Η παρουσίαση από το κανάλι του ΟΔΕΓ (Οργανισμός για τήν Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας)
Χορηγός επικοινωνίας και οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης το τηλεοπτικό διαδικτυακό κανάλι «ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ».
Το αρχείο με τις διαφάνειες της παρουσίασης
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψηφιακός μετασχηματισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ψηφιακός μετασχηματισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
11 Νοεμβρίου 2025
Παρουσίαση «Όλοι οι υπολογιστές μιλούν Ελληνικά»
Η εισαγωγή των Ελληνικών στους υπολογιστές ήταν μία «παρενέργεια» της συμμετοχής της Ελλάδας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες την σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση. Την απαραίτητη ώθηση έδωσε η απαίτηση για ενημέρωση των πολιτών και των επιχειρήσεων για την νομοθεσία και την νομολογία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο πλαίσιο της δημιουργίας της Ενιαίας Αγοράς επί προεδρίας Ντελόρ. Στην ομιλία θα παρουσιαστεί η εισαγωγή των Ελληνικών σε τρεις φάσεις καθώς και πολλά ενδιαφέροντα ανέκδοτα που συνδέθηκαν με την προσπάθεια αντιμετώπισης των συναφών τεχνικών, γραφειοκρατικών και πολιτικών προβλημάτων.
Η παρουσίαση από το κανάλι του ΟΔΕΓ (Οργανισμός για τήν Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας)
Χορηγός επικοινωνίας και οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης το τηλεοπτικό διαδικτυακό κανάλι «ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ».
Η παρουσίαση από το κανάλι του ΟΔΕΓ (Οργανισμός για τήν Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας)
Χορηγός επικοινωνίας και οπτικοακουστικής τεκμηρίωσης το τηλεοπτικό διαδικτυακό κανάλι «ΦΡΥΚΤΩΡΙΕΣ».
01 Φεβρουαρίου 2022
Γλωσσικά επαγγέλματα: παρόν και ψηφιακό μέλλον
Ο ταχύτατος μετασχηματισμός των γλωσσικών επαγγελμάτων απαιτεί νέες δεξιότητες και δημιουργεί νέες ευκαιρίες
(Δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2022 στο 4ο τεύχος του περιοδικού «Άλληλον»)
Η πρώτη μου επαφή με τη μετάφραση ήταν στο τέλος του 1977 όταν μετατέθηκα στο Μεταφραστικό Γραφείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μου είχαν δώσει την ειδικότητα του στρατιωτικού διερμηνέα αγγλικής μετά από εξετάσεις στο κέντρο νεοσυλλέκτων. Γράφαμε τη μετάφραση με μολύβι και δίναμε το κείμενο για δακτυλογράφηση. Την ίδια διαδικασία συνάντησα όχι μόνο στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica το 1979 αλλά και το 1984 όταν άρχισα να εργάζομαι ως μεταφραστής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκεί είχαμε αρχίσει να αντικαταστούμε το μολύβι με το μαγνητόφωνο ...
Λίγα μόλις χρόνια αργότερα, στην αρχή της δεκαετίας του 2000, η εικόνα παραγωγής των μεταφράσεων είχε αλλάξει ριζικά. Οι μεταφραστές εξοπλίστηκαν, αρχικά με τερματικά, και στη συνέχεια με προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Απέκτησαν πρόσβαση σε πολλαπλά εργαλεία όπως βάσεις με νομικά δεδομένα και ορολογία, αλλά και σε συστήματα υποβοήθησης της μετάφρασης που αξιοποιούν μνήμες με παλαιότερα, ήδη μεταφρασμένα, κείμενα. Σε αυτό βοήθησε και η δημιουργία της βάσης δεδομένων Celex (σημερινή Eur-Lex) με τα πλήρη κείμενα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 24 επίσημες γλώσσες (Όπως έγραφα τον Ιούλιο του 1988 στο «Creating the Greek CELEX database, technical or managerial challenge?»: «On the other hand, the Greek CELEX can serve as a benchmark for a more advanced morphological study of the Greek language. Last but not least, all language versions of CELEX can serve as test beds for new machine translation packages».).
Η ύπαρξη αυτών των, ηλεκτρονικά διαθέσιμων, πολύγλωσσων σωμάτων κειμένων υποβοήθησε τις ερευνητικές εργασίες ανάπτυξης συστημάτων μηχανικής μετάφρασης (e.g. EUROTRA, Google Translate, eTranslation). Σήμερα οι μεταφραστές και οι μεταφράστριες μη λογοτεχνικών κειμένων χρησιμοποιούν κατά κανόνα τέτοια συστήματα ημιαυτόματης μετάφρασης, το προϊόν των οποίων ωστόσο απαιτεί προσεκτική αναθεώρηση για να διορθωθούν τα λάθη που αφήνει η μηχανική μετάφραση. Για τα μεταφρασμένα κείμενα που θα τροφοδοτήσουν τα σώματα κειμένων η αναθεώρηση είναι υποχρεωτική για να μην διαιωνιστούν στις μνήμες τα όποια μεταφραστικά λάθη.
Φυσικά, οι μεταφράσεις λογοτεχνικών κειμένων θα απαιτούν πάντα καλλιεργημένους και έμπειρους μεταφραστές και μεταφράστριες. Εκεί δεν χωρούν μηχανικές και ημιαυτόματες μεταφράσεις ακόμη κι αν τα λογοτεχνικά έργα και οι μεταφράσεις τους έχουν τροφοδοτήσει τα πολύγλωσσα σώματα κειμένων, αλλά για άλλους σκοπούς όπως π.χ. γλωσσολογικές μελέτες. Η μηχανική μετάφραση δεν ενδείκνυται ιδιαίτερα και σε άλλους τομείς μετάφρασης όπως ο υποτιτλισμός και η οπτικοακουστική περιγραφή σε ταινίες, η μετάφραση κόμικς, βιντεοπαιχνιδιών και ειδήσεων.
Το ψηφιακό μέλλον …
Το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο οποίο ήμουν υπεύθυνος την τριετία 2014-2016) οργάνωσε δύο συνέδρια σχετικά με τα γλωσσικά επαγγέλματα. «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» (2014) κάλυψε μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου, όπως μεταφραστικές σπουδές και επαγγελματικές προοπτικές, πιστοποίηση και αμοιβές μεταφραστών, μετάφραση από και προς λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες, δίκτυα ορολογίας και εργαλεία, θέση της ελληνικής γλώσσας στο παγκόσμιο πολύγλωσσο σύστημα και τέλος διδασκαλία και εκμάθηση ξένων γλωσσών. Στο συνέδριο «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά» (2016) αναλύθηκαν μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου που θα επηρεαστεί και θα επηρεάσει το μέλλον της ελληνικής γλώσσας στο πλαίσιο της συγκρότησης και της λειτουργίας της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς. Μιας εμβληματικής προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα κάθε πτυχή της καθημερινότητας και η οποία περιλαμβάνει σημαντική γλωσσική και μεταφραστική διάσταση.
