Μερικοί αναπάντεχοι κίνδυνοι

Τηλέφωνα εκτός λειτουργίας όταν κόβεται το ρεύμα, παράνομες διαφημίσεις καπνικών προϊόντων κοντά σε σχολεία και ιδέες για να περιοριστούν τροχαία και μπαλωθιές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιουνίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-424)

Μια ιδέα για τα τροχαία. Έβλεπα τις προάλλες μια σκηνή από τουρκική τηλεοπτική σειρά που μου έκανε εντύπωση. Οι δυο φίλοι πήγαν να πιούν ούζα σε μια εξοχική ταβέρνα στον Βόσπορο. Αφού έδωσαν την παραγγελία, εμφανίστηκε ο καταστηματάρχης να τους χαιρετήσει αφού ο ένας ήταν παλιός πελάτης. Μετά τις φιλοφρονήσεις, τους είπε μια λέξη υπενθυμίζοντας τους την πάγια πολιτική του μαγαζιού: «Κλειδιά!».

Του έδωσαν τα κλειδιά του αυτοκινήτου με το οποίο είχαν έλθει. «Αν σηκωθούμε να φύγουμε μεθυσμένοι δεν θα μας δώσει τα κλειδιά …» εξήγησε ο παλιός. Στην επόμενη σκηνή τους βλέπουμε να κοιμούνται στο αυτοκίνητο … αφού μάλλον δεν θέλησαν να καλέσουν κάποιο ταξί. Πόσοι καταστηματάρχες είναι έτοιμοι να κάνουν κάτι τέτοιο και την Κρήτη, ώστε να μην χάνουν πελάτες από τροχαία;

Ιδέες για τις μπαλωθιές. Ο Βασίλης Σκουλάς κι ο Μανώλης Αλεξάκης είναι δύο γνωστοί Κρητικοί λυράρηδες που έχουν δηλώσει πως θα αποχωρούν από γλέντια όταν αρχίσουν οι μπαλωθιές. Πόσοι άλλοι λυράρηδες και μουσικοί είναι έτοιμοι να το δηλώσουν ευθαρσώς στους οργανωτές εκδηλώσεων αλλά και να το κάνουν πράξη;

Πόσα ζευγάρια θα έχουν το θάρρος να γράψουν στα προσκλητήρια του γάμου τους ή της βάπτισης των παιδιών τους ότι η διασκέδαση θα διακόπτεται με τον πρώτο πυροβολισμό; Τέλος, στις εκδηλώσεις που συγχρηματοδοτούνται από δήμους ή την Περιφέρεια θα άξιζε να προστεθεί ένας όρος ότι το δημόσιο δεν θα εξοφλήσει τη συμμετοχή τους εάν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης πέσουν μπαλωθιές …

Ανήλικοι και οινοπνευματώδη. Γράφαμε πριν από ένα μήνα (ΧΝ 12/5/2020) πως άνθρωποι που βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το πρόβλημα, γνωρίζουν τα κέντρα τα οποία επιτρέπουν την κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Δυστυχώς, τα κέντρα αυτά φαίνεται πως είναι «απροσπέλαστα». Παράλληλα, η αμέλεια των γονέων συμβάλει στην επέκταση του φαινομένου σε σχολικές γιορτές και εκδρομές.

Αναρωτιέμαι πότε θα αποφασίσουν οι γονείς, οι δάσκαλοι και οι αρχές (Αστυνομία, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Εισαγγελία) να ασχοληθούν σοβαρά με το πρόβλημα. Με εντατικοποίηση των ελέγχων και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων σε όσους παραβαίνουν το νόμο πωλώντας αλκοολούχα ποτά σε ανήλικους ή ευνοώντας την κατανάλωση τους.

Ανήλικοι και κάπνισμα. Την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 1/6/2020) γράψαμε πως «αν πράγματι η κυβέρνηση ήθελε να προφυλάξει τους πολίτες, ιδίως τους ανήλικους, θα εφάρμοζε αυστηρά τη νομοθεσία για την απαγόρευση της διαφήμισης καπνικών προϊόντων». Πρόκειται για σαφέστατη νομοθεσία, η οποία προβλέπει ότι απαγορεύεται «η κάθε είδους διαφήμιση και προώθηση προϊόντων καπνού σε όλους τους εξωτερικούς, υπαίθριους και εσωτερικούς χώρους. Εξαιρούνται οι εσωτερικοί χώροι των σημείων πώλησης προϊόντων καπνού».

Μάλιστα «ως εξωτερικός χώρος νοείται και η πρόσοψη και λοιπές πλευρές του κουβουκλίου, οι τέντες και ο περιβάλλων χώρος του περιπτέρου». Επιπλέον, «στους εσωτερικούς χώρους περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, οι στρατιωτικές μονάδες, τα Δικαστήρια, όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τα ξενοδοχεία και πάσης φύσεως τουριστικά καταλύματα, καθώς και τα εμπορικά καταστήματα».

Κάντε μια βόλτα στα Χανιά και κοιτάξτε τα περίπτερα … και τα καταστήματα πώλησης ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ιδίως όσα βρίσκονται κοντά σε Γυμνάσια και Λύκεια ή δίπλα σε αθλητικές εγκαταστάσεις. Και συγκρίνετε τα όσα θα δείτε με το παραπάνω απόσπασμα της ισχύουσας νομοθεσίας. Τα ίδια βέβαια συμβαίνουν λίγο-πολύ σε όλη την Ελλάδα … Άραγε δεν τα βλέπουν οι υπεύθυνοι των Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας; Οι κατά τόπους αστυνομικές αρχές; Οι αρμόδιοι εισαγγελείς;;;

Ένα σκάνδαλο με τα τηλέφωνα. Τέλος του 2018, αρχές του 2019 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες εγκατάστασης δικτύου οπτικών ινών από τον ΟΤΕ σε πολλές περιαστικές περιοχές των Χανίων. Ακολούθησε η μετατροπή των τηλεφωνικών συνδέσεων σε ευρυζωνικές (ή VoIP ή Voice over IP δηλ. φωνή πάνω από διαδίκτυο). Στην πράξη, απαιτείται μια σύνδεση με δρομολογητή (router) ο οποίος εξυπηρετεί μαζί με τις τηλεφωνικές συνδέσεις και τις συνδέσεις στο διαδίκτυο.

Τα παλαιότερα τηλεφωνικά κέντρα (δημόσια τηλεφωνικά δίκτυα μεταγωγής – PSTN) διέθεταν μιάν εφεδρική ηλεκτρογεννήτρια, η οποία άρχιζε να λειτουργεί σε περίπτωση διακοπής ρεύματος. Οι σύγχρονοι κατανεμητές (δηλαδή τα κουτιά ή ΚΑΦΑΟ μέσα από τα οποία συνδέεται το τηλέφωνό μας στο τηλεφωνικό κέντρο) δεν διαθέτουν εφεδρική πηγή ενέργειας ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν πέφτει η τάση ή διακόπτεται το ρεύμα.

Το αποτέλεσμα είναι κάθε φορά που κόβεται το ρεύμα – κάτι που γίνεται ιδιαίτερα συχνά στα Χανιά – οι συνδρομητές να μην έχουν ούτε τηλέφωνο, ούτε διαδίκτυο! Εκτός από τον αποκλεισμό τους από τον έξω κόσμο, αυτό απορρυθμίζει και τους συναγερμούς που είναι συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο. Θέτοντας σε κίνδυνο ευπαθείς ομάδες που ίσως χρειαστούν ιατρική βοήθεια αλλά και όσους αποτελούν δυνητικούς στόχους κακοποιών.

Επιπλέον, οι συχνές διακυμάνσεις της τάσης προκαλούν και διακοπές στα ευαίσθητα κυκλώματα των κατανεμητών κάτι που οδηγεί σε διακοπή της σύνδεσης με το δίκτυο. Βέβαια, λίγα λεπτά αργότερα το δίκτυο επανέρχεται, αλλά διάφορες λειτουργίες απορρυθμίζονται (π.χ. η σύνδεση με τη δορυφορική τηλεόραση, ο συναγερμός).

Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν στους κατανεμητές είχαν τοποθετηθεί μπαταρίες (UPS ή τροφοδοτικά αδιάκοπης παροχής). Όμως ο ΟΤΕ αποφάσισε να περικόψει το κόστος εγκατάστασης αυτών των μπαταριών … παρόλο που το νέο ευρυζωνικό δίκτυο συγχρηματοδοτήθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια … Παρά τις σχετικές υπενθυμίσεις, ο ΟΤΕ έχει απαξιώσει να απαντήσει σε σχετική ερώτηση που υπέβαλα στο 13888 από τον περασμένο Ιούλιο …

Τώρα λοιπόν αποκτά νόημα και το ανέκδοτο που λέγαμε όταν είμασταν παιδιά. «Τι σημαίνει ΔΕΗ; Δεν Έχουμε Ηλεκτρικό! Και ΟΤΕ; Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε …».

Περί της προστασίας της ζωής

Αν η προστασία της ζωής είναι το παν η πολιτεία θα πρέπει να ασχοληθεί πλέον σοβαρά με τα τροχαία και το κάπνισμα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Μαΐου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-421)

«Τα μέτρα που επιβάλλαμε είναι οδυνηρά, αλλά το παν είναι η προστασία της ζωής των ανθρώπων» υπογράμμισε ο πρωθυπουργός σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό δίκτυο CNN την 1η Απριλίου 2020. Ωραία λόγια που στην περίπτωση της πανδημίας του κορωνοϊού εφαρμόστηκαν με επιτυχία. Κάνοντας την Ελλάδα παράδειγμα διεθνώς και διορθώνοντας την εικόνα της, από χρεοκοπημένη και υπό κηδεμονία χώρα σε χώρα που μπορεί να διοικηθεί σωστά.

Όμως η παραπάνω δήλωση του πρωθυπουργού και η επιτυχής εφαρμογή της στην περίπτωση της μεγάλης αυτής κρίσης, δημιουργεί μεγάλες προσδοκίες στους εχέφρονες Έλληνες πολίτες και μια ιερή υποχρέωση της κυβέρνησης. Να την εφαρμόσει με την ίδια αποφασιστικότητα και σε άλλους τομείς της δημόσιας υγείας στους οποίους η χώρα μας έχει δραματικά άσχημες επιδόσεις.

Τροχαία. Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των θανάτων από τροχαία έχει μειωθεί σημαντικά, η χώρα μας βρίσκεται πολύ πάνω από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τους θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκων. Για το 2018. ο αριθμός αυτός ήταν 64 θάνατοι ανά εκατομμύριο έναντι του μέσου όρου της ΕΕ που ήταν 49. Το 2019 ο αριθμός αυτός για την Κρήτη ήταν 94. Επιπλέον, οι μισοί σχεδόν νεκροί και σοβαρά τραυματίες είναι νέοι.

Τα τελευταία χρόνια οι ποινές που προβλέπει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχουν γίνει αυστηρότερες. Αλλά αυτό δεν αρκεί για την δραστική μείωση της μάστιγας των τροχαίων. Στο τέλος της δεκαετίας του 1990 η Σουηδία έθεσε ως μακροπρόθεσμο στόχο το «Όραμα μηδέν» (Vision Zero) για τον μηδενισμό των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών από τα τροχαία.

Έτσι το 2018, η Σουηδία είχε 32 θανάτους ανά εκατομμύριο! Ακόμη καλύτερες επιδόσεις είχαν οι χώρες που την μιμήθηκαν - η Βρετανία 28, η Δανία και η Ιρλανδία 30. Αν έγινε τέτοια αναστάτωση για τον κορωνοϊό με τους 150 νεκρούς (14 νεκροί ανά εκατομμύριο), τι πρέπει να γίνει για τα τροχαία; Είναι προφανές ότι αν προτεραιότητα της πολιτείας είναι η προστασία της ζωής, απαιτείται εδώ και τώρα να εφαρμοστεί ένα φιλόδοξο εθνικό σχέδιο για τα τροχαία.

Κάπνισμα. Έχουμε επισημάνει από αυτήν εδώ τη στήλη τα θετικά σημεία αλλά και τις ελλείψεις της πρόσφατης επικαιροποίησης της αντικαπνιστικής νομοθεσίας (ΧΝ 26/11/2019). Ωστόσο, με οδυνηρή έκπληξη διαπιστώσαμε τη δημόσια υποστήριξη γνωστής καπνοβιομηχανίας από τον Υπουργό Υγείας και τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας σε δημόσια εκδήλωση για την προώθηση νέων καπνικών προϊόντων.

