώτατο μέτρο την απειλή αναστολής των πληρωμών και τη δημιουργία συστήματος παράλληλων πληρωμών. Αυτό θα οδηγούσε διαδοχικά σε χρεωκοπία, σε έξοδο από την ευρωζώνη και τελικά σε έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ένα τέτοιο Grexit είχε ήδη προτείνει η Μέρκελ στον πρώην πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος το είχε απορρίψει ασυζητητί ...

Επιπλέον, οι επίσημες προτάσεις Βαρουφάκη ήταν, για τα ευρωπαϊκά δεδομένα, σε λάθος σειρά. Προέβλεπαν πρώτα την αναδιάρθρωση του χρέους – κάτι αδύνατον αφού είχε ήδη προηγηθεί στις αρχές του 2013 το μεγαλύτερο κούρεμα χρέους στην ιστορία (107 δισ. ευρώ). Επίσης, τη μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 1,5% του ΑΕΠ με ταυτόχρονη μείωση του ΦΠΑ και της φορολογίας των επιχειρήσεων. Κάτι που καθιστούσε την αποπληρωμή του χρέους μη βιώσιμη.

Η μόνη από τις προτάσεις του που υλοποιήθηκε στο τρίτο μνημόνιο (αλλά τροποποιημένη), ήταν η δημιουργία μιας αναπτυξιακής τράπεζας στην οποία να περάσει όλη η δημόσια περιουσία. Στόχος ήταν να χρησιμοποιηθεί ως υποθήκη για την προσέλκυση επενδύσεων, τα κέρδη από τις οποίες θα χρηματοδοτούσαν τα ασφαλιστικά ταμεία. Κατά τη γνώμη μου αυτός ήταν ο σπόρος για τη δημιουργία του «υπερταμείου»), στο οποίο παραχωρήθηκε η περιουσία του Δημοσίου για 99 χρόνια …

Τέλος, εκτός από την προσωπικότητα του Βαρουφάκη που δυσκόλευε τις διαπραγματεύσεις, σημαντικός επίσης λόγος αποτυχίας ήταν και το γεγονός ότι εκπροσωπούσε μια κυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς. Ας θυμηθούμε ότι η ίδιος ο Αλέξης Τσίπρας ήταν ο κύριος υποψήφιος της Αριστεράς στις Ευρωεκλογές του 2014 ενώ την περίοδο εκείνη άνοδος αριστερών κομμάτων είχε παρατηρηθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Ο Jean Quatremer, ανταποκριτής της γαλλικής εφημερίδα Liberation στις Βρυξέλλες ανέφερε από τις αρχές Μαρτίου του 2015 ότι, κατά τον Ευρωπαίο επίτροπο Μοσκοβισί, «οι συντηρητικοί απεχθάνονται τον ΣΥΡΙΖΑ … ο Σόιμπλε, που είναι ένας πραγματικός και σκληρός συντηρητικός, χωρίς ενδοιασμούς, θέλει να γονατίσει αυτό το κόμμα προκειμένου να το διώξει ...».

Δεν χρειαζόταν να είναι κανείς προφήτης για να καταλάβει από τότε, ότι η αλλοπρόσαλλη στάση της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, γενικά, και η εμμονική πολιτική του Βαρουφάκη, ειδικότερα, οδηγούσαν στο γκρεμό. Όσο κι αν ο τελευταίος προσπάθησε να αποδείξει με το βιβλίο του ότι έπεσε ηρωικά μαχόμενος για να υπερασπιστεί τα συμφέροντα των αδύνατων απέναντι στο «βαθύ κατεστημένο της Ευρώπης». Απλώς, υπερεκτίμησε τη δυνατότητά του να περπατά ξυπόλυτος στ’ αγκάθια – τα οποία μάλιστα δεν είχε καν συναίσθηση ότι και υπήρχαν, και τσιμπούσαν …

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν θα δω την ταινία του Γαβρά, η οποία κατά δήλωσή του είναι ένα «σόου»!

