Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ευχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ευχές. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

09 Ιανουαρίου 2025

Ευχές και αναστοχασμοί για το 2025

Αγαπητοί φίλοι δεχτείτε τις Καλύτερες Ευχές μου για το 2025, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Οικογενειακή Ευτυχία!

Είναι ωστόσο τραγικά ειρωνικό από τη μια να ευχόμαστε Υγεία κι από την άλλη να μην εγκαταλείπουμε μερικές εξόχως βλαβερές συνήθειες. Όπως το κάπνισμα, την κακή διατροφή, την υπερβολική ταχύτητα. Από τη μια να ευχόμαστε Αγάπη και Ειρήνη κι από την άλλη να υποστηρίζουμε, συχνά και με φανατισμό, κράτη, οργανώσεις και ηγέτες που ξεκινούν πολέμους, οργανώνουν τρομοκρατικές επιθέσεις και σκοτώνουν ανυπεράσπιστους αμάχους ακόμη και παιδιά.

Το 2025, έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνές Έτος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Διεθνές Έτος Συνεταιρισμών, Διεθνές Έτος Προστασίας των Παγετώνων και τέλος (όσο κι αν φαίνεται τραγικά ειρωνικό έως απαράδεκτο) ως Διεθνές Έτος Ειρήνης και Εμπιστοσύνης. Θα είναι άραγε έτος Ειρήνης ή έτος ενός νέου Αρμαγεδδώνα; Και πώς θα μιλούμε για εμπιστοσύνη όταν, με όσα συμβαίνουν στο χώρο των Δικτύων Κοινωνικής Δικτύωσης, «σε λίγο καιρό κανείς δεν θα πιστεύει κανέναν»! Ταυτόχρονα, είναι σίγουρο πως το 2025 θα έχει και κάποια ακραία καιρικά φαινόμενα (ξηρασίες, κύματα καύσωνα, πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές) που θα επιτείνουν την εξελισσόμενη κλιματική κρίση.

Σας εύχομαι λοιπόν, αν δεν μπορείτε να κάνετε κάτι για να αποτρέψετε τα επερχόμενα δεινά, τουλάχιστον να πάρετε κάποια μέτρα για να προφυλαχθείτε από αυτά, ή να περιορίσετε τις επιπτώσεις τους σε εσάς και στους αγαπημένους σας.

28 Δεκεμβρίου 2023

Καμήλες και αδιέξοδα διλήμματα

Το 2024 θα κληθούμε να ψηφίσουμε στις Εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενώ η χρονιά θα συνεχίσει να είναι και Ευρωπαϊκό Έτος Δεξιοτήτων. Παράλληλα, το 2024 έχει ανακηρυχτεί από τον ΟΗΕ ως Παγκόσμιο Έτος Καμηλιδών, την οικογένεια που περιλαμβάνει τις (διαφόρων ειδών) καμήλες, τα λάμα και τα αλπακά. Πρόκειται για ζώα ζωτικής σημασίας για την καθημερινή ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων σε πάνω από 90 χώρες. Συμβάλουν στην ασφάλεια των τροφίμων, στη διατροφή και στην οικονομική ανάπτυξη ενώ ταυτόχρονα έχουν και σημαντική πολιτιστική σημασία για πολλές κοινότητες παγκοσμίως.

Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από πολυάριθμες πολεμικές και ιδεολογικές συγκρούσεις των άκρων. Γι’ αυτό, ίσως θα πρέπει να σκεφτούμε σοβαρά να ακολουθούμε ατομικά αλλά και συλλογικά, όπου αυτό είναι δυνατόν, τον μεσαίο δρόμο, τον δρόμο της καμήλας … Βέβαια, στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζουμε «αδιέξοδα διλήμματα» (double bind), δηλαδή καταστάσεις στις οποίες ό,τι κι αν κάνει κάποιος «δεν μπορεί να νικήσει». Χωρίς να ξεχνάμε και τη μεγαλύτερη εξελισσόμενη καταστροφή της εποχής μας, την κλιματική κρίση, στην οποία μας έχουν παγιδεύσει οι διαχρονικές ατομικές και συλλογικές μας επιλογές.

Εύχομαι σε όλες και όλους Καλό και Ευτυχισμένο το 2024 με Υγεία, Σωφροσύνη, Ηρεμία, Όμορφα Αισθήματα και Έμπρακτη Αλληλεγγύη προς τον «πλησίον», συνειδητοποιώντας πως όλα αυτά εξαρτώνται εν πολλοίς από τις δικές μας επιλογές και συνήθειες.

03 Ιανουαρίου 2023

Το 2023 ας περιορίσουμε τις σπατάλες

Στα τρόφιμα, τα φάρμακα και τις συσκευασίες στα ταχυφαγεία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιανουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-477)


Ας αρχίσουμε με τις ευχές για Καλή Χρονιά, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Αλυπία! Ευχήθηκα για πρώτη φορά περισσότερη Αλυπία, (δηλαδή απουσία ψυχικής θλίψης και στενοχώριας), στο τέλος του 2020 (βλ. ΧΝ 29/12/2020). Πρόκειται για μια έννοια στην οποία έχουν αναφερθεί ο σοφιστής Αντιφών ο Αθηναίος αλλά και ο Κλαύδιος Γαληνός, ο σπουδαίος Έλληνας ιατρός της αρχαιότητας (βλ. ΧΝ 20/11/2020). Όμως η κυριότερη πρόκληση που θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε στο άμεσο μέλλον είναι ο περιορισμός της σπατάλης!