Επιπλέον, κατά παράβαση της Σύμβασης-Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού, ο Υπουργός Υγείας δέχτηκε πρόσφατα και δωρεά από την εν λόγω καπνοβιομηχανία, κάτι που χαρακτηρίστηκε ως «αισχρό διαφημιστικό κόλπο» από διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Σύμφωνα με παλαιότερες ανακοινώσεις της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας το κάπνισμα στην Ελλάδα προκαλεί 15.000 θανάτους ετησίως. Αυτό μεταφράζεται σε 1.399 θανάτους ανά εκατομμύριο. Δηλαδή, 100 φορές περισσότερους από όσους ο κορωνοϊός! Παράλληλα, η χώρα μας βρίσκεται στην πρώτη θέση της κατανάλωσης καπνικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αν πράγματι η κυβέρνηση σκοπεύει να κάνει το παν για την «προστασία της ζωής των ανθρώπων» θα έπρεπε να απαγορεύσει πλήρως την κυκλοφορία των καπνικών προϊόντων. Ή τουλάχιστον να αυξήσει σημαντικά την τιμή πώλησής τους, όπως έχει συμβεί στις χώρες που αποφάσισαν να περιορίσουν δραστικά την κατανάλωση τους.

Φυσικά, η καπνοβιομηχανία θα αντιδράσει ισχυριζόμενη ότι αυτό θα μειώσει την απασχόληση αφού θα περιοριστεί η οικονομική της δραστηριότητα. Όμως όπως γράψαμε και παλαιότερα (ΧΝ 6/8/2019), σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη του ΙΟΒΕ το σύνολο των θέσεων εργασίας στον κλάδο των καπνικών προϊόντων είχε υπολογιστεί το 2016 σε 28.563 άτομα (17.801 στην καπνοβιομηχανία και 10.762 στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο). Επιπλέον, η φορολογία των καπνικών προϊόντων αποφέρει στη δημόσιο περίπου 2-3 δισ. ευρώ ετησίως.

Ας συγκριθούν τα παραπάνω με την επιβάρυνση της εθνικής οικονομίας από τα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση του κορωνοϊού και τα οποία θα προκαλέσουν ύφεση 9,7% και σημαντική αύξηση της ανεργίας. Για μιάν απειλή της δημόσιας υγείας 100 φορές μικρότερη από την απειλή του καπνίσματος … Τα συμπεράσματα από τις συγκρίσεις είναι δυστυχώς προφανή …

Άλλες απειλές. Κάθε χρόνο θρηνούμε στην Κρήτη νεκρούς και τραυματίες από τους άσκοπους πυροβολισμούς. Η πάταξη της παράνομης οπλοφορίας και οπλοχρησίας, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού με τελικό αποτέλεσμα ένα ολοκληρωμένο περιφερειακό πρόγραμμα αφοπλισμού. Όπως έχουμε γράψει και στο παρελθόν (ΧΝ 25/6/2019) οι μπαλωθιές δεν είναι με κανέναν τρόπο κρητικό έθιμο, ακόμη λιγότερο δείγμα λεβεντιάς … Και κάποτε θα πρέπει να το καταλάβουμε όλοι.

Τέλος, άλλη μια πληγή που συχνά βρίσκεται στη ρίζα των τροχαίων αλλά και των άσκοπων πυροβολισμών είναι η κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Δυστυχώς, πρόκειται για μια συνήθεια που συχνά ξεκινά από το οικογενειακό περιβάλλον το οποίο θεωρεί την κατανάλωση οινοπνευματωδών ως σημείο ενηλικίωσης και ανδρισμού. Και καταλήγει στα επείγοντα των νοσοκομείων όπου μεταφέρονται οι ανήλικοι σε αιθυλικό κώμα …

Σε παλαιότερη συνομιλία μου με ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το πρόβλημα, έμαθα ότι τα κέντρα που επιτρέπουν την κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους είναι γνωστά αλλά «απροσπέλαστα». Παράλληλα, η αμέλεια των γονέων συμβάλει στην επέκταση του φαινομένου σε σχολικές γιορτές και εκδρομές. Η εντατικοποίηση των ελέγχων από γονείς, δασκάλους και από τα όργανα της τάξης είναι επιβεβλημένη και στον τομέα αυτό.

Λοιπόν, τι σκοπεύει να κάνει η πολιτεία για τα παραπάνω; Μήπως ο πρωθυπουργός ανέφερε πως «το παν είναι η προστασία της ζωής των ανθρώπων» εν τη ρύμη του λόγου ή ως ένα μάλλον λαϊκίστικο πυροτέχνημα εντυπωσιασμού; Η διαχείριση της κρίσης με βάση την παραπάνω αρχή έβαλε ξανά την Ελλάδα στον χάρτη των σοβαρών κρατών και έδειξε ότι η πολιτεία την εννοούσε. Θα είναι κρίμα να αποδειχτεί ένα φτηνιάρικο, πολιτικάντικο σύνθημα … και κανένας εχέφρων πολίτης αυτής της χώρας δεν θα μπορούσε να δεχτεί κάτι τέτοιο!

Περί υγιεινής διατροφής

Οι πέντε χρυσοί κανόνες και ο δωδεκάλογος της υγιεινής διατροφής, για καλή υγεία και μακροζωία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-393)

Πριν από λίγες εβδομάδες (βλ. ΧΝ 20/8/2019) γράφαμε για τις καθημερινές συνήθειες που πρέπει να αλλάξουμε ώστε να μειώσουμε τις επιπτώσεις της κλιματικής καταστροφής αλλά και να αποφύγουμε τις ασθένειες του πολιτισμού. Γράφαμε μάλιστα τι πρέπει να αποφεύγουμε προκειμένου να μειώσουμε τον κίνδυνο προσβολής από αυτές τις ασθένειες που περιλαμβάνουν καρκίνους, σακχαρώδη διαβήτη και μεταβολικό σύνδρομο, παχυσαρκία, αλλεργίες και προβλήματα γονιμότητας.

Για εκείνο το άρθρο είχαμε αντλήσει στοιχεία και από σχετική γνωμοδότηση του Ανώτατου Συμβουλίου Υγείας του Βελγίου. Το οποίο τον Ιούνιο δημοσίευσε άλλη μια σημαντική γνωμοδότηση με συστάσεις για τις διατροφικές προτεραιότητες που θα συμβάλλουν αποφασιστικά στην διατήρηση και την προαγωγή της υγείας. Οι συστάσεις αφορούν τους ενήλικες και στηρίζονται σε πρόσφατες επιστημονικές εργασίες.

Μια πρώτη συμβουλή αφορά την αντίσταση στην καθιστική ζωή και το υπερβολικό σωματικό βάρος. Η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικότατο παράγοντα μακροπρόθεσμης υποβάθμισης της υγείας. Ιδίως στην Ελλάδα, όπου φυσιολογικό βάρος έχουν μόνο 3 στους 10 άνδρες και 5 στις 10 γυναίκες ενώ παχύσαρκοι είναι το 26% των ανδρών και το 18% των γυναικών. Ακόμη χειρότερο είναι το πρόβλημα στα παιδιά - το 50% των Ελληνόπουλων ηλικίας 6-10 ετών, έχουν βάρος πάνω από το φυσιολογικό!

Πέντε χρυσοί κανόνες. Πρώτον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 125 γραμμάρια πλήρη δημητριακά, ανάλογα με τις ενεργειακές σας ανάγκες. Αποφύγετε τα επεξεργασμένα δημητριακά δηλαδή προτιμήστε ψωμί και ζυμαρικά ολικής άλεσης αντί για άσπρα.

Δεύτερον, δύο φρούτα την ημέρα (τον γιατρό τον κάνουν πέρα)! Μην προσθέτετε ζάχαρη ούτε κρέμα, μόνο πλύνετέ και καθαρίστε τα. Επιπλέον, καταναλώστε καθημερινά τουλάχιστον 300 γραμμάρια (φρέσκα ή μαγειρεμένα) λαχανικά. Προτιμήστε εποχιακά και τοπικά προϊόντα. Έτσι μειώνετε και τις μεταφορές συμβάλλοντας στον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής.

Τρίτον, όσπρια κάθε εβδομάδα! Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Θυμηθείτε πως η καλλιέργεια των οσπρίων επιβαρύνει λιγότερο το κλίμα σε σχέση με την κτηνοτροφία … Τέταρτον, καταναλώστε καθημερινά 15 με 25 γραμμάρια ξηρούς καρπούς ή άλλους σπόρους, ανάλατους και χωρίς ζάχαρη (μια χούφτα αντιστοιχεί σε περίπου 30 γραμμάρια). Προτιμήστε προϊόντα πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Πέμπτος πολύ σπουδαίος κανόνας. Μειώστε το αλάτι! Αποφύγετε τα πολύ αλατισμένα τρόφιμα, τα πρόσθετα τροφίμων και τα βελτιωτικά γεύσης. Πάρετε διαζύγιο από την αλατιέρα στο μαγείρεμα και στο τραπέζι. Αντικαταστήστε το αλάτι με ανάλατα μυρωδικά.

Άλλες επτά συστάσεις. Καταναλώστε καθημερινά ένα τέταρτο έως μισό λίτρο γάλα ή γαλακτοκομικά προϊόντα. Συμπληρώστε ενδεχομένως με άλλες πηγές πρωτεΐνης, ασβεστίου και βιταμινών. Μια ή δύο φορές την εβδομάδα φάτε ψάρι, οστρακόδερμα ή θαλασσινά και τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα λιπαρά ψάρια. Προτιμήστε μικρά ψάρια πλούσια σε λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα-3.

Λιγότερο κόκκινο κρέας! Περιορίστε την κατανάλωσή του στα 300 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε το κρέας με όσπρια, ψάρι, πουλερικά, αβγά ή άλλα εναλλακτικά υποκατάστατα. Και οπωσδήποτε λιγότερα αλλαντικά και άλλα μεταποιημένα προϊόντα κρέατος. Μειώστε την κατανάλωσή τους στα 30 γραμμάρια εβδομαδιαίως. Αντικαταστήστε τα με κονσέρβες ψαριών, γαρνιτούρες από όσπρια, φρούτα ή φρέσκα τυριά.

Όσο μπορείτε λιγότερα ζαχαρούχα ποτά (αεριούχα ποτά, συμπυκνωμένους χυμούς, κλπ.). Η καλύτερη επιλογή για να ξεδιψάσετε παραμένει το νερό! Φροντίστε να λαμβάνετε καθημερινά τουλάχιστον 950 mg ασβέστιο από διάφορες φυσικές πηγές όπως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα.

Τέλος, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να καταναλώνουν καθημερινά επαρκή ποσότητα πολυακόρεστων λιπαρών οξέων (συμπεριλαμβανομένων και ωμέγα-3). Επιπλέον συνιστά αντί για μαργαρίνη και βούτυρο να χρησιμοποιούν ελαιόλαδο …

Ανθρώπινες σχέσεις και κλίμα. Πέρα από τον δωδεκάλογο της υγιεινής διατροφής, το Ανώτατο Συμβούλιο Υγείας συμβουλεύει τους Βέλγους να διαθέτουν χρόνο για τα γεύματα και να φροντίζουν να τρώνε μαζί με άλλους. Κι όχι μόνο στο σπίτι αλλά και στο σχολείο, στη δουλειά και στα ιατρικά κέντρα περίθαλψης. Ενισχύεται έτσι η κοινωνικότητα ενώ όταν το γεύμα διαρκεί περισσότερο ενισχύεται η αφομοίωση της τροφής.

Ωστόσο, επισημαίνεται ότι σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών. Κι αυτό γιατί η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ έχει σαφείς αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία. Υπενθυμίζεται ότι η «μέτρια» κατανάλωση αλκοόλ αντιστοιχεί σε λιγότερο από 10 «ποτήρια» τη εβδομάδα, αλλά καλύτερα ακόμη και αυτή να αποφεύγεται.

Τέλος, τονίζεται ότι η παραγωγή των τροφών που καταναλώνουμε επηρεάζει άμεσα τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Συνεπώς, θα πρέπει να έχουμε συναίσθηση ότι οι διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να επιτείνουν ή να περιορίσουν τα φαινόμενα που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.

