Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τουρισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Τουρισμός. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

01 Σεπτεμβρίου 2026

Μυρωμένες ιστορίες

Υπάρχει σήμερα στα Χανιά κάποιος εμπνευσμένος ηγέτης που θα κινήσει τις διαδικασίες κατάρτισης μιας μελέτης για το μέλλον της αποχέτευσης με ορίζοντα 20ετίας;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Σεπτεμβρίου 2026 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-521)


Ο Θεμιστοκλής έκτισε «ξύλινα τείχη» (δηλαδή στόλο από τριήρεις) και στη ναυμαχία της Σαλαμίνας προστάτευσε την Αθήνα από τους Πέρσες. Ο Μέγας Κωνσταντίνος μεταφέροντας την πρωτεύουσα από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη, παράτεινε τη ζωή της αυτοκρατορίας κατά μία χιλιετία. Ο Χαρίλαος Τρικούπης φτιάχνοντας το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο και διανοίγοντας τη Διώρυγα της Κορίνθου έθεσε τις βάσεις για τον αστικό και οικονομικό εκσυγχρονισμό της χώρας. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος οραματίστηκε και εν μέρει υλοποίησε τη Μεγάλη Ελλάδα. Εμπνευσμένοι ηγέτες που έβλεπαν στο μέλλον και έμειναν στην ιστορία.

Στις 15 Οκτωβρίου 2025 σύλλογοι από το Κουμπελή, τη Νέα Χώρα, την Παλιά Πόλη, τον Καλαθά και το Σταυρό οργάνωσαν μιάν εσπερίδα με θέμα «Καθαρά Χανιά – Καθαρό Μέλλον / Αποχετευτικό Δίκτυο Χανίων – Προβλήματα, Επιπτώσεις & Βιώσιμες Λύσεις». Παρουσιάστηκαν τα διαχρονικά προβλήματα της αποχέτευσης στα Χανιά, πώς λειτουργούν οι βιολογικοί καθαρισμοί και οι προβλέψεις της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την επεξεργασία αστικών αποβλήτων. Προσκλήθηκαν ο Δήμος και η ΔΕΥΑΧ αλλά δεν εμφανίστηκαν.

Λίγες μέρες αργότερα το Εργαστήριο Τεχνολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος του Πολυτεχνείου Κρήτης οργάνωσε συναφή ημερίδα με θέμα την «Διαχείριση υγρών αποβλήτων στην εποχή της αναθεωρημένης Οδηγίας για την Επεξεργασία των Αστικών Λυμάτων». Παρουσιάστηκαν οι τεχνητοί υγροβιότοποι ως οικολογική λύση για οικισμούς άνω των 1000 κατοίκων καθώς και λύσεις για την μείωση των «αιώνιων χημικών» (PFAS) και άλλων μικρορύπων όπως φάρμακα και φυτοφάρμακα, καλλυντικά, χημικά καθαρισμού, λιπάσματα, βαρέα μέταλλα κ.ά. Σε σχετική ερώτηση για την εφαρμογή τέτοιων λύσεων, π.χ. στο Σταυρό, η αντιπρόεδρος της ΔΕΥΑΧ απάντησε «άλλα αντ' άλλων» (βλ. ΧΝ 25/10/2025).

Το μέλλον της αποχέτευσης στα Χανιά. Σε σχετικό άρθρο μου (βλ. ΧΝ. 11/11/2025) ανέλυσα τις κυριότερες προβλέψεις της νέας Ευρωπαϊκής Οδηγίας (2024/3019) για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων. Η οδηγία, που ισχύει από 1/1/2025, πρέπει ενσωματωθεί στην ελληνική νομοθεσία μέχρι τις 31/7/2027 ενώ μέχρι την 1/1/2028, η Ελλάδα πρέπει να έχει καταρτίσει Εθνικό Πρόγραμμα Εφαρμογής της.

Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να στηρίζεται σε αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης εφαρμογής της προηγούμενης αντίστοιχης οδηγίας του 1991 και να περιλαμβάνει «εκτίμηση των επενδύσεων που απαιτούνται για την ανακαίνιση, την αναβάθμιση ή την αντικατάσταση των υφιστάμενων υποδομών επεξεργασίας αστικών λυμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων αποχέτευσης», καθώς και «προσδιορισμό ή, κατ’ ελάχιστον, ένδειξη των πιθανών πηγών δημόσιας χρηματοδότησης, όταν αυτές χρειάζονται για να συμπληρωθούν τα τέλη χρήσης».

Το άρθρο κατέληγε με τη διαπίστωση ότι «η εφαρμογή της Οδηγίας θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις, οι οποίες απαιτούν σωστές, κοστολογημένες μελέτες, αφού η υλοποίηση των σχετικών έργων θα γίνει με ορίζοντα 20ετίας». Και έθετε το κρίσιμο ερώτημα: «Ποιος θα αναλάβει να κάνει μια πρώτη προμελέτη με μια πρώτη εκτίμηση του κόστους; Μήπως ο Δήμος που λειτουργεί με ορίζοντα 4ετίας και στόχο τις επόμενες εκλογές; Μήπως οι υπηρεσίες που κινούνται δημοσιοϋπαλληλικά, προσπαθώντας συχνά να ικανοποιήσουν τον εκάστοτε πολιτικό τους προϊστάμενο;».

Πάντως, όσο πιο γρήγορα καταρτιστεί και τεθεί στη δημόσια συζήτηση μια τέτοια προμελέτη, τόσο πιο εύκολα θα βρεθεί και η απαραίτητη χρηματοδότηση για την υλοποίηση του έργου. Υπάρχει σήμερα κάποιος εμπνευσμένος ηγέτης στα Χανιά που θα κινήσει τις διαδικασίες κατάρτισης μιας τέτοιας μελέτης; Μήπως πρέπει να αναλάβουν δράση η Περιφέρεια, το Πολυτεχνείο, το Τεχνικό Επιμελητήριο, ή ακόμη και μια σύμπραξη εταιρειών (π.χ. ΕΒΕΧ, ξενοδόχοι) ή και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων (π.χ. Ωνάσειο, Ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου, …);

Τα λάθη του παρελθόντος. Ψάχνοντας στο αρχείο των Χανιώτικων Νέων στο πλαίσιο της σχετικής έρευνας (βλ. ΧΝ 2/12/2025), έπεσα πάνω σε ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο με τίτλο «Σκουπίδια και αποχέτευση: τα επίκαιρα και καυτά προβλήματα των Χανίων» του Δημήτρη Βλησίδη, καταξιωμένου αγωνιστή της Αριστεράς και τότε αντιδημάρχου Χανίων (βλ. ΧΝ 28/10/1987).

Από το άρθρο προκύπτει ότι η απόφαση για την κατασκευή κεντρικού αποχετευτικού αγωγού για τη συλλογή των λυμάτων από τη Νέα Χώρα ως το Κουμ-Καπί, με τελικό προορισμό την περιοχή του Κουμπελή, είχε ληφθεί τουλάχιστον μια δεκαετία πριν, πιθανότατα επί δημαρχίας Αντώνη Μαρή (1975-1979). Εκεί, σύμφωνα με το άρθρο του Βλησίδη, άρχισαν επίσης να αδειάζουν τα βυτιοφόρα και τα βοθρολύματα από άλλες περιοχές του Νομού Χανίων. Τον Μάιο του 1981 (δήμαρχος Γιάννης Κλωνιζάκης), δημιουργήθηκε με προεδρικό διάταγμα η ΔΕΥΑΧ. Στη συνέχεια το 1984-85 (δήμαρχος Γιώργος Κατσανεβάκης), ξεκίνησε η μελέτη και στη συνέχεια η κατασκευή του Βιολογικού, που άρχισε να λειτουργεί το 1995 (δήμαρχος Γιώργος Tζανακάκης).

Όλα αυτά βέβαια χωρίς λεπτομερείς μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων ούτε ενημέρωση και διαβούλευση με τους κατοίκους. Μάλιστα ο Βλησίδης αντικρούει όσους κατέκριναν τις σχετικές αποφάσεις της Δημοτικής αρχής επειδή αποφεύχθηκε το ανεξέλεγκτο άδειασμα των βυτιοφόρων σε «απόμερες ακτές ή χαράδρες του Νομού». Κι έτσι, συμπληρώνει, «τουλάχιστον ξέρομε ότι επιβαρύνεται μόνο η ακτή του Κουμπελή, κακό, πολύ κακό, αλλά αναπόφευκτο και αναγκαίο για την ώρα»!!!

Παράλληλα, στις 3/8/1988 δημοσιεύτηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως υπουργική απόφαση για την «Έγκριση γενικού πολεοδομικού σχεδίου του δήμου Χανίων … και … του πολεοδομικού συγκροτήματος Χανίων» στην οποία προβλεπόταν η δημιουργία Πολεοδομικής Ενότητας (ΠΕ) «22 Κουμπελή». Στην απόφαση προβλεπόταν επίσης η δημιουργία εγκατάστασης βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων χωρίς όμως να ορίζεται ρητά η χωροθέτησή της … δίπλα στην ΠΕ Κουμπελή!

Την εν λόγω απόφαση αναφέρει και η πρώτη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) για τον Βιολογικό Καθαρισμό Χανίων στη θέση Κουμπελής του Αυγούστου 1993, αλλά δεν αναφέρεται τίποτα σχετικά με την χωροθέτηση της εγκατάστασης στη συγκεκριμένη τοποθεσία. Μάλιστα στη ΜΠΕ αναφέρεται ότι «Για την ΠΕ 22 (Κουμπελής) υπάρχει η δυνατότητα με την ολοκλήρωση των έργων υποδομής να αρχίσει η οικοδόμηση της περιοχής».