Στο δεύτερο συνέδριο, ο κύριος ομιλητής, καθηγητής και πρόεδρος του Digital Enlightenment Forum Γιώργος Μητακίδης, έδωσε μια συναρπαστική εικόνα του ψηφιακού μέλλοντος των γλωσσικών επαγγελμάτων. Πρόβλεψε ότι το 2020 θα ήταν διασυνδεδεμένα μέσω του διαδικτύου πάνω από 50 δισ. άνθρωποι, κατοικίδια, οικιακές συσκευές, μεταφορικά μέσα κάθε είδους, ρομπότ, εκτυπωτές τριών διαστάσεων κλπ. αλλά και μεγάλο πλήθος δεδομένων μεγάλης κλίμακας (big data). Η ανάγκη επικοινωνίας όλων αυτών αυξάνει κατακόρυφα την ανάγκη για μεταφράσεις, αφενός στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου και αφετέρου για την αποκρυπτογράφηση των επιθυμιών και των αναγκών των καταναλωτών μέσω της ανάλυσης των συλλεγόμενων δεδομένων.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης (νευρωνικά δίκτυα, deep learning) βελτιώνει δραματικά τις επιδόσεις των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη για αναθεώρηση από επαγγελματίες μεταφραστές. Όπως σε κάθε τεχνολογικό άλμα έτσι και στην παρούσα συγκυρία, παράλληλα με τις θέσεις εργασίας που χάνονται, δημιουργούνται νέες, οι οποίες όμως απαιτούν το συνδυασμό νέων δεξιοτήτων: γλωσσικών, ανάλυσης δεδομένων και εξειδίκευσης σε συγκεκριμένα πεδία (ιατρική, τεχνολογία, νομική). Ωστόσο, παρά τη δημιουργία ολιγοπωλίου από τις μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου (Google, Amazon, Facebook, Apple και Microsoft - GAFAM), οι πρωτοβουλίες αποκέντρωσης του διαδικτύου (π.χ. SOLID) σε συνδυασμό με την κατάλληλη ενημέρωση, μπορούν να εξασφαλίσουν τη συνδιαμόρφωση του νέου ψηφιακού τοπίου και από όσους δραστηριοποιούνται στα γλωσσικά επαγγέλματα.
Ευτυχώς, οι μεταφραστές δεν θα πάψουν να είναι απαραίτητοι σε όλο τον κύκλο της νέας ψηφιακής πραγματικότητας. Αυτοί (πρέπει να) αποφασίζουν για την τελική μορφή των μεταφράσεων ακόμη και αν αυτές έχουν αρχικά προέλθει από μηχανές. Ως δημιουργοί στις μεταφράσεις λογοτεχνίας αλλά και διαφημίσεων. Επειδή συμβάλλουν στις διεθνείς σχέσεις ως μεταφραστές και διερμηνείς σε διεθνείς οργανισμούς αλλά και ως πολιτισμικοί διαμεσολαβητές και κοινοτικοί μεταφραστές και διερμηνείς σε περιβάλλοντα μεταναστών και προσφύγων. Ως σύμβουλοι και δοκιμαστές συστημάτων μηχανικής μετάφρασης, ως ερευνητές αλλά και ως ελεγκτές της ποιότητας των μεταφράσεων με τις οποίες τροφοδοτούνται τα εν λόγω συστήματα. Ως μεταφραστές νομικών κειμένων όπου η ποιότητα της μηχανικής μετάφρασης δεν είναι αποδεκτή στα δικαστήρια. Επειδή, αυτοί αποδίδουν νέους όρους σε διάφορους επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς. Σχετική ήταν και η πρωτοβουλία δημιουργίας του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας.
… και κάποια προβλήματα
Όσον αφορά τα Ελληνικά θα πρέπει να αναφέρουμε μερικούς σημαντικούς τομείς που απαιτούν οπωσδήποτε ενίσχυση. Πρόκειται αφενός για τις γλωσσικές και τις ψηφιακές δεξιότητες όσων συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και αφετέρου για την υποστήριξη της ανάπτυξης υψηλής ποιότητας γλωσσικών εργαλείων όπως αυτόματοι διορθωτές, θησαυροί, συλλαβιστές και ηλεκτρονικά λεξικά, αναγνώριση φωνής (για αυτόματη υπαγόρευση και επιτάχυνση πληκτρολόγησης), υποστήριξη πολυτονικών γραμματοσειρών αλλά και οπτική αναγνώριση χαρακτήρων (συμπεριλαμβανομένων πολυτονικών).
Ήδη από το 2012 στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είχαν προταθεί κάποιοι στόχοι για τον «Ανασχεδιασμό της Εκπαίδευσης» όσον αφορά τις Δεξιότητες. Για τις γλωσσικές δεξιότητες είχε τεθεί στόχος οι απόφοιτοι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να γνωρίζουν καλά τη μητρική τους γλώσσα και να μπορούν να επικοινωνήσουν άνετα σε αυτήν. Όσον αφορά τις ξένες γλώσσες, οι μισοί από τους απόφοιτους Γυμνασίου να γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα σε επίπεδο Β2 δηλαδή να είναι Ανεξάρτητοι Χρήστες. Επίσης, το 75% των μαθητών αυτών να έχει αρχίσει να μαθαίνει και μια δεύτερη ξένη γλώσσα.
Αντίστοιχα για τις ψηφιακές δεξιότητες οι στόχοι περιλάμβαναν την ικανότητα εύρεσης, αξιολόγησης, αξιοποίησης, κοινοποίησης και δημιουργίας περιεχομένου χρησιμοποιώντας τη πληροφορική και το διαδίκτυο. Περιλάμβαναν επίσης την ικανότητα προγραμματισμού π.χ. σε προσωπικούς υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, ταμπλέτες ακόμη και μεγάλα συστήματα. Τα παραπάνω δεν καλύπτουν απλώς τη δυνατότητα διαδικτυακής έρευνας μιας λέξης ή ενός προϊόντος, την συγγραφή ενός κειμένου στον υπολογιστή ή τέλος την πραγματοποίηση κάποιων υπολογισμών. Περιλαμβάνουν τη αξιολόγηση των ευρημάτων της έρευνας. Την παρουσίαση ενός καλαίσθητου, δομημένου και πλήρους κειμένου. Τέλος, την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου υπολογισμού με συνδυασμό πολλών στοιχείων και χρήση μαθηματικών τύπων.
Σχετικά με τα Γλωσσικά Εργαλεία για τα Ελληνικά, οι ανάγκες δεν αφορούν μόνο τους μεταφραστές αλλά και τα άτομα με αναπηρία στα οποία περιλαμβάνονται και οι ηλικιωμένοι. Αυτό έγινε προφανές σε μια ημερίδα «Εργαλεία υποστήριξης της ελληνικής γλώσσας στους υπολογιστές: ελλείψεις και προοπτικές» που οργάνωσε το 2015 το Γραφείο Αθηνών της ΓΔΜ. Τέλος, από μια στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Ψηφιακά εργαλεία για μικρές γλώσσες της ΕΕ» στο πλαίσιο του συνεδρίου «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά», προέκυψε το συμπέρασμα ότι πολλές μικρές γλώσσες στην ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, όπως μικρή αγορά, ανταγωνισμός (συχνά μεταξύ πανεπιστημίων και ιδιωτικού τομέα), αποκλεισμός της πρόσβασης στα δεδομένα που διαθέτουν οι μεγάλες εταιρείες (σε αντίθεση με την ευκολότερη πρόσβαση σε εργαλεία και τεχνολογίες), δυσκολία πρόσβασης στις διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών – APIs (χρέωση, έλλειψη τεχνικής τεκμηρίωσης) ακόμη και μη υποστήριξη ορισμένων γλωσσών σε ορισμένα λειτουργικά συστήματα. Υπάρχουν ωστόσο ευκαιρίες για την ανάπτυξη γλωσσικών εργαλείων για εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα των γλωσσικών υπηρεσιών (π.χ. για ανάλυση εμπορικών, ιατρικών ή διαδικτυακών δεδομένων). Για τα πρωτότυπα εργαλεία που αναπτύσσονται σε ακαδημαϊκά περιβάλλοντα δεν διατίθενται πόροι ώστε να βελτιωθούν και να διατεθούν σε εταιρείες που θα τα μετατρέψουν σε εμπορικά προϊόντα.
Όλα τα εργαλεία υποστήριξης των διάφορων γλωσσών στα συστήματα πληροφορικής έχουν κάποια κοινά στοιχεία – συνδέονται με την γλώσσα και με τον τρόπο που αλληλοεπιδρούμε μεταξύ μας και με την μηχανή. Αν δεν παρέχουν καλή ποιότητα, οι γλώσσες μας απειλούνται. Το γεγονός ότι τα γλωσσικά εργαλεία παρέχονται μόνο από αμερικανικές εταιρείες σημαίνει ότι δικαιολογείται η υποστήριξη της βελτίωσής τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξη που δεν πρέπει να περιοριστεί στην χρηματοδότηση αλλά να περιλαμβάνει και την διάθεση δεδομένων, εμπειρογνωμόνων και την διαχείριση των σχετικών ερευνητικών έργων ως επιχειρηματικών σχεδίων. Παράλληλα όμως θα πρέπει να εξετασθεί και η περίπτωση υποβολής τεκμηριωμένης καταγγελίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης, όσον αφορά σειρά ευρωπαϊκών γλωσσών. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η υποχρέωση των εταιρειών να υποστηρίζουν τη γλώσσα της χώρας στην οποία διαθέτουν τα προϊόντα τους διευκολύνοντας επίσης την διάθεση σχετικών γλωσσικών εφαρμογών από τρίτα μέρη.