Τρόφιμα. Βρισκόμουν αυτές τις μέρες στις Βρυξέλλες και άκουσα μια εντυπωσιακή ραδιοφωνική διαφήμιση. «Περάστε όλοι στο τραπέζι!», λέει η μητέρα. «Μα γιατί έβαλες ένα παραπάνω πιάτο; Περιμένουμε κάποιον;» ρωτάει ο γιος. «Είναι για τον σκουπιδοντενεκέ! Για να μας θυμίζει ότι πετάμε τόσα πολλά τρόφιμα!» απαντάει ο πατέρας. Η περιφέρεια της Βαλλονίας έχει δρομολογήσει το σχέδιο REGAL (από τα αρχικά των λέξεων Μείωση της σπατάλης τροφίμων – Reduction des Gaspillages Alimentaires) υπενθυμίζοντας ότι η εξοικονόμηση κάνει καλό στο πορτοφόλι αλλά και στον πλανήτη.

Αυτό ήταν και το μήνυμα πρόσφατης δημοσίευσης του WWF Ελλάς (βλ. ΧΝ. 30/12/2022) με 10 συμβουλές για τη μείωση της σπατάλης τροφίμων κατά την εορταστική περίοδο. Συμβουλές που θα πρέπει να κρατήσουμε για όλο τον χρόνο, στις οικογενειακές συνάξεις, στις ταβέρνες με τους φίλους, και στις εκδρομές. Ας μη μιμούμεθα τον Διονύση Παπαγιαννόπουλο στην περίφημη σκηνή της ταινίας «Ο Αχόρταγος», όπου παραγγέλνει το καταπέτασμα αν και λέει «δεν πεινάω, απλώς θέλω να τσιμπήσω κάτι» …

Η Ελλάδα βρίσκεται στην τρίτη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση (μετά την Κύπρο και τη Δανία), αναφορικά με τη σπατάλη τροφίμων από νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σε ετήσια βάση κάθε Έλληνας σπαταλάει 191 κιλά τρόφιμα όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 127 κιλά. Όπως σημείωσε πρόσφατα στο ethnos.gr ο Δημήτρης Νέντας, γενικός διευθυντής του Ιδρύματος «Τράπεζα Τροφίμων», τα μισά από τα σπαταλώμενα τρόφιμα θα αρκούσαν για να τραφούν ολόκληρο τον χρόνο όλοι οι φτωχοί της χώρας!

Φάρμακα. Κατά τις πρώτες φάσεις της πανδημίας του κορωνοϊού διαπιστώθηκαν σοβαρά προβλήματα στην διάθεση των εμβολίων (βλ. ΧΝ 2/3/2021). Δεν αρκούσε η διάθεση της δραστικής ουσίας αλλά απαιτούνταν και φιαλίδια υψηλών προδιαγραφών για την αποθήκευση τους, καθώς και σύριγγες για την χορήγησή τους. Μάθαμε τότε πως πάνω από τη μισή παγκόσμια παραγωγή αυτών των δύο αντικειμένων βρισκόταν είτε στην Κίνα (φιαλίδια), είτε στην Ινδία (σύριγγες)!

Σήμερα, διαπιστώνουμε ότι η πλειοψηφία των δραστικών φαρμακευτικών ουσιών, τις οποίες χρησιμοποιούμε για την παρασκευή των φαρμάκων που καταναλώνουμε, παράγεται επίσης εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και συγκεκριμένα στην Ινδία, η οποία από το 2018 είχε θέσει ως στρατηγικό της στόχο να καταστεί παγκόσμιος ηγέτης στον τομέα αυτόν. Παράλληλα, ορισμένες μεγάλες Ευρωπαϊκές φαρμακοβιομηχανίες προειδοποίησαν πρόσφατα την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι προτίθενται να σταματήσουν την παραγωγή ορισμένων γενόσημων φαρμάκων λόγω μεγάλης αύξησης του ενεργειακού κόστους παραγωγής τους.

Έτσι δεν αποτελεί έκπληξη η πρόσφατη ανακοίνωση του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου (ΠΙΣ) που καλεί την κυβέρνηση να προβλέψει τη χορήγηση των όλων των συνταγογραφούμενων φαρμάκων (και όχι μόνο των αντιβιοτικών) αποκλειστικά με ιατρική συνταγή. Μόνο με αυτόν τον τρόπο λέει ο ΠΙΣ θα «… υπάρξει εξοικονόμηση και ορθολογική χρήση των φαρμάκων, τα οποία πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους όσοι ασθενείς τα έχουν πραγματικά ανάγκη και όχι να τα σπαταλάμε με πρακτικές πολυφαρμακίας και αντιεπιστημονικής χορήγησής τους».

Σε σχετική τηλεοπτική του παρέμβαση ο Πρόεδρος του ΠΙΣ Αθανάσιος Εξαδάκτυλος επεσήμανε ότι: «Πηγαίνουμε στο φαρμακείο χωρίς να συμβουλευτούμε τον γιατρό και έπειτα από σύσταση φεύγουμε με μια σακούλα σκευάσματα και φάρμακα. Είναι απλό. Η χρήση των φαρμάκων θα περιοριστεί όταν θα χορηγούνται εκεί που πρέπει, στις δοσολογίες που πρέπει και όταν πρέπει. Ο μόνος που μπορεί να το πει αυτό είναι ο γιατρός και αυτό συμβαίνει παντού σε όλον τον κόσμο». Επεσήμανε επίσης ότι η κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ελλάδα μειώθηκε κατά 20% μετά την απαίτηση για τη χορήγησή τους μόνο με ιατρική συνταγή.

Σκεύη μιας χρήσης. Ένας κλάδος που χαρακτηρίζεται από μεγάλη σπατάλη υλικών είναι τα ταχυφαγεία (fast-food). Τα χάμπουργκερ, οι τηγανιτές πατάτες, οι σαλάτες και τα αναψυκτικά σερβίρονται σε πλαστικές, χαρτονένιες ή χάρτινες συσκευασίες, με πλαστικά ή ξύλινα σκεύη και με πλαστικοποιημένα χάρτινα ποτήρια.