Στη συνέχεια, κατά παράβαση της ισχύουσας εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας δεν συντάχθηκαν ΜΠΕ ούτε για τα δίκτυα (το 2009) ούτε για την αύξηση της δυναμικότητας του Βιολογικού (το 2011), ούτε στο πλαίσιο της αναθεώρησης των σχετικών Αποφάσεων Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (και αν συντάχθηκαν δεν δημοσιοποιήθηκαν ούτε αποτέλεσαν αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης.

Από τα παραπάνω προκύπτει, κατά τη γνώμη μου, ότι από την αρχή δεν είχε γίνει ολοκληρωμένη μελέτη για το αποχετευτικό του Δήμου Χανίων. Δεν μελετήθηκαν τα δίκτυα αποχέτευσης ούτε μετά την συγχώνευση με τους δήμους Ακρωτηρίου, Σούδας, Ελευθερίου Βενιζέλου και Θερίσου. Για τις διαδοχικές επεκτάσεις δεν έγιναν λεπτομερείς ΜΠΕ απλά αποφασίστηκε η δημιουργία αντλιοστασίων (28 μέχρις στιγμής) για την προώθηση των λυμάτων στο Κουμπελή. Τα αντλιοστάσια δεν συντηρούνται τακτικά με αποτέλεσμα από τον Κλαδισό και μέχρι το Κουμ Καπί να παρατηρούνται τακτικά διαρροές λυμάτων.

Να σημειωθεί τέλος ότι μέχρι σήμερα δεν υπάρχει στα Χανιά δημοσιευμένος επίσημος κανονισμός αποχέτευσης … (βλ. ΧΝ 3/12/2024).

03 Ιουνίου 2025

Η Μεγάλη Ελλάδα

Οι εκφραστικοί πολεμιστές του Ριάτσε και οι ελληνικές επιγραφές στα γκρεκάνικα χωριά δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εμπνέει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιουνίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-507)

Με το φίλο και πρώην συνάδελφο Δημήτρη Χρονόπουλο ταξιδέψαμε οικογενειακώς για λίγες μέρες στη Νότια Ιταλία, σε ένα μέρος της Μεγάλης Ελλάδας. Περιοδεύσαμε στις περιφέρειες Απουλία (Puglia), Μπαζιλικάτα (Basilicata) και Καλαβρία (Calabria). Μερικά από τα πράγματα που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.

Οι πολεμιστές του Ριάτσε. Πρόκειται για δύο υπέροχα μπρούτζινα αγάλματα, μοναδικά δείγματα της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής των μέσων του 5ου π.Χ. αιώνα. Βρέθηκαν σε βάθος 6-8 μέτρων σε απόσταση 200 μέτρων από την ακτή του Ριάτσε (Riace), ενός μικρού χωριού στις ανατολικές ιταλικές ακτές του Ιονίου πελάγους. Εκτίθενται σε ειδική κλιματιζόμενη αίθουσα, πάνω σε αντισεισμικό βάθρο από μάρμαρο Καρράρας, στο Εθνικό Μουσείο της Μεγάλης Ελλάδας στο Ρέτζιο ντι Καλάμπρια (το αρχαίο Ρήγιο).

Εκτιμάται ότι οι πολεμιστές έχουν βγει από το εργαστήριο του Φειδία και ενδέχεται να είναι ακόμη και έργο του ιδίου. Ή ακόμη ότι είναι έργο της σχολής του Πολύκλειτου, συμμαθητή το Φειδία. Φαίνεται ότι το πλοίο που τους μετέφερε έπεσε σε τρικυμία και, είτε έπεσαν στη θάλασσα λόγω των κλυδωνισμών είτε τους έριξε το πλήρωμα για να γλιτώσει. Το Μουσείο περιλαμβάνει επίσης πλήθος από αρχαιολογικά ευρήματα που προέρχονται πολλές αρχαίες ελληνικές αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας.

Μερικά γκραικάνικα χωριά. Στη Καλαβρία, το Γκαλιτσιανό (Gallicianò), είναι κρυμμένο σε μια πτυχή της νότιας πλαγιάς του όρους Ασπρομόντε, μέσα στον ομώνυμο εθνικό δρυμό. Οι επιγραφές είναι όλες και στα Ελληνικά. Πίνοντας νερό από τη δροσερή «Πηγή της Αγάπης» φεύγεις ανανεωμένος. Έκπληκτος έπεσα πάνω στην «Πλατεία Άλιμος» τόπο της καταγωγής μου. Το χωριό κατοικήθηκε στους Βυζαντινούς χρόνους πιθανώς από μετανάστες που ήλθαν από την περιοχή του Κιλκίς (που τότε λεγόταν Γαλλικόν), όταν τα χωριά τους καταστράφηκαν από επιδρομές των Βουλγάρων.

Το χωριό Μπόβα (από το αρχαιοελληνικό Βούας) που κι αυτό βρίσκεται στον εθνικό δρυμό του Ασπρομόντε, φιλοξενεί το Μουσείο της Ελληνικής Γλώσσας της Καλαβρίας «Gerhard Rohlfs», από το όνομα του Γερμανού γλωσσολόγου ο οποίος πρώτος μελέτησε τα γραικανικά και απέδειξε τη μεγαλοελλαδίτικη καταγωγή της διαλέκτου. Κι εδώ οι επιγραφές και τα ονόματα των δρόμων είναι και στα Ελληνικά.

Στην ίδια περιοχή, το αρχαίο χωριό Πενταδάκτυλο (Pentedattilo) στη ρίζα του ομώνυμου βράχου είναι δυστυχώς εγκαταλειμμένο, αλλά λίγο πιο κάτω έχει δημιουργηθεί το νέο χωριό με σύγχρονα σπίτια. Συναντήσαμε επίσης στις περιπλανήσεις μας τον ποταμό Amendolea, ο οποίος στα αρχαία χρόνια ήταν πλωτός κοντά στις εκβολές του, ενώ σήμερα έχει περιοριστεί σε ένα μικρό ποταμάκι πλάτους σχεδόν ενός μέτρου.

Στην περιοχή του Σαλέντο στην Απουλία, μιλήσαμε με έναν κουρέα στο χωριό Sternatia (Χώρα στα γραικάνικα) ενώ στο Calimera συναντήσαμε τον κ. Παλαμά – «όχι τον Κωστή αλλά τον Συλβάνο», όπως μας είπε αστειευόμενος – ο οποίος μας έδειξε την αρχή του Ψαλμού 129 στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά χαραγμένη στο γείσο ενός σπιτιού. Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα είναι παρούσα σε αυτές τις περιοχές και συνεχίζει να εμπνέει …

Ελεγχόμενη αφισοκόλληση. Περπατώντας στο Μπόβα έπεσα πάνω στην προκήρυξη ενός δημοψηφίσματος για θέματα εργατικού δικαίου και ιθαγένειας που θα διεξαχθεί στις 8-9 Ιουνίου μαζί με το 2ο γύρο των δημοτικών εκλογών. Εντύπωση μου έκαναν οι μεταλλικοί πίνακες στους οποίους προβλέπεται να αναρτήσουν τις αφίσες τους, υποχρεωτικά, οι υποψήφιοι και τα κόμματα. Κάτι τέτοιο ισχύει και στο Βέλγιο όπου κάθε δήμος εγκαθιστά ξύλινα πλαίσια, στα οποία και μόνο τα κόμματα έχουν δικαίωμα να επικολλούν τις προεκλογικές τους αφίσες. Εκεί, οι δημοτικές αρχές καλύπτουν με άσπρο χαρτί τις αφίσες εκτός πλαισίου και καλούν το αντίστοιχο κόμμα να τις ξανακολλήσει. Οι παραβάτες μπορεί ακόμη και να μηνυθούν.

Το 112 ενιαίος αριθμός επειγόντων. Το 112 ήταν στην Ιταλία ο παραδοσιακός αριθμός κλήσης των καραμπινιέρων, της Ιταλικής χωροφυλακής. Από το 1991 που θεσπίστηκε το 112 ως ο ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων υπήρχε μια εκκρεμότητα στην Ιταλία λόγω ασυμβατότητας λόγω ιατρικού απορρήτου κυρίως με τις υπηρεσίες των ασθενοφόρων. Η εκκρεμότητα αυτή φαίνεται πως έχει διευθετηθεί και σε αρκετές περιπτώσεις διαπίστωσα (π.χ. εργοτάξια, βενζινάδικα) ότι το 112 αναγράφεται ως ο μοναδικός εθνικός αριθμός επειγόντων. Ας ελπίσουμε να το δούμε αυτό και στην Ελλάδα!

Μαθητές ως αγγλόφωνοι ξεναγοί. Περπατώντας στην πόλη Λέτσε (Lecce) πέσαμε πάνω σε μια ομάδα μαθητών από το Oxford Group του Λέτσε, μια ιδιωτική σχολή εκμάθησης ξένων γλωσσών σε συνδυασμό με Μοντεσιορανή προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μια 12χρονη κοπελίτσα με τη στολή του σχολείου προσφέρθηκε να μας παρουσιάσει δωρεάν και στα αγγλικά ένα κτήριο με ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Πρακτική άσκηση στην ξένη γλώσσα αλλά και στην ικανότητα δημόσιας ομιλίας. Λίγο αργότερα μια ομάδα νεαρών έκανε την ίδια δουλειά αλλά για τυφλούς. Μια μορφή εθελοντισμού με άμεσα πρακτικά αποτελέσματα …

05 Νοεμβρίου 2024

Ποιος κοροϊδεύει διαχρονικά τους Χανιώτες;

Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που κατέθεσε στο Συμβούλιο Επικρατείας ο Δήμος, αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στο διαχρονικό σκάνδαλο της αποχέτευσης στα Χανιά
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-500)


Επετειακό το σημερινό άρθρο, αφού είναι το 500στό στη σειρά των άρθρων μου στα Χανιώτικα Νέα, από τις 21 Ιανουαρίου 2011. Με αυτήν την ευκαιρία, ευχαριστώ για άλλη μια φορά τη διεύθυνση της εφημερίδας και ιδιαίτερα τον ιδρυτή της Γιάννη Γαρεδάκη, τον διευθυντή Παρασκευά Περάκη και φυσικά τον «ηθικό αυτουργό» αυτής της απόφασης, το φίλο Βαγγέλη Κακατσάκη που εισηγήθηκε την έναρξη αυτής της συνεργασίας.