Συμπέρασμα. Η ραγδαία πρόοδος στον τομέα της τεχνολογίας επηρεάζει ήδη δραματικά τα γλωσσικά επαγγέλματα και μετατρέπει ριζικά τα καθήκοντα και τις απαιτούμενες δεξιότητες όσων ασχολούνται με αυτά. Μια συμβουλή και εδώ, Retrain to avoid obsolescence!
(Δημοσιεύτηκε τον Φεβρουάριο του 2022 στο 4ο τεύχος του περιοδικού «Άλληλον»)
Η πρώτη μου επαφή με τη μετάφραση ήταν στο τέλος του 1977 όταν μετατέθηκα στο Μεταφραστικό Γραφείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μου είχαν δώσει την ειδικότητα του στρατιωτικού διερμηνέα αγγλικής μετά από εξετάσεις στο κέντρο νεοσυλλέκτων. Γράφαμε τη μετάφραση με μολύβι και δίναμε το κείμενο για δακτυλογράφηση. Την ίδια διαδικασία συνάντησα όχι μόνο στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica το 1979 αλλά και το 1984 όταν άρχισα να εργάζομαι ως μεταφραστής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εκεί είχαμε αρχίσει να αντικαταστούμε το μολύβι με το μαγνητόφωνο ...
Λίγα μόλις χρόνια αργότερα, στην αρχή της δεκαετίας του 2000, η εικόνα παραγωγής των μεταφράσεων είχε αλλάξει ριζικά. Οι μεταφραστές εξοπλίστηκαν, αρχικά με τερματικά, και στη συνέχεια με προσωπικούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Απέκτησαν πρόσβαση σε πολλαπλά εργαλεία όπως βάσεις με νομικά δεδομένα και ορολογία, αλλά και σε συστήματα υποβοήθησης της μετάφρασης που αξιοποιούν μνήμες με παλαιότερα, ήδη μεταφρασμένα, κείμενα. Σε αυτό βοήθησε και η δημιουργία της βάσης δεδομένων Celex (σημερινή Eur-Lex) με τα πλήρη κείμενα του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 24 επίσημες γλώσσες (Όπως έγραφα τον Ιούλιο του 1988 στο «Creating the Greek CELEX database, technical or managerial challenge?»: «On the other hand, the Greek CELEX can serve as a benchmark for a more advanced morphological study of the Greek language. Last but not least, all language versions of CELEX can serve as test beds for new machine translation packages».).
Η ύπαρξη αυτών των, ηλεκτρονικά διαθέσιμων, πολύγλωσσων σωμάτων κειμένων υποβοήθησε τις ερευνητικές εργασίες ανάπτυξης συστημάτων μηχανικής μετάφρασης (e.g. EUROTRA, Google Translate, eTranslation). Σήμερα οι μεταφραστές και οι μεταφράστριες μη λογοτεχνικών κειμένων χρησιμοποιούν κατά κανόνα τέτοια συστήματα ημιαυτόματης μετάφρασης, το προϊόν των οποίων ωστόσο απαιτεί προσεκτική αναθεώρηση για να διορθωθούν τα λάθη που αφήνει η μηχανική μετάφραση. Για τα μεταφρασμένα κείμενα που θα τροφοδοτήσουν τα σώματα κειμένων η αναθεώρηση είναι υποχρεωτική για να μην διαιωνιστούν στις μνήμες τα όποια μεταφραστικά λάθη.
Φυσικά, οι μεταφράσεις λογοτεχνικών κειμένων θα απαιτούν πάντα καλλιεργημένους και έμπειρους μεταφραστές και μεταφράστριες. Εκεί δεν χωρούν μηχανικές και ημιαυτόματες μεταφράσεις ακόμη κι αν τα λογοτεχνικά έργα και οι μεταφράσεις τους έχουν τροφοδοτήσει τα πολύγλωσσα σώματα κειμένων, αλλά για άλλους σκοπούς όπως π.χ. γλωσσολογικές μελέτες. Η μηχανική μετάφραση δεν ενδείκνυται ιδιαίτερα και σε άλλους τομείς μετάφρασης όπως ο υποτιτλισμός και η οπτικοακουστική περιγραφή σε ταινίες, η μετάφραση κόμικς, βιντεοπαιχνιδιών και ειδήσεων.
Το ψηφιακό μέλλον …
Το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στο οποίο ήμουν υπεύθυνος την τριετία 2014-2016) οργάνωσε δύο συνέδρια σχετικά με τα γλωσσικά επαγγέλματα. «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» (2014) κάλυψε μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου, όπως μεταφραστικές σπουδές και επαγγελματικές προοπτικές, πιστοποίηση και αμοιβές μεταφραστών, μετάφραση από και προς λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες, δίκτυα ορολογίας και εργαλεία, θέση της ελληνικής γλώσσας στο παγκόσμιο πολύγλωσσο σύστημα και τέλος διδασκαλία και εκμάθηση ξένων γλωσσών. Στο συνέδριο «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά» (2016) αναλύθηκαν μερικά από τα κυριότερα θέματα του χώρου που θα επηρεαστεί και θα επηρεάσει το μέλλον της ελληνικής γλώσσας στο πλαίσιο της συγκρότησης και της λειτουργίας της Ψηφιακής Ενιαίας Αγοράς. Μιας εμβληματικής προτεραιότητας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα επηρεάσει μακροπρόθεσμα κάθε πτυχή της καθημερινότητας και η οποία περιλαμβάνει σημαντική γλωσσική και μεταφραστική διάσταση.
Στο δεύτερο συνέδριο, ο κύριος ομιλητής, καθηγητής και πρόεδρος του Digital Enlightenment Forum Γιώργος Μητακίδης, έδωσε μια συναρπαστική εικόνα του ψηφιακού μέλλοντος των γλωσσικών επαγγελμάτων. Πρόβλεψε ότι το 2020 θα ήταν διασυνδεδεμένα μέσω του διαδικτύου πάνω από 50 δισ. άνθρωποι, κατοικίδια, οικιακές συσκευές, μεταφορικά μέσα κάθε είδους, ρομπότ, εκτυπωτές τριών διαστάσεων κλπ. αλλά και μεγάλο πλήθος δεδομένων μεγάλης κλίμακας (big data). Η ανάγκη επικοινωνίας όλων αυτών αυξάνει κατακόρυφα την ανάγκη για μεταφράσεις, αφενός στο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου και αφετέρου για την αποκρυπτογράφηση των επιθυμιών και των αναγκών των καταναλωτών μέσω της ανάλυσης των συλλεγόμενων δεδομένων.
Ταυτόχρονα, η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης (νευρωνικά δίκτυα, deep learning) βελτιώνει δραματικά τις επιδόσεις των συστημάτων αυτόματης μετάφρασης, αυξάνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη για αναθεώρηση από επαγγελματίες μεταφραστές. Όπως σε κάθε τεχνολογικό άλμα έτσι και στην παρούσα συγκυρία, παράλληλα με τις θέσεις εργασίας που χάνονται, δημιουργούνται νέες, οι οποίες όμως απαιτούν το συνδυασμό νέων δεξιοτήτων: γλωσσικών, ανάλυσης δεδομένων και εξειδίκευσης σε συγκεκριμένα πεδία (ιατρική, τεχνολογία, νομική). Ωστόσο, παρά τη δημιουργία ολιγοπωλίου από τις μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου (Google, Amazon, Facebook, Apple και Microsoft - GAFAM), οι πρωτοβουλίες αποκέντρωσης του διαδικτύου (π.χ. SOLID) σε συνδυασμό με την κατάλληλη ενημέρωση, μπορούν να εξασφαλίσουν τη συνδιαμόρφωση του νέου ψηφιακού τοπίου και από όσους δραστηριοποιούνται στα γλωσσικά επαγγέλματα.
