Η εμπειρία μας δείχνει ότι υπάρχουν. Και ένας από τους τρόπους προφύλαξης μας είναι να μην τους εκλέγουμε σε υπεύθυνες θέσεις
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιουνίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-495)
Ενόψει των Ευρωεκλογών, ξεφύλλιζα μερικά παλιά μου άρθρα σχετικά με τα χαρακτηριστικά των πολιτικών που καλούνται να διαχειριστούν κράτη, κόμματα, μεγάλες ή μικρές επιχειρήσεις, διεθνείς οργανισμούς, ακόμη και οικογένειες. Θυμήθηκα μάλιστα μιάν ημερίδα του 2008 που είχαμε οργανώσει με τον τότε ευρωβουλευτή και νυν Περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη με θέμα «Η προστασία του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές, μια ευκαιρία για ανάπτυξη».
Εκεί λοιπόν, είχε αναφερθεί ως ένας παράγοντας κινδύνου, εξίσου σοβαρός με τα τροχαία ατυχήματα που μαστίζουν την Κρήτη, «η ίδια η διοίκηση, η οποία είναι απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις όπως οι αλλαγές χρήσης γης και η διαχείριση χώρων όπως οι βιομηχανικές περιοχές και τα γειτνιάζοντα αεροδρόμια». Ως παραδείγματα θα πρόσθετα σε κεντρικό επίπεδο την αντικαπνιστική πολιτική, και σε τοπικό το κυκλοφοριακό και την αποχέτευση των Χανίων.
Ο αρχαίος τραγικός ποιητής Αγάθωνας, μας υπενθυμίζει ότι ο άρχοντας πρέπει να θυμάται τρία πράγματα, «ότι κυβερνά ανθρώπους, ότι πρέπει να κυβερνά σύμφωνα με τους νόμους και ότι δεν θα κυβερνά για πάντα». Όμως πώς μπορεί κάποιος να κυβερνά με βάση τους νόμους όταν δεν τους γνωρίζει; Αναρωτιέμαι, για παράδειγμα, πόσοι υποψήφιοι ευρωβουλευτές έχουν μελετήσει και εμπεδώσει τις στοιχειώδεις αρχές στις οποίες στηρίζεται και με βάση τις οποίες λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση όπως αυτές περιγράφονται στις Συνθήκες.
Τρεις ιδιότητες των πολιτικών. Μια ιδιότητα που χαρακτηρίζει διαχρονικά τους πετυχημένους πολιτικούς είναι η ικανότητά τους να διαχειρίζονται την πολυπλοκότητα. Αν έπαιζαν σκάκι θα λέγαμε ότι προβλέπουν αρκετές κινήσεις μπροστά. Στην καθημερινότητα, αυτό μεταφράζεται στην ικανότητά τους να διαμορφώνουν ένα όραμα, το οποίο στη συνέχεια μεταφράζουν σε πράξεις, προβλέποντας ταυτόχρονα και τις μελλοντικές επιπτώσεις των συγκεκριμένων πράξεων σε βάθος χρόνου.
Όποιος δεν κατανοεί τις διαχρονικές επιπτώσεις των αποφάσεων ή των προτάσεών του υποχρεώνεται συχνά να τις αλλάξει, με αποτέλεσμα να αποσταθεροποιεί τους συνεργάτες και τους ψηφοφόρους του, να προκαλεί ανασφάλεια και να δημιουργεί ή να επιτείνει τις συνθήκες που ευνοούν τις σύγχρονες ενδημικές κρίσεις.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη, δηλαδή η ικανότητα προσδιορισμού, αξιολόγησης και ελέγχου των συναισθημάτων, των δικών τους, των άλλων και των ομάδων. Ακούνε και μαθαίνουν από τους άλλους. Λειτουργούν με διαφάνεια και αναπτύσσουν τις σχέσεις τους με όλους - υφιστάμενους αλλά και ομότιμους. Και το κυριότερο, επικοινωνούν με το περιβάλλον και με τα πραγματικά προβλήματα.
Όμως, υπάρχει και μια άλλη πλευρά. Γενικά, όλοι οι μεγάλοι ρήτορες έχουν εξαιρετικά αναπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη αφού μπορούν να επηρεάζουν τα συναισθήματα του πλήθους και μπορούν να κάνουν τον κόσμο να κλαίει, να γελά ή να εξεγείρεται. Δυστυχώς, ο ρήτορας ο οποίος επηρεάζει το πλήθος προς κατευθύνσεις που οδηγούν σε καταστροφές χαρακτηρίζεται ως δημαγωγός και συχνά οδηγεί τη χώρα, την εταιρεία, την οργάνωση της οποίας προΐσταται σε αδιέξοδα, σε καταστροφές, σε απρόβλεπτες κρίσεις και καταστάσεις. Από τον Κλέωνα και τον Αλκιβιάδη μέχρι τον Χίτλερ και τον Μακάρθυ, τα οικοσυστήματα της πολιτικής, της θρησκείας και των πάσης φύσεως ιδεολογιών βρίθουν από τέτοια «είδη» που συχνά έχουν οδηγήσει ακόμη και τους οπαδούς τους σε πολέμους, κακουχίες, ακόμη και στο θάνατο.
Τέλος, οι πετυχημένοι πολιτικοί διαθέτουν την ικανότητα να διαχειρίζονται την απόλυτη εξουσία χωρίς να χάνουν την ηθική τους ακεραιότητα. Οι περισσότεροι, όταν συναισθανθούν ότι έχουν την απόλυτη εξουσία που προσφέρει η επιτυχία, τείνουν να υποκύψουν στο λεγόμενο «σύνδρομο της Βηρσαβεέ». Αναπτύσσουν δηλαδή συμπεριφορές σαν κι εκείνη που οδήγησε το βιβλικό βασιλιά Δαβίδ, ο οποίος, όταν είδε την όμορφη Βηρσαβεέ να λούζεται στην ταράτσα του σπιτιού της, διέταξε το φόνο του συζύγου της προκειμένου να την αποκτήσει (Β' Σαμουήλ ια').
Σύμφωνα με έρευνες, η επιτυχία συχνά οδηγεί τον ηγέτη σε μιάν υπερφίαλη αυταρέσκεια με αποτέλεσμα να μην επικεντρώνεται πλέον στα καθήκοντα του. Παράλληλα, έχοντας φτάσει στο απόγειο της δόξας του, αποκτά πλήρη και προνομιούχο πρόσβαση σε πληροφορίες, ανθρώπους και αντικείμενα, αλλά και πλήρη έλεγχο των πόρων του οργανισμού που διοικεί. Τέλος, η επιτυχία οδηγεί συχνά τον ηγέτη στην εσφαλμένη εντύπωση ότι μπορεί να ελέγξει ή καλύτερα να χειραγωγήσει το αποτέλεσμα οιασδήποτε διαδικασίας, ακόμη και να συγκαλύψει παράνομες ή αξιόποινες πράξεις.
Μερικοί πολιτικοί είναι λοιπόν επικίνδυνοι επειδή 1) δεν διαθέτουν τα παραπάνω τρία χαρακτηριστικά 2) δεν γνωρίζουν τα βασικά θεσμικά κείμενα που αποτελούν το πλαίσιο της συντεταγμένης πολιτείας στης οποίας την διακυβέρνηση φιλοδοξούν να συμμετάσχουν, 3) δεν εκτιμούν τις επιπτώσεις των υποσχέσεων τους σε βάθος χρόνου. Με αποτέλεσμα όταν αντιληφθούν ότι όσα υποσχέθηκαν είναι πρακτικώς ανεφάρμοστα, να κάνουν στροφή 180 μοιρών. Γιατί οι εξαγγελίες τους 1) αντιβαίνουν στο Σύνταγμα ή στην ευρωενωσιακή νομοθεσία, 2) έχουν δυσμενέστατες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, ή τέλος 3) γιατί ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική συνοχή και ασφάλεια.
Ευτυχώς, οι σύγχρονες δημοκρατίες έχουν βρει τρόπους να ελαχιστοποιούν τις συνέπειες όλων των παραπάνω κινδύνων. Διαχωρίζοντας τις εξουσίες σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Και αποφεύγοντας την εκχώρηση απόλυτης κοινοβουλευτικής εξουσίας σε ένα άτομο ή σε μια ομάδα. Η περίφημη «αυτοδυναμία» που όλοι αποζητούν είναι μακροπρόθεσμα πολύ πιο επικίνδυνη από κάποιας μορφής «συνεργασία» ή «συναίνεση» που λαμβάνει εκ των πραγμάτων υπόψη τις ανάγκες και τις προσδοκίες ευρύτερων ομάδων και αμβλύνει τις έντονες αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις, ιδίως σε περιόδους κρίσης.
Έτσι, το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα στη διαχείριση των κοινών επιτυγχάνεται με την ανάπτυξη παραγωγικού διαλόγου και πνεύματος ουσιαστικής συνεργασίας. Γι’ αυτό κι εμείς ως πολίτες έχουμε το δικαίωμα αλλά και την υποχρέωση να απαιτήσουμε από τους πολιτικούς μας να συνεννοούνται!