Υ.Γ. Βλέπε και παλαιότερο άρθρο μου «Κινδυνεύουμε από μερικούς πολιτικούς;»

17 Σεπτεμβρίου 2019

Περί ανεμογεννητριών

Είναι κρίμα να εμποδίζεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην Ελλάδα με δικαιολογίες που τελικά εξυπηρετούν μόνο τα συμφέροντα του κλάδου των ορυκτών καυσίμων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-390)

Ήμουν στη Νάξο την περασμένη εβδομάδα, από την οποία γύρισα μια μέρα νωρίτερα λόγω των επερχόμενων θυελλωδών ανέμων που θα επέβαλαν και απαγορευτικό απόπλου. Το νησί, όπως και όλες οι Κυκλάδες έχουν σημαντικό αιολικό δυναμικό. Όπως βέβαια και η Κρήτη. Ωστόσο, διαπίστωσα ότι υπάρχει ένα μόνο σύγχρονο αιολικό πάρκο και πολλοί ερειπωμένοι ανεμόμυλοι.

Διερευνώντας το διαδίκτυο διαπίστωσα ότι υπάρχει έντονη διαμάχη σχετικά με την προβλεπόμενη εγκατάσταση αιολικών πάρκων στο νησί, καθώς και στα υπόλοιπα μεγάλα νησιά των Κυκλάδων (Άνδρο, Τήνο και Πάρο). Κύριο επιχείρημα όσων εναντιώνονται στις σχετικές εγκαταστάσεις «η περιβαλλοντική υποβάθμιση της περιοχής». Επιχείρημα που χρησιμοποιείται συχνά και στην Κρήτη εναντίον της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στα ορεινά του νησιού.

Με βάση τον Παγκόσμιο Άτλαντα Ανέμων (globalwindatlas.info) το Αιγαίο και η Κρήτη διαθέτουν σημαντικότατο αιολικό δυναμικό. Η σωστή αξιοποίησή του θα μπορούσε να καλύψει μεγάλο μέρος των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια των νησιών. Και γενικότερα της χώρας, χάρις στην υφιστάμενη (για τις Κυκλάδες) και τη προγραμματισμένη (για την Κρήτη) διασύνδεση με το δίκτυο της υπόλοιπης Ελλάδας. Η οποία εξασφαλίζει τη δυνατότητα εξαγωγής της πλεονάζουσας ηλεκτρικής ενέργειας προς την ηπειρωτική Ελλάδα, ή ακόμη και την Ευρώπη. Ιδίως αν η ηλεκτροπαραγωγή από τις ανεμογεννήτριες συνδυαστεί και με αντίστοιχη παραγωγή από φωτοβολταϊκά.

Ωστόσο, οι αντιδράσεις οικολογικών οργανώσεων, πολιτιστικών συλλόγων και πολλών κατοίκων εμποδίζουν συχνά τις εγκαταστάσεις αυτές. Με επιχειρήματα που περιλαμβάνουν την περιβαλλοντική υποβάθμιση, την κακή επίδραση των ανεμογεννητριών στα κοπάδια, τον θόρυβο και την θανάτωση των πουλιών λόγω πρόσκρουσης πάνω στις ανεμογεννήτριες.

Όμως τα επιχειρήματα αυτά δεν αποτελούν εμπόδιο στην εγκατάσταση αιολικών πάρκων στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κι αυτό επειδή η Ένωση χρειάζεται την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές για δύο λόγους. Πρώτον, για να μειώσει τις εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου περιορίζοντας έτσι τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής (βλ. ΧΝ 20/8/2019). Και δεύτερον, επειδή η Ευρώπη εξαρτάται ενεργειακά από τις εισαγωγές ενέργειας διαφόρων ειδών (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ουράνιο).

Έτσι, στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η εγκατάσταση των ανεμογεννητριών δεν θεωρείται ότι συνδέεται με υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Αντίθετα δένει με το περιβάλλον και για αυτό και ονομάζονται «αιολικές φάρμες». Σε ορισμένες χώρες τις τοποθετούν στις κορυφογραμμές ενώ αλλού κοντά στις ακτές. Πράγματι, η πρώτη επαφή με τις ανεμογεννήτριες σε ξαφνιάζει και σε προβληματίζει. Όπως κάθε τι καινούργιο δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα. Μερικοί βέβαια θεωρούν ότι στην πραγματικότητα ομορφαίνουν το περιβάλλον.