Ευτυχώς, οι μεταφραστές δεν θα πάψουν να είναι απαραίτητοι σε όλο τον κύκλο της νέας ψηφιακής πραγματικότητας. Αυτοί (πρέπει να) αποφασίζουν για την τελική μορφή των μεταφράσεων ακόμη και αν αυτές έχουν αρχικά προέλθει από μηχανές. Ως δημιουργοί στις μεταφράσεις λογοτεχνίας αλλά και διαφημίσεων. Επειδή συμβάλλουν στις διεθνείς σχέσεις ως μεταφραστές και διερμηνείς σε διεθνείς οργανισμούς αλλά και ως πολιτισμικοί διαμεσολαβητές και κοινοτικοί μεταφραστές και διερμηνείς σε περιβάλλοντα μεταναστών και προσφύγων. Ως σύμβουλοι και δοκιμαστές συστημάτων μηχανικής μετάφρασης, ως ερευνητές αλλά και ως ελεγκτές της ποιότητας των μεταφράσεων με τις οποίες τροφοδοτούνται τα εν λόγω συστήματα. Ως μεταφραστές νομικών κειμένων όπου η ποιότητα της μηχανικής μετάφρασης δεν είναι αποδεκτή στα δικαστήρια. Επειδή, αυτοί αποδίδουν νέους όρους σε διάφορους επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς. Σχετική ήταν και η πρωτοβουλία δημιουργίας του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας.
… και κάποια προβλήματα
Όσον αφορά τα Ελληνικά θα πρέπει να αναφέρουμε μερικούς σημαντικούς τομείς που απαιτούν οπωσδήποτε ενίσχυση. Πρόκειται αφενός για τις γλωσσικές και τις ψηφιακές δεξιότητες όσων συμμετέχουν στην αγορά εργασίας και αφετέρου για την υποστήριξη της ανάπτυξης υψηλής ποιότητας γλωσσικών εργαλείων όπως αυτόματοι διορθωτές, θησαυροί, συλλαβιστές και ηλεκτρονικά λεξικά, αναγνώριση φωνής (για αυτόματη υπαγόρευση και επιτάχυνση πληκτρολόγησης), υποστήριξη πολυτονικών γραμματοσειρών αλλά και οπτική αναγνώριση χαρακτήρων (συμπεριλαμβανομένων πολυτονικών).
Ήδη από το 2012 στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είχαν προταθεί κάποιοι στόχοι για τον «Ανασχεδιασμό της Εκπαίδευσης» όσον αφορά τις Δεξιότητες. Για τις γλωσσικές δεξιότητες είχε τεθεί στόχος οι απόφοιτοι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης να γνωρίζουν καλά τη μητρική τους γλώσσα και να μπορούν να επικοινωνήσουν άνετα σε αυτήν. Όσον αφορά τις ξένες γλώσσες, οι μισοί από τους απόφοιτους Γυμνασίου να γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα σε επίπεδο Β2 δηλαδή να είναι Ανεξάρτητοι Χρήστες. Επίσης, το 75% των μαθητών αυτών να έχει αρχίσει να μαθαίνει και μια δεύτερη ξένη γλώσσα.
Αντίστοιχα για τις ψηφιακές δεξιότητες οι στόχοι περιλάμβαναν την ικανότητα εύρεσης, αξιολόγησης, αξιοποίησης, κοινοποίησης και δημιουργίας περιεχομένου χρησιμοποιώντας τη πληροφορική και το διαδίκτυο. Περιλάμβαναν επίσης την ικανότητα προγραμματισμού π.χ. σε προσωπικούς υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, ταμπλέτες ακόμη και μεγάλα συστήματα. Τα παραπάνω δεν καλύπτουν απλώς τη δυνατότητα διαδικτυακής έρευνας μιας λέξης ή ενός προϊόντος, την συγγραφή ενός κειμένου στον υπολογιστή ή τέλος την πραγματοποίηση κάποιων υπολογισμών. Περιλαμβάνουν τη αξιολόγηση των ευρημάτων της έρευνας. Την παρουσίαση ενός καλαίσθητου, δομημένου και πλήρους κειμένου. Τέλος, την παρουσίαση ενός ολοκληρωμένου υπολογισμού με συνδυασμό πολλών στοιχείων και χρήση μαθηματικών τύπων.
Σχετικά με τα Γλωσσικά Εργαλεία για τα Ελληνικά, οι ανάγκες δεν αφορούν μόνο τους μεταφραστές αλλά και τα άτομα με αναπηρία στα οποία περιλαμβάνονται και οι ηλικιωμένοι. Αυτό έγινε προφανές σε μια ημερίδα «Εργαλεία υποστήριξης της ελληνικής γλώσσας στους υπολογιστές: ελλείψεις και προοπτικές» που οργάνωσε το 2015 το Γραφείο Αθηνών της ΓΔΜ. Τέλος, από μια στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Ψηφιακά εργαλεία για μικρές γλώσσες της ΕΕ» στο πλαίσιο του συνεδρίου «Γλωσσικά επαγγέλματα και Ψηφιακή Ενιαία Αγορά», προέκυψε το συμπέρασμα ότι πολλές μικρές γλώσσες στην ΕΕ αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα, όπως μικρή αγορά, ανταγωνισμός (συχνά μεταξύ πανεπιστημίων και ιδιωτικού τομέα), αποκλεισμός της πρόσβασης στα δεδομένα που διαθέτουν οι μεγάλες εταιρείες (σε αντίθεση με την ευκολότερη πρόσβαση σε εργαλεία και τεχνολογίες), δυσκολία πρόσβασης στις διεπαφές προγραμματισμού εφαρμογών – APIs (χρέωση, έλλειψη τεχνικής τεκμηρίωσης) ακόμη και μη υποστήριξη ορισμένων γλωσσών σε ορισμένα λειτουργικά συστήματα. Υπάρχουν ωστόσο ευκαιρίες για την ανάπτυξη γλωσσικών εργαλείων για εταιρείες που δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα των γλωσσικών υπηρεσιών (π.χ. για ανάλυση εμπορικών, ιατρικών ή διαδικτυακών δεδομένων). Για τα πρωτότυπα εργαλεία που αναπτύσσονται σε ακαδημαϊκά περιβάλλοντα δεν διατίθενται πόροι ώστε να βελτιωθούν και να διατεθούν σε εταιρείες που θα τα μετατρέψουν σε εμπορικά προϊόντα.
Όλα τα εργαλεία υποστήριξης των διάφορων γλωσσών στα συστήματα πληροφορικής έχουν κάποια κοινά στοιχεία – συνδέονται με την γλώσσα και με τον τρόπο που αλληλοεπιδρούμε μεταξύ μας και με την μηχανή. Αν δεν παρέχουν καλή ποιότητα, οι γλώσσες μας απειλούνται. Το γεγονός ότι τα γλωσσικά εργαλεία παρέχονται μόνο από αμερικανικές εταιρείες σημαίνει ότι δικαιολογείται η υποστήριξη της βελτίωσής τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστήριξη που δεν πρέπει να περιοριστεί στην χρηματοδότηση αλλά να περιλαμβάνει και την διάθεση δεδομένων, εμπειρογνωμόνων και την διαχείριση των σχετικών ερευνητικών έργων ως επιχειρηματικών σχεδίων. Παράλληλα όμως θα πρέπει να εξετασθεί και η περίπτωση υποβολής τεκμηριωμένης καταγγελίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης, όσον αφορά σειρά ευρωπαϊκών γλωσσών. Θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί η υποχρέωση των εταιρειών να υποστηρίζουν τη γλώσσα της χώρας στην οποία διαθέτουν τα προϊόντα τους διευκολύνοντας επίσης την διάθεση σχετικών γλωσσικών εφαρμογών από τρίτα μέρη.