Έτσι, από την 1η Ιανουαρίου στη Γαλλία, τα ταχυφαγεία θα πρέπει να χρησιμοποιούν υποχρεωτικά για την επί τόπου κατανάλωση επαναχρησιμοποιούμενα επιτραπέζια σκεύη (ποτήρια, πιάτα, μαχαιροπίρουνα κλπ.). Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης το πρόστιμο θα είναι 7.500€! Το μέτρο ισχύει για όλα τα μεγάλα ταχυφαγεία (McDonald’s, Quick, KFC, Domino’s Pizza, Burger King, κλπ.) αλλά έχει δοθεί περίοδος χάριτος για τα καταστήματα που μπορούν να εξυπηρετήσουν μέχρι 20 πελάτες ταυτόχρονα.

Παρόμοια διάταξη σχεδιάζει να θεσπίσει και η Βελγίδα υπουργός περιβάλλοντος, αλλά οι εκπρόσωποι του κλάδου, παρόλο που δεν αντιτίθενται κατ’ αρχήν στο μέτρο, ζητούν κάποιες προσαρμογές.

29 Δεκεμβρίου 2020

Μερικά διδάγματα του 2020

Υπερπηδούμε ανυπέρβλητες δυσκολίες με τη βοήθεια της επιστήμης αλλά κινδυνεύουμε από λαϊκιστές ηγέτες και απερίσκεπτους πολίτες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Δεκεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-449)


Θεωρώ το 2020 μια χρονιά γεμάτη διδάγματα. Επίπονα διδάγματα, τα οποία δυστυχώς κόστισαν πολλές ανθρώπινες ζωές (περίπου 1,8 εκατομμύρια παγκοσμίως και πάνω από 4,5 χιλιάδες στην Ελλάδα). Θα τα αξιοποιήσουμε άραγε στο μέλλον ή θα επιστρέψουμε στις παλιές μας συνήθειες του ωχαδερφισμού και της απαξίωσης;

Πολιτική προστασία και εμπειρογνώμονες. Κατά τη γνώμη μου, η αντιμετώπιση της καταστροφικής επέλασης της πανδημίας έδειξε τη μεγάλη σημασία που έχουν δύο στοιχεία. Η λήψη των πολιτικών αποφάσεων με βάση τις εισηγήσεις των ειδικών. Κι ο κεντρικός ρόλος της Πολιτικής Προστασίας για τον συντονισμό και την εποπτεία της αντίδρασης της Πολιτείας.

Η εμπλοκή του ίδιου του Πρωθυπουργού στην καθημερινή λήψη των αποφάσεων έδειξε και κάτι ακόμη. Ότι η Πολιτική Προστασία αποτελεί θεμελιώδη και επιτελική λειτουργία της Πολιτείας. Η οποία θα πρέπει να υπάγεται απευθείας στον Πρωθυπουργό και στην οποία θα πρέπει να ανατεθεί και ο σχεδιασμός την πρόληψης και της αντιμετώπισης και άλλων μεγάλων «πληγών» της χώρας όπως τα τροχαία, οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές αλλά και θανατηφόρων επιδημιών όπως το κάπνισμα.

Ανθρώπινη αδυναμία και η δύναμη της επιστήμης. Ο νέος κορωνοϊός μας έδειξε ότι αν και παντοδύναμοι «άρχοντες του κόσμου» αρκεί ένα διαβολάκι με μέγεθος μόλις 50 νανόμετρα (50 εκατομμυριοστά του χιλιοστού) για να μας υπενθυμίσει ότι είμαστε ευάλωτες σακούλες κρέας με λίγους νευρώνες που βαυκαλιζόμαστε μέσα στις αυταπάτες μας. Μάλιστα, μέσα σε λίγες εβδομάδες πέτυχε να μειώσει τη ρύπανση λόγω περιορισμού των μετακινήσεων, να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία και να μας κλείσει στα σπίτια μας.

Ευτυχώς, η ανθρωπότητα κινητοποιήθηκε άμεσα για να αντιμετωπίσει αυτήν την πρωτόγνωρη απειλή. Η επιστημονική κοινότητα αξιοποίησε τα καταπληκτικά σύγχρονα εργαλεία ανάλυσης και ανασύνθεσης του γονιδιώματος που διαθέτει. Κυβερνήσεις και υπερεθνικοί οργανισμοί, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, διέθεσαν κονδύλια αρκετών δισεκατομμυρίων σε μια προσπάθεια που θύμιζε τα προγράμματα Μανχάταν (κατασκευή ατομικής βόμβας) και Απόλλων (αποστολή ανθρώπων στο φεγγάρι).

Το αποτέλεσμα είναι να επιτευχθεί κάτι, το οποίο φάνταζε ακατόρθωτο πριν λίγους μήνες. Σήμερα πια, διαθέτουμε – χάρις σε ένα ζευγάρι μεταναστών τουρκικής καταγωγής και έναν θεσσαλονικιό – ένα αποτελεσματικό εμβόλιο που σε άλλες εποχές θα απαιτούσε κατά μέσον όρο μια δεκαετία! Γιατί, όπως είπε κι ο Νίκος Καζαντζάκης, «Υπάρχει στον κόσμο τούτον ένας μυστικός νόμος — αν δεν υπήρχε, ο κόσμος θα ’ταν από χιλιάδες χρόνια χαμένος — σκληρός κι απαραβίαστος: το κακό πάντα στην αρχή θριαμβεύει και πάντα στο τέλος νικάται».

Άφεριμ εφέντη μ’. Όσο κι αν φανεί παράξενο πιστεύω ότι οι ενέργειες της Τουρκίας την χρονιά που πέρασε αποδείχτηκαν εξαιρετικά θετικές όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Δύση γενικότερα. Η Ελλάδα άρχισε να κατανοεί ότι μόνο με την διαμόρφωση ευρύτερων συμμαχιών στην περιοχή μας και πέρα από αυτήν είναι δυνατόν να ελεγχθεί η νεοοθωμανική επεκτατική πολιτική της Άγκυρας.