Οι βασικές αρχές που διέπουν τις παραπάνω συστάσεις υπάρχουν βέβαια στα βιβλία του Ιπποκράτη, που θεωρούσε τη διατροφή σημαντικό στοιχείο διατήρησης της υγείας ή αντίθετα πρόσκλησης αλλά και θεραπείας ασθενειών. Γι’ αυτό και στο έργο του «Περί τροφής» αναφέρει «Ἐν τροφῇ φαρμακείη ἄριστον, ἐν τροφῇ φαρμακείη φλαῦρον, φλαῦρον καὶ ἄριστον πρός τι (ΧΙΧ)». Η τροφή είναι το άριστο φάρμακο, η τροφή είναι το χειρότερο φάρμακο, (δηλαδή) χειρότερο και άριστο, ανάλογα με την περίπτωση. Με άλλα λόγια «η τροφή είναι το φάρμακό μας, και το φάρμακό μας η τροφή μας» …

Για μπαλωθιές και αλκοόλ στο τιμόνι

Η καταπολέμηση αυτών των πληγών της Κρήτης απαιτεί να δραστηριοποιηθούν μουσικοί, καταστηματάρχες, ασφαλιστές, σύλλογοι και οργανωτές εκδηλώσεων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Αυγούστου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-388)

Η ανθρωπότητα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με μιάν εξελισσόμενη κλιματική καταστροφή εξαιτίας της αλόγιστης χρήσης των ενεργειακών πόρων. Αντιμετωπίζει επίσης και μια σειρά ασθενειών του πολιτισμού λόγω της καθημερινής χρήσης χιλιάδων επικίνδυνων χημικών ουσιών (βλ. Χ.Ν. 20/8/2019). Ωστόσο, εδώ στη Κρήτη οι άνθρωποι έχουν βρει δικούς τους τρόπους να σκοτώνονται ή να μένουν σακάτηδες για όλη τους τη ζωή.

Μπαλωθιές. Στο πλαίσιο της εκδήλωσης που οργάνωσε ο Σύλλογος «Ακαπνίστας» στις 30 Ιουνίου με τίτλο «Η Κρήτη αγαπά τη ζωή», ο πρόεδρος Δημήτρης Κοτζαμπασάκης αναφέρθηκε εκτεταμένα σε αυτή την πληγή. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, υπάρχουν σήμερα στην Κρήτη από 600 χιλιάδες έως 1 εκατομμύριο όπλα, στη συντριπτική τους πλειονότητα, παράνομα! Κάθε λίγο και λιγάκι διαβάζουμε και ακούμε για τραυματισμούς και σκοτωμούς σε γλέντια και γιορτές από αδέσποτες σφαίρες.

Μάλιστα οι περισσότεροι θεωρούν τις μπαλωθιές έθιμο, παράδοση, λεβεντιά. Διαστρέφοντας πλήρως τις έννοιες … Ωστόσο, έθιμο στην Κρήτη ήταν και είναι η οπλοκατοχή. Πολλοί έχουν ακόμη τη πιστόλα του αγωνιστή προπάππου ή το σισανέ ή ακόμη κι ένα γερμανικό. Όσοι πολέμησαν ήξεραν καλά τι κάνουν τα όπλα αφού τα είχαν δει σε δράση. Γι’ αυτό και τα σέβονταν. Τα κρεμούσαν στο τζάκι, τα έχωναν στο σεντούκι.

Κι όσοι είχαν μικρά παιδιά τα τύλιγαν σε λαδόπανα και τα έχωναν στο χώμα. Δεν τα έσερναν μαζί τους σε γλέντια! Γιατί άλλο η οπλοκατοχή κι άλλο η οπλοφορία. Και φυσικά άλλο η άσκοπη οπλοχρησία. Οι περισσότεροι δεν ξέρουν μιάν απλή αρχή της Φυσικής. Ότι η σφαίρα ξαναγυρίζει στη γη με την ίδια ταχύτητα που έφυγε από την κάνη του όπλου! Κι αλίμονο στον φίλο, το συγγενή, ή τον προσκεκλημένο στο γάμο, στα βαφτίσια ή στο γλέντι που θα βρεθεί στον δρόμο της.

Κι όμως, η εξάλειψη των τραυματισμών και των θανάτων από μπαλωθιές είναι στο χέρι μας. Αρκεί να χρησιμοποιούνται άσφαιρα πυρά … Όπως στους τιμητικούς κανονιοβολισμούς που ρίχνονται στις εθνικές επετείους ή στις επισκέψεις επισήμων.

Ή ακόμη καλύτερα οι μουσικοί να δεσμευτούν επίσημα ότι με τον πρώτο πυροβολισμό θα αποχωρήσουν. Το έχει κάνει ο Βασίλης Σκουλάς που έχει τραυματιστεί από αδέσποτη σφαίρα. Το έχει κάνει επίσης ο γνωστός λυράρης Μανώλης Αλεξάκης. Αλήθεια τι περιμένουν για να κινητοποιηθούν οι Πολιτιστικοί Σύλλογοι και οι Σύλλογοι Παραδοσιακής Κρητικής Μουσικής;

Αλλά και όποιοι οργανώνουν γλέντια για γάμους, βαφτίσια, γιορτές και επετείους; Μαζί με τους καταστηματάρχες που τα φιλοξενούν. Αναρτώντας μια πινακίδα στη είσοδο «Η εκδήλωση θα διακόπτεται σε περίπτωση άσκοπων πυροβολισμών».

Οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ. Ένα μεγάλο ποσοστό των θανατηφόρων ατυχημάτων είναι γνωστό ότι οφείλονται στον μεθυσμένο οδηγό. Που αφού κατεβάσει μπύρες, κρασιά και τσικουδιές ή άλλα σκληρά οινοπνευματώδη, κάθεται στο τιμόνι. Για να οδηγήσει τον εαυτό του στο θάνατο μαζί με πολλούς αθώους. Βυθίζοντας ολόκληρες οικογένειες στο πένθος πάνω από τους τάφους αλλά και υποχρεώνοντας τες να φροντίζουν σακάτηδες σε αναπηρικά καροτσάκια για μιάν ολόκληρη ζωή.

Η ευαισθητοποίηση των νέων από εθελοντικές ομάδες και από την Τροχαία είναι σίγουρα ένα πολύ καλό βήμα για την αντιμετώπιση των τροχαίων. Σε αυτό τον τομέα δραστηριοποιούνται πολλοί. Ο Σταύρος Πολέντας πρόεδρος του Συλλόγου Αλληλεγγύης και Αρωγής Οικογενειών Θυμάτων Τροχαίων Δυστυχημάτων Περιφέρειας Κρήτης «Ο Άγιος Χριστόφορος». Ο Γιάννης Λιονάκης, του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕσυΠΡΟΤΑ) και ο Σύλλογος για την Πρόληψη από τα Τροχαία Ατυχήματα στα Χανιά (Προ.Τ.Α Χανιά).

Η Βασιλική Δανέλλη Μυλωνά του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας (ΙΟΑΣ) Πάνος Μυλωνάς. Ο Πανελλαδικός σύλλογος SOS Τροχαία Εγκλήματα. H νέα Χανιώτικη Ενεργή ομάδα πολιτών για τα τροχαία (Με οδηγό... την ΖΩΗ! στο Facebook). Και φυσικά η Τροχαία, η οποία πρόσφατα έλαβε εντολή να εφαρμόσει ένα νέο επιχειρησιακό σχέδιο αντιμετώπισης των τροχαίων, ειδικά στην Κρήτη. Όπου έχουμε τα πρωτεία στα τροχαία ατυχήματα και δυστυχήματα.

Όμως θα μπορούσαμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα. Τα νυχτερινά κέντρα, τα μπαρ, οι χώροι εκδηλώσεων μπορούν αφενός να ενημερώνουν τις παρέες στη είσοδο ώστε να ορίζουν ένα νηφάλιο οδηγό της παρέας. Ο οποίος θα οδηγήσει με ασφάλεια στα σπίτια τους τους συγγενείς και φίλους που έχουν πιει. Και αφετέρου να προτείνουν ένα αλκοτέστ στη έξοδο σε όσους έχουν πιεί ώστε είτε να καλέσουν ένα ταξί, είτε, σε περίπτωση άρνησης και κακής συμπεριφοράς, να καλέσουν επιτόπου την αστυνομία για τα περαιτέρω.

Συχνά μάλιστα τα νυχτερινά κέντρα διαθέτουν και παρκαδόρους οι οποίοι μπορούν να επιφορτιστούν με αυτόν τον απλό έλεγχο. Αναλαμβάνοντας να οδηγήσουν αυτοί ή κάποιοι διαθέσιμοι συνάδελφοί τους, μετά το τέλος της βάρδιας, τους μεθυσμένους οδηγούς και την παρέα τους. Στην διοργάνωση αυτής της δράσης θα μπορούσαν να συμβάλουν και οι ασφαλιστικές εταιρείες αλλά και εθελοντές οδηγοί, ιδίως σε περιόδους εορτών ή με αφορμή κάποιες γιορτές ή εκδηλώσεις …

Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο απόφασης της Περιφέρειας ή της ΕΛ.ΑΣ και να αναφέρονται σε μια πινακίδα στη είσοδο του κέντρου ώστε να ενημερώνονται οι προσερχόμενοι πελάτες. Πρόκειται για κάτι που εφαρμόζεται εθελοντικά από ορισμένα κέντρα κατά την «Ευρωπαϊκή Νύχτα χωρίς Ατυχήματα» την οποία οργανώνει 1-2 φορές το χρόνο το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς.

Καλές οι εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης. Καλές οι προτάσεις για αυστηροποίηση των ελέγχων και των ποινών. Καλές και οι ευχές και οι αφορισμοί για περισσότερη εγκράτεια και αυτογνωσία των οδηγών ή των ένοπλων Κρητικών. Όμως, αν θέλουμε πραγματικά να απαλειφθούν οι μπαλωθιές και να μειωθούν τα τροχαία, ας δραστηριοποιηθούμε όλοι στην πράξη. Ιδίως όσοι εμπλέκονται με τον ένα ή άλλο τρόπο – καταστηματάρχες, ασφαλιστές, μουσικοί, σύλλογοι, οργανωτές εκδηλώσεων. Φυσικά και το κράτος …

Για τις τέσσερεις πληγές της Κρήτης

Ο (αλληλο)σεβασμός και η αλλαγή συμπεριφοράς τα αντίδοτα για τροχαία, μπαλοθιές, κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους και παθητικό κάπνισμα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Ιουνίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-379)

Τροχαία. Η Κρήτη είναι έκτη ανάμεσα σε όλες τις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά τους θανάτους από τροχαία. Και παρόλο που η Ελλάδα σημείωσε θεαματική πρόοδο στη μείωση των θανάτων από τροχαία εξακολουθεί να παραμένει στις τρεις πρώτες χώρες από πλευράς θανάτων. Αυτά λένε οι επίσημες στατιστικές. Στις καθημερινές ειδήσεις δεν περνά μέρα που να μην ακούσουμε ή να διαβάσουμε για θανατηφόρα ατυχήματα αλλά και για σοβαρούς τραυματισμούς, κυρίως παιδιών και νέων.

Η μείωση ακόμη και η εξάλειψη των τροχαίων είναι στο χέρι μας. Τι χρειάζεται; Πρώτον, προσοχή. Τα περισσότερα τροχαία οφείλονται σε ανθρώπινο λάθος. Μάλιστα, ποσοστό 10-30% από αυτά οφείλονται σε αφηρημάδα. Δεύτερον, όχι ταχύτητα ούτε οινόπνευμα. Το 25% των θανάτων από τροχαία στην Ευρώπη συνδέονται με μέθη. Και το 30% με υψηλή ταχύτητα. Τέλος, προσοχή σε δευτερεύοντες δρόμους και στους πεζούς.

Μπαλωθιές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, υπάρχουν σήμερα στην Κρήτη από 600 χιλιάδες έως 1 εκατομμύριο όπλα, στη συντριπτική τους πλειονότητα, παράνομα! Κάθε χρόνο διαβάζουμε και ακούμε για τραυματισμούς και σκοτωμούς σε γλέντια και γιορτές από αδέσποτες σφαίρες. Μάλιστα οι περισσότεροι θεωρούν τις μπαλωθιές έθιμο, παράδοση, λεβεντιά. Διαστρέφοντας πλήρως τις έννοιες …

Έθιμο στην Κρήτη ήταν και είναι η οπλοκατοχή. Πολλοί έχουν ακόμη τη πιστόλα του αγωνιστή προπάππου ή το σισανέ ή ακόμη κι ένα γερμανικό. Όσοι πολέμησαν ήξεραν καλά τι κάνουν τα όπλα αφού τα είχαν δει σε δράση. Γι’ αυτό και τα σέβονταν. Τα κρεμούσαν στο τζάκι, τα έχωναν στο σεντούκι. Κι όσοι είχαν μικρά παιδιά τα τύλιγαν σε λαδόπανα και τα έχωναν στο χώμα.