Συμπέρασμα. Η ραγδαία πρόοδος στον τομέα της τεχνολογίας επηρεάζει ήδη δραματικά τα γλωσσικά επαγγέλματα και μετατρέπει ριζικά τα καθήκοντα και τις απαιτούμενες δεξιότητες όσων ασχολούνται με αυτά. Μια συμβουλή και εδώ, Retrain to avoid obsolescence!
01 Ιουνίου 2021
Retrain to avoid obsolescence!
Μια προσωπική μαρτυρία για το τί σημαίνει στην πράξη «γηράσκω αεί διδασκόμενος»
Δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2021 στο 2ο τεύχος του περιοδικού «Άλληλον»
Αυτός ήταν ο τίτλος ενός άρθρου που είχε δημοσιεύσει στο περιοδικό Electronic Design ο Robert (Bob) Heikes, διευθυντικό στέλεχος της Motorola. Μου το έδωσε ο αείμνηστος καθηγητής μου Θεόδωρος Δεληγιάννης, όταν τον επισκέφτηκα την άνοιξη του 1979 στο εργαστήριο της Ηλεκτρονικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, μόλις είχα ολοκληρώσει την στρατιωτική μου θητεία και έψαχνα τι θα κάνω επαγγελματικά.
Στο άρθρο αυτό ο Heikes τόνιζε μεταξύ άλλων πως η επανεκπαίδευση είναι ευθύνη του μηχανικού, αλλά «This may mean sacrifices for some individuals. But I feel you'll never find successful people who work less than a 60-hour week. Sure, if a fellow wants to put in his eight hours a day, then go home and watch television, that's fine. But he won't get ahead. And in an economic downturn, he may not survive in a high-technology business». Πρόσθετε επίσης πως για να συμμετέχουν στην κούρσα των ημιαγωγών (έναν από τους τομείς των τεχνολογιών αιχμής από την δεκαετία του 1970 και μετά) «engineers will have to retrain themselves. Companies will have to retrain themselves. And countries will have to retrain themselves».
Σήμερα, που συζητούμε για το ψηφιακό μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης θέλω να μοιραστώ μαζί σας πως με βοήθησε στην σταδιοδρομία μου η διαρκής προσπάθεια που έκανα από τα φοιτητικά μου ακόμη χρόνια να μαθαίνω πράγματα ακόμη κι αν αυτά τη δεδομένη χρονική στιγμή δεν συνδέονταν άμεσα με τις σπουδές ή με την επαγγελματική μου απασχόληση.
Η Ελληνική μου δεκαετία (1973-1983) …
Εγώ πάντως στις αρχές της δεκαετίας του 1970 δεν περίμενα να διαβάσω τις συμβουλές του Heikes για να αποκτήσω την κουλτούρα της επανεκπαίδευσης. Ήδη από το Πανεπιστήμιο παρακολουθούσα ως ακροατής επιπλέον μαθήματα και σύχναζα τακτικά στη Πανεπιστημιακή Βιβλιοθήκη. Με τα χρήματα που έβγαζα δουλεύοντας τα καλοκαίρια αγόραζα βιβλία Φυσικής και Μαθηματικών στα Αγγλικά και τα Γαλλικά.
Για μένα ακόμη και η 28μηνη θητεία μου στο Στρατό δεν πήγε χαμένη. Αφού πέρασα τις σχετικές εξετάσεις έλαβα την ειδικότητα του στρατιωτικού διερμηνέα Αγγλικής. Μετά την βασική εκπαίδευση και την υπηρεσία σε παραμεθόριο περιοχή, μετατέθηκα στο Μεταφραστικό Γραφείο του Γενικού Επιτελείου Στρατού στην Αθήνα. Εκεί έμαθα να μεταφράζω στην πράξη υπό την καθοδήγηση επαγγελματιών μεταφραστών. Εκείνη την εποχή δεν υπήρχε σχετική σχολή στην Ελλάδα αφού το 1977-1978 είχε μόλις αρχίσει να λειτουργεί το Κέντρο Μετάφρασης και Διερμηνείας (ΚΕΜΕΔΙ) στην Κέρκυρα. Η μεταφραστική μου εκπαίδευση τελειοποιήθηκε όταν δούλεψα αργότερα ως βοηθός αρχισυντάκτη για Τεχνολογία και Φυσική στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica.
Επιπλέον, το φθινόπωρο του 1978 ενώ ήμουν ακόμη στο στρατό παρακολούθησα το πρώτο σεμινάριο μικροϋπολογιστών που οργάνωσαν η Ένωση Ελλήνων Φυσικών και η Ένωση Ελλήνων Χημικών. Για να το παρακολουθήσω, ζήτησα να είμαι εξοδούχος Δευτέρα, Τετάρτη, Παρασκευή και να μπαίνω υπηρεσία τα Σαββατοκύριακα. Είπαμε, η επανεκπαίδευση απαιτεί θυσίες …
Παράλληλα με την Εγκυκλοπαίδεια, έγραφα τη στήλη Τεχνολογία-Επιστήμες στο περιοδικό Επίκαιρα και τη στήλη Καλειδοσκόπιο στο περιοδικό 4Τροχοί. Γι’ αυτό έπρεπε να διαβάζω πολυάριθμα περιοδικά ώστε να ενημερώνομαι διαρκώς σχετικά με τις τελευταίες εξελίξεις στους τομείς της τεχνολογίας και των θετικών επιστημών. Εκείνη την εποχή, ενδιαφέρθηκα για τις βάσεις δεδομένων που άρχιζαν να δημιουργούνται τότε. Παρακολούθησα όλες τις σχετικές παρουσιάσεις της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας καθώς και τις πρώτες δράσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο του προγράμματος ESPRIT.
Το καλοκαίρι του 1983, θυσίασα μερικές μέρες από τις καλοκαιρινές μου διακοπές για να παρακολουθήσω ένα σεμινάριο για βάσεις δεδομένων που οργάνωσε στην Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης το Ινστιτούτο Πληροφορικής του Ερευνητικού Κέντρου Κρήτης (το σημερινό Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας). Οι σημειώσεις που κράτησα τότε αποδείχτηκαν ιδιαίτερα χρήσιμες λίγα χρόνια αργότερα στις Βρυξέλλες …
Παράλληλα, το πρώτο εξάμηνο του 1983 παρακολούθησα το Μακροχρόνιο Πρόγραμμα Management Β’ στο Ελληνικό Κέντρο Παραγωγικότητας (ΕΛΚΕΠΑ) ένα πρόγραμμα που, εκείνη την εποχή, υποκαθιστούσε με επιτυχία την πλήρη απουσία προγραμμάτων MBA στην Ελλάδα. Εκτός από στοιχεία διοίκησης παραγωγής και προσωπικού έμαθα μερικά μυστικά χρηματοοικονομικής διαχείρισης και κοστολόγησης, τα οποία αποδείχτηκαν εξαιρετικά χρήσιμα στη μεταγενέστερη σταδιοδρομία μου.
… και τα 33 χρόνια μου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Στις αρχές του 1984, έχοντας πετύχει στις εξετάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής άρχισα να εργάζομαι ως μεταφραστής στις Βρυξέλλες. Η Επιτροπή είχε, και έχει, ένα πλουσιότατο πρόγραμμα κατάρτισης του προσωπικού της, το οποίο φυσικά αξιοποίησα στο έπακρο. Παρακολούθησα αρχικά τη σειρά σεμιναρίων για τους νεοπροσληφθέντες υπαλλήλους και άρχισα να μπαίνω σιγά σιγά στο νόημα. Χρειάστηκε βέβαια να διαβάσω και πολλά γιατί εκείνη την εποχή οι γνώσεις μου στον τομέα της ιστορίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν πρακτικά ανύπαρκτες. Από τα Απομνημονεύματα του Ζαν Μονέ μέχρι τις Συνθήκες για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Άρχισα επίσης να διαβάζω τον τοπικό τύπο και πολύ γρήγορα έγινα τακτικός αναγνώστης του Test-Achats, του περιοδικού της Ένωσης Καταναλωτών του Βελγίου.