Η επιταχυνόμενη ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο, σε συνδυασμό με την επιβολή σημαντικών κυρώσεων στην τουρκική πολεμική βιομηχανία, δείχνουν ότι η Ελλάδα αποκτά πρωτεύοντα ρόλο στην περιοχή. Παράλληλα, το γεγονός ότι και η Ευρωπαϊκή Ένωση αρχίζει να ασχολείται όλο και περισσότερο με το νέο «ανατολικό ζήτημα», θα οδηγήσει κατά τη γνώμη μου, αργά ή γρήγορα, στη διαμόρφωση μιας πραγματικής ευρωπαϊκής πολιτικής άμυνας.

Παρόλο που τα βραχυπρόθεσμα οικονομικά συμφέροντα ορισμένων Ευρωπαϊκών χωρών βάζουν τροχοπέδη σε μιάν αυστηρότερη πολιτική έναντι του ανατολικού μας γείτονα, πιστεύω ότι όσοι μελετήσουν σοβαρά την ιστορία (ιδίως εκείνη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας), θα καταλάβουν το βαθύτερο νόημα της παροιμίας «Έκανες τον τούρκο φίλο; Κράτα ένα κομμάτι ξύλο!». Στην περίπτωσή μας αυτό σημαίνει ενίσχυση των εξοπλισμών μας με αγορά νέων υπερσύγχρονων οπλικών συστημάτων.

Λαϊκιστές και αντικοινωνικές συμπεριφορές. Η χρονιά που τελειώνει μας έδειξε τους κινδύνους που εγκυμονεί η άνοδος στην εξουσία αδίστακτων και αμόρφωτων λαϊκιστών. Ο απερχόμενος πρόεδρος των ΗΠΑ, ο αλλοπρόσαλλος πρωθυπουργός της Βρετανίας, ο ανεκδιήγητος πρόεδρος της Βραζιλίας αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Οι αποφάσεις τους είχαν καταστρεπτικά αποτελέσματα για τους λαούς, που τους πίστεψαν και τους ανέθεσαν την διακυβέρνηση.

Ωστόσο, παράλληλα με κάποιους ηγέτες κατώτερους των περιστάσεων, δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε και ένα μικρό αλλά σημαντικό ποσοστό απερίσκεπτων πολιτών, οι οποίοι με την στάση τους συνέβαλαν στην εξάπλωση της πανδημίας και στον θάνατο εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων.

Δυστυχώς, τέτοιοι ανεπίδεκτοι μαθήσεως άνθρωποι υπάρχουν σε όλες τις χώρες του πλανήτη. Αγνοώντας τις συστάσεις των ειδικών δεν φορούν μάσκα, οργανώνουν πάρτι στα κρυφά, αντιμετωπίζουν βίαια τους συμπολίτες τους που έχουν άλλο χρώμα, σεξουαλικό προσανατολισμό ή θρησκεία. Και πιστεύοντας στα ψέματα κάποιων λαϊκιστών ψηφίζουν χωρίς επίγνωση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων των επιλογών τους.

Ευχές για το 2021. Αγαπητοί αναγνώστες εύχομαι το 2021 να αξιοποιήσουμε τα διδάγματα της χρονιάς που πέρασε. Ο Νέος Χρόνος να φέρει σε όλους, περισσότερη Υγεία, Αλυπία και Όμορφα Αισθήματα. Μαζί με φώτιση για να κατανοούμε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των επιλογών και των καθημερινών μας πράξεων.

31 Δεκεμβρίου 2019

Ευχές για το 2020

Αντί για γράμμα στον Άγιο Βασίλη μερικές ευχές για πράγματα που είναι στο χέρι μας να πετύχουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Δεκεμβρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-404)

Ξεκίνησα να γράφω ένα γράμμα στον Άγιο Βασίλη, αλλά μετά σκέφτηκα ότι τα περισσότερα από αυτά που θα του ζητούσα ήταν στο χέρι μας να τα κάνουμε πραγματικότητα. Έτσι αποφάσισα να τα γράψω ως ευχές για το 2020, ελπίζοντας ότι θα υλοποιηθούν χάρις στο φιλότιμο και την κοινή λογική των συμπολιτών και όχι εξαιτίας μιας εξ άνωθεν θεϊκής παρέμβασης …

Στους οδηγούς, εύχομαι να κατανοήσουν τη σημασία που έχει για τη δική τους ζωή και τη ζωή των συνανθρώπων τους η προσεκτική οδήγηση. Χωρίς υπερβάσεις των ορίων ταχύτητας ούτε προσπεράσματα σε σημεία χωρίς ορατότητα. Κυρίως, χωρίς αλκοόλ στο τιμόνι, αλλά ούτε και χρήση του κινητού κατά την οδήγηση.

Πάντα με τη χρήση κράνους και ζώνης, με ιδιαίτερη προσοχή στο σωστό δέσιμο των παιδιών. Μέχρι προχτές στην Κρήτη είχαμε θρηνήσει 60 νεκρούς από τροχαία. Ένα τραγικό νούμερο που μας καθιστά πρωταθλητές Ευρώπης στα τροχαία! Στο χέρι μας είναι τα μειώσουμε στο ελάχιστο ή ακόμη και να τα μηδενίσουμε …

Στους καπνιστές, εύχομαι να καταλάβουν ότι η εξάρτησή τους από τη νικοτίνη τους οδηγεί σε μελλοντικές περιπέτειες υγείας. Στις οποίες κυριαρχούν η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, τα άσθμα, οι καρκίνοι κάθε μορφής, οι καρδιοπάθειες και τα εγκεφαλικά. Ακόμη κι αν έχουν επιλέξει όλα αυτά για τους ίδιους, δεν έχουν κανένα δικαίωμα να τα επιβάλουν με το ζόρι στους γύρω τους, στα παιδιά τους, στους συντρόφους, στις εγκύους και τους φίλους τους. Τους εύχομαι να κατανοήσουν πως δεν χρειάζονται το νόμο για να δείξουν σεβασμό στην υγεία των άλλων …