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αξιοκρατία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Αξιοκρατία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
04 Ιουνίου 2024
12 Μαρτίου 2020
Ευρωπαϊκή Ένωση και γυναίκες
Πέμπτη 12 Μαρτίου 2020. 11ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Αποδράστε» με την Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματία δημοσιογράφο. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 12 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στην στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ισότητα των φύλων 2020-2025.
Περισσότερες πληροφορίες:
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στην στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ισότητα των φύλων 2020-2025.
Περισσότερες πληροφορίες:
- Συνθήκες
- Συνθήκη η για την Ευρωπαϊκή Ένωση: άρθρα 2 και 3 παράγραφος 3.
- Συνθήκη για την Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: άρθρα 8, 10, 19 και 157.
- Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ: άρθρα 21 και 23.
- Οδηγίες
- Κοινωνική ασφάλιση Οδηγία 79/7/ΕΟΚ.
- Πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και η παροχή αυτών Οδηγία 2004/113/ΕΚ.
- Ίσες ευκαιρίες και ίση μεταχείριση σε θέματα εργασίας και απασχόλησης Οδηγία 2006/54/ΕΚ.
- Συμφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδεια Οδηγία 2010/18/ΕΕ.
- Ίση μεταχείριση για όσους ασκούν αυτοτελή επαγγελματική δραστηριότητα Οδηγία 2010/41/ΕΕ.
- Ισορροπία επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για γονείς και φροντιστές Οδηγία (ΕΕ) 2019/1158.
- Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (EIGE).
- Μια Ένωση ισότητας — Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025
- Δείκτης Ισότητας Φύλων.
- Σύμβαση Κωνσταντινούπολης του Συμβουλίου της Ευρώπης (Ν. 4581/2018).
- Πρόταση οδηγίας για τη βελτίωση της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων σε θέσεις μη εκτελεστικών διοικητικών στελεχών των εισηγμένων στο χρηματιστήριο εταιρειών.
29 Σεπτεμβρίου 2018
Πολιτική προστασία και εθελοντισμός
Οι εθελοντές μπορούν να συμβάλουν στην προστασία των πολιτών βοηθώντας τους να προστατευθούν καλύτερα παρά τις ελλείψεις σε όλα τα επίπεδα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Σεπτεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-345)
Παρακολούθησα με ενδιαφέρον τις ομιλίες στην ημερίδα «Πολιτική Προστασία, Εθελοντισμός, Μέτρα Αυτοπροστασίας» που οργάνωσε η Επίλεκτη Ομάδα Ειδικών Αποστολών Δήμου Χανίων το Σάββατο 22 Σεπτεμβρίου στο Δημαρχείο Χανίων. Μίλησαν η Μαρία Δασκαλάκη, από το γραφείο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Χανίων. Ο Γιάννης Βερυκοκίδης, προϊστάμενος του τμήματος Πολιτικής Προστασίας της Π.E. Χανίων.
Και ο παλαιός φίλος Κώστας Κοκολάκης, πρώην διευθυντής Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας- Θράκης. Μερικά συμπεράσματα που εξηγούν, εν μέρει, και πολλές από τις καταστροφές που ταλανίζουν τον τόπο μας.
Ατελής και πολύπλοκη νομοθεσία. Η ισχύουσα ελληνική νομοθεσία για την πολιτική προστασία έχει μερικά πολύ καλά χαρακτηριστικά, δυστυχώς όμως και πολλά κενά και αλληλοσυγκρουόμενες διατάξεις. Υπάρχει συχνά αλληλοεπικάλυψη των αρμοδιοτήτων των δήμων, της εκλεγμένης περιφέρειας, της αποκεντρωμένης περιφερειακής διοίκησης και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Το αποτέλεσμα είναι πως αν δεν έχουν προηγηθεί πολυάριθμες ασκήσεις και συνεργασίες σε συνθήκες καθημερινότητας να παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα σε περιόδους κρίσεων. Μερικές υπηρεσίες και αρμοδιότητες που προβλέπει η νομοθεσία (π.χ. υπηρεσίες πολιτικής προστασίας των υπουργείων) δεν έχουν καν συσταθεί.
Μάλιστα, πολλές από τις διαδικασίες στηρίζονται σε παλαιά νομοθετήματα περί Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτου Ανάγκης (ΠΣΕΑ) που αφορούν την προστασία σε περίπτωση πολέμου. Για να μην μιλήσουμε για την έλλειψη ανθρώπινων και υλικών πόρων με αποτέλεσμα πολλές από τις πετυχημένες επεμβάσεις να οφείλονται κυριολεκτικά στον «πατριωτισμό» στελεχών και εθελοντών.
Άγνοια από τους προϊσταμένους. Οι περισσότεροι πολιτικοί προϊστάμενοι των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας αγνοούν το πολύπλοκο σύστημα της προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Επιπλέον, δεν υπάρχει και καμία σχετική εκπαίδευση για όσους θα ήθελαν να μάθουν κάτι παραπάνω … Μερικές φορές και οι επικεφαλείς των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης ενώ γνωρίζουν πολύ καλά το δικό τους αντικείμενο, αγνοούν το αντικείμενο των συναδέλφων τους. Το αποτέλεσμα είναι κακή συνεννόηση, εγωισμοί, συγκρούσεις.
Η άγνοια από τους πολιτικούς προϊσταμένους οδηγεί συχνά σε υποβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Οι οποίες υποστελεχώνονται ή αποτελούν τόπο μετάθεσης υπαλλήλων που εκφράζουν (ή εικάζεται ότι θα εκφράσουν) αντίθετες πολιτικές απόψεις … Κάτι που είναι γνωστό και ως «ψυγείο» ή και «κατάψυξη» …
Λόγω της άγνοιας ή της ελλιπούς γνώσης σε περίπτωση καταστροφής η διαχείριση είναι συχνά ανεπαρκής. Το αποδεικνύει η τραγική κατάληξη που είχαν οι πρόσφατες αλλά και παλαιότερες καταστροφές. Όπως έχουμε γράψει, η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αποδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων. Ή την έλλειψη τους …
Έλλειψη επικοινωνίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ενοποιημένο σύστημα διοίκησης, ελέγχου, επικοινωνιών, συντονισμού και πληροφόρησης (C4I) όπως οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το έργο της αναβάθμισης του συστήματος επικοινωνίας των πολιτών με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μέσω του ενιαίου αριθμού 112 βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2011.
Παράλληλα, δεν υπάρχει ενοποιημένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών για επικείμενες ή εξελισσόμενες καταστροφές. Ακούσαμε στην εκδήλωση αλλά διαβάζουμε και στον τύπο ότι ακόμη και οι επικοινωνίες μεταξύ των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε τοπικό επίπεδο είναι προβληματικές.
Ωστόσο, η σπουδαιότερη έλλειψη αφορά την ενημέρωση και την εκπαίδευση των πολιτών για τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν για να αυτοπροστατευθούν. Γίνονται βέβαια αξιέπαινες προσπάθειες στα σχολεία, ιδίως για την προστασία από σεισμούς. Όμως δυστυχώς δεν αρκούν …
Ο σημαντικός ρόλος των εθελοντών. Δεν μπορούμε να τα περιμένουμε όλα από το κράτος. Γι αυτό και χρειαζόμαστε εκπαιδευμένους νέους και νέες στην αντιμετώπιση των ατυχημάτων και των καταστροφών. Χάρηκα που διάβασα στην παρουσίαση της Επίλεκτης Ομάδας Ειδικών Αποστολών του Δήμου Χανίων (βλ. ΧΝ 17/9/2018) τη δήλωση του εθελοντή Γιώργου Τωμαδάκη. «Το ενδιαφέρον είναι ότι συνέχεια μαθαίνουμε, συνέχεια γνωρίζουμε περισσότερα πράγματα».
Γιατί η προστασία από ατυχήματα και καταστροφές είναι εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεση. Η πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες μας τις κάνει ευάλωτες. Έτσι, σήμερα δεν μιλούμε πια για προστασία αλλά για «ανθεκτικότητα» (resilience). Πως δηλαδή μια κοινωνία θα αντιμετωπίσει με επιτυχία τις διάφορες απειλές και θα βγει αλώβητη.
Από τις καθημερινές απειλές κατά της υγείας και της ζωής - κάπνισμα, κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση οινοπνευματωδών, κακή οδηγική συμπεριφορά, κακή καθημερινή υγιεινή. Μέχρι τις μεγάλες φυσικές καταστροφές που απειλούν τη ζωή και τις περιουσίες μας - σεισμοί και κατολισθήσεις, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα, δασικές και αστικές πυρκαγιές, επιδημίες. Ή και τις ανθρωπογενείς απειλές όπως η κλιματική αλλαγή, τα δυστυχήματα σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι βλάβες σε δίκτυα κοινής ωφέλειας ακόμη και οι απάτες.