Οι γνώσεις που είχα αποκτήσει στον τομέα των βάσεων δεδομένων με οδήγησαν στην θέση του υπευθύνου δημιουργίας της ελληνικής έκδοσης της βάσης νομικών δεδομένων CELEX (σημερινή Eur-Lex) και εμμέσως στην εισαγωγή των ελληνικών χαρακτήρων στα συστήματα πληροφορικής της Επιτροπής. Εκπαιδεύτηκα στην χρήση της βάσης της οποίας έγινα και εκπαιδευτής. Παρακολούθησα επιπλέον και εκπαίδευση στην Δημόσια Ομιλία σε ένα τριήμερο σεμινάριο που δίδαξε ένας παρουσιαστής της Βρετανικής τηλεόρασης. Εκπαιδεύτηκα επίσης και στη Διαχείριση Έργων (Project Management) κάτι που με βοήθησε να διαχειριστώ με επιτυχία όλα τα projects που ανέλαβα στη συνέχεια.
Στη CELEX δεν ασχολήθηκα μόνο με την προδιαγραφή των προσαρμογών που ήταν απαραίτητες για τον χειρισμό των ελληνικών χαρακτήρων αλλά συμμετείχα και στη μελέτη του εκσυγχρονισμού του συστήματος. Γι’ αυτό άρχισα διαβάζω τις Communications of the ACM και να παρακολουθώ τις εργασίες των Special Interest Groups για Information Retrieval (SIGIR) και για Management of Data (SIGMOD). Μετά το άνοιγμα της Ελληνικής CELEX στο κοινό, την εισαγωγή των Ελληνικών στα συστήματα πληροφορικής της Επιτροπής και την υλοποίηση της πρώτης φάσης του εκσυγχρονισμού ολόκληρης της βάσης, ασχολήθηκα με τις λειτουργικές προδιαγραφές της εκτεταμένης πολυγλωσσίας (στη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης).
Στη συνέχεια ανέλαβα την ομάδα πληροφόρησης της ΓΔ Ανταγωνισμού όπου και ξανασυνδέθηκα με τον χώρο της (ηλεκτρονικής πλέον) τυπογραφίας αλλά και με την οργάνωση της ροής της πληροφορίας στην ΓΔ. Είχα εντωμεταξύ γίνει φανατικός αναγνώστης της Harvard Business Review και από εκεί εντόπισα το βιβλίο The Information Mosaic. Αφού το καταβρόχθισα, εφάρμοσα την μεθοδολογία που περιέγραφε για να εντοπίσω τις πληροφορίες, τις οποίες είχαν ανάγκη για να κάνουν τη δουλειά τους οι συνάδελφοι της ΓΔ. Στη συνέχεια κατέστρωσα το πρώτο Βασικό Σχέδιο για την πληροφόρηση στη ΓΔ που αποτέλεσε τη βάση για την εκπαίδευση του προσωπικού, το πρόγραμμα δημοσιεύσεων και τις συνδρομές στις εξωτερικές βάσεις δεδομένων.
Επόμενος σταθμός η Μονάδα Πολιτικής Προστασίας. Τι είναι η Πολιτική Προστασία; Για να το μάθω παρακάλεσα τον εθνικό εκπρόσωπο του Βελγίου να μου υποδείξει κάποια εκπαίδευση για να μπω στο νόημα. Με προσκάλεσε λοιπόν να παρακολουθήσω τις συναντήσεις για την αναδιαμόρφωση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης της Περιφέρειας των Βρυξελλών. Εκεί γνώρισα τον καθηγητή Patrick Lagadec του οποίου διάβασα όλα σχεδόν τα βιβλία. Επιπλέον ανέλαβα να φτιάξω την ιστοσελίδα της μονάδας κι έτσι μου δόθηκε η ευκαιρία να διαβάσω τις εκθέσεις όλων των συναντήσεων εργασίας που είχαν γίνει στο παρελθόν, προκειμένου να συντάξω περιλήψεις. Παράλληλα, συμμετείχα ή μελετούσα τα πορίσματα από όλες τις συναντήσεις εργασίας (workshops) που χρηματοδοτούσε η Μονάδα.
Κάποια στιγμή επέστρεψα στην ΓΔ Μετάφρασης όπου εκτός από τα διάφορα ενημερωτικά σεμινάρια για μεταφραστικά εργαλεία και θέματα γλώσσας προσπάθησα να μάθω και Βουλγάρικα – πήγα μάλιστα και δύο εβδομάδες στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας για εντατικά μαθήματα. Δυστυχώς, στις Βρυξέλλες δεν έπεσα σε καλό δάσκαλο και στο τέλος της διετίας εγκατέλειψα την προσπάθεια. Τα τρία τελευταία χρόνια της σταδιοδρομίας μου ως υπεύθυνος του Γραφείου Αθηνών της ΓΔ Μετάφρασης συμμετείχα σε όλες τις εκδηλώσεις (συνέδρια και ημερίδες εργασίας) όχι μόνο ως οργανωτής και μέντορας αλλά και ως εκπαιδευόμενος … Παράλληλα, συμμετείχα και στη δημιουργία του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας (ΕΔΟ).
Συμπερασματικά, σε τι με βοήθησε η επανεκπαίδευση;
Επαγγελματικά να είμαι πάντα ενημερωμένος για τα θέματα που έπρεπε να διαχειριστώ. Να διευθύνω αποτελεσματικά τα δύσκολα έργα που μου είχαν αναθέσει – εισαγωγή των ελληνικών και της πολυγλωσσίας στους υπολογιστές, δημιουργία της ελληνικής CELEX, οργάνωση της υπηρεσίας πληροφόρησης σε δύο ΓΔ, δημιουργία του δικτύου CECIS για την επικοινωνία των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας των κρατών μελών, ανάδειξη του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων 112, δημιουργία υποδομής για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση.
Εξακολουθώ να διαβάζω και να μαθαίνω καθημερινά. Σε αυτό βοηθά και η συγγραφή, πάνω από μια 10ετία, της (μέχρι πρότινος) εβδομαδιαίας (και τώρα μηνιαίας) στήλης «Προστασία του πολίτη και καθημερινότητα» στην καθημερινή εφημερίδα Χανιώτικα Νέα. Μια μέρα, συνταξιούχος πια, περπατούσα στα Χανιά με ένα σακίδιο στην πλάτη. Ένας παππούς για να με πειράξει μου πέταξε «Ακόμη στο σχολείο πηγαίνεις;», στο οποίο χωρίς να το πολυσκεφτώ απάντησα «Γηράσκω αεί διδασκόμενος». «Εκεί με έπιασες» μου είπε χαμογελώντας. Αυτό το μήνυμα του σοφού Σόλωνα που μας μεταφέρει ο Πλάτωνας είναι, νομίζω, και η πεμπτουσία της επανεκπαίδευσης.
Η πεμπτουσία της επανεκπαίδευσης
- Διαβάζουμε – βιβλία, άρθρα, ιστοσελίδες σε όσες γλώσσες ξέρουμε
- Συμμετέχουμε – σε συνέδρια, σεμινάρια, ημερίδες, MOOCs
- Συζητούμε – με συναδέλφους, φίλους καθώς και με «καλούς κι αγαθούς δασκάλους»
- Θυσιάζουμε – χρόνο και χρήμα (χωρίς να το παρακάνουμε)
- Θυμόμαστε – ότι οι επιστήμονες, οι εταιρείες, ακόμη και τα κράτη που δεν επανεκπαιδεύονται θα είναι πάντα θεατές των εξελίξεων, ιδίως στους τομείς των τεχνολογιών αιχμής.