Σε όλες τις χώρες πάντως υπάρχουν κριτήρια για την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων. Για παράδειγμα, η εγκατάσταση των πάρκων στη θάλασσα γίνεται σε απόσταση 5 με 10 χιλιόμετρα από την ακτή. Και φυσικά σε μια χώρα όπως η Ελλάδα που είναι γεμάτη πυλώνες, σκουπίδια, παράνομες χωματερές και αντιαισθητικά αυθαίρετα κτίσματα ίσως οι ανεμογεννήτριες να είναι παρωνυχίδα.

Παράλληλα, οι ανεμογεννήτριες όταν λειτουργούν παράγουν σίγουρα θόρυβο. Όμως λειτουργούν όταν φυσάει, και ο άνεμος κάνει πάντα θόρυβο και δεν είναι εύκολο να ξεχωρίσει κανείς το θόρυβο της γεννήτριας από το θόρυβο του αέρα. Οι μετρήσεις που έχουν γίνει δείχνουν ότι ο θόρυβος που ακούγεται στα 250 μέτρα ισοδυναμεί με τον θόρυβο σε ένα γραφείο.

Ωστόσο, στη Σκοτία η συζήτηση οδήγησε στην απόφαση οι ανεμογεννήτριες των 2 MW να τοποθετούνται σε απόσταση 2 χιλιομέτρων από τα σπίτια. Με προσεκτική επιλογή της τοποθεσίας της εγκατάστασης η ενδεχόμενη ηχορύπανση μπορεί να εξαλειφθεί. Σημασία επίσης έχει και ο τύπος της γεννήτριας αφού οι πιο σύγχρονες κάνουν λιγότερο θόρυβο.

Σε ορισμένες περιοχές μάλιστα (π.χ. στην Άιοβα των ΗΠΑ) οι ανεμογεννήτριες βρίσκονται δίπλα σε σχολεία ή άλλα κτήρια. Έρευνες που έγιναν πριν και μετά την εγκατάσταση ανεμογεννητριών στην Σκοτία έδειξαν ότι ενώ πριν την εγκατάσταση 12% των ερωτηθέντων θεωρούσαν ότι ο θόρυβος θα ήταν πρόβλημα μετά την εγκατάσταση μόνο 1% είχαν πραγματικό πρόβλημα θορύβου.

Στο επιχείρημα ότι η εγκατάσταση των γεννητριών επηρεάζει δυσμενώς την κτηνοτροφία αντικρούεται από το παράδειγμα του Βελγίου όπου ανεμογεννήτριες και βοοειδή συνυπάρχουν ειρηνικά. Όσο για το πρόβλημα που δημιουργούν οι ανεμογεννήτριες στα πουλιά φαίνεται ότι στην πραγματικότητα είναι εξαιρετικά μικρό. Στη Δανία από μεγάλη έρευνα διαπιστώθηκε ότι μόνο 1% από τις πάπιες που περνούσαν δίπλα από ένα μεγάλο θαλάσσιο αιολικό πάρκο με 72 γεννήτριες πλησίαζαν αρκετά κοντά ώστε να κινδυνεύουν να συγκρουστούν.

Η σχετική φιλολογία ξεκίνησε από τις ΗΠΑ όπου διαπιστώθηκε πρόβλημα μόνο σε μια περίπτωση (στην Καλιφόρνια) όπου οι ανεμογεννήτριες τοποθετήθηκαν πάνω στην μεταναστευτική δίαυλο των πουλιών. Και σε αυτή την περίπτωση οι επιπτώσεις μπορούν να ελαχιστοποιηθούν με ρύθμιση του προσανατολισμού, με επιλογή της θέσης κλπ. Επιπλέον ορισμένα πουλιά όπως τα αρπακτικά (γεράκια και αετοί) που βλέπουν τον ποντικό από ύψος χιλιομέτρων είναι αστείο να θεωρεί κανείς ότι θα πέφτουν πάνω στις γεννήτριες.