Η ανθεκτικότητά μας θα κριθεί από τη γνώση και τις δεξιότητες προστασίας. Και εκεί οι εθελοντές έχουν να προσφέρουν πολλά!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Σεπτεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-345)
Παρακολούθησα με ενδιαφέρον τις ομιλίες στην ημερίδα «Πολιτική Προστασία, Εθελοντισμός, Μέτρα Αυτοπροστασίας» που οργάνωσε η Επίλεκτη Ομάδα Ειδικών Αποστολών Δήμου Χανίων το Σάββατο 22 Σεπτεμβρίου στο Δημαρχείο Χανίων. Μίλησαν η Μαρία Δασκαλάκη, από το γραφείο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Χανίων. Ο Γιάννης Βερυκοκίδης, προϊστάμενος του τμήματος Πολιτικής Προστασίας της Π.E. Χανίων.
Και ο παλαιός φίλος Κώστας Κοκολάκης, πρώην διευθυντής Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας- Θράκης. Μερικά συμπεράσματα που εξηγούν, εν μέρει, και πολλές από τις καταστροφές που ταλανίζουν τον τόπο μας.
Ατελής και πολύπλοκη νομοθεσία. Η ισχύουσα ελληνική νομοθεσία για την πολιτική προστασία έχει μερικά πολύ καλά χαρακτηριστικά, δυστυχώς όμως και πολλά κενά και αλληλοσυγκρουόμενες διατάξεις. Υπάρχει συχνά αλληλοεπικάλυψη των αρμοδιοτήτων των δήμων, της εκλεγμένης περιφέρειας, της αποκεντρωμένης περιφερειακής διοίκησης και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.
Το αποτέλεσμα είναι πως αν δεν έχουν προηγηθεί πολυάριθμες ασκήσεις και συνεργασίες σε συνθήκες καθημερινότητας να παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα σε περιόδους κρίσεων. Μερικές υπηρεσίες και αρμοδιότητες που προβλέπει η νομοθεσία (π.χ. υπηρεσίες πολιτικής προστασίας των υπουργείων) δεν έχουν καν συσταθεί.
Μάλιστα, πολλές από τις διαδικασίες στηρίζονται σε παλαιά νομοθετήματα περί Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτου Ανάγκης (ΠΣΕΑ) που αφορούν την προστασία σε περίπτωση πολέμου. Για να μην μιλήσουμε για την έλλειψη ανθρώπινων και υλικών πόρων με αποτέλεσμα πολλές από τις πετυχημένες επεμβάσεις να οφείλονται κυριολεκτικά στον «πατριωτισμό» στελεχών και εθελοντών.
Άγνοια από τους προϊσταμένους. Οι περισσότεροι πολιτικοί προϊστάμενοι των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας αγνοούν το πολύπλοκο σύστημα της προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Επιπλέον, δεν υπάρχει και καμία σχετική εκπαίδευση για όσους θα ήθελαν να μάθουν κάτι παραπάνω … Μερικές φορές και οι επικεφαλείς των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης ενώ γνωρίζουν πολύ καλά το δικό τους αντικείμενο, αγνοούν το αντικείμενο των συναδέλφων τους. Το αποτέλεσμα είναι κακή συνεννόηση, εγωισμοί, συγκρούσεις.
Η άγνοια από τους πολιτικούς προϊσταμένους οδηγεί συχνά σε υποβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Οι οποίες υποστελεχώνονται ή αποτελούν τόπο μετάθεσης υπαλλήλων που εκφράζουν (ή εικάζεται ότι θα εκφράσουν) αντίθετες πολιτικές απόψεις … Κάτι που είναι γνωστό και ως «ψυγείο» ή και «κατάψυξη» …
Λόγω της άγνοιας ή της ελλιπούς γνώσης σε περίπτωση καταστροφής η διαχείριση είναι συχνά ανεπαρκής. Το αποδεικνύει η τραγική κατάληξη που είχαν οι πρόσφατες αλλά και παλαιότερες καταστροφές. Όπως έχουμε γράψει, η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αποδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων. Ή την έλλειψη τους …
Έλλειψη επικοινωνίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ενοποιημένο σύστημα διοίκησης, ελέγχου, επικοινωνιών, συντονισμού και πληροφόρησης (C4I) όπως οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το έργο της αναβάθμισης του συστήματος επικοινωνίας των πολιτών με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μέσω του ενιαίου αριθμού 112 βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2011.
Παράλληλα, δεν υπάρχει ενοποιημένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών για επικείμενες ή εξελισσόμενες καταστροφές. Ακούσαμε στην εκδήλωση αλλά διαβάζουμε και στον τύπο ότι ακόμη και οι επικοινωνίες μεταξύ των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε τοπικό επίπεδο είναι προβληματικές.
Ωστόσο, η σπουδαιότερη έλλειψη αφορά την ενημέρωση και την εκπαίδευση των πολιτών για τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν για να αυτοπροστατευθούν. Γίνονται βέβαια αξιέπαινες προσπάθειες στα σχολεία, ιδίως για την προστασία από σεισμούς. Όμως δυστυχώς δεν αρκούν …
Ο σημαντικός ρόλος των εθελοντών. Δεν μπορούμε να τα περιμένουμε όλα από το κράτος. Γι αυτό και χρειαζόμαστε εκπαιδευμένους νέους και νέες στην αντιμετώπιση των ατυχημάτων και των καταστροφών. Χάρηκα που διάβασα στην παρουσίαση της Επίλεκτης Ομάδας Ειδικών Αποστολών του Δήμου Χανίων (βλ. ΧΝ 17/9/2018) τη δήλωση του εθελοντή Γιώργου Τωμαδάκη. «Το ενδιαφέρον είναι ότι συνέχεια μαθαίνουμε, συνέχεια γνωρίζουμε περισσότερα πράγματα».
Γιατί η προστασία από ατυχήματα και καταστροφές είναι εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεση. Η πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες μας τις κάνει ευάλωτες. Έτσι, σήμερα δεν μιλούμε πια για προστασία αλλά για «ανθεκτικότητα» (resilience). Πως δηλαδή μια κοινωνία θα αντιμετωπίσει με επιτυχία τις διάφορες απειλές και θα βγει αλώβητη.
Από τις καθημερινές απειλές κατά της υγείας και της ζωής - κάπνισμα, κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση οινοπνευματωδών, κακή οδηγική συμπεριφορά, κακή καθημερινή υγιεινή. Μέχρι τις μεγάλες φυσικές καταστροφές που απειλούν τη ζωή και τις περιουσίες μας - σεισμοί και κατολισθήσεις, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα, δασικές και αστικές πυρκαγιές, επιδημίες. Ή και τις ανθρωπογενείς απειλές όπως η κλιματική αλλαγή, τα δυστυχήματα σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι βλάβες σε δίκτυα κοινής ωφέλειας ακόμη και οι απάτες.
Η ανθεκτικότητά μας θα κριθεί από τη γνώση και τις δεξιότητες προστασίας. Και εκεί οι εθελοντές έχουν να προσφέρουν πολλά!
12 Ιουνίου 2018
Περί Ελευθερίου Βενιζέλου
Μερικά σημαντικά μαθήματα από την ζωή ενός μεγάλου Έλληνα, η βιογραφία του οποίου αξίζει να διαβαστεί με προσοχή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-334)
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την ανάγνωση της δίτομης βιογραφίας «Ελευθέριος Βενιζέλος, Ο άνθρωπος, ο ηγέτης» του φίλου Νίκου Παπαδάκη (έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Βιβλιοπωλείου της Εστίας). Σήμερα, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις εντυπώσεις που απεκόμισα από την ανάγνωση του εμβληματικού αυτού έργου.
Θέλω να τονίσω ότι το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα σαν καλογραμμένο μυθιστόρημα. Παράλληλα, το πλήθος των βιβλιογραφικών παραπομπών εξασφαλίζει την ιστορική του αξία. Θεωρώ ότι εκτός από τους επαίνους για την αξία του ως ιστορικό έργο (στις διάφορες παρουσιάσεις του βιβλίου ακούστηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι) το βιβλίο αξίζει και επαίνους ως λογοτεχνικό πόνημα!
Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο αυτό πρέπει να το διαβάσουν κατ’ αρχάς όλοι οι συμπατριώτες μας που ισχυρίζονται ότι είναι επαναστάτες. Ο επαναστάτης του Θερίσου έχει πολλά να διδάξει σε όσους είναι έτοιμοι να αδράξουν το πιστόλι της τρομοκρατίας, το ντουφέκι της απεργίας και τα λοστάρια της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, χωρίς να έχουν διαμορφώσει έναν ρεαλιστικό στόχο και ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Ιδίως όταν φαίνεται πως στην πραγματικότητα αγωνίζονται για τους εαυτούς τους και για τα ρουσφέτια της παρέας τους κι όχι για το κοινό καλό.