Δυστυχώς και σε αυτό άρθρο θα ασχοληθώ για μιάν ακόμη (και ελπίζω τελευταία) φορά με το διαχρονικό σκάνδαλο της αποχέτευσης στα Χανιά. Ένα πάγιο αίτημα του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού (S.E.A) ήταν από τις αρχές του 2023 όταν άρχισαν οι εργασίες εγκατάστασης του αντλιοστασίου λυμάτων στον Σταυρό, η πρόσβαση στην σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).

Παρόλο που ο Δήμαρχος δεσμεύτηκε κατ’ επανάληψη στο Δημοτικό Συμβούλιο να την διαβιβάσει στο Σύλλογο κάτι τέτοιο δεν συνέβη παρά μόνο πριν από λίγες εβδομάδες στις 18 Σεπτεμβρίου! Αυτό συνέβη στη σχετική συζήτηση που έγινε ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας σχετικά με την προσφυγή του S.E.A. όπου ο Δήμος παρουσίασε «μια» ΜΠΕ του 1999!

Διαβάζοντάς την θυμήθηκα εκείνη την ιστορία με τις δικαιολογίες που ετοιμάστηκε να απαριθμήσει ο επικεφαλής του τιμητικού αγήματος υποδοχής του αυτοκράτορα στο ερώτημα «γιατί δεν έγιναν οι προβλεπόμενοι τιμητικοί κανονιοβολισμοί». «10 λόγοι εξοχότατε!» απάντησε ο επικεφαλής. «Πρώτον, δεν είχαμε μπαρούτι». «Σταμάτησε εκεί» απάντησε ο αυτοκράτορας. «Μόνον αυτός ο λόγος αρκεί».

Πράγματι, η μελέτη που κατατέθηκε στο ΣτΕ αναφέρεται μόνο στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) στο Κουμπελή ενώ δεν αναφέρει τίποτα για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το δίκτυο αποχέτευσης, την επέκταση του και την κατασκευή αντλιοστασίων με αγωγούς υπερχείλισης, οι οποίοι σε περίπτωση βλάβης θα διοχετεύουν ανεπεξέργαστα λύματα στη θάλασσα!

Αναφέρεται απλά ότι «Το σύνολο της περιοχής μελέτης (εκτός του Δ. Χανίων) στερείται αποχετευτικού δικτύου και η αποχέτευση των ακαθάρτων γίνεται μέσω βόθρων. Σύμφωνα με την μελέτη Επέκτασης Εγκαταστάσεων ΕΕΛ Χανίων προβλέπονται οι ακόλουθες ολοκληρώσεις και συνδέσεις δικτύων αποχέτευσης με το βιολογικό καθαρισμό Χανίων». Στον πίνακα που ακολουθεί π.χ. για τα Κουνουπιδιανά προβλέπεται ότι θα καλύπτονται τα ακόλουθα ποσοστά αποχέτευσης για τα αντίστοιχα έτη: 1997=0%, 2000=5%, 2010=60%. Φυσικά, με βάση τα δεδομένα πληθυσμού και κατοικιών πριν από 25 χρόνια!!!

Αναπάντητα ερωτήματα. Η παραπάνω ΜΠΕ έγινε με βάση τον τότε ισχύοντα Νόμο (1650/1986) που στο άρθρο 5 αναφέρει ότι η ΜΠΕ πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων και «εξέταση εναλλακτικών λύσεων και υπόδειξη των κύριων λόγων της επιλογής της προτεινόμενης λύσης». Επίσης, αναφέρει ότι «το οικείο νομαρχιακό συμβούλιο λαμβάνει γνώση της ΜΠΕ και πριν την έγκριση της ενημερώνει κάθε πολίτη και τους φορείς εκπροσώπησής του, για να εκφράσουν τη γνώμη τους». Τίποτα από αυτά δεν έγινε ούτε τότε ούτε στο μέλλον ενώ οι παραπάνω σχετικές διατάξεις ενισχύθηκαν τα επόμενα χρόνια με βάση και την ευρωενωσιακή νομοθεσία.

Επιπλέον, όπως γράφαμε και τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) οι διαδοχικές αποφάσεις τροποποίησης των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) τα έτη 2007, 2009, 2011, 2014 και 2016 αναφέρουν πως έγιναν νέες και συμπληρωματικές ΜΠΕ. Και αυτές οι ΜΠΕ ούτε δημοσιοποιήθηκαν ούτε αποτέλεσαν αντικείμενο διαβούλευσης. Στις εν λόγω αποφάσεις περιγράφονται οι επεκτάσεις του δικτύου των αγωγών και τα αντλιοστάσια χωρίς ωστόσο να αναφέρεται κατά πόσον οι σχετικές ΜΠΕ κάλυπταν και αυτά τα στοιχεία.

Μάλιστα, το 2011 με τη σχετική απόφαση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων διογκώθηκε και η δυναμικότητα της εγκατάστασης για το έτος 2030 στους 170.000 ισοδύναμους κατοίκους πάνω από το όριο των 150.000 ισοδύναμων κατοίκων για το οποίο επιβάλλεται από το νόμο δημοσιοποίηση της σχετικής πλήρους ΜΠΕ και δημόσια διαβούλευση, που φυσικά δεν έγιναν.

Τέλος, η ΜΠΕ του 1999 αναφέρει και πολλά ενδιαφέροντα για τα θαλάσσια ρεύματα και τη ρύπανση της θάλασσας, τις οσμές και τις κοινωνικές επιπτώσεις από τη μη δημοσιοποίηση των σχετικών ΜΠΕ. Πρόκειται για κεφάλαια που ενδιαφέρουν ασφαλώς τους κατοίκους του Κουμπελή και κατ’ επέκταση όλους τους Χανιώτες που υποφέρουν περιοδικά από τις οσμές και τις υπερχειλίσεις ακαθάρτων μέσα στην πόλη και σε ορισμένες ακτές.

Το μέλλον. Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται στο άμεσο μέλλον. Τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) προτείναμε δημόσια και κάποιες πρακτικές λύσεις. Βραχυπρόθεσμα, τη διεξαγωγή κατεπείγουσας μελέτης για την εξεύρεση εναλλακτικής θέσης για το αντλιοστάσιο Α44 (Παχιά Άμμος). Επίσης, μεσομακροπρόθεσμα, και ενόψει της ανανέωσης της ΑΕΠΟ το 2029, τη διεξαγωγή πλήρους περιβαλλοντικής αξιολόγησης ολόκληρου του έργου συλλογής και επεξεργασίας των λυμάτων.

Έτσι θα εντοπιστούν όλα τα σχεδιαστικά και κατασκευαστικά προβλήματα της κεντρικής εγκατάστασης, του αποχετευτικού δικτύου και των αντλιοστασίων. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει το ιστορικό όλων των συμβάντων (διαρροές, οσμές, κλπ.), επιστημονικές μετρήσεις και συνεντεύξεις με κατοίκους αλλά και εκπροσώπους φορέων και οικολογικών οργανώσεων. Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει δρομολογηθούν όλα τα απαιτούμενα διορθωτικά έργα για την αποκατάσταση των προβλημάτων που θα έχουν εντοπιστεί.

Επαναλαμβάνουμε ότι αυτά είναι κατά τη γνώμη μας τα απολύτως αναγκαία για να διατηρηθούν τα Χανιά ως τόπος κατοικίας και διακοπών, καθώς και ως σημαντικός τουριστικός προορισμός.

08 Αυγούστου 2024

Μερικές επίκαιρες σκέψεις …

… για το «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;», τους «κυνηγούς φαντασμάτων», τις ενώσεις καταναλωτών, τη λειψυδρία, και τέλος τη σημασία του ΕΣΥ για την πολιτική σταθερότητα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Αυγούστου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-497)


Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Η ερώτηση αυτή, που έκανε γνωστός πολιτικός στο αεροδρόμιο της Αθήνας, μου θύμισε μιάν ιστορία, την οποία είχα διαβάσει πριν πολλά χρόνια. Σε ένα αμερικανικό αεροδρόμιο οι επιβάτες μιας πτήσης που ακυρώθηκε, περίμεναν στην ουρά για να ενημερωθούν ποια πτήση θα έπαιρναν στη συνέχεια. Ένας κύριος πέρασε μπροστά και απαίτησε από την υπάλληλο εδάφους να τον εξυπηρετήσει κατά προτεραιότητα. «Συγνώμη κύριε, θα πρέπει πρώτα να εξυπηρετήσω όσους περιμένουν στη σειρά!» απάντησε ευγενικά η υπάλληλος.

«Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» της φώναξε θυμωμένα ο επιβάτης. Και η υπάλληλος παίρνοντας το μικρόφωνο ανακοίνωσε, εις επήκοον όλου του αεροδρομίου: «Προσοχή παρακαλώ! Έχουμε εδώ έναν κύριο που δεν γνωρίζει ποιος είναι …». Όσοι περίμεναν στην ουρά λύθηκαν στα γέλια, οπόταν ο θυμωμένος επιβάτης γύρισε στην υπάλληλο και της πέταξε ένα «Άει γ#@&σου», στο οποίο η υπάλληλος απάντησε ήρεμα: «Και γι’ αυτό κύριε θα πρέπει να περιμένετε τη σειρά σας».