Δεν τα έσερναν μαζί τους σε γλέντια! Γιατί άλλο η οπλοκατοχή κι άλλο η οπλοφορία. Και φυσικά άλλο η άσκοπη οπλοχρησία. Γιατί η σφαίρα ξαναγυρίζει στη γη με την ίδια ταχύτητα που έφυγε από την κάνη του όπλου. Κι αλίμονο στον φίλο, το συγγενή, ή τον προσκεκλημένο στο γάμο, στα βαφτίσια ή στο γλέντι που θα βρεθεί στον δρόμο της.

Η εξάλειψη των τραυματισμών και των θανάτων από μπαλωθιές είναι επίσης στο χέρι μας. Αρκεί να χρησιμοποιούνται άσφαιρα πυρά … Όπως στους τιμητικούς κανονιοβολισμούς που ρίχνονται στις εθνικές επετείους ή στις επισκέψεις επισήμων.

Αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Πριν από λίγους μήνες διάβασα μια ανατριχιαστική είδηση. Ένας πατέρας χτύπησε τον 15χρονο γιο του, που αρνήθηκε να πιει σε γλέντι το κέρασμα κούπας κρασιού. Κι αυτό γιατί θεώρησε την άρνηση του παιδιού ως προσβολή για τον ίδιο! Επίσης πρόσφατα, στο πλαίσιο εκδρομής δημοτικού σχολείου οι δάσκαλοι βρήκαν στις τσάντες των παιδιών τσικουδιές και κρασιά!

Είναι ντροπή να υπάρχουν γονείς που προτρέπουν τα παιδιά τους να κατεβάσουν «κούπες» και «τσικουδιές» για να δείξουν ότι είναι «αντράκια». Και το αποτέλεσμα είναι παιδιά και έφηβοι να μεταφέρονται σε κωματώδη κατάσταση στα επείγοντα του νοσοκομείου. Υποθηκεύοντας στην καλύτερη περίπτωση την υγεία τους για όλη την υπόλοιπη ζωή τους. Αν δεν την χάσουν ολωσδιόλου!

Πρόκειται για ένα πρόβλημα που οφείλεται αποκλειστικά στο παράδειγμα και τις αξίες που παίρνουν τα παιδιά από το σπίτι τους. Από γονείς και συγγενείς. Πέρα από τις μακροχρόνια δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία των παιδιών ακόμη και μετά την ενηλικίωσή τους πρόκειται για ένα πρόβλημα που συμβάλλει έμμεσα και στα τροχαία αλλά και στην άσκοπή οπλοχρησία …

Παθητικό κάπνισμα. Με βάση τα στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας το κάπνισμα σκοτώνει κάθε χρόνο 8 εκατομμύρια ανθρώπους. Δηλαδή 15 ανθρώπους το λεπτό! Είναι επιλογή τους θα πείτε, αλλά αυτό δεν ισχύει 100% αφού ο καπνιστής είναι εξαρτημένος από τη νικοτίνη, την τρίτη εξαρτησιογόνο ουσία μετά την ηρωίνη και την κοκαΐνη. Ωστόσο, κάθε χρόνο πεθαίνουν και 1 εκατομμύριο μη καπνιστές απλώς επειδή αναπνέουν τον καπνό των καπνιστών. Δηλαδή το παθητικό κάπνισμα σκοτώνει 2 μη καπνιστές το λεπτό. Και δυστυχώς ο ένας από αυτούς είναι ανήλικος!

Στην Κρήτη παππούδες καπνίζουν πάνω από μωρά. Παρέες καπνίζουν πάνω από τα κεφάλια των παιδιών ακόμη και σε παιδικά πάρτι. Γιατροί (και ασθενείς μαζί) καπνίζουν στα νοσοκομεία. Υπάλληλοι καπνίζουν στις δημόσιες υπηρεσίες. Δάσκαλοι στα γραφεία τους. Οδηγοί στα λεωφορεία. Γονείς με τα παιδιά τους μέσα στα αυτοκίνητα.

Η Κρήτη αγαπά τη ζωή. Για να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο σε όλους τους παραπάνω κινδύνους ο Σύλλογος «Ακαπνίστας» συνδιοργανώνει με την Περιφέρεια Κρήτης, το Δήμο Χανίων και την ΚΕΠΠΕΔΧ-ΚΑΜ μια συναυλία με το Κουιντέτο του Ross Daly. Την Κυριακή 30 Ιουνίου ώρα 20:30 στο Θέατρο της Ανατολικής Τάφρου με δωρεάν είσοδο. Εκεί θα απονεμηθούν και τα βραβεία του διαγωνισμού μαντινάδας που οργανώθηκε για τα τέσσερα παραπάνω θέματα.

Ο χανιώτικος σύλλογος «Ακαπνίστας» αγωνίζεται να πείσει αφενός τους καπνιστές να σέβονται τους μη καπνιστές. Και αφετέρου τους παθητικούς καπνιστές να διεκδικούν το δικαίωμά τους στον καθαρό αέρα … Η εκδήλωση «Η Κρήτη αγαπά τη ζωή» οργανώνεται για δεύτερη χρονιά στα Χανιά. Με στόχο τον (αλληλο)σεβασμό και την αλλαγή συμπεριφοράς, που είναι τα μόνα αντίδοτα για τροχαία, μπαλωθιές, κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους και παθητικό κάπνισμα …

Είναι στο χέρι μας …

Δύο κακές συνήθειες που προκαλούν βάσανα και πόνο και που είναι στο χέρι μας να προλάβουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Φεβρουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-363)

Υπάρχουν βάσανα και πόνος στον κόσμο. Αρρώστιες, ατυχήματα, προσβολές, εκμετάλλευση. Όλοι απαιτούμε μια καλύτερη ζωή με λιγότερη δυστυχία. Όμως τι κάνουμε για να το πετύχουμε; Συχνά, οι επιλογές που κάνουμε εμείς οι ίδιοι, μας φέρνουν δάκρυα, πόνο, δυστυχία. Μερικοί μετανιώνουμε, άλλοι ρίχνουν το φταίξιμο στους άλλους. Άλλοι φιλοσοφούν μαζί με τον ποιητή:
- Φταίει το ζαβό το ριζικό μας!
- Φταίει ο Θεός που μας μισεί!
- Φταίει το κεφάλι το κακό μας!
- Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί!
Ποιος φταίει; ποιος φταίει; Κανένα στόμα δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα.

Ωστόσο, είναι κυριολεκτικά στο χέρι μας να προλάβουμε το θάνατο και την αναπηρία σε πάρα πολλές περιπτώσεις.

Κάπνισμα. Μπήκα προχτές σε ένα ταξί. Ο περίπου 35ντάρης οδηγός κάπνιζε. Ευτυχώς, το έσβησε αμέσως μόλις του το ζήτησα. Πιάσαμε συζήτηση. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η υγεία του δεν είναι καλή και ότι δεν έχει δυνάμεις. Είπε ότι θέλει να κόψει το κάπνισμα και ότι στο παρελθόν προσπάθησε κατ’ επανάληψη αλλά χωρίς επιτυχία. Ανέφερα την προσπάθεια του συλλόγου Ακαπνίστας και μερικές πληροφορίες για τις επιπτώσεις του καπνίσματος.

Τον τρόπο που συμβάλλει στις καρδιοπάθειες (το μονοξείδιο του άνθρακα εξαναγκάζει την καρδιά να ζορίζεται περισσότερο). Και ότι οι όγκοι στον πνεύμονα ανιχνεύονται όταν έχουν πλέον φτάσει σε μέγεθος ενός εκατοστόμετρου (κάτι που ίσως να έχει απαιτήσει ακόμη και 10 χρόνια από τη στιγμή της καρκινογένεσης).

Κι επειδή ήταν και γονιός μίλησα και για το παθητικό κάπνισμα και τις βλάβες που προκαλεί στους μη καπνιστές. Αλλά και για το τριτογενές κάπνισμα από τον καπνό που κολλάει στα μαλλιά, στα ρούχα, στο δέρμα των καπνιστών. Αλλά και στα έπιπλα στους τοίχους και το πάτωμα από το κάπνισμα σε εσωτερικούς χώρους – κάτι που επηρεάζει άμεσα τα μικρά παιδιά τα οποία βάζουν τα πάντα στο στόμα.

Όπως και τα κατοικίδια (σκυλάκια, γατάκια, πουλάκια, ψαράκια) που ζουν σε σπίτια καπνιστών και έχουν διπλάσιες πιθανότητες να πεθάνουν από καρκίνους και αναπνευστικά προβλήματα. Του σύστησα να απευθυνθεί σε έναν πνευμονολόγο ή σε ένα από τα δημόσια ιατρεία διακοπής καπνίσματος, τον επικαιροποιημένο κατάλογο των οποίων ανάρτησε πρόσφατα το Υπουργείο Υγείας στην ιστοσελίδα του.

Το κάπνισμα είναι η κυριότερη αιτία θανάτου και αναπηρίας από καρδιαγγειακά, εγκεφαλικά, καρκίνους και παθήσεις του αναπνευστικού. Και είναι στο χέρι του καπνιστή να αποφασίσει να το κόψει. Δεν είναι εύκολο αφού η νικοτίνη που περιέχει, είναι η τρίτη εξαρτησιογόνος ουσία μετά την ηρωίνη και τα ην κοκαΐνη. Γι’ αυτό ο καπνιστής χρειάζεται εξειδικευμένη ιατρική βοήθεια όπως όλοι οι ναρκομανείς …

Οινοπνευματώδη. Ο αλκοολισμός είναι επίσης μια εξάρτηση που καταστρέφει ζωές, οικογένειες, σχέσεις. Αλλά ο συνδυασμός οινοπνευματωδών και οδήγησης μπορεί να αποδειχτεί θανατηφόρος. Η κατανάλωση αλκοόλ μειώνει τη δυνατότητα συγκέντρωσης του οδηγού και αυξάνει την αίσθηση υπνηλίας. Επηρεάζει τα αντανακλαστικά του οδηγού και αυξάνει τον χρόνο αντίδρασής του.

Επιπλέον, μειώνει την ικανότητα εκτίμησης των κινδύνων και την κρίση του οδηγού. Ο οποίος δεν αντιλαμβάνεται ότι οδηγεί με μεγάλη ταχύτητα και δεν μπορεί να εκτιμήσει την απόστασή του από άλλα οχήματα, ανθρώπους ή αντικείμενα. Ο μεθυσμένος νοιώθει μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και αυτό τον ωθεί να πάρει περισσότερα ρίσκα. Και φυσικά όλοι γνωρίζουν ότι το αλκοόλ επηρεάζει την ισορροπία του μεθυσμένου.

Σε αντίθεση με το κάπνισμα σε δημόσιους χώρους για το οποίο η νομοθεσία δεν εφαρμόζεται όπως προβλέπεται, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ τιμωρείται με βαριές ποινές. Επιπλέον ο οδηγός που προκαλεί ατύχημα ενώ είναι μεθυσμένος δεν καλύπτεται από την ασφάλεια και πρέπει να πληρώσει όλα τα έξοδα μόνος του, αν φυσικά έχει επιζήσει …

Όμως, ενώ το κάπνισμα σκοτώνει με αργό και ύπουλο τρόπο, όπως εξάλλου και ο χρόνιος αλκοολισμός, ο συνδυασμός αλκοόλ και οδήγησης είναι σίγουρο ότι σκοτώνει και δημιουργεί χρόνιες αναπηρίες. Μια καλή συνήθεια που σώζει ζωές και προλαμβάνει αναπηρίες είναι να μην οδηγούμε όταν έχουμε πιεί πάνω από δύο ποτηράκια. Είναι στο χέρι μας να πάρουμε ταξί ή να ορίσουμε εκ των προτέρων έναν οδηγό της παρέας που δεν θα πιεί για να μας οδηγήσει σώους και ασφαλείς στα σπίτια μας.

Ας αναλογιστούμε όλα τα παραπάνω όταν ευχόμαστε «Πρώτα απ’ όλα με υγεία» ή όταν τσουγκρίζουμε τα ποτήρια μας με την ευχή «Στην υγειά μας». Την ευθύνη για την υγεία και τη ζωή μας την έχουμε κατά το μεγαλύτερο μέρος εμείς οι ίδιοι. Και η προστασία τους εξαρτάται από τις καλές μας συνήθειες …

Μερικές ακόμη ερωτήσεις για υποψήφιους

Τι θα κάνετε για την κλιματική αλλαγή; Για τα ατυχήματα και τις καταστροφές; Για τα προβλήματα της παλιάς πόλης; Για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους; Για τα ερειπωμένα κτήρια;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Νοεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-352)

Την περασμένη εβδομάδα ρωτήσαμε τους υποψήφιους Δημάρχους Χανίων μερικές απλές ερωτήσεις. Τι θα κάνουν στην πράξη σχετικά με μερικά θέματα που έχουμε θίξει από αυτήν εδώ τη στήλη στο παρελθόν και τα οποία απασχολούν πολλούς συμπολίτες μας και στα οποία έχουν αναφερθεί ο έντυπος και ο ηλεκτρονικός τύπος. Για τα σκουπίδια, επικίνδυνα απόβλητα και τα μπάζα, το κυκλοφοριακό και τη στάθμευση και τέλος για τα πεζοδρόμια και το οδόστρωμα.