Στους πιστολάδες, εύχομαι να καταλάβουν ότι οι σφαίρες από το όπλο τους μπορεί να σκοτώσουν φίλους, συγγενείς και αθώους ανθρώπους. Γιατί η σφαίρα, ακόμη κι αν πυροβολήσει κάποιος στον αέρα, επιστρέφει στη γη με την ίδια ταχύτητα που βγήκε από την κάνη του όπλου. Σφαίρα, η οποία αφού εξοστρακιστεί πάνω σε τοίχους, κολώνες, οχήματα, μπορεί πάντα να σκοτώσει ή να τραυματίσει. Τους εύχομαι να αφήνουν τα όπλα στο σπίτι όταν πηγαίνουν στο γλέντι και να δείχνουν την αντρειοσύνη τους μόνο στο χορό και το τραγούδι …

Στους γονείς, εύχομαι να καταλάβουν ότι κερνώντας κούπες και ρακές στα ανήλικα παιδιά τους, τους οδηγούν από νωρίς στο δρόμο του αλκοολισμού και ενδεχομένως στο θάνατο. Ιδίως όταν μεγαλώνοντας αρχίσουν να οδηγούν. Τους εύχομαι να κατανοήσουν ότι έχουν ευθύνη να επιτηρούν τα παιδικά και εφηβικά πάρτι και τις νυχτερινές εξόδους των παιδιών τους ώστε να εμποδίζουν την κατανάλωση οινοπνευματωδών αλλά και άλλων επικίνδυνων εξαρτησιογόνων ουσιών. Για να μην ζήσουν δράματα και κατεστραμμένες ζωές στη συνέχεια …

Στους αυτοδιοικητικούς, εύχομαι να κατανοήσουν ότι έχουν ευθύνη να εξασφαλίσουν στους δημότες όσα προεκλογικά υποσχέθηκαν. Για καθαριότητα, κυκλοφοριακό, χώρους πρασίνου, ασφάλεια και προστασία. Δεν αρκούν οι καλές προθέσεις και τα χαμόγελα. Χρειάζεται δουλειά για να αποκατασταθούν οι ζημιές από τις πρόσφατες καταστροφές.

Όπως χρειάζονται σχεδιασμός και προγραμματισμός για να αντιμετωπιστεί η κλιματική κρίση που ήδη μας επηρεάζει. Και για ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των τοπικών κοινωνιών μας …

Στους συμπολίτες μας, εύχομαι να κατανοήσουν ότι δεν μπορούν να τα περιμένουν όλα από το δήμαρχο, τον περιφερειάρχη και τον πρωθυπουργό. Ας βάλουμε όλοι μας τα σκουπίδια μας μέσα στον κάδο, ας τηλεφωνήσουμε στην υπηρεσία καθαριότητας του δήμου πριν αφήσουμε κάποια ογκώδη αντικείμενα στη μέση του δρόμου. Ας φροντίσουμε να κάνουμε σωστή διαλογή των σκουπιδιών που ανακυκλώνονται, αξιοποιώντας τους μπλε, κίτρινους, κόκκινους και άλλους κάδους.

Ας μην χρησιμοποιούμε πια πλαστικές σακούλες, πλαστικά ποτηράκια και καλαμάκια. Και οι καπνιστές ας μην πετούν αποτσίγαρα στο δρόμο, στα πάρκα, στις παιδικές χαρές, στις παραλίες κι όπου αλλού τους … καπνίσει … Όπως και τα τσιγάρα έτσι και τα αποτσίγαρα περιέχουν χιλιάδες τοξικές ουσίες που σκοτώνουν ψάρια, πουλιά, ζώα ακόμη και βρέφη ή νήπια …

Εύχομαι σε όλες και όλους ένα Καλό και Ευτυχισμένο 2020, με Υγεία (η οποία εξαρτάται εν πολλοίς από τις δικές μας συνήθειες) και Όμορφα Αισθήματα (που και αυτά εξαρτώνται από τη δική μας εσωτερική διάθεση, για την οποία επίσης την ευθύνη έχουμε κατά το μεγαλύτερο μέρος εμείς οι ίδιοι) …

01 Ιανουαρίου 2019

Για περισσότερο Σεβασμό

Σεβόμενοι τους συνανθρώπους μας, τη φύση και τους νόμους της καθώς και τους αριθμούς προστατεύουμε τους εαυτούς μας, την κοινωνία και τον πλανήτη μας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-358)

Καλό και ευτυχισμένο 2019! Με υγεία, όμορφα αισθήματα, πρόοδο και σωφροσύνη! Με λιγότερα ατυχήματα και ακόμη λιγότερες καταστροφές! Με καλύτερες προοπτικές σε ατομικό επίπεδο αλλά και για την κοινωνία και την πατρίδα μας!

Καθώς κάθισα να γράψω αυτό το πρώτο κείμενο για το Νέο Έτος, προσπάθησα να βρω μια συμπεριφορά που θα μπορούσε να μας βοηθήσει να προφυλαχτούμε καλύτερα από ατυχήματα, καταστροφές αλλά και από πολλές δυσάρεστες καταστάσεις. Οι λέξεις «πρόληψη», «πρόβλεψη», «ετοιμότητα» και «εκπαίδευση» ήλθαν αμέσως στο νου. Όμως κάτι ισχυρότερο ήλθε και έμεινε στη σκέψη μου. Ο Σεβασμός!

Σεβασμός, μας λέει το Χρηστικό Λεξικό της Ακαδημίας, είναι «εκτίμηση και θαυμασμός για κάποιον λόγω των αρετών, των ικανοτήτων ή των επιτευγμάτων του. Η αναγνώριση της αξίας και της προσωπικότητας του άλλου. Και η φροντίδα και η προστασία για κάτι που θεωρείται ότι έχει σπουδαιότητα ή ιερότητα».