Απροειδοποίητες πρωθυπουργικές επισκέψεις. Οι πρόσφατες «απροειδοποίητες» επισκέψεις του πρωθυπουργού σε νοσοκομεία και άλλες δημόσιες δομές μου θύμισαν το βιβλίο «Μετακινώντας όρη: διδάγματα ηγεσίας και εφοδιαστικής από τον πόλεμο του Κόλπου», του Αμερικανού αντιστράτηγου ελληνικής καταγωγής William Gus Pagonis (Παγώνης). Εκεί, για να εξασφαλίσει την διοικητική μέριμνα της στρατιάς, η οποία συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατά του Σαντάμ Χουσεΐν ανέπτυξε διάφορα εργαλεία ανάμεσα στα οποία υπήρχε και η ολιγομελής ομάδα των Γκόστμπαστερς (κυνηγοί φαντασμάτων).


Ήταν μια ομάδα καλά εκπαιδευμένων και έμπιστων συνεργατών του Παγώνη, που τριγύριζαν σε όλο το πεδίο ανάπτυξης των στρατευμάτων, εντόπιζαν προβλήματα και δυσλειτουργίες και τα ανέφεραν απευθείας στον ίδιο. Ήταν τα μάτια και τα αυτιά του Παγώνη στο πεδίο και με τον τρόπο αυτό ήξερε ανά πάσα στιγμή τι συνέβαινε παντού. Κι αυτό χωρίς να παραλείπει και το στιλ της διοίκησης μέσω περιπλάνησης (Management by walking around) ανάμεσα στους στρατιώτες.

Ενώσεις καταναλωτών. Το 1984, λίγες εβδομάδες μετά την άφιξη μου στις Βρυξέλλες, έμαθα για τη Βελγική Ένωση Καταναλωτών Test-Achats (Δοκιμές αγορών). Από τότε και μέχρι που ξαναγύρισα στην Ελλάδα το 2014, ήμουν συνεχώς συνδρομητής στο ομώνυμο περιοδικό τους. Σε αυτό δημοσιεύουν κάθε μήνα δοκιμές κάθε είδους συσκευών – όπως τηλέφωνα, τηλεοράσεις, κουζίνες, τοστιέρες, στεγνωτήρια ρούχων και μαλλιών, εκτυπωτές, κλπ. κλπ. – αλλά και συγκριτικές αναλύσεις οικονομικών υπηρεσιών (π.χ. τραπεζικά δάνεια, επενδύσεις).

Για κάθε δοκιμή καθορίζουν αυστηρά κριτήρια και βγάζουν κάθε φορά το καλύτερο προϊόν αλλά και το πιο συμφέρον από πλευράς σχέσης ποιότητας/τιμής. Επιπλέον, κάθε λίγους μήνες συγκρίνουν τα σουπερμάρκετ με βάση δύο καλάθια του νοικοκυριού: ένα με επώνυμα προϊόντα και ένα με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Μάλιστα, για κάθε καλάθι συγκρίνουν τις τιμές για μαγαζιά της ίδιας αλυσίδας σε διάφορες περιοχές.

Παράλληλα, το νομικό τμήμα της Ένωσης είναι έτοιμο να υποστηρίξει τα μέλη που έχουν προβλήματα με συγκεκριμένα προϊόντα ή και προμηθευτές. Οι εταιρείες που αρνούνται να ικανοποιήσουν τα εύλογα αιτήματα των πελατών τους αναφέρονται ονομαστικά στις σελίδες του περιοδικού, κάτι που δεν αποτελεί και την καλύτερη διαφήμιση. Συχνά, τα αποτελέσματα των συγκριτικών και άλλων ερευνών γίνονται και πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες … Γι’ αυτό και η βελγική κυβέρνηση φροντίζει να ακούει και συχνά να ικανοποιεί τα αιτήματα της Ένωσης.

Ποιοι φταίνε για την επερχόμενη λειψυδρία; Διαβάζοντας τις Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για το εργοστάσιο επεξεργασίας των λυμάτων στο Κουμπελή, διαπιστώνω ότι από τα λύματα προβλέπεται η παραγωγή και «βιομηχανικού νερού», δηλαδή νερού κατάλληλου μόνο για άρδευση. Πράγματι, εδώ και δεκαετίες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν υλοποιηθεί εγκαταστάσεις που παράγουν όχι μόνο νερό για άρδευση αλλά και νερό άριστης ποιότητας κατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο.

Στα Χανιά έχουν γίνει εδώ και χρόνια σχετικές προτάσεις από τους επιστήμονες του Πολυτεχνείου π.χ. για την «Αντιμετώπιση λειψυδρίας με επαναχρησιμοποίηση νερού από την Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Χανίων για την άρδευση της ευρύτερης περιοχής του Ακρωτηρίου». Οι οποίες όμως αγνοήθηκαν μεγαλοπρεπώς … Βέβαια, η ΔΕΥΑΧ σύμφωνα με όσα αναφέρει στις ιστοσελίδες της, υποβάλλει σε τριτοβάθμια επεξεργασία ένα μικρό μόνο ποσοστό των λυμάτων, παράγοντας μικρή ποσότητα νερού άρδευσης που αρκεί μόνο για το πράσινο έκτασης 35 στρεμμάτων της εγκατάστασης του Κουμπελή.

Με βάση τη μέχρι σήμερα πολιτική των αρχών δεν νομίζω ότι θα απολαύσουμε στο εγγύς μέλλον κάποιον από τους τοπικούς ή περιφερειακούς άρχοντες μπροστά στις κάμερες δοκιμάζοντας ένα ποτήρι πόσιμο νερό από την επεξεργασία των λυμάτων του Κουμπελή. Όπως έκανε ο Μπιλ Γκέιτς πριν από περίπου 10 χρόνια. Και καθώς θα προχωρεί η ερημοποίηση της Κρήτης, αλλά και όλης της Ελλάδας οι πολιτικοί που εμείς επιλέγουμε με την ψήφο μας θα μας υπενθυμίζουν την παλιά εκείνη ρήση σύμφωνα με την οποία «κάθε λαός έχει την κυβέρνηση που του αξίζει».

Το ΕΣΥ κύριο ανάχωμα κατά των άκρων. Σε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης στη Βρετανική εφημερίδα The Guardian, η Κατερίνα Ντε Βρίς, καθηγήτρια στο Ιταλικό πανεπιστήμιο Μποκόνι του Μιλάνου, διατύπωσε την άποψη (με βάση σχετική έρευνα) ότι, αν η βρετανική κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπίσει την άνοδο της ακροδεξιάς θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την ανάταξη του βρετανικού Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η συνεχής υποβάθμιση του βρετανικού ΕΣΥ τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια των βρετανών, δυσαρέσκεια που υποδαυλίζει η ακροδεξιά για να κτυπήσει τη νέα κυβέρνηση των Εργατικών.

Ίσως, λοιπόν και η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά και κατά προτεραιότητα με την άθλια κατάσταση που βρίσκεται και το δικό μας ΕΣΥ, πριν η συνεργασία αριστερών και ακροδεξιών κομμάτων, σε συνδυασμό και με άλλα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας προκαλέσουν ανεξέλεγκτες καταστάσεις και στο δικό μας σπίτι. Γιατί, το κυριότερο προσόν του ηγέτη είναι η πρόβλεψη και η αντιμετώπιση των προβλημάτων πριν αυτά επιφέρουν καταστροφές.

09 Ιανουαρίου 2024

Μήπως είναι πια αργά για δάκρυα …

Τα σημεία των καιρών δείχνουν πως οι συνήθειας μας και τα οργανωμένα συμφέροντα, μας οδηγούν σε αφανισμό
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιανουαρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-490)


Μερικά σημάδια δεν κρύβονται. Υψηλές και έντονες βροχοπτώσεις με αποτέλεσμα μεγάλες πλημμύρες και κατολισθήσεις. Υδροστρόβιλοι και ανεμοστρόβιλοι ακόμη και σε περιοχές όπου τα φαινόμενα αυτά ήταν άγνωστα. Αλλά και λιγότερες βροχές και χιόνια με αποτέλεσμα ξηρασίες και μείωση των αποθεμάτων νερού με αποτέλεσμα απειλή λειψυδρίας.

Τέτοια εποχή τα Λευκά Όρη ήταν ήδη χιονισμένα από το Νοέμβριο και έμεναν έτσι λευκά μέχρι Μάιο-Ιούνιο. Στις παραλίες της Κρήτης σύχναζαν μόνο οι παραδοσιακοί χειμερινοί κολυμβητές … Αντίθετα, στη Βόρεια Ευρώπη έχουμε έντονες χιονοπτώσεις και δριμύτατα κύματα ψύχους με θερμοκρασίες πολλές δεκάδες βαθμούς κάτω από το μηδέν …

Παράλληλα σε συζητήσεις ακούς καινούργιες ειδήσεις. «Δεν βρίσκουμε πια ασκολύμπρους» παραπονιέται ο ένας. «Λίγα και μικρά τα ραδίκια φέτος» διαπιστώνει ο άλλος. «Πολλά πορτοκάλια είναι μικρότερα και μερικά είναι τελείως τζούφια» διαμαρτύρεται ένα τρίτος. Ας αφήσουμε πια το Κρητικό λάδι, στην παραγωγή του οποίου παρατηρείται μείωση από άνω των 50% έως και μέχρι 85-90%. Φαινόμενο που είναι παγκόσμιο και που συνεπάγεται σημαντική άνοδο στην τιμή διάθεσής του ελαιόλαδου στους καταναλωτές.

Οι αφανισμοί ειδών. Η ηλικία του πλανήτη μας είναι περίπου 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια και οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ζωή εμφανίστηκε εδώ πριν από περίπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Όπως περιγράφει πολύ γλαφυρά το πρόσφατο ντοκιμαντέρ «Η ζωή στον πλανήτη μας», μέσα σε αυτή την περίοδο έχουν σημειωθεί πέντε (5) μεγάλοι αφανισμοί ειδών του ζωικού και φυτικού βασιλείου. Οι τέσσερεις προήλθαν από φυσικές διεργασίες που προκάλεσαν είτε υπερβολική αύξηση (υπερθέρμανση) είτε υπερβολική μείωση (παγετώνες) της θερμοκρασίας του πλανήτη.