22 Αυγούστου 2019
Κινηματογράφος και προγράμματα ψηφιοποίησης
Πέμπτη 22 Αυγούστου 2019. 42ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις προβολές κλασικών ταινιών ανά την ΕΕ, στην ψηφιοποίηση παλαιών ταινιών και στα συναφή προβλήματα και στην Europeana.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις προβολές κλασικών ταινιών ανά την ΕΕ, στην ψηφιοποίηση παλαιών ταινιών και στα συναφή προβλήματα και στην Europeana.
- Σεζόν κλασικών ταινιών (πρόγραμμα και τοποθεσίες προβολών)
- Δημιουργική Ευρώπη - MEDIA
- Ενημέρωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ψηφιοποίηση της Ευρωπαϊκής κινηματογραφικής κληρονομιάς
- Σύσταση της Επιτροπής του 2011 για την ψηφιοποίηση και την επιγραμμική προσβασιμότητα πολιτιστικού υλικού και για την ψηφιακή διαφύλαξη
- Europeana
06 Μαρτίου 2012
Ένας αριθμός για μη επείγοντα περιστατικά
Για την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών αλλά και των επισκεπτών, αρκετές αμερικανικές πόλεις δημιούργησαν το 311, έναν αριθμό και την συναφή υπηρεσία για την εξυπηρέτηση των περιστατικών που δεν είναι επείγοντα
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Μαρτίου 2012 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-055.
Στη Βόρεια Αμερική (ΗΠΑ και Καναδά) ο ενιαίος αριθμός επειγόντων για την κινητοποίηση της αστυνομίας, της πυροσβεστικής και των ασθενοφόρων είναι το 911, αντίστοιχος του 112, του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων. Όμως το 911 (όπως και το 112) είναι για πραγματικά επείγοντα περιστατικά όταν δηλαδή κινδυνεύουν ζωές ή περιουσίες. Για να αντιμετωπίσουν όλα τα άλλα μη επείγοντα περιστατικά οι αμερικανικές υπηρεσίες δημιούργησαν το 311.
Τηλεφωνικά κέντρα 311 άρχισαν να λειτουργούν από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 και συνδυάζονται με αντίστοιχες υπηρεσίες εξυπηρέτησης πολιτών. Σήμερα υπάρχουν σε πάνω από 300 μεγάλες αμερικανικές πόλεις και ενημερώνουν τους πολίτες αλλά και τους επισκέπτες για χιλιάδες θέματα: σχολικές αργίες, κανόνες ανακύκλωσης, καταλύματα για άστεγους, εκδηλώσεις στα πάρκα, λακκούβες στους δρόμους, ζημιές σε φανοστάτες, γκράφιτι και περιπτώσεις διατάραξης της κοινής ησυχίας - ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στις μεγάλες πόλεις. Στη Νέα Υόρκη για παράδειγμα η υπηρεσία του 311 δέχεται 60.000 περίπου κλήσεις ημερησίως στις οποίες απαντούν επί 24ώρου βάσεως 400 περίπου τηλεφωνητές. Το 80% των κλήσεων απαντώνται το πολύ μέσα σε 30 δευτερόλεπτα και με ένα σύστημα διερμηνέων υπηρεσίας υπάρχει δυνατότητα απάντησης σε 170 γλώσσες.
Πριν από την δημιουργία του 311 για να εντοπίσουν κάθε φορά την αρμόδια υπηρεσία, οι πολίτες και οι επισκέπτες της Νέας Υόρκης έπρεπε να ψάξουν στις 14 σελίδες του τηλεφωνικού καταλόγου των υπηρεσιών του δήμου που περιείχε περίπου 4.000 τηλέφωνα. Στη συνέχεια, έπρεπε να καλέσουν από δύο έως δέκα αριθμούς μέχρι να εντοπίσουν την σωστή υπηρεσία, μια διαδικασία που συχνά απαιτούσε 20 λεπτά ή και περισσότερο. Σήμερα, οι τηλεφωνητές του κέντρου 311 απαντούν στις ερωτήσεις γενικής φύσης, και αν ο πολίτης χρειάζεται πιο εξειδικευμένη βοήθεια τον παραπέμπουν σε εξειδικευμένο τηλεφωνητή που εντοπίζει την αρμόδια υπηρεσία. Στις εξειδικευμένες αυτές κλήσεις δίδεται ένας αριθμός μέσω του οποίου ο πολίτης μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη του προβλήματος του, τηλεφωνώντας ή συμβουλευόμενος τις ιστοσελίδες της υπηρεσίας. Οι κλήσεις για τις οποίες χρειάζεται να ληφθούν και αστυνομικά μέτρα (π.χ. παραβάσεις του ΚΟΚ, διατάραξη της κοινής ησυχίας, βανδαλισμοί) διαβιβάζονται και στα τοπικά αστυνομικά τμήματα για περαιτέρω ενέργειες. Με βάση τις διαθέσιμες στατιστικές, το 85% των προβλημάτων επιλύονται κατά την πρώτη κλήση και δεν απαιτούν περαιτέρω ενέργειες!
Η ικανοποίηση των «πελατών» του 311 αξιολογήθηκε από ανεξάρτητη εταιρεία που συνέκρινε την δημοτικότητα της υπηρεσίας με εκείνη άλλων τηλεφωνικών κέντρων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Το 311 ήλθε πρώτο μαζί με τα τηλεφωνικά κέντρα ξενοδοχειακής εξυπηρέτησης ξεπερνώντας κατά πολύ άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες όπως οι εφορίες (IRS) ή και οι τηλεφωνικές εταιρείες. Το μυστικό της επιτυχίας είναι η χρήση σύγχρονης τεχνολογίας βάσεων δεδομένων, η συνεχής εσωτερική αξιολόγηση και η εκπαίδευση των τηλεφωνητών - που όταν απαντούν στους πολίτες πρέπει να είναι ευγενικοί, επαγγελματίες και γνώστες των προβλημάτων της πόλης.
Όμως το 311 δεν είναι μόνο ένα τέλειο σύστημα εξυπηρέτησης των πολιτών και των επισκεπτών. Ο ίδιος ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης το χαρακτηρίζει ως ένα πανίσχυρο διαχειριστικό εργαλείο χωρίς το οποίο η διοίκηση της πόλης θα ήταν αδύνατη. Για παράδειγμα, η ανάλυση 2.000 καταγγελιών οδήγησε σε ένα σύστημα ενίσχυσης του προσωπικού για την αντιμετώπιση σοβαρών των ζημιών στο οδόστρωμα. Αναλύοντας τα παράπονα για διατάραξη της κοινής ησυχίας η αστυνομία μπόρεσε να εντοπίσει παράνομα νυχτερινά κέντρα τα οποία λειτουργούσαν σε περιοχές που προορίζονταν για κατοικίες. Και οι καταγγελίες για στομαχικά προβλήματα ή ακαθαρσίες από πελάτες που επισκέφτηκαν το ίδιο εστιατόριο, προκαλούν την άμεση επέμβαση των υπηρεσιών υγιεινής του δήμου.
Με το σύστημα, που στοίχισε αρχικά 25 εκατ. δολάρια, εξοικονομήθηκαν χρήματα αφού καταργήθηκαν τα 40 περίπου τηλεφωνικά κέντρα που λειτουργούσαν προηγουμένως. Άλλα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν τη μείωση των κλήσεων προς τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (4 εκατομμύρια λιγότερες κλήσεις από το 2003 έως το 2009), την ορθολογική χρήση των υπηρεσιών και την κατάργηση αλληλεπικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων, την ενίσχυση υπηρεσιών ανάλογα με τις εμφανιζόμενες ανάγκες και, κυρίως, την επικέντρωση των υπηρεσιών στην βασική τους αποστολή. Αυτό επιτεύχθηκε με την κοινοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τα παράπονα των πολιτών στις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες μπορούν πλέον να σχεδιάσουν καινοτόμα προγράμματα για τους πολίτες όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα δωρεάν διανομής αυτοκόλλητων νικοτίνης για την καταπολέμηση του καπνίσματος, ή το πρόγραμμα απομάκρυνσης παλαιών ψυγείων.