Επιπλέον, όλο το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο για όσους θέλουν να αποκαλούνται φιλελεύθεροι αλλά και δημοκράτες. Πολλοί καταλογίζουν στον Βενιζέλο την απόφαση του να πάει σε εκλογές το 1920 ως το μεγαλύτερο του σφάλμα. Νομίζω, ότι αυτή του η πράξη αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της δημοκρατικότητάς Βενιζέλου όπως και ο αγώνας του να αποτρέψει τη δικτατορία που ήθελε να επιβάλει ο Πλαστήρας μετά τις εκλογές του 1933. Ένα άλλο σημείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Βενιζέλος αγωνίστηκε εναντίον της τουρκικής αλλά και της πριγκιπικής δεσποτείας χωρίς στη συνέχεια να αγνοήσει τους διαφωνούντες και τις μειονότητες.
Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και για τους σύγχρονους πολιτικούς. Διαβάζω σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές του 1928 στην ενότητα «Ειλικρίνεια που τρομάζει» τα εξής: «Δεν θέλησε να είναι ευχάριστος. Και δεν δίστασε να πει, ορθά-κοφτά, από το προεκλογικό μπαλκόνι, ότι η κυβέρνησή του δεν επρόκειτο να κάνει νέες προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, αφού οι υπηρετούντες ξεπερνούσαν κατά πολύ τον απαιτούμενο αριθμό, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Οι πλεονάζοντες, είπε, ίσως έφταναν και τις 10.000. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν ήταν διατεθειμένος να προβεί σε απολύσεις, «διότι δεν είναι εύκολον να ριφθεί εις τους δρόμους από της μιας ημέρας εις την άλλην τόσος αριθμός βιοπαλαιστών».
Η δεύτερη αρνητική του δέσμευση αφορούσε τη φορολογία, για την οποία παραδέχθηκε ότι ήταν βαριά και άνιση, η κατάσταση του προϋπολογισμού ωστόσο δεν άφηνε περιθώρια για ελαφρύνσεις. «Δεν επαγγέλλομαι καμμίαν άμεσον ελάττωσιν των φόρων», είπε, «προτού η αύξηση των εσόδων και μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης επιτρέψει τη μείωσή τους». Οι όψιμοι φιλελεύθεροι νομίζω ότι θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τις δύο παραπάνω παραγράφους.
Φυσικά, το βιβλίο είναι επίσης απαραίτητο σε όλους τους ερασιτέχνες διπλωμάτες. Που θεωρούν ότι οι διεθνείς σχέσεις ρυθμίζονται με όρους καφενείου ή ποδοσφαίρου. Είναι ξεκάθαρο πως ό,τι πέτυχε ο Βενιζέλος όσον αφορά την επέκταση της Ελληνικής επικράτειας το πέτυχε πάνω απ’ όλα γιατί ήταν ρεαλιστής και ήξερε να συνάπτει τις κατάλληλες συμμαχίες. Κάτι που δυστυχώς όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ελληνική εξωτερική πολιτική φαίνεται συχνά να λησμονούν.
Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάκη με βοήθησε επίσης να καταλάβω καλύτερα τον εθνικό διχασμό αλλά και την καταστρεπτική επίπτωση που είχαν οι ενέργειες της βασιλικής οικογένειας και του περιβάλλοντός της. Το αντιβενιζελικό πάθος του Κωνσταντίνου αλλά και του Ιωάννη Μεταξά στοίχισε πολλά στη χώρα – κυρίως λόγω της προώθησης ανίκανων στελεχών στην κυβέρνηση και στη στρατιωτική ιεραρχία, στελέχη, τα οποία ως μόνο προσόν είχαν τον αντιβενιζελισμό τους.
Αντίθετα, ο Βενιζέλος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συχνά, ακόμη και σε καίριες θέσεις, ανθρώπους τους οποίους είτε δεν γνώριζε προσωπικά, είτε με τους οποίους τον χώριζαν ιδεολογικές διαφορές. Έδωσε έτσι πολλά μαθήματα αξιοκρατίας, κάτι που δυστυχώς χρειάζεται ιδιαίτερα και στις μέρες μας.
Πολλοί κατηγορούν τέλος τον Βενιζέλο για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί ιδιώνυμου. Φαίνεται όμως ότι η θέσπισή της κρίθηκε αναγκαία για να αντιμετωπιστούν οι θέσεις του ΚΚΕ για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και της Θράκης και οι προσπάθειες του να δημιουργήσει οργανώσεις και στο πλαίσιο του στρατεύματος. Ωστόσο, ο Παπαδάκης ισχυρίζεται πως επί κυβερνήσεως Βενιζέλου, ελάχιστοι εκτοπίστηκαν ή καταδικάστηκαν με βάση το νόμο αυτόν.
Συμπερασματικά, η εικόνα του Βενιζέλου που απεκόμισα διαβάζοντας τη δίτομη αυτή βιογραφία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής. Διανοούμενος αλλά και καταδεκτικός, ολιγαρκής για τον εαυτό του αλλά έτοιμος να ξοδευτεί για τους άλλους, υπερδραστήριος και προνοητικός για να πετύχει πολύπλοκους στόχους, δεινός ρήτορας και διαπραγματευτής αλλά και ρεαλιστής.
Νομικός, ο οποίος κατανοούσε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των νόμων που θέσπιζε, στρατηγικός αναλυτής της διεθνούς σκηνής, με διεθνή αναγνώριση – τον οποίο όμως οι Έλληνες προσπάθησαν να δολοφονήσουν δύο φορές και εναντίον του οποίου οργανώθηκε πανελλήνιο ανάθεμα!
Μαζί με το παράδειγμα του, ο Βενιζέλος μας άφησε πολλές παρακαταθήκες. Διαβάζοντας τη βιογραφία του κατάλαβα ότι ίσως να μην είμαστε άξιοι να περπατήσουμε στα χνάρια του, αφού εν πολλοίς υιοθετούμε τις μεθόδους, τη ρητορική, συχνά ακόμη και την ιδεολογία των αντιπάλων του – μια σίγουρη συνταγή για εθνικές κρίσεις και τραγωδίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-334)
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την ανάγνωση της δίτομης βιογραφίας «Ελευθέριος Βενιζέλος, Ο άνθρωπος, ο ηγέτης» του φίλου Νίκου Παπαδάκη (έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Βιβλιοπωλείου της Εστίας). Σήμερα, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις εντυπώσεις που απεκόμισα από την ανάγνωση του εμβληματικού αυτού έργου.
Θέλω να τονίσω ότι το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα σαν καλογραμμένο μυθιστόρημα. Παράλληλα, το πλήθος των βιβλιογραφικών παραπομπών εξασφαλίζει την ιστορική του αξία. Θεωρώ ότι εκτός από τους επαίνους για την αξία του ως ιστορικό έργο (στις διάφορες παρουσιάσεις του βιβλίου ακούστηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι) το βιβλίο αξίζει και επαίνους ως λογοτεχνικό πόνημα!
Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο αυτό πρέπει να το διαβάσουν κατ’ αρχάς όλοι οι συμπατριώτες μας που ισχυρίζονται ότι είναι επαναστάτες. Ο επαναστάτης του Θερίσου έχει πολλά να διδάξει σε όσους είναι έτοιμοι να αδράξουν το πιστόλι της τρομοκρατίας, το ντουφέκι της απεργίας και τα λοστάρια της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, χωρίς να έχουν διαμορφώσει έναν ρεαλιστικό στόχο και ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Ιδίως όταν φαίνεται πως στην πραγματικότητα αγωνίζονται για τους εαυτούς τους και για τα ρουσφέτια της παρέας τους κι όχι για το κοινό καλό.
Επιπλέον, όλο το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο για όσους θέλουν να αποκαλούνται φιλελεύθεροι αλλά και δημοκράτες. Πολλοί καταλογίζουν στον Βενιζέλο την απόφαση του να πάει σε εκλογές το 1920 ως το μεγαλύτερο του σφάλμα. Νομίζω, ότι αυτή του η πράξη αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της δημοκρατικότητάς Βενιζέλου όπως και ο αγώνας του να αποτρέψει τη δικτατορία που ήθελε να επιβάλει ο Πλαστήρας μετά τις εκλογές του 1933. Ένα άλλο σημείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Βενιζέλος αγωνίστηκε εναντίον της τουρκικής αλλά και της πριγκιπικής δεσποτείας χωρίς στη συνέχεια να αγνοήσει τους διαφωνούντες και τις μειονότητες.
Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και για τους σύγχρονους πολιτικούς. Διαβάζω σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές του 1928 στην ενότητα «Ειλικρίνεια που τρομάζει» τα εξής: «Δεν θέλησε να είναι ευχάριστος. Και δεν δίστασε να πει, ορθά-κοφτά, από το προεκλογικό μπαλκόνι, ότι η κυβέρνησή του δεν επρόκειτο να κάνει νέες προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, αφού οι υπηρετούντες ξεπερνούσαν κατά πολύ τον απαιτούμενο αριθμό, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Οι πλεονάζοντες, είπε, ίσως έφταναν και τις 10.000. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν ήταν διατεθειμένος να προβεί σε απολύσεις, «διότι δεν είναι εύκολον να ριφθεί εις τους δρόμους από της μιας ημέρας εις την άλλην τόσος αριθμός βιοπαλαιστών».