Ο πέμπτος, που οδήγησε στον αφανισμό των δεινόσαυρων, οφειλόταν στην πτώση ενός μετεωρίτη διαμέτρου περίπου 10 χιλιομέτρων. Αυτός προκάλεσε φαινόμενα που αντιστοιχούσαν στην ταυτόχρονη πυροδότηση μερικών εκατομμυρίων ατομικών βομβών (θανατηφόρο ωστικό κύμα, πυρκαγιές, συνθήκες «πυρηνικού χειμώνα» από σύννεφα σκόνης). Έγινε πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια και έκανε δυνατή την επικράτηση των πουλιών (πτερωτοί δεινόσαυροι) και των θηλαστικών, στα οποία ανήκει και ο άνθρωπος.

Ο έκτος αφανισμός. Τα σημάδια που αναφέραμε στην αρχή δείχνουν ότι έχουμε μπει για τα καλά στην εποχή του έκτου αφανισμού. Η οποία τροφοδοτείται από ανθρωπογενείς διαδικασίες που επιταχύνουν τον ρυθμό απώλειας της βιοποικιλότητας δηλαδή της ταχύτητας αφανισμού των ειδών. Σήμερα, τα είδη αφανίζονται με ρυθμό 100 έως 1.000 φορές μεγαλύτερο σε σχέση με τον ρυθμό αφανισμού τους χωρίς τις επεμβάσεις του ανθρώπου. Με αυτό τον ρυθμό, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέχρι το 2100 θα έχουν αφανιστεί τα μισά από όλα τα είδη που ζουν σήμερα στη Γη.

Οι κύριες αιτίες είναι η καταστροφή των φυσικών οικότοπων (π.χ. υπερ-τουριστική φρενίτιδα), η εισαγωγή χωροκατακτητικών ειδών (π.χ. λαγοκέφαλοι), η υπερεκμετάλλευση έμβιων πόρων (π.χ. υπεραλίευση, καταστροφή δασών) καθώς και η ρύπανση και η ανεξέλεγκτη χρήση φυτοφαρμάκων. Ο ρυθμός υπερθέρμανσης του πλανήτη λόγω της κλιματικής αλλαγής – υπερθέρμανση που οφείλεται στην υπερπαραγωγή αερίων του θερμοκηπίου λόγω κυρίως της καύσης ορυκτών καυσίμων – ξεπερνά πλέον την προσαρμοστική ικανότητα των ειδών.

Σήμερα, οι ωκεανοί θερμαίνονται 10 έως 100 φορές ταχύτερα σε σχέση με την τελευταία περίοδο που αυτό συνέβη πριν 252 εκατομμύρια χρόνια. Τότε είχε αφανιστεί τουλάχιστον το 80% των θαλάσσιων ασπόνδυλων ειδών και περίπου το 70% των χερσαίων σπονδυλωτών ειδών που ζούσαν πριν αρχίσει ο αφανισμός.

Υπάρχει σωτηρία; Εδώ και καιρό οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και προτρέπουν τις πολιτικές αρχές, τον ιδιωτικό τομέα και τους μεμονωμένους πολίτες να δραστηριοποιηθούν για να προστατεύσουν την εναπομένουσα βιοποικιλότητα στον πλανήτη. Έχουν υπογραφεί διεθνείς συνθήκες και διοργανώνονται περιοδικές συναντήσεις των συμβαλλόμενων μερών (COP) για να συντονίσουν τα μέτρα μείωσης του ρυθμού της αύξησης της θερμοκρασίας. Δηλαδή της παραγωγής αερίων του θερμοκηπίου. Δηλαδή, βασικά της παραγωγής και χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Δυστυχώς, παρά τις επίσημες κρατικές δεσμεύσεις η μέση θερμοκρασία του πλανήτη όχι μόνο δεν μειώνεται αλλά διαρκώς αυξάνεται. Επιπλέον, στις περιοδικές συναντήσεις των συμβαλλόμενων μερών δραστηριοποιούνται έντονα και οι μεγάλες εταιρείες παραγωγής ορυκτών καυσίμων. Τελευταία, μάλιστα, σε αυτές προεδρεύουν και εκπρόσωποί τους! Κι ας διακηρύσσει ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ κ. António Guterres ότι «Δεν μπορούμε να σώσουμε έναν πλανήτη που καίγεται με μια μάνικα από ορυκτά καύσιμα ...».

Παράλληλα, παρά κάποιες φιλότιμες προσπάθειες διάδοσης της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας για θέρμανση (με αντλίες θερμότητας) και μετακίνηση (με ηλεκτρικά οχήματα), το κόστος είναι ακόμη αρκετά υψηλό παρά τις όποιες κρατικές επιδοτήσεις. Επίσης, αέρια θερμοκηπίου δεν παράγονται μόνο από τη χρήση ορυκτών καυσίμων για ηλεκτροπαραγωγή και μεταφορές αλλά και για τη θέρμανση των κατοικιών. Αέρια θερμοκηπίου παράγουν επίσης και οι εγκαταστάσεις εκτροφής βοοειδών (κυρίως μεθάνιο), καθώς και διάφορες βιομηχανίες (π.χ. τσιμεντοβιομηχανία).

Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή χρειάζονται ριζικά μέτρα. Όμως ποιος πολιτικός θα τολμήσει να τα πάρει; Ποιος θα προκαλέσει αναστάτωση στην οικονομία απαγορεύοντας τις μεταφορές που χρησιμοποιούν πετρελαιοειδή ή φυσικό αέριο (π.χ. αυτοκίνητα, φορτηγά, αεροπλάνα, πλοία). Ποιος θα απαγορεύσει την παραγωγή αυτών των μεταφορικών μέσων αλλά και τη μαζική παραγωγή κρέατος; Ποιος θα απαγορεύσει την εξόρυξη και χρήση ορυκτών καυσίμων;

Ο κινέζικος ξιφίας (Psephurus gladius) ένα από τα 7 είδη που αφανίστηκαν το 2022 δεν γνώριζε ότι θα αφανιζόταν. Σήμερα, το 2024 μ.Χ., ο σοφός άνθρωπος (Homo sapiens) γνωρίζει τι τον περιμένει και τι θα έπρεπε να έχει κάνει για να αποφύγει τον αφανισμό. Αλλά αδυνατεί να δράσει γιατί δεσμεύεται από κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους. Το αποτέλεσμα θα είναι να εξαφανιστεί, όπως τα εκατομμύρια είδη που εξαφανίστηκαν από αυτόν το πλανήτη από τότε που εμφανίστηκε εδώ η ζωή. Κι επειδή η ζωή δεν σταματά, τη θέση του θα πάρουν άλλα είδη, λιγότερο σοφά που η απουσία του ανθρώπου θα τους δώσει την ευκαιρία να εξελιχτούν …

Όποιος δεν πιστεύει την επιστήμη ας διαβάσει το ιη’ κεφάλαιο της Αποκάλυψης του Ιωάννη.

02 Φεβρουαρίου 2021

Οι δυνατότητες του Coastal Crete

Ένα σύστημα επιχειρησιακής θαλάσσιας πρόγνωσης και πληροφόρησης που επιτρέπει την παρακολούθηση των φαινομένων που αναπτύσσονται στη θάλασσα γύρω από την Κρήτη
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Φεβρουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-453)


Η μελέτη της συμπεριφοράς της θάλασσας γύρω από το νησί μας είναι απαραίτητη για τον σχεδιασμό του μέλλοντος. Σήμερα, το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει σε μια ζώνη 100 χιλιομέτρων από τις ακτές. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου διακινείται μέσω θαλάσσης. Πολλοί τομείς εξαρτώνται από την γνώση και την πρόβλεψη της συμπεριφοράς της θάλασσας. Ναυσιπλοΐα, αλιεία και υδατοκαλλιέργειες, υπεράκτια εξόρυξη υδρογονανθράκων, χωρίς να ξεχνούμε την ψυχαγωγία και τον τουρισμό.

Το Νοέμβριο του 2018 είχα παρακολουθήσει στο Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο μια ημερίδα για την Επιχειρησιακή Ωκεανογραφία, που είχαν οργανώσει το Εργαστήριο Παράκτιας και Θαλάσσιας Έρευνας, του Ινστιτούτου Υπολογιστικών Μαθηματικών (βλ. ΧΝ 27/11/2018). Η ημερίδα αφορούσε τις πιθανές επιπτώσεις της θαλάσσιας ρύπανσης από υδρογονάνθρακες που θα προέρχονταν από κάποιο ναυτικό ατύχημα με τη συμμετοχή πετρελαιοφόρου ή από διαρροή σε μια υπεράκτια εξέδρα άντλησης πετρελαίου.

Το Εργαστήριο Παράκτιας και Θαλάσσιας Έρευνας σχεδίαζε τότε να αξιοποιήσει δορυφορικά δεδομένα ώστε να κατασκευάσει μοντέλα της Ανατολικής Μεσογείου, τα οποία να προβλέπουν τα θαλάσσια ρεύματα, την αλατότητα, την θερμοκρασία του αέρα, την ατμοσφαιρική πίεση, την ταχύτητα του ανέμου και το ύψος των κυμάτων.

Τις προάλλες, σε ένα διαδικτυακό συνέδριο που οργάνωσε η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα, παρουσιάστηκαν πολυάριθμες καινοτόμες εφαρμογές, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η εφαρμογή Coastal Crete από το ίδιο Εργαστήριο του ΙΤΕ.