Από τα τελευταία στοιχεία της Υπηρεσίας Ιχθύων και Άγριας Ζωής των ΗΠΑ για τον εκτιμώμενο μέσο αριθμό θανάτων πουλιών εξαιτίας ανθρωπογενών απειλών, προκύπτει ότι οι ανεμογεννήτριες δεν απειλούν σχεδόν καθόλου τα πουλιά. Κι αυτό γιατί σε αυτές οφείλεται ποσοστό μόνο 0,007% των θανάτων (δηλαδή 1 στους 14.200). Ποσοστό μηδαμινό σε σχέση με τους θανάτους εξ αιτίας άλλων ανθρωπογενών απειλών όπως γάτες, συγκρούσεις με κτήρια, οχήματα, ηλεκτροφόρα καλώδια ή κεραίες, αλλά και δηλητηριάσεις και ηλεκτροπληξίες.

Στα εν λόγω στοιχεία δεν έχουν προσμετρηθεί θάνατοι από άλλες ανθρωπογενείς απειλές (παγίδες, λαθροθηρία) ούτε και από καιρικά φαινόμενα, ασθένειες, ασιτία και φυσικούς θανάτους κυρίως λόγω απώλειας οικοσυστημάτων / ενδιαιτημάτων. Κι αυτό επειδή οι θάνατοι από τις απειλές αυτές είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν.

Ποιος επωφελείται από τη μη εγκατάσταση μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας; Η απάντηση βρίσκεται στον τελευταίο λογαριασμό της ΔΕΗ. Από τα στοιχεία για το μίγμα καυσίμου για το 2018, προκύπτει ότι στο μη διασυνδεδεμένο σύστημα (Κρήτη και νησιά) το 82,30% της ηλεκτροπαραγωγής προερχόταν από πετρελαϊκές μονάδες ενώ μόνο το 17,70% από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Παράλληλα, στο διασυνδεδεμένο σύστημα το 57,66% προερχόταν από ορυκτά καύσιμα πλην πετρελαίου, το 30,49% από ανανεώσιμες και το 11,85% από «διασυνδέσεις» δηλαδή εισαγωγές!

12 Σεπτεμβρίου 2019

Μετάφραση, η γλώσσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Πέμπτη 12 Σεπτεμβρίου 2019. 45ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στη μετάφραση και τη διερμηνεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση εστιάζοντας στον διαγωνισμό των Νέων Μεταφραστών (Juvenes Translatores).



10 Σεπτεμβρίου 2019

Πολίτες και παθητικό κάπνισμα

Παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες και τις εντολές του πρωθυπουργού, η εφαρμογή του νόμου στην πράξη φαίνεται να βαλτώνει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Σεπτεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-389)

Η προτεραιότητα. Η πρώτη από τις «άμεσες Κυβερνητικές Προτεραιότητες», με βάση τις οδηγίες που δόθηκαν από τον Κυριάκο Μητσοτάκη στο νέο Υπουργό Υγείας, ήταν η «Αυστηρή εφαρμογή του αντικαπνιστικού νόμου με καθολική απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους κλειστούς χώρους, εντατικοποίηση των ελέγχων με μεγαλύτερη εμπλοκή της αστυνομίας και λειτουργία τηλεφωνικής γραμμής για αναφορά παραβάσεων».

Ωστόσο, όπως παραδέχονται οι αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας, «προκειμένου να εμπλακεί περισσότερο ενεργά η Ελληνική Αστυνομία στη διαδικασία ελέγχου κι επιβολής προστίμων, θα πρέπει να υπάρξει αντιστοίχως ρητή πρόβλεψη στο Νόμο ότι συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των αρμοδίων Ελεγκτικών Αρχών, δηλαδή να τροποποιηθεί ο σχετικός Νόμος 3730/2008, που τις ορίζει περιοριστικά, με νεότερο τυπικό νόμο».

Δυστυχώς, το Υπουργείο δεν συμπεριέλαβε σχετική τροπολογία στα πρώτα επείγοντα νομοσχέδια που κατατέθηκαν και ψηφίστηκαν κατεπειγόντως από τη Βουλή!