Η δεύτερη αρνητική του δέσμευση αφορούσε τη φορολογία, για την οποία παραδέχθηκε ότι ήταν βαριά και άνιση, η κατάσταση του προϋπολογισμού ωστόσο δεν άφηνε περιθώρια για ελαφρύνσεις. «Δεν επαγγέλλομαι καμμίαν άμεσον ελάττωσιν των φόρων», είπε, «προτού η αύξηση των εσόδων και μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης επιτρέψει τη μείωσή τους». Οι όψιμοι φιλελεύθεροι νομίζω ότι θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τις δύο παραπάνω παραγράφους.
Φυσικά, το βιβλίο είναι επίσης απαραίτητο σε όλους τους ερασιτέχνες διπλωμάτες. Που θεωρούν ότι οι διεθνείς σχέσεις ρυθμίζονται με όρους καφενείου ή ποδοσφαίρου. Είναι ξεκάθαρο πως ό,τι πέτυχε ο Βενιζέλος όσον αφορά την επέκταση της Ελληνικής επικράτειας το πέτυχε πάνω απ’ όλα γιατί ήταν ρεαλιστής και ήξερε να συνάπτει τις κατάλληλες συμμαχίες. Κάτι που δυστυχώς όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ελληνική εξωτερική πολιτική φαίνεται συχνά να λησμονούν.
Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάκη με βοήθησε επίσης να καταλάβω καλύτερα τον εθνικό διχασμό αλλά και την καταστρεπτική επίπτωση που είχαν οι ενέργειες της βασιλικής οικογένειας και του περιβάλλοντός της. Το αντιβενιζελικό πάθος του Κωνσταντίνου αλλά και του Ιωάννη Μεταξά στοίχισε πολλά στη χώρα – κυρίως λόγω της προώθησης ανίκανων στελεχών στην κυβέρνηση και στη στρατιωτική ιεραρχία, στελέχη, τα οποία ως μόνο προσόν είχαν τον αντιβενιζελισμό τους.
Αντίθετα, ο Βενιζέλος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συχνά, ακόμη και σε καίριες θέσεις, ανθρώπους τους οποίους είτε δεν γνώριζε προσωπικά, είτε με τους οποίους τον χώριζαν ιδεολογικές διαφορές. Έδωσε έτσι πολλά μαθήματα αξιοκρατίας, κάτι που δυστυχώς χρειάζεται ιδιαίτερα και στις μέρες μας.
Πολλοί κατηγορούν τέλος τον Βενιζέλο για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί ιδιώνυμου. Φαίνεται όμως ότι η θέσπισή της κρίθηκε αναγκαία για να αντιμετωπιστούν οι θέσεις του ΚΚΕ για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και της Θράκης και οι προσπάθειες του να δημιουργήσει οργανώσεις και στο πλαίσιο του στρατεύματος. Ωστόσο, ο Παπαδάκης ισχυρίζεται πως επί κυβερνήσεως Βενιζέλου, ελάχιστοι εκτοπίστηκαν ή καταδικάστηκαν με βάση το νόμο αυτόν.
Συμπερασματικά, η εικόνα του Βενιζέλου που απεκόμισα διαβάζοντας τη δίτομη αυτή βιογραφία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής. Διανοούμενος αλλά και καταδεκτικός, ολιγαρκής για τον εαυτό του αλλά έτοιμος να ξοδευτεί για τους άλλους, υπερδραστήριος και προνοητικός για να πετύχει πολύπλοκους στόχους, δεινός ρήτορας και διαπραγματευτής αλλά και ρεαλιστής.
Νομικός, ο οποίος κατανοούσε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των νόμων που θέσπιζε, στρατηγικός αναλυτής της διεθνούς σκηνής, με διεθνή αναγνώριση – τον οποίο όμως οι Έλληνες προσπάθησαν να δολοφονήσουν δύο φορές και εναντίον του οποίου οργανώθηκε πανελλήνιο ανάθεμα!
Μαζί με το παράδειγμα του, ο Βενιζέλος μας άφησε πολλές παρακαταθήκες. Διαβάζοντας τη βιογραφία του κατάλαβα ότι ίσως να μην είμαστε άξιοι να περπατήσουμε στα χνάρια του, αφού εν πολλοίς υιοθετούμε τις μεθόδους, τη ρητορική, συχνά ακόμη και την ιδεολογία των αντιπάλων του – μια σίγουρη συνταγή για εθνικές κρίσεις και τραγωδίες …
Μερικά σοφά λόγια του Ελευθερίου Βενιζέλου
- Οι πολιτισμένοι λαοί κερδίζουν την εξουσία με την ψήφο των πολλών, κυβερνώνται με την ικανότητα των ολίγων και μεγαλουργούν με την πνοή του ενός.
- Σε όλους τους πολέμους η Αγγλία κερδίζει μίαν μάχην. Την τελευταίαν.
- Η Ελλάς είναι πολύ μικρόν κράτος διά να διαπράξη τόσον μεγάλην ατιμίαν (απαντώντας σε επιστολή του Κάιζερ που τον προέτρεπε να επιτεθεί στην Σερβία κατά παράβαση της ελληνοσερβικής συνθήκης).
- Αισθάνομαι υπερηφάνεια, διότι στις φλέβες μου ρέει διασταυρωμένο Λακωνικό και Κρητικό αίμα και άμα έχω κοντά μου τους Κρητικούς και τους Μανιάτες έχω ολόκληρη την Ελλάδα.
- Όταν οι λαοί αποτυγχάνουσι, δεν ερωτώσι, και καλώς κάμνουσι, αν έπταισαν αι κυβερνήσεις, αλλά το πρώτον των έργον είναι να τας ρίψωσι.
- Η πραγματοποίησις των εθνικών μας πόθων δεν εξαρτάται τόσον εκ των ιδικών μας πράξεων, όσον από την συνδρομήν των διεθνών περιστάσεων, αίτινες διαφεύγουν της ιδικής μας επιρροής.
- Είναι γνωστόν ότι εις την συνδρομήν των προστατίδων Δυνάμεων προσέφυγε πάντοτε η Ελλάς και διά το ψύλλου πήδημα.
- Το να είσαι Έλληνας δεν είναι ζήτημα καταγωγής, αλλά θέμα αγωγής.
- [Η «μαλλιαρή» είναι] ο μεγαλύτερος εχθρός ουχί της καθαρευούσης, την οποίαν είναι αδύνατον να επηρεάση, αλλά της δημοτικής.
- Μόνο μέσα εις την ειρήνην ημπορούν να αναπτυχθούν όλα τα άνθη του πολιτισμού.
- Ο πολιτικός πρέπει να έχη το χάρισμα να βλέπη πολύ πρωτύτερα αφ’ όσον βλέπουν οι άλλοι. Αν δεν έχη το χάρισμα τούτο, είναι αδύνατον να μην οδηγήσει την πατρίδα αυτού εις συμφοράς και καταστροφή.
29 Μαΐου 2018
Τα παράπονα στο Δήμαρχο
Μια ιταλική κωμωδία με διδάγματα για όλους και όλες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-332)
Δεν ξέρω πόσοι από εσάς είχατε δει την ιταλική ταινία «Τα παράπονα στο Δήμαρχο», που είχε προβληθεί και στα Χανιά την τελευταία εβδομάδα του περασμένου Ιουλίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας «L'ora legale» είναι όρος και σημαίνει «Θερινή ώρα» αλλά μπορεί να μεταφραστεί και ως «Η ώρα της νομιμότητας». Πρόκειται για μια κωμωδία, η οποία, κατά τη γνώμη μου, εξηγεί με τον παραστατικότερο τρόπο την σημερινή, ελληνική πραγματικότητα.
Σε ένα μικρό χωριουδάκι της Σικελίας η καθημερινότητα των κατοίκων είναι δύσκολη. Για όλες τις δουλειές τους πρέπει να ζητήσουν την «εύνοια» του δημάρχου. Ο δήμαρχος – που θυμίζει έντονα Μπερλουσκόνι – είναι πλήρως διαφθαρμένος, μέχρι σημείου να ξεκινήσουν και δικαστικές διαδικασίες διερεύνησής των πεπραγμένων του. Έτσι, στις επόμενες εκλογές εκλέγεται τελικά ένας τίμιος καθηγητής που υπόσχεται να καθαρίσει την πόλη και να επιβάλει το νόμο.