Είναι σπουδαίο το περιβάλλον και η φύση; Τα σεβόμαστε όταν πετάμε παντού σκουπίδια, αποτσίγαρα και πλαστικά; Όταν ανάβουμε φωτιές ανεξέλεγκτα με κίνδυνο να προκληθεί μεγαλύτερη πυρκαγιά αλλά και αύξηση του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα και επιτάχυνση της κλιματικής αλλαγής; Όταν κτίζουμε σε ρέματα τα οποία γνωρίζουμε πως κάποτε θα πλημμυρίσουν και θα μας πνίξουν;

Είναι ιεροί οι νόμοι της φυσικής; Τους σεβόμαστε όταν πυροβολούμε άσκοπα στον αέρα γνωρίζοντας ότι η σφαίρα θα επιστρέψει στη γη με την ίδια ταχύτητα που έφυγε από την κάνη του όπλου μας; Όταν αλλάζουμε τα σχέδια στις οικοδομές μας χωρίς την έγκριση του μηχανικού, ενώ γνωρίζουμε ότι σε περίπτωση σεισμού η οικοδομή θα καταπλακώσει όσους βρίσκονται μέσα; Ή όταν αναπτύσσουμε υπερβολική ταχύτητα σε στροφές, όπου είναι σίγουρο πως θα φύγουμε από τον δρόμο καταλήγοντας σε κάποιο χαντάκι ή σε κάποια χαράδρα;


Είναι σπουδαίος και ιερός ο συνάνθρωπος; Ο ανάπηρος και ο άρρωστος; Τα μικρά παιδιά; Οι έγκυες; Τους σεβόμαστε όταν καπνίζουμε μέσα στα μούτρα τους; Όταν παρκάρουμε στις διαβάσεις και στα πεζοδρόμια; Όταν δεν τους δίνουμε προτεραιότητα στο δρόμο; Τους σεβόμαστε όταν υπερβαίνουμε τα όρια ταχύτητας και προσπερνούμε σε σημεία όπου δεν έχουμε ορατότητα, θέτοντας σε κίνδυνο τις ζωές μας και τις ζωές άλλων ανύποπτων οδηγών; Όταν στο αυτοκίνητο δεν τοποθετούμε τα παιδιά στα ειδικά καθίσματα, ή όταν δεν φορούμε ζώνη;

Αντικοινωνικές συμπεριφορές. Σεβόμαστε την αξία και την προσωπικότητα των συνανθρώπων μας όταν δεν τους παραχωρούμε την προτεραιότητα που δικαιούνται στις ουρές; Όταν, στην παραμικρή παρατήρηση για κάτι που αποδεδειγμένα είναι παράνομο και αντικοινωνικό, αντί να ζητήσουμε συγγνώμη, αρχίζουμε να φωνάζουμε, να βρίζουμε και να προπηλακίζουμε;

Όταν δεν μπορούμε να συζητήσουμε «ήσυχα, ήσυχα κι απλά» αλλά αντί για διάλογο ασκούμε την εριστική, δηλαδή τη μορφή εκείνη του διαλόγου που επιδιώκει τη διαιώνιση της διαφοράς και όχι την επίλυσή της; Σεβόμαστε την διαφορετικότητα; Στο χρώμα, τη θρησκεία, τη γλώσσα, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τις απόψεις;

Σεβόμαστε την σπουδαιότητα και την ιερότητα των σχολείων και των πανεπιστημίων μας; Όταν έχουμε επιτρέψει να γίνουν στην κυριολεξία κοπρώνες; Κι όχι μόνο επειδή είναι γεμάτα σκουπίδια και γκράφιτι. Αλλά και γιατί έχουν γίνει άντρα διακίνησης παράνομων προϊόντων, βίας, καθώς και παρωχημένων και αποτυχημένων ιδεολογιών και πρακτικών.

Σεβόμαστε γενικότερα τους νόμους; Αυτούς που μας κάνουν να ζούμε ως πολιτισμένη κοινωνία και όχι σαν άγρια θηρία; Σεβόμαστε την απλή αριθμητική; Όταν εκχωρούμε δια της ψήφου μας νομοθετική και εκτελεστική εξουσία με βάση τις υποσχέσεις που μας δίνουν κάποιοι και οι οποίες γνωρίζουμε ότι είναι πέρα για πέρα ουτοπικές αφού «τα νούμερα δεν βγαίνουν»; Κι όχι μόνο απαιτούμε το 2+2 να κάνει 5 ή 10 ή και 100 αλλά απαξιώνουμε και όσους μας θυμίζουν ότι «ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος»

Ελευθερία και όρια. Συχνά, όσοι δείχνουν έλλειψη σεβασμού δικαιολογούν τις παραπάνω συμπεριφορές στο όνομα της ελευθερίας. Πράγματι, η ελευθερία είναι ένα από τα ύψιστα αγαθά για το οποίο αγωνίστηκαν και σκοτώθηκαν εκατομμύρια πριν από εμάς. Και εξακολουθούν να αγωνίζονται και να σκοτώνονται σε πολλά μέρη του κόσμου …

Ωστόσο, ο Βρετανός φιλόσοφος Τζον Στιούαρτ Μιλ στο περίφημο έργο του «Περί ελευθερίας» (εκδ. 1859) αναφέρει πως «η μόνη ελευθερία, που αξίζει να την αποκαλούμε έτσι, είναι η επιδίωξη του ατομικού μας συμφέροντος με τον δικό μας τρόπο, υπό την προϋπόθεση ότι δεν επιχειρούμε να το αποστερήσουμε από τους άλλους ούτε να τους παρεμποδίσουμε να το πετύχουν».

Και προσθέτει ότι «ο μόνος λόγος για τον οποίο η ανθρωπότητα δικαιούται, σε ατομικό ή συλλογικό επίπεδο, να επέμβει στην ελευθερία δράσης του ατόμου είναι η αυτοπροστασία. Ο μόνος λόγος για τον οποίο μπορεί να ασκηθεί δικαιωματικά εξουσία επί οιουδήποτε μέλους μιας πολιτισμένης κοινωνίας ενάντια στη θέλησή του είναι για να αποτραπεί η ζημιά στους άλλους».