Σήμερα συνεχίζουμε τις ερωτήσεις στους έξη υποψήφιους για τη Δημαρχία των Χανίων (αλφαβητικά): Νάνσυ Αγγελάκη, Γρηγόρης Αρχοντάκης, Τάσος Βάμβουκας, Ευτύχης Δαμιανάκης, Άρης Παπαδογιάννης και Παναγιώτης Σημανδηράκης. Εξακολουθούμε να μην γνωρίζουμε τους υποψήφιους στους υπόλοιπους δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Ενώ από τους υποψήφιους Περιφερειάρχες και Αντιπεριφερειάρχες γνωρίζουμε μόνο τον Σταύρο Αρναουτάκη που ανακοίνωσε την Κυριακή την υποψηφιότητά του για Περιφερειάρχης.

Κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον θεωρητική υπόθεση. Τον Ιανουάριο του 2018, ο Δήμος Χανίων δημοσίευσε το «Σχέδιο δράσης αειφόρου ενέργειας και κλίματος» στο οποίο απαριθμούνται σειρά δράσεων διατομεακού χαρακτήρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Αντίστοιχο σχέδιο ετοιμάζει και η Περιφέρεια. Ωστόσο, η προετοιμασία στον τομέα αυτό περιλαμβάνει και άλλα μέτρα που δεν περιλαμβάνονται στο σχέδιο (βλ. Χ.Ν. 2/10/2018).

Ερώτηση 5: δεσμεύεστε να υλοποιήσετε και ενδεχομένως να βελτιώσετε το παραπάνω δημοσιευμένο σχέδιο; Έχετε συγκεκριμένα σχέδια για επιπλέον συγκεκριμένες βελτιώσεις (π.χ. αγωγούς απορροής ομβρίων μεγαλύτερης διατομής, επιφάνειες απορρόφησης του νερού, αξιοποίηση του νερού για άρδευση);

Ατυχήματα και καταστροφές. Έχουμε γράψει (βλ. Χ.Ν. 25/09/2018) για τις σοβαρές ελλείψεις στη νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αλλά και για την άγνοια των αρμόδιων πολιτικών προϊσταμένων. Άγνοια που οδηγεί συχνά σε υποβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Όσοι έχουν ασχοληθεί με την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές γνωρίζουν ότι η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αναδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων σε περιόδους κρίσης. Ή την έλλειψη τους …

Ερώτηση 6: έχετε σχέδιο με βάση το οποίο να αναλάβετε προσωπικά την ευθύνη εποπτείας και αναβάθμισης του συστήματος προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές; Ειδικότερα, τι σκοπεύετε να κάνετε για να περιοριστεί στην περιοχή ευθύνης σας η οδήγηση από μεθυσμένους οδηγούς, η κατανάλωση οινοπνευματωδών από παιδιά και εφήβους και οι άσκοποι πυροβολισμοί σε εκδηλώσεις;

Παλιά πόλη. Η Παλιά Πόλη αντιμετωπίζει μόνιμα προβλήματα. Όπως η ηχορρύπανση για την οποία οι μόνιμοι κάτοικοι διαμαρτύρονται συνεχώς. Η αδυναμία πρόσβασης από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Καθώς και η έλλειψη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πυροπροστασίας. Έλλειψη που ενδέχεται να αποδειχτεί μοιραία σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Ερώτηση 7: πώς θα χειριστείτε στην πράξη τα προβλήματα της Παλιάς Πόλης ώστε να μην διαμαρτύρονται ούτε να κινδυνεύουν οι μόνιμοι κάτοικοι αλλά να μπορούν και τα καταστήματα να λειτουργήσουν σεβόμενα την ισχύουσα νομοθεσία;

Παθητικό κάπνισμα. Πολλοί Δήμοι ανά την Ελλάδα στους οποίους έχει ανασυσταθεί η Δημοτική Αστυνομία ενεργοποιούν τους ελέγχους εφαρμογής της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Οι Δήμοι που δεν διαθέτουν Δημοτική Αστυνομία έχουν αναθέσει ορισμένες από τις αρμοδιότητές της όσον αφορά άλλους ελέγχους σε ειδικές οργανικές μονάδες.

Ωστόσο, οι Δήμοι και οι Αντιπεριφέρειες μπορούν κατ’ αρχήν να εφαρμόσουν την απαγόρευση στα κτήρια που στεγάζουν τις δικές τους υπηρεσίες. Οι Δήμοι μπορούν να οργανώσουν δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης πολιτών και καταστηματαρχών σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές ελέγχου (υγειονομικό, ΕΛ.ΑΣ. κλπ.). Υιοθετώντας σχετικές προτάσεις από συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα.

Ερώτηση 8: τι σκοπεύετε να κάνετε στην πράξη συντονίζοντας τις αρμόδιες υπηρεσίες ώστε να περιοριστεί το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, ιδίως σε νοσοκομεία, σχολεία, παιδικές χαρές, δημόσιες υπηρεσίες και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος;

Ερειπωμένα κτήρια. Έχουν γραφτεί πολλά για μια σειρά ημιτελείς εγκαταστάσεις ή ερειπωμένα κτήρια στα Χανιά που ρημάζουν επιβαρύνοντας την αισθητική της πόλης. Το ποδηλατοδρόμιο στα Καθιανά, το κλειστό κολυμβητήριο στο Ακρωτήρι, το κέντρο εκπαίδευσης των πιλότων κοντά στο αεροδρόμιο (βλ. Χ.Ν. 1/11/2018). Αλλά και τα υπόλοιπα Νεώρια, το Ψυχιατρείο, η Βίλα Σβαρτς, το παλιό ΙΚΑ και το παλιό Δημαρχείο, το “Ψυγείο” δίπλα την Δημοτική Αγορά και η Βίλα Κουκουναρά (βλ. Χ.Ν. 27/7/2018). Φυσικά, το πρόσφατα κατεστραμμένο Πολεμικό Μουσείο. Και να μην ξεχνούμε και τα κτήρια ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου όπως το Μέγαρο Παπαδόπετρου, η Γαλλική Σχολή και τα κτήρια στο λόφο Καστέλι.

Ερώτηση 9: έχετε κάποιες συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις για την αξιοποίηση όλων των παραπάνω κτισμάτων με πόρους του Δήμου, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα ή και με παραχώρηση σε ιδιώτες;

Όπως έγραψα και την περασμένη εβδομάδα, ελπίζω οι παραπάνω ερωτήσεις, μαζί με εκείνες της προηγούμενης εβδομάδας, αλλά και αυτές του τρίτου και τελευταίου μέρους την επόμενη εβδομάδα, να αποτελέσουν μέρος της υγιούς προεκλογικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων στις επερχόμενες εκλογές της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Με συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες προτάσεις που να περιλαμβάνουν και σαφές χρονοδιάγραμμα.

Περιμένω απαντήσεις από τους επικεφαλείς των συνδυασμών στη διεύθυνση panagiotis@alevantis.com για να προχωρήσω σε σχετική δημοσίευση.

Η Κρήτη αγαπά τη ζωή

Μια σπίθα είναι η ζωή κι όποιος το εννοήσει, ετότεσας τα κάλλη τσι μπορεί να εκτιμήσει (πηγή: crete.mmx.gr)
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-336)

Στην Κρήτη αγαπάμε τη ζωή! Τη θάλασσα και τις μαδάρες. Την οικογένεια και την παρέα. Το γλέντι, τις μαντινάδες, τον συρτό και τον πεντοζάλη. Το ωραίο φαΐ, το καλό κρασί και την γνήσια τσικουδιά. Δυστυχώς δεν αγαπάμε το μέτρο, δεν σεβόμαστε τον πλησίον μας και υπερεκτιμούμε τις δυνατότητές μας. Και τα αποτελέσματα είναι συχνά τραγικά!

Είμαστε στις 10 πρώτες ευρωπαϊκές περιφέρειες όσον αφορά τους νεκρούς από τροχαία δυστυχήματα. Με πάνω από 10,5 νεκρούς ανά 100.000 κατοίκους! Ποιος φταίει; «Η νοοτροπία του Κρητικού οδηγού είναι αυτή που δημιουργεί τα μεγαλύτερα προβλήματα» λέει ο Γιάννης Λιονάκης, πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕΣυΠροΤΑ). Και συμπληρώνει: «Μια περίεργη αίσθηση ότι τα καταφέρνει όλα στο δρόμο, είναι τραγικότητα. Η αντίληψη εγώ είμαι ο καπετάνιος του δρόμου πρέπει να τελειώσει!».

Σύμφωνα με τον Γιώργο Κουβίδη, Πρόεδρο του Πανελλαδικού Συλλόγου SOS Τροχαία Εγκλήματα «Η έλλειψη σεβασμού στον εαυτό μας και στο συνάνθρωπο μας όπως αυτή εκφράζεται σήμερα στην οδική συμπεριφορά αποτελεί μια καρικατούρα αυτού που τυποποιήθηκε ως “κρητική λεβεντιά”. Στη μακρόχρονη ιστορία της Κρήτης, η Αγάπη για τη Ζωή και η περιφρόνηση του θανάτου αποτελούν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό, βασικό στοιχείο της ταυτότητας των Κρητικών. Στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο με το καλό του κοινωνικού συνόλου. Αυτό σε τίποτα δεν έχει να κάνει με την αποθέωση του ατομικισμού, τη νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας και το “δίκαιο του ισχυρού” στο οδικό δίκτυο».

Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα που ταλανίζει τα τελευταία χρόνια την Κρήτη είναι το φαινόμενο υπερκατανάλωσης αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Θύματα, ηλικίας ακόμη και 10 ετών, καταλήγουν στα επείγοντα των νοσοκομείων και πρέπει να ακολουθήσουν προγράμματα απεξάρτησης! Όπως λέει η κοινωνική λειτουργός Ιωάννα Νυσταζάκη, Στέλεχος Πρόληψης στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, «η χρήση του αλκοόλ ως κοινωνική αναπαράσταση είναι στρεβλά συνδεμένη με την ενηλικίωση, τον ανδρισμό, την κοινωνικοποίηση και τη διασκέδαση».

«Στο θέμα της προβληματικής χρήσης αλκοόλ (στα πρώιμα χρόνια της εφηβείας), η συνύπαρξη πολλαπλών παραγόντων, οδηγούν στην επιτακτική ανάγκη για μια προσπάθεια αντιμετώπισης, που θα στοχεύει τόσο στην αλλαγή των κοινωνικών προτύπων όσο και στην κάλυψη των συναισθηματικών κενών, γιατί κάθε έφηβος που εμπλέκεται στην ουσιοεξάρτηση μας στέλνει πάντα το ίδιο μήνυμα. Το μήνυμα αυτό αφορά στη βαθιά ανάγκη του για Υποστήριξη, Επικοινωνία και Αποδοχή».

Και τι να πει κανείς για τις μπαλωθιές; Χαρακτηρίζουν κι αυτές την κακώς εννοούμενη «κρητική λεβεντιά» και αφαιρούν ζωές, χωρίζουν οικογένειες, χαλάνε χρόνιες φιλίες, αφήνουν «μάνες δίχως γιούς, γυναίκες δίχως άντρες, … και (κάνουν) μωρά παιδιά, να κλαιν’ δίχως μανάδες». Ωστόσο δεν είναι δύσκολο να μάθουν οι νέοι που το επιθυμούν την ασφαλή χρήση των όπλων. Η Σκοπευτική Λέσχη Κρήτης (ΣΚΟ.ΛΕ.Κ) εκπαιδεύει τα μέλη της για ολυμπιακά αγωνίσματα και τα διδάσκει ότι «τα όπλα δεν σκοτώνουν ανθρώπους, οι άνθρωποι σκοτώνουν».

Τελευταίο σημάδι της νέας κουλτούρας της έλλειψης σεβασμού, η οποία κυριαρχεί σε ολόκληρη της Ελλάδα, είναι η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα που επιβάλουν οι καπνιστές στους γύρω τους. Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη για τις καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία. Τα νοσήματα που προκαλεί αποδεδειγμένα το κάπνισμα περιλαμβάνουν καρδιαγγειακά, καρκίνους κάθε είδους και αναπνευστικά (κυρίως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή ΧΑΠ).