Όμως, τα προβλήματα αρχίζουν μόλις αναλαμβάνει τα καθήκοντά του. Οι πολίτες που τον ψήφισαν στέκονται στην ουρά για να ζητήσουν κάποιο ρουσφέτι, αλλά παίρνουν την απάντηση ότι το αίτημά τους θα ικανοποιηθεί μόνο αν συμβιβάζεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Παράλληλα, οι τροχονόμοι αρχίζουν να κόβουν κλήσεις για τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα, κάτι πρωτόγνωρο για τους κατοίκους της μικρής πόλης.
Οι μικροπωλητές που είχαν καταλάβει αυθαίρετα δημόσιους χώρους εκδιώκονται. Κι από τους ελέγχους στα κτήρια προκύπτουν πλήθος παράνομων κατασκευών όπως πανωσηκώματα και επεκτάσεις χωρίς άδεια. Για τις οποίες οι υπηρεσίες διατάσσουν κατεδαφίσεις ή επιβάλουν πρόστιμα ενώ ταυτόχρονα αναπροσαρμόζουν και την σχετική φορολογία ακινήτων.
Φορολογία επιβάλλεται και σε όσα διαμερίσματα έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια για τους τουρίστες. Δεν εξαιρείται ούτε ο εφημέριος του χωριού που έχει μετατρέψει, χωρίς άδεια, κάποιους χώρους της εκκλησίας σε bed and breakfast για επισκέπτες.
Ταυτόχρονα, εφαρμόζεται αυστηρότερα το πρόγραμμα ανακύκλωσης των σκουπιδιών. Και σε όσους κατοίκους συλλαμβάνονται να μην ανακυκλώνουν σωστά, επιβάλλονται τα σχετικά πρόστιμα. Φυσικά, πολλοί κάτοικοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους έξω από τα σπίτια των γειτόνων τους αλλά η δημοτική αστυνομία κάνει νυχτερινές περιπολίες και επιβάλλει πρόστιμα.
Οι υπάλληλοι του Δήμου αναγκάζονται να επιστρέψουν στα γραφεία τους, με αποτέλεσμα να αδειάσουν οι καφετέριες, ακόμη και αυτή που διατηρεί ο κουνιάδος του Δημάρχου. Το αποτέλεσμα είναι μείωση του τζίρου και οικονομική δυσπραγία … Επιπλέον, ο Δήμος καλεί για άσκηση όλους τους εθελοντές δασοφύλακες που μέχρι τότε εισέπρατταν το σχετικό επιμίσθιο χωρίς ποτέ να δίνουν το παρόν …
Ο τίμιος Δήμαρχος έχει λοιπόν αναστατώσει τους κατοίκους που είχαν συνηθίσει στην παρανομία και τη διαφθορά. Πρέπει με κάποιον τρόπο να εξαναγκαστεί σε παραίτηση! Η συνωμοσία εξυφαίνεται σε νυχτερινές συναντήσεις που οργανώνει ο εφημέριος στην εκκλησία … Με την διακριτική επιτήρηση της Μαφίας, που είναι παρούσα από την αρχή του έργου και της οποίας οι εισπράξεις έχουν προφανώς μειωθεί … Μόνον ένας πολίτης προσπαθεί να πει ότι ο Δήμαρχος είναι καλός άνθρωπος αλλά όλοι του βάζουν τις φωνές …
Τελικά, αποφασίζεται δύο συγγενείς του – που είναι και πρωταγωνιστές του έργου – να κτίσουν κατά τη διάρκεια της νύχτας ένα παράνομο κτίσμα στο εξοχικό του Δημάρχου. Με τις ευλογίες του εφημέριου και τη σύμφωνη γνώμη του εκκλησιάσματος … Το οποίο μάλιστα προσεύχεται για την επιτυχία της επιχείρησης! Με την δημοσιότητα που θα λάβει αυτή η «στημένη» παρανομία ελπίζουν ότι ο Δήμαρχος θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση.
Στο τέλος, όλη η πόλη διαδηλώνει απαιτώντας την παραίτηση του Δημάρχου. «Μα με εκλέξατε γιατί θέλατε την αλλαγή! Κι εγώ το προσπάθησα!» τους λέει. Και συνεχίζει: «Αυτό περιείχε και θυσίες, το ξέρω. Μερικές φορές ακόμα και υπερβολικές! Όλοι μας όμως έπρεπε να απαρνηθούμε και από κάτι. Εγώ για παράδειγμα, αναγκάστηκα να απαρνηθώ την αγάπη σας!».
«Η εντιμότητα δεν είναι απλά μια ωραία λέξη! Την εντιμότητα δεν πρέπει να την απαιτούμε μονάχα από τον διπλανό μας! Την εντιμότητα πρέπει να την απαιτούμε, κυρίως από τους ίδιους μας τους εαυτούς! Κοιτάξτε την πόλη μας πόσο όμορφη έγινε! Δεν την έκανα εγώ όμορφη. Εγώ απλώς την καθάρισα από όλο εκείνο το σίχαμα, έτσι όπως την είχαμε καταντήσει! Κι αυτό δεν έχει σχέση με την εφαρμογή της νομιμότητας. Έχει σχέση με την κοινή λογική! Όμως εγώ μόνος μου δεν μπορώ να τα καταφέρω. Συμπολίτες, εσείς που απαιτείτε την αλλαγή, είστε διατεθειμένοι να αλλάξετε;».
Η απάντηση του πλήθους: «Να φύγεις να πας στο σπίτι σου!!». Και το αναπόφευκτο αποτέλεσμα: η επιστροφή του προηγούμενου διεφθαρμένου δημάρχου.
Γιατί σας διηγήθηκα αυτή την ιστορία; Γιατί αν μια κοινωνία δεν θέλει να αλλάξει, να σεβαστεί τους νόμους και τον πλησίον, αλλαγή πραγματική δεν πρόκειται να έλθει. Το παράνομο παρκάρισμα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον κόσμο όπως και οι αυθαίρετες κατασκευές και οι καταπατήσεις. Μεθυσμένοι οδηγοί, που θα μιλούν στα κινητά, θα ξεπερνούν τα όρια ταχύτητας και θα προσπερνούν σε σημεία χωρίς ορατότητα θα συνεχίσουν να σκοτώνουν.
Οι καπνιστές θα συνεχίσουν να φουμάρουν στους κλειστούς χώρους. Τα σκουπίδια θα συνεχίσουν να απειλούν τη φύση αφού θα πετιούνται όπου λάχει. Η φοροδιαφυγή και οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας θα είναι στην ημερησία διάταξη όπως και τα ρουσφέτια από τους πολιτικούς για κάποιο βόλεμα. Παράλληλα, όλοι θα επιζητούν κάποιον «σωτήρα» για να βάλει τάξη ...
Όλοι θα ρίχνουν το φταίξιμο στους ξένους, στη μοίρα, στους «προηγούμενους», στην μια ή την άλλη συνομωσία, στην τουρκοκρατία, και σε χίλιες δυο άλλες αιτίες … Κι όμως οι πρωταρχικοί φταίχτες είναι πάντα τα πρόσωπα που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-332)
Δεν ξέρω πόσοι από εσάς είχατε δει την ιταλική ταινία «Τα παράπονα στο Δήμαρχο», που είχε προβληθεί και στα Χανιά την τελευταία εβδομάδα του περασμένου Ιουλίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας «L'ora legale» είναι όρος και σημαίνει «Θερινή ώρα» αλλά μπορεί να μεταφραστεί και ως «Η ώρα της νομιμότητας». Πρόκειται για μια κωμωδία, η οποία, κατά τη γνώμη μου, εξηγεί με τον παραστατικότερο τρόπο την σημερινή, ελληνική πραγματικότητα.
Σε ένα μικρό χωριουδάκι της Σικελίας η καθημερινότητα των κατοίκων είναι δύσκολη. Για όλες τις δουλειές τους πρέπει να ζητήσουν την «εύνοια» του δημάρχου. Ο δήμαρχος – που θυμίζει έντονα Μπερλουσκόνι – είναι πλήρως διαφθαρμένος, μέχρι σημείου να ξεκινήσουν και δικαστικές διαδικασίες διερεύνησής των πεπραγμένων του. Έτσι, στις επόμενες εκλογές εκλέγεται τελικά ένας τίμιος καθηγητής που υπόσχεται να καθαρίσει την πόλη και να επιβάλει το νόμο.
Όμως, τα προβλήματα αρχίζουν μόλις αναλαμβάνει τα καθήκοντά του. Οι πολίτες που τον ψήφισαν στέκονται στην ουρά για να ζητήσουν κάποιο ρουσφέτι, αλλά παίρνουν την απάντηση ότι το αίτημά τους θα ικανοποιηθεί μόνο αν συμβιβάζεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Παράλληλα, οι τροχονόμοι αρχίζουν να κόβουν κλήσεις για τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα, κάτι πρωτόγνωρο για τους κατοίκους της μικρής πόλης.