Ανεκπλήρωτες υποχρεώσεις. Περσινές εγκύκλιοι του προηγούμενου Υπουργού Υγείας σχετικά με τη Σύμβαση Πλαίσιο για τον Έλεγχο του Καπνού (κυρωμένη με το Νόμο 3420/2005) αναφέρουν δύο υποχρεώσεις των ελληνικών αρχών. Πρώτον, ότι οφείλουν να «απαγορεύσουν ή να περιορίσουν» αφενός «τη διαφήμιση, προώθηση και χρηματοδότηση για την προώθηση του καπνού μέσω του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης, των έντυπων μέσων και, αν είναι απαραίτητο, άλλων μέσων, όπως το διαδίκτυο» και αφετέρου «τη χρηματοδότηση (με σκοπό την προώθηση του καπνού) διεθνών εκδηλώσεων, δραστηριοτήτων ή/και όσων συμμετέχουν σ’ αυτές».

Θα πρέπει επίσης να «διασφαλίζουν τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια όσον αφορά κάθε ενδεχόμενη αλληλεπίδραση με την καπνοβιομηχανία» ενώ οι υποχρεώσεις την πολιτείας σχετικά με τον έλεγχο των καπνικών προϊόντων «δεν υλοποιούνται από την καπνοβιομηχανία, ούτε ανατίθενται σε αυτήν». Επιπλέον, γίνεται ειδική μνεία στις συναφείς δραστηριότητες γνωστής πολυεθνικής «για ένα κόσμο απαλλαγμένο από καπνό» χρησιμοποιώντας τα νέα καπνικά της προϊόντα θερμαινόμενου καπνού …

Δυστυχώς, για δεύτερη συνεχή χρονιά, η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης και η ελληνική θυγατρική της εν λόγω καπνοβιομηχανίας υποστηρίζουν την «χωρίς τσιγάρο» ταυτότητα της Έκθεσης και στηρίζουν «με συνέπεια» την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας.

Οι έλεγχοι. Σε πρόσφατη εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας σχετικά με την «Εφαρμογή της Αντικαπνιστικής Νομοθεσίας» αναφέρονται οι χώροι που πρέπει να ελεγχθούν κατά προτεραιότητα. Δημόσιες υπηρεσίες, νοσοκομεία, κλινικές και ιατρεία, εκπαιδευτικά ιδρύματα (από νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς μέχρι Πανεπιστήμια).

Αλλά και οι χώροι εργασίας, τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τα αεροδρόμια και οι σταθμοί καθώς και τα μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και τα αυτοκίνητα με παιδιά. Αυτή τη φορά αναφέρεται επιπλέον ότι οι υπηρεσίες ελέγχου θα πρέπει να στέλνουν στο Υπουργείο τα στοιχεία των ελέγχων «λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συγκεντρωτικά στοιχεία που προβλέπεται να υποβάλλονται στο Υπουργείο Υγείας είναι εξαιρετικά ανεπαρκή».

Όταν όμως δεν έχει ακόμη λειτουργήσει η τηλεφωνική γραμμή για αναφορά των παραβάσεων (σύμφωνα με την εντολή του Πρωθυπουργού), πώς μπορεί άραγε ο πολίτης να υποβάλλει καταγγελία για κάπνισμα σε έναν από τους παραπάνω χώρους; Ευτυχώς για τις περιφερειακές ενότητες της Κρήτης ο Σύλλογος «Ακαπνίστας» έχει δημοσιεύσει τις διευθύνσεις των αρμόδιων Διευθύνσεων Υγείας που είναι κανονικά επιφορτισμένες με τον έλεγχο (βλ. akapnistas.blogspot.com).

Ωστόσο, δεν είναι όλοι οι πολίτες έτοιμοι να ξεκινήσουν μια γραφειοκρατική διαδικασία και ακόμη λιγότερο να παρακολουθήσουν την εξέλιξη της. Δεδομένου μάλιστα ότι αν ο έλεγχος γίνει πρωινή ώρα σε κατάστημα που λειτουργεί κυρίως βράδυ δεν θα αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει μια διαδικτυακή ομάδα στο Facebook με την επωνυμία «STOP Στο Παθητικό Κάπνισμα – Ομάδα Καταγγελιών». Η ομάδα έχει 1.355 μέλη και την έχει δημιουργήσει ο φίλος Ανδρέας Μπαρδάκης, ο οποίος δεν μπορεί να βρεθεί σε χώρο με καπνό τσιγάρου επειδή δεν το αντέχει ο οργανισμός του.