Αλλά αν οι καπνιστές επιθυμούν να αρρωσταίνουν συντηρώντας, συχνά με το υστέρημά τους, την καπνοβιομηχανία και, μέσω της φορολογίας, το κράτος, ας σκεφτούν ότι το παθητικό κάπνισμα σκοτώνει εξίσου και τους γύρω τους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα προκαλεί ετησίως 890.000 θανάτους μη καπνιστών, από τους οποίους το 28% ή 250.000 είναι παιδιά. Δηλαδή 28 παιδιά κάθε ώρα! Ή ένα παιδί κάθε δύο περίπου λεπτά! Ας αναλογιστούν οι γονείς που καπνίζουν ότι η αυτή η δική τους κακή συνήθεια βάζει σε κίνδυνο τη ζωή και την υγεία του παιδιού τους …

Την Τρίτη 3 Ιουλίου 2018 ώρα 21:00 στο Θέατρο της Ανατολικής Τάφρου, το Παράρτημα Χανίων του Συλλόγου «Προστασία από το παθητικό κάπνισμα» οργανώνει, με ελεύθερη είσοδο, συναυλία κρητικής μουσικής για τα θύματα του σύγχρονου τρόπου ζωής όπως αυτά τραγικά καταγράφονται στην καθημερινότητά μας. Η συναυλία οργανώνεται υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Χανίων και το ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ, και χάρις στην συνεργασία με τον Παραδοσιακό Μουσικό Σύλλογο Αποκορώνου «Ο Χαρίλαος», που συμμετέχει δωρεάν.

Όπως δηλώνουν οι οργανωτές, «Επειδή νοιαζόμαστε για τον τόπο μας κι επειδή πιστεύουμε ότι η σκληρή πραγματικότητα του νησιού μας, δεν αντιπροσωπεύει τον σύγχρονο “Κρητικό Πολιτισμό”, ενώνουμε τις φωνές μας και συμπράττουμε, με στόχο την ευαισθητοποίηση, τον σεβασμό των συμπολιτών μας και τελικό ζητούμενο την αλλαγή της συμπεριφοράς μας».

Στη συναυλία θα απονεμηθούν και τα βραβεία στις μαντινάδες που διακρίθηκαν στον διαγωνισμό μαντινάδας, ο οποίος οργανώθηκε για τα τέσσερα θέματα της συναυλίας σε συνεργασία με την εκπομπή «Δοξάρια και σκαρόφτερα» του Γιώργου Βιτώρου. Την εκδήλωση υποστηρίζουν 17 σύλλογοι και φορείς ανάμεσά τους και ο Σύλλογος εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων «ο Άγιος Γεώργιος» που την στήριξε και με σημαντική χορηγία.

Για λιγότερα τροχαία λόγω μέθης

Μερικές προτάσεις για εκμηδενισμό των θυμάτων από δυστυχήματα στα οποία εμπλέκονται μεθυσμένοι οδηγοί
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-333)

Κάθε χρόνο στους δρόμους των ΗΠΑ χάνουν τη ζωή τους 10.000 περίπου άτομα σε δυστυχήματα που προκαλούνται από μεθυσμένους οδηγούς. Αυτό σημαίνει 29 νεκροί ημερησίως, ή ένας νεκρός κάθε 50 λεπτά της ώρας. Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 44 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 25% των θανάτων από τροχαία οφείλεται στη μέθη (περίπου 170 επί συνόλου 690 το 2017). Στην πράξη όμως το ποσοστό αυτό είναι μάλλον υψηλότερο αφού οι επίσημες στατιστικές δεν περιλαμβάνουν σαφή στοιχεία για τα δυστυχήματα που οφείλονται στην εν λόγω αιτία.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) έκανε τον Φεβρουάριο μερικές προτάσεις για τη μείωση των δυστυχημάτων που οφείλονται σε μεθυσμένους οδηγούς. Κατ’ αρχάς πρότεινε εντατικοποίηση των αλκοτέστ από την αστυνομία με παράλληλη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας στα 0,2g/l από τα 0,5g/l που είναι σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες). Πρότεινε επίσης περισσότερες ενημερωτικές εκστρατείες και να γενικευθεί η χρήση συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού, ιδίως για καθ' υποτροπή παραβάτες και επαγγελματίες οδηγούς.

Παράλληλα το Γενάρη, μια αντίστοιχη μελέτη δημοσιεύτηκε από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών, Τεχνολογίας και Ιατρικής των ΗΠΑ. Έγινε κατόπιν παραγγελίας της Εθνικής Υπηρεσίας Οδικής Ασφάλειας των Αυτοκινητοδρόμων (NHTSA) που κάλυψε και το κόστος. Οι προτάσεις που διατύπωσαν οι αμερικάνοι επιστήμονες και μηχανικοί ήταν πολύ ευρύτερες και ριζοσπαστικές.

Φυσικά προτείνουν όπως και οι ευρωπαίοι εντατικοποίηση και διαφήμιση των αλκοτέστ, καθώς και μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας ακολουθώντας το παράδειγμα των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών όπου το σημερινό όριο είναι 0,5g/l (σήμερα στις ΗΠΑ είναι 0,8g/l). Προτείνουν επίσης, για τους καθ' υποτροπή παραβάτες. τη γενίκευση της χρήσης συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού.

Όμως οι αμερικάνοι προχώρησαν πολλά βήματα παραπέρα … Πρότειναν, για παράδειγμα, αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη με το σκεπτικό ότι η υψηλότερη τιμή αποτελεί σαφέστατα αποτρεπτικό παράγοντα της κατανάλωσης. Αυτό είναι κάτι που παρατηρείται και με άλλες εθιστικές ουσίες όπως π.χ. η νικοτίνη. Στη Γαλλία, όπου η τιμή των πακέτων των τσιγάρων έχει αυξηθεί στα 7-8 ευρώ (και προβλέπεται να φτάσει τα 10 ευρώ μέχρι το 2020), ήδη έχουν κόψει το κάπνισμα τον τελευταίο χρόνο, ένα εκατομμύριο άτομα!

Προτάθηκαν επίσης η μείωση των σημείων πώλησης και κατανάλωσης οινοπνευματωδών, ιδίως για άτομα ηλικίας κάτω των 21 ετών. καθώς και η αύξηση των προστίμων για όσους πωλούν οινοπνευματώδη σε ανήλικους και ήδη μεθυσμένους. Παράλληλα, προτάθηκε η υποχρεωτική κατάρτιση των υπευθύνων πωλήσεων οινοπνευματωδών και η διεξαγωγή περιοδικών ελέγχων με ανήλικους ηθοποιούς ως αγοραστές. Και φυσικά ο περιορισμός των διαφημίσεων οινοπνευματωδών ποτών σε όλα τα μέσα επικοινωνίας, ιδίως σε όσα απευθύνονται σε νέους.

Οι προτάσεις για ενίσχυση της φορολογίας και περιορισμό των σημείων πώλησης και των διαφημίσεων δεν αφορούν βέβαια μόνο τους μεθυσμένους οδηγούς. Αφορούν κατ’ αρχήν τα παιδιά και τους εφήβους που συχνά έχουν γίνει αλκοολικοί πριν καν ενηλικιωθούν! Ένα πρόβλημα που πλήττει ιδίως την Κρήτη αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα. Είναι απαράδεκτο να μεταφέρονται στα επείγοντα παιδιά 8 και 10 ετών σε αιθυλικό κώμα. Όσο για τις ολέθριες επιπτώσεις του οινοπνεύματος στην υγεία των ενηλίκων, γράψαμε πριν λίγες εβδομάδες (βλ. Χ.Ν. 27/2/2018).

Στις πρωτότυπες προτάσεις των αμερικάνων περιλαμβάνεται και η ίδρυση ειδικών δικαστηρίων τα οποία θα ασχολούνται με τους οδηγούς που θα συλλαμβάνονται μεθυσμένοι ή υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών. Στόχος είναι οι οδηγοί αυτοί να μπαίνουν σε προγράμματα απεξάρτησης με την αξιοποίηση γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Κι αυτό με τη συνεργασία ασφαλιστών και επαγγελματιών υγείας που θα χρησιμοποιούν επιστημονικές τεχνικές αξιολόγησης, σύντομης επέμβασης και παραπομπής σε θεραπεία (SBIRT).

Τέλος, προτάθηκε η αξιοποίηση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς για τα άτομα που έχουν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες οινοπνευματωδών και δεν είναι σε θέση να οδηγήσουν. Αυτό προτείνεται να γίνει σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης με εφαρμογές συνεπιβατισμού για κινητά, αύξηση των δρομολογίων των δημόσιων συγκοινωνιών (βραδινές ώρες και αργίες) και τέλος ενίσχυση των εθελοντικών πρωτοβουλιών των πολιτών.

Τέτοιες εθελοντικές πρωτοβουλίες υπάρχουν ήδη πολλές στην Ευρώπη και υποστηρίζονται από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς. Οι «Νηφάλιοι οδηγοί» και ο «Οδηγός της παρέας» (όπως οι Bob στο Βέλγιο), οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί και άλλες πρωτοβουλίες, ενεργοποιούνται ιδίως στις περιόδους εορτών και αποτελούν καλές πρακτικές άξιες μίμησης και στην δική μας χώρα και περιφέρεια.

Πόσες από τις παραπάνω προτάσεις θα υιοθετηθούν; Δυστυχώς, δεν δικαιολογείται υπερβολική αισιοδοξία. Στην αμερικανική έκθεση σημειώνεται ότι λίγο πριν τη δημοσίευσή της, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε νόμο με βάση τον οποίο αντί να αυξηθεί, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης των οινοπνευματωδών θα μειωθεί κατά 16%!!!

Ας μην μιλήσουμε και για την χώρα μας. Ποιος θα τολμήσει στην Ελλάδα να προτείνει αύξηση της φορολογίας των οινοπνευματωδών και των τσιγάρων για λόγους δημόσιας υγείας; Να θυμίσουμε ότι η φορολογία των οινοπνευματωδών αποφέρει στο κράτος ένα περίπου δισ. ευρώ ετησίως. Και εκείνη των καπνικών προϊόντων άλλα 3 περίπου δισ. ευρώ κάθε χρόνο! Κι ας προβλέπει το Σύνταγμα της Ελλάδας ότι «Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών …».

Μαζί με την μη εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, πρόκειται, κατά τη γνώμη μου για το μεγαλύτερο ελληνικό σκάνδαλο στο χώρο της υγείας. Από το οποίο, εκτός από το κράτος, επωφελούνται ορισμένες βιομηχανίες αλλά και πολλοί μικροπαραγωγοί, σε βάρος της υγείας αλλά και της ζωής των υπόλοιπων …

Εξαρτήσεις και η εκμετάλλευσή τους

Το κάπνισμα και το ποτό δημιουργούν ισχυρές εξαρτήσεις που καταστρέφουν την υγεία, ενώ τροφοδοτούν μέσω της φορολογίας, τα δημόσια ταμεία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Μαρτίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-324)

Ο εθισμός είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος του εγκεφάλου που χαρακτηρίζεται από παθολογική τάση αναζήτησης και χρήσης ναρκωτικών ουσιών, παρά τις βλαβερές τους συνέπειες. Θεωρείται νόσος του εγκεφάλου (εγκεφαλοπάθεια) επειδή τα ναρκωτικά προκαλούν μεταβολές στον εγκέφαλο – αλλάζουν τη δομή του και τον τρόπο λειτουργίας του. Οι εν λόγω μεταβολές είναι μακροπρόθεσμες και οδηγούν στις επικίνδυνες συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν τους ναρκομανείς.

Οι λόγοι που οδηγούν στη χρήση ναρκωτικών ουσιών είναι πολλοί. Κατ’ αρχάς δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας, το οποίο συχνά ακολουθούν άλλα φαινόμενα ανάλογα με το είδος της ουσίας. Για παράδειγμα, διεγερτικά, όπως η κοκαΐνη, προκαλούν αισθήματα αυτοπεποίθησης, ισχύος και ενέργειας. Αντίθετα, τα οπιοειδή όπως η ηρωίνη προκαλούν αισθήματα χαλάρωσης και ικανοποίησης.