Οι μικροπωλητές που είχαν καταλάβει αυθαίρετα δημόσιους χώρους εκδιώκονται. Κι από τους ελέγχους στα κτήρια προκύπτουν πλήθος παράνομων κατασκευών όπως πανωσηκώματα και επεκτάσεις χωρίς άδεια. Για τις οποίες οι υπηρεσίες διατάσσουν κατεδαφίσεις ή επιβάλουν πρόστιμα ενώ ταυτόχρονα αναπροσαρμόζουν και την σχετική φορολογία ακινήτων.
Φορολογία επιβάλλεται και σε όσα διαμερίσματα έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια για τους τουρίστες. Δεν εξαιρείται ούτε ο εφημέριος του χωριού που έχει μετατρέψει, χωρίς άδεια, κάποιους χώρους της εκκλησίας σε bed and breakfast για επισκέπτες.
Ταυτόχρονα, εφαρμόζεται αυστηρότερα το πρόγραμμα ανακύκλωσης των σκουπιδιών. Και σε όσους κατοίκους συλλαμβάνονται να μην ανακυκλώνουν σωστά, επιβάλλονται τα σχετικά πρόστιμα. Φυσικά, πολλοί κάτοικοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους έξω από τα σπίτια των γειτόνων τους αλλά η δημοτική αστυνομία κάνει νυχτερινές περιπολίες και επιβάλλει πρόστιμα.
Οι υπάλληλοι του Δήμου αναγκάζονται να επιστρέψουν στα γραφεία τους, με αποτέλεσμα να αδειάσουν οι καφετέριες, ακόμη και αυτή που διατηρεί ο κουνιάδος του Δημάρχου. Το αποτέλεσμα είναι μείωση του τζίρου και οικονομική δυσπραγία … Επιπλέον, ο Δήμος καλεί για άσκηση όλους τους εθελοντές δασοφύλακες που μέχρι τότε εισέπρατταν το σχετικό επιμίσθιο χωρίς ποτέ να δίνουν το παρόν …
Ο τίμιος Δήμαρχος έχει λοιπόν αναστατώσει τους κατοίκους που είχαν συνηθίσει στην παρανομία και τη διαφθορά. Πρέπει με κάποιον τρόπο να εξαναγκαστεί σε παραίτηση! Η συνωμοσία εξυφαίνεται σε νυχτερινές συναντήσεις που οργανώνει ο εφημέριος στην εκκλησία … Με την διακριτική επιτήρηση της Μαφίας, που είναι παρούσα από την αρχή του έργου και της οποίας οι εισπράξεις έχουν προφανώς μειωθεί … Μόνον ένας πολίτης προσπαθεί να πει ότι ο Δήμαρχος είναι καλός άνθρωπος αλλά όλοι του βάζουν τις φωνές …
Τελικά, αποφασίζεται δύο συγγενείς του – που είναι και πρωταγωνιστές του έργου – να κτίσουν κατά τη διάρκεια της νύχτας ένα παράνομο κτίσμα στο εξοχικό του Δημάρχου. Με τις ευλογίες του εφημέριου και τη σύμφωνη γνώμη του εκκλησιάσματος … Το οποίο μάλιστα προσεύχεται για την επιτυχία της επιχείρησης! Με την δημοσιότητα που θα λάβει αυτή η «στημένη» παρανομία ελπίζουν ότι ο Δήμαρχος θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση.
Στο τέλος, όλη η πόλη διαδηλώνει απαιτώντας την παραίτηση του Δημάρχου. «Μα με εκλέξατε γιατί θέλατε την αλλαγή! Κι εγώ το προσπάθησα!» τους λέει. Και συνεχίζει: «Αυτό περιείχε και θυσίες, το ξέρω. Μερικές φορές ακόμα και υπερβολικές! Όλοι μας όμως έπρεπε να απαρνηθούμε και από κάτι. Εγώ για παράδειγμα, αναγκάστηκα να απαρνηθώ την αγάπη σας!».
«Η εντιμότητα δεν είναι απλά μια ωραία λέξη! Την εντιμότητα δεν πρέπει να την απαιτούμε μονάχα από τον διπλανό μας! Την εντιμότητα πρέπει να την απαιτούμε, κυρίως από τους ίδιους μας τους εαυτούς! Κοιτάξτε την πόλη μας πόσο όμορφη έγινε! Δεν την έκανα εγώ όμορφη. Εγώ απλώς την καθάρισα από όλο εκείνο το σίχαμα, έτσι όπως την είχαμε καταντήσει! Κι αυτό δεν έχει σχέση με την εφαρμογή της νομιμότητας. Έχει σχέση με την κοινή λογική! Όμως εγώ μόνος μου δεν μπορώ να τα καταφέρω. Συμπολίτες, εσείς που απαιτείτε την αλλαγή, είστε διατεθειμένοι να αλλάξετε;».
Η απάντηση του πλήθους: «Να φύγεις να πας στο σπίτι σου!!». Και το αναπόφευκτο αποτέλεσμα: η επιστροφή του προηγούμενου διεφθαρμένου δημάρχου.
Γιατί σας διηγήθηκα αυτή την ιστορία; Γιατί αν μια κοινωνία δεν θέλει να αλλάξει, να σεβαστεί τους νόμους και τον πλησίον, αλλαγή πραγματική δεν πρόκειται να έλθει. Το παράνομο παρκάρισμα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον κόσμο όπως και οι αυθαίρετες κατασκευές και οι καταπατήσεις. Μεθυσμένοι οδηγοί, που θα μιλούν στα κινητά, θα ξεπερνούν τα όρια ταχύτητας και θα προσπερνούν σε σημεία χωρίς ορατότητα θα συνεχίσουν να σκοτώνουν.
Οι καπνιστές θα συνεχίσουν να φουμάρουν στους κλειστούς χώρους. Τα σκουπίδια θα συνεχίσουν να απειλούν τη φύση αφού θα πετιούνται όπου λάχει. Η φοροδιαφυγή και οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας θα είναι στην ημερησία διάταξη όπως και τα ρουσφέτια από τους πολιτικούς για κάποιο βόλεμα. Παράλληλα, όλοι θα επιζητούν κάποιον «σωτήρα» για να βάλει τάξη ...
Όλοι θα ρίχνουν το φταίξιμο στους ξένους, στη μοίρα, στους «προηγούμενους», στην μια ή την άλλη συνομωσία, στην τουρκοκρατία, και σε χίλιες δυο άλλες αιτίες … Κι όμως οι πρωταρχικοί φταίχτες είναι πάντα τα πρόσωπα που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη …
01 Μαΐου 2018
Περί αξιοκρατίας
Γνώσεις, ήθος και αξιοκρατία, τα τρία συστατικά που χρειάζονται για την πρόοδο του τόπου σύμφωνα με τον αείμνηστο καθηγητή Αντώνη Κονταράτο.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την Πρωτομαγιά 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-328)
Την περασμένη εβδομάδα, στην θυελλώδη παραίτηση του από τη θέση του προέδρου του νεοσύστατου Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού, ο Δρ. Σταμάτης Κριμιζής, ανέφερε τρία αγαθά σε ανεπάρκεια από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αξιοκρατία, Αριστεία και Αξιολόγηση. Η συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και σε αποστολές προς όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μου θύμισε τον αείμνηστο Αντώνη Κονταράτο και τις περιπέτειες του στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Πριν φύγω από την Ελλάδα το 1984, τον είχα συναντήσει για την τελευταία συνέντευξη που έπαιρνα ως δημοσιογράφος. Συνέντευξη που είχε δημοσιευτεί στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1984 του περιοδικού Πτήση. Είχα ξεκινήσει τότε μια σειρά συνεντεύξεων με τίτλο «Οι Δημιουργοί» με στόχο την προβολή αξιόλογων επιστημόνων ως αντιστάθμισμα στην εντεινόμενη υποβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου που επιχειρούσαν διάφορα λαϊκά έντυπα εκείνη την εποχή – με στόχο να ξεβλαχέψουν ή μάλλον να αποβλακώσουν τους νέους.
Ο Κονταράτος ήταν ο μόνος Έλληνας στην μικρή ομάδα των στενών συνεργατών του Βέρνερ φον Μπράουν που σχεδίασαν και υλοποίησαν το πρόγραμμα Απόλλων για την αποστολή ανθρώπου στη Σελήνη. Επικεφαλής μιας ομάδας 16 διδακτόρων διαφόρων ειδικοτήτων – από βιοφυσικούς και ψυχολόγους μέχρι μαθηματικούς και χημικούς – είχε αναλάβει τον ρόλο του συμβούλου της NASA σχετικά με τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των αστροναυτών του προγράμματος Απόλλων και των διαπλανητικών επανδρωμένων πτήσεων που σχεδιάζονταν τότε.
Όσοι έχουν δει το έργο «Απόλλων 13» με τον Τομ Χάνκς, ας θυμηθούν τον τεχνικό που καλείται να σώσει τους αστροναύτες από την ασφυξία όταν παρουσιάζεται πρόβλημα στο σύστημα δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Ο τεχνικός, που παριστάνει τον Κονταράτο, πρέπει να ταιριάξει έναν κύβο μέσα σε έναν κύλινδρο – κάτι που το πετυχαίνει μαζί με τους συνεργάτες του με κλασσική ελληνική καπατσοσύνη και με τρόπο εντελώς ανορθόδοξο.