Με απλά λόγια λέμε ότι «η ελευθερία κάποιου σταματά εκεί όπου αρχίζει η ελευθερία του άλλου». Ωστόσο, αυτή η απλούστευση δεν λαμβάνει υπόψη τη ζημιά στον ίδιο μας τον πλανήτη και στην υπόλοιπη ανθρωπότητα. Επιπλέον, αντί να δημιουργούμε μηχανισμούς αποτροπής ώστε να μην παραβιάζονται οι ελευθερίες μας είναι προτιμότερο να φροντίζουμε να σεβόμαστε. Τους συνανθρώπους και συμπολίτες μας κάθε ηλικίας. Την πόλη μας, τη φύση και τους νόμους της. Τους αριθμούς. Και πάνω απ’ όλα τους ίδιους μας τους εαυτούς.

Ας κάνουμε λοιπόν το 2019 την χρονιά του Σεβασμού!

04 Δεκεμβρίου 2018

Για ασφαλείς γιορτές

Λαμβάνοντας μερικά μέτρα προστασίας πριν τις γιορτές θα αποφύγουμε μικρά ή μεγάλα δράματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Δεκεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-355)

Όλοι και όλες θέλουμε να περάσουμε ευτυχισμένες γιορτές, όμορφα Χριστούγεννα, χαρούμενη Πρωτοχρονιά και λαμπερά Φώτα. Ωστόσο, συχνά αμελούμε να πάρουμε κάποια μέτρα προστασίας από ατυχήματα ή ο ενθουσιασμός των εορτών μας κάνει απρόσεκτους και επιπόλαιους. Ας προσέξουμε μερικά πράγματα για να μην κάνουμε γιορτές στα επείγοντα. Ούτε να πληγώσουμε τους αγαπημένους και τις αγαπημένες μας αναχωρώντας σε τόπους χλοερούς.

Πυρκαγιά. Πρόκειται για την σοβαρότερη απειλή των εορτών. Οι πιθανότητες θανάτου από πυρκαγιά τα Χριστούγεννα είναι 50% μεγαλύτερες σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος αφενός λόγω του συνδυασμού καπνίσματος και κατανάλωσης οινοπνευματωδών και αφετέρου επειδή συχνά χρησιμοποιούμε κεριά χωρίς να έχουμε λάβει τις απαραίτητες προφυλάξεις. Θα αποφύγουμε το ενδεχόμενο πυρκαγιάς φυλάγοντας τα σπίρτα, τους αναπτήρες και τα κεριά μακριά από τα παιδιά. Δεν αφήνουμε την κουζίνα αναμμένη χωρίς επιτήρηση και δεν υπερφορτώνουμε τις πρίζες.

Προσέχουμε που βάζουμε αναμμένα κεριά (ποτέ κοντά στο χριστουγεννιάτικο δένδρο, κάτω από ράφια, και πάντα μακριά από άλλα εύφλεκτα υλικά όπως κουρτίνες, διακοσμήσεις, ευχετήριες κάρτες κλπ.). Τα βάζουμε πάντα σε κηροπήγια με σταθερή βάση ενώ τα κεράκια με μεταλλική βάση τα τοποθετούμε σε επιφάνεια που να αντέχει τη θερμότητα (ποτέ πάνω σε τηλεοράσεις ή πλαστικές επιφάνειες). Τέλος δεν αφήνουμε αναμμένα κεριά αλλά τα σβήνουμε πλήρως. Και δεν αφήνουμε ούτε τα φωτάκια του δένδρου αναμμένα το βράδυ ή όταν απουσιάζουμε.

Ο ανιχνευτής καπνού έχει σώσει πολλές ζωές χτυπώντας συναγερμό. Τον δοκιμάζουμε ή εγκαθιστούμε έναν στο υψηλότερο σημείο του σπιτιού, εκεί που θα μαζευτεί ο καπνός από ενδεχόμενη πυρκαγιά. Αν ζούμε σε σπίτι με πολλά εύφλεκτα υλικά (ξύλινες επενδύσεις, ψευδοροφές, χωρίσματα) είναι απαραίτητο να έχουμε και ένα σχέδιο διαφυγής σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Κάπνισμα. Ακόμη κι ένας καπνιστής να υπάρχει στο δωμάτιο τα ρούχα και τα μαλλιά όλων των παρευρισκόμενων θα μυρίζουν τσιγαρίλα. Αυτή η μυρωδιά προέρχεται από τις δηλητηριώδεις ουσίες που περιέχει ο καπνός του τσιγάρου πολλές από τις οποίες είναι καρκινογόνες και διαποτίζουν τοίχους, έπιπλα, χαλιά και φυσικά τα ρούχα.

Αυτή η τσιγαρίλα είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη για τα παιδιά, τα οποία αφού ακουμπήσουν αυτές τις επιφάνειες βάζουν τα χέρια στο στόμα τους. Αλλά και για τα κατοικίδια (σκυλάκια, γατάκια, πουλάκια, ακόμη και ψαράκια), τα οποία έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο ή αναπνευστικά προβλήματα. Προσέχουμε επίσης τα παιδιά να μην βάλουν αποτσίγαρα στο στόμα – είναι πολύ δηλητηριώδη και θα πρέπει το παιδί να πάει αμέσως στα επείγοντα γιατί κινδυνεύει ακόμη και με θάνατο.