Σε άτομα με άγχος και κατάθλιψη δημιουργούν αισθήματα ανακούφισης. Το άγχος αποτελεί κύρια αιτία για έναρξη και συνέχιση της λήψης ναρκωτικών αλλά και υποτροπής ασθενών που προσπαθούν να απεξαρτηθούν. Σε όσους επιδιώκουν καλύτερα αποτελέσματα, ουσίες, όπως η νικοτίνη, ενισχύουν αντίληψη, εγρήγορση και συγκέντρωση. Ή όπως τα αναβολικά και τα στεροειδή, βελτιώνουν τις αθλητικές επιδόσεις.

Τέλος, σημαντικός παράγοντας είναι και ο μιμητισμός, κάτι που μαζί με την πίεση της παρέας ωθεί τους έφηβους και τους νέους να ξεκινήσουν την χρήση ναρκωτικών ουσιών. Επειδή θέλουν να εντυπωσιάσουν τους φίλους και να τονίσουν την ανεξαρτησία τους από γονείς και κοινωνία.

Το πρόβλημα δημιουργείται γιατί οι χρήστες στην αρχή νοιώθουν ευχαρίστηση ή ανακούφιση κι αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι μπορούν να ελέγξουν τη χρήση των ουσιών στο μέλλον. Ωστόσο, η ευχαρίστηση και η ανακούφιση γρήγορα εξαφανίζονται και τη θέση τους παίρνει η ανάγκη κατανάλωσης της ουσίας. Κι αυτό γιατί χάνεται ο αυτοέλεγχος, αφού η συνεχής χρήση επηρεάζει τις περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την διάκριση, τη λήψη αποφάσεων, τη μάθηση, τη μνήμη και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.

Έτσι ο χρήστης, παρόλα τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί στον ίδιο του τον εαυτό και στους αγαπημένους του, συνεχίζει την ψυχαναγκαστική και καταστρεπτική συμπεριφορά που συνδέεται με την εξάρτηση. Δεν μπορεί πια να ζήσει χωρίς τη «δόση» του ... Μάλιστα, ακόμη και η μέτρια κατανάλωση ουσιών μπορεί να είναι επικίνδυνη. Για παράδειγμα, ο οδηγός που πιάνει το τιμόνι μετά από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μετατρέψει μια ευχάριστη δραστηριότητα σε τραγωδία …

Μερικές από τις πλέον εξαρτησιογόνες ουσίες όπως τα τσιγάρα και το αλκοόλ κυκλοφορούν νόμιμα. Μάλιστα, η φορολόγηση αμφότερων αποφέρει σημαντικά έσοδα στα κρατικά ταμεία (σχεδόν 4 δις ευρώ ετησίως!). Ίσως γι’ αυτό το κράτος, το οποίο, με βάση το άρθρο 21 του Συντάγματος, (πρέπει να) μεριμνά για την υγεία των πολιτών δεν εφαρμόζει μια αποτελεσματικότερη πολιτική περιορισμού του καπνίσματος και της κατανάλωσης οινοπνευματωδών.

Βέβαια, για να δείχνει ότι συμμορφώνεται με τις διεθνείς της υποχρεώσεις, η πολιτεία έχει θεσπίσει νόμους για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Και για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και οινοπνευματωδών σε ανήλικους. Όμως, οι στατιστικές δείχνουν ότι ενώ ο αριθμός των καπνιστών μειώνεται αργά αλλά σταθερά, ο αριθμός των παθητικών καπνιστών σημειώνει σταθερή αύξηση.

Επιπλέον, πολλοί πολιτικοί δείχνουν να υποστηρίζουν δημόσια την καπνοβιομηχανία, η οποία εφευρίσκει νέες μεθόδους και καινοτόμα ηλεκτρονικά προϊόντα διανομής νικοτίνης. Τα οποία μάλιστα προβάλλονται ως ακίνδυνα. Κάτι που δεν ισχύει, αφού μπορεί να μειώνουν τις επιπτώσεις στους πνεύμονες αλλά όχι μόνο δεν περιορίζουν την εξάρτηση αλλά εγκυμονούν και άλλους κινδύνους (π.χ. λόγω εκπομπών τοξικών ουσιών). Κίνδυνοι που θα γίνουν προφανείς σε λίγα χρόνια όταν θα έχουν μελετηθεί οι επιπτώσεις τους στην υγεία.

Άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες (ηρωίνη, κοκαΐνη, κάνναβη, αμφεταμίνες) είναι παράνομες. Το εμπόριο ακόμη και η χρήση τους διώκεται. Υπάρχουν μάλιστα και φορείς με προγράμματα απεξάρτησης όσων επιθυμούν να ξεφύγουν. Τέτοιοι είναι ο Οργανισμός κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ), μονάδες απεξάρτησης σε νοσοκομεία αλλά και διάφοροι σύλλογοι και ιδιωτικοί φορείς. Αντίστοιχη προσφορά προγραμμάτων υπάρχει και για την απεξάρτηση των αλκοολικών.

Δυστυχώς, η απεξάρτηση από το κάπνισμα και τη νικοτίνη, δεν υποστηρίζεται σχεδόν καθόλου. Το κράτος είναι υποχρεωμένο να παρέχει πάνω στα πακέτα των καπνικών προϊόντων «πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα, όπως αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή ιστοτόπους … σχετικά με τα διαθέσιμα προγράμματα υποστήριξης όσων θέλουν να σταματήσουν το κάπνισμα». Όμως, στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Υπουργείου Υγείας, η οποία υπάρχει στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε σχετικές πληροφορίες ή ενημέρωση.

Παράλληλα, το Υπουργείο δεν έχει καταρτίσει εθνικό σχέδιο πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ) όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία. Το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012. Ο τηλεφωνικός αριθμός 1142 που είχε δημιουργηθεί για την υποστήριξη και την ενημέρωση των πολιτών σε αυτά τα θέματα δεν λειτουργεί πλέον. Και ο καπνιστής που θα θελήσει να απεξαρτηθεί θα πρέπει να απευθυνθεί στα λιγοστά ιατρεία διακοπής καπνίσματος των δημόσιων νοσοκομείων ή σε ιδιώτες πνευμονολόγους.

Η αδιαφορία τήρησης και εφαρμογής των νόμων δεν φαίνεται μόνο από τους βουλευτές και τους υπουργούς που καπνίζουν προκλητικά σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Είναι προφανής και από τους ελέγχους και τις κυρώσεις για τις παραβάσεις της σχετικής αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Υπουργείου Υγείας, το 2017 διενεργήθηκαν 2.843 έλεγχοι και καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 84.800 ευρώ.

Αν οι έλεγχοι είχαν γίνει με αποτελεσματικό τρόπο και χωρίς προειδοποίηση, πιστεύω ότι θα είχαν εντοπιστεί παραβάσεις στους μισούς τουλάχιστον από αυτούς. Θα είχαν δηλαδή επιβληθεί κατ’ ελάχιστον 1.420 πρόστιμα των 500 ευρώ ήτοι συνολικό ποσό 710.000 ευρώ …

Στο επόμενο θα αναφερθούμε και σε άλλες εξαρτήσεις όπως ο τζόγος, το διαδίκτυο κλπ.

Περί αλκοολισμού

Μερικές συνήθειες καταστρέφουν την υγεία των μεγάλων και υποθηκεύουν το μέλλον για τις επόμενες γενιές …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Φεβρουαρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-321)

Την περασμένη εβδομάδα, στο επιστημονικό ιατρικό περιοδικό Lancet, δημοσιεύτηκαν τα αποτελέσματα μιας μεγάλης μελέτης για τη σχέση της κατανάλωσης οινοπνευματωδών ποτών με την γεροντική άνοια. Η μελέτη εξέτασε ένα εκατομμύριο άτομα με άνοια, τα οποία είχαν νοσηλευτεί είτε για αλκοολισμό είτε για κάποια ασθένεια που οφείλονταν σε μεγάλη και συνεχή κατανάλωση οινοπνεύματος.

Και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι για τους μεγάλους πότες, ιδίως όσους είναι κάτω των 65 ετών, ο κίνδυνος εμφάνισης άνοιας είναι τριπλάσιος σε σχέση με τον μέσο πληθυσμό. Βέβαια δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί κατά πόσο η κατανάλωση οινοπνεύματος είναι η μοναδική αιτία ή αν συνδυάζεται και με άλλους παράγοντες. Οι μεγάλοι πότες είναι πολύ πιθανό να είναι και βαρείς καπνιστές, να είναι καταθλιπτικοί και γενικά να ζουν ανθυγιεινά.

Κι όλα αυτά είναι γνωστό ότι αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Βέβαια, δεν είναι γνωστό ακριβώς πόσα ποτηράκια κατανάλωναν, παρά μόνο ότι έπασχαν από ασθένειες που οφείλονται στην υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Κι αυτό, είναι γνωστό ότι αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης υπέρτασης, διαβήτη, εγκεφαλικού ή καρδιακού επεισοδίου και όλα αυτά αυξάνουν με τη σειρά τους τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας.

Εκτός από τα παραπάνω, η μεγάλη κατανάλωση οινοπνευματωδών συμβάλει στην εμφάνιση διάφορων μορφών καρκίνου όπως στοματοφάρυγγα, οισοφάγου, παχέος εντέρου, συκωτιού ακόμη και καρκίνου του μαστού. Επιπλέον, η κατανάλωση αλκοόλ συμβάλει στην αύξηση των τραυματισμών και των θανάτων από τροχαία αλλά και από άλλα ατυχήματα, στο σπίτι και στους χώρους εργασίας.

Κινδυνεύουν άραγε και όσοι πίνουν με μέτρο; Μέχρι σήμερα γνωρίζαμε με βάση ορισμένες έρευνες, ότι ένα με δύο ποτηράκια κόκκινο κρασί την ημέρα ίσως να ωφελούν το κυκλοφοριακό και την υγεία του εγκεφάλου. Σε κάθε περίπτωση, η υπερβολική κατανάλωση είναι επικίνδυνη. Αλλά ποια κατανάλωση θεωρείται ασφαλής;

Συστάσεις. Το Υπουργείο Υγείας της Βρετανίας είχε δημοσιεύσει πριν από δύο χρόνια αναθεωρημένες συστάσεις για την ημερήσια κατανάλωση αλκοόλ. Οι εν λόγω συστάσεις ταυτίζονται με τις αντίστοιχες συστάσεις του Ελληνικού Διατροφικού Οδηγού για τους ενήλικες. Ο Οδηγός ήταν το αποτέλεσμα πολύχρονης εργασίας μιας επιστημονικής επιτροπής και είχε εκδοθεί το 2014 από το Ινστιτούτο Προληπτικής, Περιβαλλοντικής και Εργασιακής Ιατρικής, Prolepsis.

Σύμφωνα λοιπόν με τις εν λόγω συστάσεις, η κατανάλωση κρασιού θα πρέπει να γίνεται με το φαγητό και να μην ξεπερνά τις 14 μερίδες εβδομαδιαίως (2 ποτηράκια ημερησίως) για τους άνδρες και τις 7 μερίδες για τις γυναίκες. Το κρασί μπορεί να αντικατασταθεί από αντίστοιχες μερίδες ποτών, όπου μία μερίδα αντιστοιχεί σε 1 ποτηράκι κρασιού (125 ml) 11-13 βαθμών, 1 ποτήρι μπύρα (330 ml) 4-5 βαθμών ή ένα ποτήρι τσίπουρο ή τσικουδιά (40-45 ml) 40 βαθμών.

Επιπλέον, συστήνεται στην περίπτωση που κάποιος καταναλώνει τακτικά 14 εβδομαδιαίες μερίδες εβδομαδιαίως, να τις κατανέμει ομοιόμορφα σε 3 ή 4 ημέρες και να φροντίζει να μην πίνει τις υπόλοιπες ημέρες. Απαγορεύεται η κατανάλωση οινοπνευματωδών από άτομα κάτω των 18 ετών, από όσους σκοπεύουν να οδηγήσουν, να χειριστούν μηχανήματα ή να συμμετέχουν σε δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση ή επιδεξιότητα.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από όσους λαμβάνουν φάρμακα τα οποία ενδέχεται να αλληλεπιδράσουν με οινοπνευματώδη ποτά. Τέλος, οι έγκυες συνιστάται να αποφεύγουν εντελώς την κατανάλωση οινοπνευματωδών, ιδίως κατά το πρώτο τρίμηνο της κύησης.

Ανήλικοι. Στην Ελλάδα, και ειδικότερα στην Κρήτη, έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια μια τάση αύξησης της κατανάλωσης αλκοολούχων ποτών από παιδιά και εφήβους. Πριν από λίγους μήνες μάλιστα ένα παιδί 10 ετών αφού νοσηλεύτηκε στο νοσοκομείο Χανίων, παραπέμφθηκε στο ΚΕΘΕΑ-Αριάδνη ως αλκοολικός που έπρεπε να ακολουθήσει θεραπεία απεξάρτησης.