Ωστόσο, η συμβολή του Κονταράτου δεν τελείωσε με την σημαντικότατη συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Ως πραγματικός διευθυντής προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης συμμετείχε και σε πολλά άλλα προγράμματα όπως το Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής, τα Εθνικά Προγράμματα Υποβρύχιας Εξερεύνησης και Οδικής Ασφάλειας, τα προγράμματα καταπολέμησης του Καρκίνου και του AIDS και τέλος το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα των ΗΠΑ.
Μετά το πρόγραμμα Απόλλων του προτάθηκε να αναλάβει το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (μουσείο επιστήμης και τεχνολογίας καθώς και ίδρυμα ερευνών) αλλά προτίμησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1976 εξελέγη καθηγητής Διοίκησης στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών και την περίοδο 1979 έως 1982 ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μόνος του καθόρισε τους στόχους του, αφού ο αρμόδιος Υπουργός δεν είχε ιδέα … «Να δημιουργήσω υποδομές στο ΕΙΕ που θα κρατήσουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες».
Μέχρι την άνοιξη του 1982, που αποχώρησε λόγω της κυβερνητικής αλλαγής, είχε πετύχει να δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα εγκεφάλων τριπλασιάζοντας το επιστημονικό προσωπικό, να εξοπλίσει το ΕΙΕ με όργανα και υπολογιστές και να εξαπλασιάσει την χρηματοδότησή του. Λίγο μετά αναγκάζεται να αποχωρήσει και από το Πανεπιστήμιο λόγω των αλλαγών στη νομοθεσία για την Ανώτατη Παιδεία και τις πιέσεις της νέας σοσιαλιστικής κυβέρνησης.
Ξαναπάει στην Αμερική για να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αρχικά ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου «Ευαγγελισμός» και μετά ως ο πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα βιβλία που συνέγραψε, τα βραβεία που έλαβε και η προσφορά του στη μελέτη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, μένουν για να τον θυμούνται όσοι αγαπούν το αθάνατο πνεύμα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού!
Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια σ’ εκείνη την συνέντευξη, όπως τα αποτύπωσα στο αποχαιρετιστήριο άρθρο μου στους αναγνώστες του περιοδικού 4Τροχοί όπου έγραφα τη στήλη Καλειδοσκόπιο (Μάρτιος 1984). ««Για να διορθωθούν τα πράγματα στη χώρα μας χρειάζεται να δουλέψουν άνθρωποι που να διαθέτουν τρία κυρίως χαρακτηριστικά: γνώσεις, ήθος και την ικανότητα να προωθούν αξιοκρατικά τούς υφιστάμενούς τους, ακόμη κι αν αυτοί είναι καλύτεροι απ• αυτούς».
34 χρόνια αργότερα, η περιπέτεια του Δρ Σταμάτη Κριμιζή αλλά και των χιλιάδων επιστημόνων που, είτε φεύγουν στο εξωτερικό, είτε δεν τολμούν καν να σκεφτούν να επιστρέψουν, δείχνει ότι η συμβουλή του Αντώνη Κονταράτου παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και πιο αναγκαία από ποτέ!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την Πρωτομαγιά 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-328)
Την περασμένη εβδομάδα, στην θυελλώδη παραίτηση του από τη θέση του προέδρου του νεοσύστατου Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού, ο Δρ. Σταμάτης Κριμιζής, ανέφερε τρία αγαθά σε ανεπάρκεια από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αξιοκρατία, Αριστεία και Αξιολόγηση. Η συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και σε αποστολές προς όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μου θύμισε τον αείμνηστο Αντώνη Κονταράτο και τις περιπέτειες του στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Πριν φύγω από την Ελλάδα το 1984, τον είχα συναντήσει για την τελευταία συνέντευξη που έπαιρνα ως δημοσιογράφος. Συνέντευξη που είχε δημοσιευτεί στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1984 του περιοδικού Πτήση. Είχα ξεκινήσει τότε μια σειρά συνεντεύξεων με τίτλο «Οι Δημιουργοί» με στόχο την προβολή αξιόλογων επιστημόνων ως αντιστάθμισμα στην εντεινόμενη υποβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου που επιχειρούσαν διάφορα λαϊκά έντυπα εκείνη την εποχή – με στόχο να ξεβλαχέψουν ή μάλλον να αποβλακώσουν τους νέους.
Ο Κονταράτος ήταν ο μόνος Έλληνας στην μικρή ομάδα των στενών συνεργατών του Βέρνερ φον Μπράουν που σχεδίασαν και υλοποίησαν το πρόγραμμα Απόλλων για την αποστολή ανθρώπου στη Σελήνη. Επικεφαλής μιας ομάδας 16 διδακτόρων διαφόρων ειδικοτήτων – από βιοφυσικούς και ψυχολόγους μέχρι μαθηματικούς και χημικούς – είχε αναλάβει τον ρόλο του συμβούλου της NASA σχετικά με τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των αστροναυτών του προγράμματος Απόλλων και των διαπλανητικών επανδρωμένων πτήσεων που σχεδιάζονταν τότε.
Όσοι έχουν δει το έργο «Απόλλων 13» με τον Τομ Χάνκς, ας θυμηθούν τον τεχνικό που καλείται να σώσει τους αστροναύτες από την ασφυξία όταν παρουσιάζεται πρόβλημα στο σύστημα δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Ο τεχνικός, που παριστάνει τον Κονταράτο, πρέπει να ταιριάξει έναν κύβο μέσα σε έναν κύλινδρο – κάτι που το πετυχαίνει μαζί με τους συνεργάτες του με κλασσική ελληνική καπατσοσύνη και με τρόπο εντελώς ανορθόδοξο.
Ωστόσο, η συμβολή του Κονταράτου δεν τελείωσε με την σημαντικότατη συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Ως πραγματικός διευθυντής προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης συμμετείχε και σε πολλά άλλα προγράμματα όπως το Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής, τα Εθνικά Προγράμματα Υποβρύχιας Εξερεύνησης και Οδικής Ασφάλειας, τα προγράμματα καταπολέμησης του Καρκίνου και του AIDS και τέλος το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα των ΗΠΑ.
Μετά το πρόγραμμα Απόλλων του προτάθηκε να αναλάβει το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (μουσείο επιστήμης και τεχνολογίας καθώς και ίδρυμα ερευνών) αλλά προτίμησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1976 εξελέγη καθηγητής Διοίκησης στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών και την περίοδο 1979 έως 1982 ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μόνος του καθόρισε τους στόχους του, αφού ο αρμόδιος Υπουργός δεν είχε ιδέα … «Να δημιουργήσω υποδομές στο ΕΙΕ που θα κρατήσουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες».
Μέχρι την άνοιξη του 1982, που αποχώρησε λόγω της κυβερνητικής αλλαγής, είχε πετύχει να δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα εγκεφάλων τριπλασιάζοντας το επιστημονικό προσωπικό, να εξοπλίσει το ΕΙΕ με όργανα και υπολογιστές και να εξαπλασιάσει την χρηματοδότησή του. Λίγο μετά αναγκάζεται να αποχωρήσει και από το Πανεπιστήμιο λόγω των αλλαγών στη νομοθεσία για την Ανώτατη Παιδεία και τις πιέσεις της νέας σοσιαλιστικής κυβέρνησης.
Ξαναπάει στην Αμερική για να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αρχικά ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου «Ευαγγελισμός» και μετά ως ο πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα βιβλία που συνέγραψε, τα βραβεία που έλαβε και η προσφορά του στη μελέτη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, μένουν για να τον θυμούνται όσοι αγαπούν το αθάνατο πνεύμα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού!
Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια σ’ εκείνη την συνέντευξη, όπως τα αποτύπωσα στο αποχαιρετιστήριο άρθρο μου στους αναγνώστες του περιοδικού 4Τροχοί όπου έγραφα τη στήλη Καλειδοσκόπιο (Μάρτιος 1984). ««Για να διορθωθούν τα πράγματα στη χώρα μας χρειάζεται να δουλέψουν άνθρωποι που να διαθέτουν τρία κυρίως χαρακτηριστικά: γνώσεις, ήθος και την ικανότητα να προωθούν αξιοκρατικά τούς υφιστάμενούς τους, ακόμη κι αν αυτοί είναι καλύτεροι απ• αυτούς».
34 χρόνια αργότερα, η περιπέτεια του Δρ Σταμάτη Κριμιζή αλλά και των χιλιάδων επιστημόνων που, είτε φεύγουν στο εξωτερικό, είτε δεν τολμούν καν να σκεφτούν να επιστρέψουν, δείχνει ότι η συμβουλή του Αντώνη Κονταράτου παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και πιο αναγκαία από ποτέ!
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