Τι είναι το Coastal Crete. Πρόκειται για ένα σύστημα επιχειρησιακής θαλάσσιας πρόγνωσης και πληροφόρησης για την παράκτια περιοχή της Κρήτης. Με προηγμένα αριθμητικά μοντέλα πρόγνωσης θαλάσσιας κυκλοφορίας και κυματισμού, το σύστημα παράγει, σε καθημερινή βάση, ωριαίες και 6-ωριαίες (μέσος όρος) προγνώσεις 5 ημερών για τη θερμοκρασία της θάλασσας, την αλατότητα, τα ρεύματα, το ύψος και την κατεύθυνση των κυμάτων.

Όπως εξήγησε η ερευνήτρια Κατερίνα Σπανουδάκη που παρουσίασε το σύστημα, η παραγωγή των παραπάνω προγνώσεων γίνεται από ένα υδροδυναμικό και ένα κυματικό μοντέλο, τα οποία χρησιμοποιούν δεδομένα από διάφορα δίκτυα δορυφορικών και επίγειων παρατηρήσεων (π.χ. βαθυμετρίας, μετεωρολογίας, περιβάλλοντος) σε συνδυασμό με παρατηρήσεις, μετρήσεις και τηλεπισκόπηση.

Το σύστημα αξιοποιεί δεδομένα από την υπηρεσία παρακολούθησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος (CMEMS) του προγράμματος γεωσκόπησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης Copernicus, το οποίο παρατηρεί το περιβάλλον και τον πλανήτη μας, παρέχοντας υπηρεσίες πληροφόρησης με βάση δορυφορικά δεδομένα γεωσκόπησης και επίγεια (μη διαστημικά) δεδομένα. Το Coastal Crete συνδυάζοντας τα δεδομένα αυτά με τοπικές μετρήσεις βελτιώνει την χωρική ανάλυση των μοντέλων του CMEMS από τα 4 χιλιόμετρα στο 1 χιλιόμετρο.

Χρήσεις του Coastal Crete. Με βάση όλα τα παραπάνω το Coastal Crete παρέχει προβλέψεις πολύ υψηλής ανάλυσης κυματισμών και ρευμάτων που μπορούν να αξιοποιηθούν στην αντιμετώπιση περιβαλλοντικών κινδύνων, όπως η διασπορά πετρελαιοκηλίδων στο θαλάσσιο περιβάλλον (εντοπισμός της προέλευσης της ρύπανσης και προσδιορισμός των περιοχών στις οποίες πρέπει να επικεντρωθούν τα μέτρα καταπολέμησης). Μπορεί επίσης να υποστηρίξει εξειδικευμένα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης (π.χ. πότε τα κύματα θα υπερβούν τα 5 μέτρα σε συγκεκριμένες περιοχές όπως λιμένες ή παραλίες).

Το σύστημα θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά προτεραιότητα από λιμενικές αρχές (π.χ. Ηρακλείου, Σούδας) και από το Λιμενικό Σώμα (έχει ήδη παρουσιαστεί στο Ηράκλειο). Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί από ναυτιλιακές εταιρείες (π.χ. για να προβλέψουν τον κυματισμό κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού), από εταιρείες εκμετάλλευσης και μεταφοράς υδρογονανθράκων καθώς και από αλιείς. Οι υπηρεσίες πολιτικής προστασίας των παράκτιων Δήμων και της Περιφέρειας μπορούν να το αξιοποιήσουν στο πλαίσιο της ασφάλειας παράκτιων δραστηριοτήτων.

Θα μπορούσε επίσης να αξιοποιηθεί από εταιρείες που νοικιάζουν σκάφη και διαχειρίζονται μαρίνες, από Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που επιθυμούν να εμπλουτίσουν τις μετεωρολογικές τους προγνώσεις και με πληροφορίες για την κατάσταση της θάλασσας, ιδίως όταν προβλέπονται ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά και από ιστιοπλόους, κυματοδρόμους (σέρφερς) και άλλους ναυταθλητές. Να σημειωθεί εδώ ότι η χρήση του συστήματος είναι δωρεάν, εκτός από κάποιες πολύ εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Στο μέλλον το σύστημα θα μπορούσε να επεκταθεί με τρόπο που να βοηθά τα πλοία να προσεγγίζουν με ασφάλεια τα λιμάνια σε περίπτωση δυσμενών καιρικών συνθηκών. Επίσης θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα σύστημα αδιάλειπτης λειτουργίας που να ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές για την εμφάνιση θαλάσσιας ρύπανσης.

Η δημιουργία του Coastal Crete χρηματοδοτήθηκε από την σύμπραξη Mercator Ocean και εκτός από το Εργαστήριο Παράκτιας και Θαλάσσιας Έρευνας, του Ινστιτούτου Υπολογιστικών Μαθηματικών του ΙΤΕ στο έργο συμμετείχαν: το Κοινό Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης ORION της Κύπρου και η Ιταλική Εταιρεία MEEO (Meteorological Environmental Earth Observation – Μετεωρολογική Περιβαλλοντική Γεωσκόπηση).

05 Ιανουαρίου 2021

Οι προκλήσεις του 2021

Εμβολιασμός, κλιματική αλλαγή, οικονομία και ελληνοτουρκικά
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-450)


Καθώς ξεκινά η νέα χρονιά ας δούμε ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουμε ως Έλληνες πολίτες κατά τους επόμενους μήνες.

Εμβολιασμός. Η μαζική συμμετοχή στον εμβολιασμό θα εξασφαλίσει την ταχύτερη άρση των περιορισμών κυκλοφορίας και θα επιτρέψει την επιστροφή στην κανονικότητα, ιδίως όσον αφορά την οικονομική δραστηριότητα. Αυτό εξαρτάται φυσικά από την διαθεσιμότητα των εμβολίων και την οργάνωση των εμβολιασμών από την πολιτεία. Εξαρτάται όμως και από την διάθεση των πολιτών να εμβολιαστούν.

Ωστόσο, υπάρχουν δυστυχώς συμπολίτες μας που πιστεύουν σε διάφορες ανυπόστατες φήμες και ιστορίες με βάση τις οποίες ο εμβολιασμός εναντίον του νέου κορωνοϊού είναι επικίνδυνος για χίλιους δύο λόγους. Ο τελευταίος απατηλός μύθος που κυκλοφορεί αναφέρει ότι τα εμβόλια παρασκευάζονται με το προϊόν εκτρώσεων!

Στην πραγματικότητα, κύτταρα που προέρχονται από μία μόνο σειρά καλλιεργούμενων κυττάρων (HEK293) χρησιμοποιήθηκαν στην τελική δοκιμαστική φάση ορισμένων σύγχρονων εμβολίων με mRNA (π.χ. Pfizer/BioNTech και Moderna) ενώ σε μερικές ή και όλες τις φάσεις της παρασκευής άλλων εμβολίων κατά του κορωνοϊού χρησιμοποιήθηκαν και καλλιεργούμενα κύτταρα άλλης μιας σειράς (PER.C6).

Τα αρχικά κύτταρα αυτών και άλλων σειρών (π.χ. WI-38, MRC-5) χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στις δοκιμές φαρμάκων, εμβολίων και καλλυντικών. Προέρχονται από καλλιέργειες κυττάρων τα οποία είχαν εξαχθεί από έμβρυα προερχόμενα από νόμιμες εκτρώσεις που είχαν γίνει κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970!. Όσον αφορά τα εμβόλια η ασφάλειά τους εξασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση (βλ. ΧΝ 22/12/2020) ενώ κάθε χρήση καλλιεργούμενων κυττάρων σε έρευνες υπόκειται σε αδειοδότηση και εποπτεία από θεσμοθετημένες δομές βιοηθικής με βάση συγκεκριμένη (ευρωενωσιακή και εθνική) νομοθεσία.

[Σ.Σ. Το κείμενο με πλάγια περιέχει διορθώσεις σε σχέση με το κείμενο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα] 

Σε καμία περίπτωση δεν γίνονται εκτρώσεις με σκοπό τη συλλογή κυττάρων για χρήσεις σε εμβόλια, ούτε και υπάρχουν φάρμακα, εμβόλια ή καλλυντικά που να περιέχουν τέτοια κύτταρα ... Μάλιστα, εκτιμάται ότι τα εμβόλια, στις δοκιμές των οποίων έχει χρησιμοποιηθεί η σειρά κυττάρων WI-38, έχουν εμποδίσει τουλάχιστον 11 εκατ. θανάτους.

 

Κλιματική αλλαγή. Το Νοέμβριο του 2021, οι ηγέτες των χωρών του κόσμου θα συναντηθούν στη Γλασκόβη (Σκοτία) για να αποφασίσουν τη συνέχεια που θα δώσουν στη συμφωνία του Παρισιού του 2015. Τότε είχε αποφασιστεί να γίνουν προσπάθειες ώστε μέχρι το τέλος του αιώνα να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 2°C σε σχέση με τα επίπεδα της θερμοκρασίας της προβιομηχανικής εποχής.

Δυστυχώς, αν η κατάσταση συνεχίσει να εξελίσσεται με τους σημερινούς ρυθμούς και χωρίς να ληφθούν ακόμη δραστικότερα μέτρα, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί κατά 3°C. Γι’ αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (υδροηλεκτρική, ηλιακή, αιολική) έχουν καταστεί σήμερα φθηνότερες από τα ορυκτά καύσιμα, πολλές χώρες έχουν καταστρώσει σχέδια αντικατάστασης των δεύτερων από τις πρώτες.

Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η οποία αποτελεί μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική. Στόχος της είναι να μετατρέψει την Ένωση σε μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, με μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 και με οικονομική ανάπτυξη αποσυνδεδεμένη από τη χρήση των πόρων.

Για την υποστήριξη της μετάβασης προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία η Ένωση δημιούργησε το Μηχανισμό Δίκαιη Μετάβασης που θα κινητοποιήσει τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2021-2027 στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο, ώστε να αμβλυνθούν οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της μετάβασης.