Διακομιδές σε νοσοκομεία έχουν γίνει και μετά από πάρτι στα οποία συμμετέχουν μαθητές γυμνασίου και λυκείου χωρίς επιτήρηση από γονείς ή εκπαιδευτικούς. Πρόκειται για γιορτές που οργανώνουν τα ίδια τα παιδιά και στις οποίες γίνεται άφθονη κατανάλωση οινοπνευματωδών. Ο νόμος βέβαια απαγορεύει την πώληση οινοπνευματωδών σε ανήλικους κάτω των 18 ετών αλλά πάντα υπάρχουν ασυνείδητοι καταστηματάρχες και αμελείς γονείς που συμβάλουν στην επέκταση το φαινομένου.

Το οινόπνευμα, η νικοτίνη, τα ναρκωτικά το διαδίκτυο και τα τυχερά παιχνίδια δημιουργούν εξαρτήσεις και υποθηκεύουν τη ζωή και το μέλλον των νέων. Στο χέρι των γονιών και των δασκάλων είναι να ασχοληθούν σοβαρά με τα παιδιά για να τα προφυλάξουν …

Μέτρα προφύλαξης των παιδιών από τις εξαρτήσεις

• Το καλό παράδειγμα είναι αποτελεσματικότερο από το κήρυγμα (όλες οι ηλικίες). 
• Ενισχύστε την αυτοεκτίμηση των παιδιών (όλες οι ηλικίες). 
• Εξηγείστε πως λειτουργεί η διαφήμιση και τι κάνει το αλκοόλ στο ανθρώπινο σώμα (νηπιαγωγείο, δημοτικό). 
• Διδάξτε στα παιδιά πώς να κάνουν ερωτήσεις και πώς να λένε «Όχι» αντιστεκόμενα στην πίεση της παρέας και προβάλλοντας την δική τους ατομικότητα. (δημοτικό). 
• Κρατάτε ανοικτή την επικοινωνία, σεβαστείτε την ατομικότητά τους και παρακολουθείτε τις κινήσεις τους χωρίς να γίνεστε φορτικοί τονίζοντας έμπρακτα ότι το κάνετε από αγάπη. Αποφύγετε απειλές και κηρύγματα (γυμνάσιο). 
• Διδάξτε τα να αποφεύγουν δυσάρεστες καταστάσεις φροντίζοντας να είστε πάντα διαθέσιμοι να τα ακούσετε και να τα βοηθήσετε χωρίς να τους κάνετε πολλές ερωτήσεις. Γνωρίστε τους φίλους τους και τους γονείς τους (γυμνάσιο, λύκειο). 
• Διδάξτε τα ότι το οινόπνευμα και οι ουσίες δεν λύνουν τα προβλήματα – τα χειροτερεύουν.
• Διδάξτε τα πώς να ελέγχουν το άγχος τους με τη συμμετοχή σε δραστηριότητες και με την επικοινωνία. 
• Όταν απουσιάζουν από το σπίτι φροντίστε να υπάρχει πάντα τρόπος επικοινωνίας και επικοινωνήστε περιοδικά μαζί τους. 
• Ενεργείστε άμεσα μόλις αντιληφθείτε κάποια σημάδια, όπως, μυρωδιά οινοπνεύματος, απότομη αλλαγή διάθεσης, απουσίες, αδιαφορία, κακές επιδόσεις, παραπτώματα στο σχολείο, απομόνωση από οικογένεια και φίλους, μυστικότητα, νέοι άγνωστοι φίλοι, αφαίρεση οινοπνευματωδών από το σπίτι, κατάθλιψη. Ωστόσο, ενεργείστε με σωφροσύνη γιατί πολλά από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να οφείλονται απλώς στην εφηβεία …

Πηγή: kidshealth.org

Καθημερινές συνήθειες και υγεία

Για να γίνουν πραγματικότητα οι ευχές για καλή υγεία απαιτούνται και κάποιες καθημερινές προσπάθειες για αλλαγή συμπεριφοράς …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Ιανουαρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-315)

«Υγεία! Υγεία πάνω απ’ όλα!». Είναι η ευχή που όλοι και όλες ανταλλάξαμε και σ’ αυτές τις γιορτές. Αυτό ευχόμαστε σε γενέθλια, ονομαστικές εορτές και σε κάθε περίπτωση που θέλουμε να πούμε έναν καλό λόγο σε φίλους, συγγενείς ή συνεργάτες. Όμως η ευχή αυτή, από μόνη της, είναι δυστυχώς κενή περιεχομένου! Γιατί αν δεν αλλάξουμε μια σειρά από βλαβερές καθημερινές συνήθειες είναι σίγουρο ότι η υγεία μας θα υποφέρει. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά …

Κάπνισμα. Σύμφωνα με τις τελευταίες έρευνες 27% με 37 % των Ελλήνων δηλώνουν πως είναι καπνιστές, ενώ 87% με 97% δηλώνουν παθητικοί καπνιστές αφού έχουν εκτεθεί σε καπνό τσιγάρου σε κλειστούς χώρους. Τι επιπτώσεις έχει το κάπνισμα στην υγεία; Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, καρκίνος διάφορων μορφών, καρδιαγγειακά νοσήματα, άσθμα κι ένα σωρό άλλες ασθένειες έχουν αποδεδειγμένα συνδεθεί με το κάπνισμα.

Είναι σίγουρο ότι η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι εύκολη υπόθεση. Η νικοτίνη αποτελεί ισχυρότατη εξαρτησιογόνο ουσία δεύτερη μετά την ηρωίνη όσον αφορά την σωματική εξάρτηση και τρίτη μετά και την κοκαΐνη όσον αφορά την ψυχολογική εξάρτηση. Γι’ αυτό και η απεξάρτηση, εκτός από στερεά απόφαση απαιτεί τη βοήθεια ειδικού ιατρού, φαρμακευτική αγωγή συχνά και ψυχολογική υποστήριξη.

Οινοπνευματώδη. Με βάση πρόσφατες ανακοινώσεις της Αμερικανικής Ένωση Κλινικής Ογκολογίας, το αλκοόλ είναι άμεσα υπεύθυνο για 5% έως 6% των νέων καρκίνων και των θανάτων από καρκίνο παγκοσμίως. Δεν μιλούμε για το ένα ποτηράκι κρασί με το φαγητό αλλά για τα δυνατά οινοπνευματώδη αρχίζοντας από την τσικουδιά και το ουίσκι.

Δυστυχώς, στην Κρήτη παρατηρείται το φαινόμενο να καταναλώνουν οινοπνευματώδη ακόμη και ανήλικοι! Μάλιστα, το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) Αριάδνη στα Χανιά κατέγραψε πρόσφατα και το μικρότερο σε ηλικία περιστατικό με πρόβλημα χρήσης αλκοόλ, ένα μαθητή της Δ' τάξης δημοτικού (9-10 χρονών)! Επιπλέον, σημειώνεται ότι το πρόβλημα στην Κρήτη είναι τεράστιο με αποτέλεσμα οι θάνατοι από αλκοόλ να είναι διπλάσιοι σε σχέση με τους θανάτους από τα ναρκωτικά.Επισημαίνεται ότι παραπάνω από τους μισούς που πίνουν, πιάνουν μετά το τιμόνι.

Διατροφή. Όλοι υπερηφανευόμαστε ότι είμαστε απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Ωστόσο πολύ λίγοι έχουν υπόψη τους τη φράση του Ιπποκράτη, πατέρα της ιατρικής, ότι «βεβαιότατόν τε καὶ προφανέστατον φάρμακον ἀφελόντα τὰ διαιτήματα» (Περὶ ἀρχαίας ἰητρικῆς, 10). Δηλαδή, «το πιο σίγουρο και προφανέστατο φάρμακο είναι να σταματήσουμε την (προηγούμενη) διατροφή» ή με άλλα λόγια «το φάρμακο σου είναι η τροφή σου».

Η ειρωνεία είναι ακόμη μεγαλύτερη όταν αναλογιστεί κανείς πως οι Κρητικοί έχουμε εγκαταλείψει τις τρεις βασικές αρχές της Κρητικής διατροφής, την οποία τόσο διαφημίζουμε παγκοσμίως. Ας τις ξαναθυμίσουμε! Καθημερινή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών, ακατέργαστων δημητριακών, γαλακτοκομικών προϊόντων, ελαιόλαδου και μέτρια κατανάλωση κρασιού. Εβδομαδιαία κατανάλωση ψαριών, πουλερικών, αυγών. Και μηνιαία κατανάλωση κόκκινου κρέατος. Χρησιμότατη είναι και η άφθονη κατανάλωση νερού – 2 με 2,5 λίτρα σε ημερήσια βάση (8-12 ποτήρια κατανεμημένα ομοιόμορφα μέσα στη ημέρα).

Σωματική άσκηση. Ας θυμηθούμε πάλι τους αρχαίους που διακήρυσσαν ότι «νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ». Οι γιατροί συστήνουν μισή ώρα ελαφριά άσκηση την ημέρα για να αποφεύγονται μια σειρά από ασθένειες όπως ο διαβήτης, τα καρδιαγγειακά, το άγχος κλπ.

Η πεζοπορία, το κολύμπι, η ποδηλασία είναι εύκολα αθλήματα που δεν απαιτούν ιδιαίτερο κόστος και εξασφαλίζουν ευεξία και ευζωία. Οι οργανωμένες ημερήσιες εκδρομές στο βουνό το Σαββατοκύριακο εξισορροπούν την έλλειψη άσκησης κατά τη διάρκεια της εβδομάδας και αντισταθμίζουν τα μειονεκτήματα της καθιστικής ζωής.

Κυκλοφορία. Κάποτε οι μετακινήσεις σε μεγάλες αποστάσεις ήταν δύσκολες έως αδύνατες. Στις μέρες μας οι Χανιώτες πάνε για καφέ στο Ρέθυμνο ή για φαγητό στην Παλαιόχωρα. Ωστόσο, οι μετακινήσεις αυτές, που πραγματοποιούνται συνήθως με σχετικά υψηλές ταχύτητες εγκυμονούν κινδύνους. Οι καλές συνήθειες περιλαμβάνουν τη χρήση ζώνης ασφαλείας και κράνους, τη σωστή πρόσδεση των παιδιών, την αποφυγή χρήσης κινητού τηλεφώνου και την τήρηση των ορίων ταχύτητας.

Αποφεύγουμε να οδηγούμε υπό την επήρεια αλκοόλ ή άλλων ουσιών. Δεν κάνουμε αντικανονικές προσπεράσεις, ιδίως όταν δεν έχουμε ορατότητα και δεν παραβιάζουμε τα σήματα STOP και τους φωτεινούς σηματοδότες. Η χώρα μας, ιδιαίτερα η Κρήτη, πληρώνει κάθε χρόνο βαρύ φόρο αίματος με εκατοντάδες νεκρούς και ακόμη περισσότερους τραυματίες, πολλοί από τους οποίους μένουν ανάπηροι για όλη την υπόλοιπη ζωή τους.

Εξαρτήσεις. Αναφερθήκαμε παραπάνω στο κάπνισμα και τα οινοπνευματώδη. Υπάρχουν ωστόσο και άλλες εξαρτήσεις που μπορούν να καταστρέψουν την υγεία μας και τη ζωή μας. Ναρκωτικά, χαρτοπαιξία και άλλα τυχερά παιχνίδια, εξάρτηση από το διαδίκτυο και ηλεκτρονικά παιχνίδια ακόμη και δογματικές εξαρτήσεις από αιρέσεις και σέχτες.

Πρόκειται για συνήθειες που ξεκινούν σαν παιχνίδια ή για να ξεφύγουμε από κάποια προβλήματα της καθημερινότητας, με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε χωρίς να το καταλάβουμε παγιδευμένοι σε θανατηφόρες ατραπούς. Η θεραπεία είναι συχνά δυσκολότατη και απαιτεί οπωσδήποτε υποστήριξη από ειδικό ψυχολόγο αλλά και προσωπική απόφαση για αλλαγή του τρόπου με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τη ζωή.

Συμπέρασμα. Η καλή υγεία εξαρτάται πολύ συχνά από τις καλές καθημερινές μας συνήθειες. Στο χέρι μας είναι να αλλάξουμε συνήθειες για να διατηρήσουμε και να βελτιώσουμε την υγεία μας. Ενθυμούμενοι και την λαϊκή παροιμία «Ό,τι παθαίνει το κορμί, το φταίει το κεφάλι».