Αυτό τον έχει μετατρέψει, παρά τη θέλησή του, σε «αιώνιο φοιτητή» αφού δεν μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής … γιατί εκεί δεν εφαρμόζεται ο αντικαπνιστικός νόμος. Κι αυτό παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες του και τις διαπιστώσεις των παραβάσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες ελέγχου …

Γράφει ο Ανδρέας ότι «σκοπός δημιουργίας της ομάδας είναι να ενισχυθούν οι δράσεις για τον αγώνα κατά του παθητικού καπνίσματος, ειδικά για την προστασία της υγείας των ανθρώπων με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα μικρά παιδιά και τις εγκυμονούσες γυναίκες και φυσικά των εργαζομένων και όλων των πολιτών». Δηλώνει επίσης ότι «εδώ κάνουμε γνήσιο ακτιβισμό και ...ταράζουμε το κράτος στη νομιμότητα και θα συνεχίσουμε να το κάνουμε μέχρι να μας σεβαστεί».

Επιπλέον, συμπληρώνει: «στείλτε μας οπτικό υλικό, με σεβασμό στα προσωπικά δεδομένα, από κάπνισμα σε δημόσια κτίρια κι εμείς θα κάνουμε τις καταγγελίες για εσάς». Στα βίντεο θα πρέπει να έχει καταγραφεί και μια απόδειξη (π.χ. αγοράς καφέ ή τυρόπιτας) ή μια εφημερίδα, ώστε να επιβεβαιώνεται η ημερομηνία. Στο οπτικό υλικό που δημοσιεύεται τηρείται επιμελώς η προστασία των προσωπικών δεδομένων.

Ήδη, με βάση καταγγελία μέσω της ομάδας επιβλήθηκε το πρώτο πρόστιμο σε εργαζόμενη που κάπνιζε σε νοσοκομείο της Αθήνας. Και η δράση του Ανδρέα προβλήθηκε από πολλούς τηλεοπτικούς σταθμούς πανελλαδικής εμβέλειας.

Τέλος, σε πρόσφατη ανακοίνωσή του ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος αναφέρει ότι το παθητικό κάπνισμα: «είναι η χειρότερη μορφή βίας που μπορεί να ασκήσει κάποιος στον συνάνθρωπό του, καθώς βάζει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του». Και αναφέρει σχετικά ότι παιδιά αλλά και ενήλικες μη καπνιστές υφίστανται συχνά αυτή τη μορφή βίας.

Ελπίζουμε ότι το Υπουργείο Υγείας θα εφαρμόσει κάποτε τις εντολές του Πρωθυπουργού. Μέχρι τότε, όποιος και όποια υποφέρει από τον καπνό του τσιγάρου των καπνιστών που δεν σέβονται τους πλησίον τους, έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει καταγγελία. Ελπίζοντας ότι θα ενταθούν οι σχετικοί έλεγχοι μέχρι να αποφασίσουν οι χρήστες των καπνικών προϊόντων να τα χρησιμοποιούν μόνο σε εξωτερικούς χώρους. Όπως γίνεται σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου!

05 Σεπτεμβρίου 2019

Ευρωπαϊκή Ένωση και ζώα

Πέμπτη 5 Σεπτεμβρίου 2019. 44ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις πολιτικές της ΕυρωπαϊκήςΈνωσης για τα ζώα.



29 Αυγούστου 2019

Τα πρώτα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια

Πέμπτη 29 Αυγούστου 2019. 43ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στα πρώτα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια.



  • Το δελτίο τύπου της Επιτροπής για τα πρώτα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια
  • Η ενίσχυση του προγράμματος για τα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια
  • Οι ελληνικές συμμετοχές:
    • Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στο CIVIS (Ευρωπαϊκή αστική πανεπιστημιακή συμμαχία)
    • Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών - στο CONEXUS (Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο για Ευφυή Αστική Παράκτια Βιωσιμότητα)
    • Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης στο EPICUR (Ευρωπαϊκή εταιρική σχέση για μια καινοτόμα πανεπιστημιούπολη που ενοποιεί περιφέρειες)