Το 311 αποτελεί μια υποδειγματική υπηρεσία εξυπηρέτησης των πολιτών και των επισκεπτών μιας πόλης με την χρήση σύγχρονης τεχνολογίας ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ποιοτικών προτύπων που χρησιμοποιεί ο ιδιωτικός τομέας. Στόχος είναι πάντοτε η προστασία του πολίτη έναντι των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του, και τα οποία αν και μη επείγοντα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
(Με στοιχεία από το www.nyc.gov/311, το www.wired.com 2010, www.wired.com 2019 και το www.accenture.com).
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
Στη Βόρεια Αμερική (ΗΠΑ και Καναδά) ο ενιαίος αριθμός επειγόντων για την κινητοποίηση της αστυνομίας, της πυροσβεστικής και των ασθενοφόρων είναι το 911, αντίστοιχος του 112, του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων. Όμως το 911 (όπως και το 112) είναι για πραγματικά επείγοντα περιστατικά όταν δηλαδή κινδυνεύουν ζωές ή περιουσίες. Για να αντιμετωπίσουν όλα τα άλλα μη επείγοντα περιστατικά οι αμερικανικές υπηρεσίες δημιούργησαν το 311.
Τηλεφωνικά κέντρα 311 άρχισαν να λειτουργούν από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 και συνδυάζονται με αντίστοιχες υπηρεσίες εξυπηρέτησης πολιτών. Σήμερα υπάρχουν σε πάνω από 300 μεγάλες αμερικανικές πόλεις και ενημερώνουν τους πολίτες αλλά και τους επισκέπτες για χιλιάδες θέματα: σχολικές αργίες, κανόνες ανακύκλωσης, καταλύματα για άστεγους, εκδηλώσεις στα πάρκα, λακκούβες στους δρόμους, ζημιές σε φανοστάτες, γκράφιτι και περιπτώσεις διατάραξης της κοινής ησυχίας - ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στις μεγάλες πόλεις. Στη Νέα Υόρκη για παράδειγμα η υπηρεσία του 311 δέχεται 60.000 περίπου κλήσεις ημερησίως στις οποίες απαντούν επί 24ώρου βάσεως 400 περίπου τηλεφωνητές. Το 80% των κλήσεων απαντώνται το πολύ μέσα σε 30 δευτερόλεπτα και με ένα σύστημα διερμηνέων υπηρεσίας υπάρχει δυνατότητα απάντησης σε 170 γλώσσες.
Πριν από την δημιουργία του 311 για να εντοπίσουν κάθε φορά την αρμόδια υπηρεσία, οι πολίτες και οι επισκέπτες της Νέας Υόρκης έπρεπε να ψάξουν στις 14 σελίδες του τηλεφωνικού καταλόγου των υπηρεσιών του δήμου που περιείχε περίπου 4.000 τηλέφωνα. Στη συνέχεια, έπρεπε να καλέσουν από δύο έως δέκα αριθμούς μέχρι να εντοπίσουν την σωστή υπηρεσία, μια διαδικασία που συχνά απαιτούσε 20 λεπτά ή και περισσότερο. Σήμερα, οι τηλεφωνητές του κέντρου 311 απαντούν στις ερωτήσεις γενικής φύσης, και αν ο πολίτης χρειάζεται πιο εξειδικευμένη βοήθεια τον παραπέμπουν σε εξειδικευμένο τηλεφωνητή που εντοπίζει την αρμόδια υπηρεσία. Στις εξειδικευμένες αυτές κλήσεις δίδεται ένας αριθμός μέσω του οποίου ο πολίτης μπορεί να παρακολουθήσει την εξέλιξη του προβλήματος του, τηλεφωνώντας ή συμβουλευόμενος τις ιστοσελίδες της υπηρεσίας. Οι κλήσεις για τις οποίες χρειάζεται να ληφθούν και αστυνομικά μέτρα (π.χ. παραβάσεις του ΚΟΚ, διατάραξη της κοινής ησυχίας, βανδαλισμοί) διαβιβάζονται και στα τοπικά αστυνομικά τμήματα για περαιτέρω ενέργειες. Με βάση τις διαθέσιμες στατιστικές, το 85% των προβλημάτων επιλύονται κατά την πρώτη κλήση και δεν απαιτούν περαιτέρω ενέργειες!
Η ικανοποίηση των «πελατών» του 311 αξιολογήθηκε από ανεξάρτητη εταιρεία που συνέκρινε την δημοτικότητα της υπηρεσίας με εκείνη άλλων τηλεφωνικών κέντρων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Το 311 ήλθε πρώτο μαζί με τα τηλεφωνικά κέντρα ξενοδοχειακής εξυπηρέτησης ξεπερνώντας κατά πολύ άλλες κυβερνητικές υπηρεσίες όπως οι εφορίες (IRS) ή και οι τηλεφωνικές εταιρείες. Το μυστικό της επιτυχίας είναι η χρήση σύγχρονης τεχνολογίας βάσεων δεδομένων, η συνεχής εσωτερική αξιολόγηση και η εκπαίδευση των τηλεφωνητών - που όταν απαντούν στους πολίτες πρέπει να είναι ευγενικοί, επαγγελματίες και γνώστες των προβλημάτων της πόλης.
Όμως το 311 δεν είναι μόνο ένα τέλειο σύστημα εξυπηρέτησης των πολιτών και των επισκεπτών. Ο ίδιος ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης το χαρακτηρίζει ως ένα πανίσχυρο διαχειριστικό εργαλείο χωρίς το οποίο η διοίκηση της πόλης θα ήταν αδύνατη. Για παράδειγμα, η ανάλυση 2.000 καταγγελιών οδήγησε σε ένα σύστημα ενίσχυσης του προσωπικού για την αντιμετώπιση σοβαρών των ζημιών στο οδόστρωμα. Αναλύοντας τα παράπονα για διατάραξη της κοινής ησυχίας η αστυνομία μπόρεσε να εντοπίσει παράνομα νυχτερινά κέντρα τα οποία λειτουργούσαν σε περιοχές που προορίζονταν για κατοικίες. Και οι καταγγελίες για στομαχικά προβλήματα ή ακαθαρσίες από πελάτες που επισκέφτηκαν το ίδιο εστιατόριο, προκαλούν την άμεση επέμβαση των υπηρεσιών υγιεινής του δήμου.
Με το σύστημα, που στοίχισε αρχικά 25 εκατ. δολάρια, εξοικονομήθηκαν χρήματα αφού καταργήθηκαν τα 40 περίπου τηλεφωνικά κέντρα που λειτουργούσαν προηγουμένως. Άλλα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν τη μείωση των κλήσεων προς τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (4 εκατομμύρια λιγότερες κλήσεις από το 2003 έως το 2009), την ορθολογική χρήση των υπηρεσιών και την κατάργηση αλληλεπικαλυπτόμενων αρμοδιοτήτων, την ενίσχυση υπηρεσιών ανάλογα με τις εμφανιζόμενες ανάγκες και, κυρίως, την επικέντρωση των υπηρεσιών στην βασική τους αποστολή. Αυτό επιτεύχθηκε με την κοινοποίηση των πληροφοριών σχετικά με τα παράπονα των πολιτών στις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες μπορούν πλέον να σχεδιάσουν καινοτόμα προγράμματα για τους πολίτες όπως για παράδειγμα το πρόγραμμα δωρεάν διανομής αυτοκόλλητων νικοτίνης για την καταπολέμηση του καπνίσματος, ή το πρόγραμμα απομάκρυνσης παλαιών ψυγείων.
Το 311 αποτελεί μια υποδειγματική υπηρεσία εξυπηρέτησης των πολιτών και των επισκεπτών μιας πόλης με την χρήση σύγχρονης τεχνολογίας ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και ποιοτικών προτύπων που χρησιμοποιεί ο ιδιωτικός τομέας. Στόχος είναι πάντοτε η προστασία του πολίτη έναντι των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στην καθημερινότητά του, και τα οποία αν και μη επείγοντα, μπορούν να προκαλέσουν σημαντική υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
(Με στοιχεία από το www.nyc.gov/311, το www.wired.com 2010, www.wired.com 2019 και το www.accenture.com).
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