Η καλύτερη στάση λοιπόν είναι να παρακαλέσουμε τους καπνιστές να καπνίσουν έξω. Σεβόμενοι την υγεία των μη καπνιστών, οι οποίοι αναπνέοντας τον καπνό του τσιγάρου κινδυνεύουν όσο και οι ίδιοι οι καπνιστές. Να υπενθυμίσουμε τέλος ότι και ο καπνός από τα ηλεκτρονικά τσιγάρα περιέχει αρκετές καρκινογόνες ουσίες και βαρέα μέταλλα που κανένας δεν θα ήθελε να γεμίζουν τα πνευμόνια του …

Τροχαία. Οι στατιστικές δείχνουν ότι στις γιορτές οι θάνατοι από τροχαία αυξάνονται. Κι αυτό γιατί στις γιορτές πίνουμε παραπάνω ακόμη και δυνατά οινοπνευματώδη, με αποτέλεσμα να κυκλοφορούν στους δρόμους μεθυσμένοι και συχνά μαστουρωμένοι οδηγοί.

Η καλύτερη προστασία είναι να μην πιάνουμε τιμόνι αν έχουμε πιεί! Ορίζουμε στην παρέα έναν «Νηφάλιο Οδηγό» που θα αναλάβει την υποχρέωση να μην πιει για να μπορέσει να οδηγήσει τους υπόλοιπους με ασφάλεια. Ή χρησιμοποιούμε τις υπηρεσίες ενός επαγγελματία ταξιτζή για να γυρίσουμε σώοι και αβλαβείς στην οικογένειά μας – στους γονείς μας, στους αγαπημένους μας, στα παιδιά μας.

Να θυμίσουμε εδώ ότι, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με βαριά μέθη. Όταν διαβάζουμε ή ακούμε για δυστυχήματα κατά τα οποία «ο οδηγός έχασε τον έλεγχο του οχήματος» ας έχουμε υπόψη μας ότι τις περισσότερες φορές ο έλεγχος χάθηκε επειδή ο οδηγός μιλούσε στο κινητό … Άλλες αιτίες δυστυχημάτων είναι η υπερβολική ταχύτητα, τα προσπεράσματα σε σημεία χωρίς ορατότητα και η απερίσκεπτη οδήγηση ιδίως σε σημεία ή περιόδους που το οδόστρωμα είναι ολισθηρό.

Αποφεύγουμε λοιπόν τις παραπάνω συμπεριφορές. Οδηγοί και επιβάτες φοράμε ζώνη ασφαλείας. Χρησιμοποιούμε τα ειδικά καθίσματα για μωρά και νήπια. Οι μοτοσικλετιστές φοράμε κράνος. Όλα αυτά σώζουν ζωές και προφυλάσσουν από δράματα που δηλητηριάζουν την γιορτινή ατμόσφαιρα και υποθηκεύουν το μέλλον ολόκληρων οικογενειών.

Πυροτεχνήματα. Συνηθίζονται πολύ το βράδυ της Πρωτοχρονιάς. Τα πυροτεχνήματα πρέπει να τα χειρίζονται ενήλικες που θα έχουν σχεδιάσει το θέαμα έτσι ώστε να συνδυάζει ασφάλεια και ευχαρίστηση. Τα παιδιά μπορούν να παρακολουθούν την εκτόξευση από απόσταση ασφαλείας. Πριν από τη χρήση φροντίζουμε τα πυροτεχνήματα να βρίσκονται σε ασφαλές μέρος και να έχουμε διαβάσει προσεκτικά τις οδηγίες. Όταν τα ανάβουμε φροντίζουμε να μην πλησιάζουμε το πρόσωπό μας και μετά το άναμμα απομακρυνόμαστε σε απόσταση ασφαλείας. Φροντίζουμε τα πυροτεχνήματα να εκτοξεύονται σε κατεύθυνση αντίθετη από τους θεατές.

Παιδιά και ηλικιωμένοι. Τα μικρά παιδιά κινδυνεύουν να πνιγούν καταπίνοντας μικροαντικείμενα (π.χ. εξαρτήματα παιχνιδιών, μικρές μπαταρίες, ξεφούσκωτα μπαλόνια, πλαστικές σακούλες) ή και τρόφιμα (π.χ. ξηρούς καρπούς,). Να θυμίσουμε ότι τα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου δεν είναι παιχνίδια και γι’ αυτό δεν υπόκεινται στους κανονισμούς που διέπουν την ασφάλεια των παιχνιδιών. Τέλος τα παιχνίδια πρέπει να αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού και τα αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές που τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας.

Παράλληλα, οι ηλικιωμένοι όπως εξάλλου και τα παιδιά, χρειάζονται χώρο. Για να αποφύγουν πτώσεις από σκουντούφλημα ή γλίστρημα. Οι παππούδες κι οι γιαγιάδες διψούν επίσης για ενδιαφέρον και στοργή, για λίγα καλά λόγια, για μερικά όμορφα αισθήματα. Οι γιορτές δεν είναι μόνο για καλό φαγητό, για κρασί και χαρτοπαιξία. Είναι για να έλθουν πιο κοντά οι άνθρωποι και να νοιώσουν όμορφα.

01 Ιανουαρίου 2018

Ευχές για μια Πολύ Καλή Χρονιά 2018!

Εύχομαι σε όλους και όλες ο Νέος Χρόνος να είναι γεμάτος σωφροσύνη, ηρεμία και έμπρακτη αλληλεγγύη προς τον «πλησίον». Εύχομαι επίσης να αλλάξουμε τις καθημερινές μας συνήθειες που επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την Υγεία μας!

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανακηρύξει το 2018 ως Ευρωπαϊκό Έτος Πολιτιστικής Κληρονομιάς κι έτσι μας δίνεται η ευκαιρία να μελετήσουμε και να ενστερνιστούμε καλύτερα την πραγματική μας πολιτιστική κληρονομιά – της μόρφωσης, της ανοχής και της αγάπης του ωραίου, του ηρωικού και τ’ αληθινού!

Προσωπικά, θα συνεχίσω να αγωνίζομαι για λιγότερο καπνό στους δημόσιους χώρους, για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σε θέματα προστασίας και ασφάλειας μέσα από την αρθρογραφία μου στα Χανιώτικα Νέα και για να βελτιωθεί το 112, ο ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων (μέσω της European Emergency Number Association).

Γνωμικά - Παροιμίες