Ήδη η Ελλάδα έχει καταρτίσει ένα Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα που προβλέπει, μεταξύ άλλων, δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή, εκτεταμένη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων και προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

Οικονομία. Άφησα προτελευταίο τον τομέα της Οικονομίας γιατί ακριβώς πιστεύω ότι η επαναφορά του στα προ κορωνοϊού επίπεδα εξαρτώνται άμεσα από την ανάπτυξη συλλογικής ανοσίας (δηλαδή τον Εμβολιασμό) αλλά και από την αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων όπως ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης και το Ταμείο Ανάκαμψης από τα οποία θα διατεθούν αρκετές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Έτσι, εκτός από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω για την ενέργεια και το κλίμα, σημαντική προσπάθεια θα καταβληθεί στον τομέα της ψηφιακής μετάβασης με την λειτουργία δικτύων πέμπτης γενιάς (5G), την ψηφιοποίηση της υγείας, της παιδείας και της δικαιοσύνης καθώς και την αναβάθμιση της λειτουργίας της φορολογικής διοίκησης.

Παράλληλα, έχει ήδη ανακοινωθεί η υλοποίηση σημαντικών ξένων επενδύσεων που ελπίζεται ότι θα δώσουν ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη στην μετά-κορωνοϊό εποχή. Αν μάλιστα επιτευχθεί η πολυπόθητη συλλογική ανοσία πριν το καλοκαίρι, θεωρείται βέβαιη και η ανάκαμψη του τουρισμού που θα ενισχύσει τις πολυάριθμες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από αυτόν.

Ελληνοτουρκικά. Στον τομέα αυτό πολλά θα εξαρτηθούν από τις διεθνείς ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή μας. Μάλιστα, αν ο ανατολικός μας γείτονας συνεχίσει τις αλλοπρόσαλλες προκλήσεις και τα νεοοθωμανικά επεκτατικά του σχέδια, είναι σίγουρο πως θα συνασπίσει εναντίον του ακόμη περισσότερο τις δυτικές δυνάμεις, στις οποίες προστίθενται σταδιακά όλο και περισσότερες αραβικές χώρες (βλ. ΧΝ 29/12/2020).

Συμπερασματικά, οι προοπτικές για το 2021 δεν είναι άσχημες, αρκεί να κάνουμε λίγο παραπάνω υπομονή με τα περιοριστικά μέτρα, να εμβολιαστούμε μαζικά και σύντομα και να αξιοποιήσουμε πλήρως τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τις επιβεβαιωμένες και τις αναμενόμενες επενδύσεις. Ενώ ταυτόχρονα θα επαγρυπνούμε, θα εξοπλιζόμαστε και θα συνεχίσουμε να ενεργούμε με συνετό τρόπο στο διπλωματικό πεδίο.

16 Ιουνίου 2020

Οι κίνδυνοι του καλοκαιριού

Μερικές απλές συμβουλές για να περάσουμε ένα όμορφο και ευχάριστο καλοκαίρι χωρίς δάκρυα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Ιουνίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-425)


Το καλοκαίρι έφτασε! Όπως σχεδόν κάθε χρόνο από το 2011 ας θυμηθούμε ότι το καλοκαίρι δεν είναι μόνο ανεμελιά, παραλία και ρομαντικές βραδιές. Δυστυχώς εγκυμονεί και αρκετούς κινδύνους τους οποίους, με λίγη προσοχή, μπορούμε να αποφύγουμε …

Ήλιος. Χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχε ζωή! Είναι απαραίτητος στο ανθρώπινο σώμα γιατί το ηλιακό φως βοηθά στην παραγωγή βιταμίνης D. Είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση της ραχίτιδας στα παιδιά και της οστεοπόρωσης στου ηλικιωμένους, καθώς και για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Για την φυσιολογική παραγωγή της αρκεί η έκθεση χεριών και προσώπου στον ήλιο για 10’-15’ λεπτά χωρίς αντηλιακό, τρεις φορές την εβδομάδα!

Ωστόσο, το μαυρισμένο δέρμα εμποδίζει την παραγωγή βιταμίνης D αφού φιλτράρει την υπεριώδη ακτινοβολία που συμβάλλει στην παραγωγή της. Επιπλέον, η υπερβολική έκθεση στον ήλιο μπορεί να είναι πολύ βλαπτική! Μπορεί να προκαλέσει μελάνωμα, μια μορφή καρκίνου, η οποία είναι θανατηφόρα αν δεν διαγνωστεί έγκαιρα. Συχνότερα, μπορεί να προκαλέσει ηλίαση και αφυδάτωση που πρέπει να αντιμετωπιστούν ταχύτατα με άμεση πρόσληψη υγρών, υγρές κομπρέσες και ανάπαυση.

Κολύμπι. Πριν λίγες μέρες ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε πως στόχος της κυβέρνησης είναι «ο δραστικός περιορισμός των θανάτων από πνιγμό στη θάλασσα». Πράγματι με τους περίπου 350 νεκρούς από ατυχήματα και πνιγμούς στη θάλασσα (36 θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων), η χώρα μας κατατάσσεται στις πρώτες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τραγικός αριθμός για μια χώρα που θέλει να θεωρείται ως κατ’ εξοχή ναυτική!

Όπως γράψαμε και παλιότερα, η καλύτερη αντιμετώπιση αυτής της πληγής είναι τα παιδιά από πολύ μικρή ηλικία να μαθαίνουν κολύμπι. Μαθαίνοντας επίσης να μην υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους κάθε φορά που μπαίνουν στο νερό. Μαθήματα κολύμβησης (αλλά και ναυαγοσωστικής) οργανώνει ο Ναυτικός Όμιλος Χανίων. Επιπλέον, στην πισίνα ή στη θάλασσα φροντίζουμε να επιτηρούμε συνεχώς τα παιδιά ακόμη και όσα ξέρουν κολύμπι – προσέχουμε ιδιαίτερα να μην απομακρύνονται από την παραλία.

Τα μικρά παιδιά μπορούν να πνιγούν και σε λίγα εκατοστά νερού ή σε ένα κουβά, πολύ περισσότερο στην πισίνα ή στη θάλασσα. Τέλος, υπενθυμίζουμε ότι ακόμη και οι παραλίες με Μπλε Σημαίες ή οι πισίνες με χλωριωμένο νερό μπορεί να περιέχουν μικρόβια, ιδίως ορισμένες στιγμές της ημέρας. Δεν καταπίνουμε το νερό, προσπαθούμε να μην τρίβουμε τα μάτια μας και ξεπλενόμαστε με καθαρό, γλυκό νερό μετά το μπάνιο.

Έντομα. Τα κουνούπια και οι σφήκες είναι τακτικοί καλοκαιρινοί επισκέπτες. Μπορεί να είναι φορείς ασθενειών ή απλώς να έχουν περάσει από ακαθαρσίες και να μεταφέρουν μολύνσεις. Για τα μικρά παιδιά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε κουνουπιέρες τη νύχτα και εντομοαπωθητικά με βάση βότανα (π.χ. σιτρονέλλα) την ημέρα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται αν μετά από τσίμπημα διαπιστώσουμε αλλεργική αντίδραση. Εξάνθημα, φαγούρα και οίδημα σε περιοχές μακριά από το σημείο του τσιμπήματος, σφίξιμο στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα της φωνής ή πρήξιμο της γλώσσας. Ακόμη χειρότερη είναι η οξεία αλλεργική αντίδραση, δηλαδή αναφυλαξία λίγα λεπτά μετά το τσίμπημα, ζαλάδα ή απότομη πτώση της πίεσης, λιποθυμία ή καρδιακή ανακοπή.

Προσπαθούμε να επιβραδύνουμε την απορρόφηση του δηλητηρίου (περιδένοντας σε σημείο πάνω από το σημείο του τσιμπήματος και κοντά στο σώμα ή τοποθετώντας πάγο στο σημείο του τσιμπήματος) και απευθυνόμαστε αμέσως σε γιατρό ή στα επείγοντα (112 ή 166). Η χορήγηση αντιισταμινικών ή (σε περίπτωση αναφυλακτικού σοκ) αδρεναλίνης θα πρέπει να γίνει κατά προτίμηση από εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό.

Άλλα μέτρα ασφαλείας. Τα ανοιχτά παράθυρα τη νύχτα φέρνουν δροσιά αλλά αποτελούν και πρόκληση για τους κλέφτες. Ένα σύστημα συναγερμού ή ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος τετράποδος φύλακας μπορούν να αποτρέψουν αυτή την απειλή …

Τα τρόφιμα που έχουν μείνει εκτός ψυγείου για πολλές ώρες μπορεί να έχουν αλλοιωθεί. Ιδίως το κρέας πρέπει να μαγειρευτεί σε δυνατή φωτιά για την αποφυγή τυχόν δηλητηρίασης. Δηλητηριάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν και κάποια φρούτα ή λαχανικά που δεν έχουν πλυθεί καλά, αλλά και διάφορα υγρά όπως υλικά καθαρισμού ή εντομοκτόνα που θα πέσουν στα χέρια των παιδιών.

Προσοχή! Δεν αφήνουμε ΠΟΤΕ μωρό, παιδί ή ακόμη και το κατοικίδιο μας στο αυτοκίνητο το καλοκαίρι. Το αυτοκίνητο συγκεντρώνει τη θερμότητα σαν θερμοκήπιο και το παιδί ή το σκυλάκι μας κινδυνεύει να σκάσει από θερμοπληξία και να πεθάνει αβοήθητο!

Με τη ζέστη πολλοί μοτοσικλετιστές αποφεύγουν να φορέσουν κράνος με τραγικά πολλές φορές αποτελέσματα! Ας προτιμήσουν γυαλιστερά, λευκά ή ασημί κράνη που συγκεντρώνουν λιγότερη θερμότητα από τα μαύρα ή τα σκούρα – ή ακόμη κράνη με αερισμό, που όμως είναι ακριβότερα ...

Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι μέχρι τις 31 Οκτωβρίου απαγορεύεται αυστηρά το άναμμα φωτιάς στο ύπαιθρο για το κάψιμο σκουπιδιών, ξερών χόρτων και κλαδιών. Προσέχουμε επίσης κάθε εργασία που ενδεχομένως να δημιουργεί σπινθήρες, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν ανεξέλεγκτη πυρκαγιά.

Κορωνοϊός. Φέτος, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και για τον κορωνοϊό. Σε δημόσιους χώρους φορούμε μάσκα και κρατούμε αποστάσεις – αν αυτό δεν είναι δυνατόν αποφεύγουμε απλώς τους χώρους όπου συνωστίζεται πολύς κόσμος. Πλένουμε τακτικά και σχολαστικά τα χέρια μας με νερό και σαπούνι. Σε έκτακτες περιπτώσεις χρησιμοποιούμε και αντισηπτικό. Αν έχουμε κάποια ύποπτα συμπτώματα συμβουλευόμαστε αμέσως τον γιατρό μας. Ιδιαίτερη προσοχή σε όσους ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες …

Καλό καλοκαίρι σε όλες και όλους!

14 Μαΐου 2020

Μέτρα επανεκκίνησης του τουριστικού τομέα της Ευρώπης

Πέμπτη 14 Μαΐου 2020. 20ο (και τελευταίο) ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Αποδράστε» με την Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματία δημοσιογράφο. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 12 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88.8.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επανεκίνηση του τουρισμού.



Περισσότερες πληροφορίες:

Δέσμη μέτρων της Επιτροπής για τον τουρισμό

20 Ιουνίου 2019

Ύδατα κολύμβησης και διεθνή πρότυπα για τον τουρισμό

Πέμπτη 20 Ιουνίου 2019. 35ο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στα ύδατα κολύμβησης και τα διεθνή πρότυπα για τον τουρισμό.



  • Οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης (2006/7/ΕΚ)
  • Διεθνές πρότυπο με απαιτήσεις και συστάσεις για την λειτουργία (οργανωμένων) παραλιών (ISO 13009).
    • Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης έχει δημοσιεύσει μέχρι σήμερα 26 τουλάχιστον διεθνή πρότυπα στον τομέα του τουρισμού. Οι σχετικές ομάδες εργασίας αφορούν θέματα όπως οι υπηρεσίες καταδύσεων, ο ιατρικός τουρισμός, ο τουρισμός περιπέτειας, οι ναυλώσεις και οι λιμένες σκαφών αναψυχής (μαρίνες), ο εθελοντικός τουρισμός, ο βιώσιμος τουρισμός, ο τουρισμός για ΑΜεΑ και τα παραδοσιακά ξενοδοχεία και εστιατόρια.

29 Ιανουαρίου 2019

12 ερωτήσεις σε υποψήφιους

Για σκουπίδια και επικίνδυνα απόβλητα, στάθμευση, πεζοδρόμια και κατεστραμμένες πινακίδες, κλιματική αλλαγή και Παλιά Πόλη, κάπνισμα σε δημόσιους χώρους και οργανωμένες παραλίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-362)

Το Νοέμβριο (Χ.Ν. 6/11/2018, 13/11/2018 και 20/11/2018) δημοσιεύσαμε μια σειρά από τρία άρθρα με συγκεκριμένες ερωτήσεις προς τους υποψηφίους δημάρχους και περιφερειάρχες. Ρωτούσαμε τι σκοπεύουν να κάνουν στην πράξη σχετικά με μερικά θέματα που έχουμε θίξει από αυτήν εδώ τη στήλη στο παρελθόν.

Θέματα τα οποία απασχολούν πολλούς συμπολίτες μας και έχουν αποτελέσει αντικείμενο πολλών δημοσιευμάτων σε έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. Ζητούσαμε οι απαντήσεις, να μην είναι τα γνωστά ευχολόγια αλλά να περιλαμβάνουν συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες δράσεις με σαφές χρονοδιάγραμμα.

Συνάντησα το Σάββατο έναν υποψήφιο δήμαρχο Χανίων, του εξήγησα μία προς μία τις ερωτήσεις και μου υποσχέθηκε να απαντήσει. Για διευκόλυνση και των υπόλοιπων υποψηφίων αναδημοσιεύουμε εδώ τον κατάλογο των ερωτήσεων.

1. Τι σκοπεύετε να κάνετε στην πράξη για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση αλλά και τιμωρία όσων πετούν σκουπίδια (και αποτσίγαρα) στο δημόσιο χώρο;

2. Τι θα κάνετε στην πράξη για την δημιουργία υποδομής συλλογής μικρών ποσοτήτων επικίνδυνων αποβλήτων και μπάζων από την περιοχή ευθύνης σας. Καθώς και για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την καλύτερη συλλογή και των υπόλοιπων επικίνδυνων αποβλήτων για τα οποία υπάρχουν σχετικές υποδομές (μπαταρίες, λαμπτήρες με υδράργυρο, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές) αλλά και για ενίσχυση της συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών γενικότερα (μπλε, κίτρινοι και καφέ κάδοι);

3. Μπορείτε να δημοσιοποιήσετε το λεπτομερές στρατηγικό σχέδιο που έχετε για τον ανασχεδιασμό της κυκλοφορίας και της στάθμευσης σε ολόκληρη την πόλη;

4. Τι σχέδιο έχετε για να βελτιωθεί η ασφαλής κυκλοφορία των πεζών στην πόλη, ιδίως όσων ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες καθώς και για την για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση αλλά και τιμωρία όσων την παρεμποδίζουν παρανομώντας;

5. Δεσμεύεστε να υλοποιήσετε και ενδεχομένως να βελτιώσετε το «Σχέδιο δράσης αειφόρου ενέργειας και κλίματος» που δημοσίευσε ο Δήμος Χανίων τον Ιανουάριο του 2018; Έχετε συγκεκριμένα σχέδια για επιπλέον συγκεκριμένες βελτιώσεις (π.χ. αγωγούς απορροής ομβρίων μεγαλύτερης διατομής, επιφάνειες απορρόφησης του νερού, αξιοποίηση του νερού για άρδευση);

6. Έχετε σχέδιο με βάση το οποίο να αναλάβετε προσωπικά την ευθύνη εποπτείας και αναβάθμισης του συστήματος για την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές; Ειδικότερα, τι σκοπεύετε να κάνετε για να περιοριστεί στην περιοχή ευθύνης σας η οδήγηση από μεθυσμένους οδηγούς, η κατανάλωση οινοπνευματωδών από παιδιά και εφήβους και οι άσκοποι πυροβολισμοί σε εκδηλώσεις;

7. Πώς θα χειριστείτε στην πράξη τα προβλήματα της Παλιάς Πόλης ώστε να μην διαμαρτύρονται ούτε να κινδυνεύουν οι μόνιμοι κάτοικοι αλλά να μπορούν και τα καταστήματα να λειτουργήσουν σεβόμενα την ισχύουσα νομοθεσία;

8. Τι σκοπεύετε να κάνετε στην πράξη συντονίζοντας τις αρμόδιες υπηρεσίες ώστε να περιοριστεί το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, ιδίως σε νοσοκομεία, σχολεία, παιδικές χαρές, δημόσιες υπηρεσίες και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος;

9. Έχετε κάποιες συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις για την αξιοποίηση όλων των ερειπωμένων (ή ημιτελών) κτισμάτων με πόρους του Δήμου, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα ή και με παραχώρηση σε ιδιώτες; (Είχαμε αναφέρει ενδεικτικά το ποδηλατοδρόμιο στα Καθιανά, το κλειστό κολυμβητήριο στο Ακρωτήρι, το κέντρο εκπαίδευσης των πιλότων κοντά στο αεροδρόμιο, τα υπόλοιπα Νεώρια, το Ψυχιατρείο, τη Βίλα Σβαρτς, το παλιό ΙΚΑ, το παλιό Δημαρχείο, το “Ψυγείο” δίπλα την Δημοτική Αγορά και τη Βίλα Κουκουναρά. Επίσης το πρόσφατα κατεστραμμένο Πολεμικό Μουσείο, αλλά και τα κτήρια ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου όπως το Μέγαρο Παπαδόπετρου, τη Γαλλική Σχολή και τα κτήρια στο λόφο Καστέλι).

10. Σκοπεύετε να επιβάλετε το διεθνές πρότυπο ISO 13009 (με απαιτήσεις και συστάσεις για την λειτουργία οργανωμένων παραλιών) σε όλες τις παραλίες του χώρου ευθύνης σας επιδιώκοντας να λάβετε και σχετική πιστοποίηση;

11. Τι σκοπεύετε να κάνετε για να περιοριστούν οι κατεστραμμένες και «αόρατες» πινακίδες που δυσκολεύουν την κυκλοφορία των τουριστών και θέτει σε κίνδυνο οδηγούς και πεζούς που χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο της Κρήτης;

12. Σκοπεύετε να αντιμετωπίσετε σοβαρά την ενημέρωση των τουριστών για τους κινδύνους που τους απειλούν στην Κρήτη ώστε να μειωθούν τα ατυχήματα στους δρόμους, στα βουνά και στις παραλίες της Κρήτης;

Οι παραπάνω 12 ερωτήσεις έχουν στόχο να αποτελέσουν μέρος της υγιούς προεκλογικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων στις επερχόμενες εκλογές της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Με συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες προτάσεις που να περιλαμβάνουν και σαφές χρονοδιάγραμμα. Επικοινωνία στο panagiotis@alevantis.com.

20 Νοεμβρίου 2018

Ερωτήσεις περί ποιοτικού τουρισμού

Τι θα κάνουν οι υποψήφιοι για να αναβαθμίσουν τις οργανωμένες παραλίες, να συντηρήσουν τις κατεστραμμένες πινακίδες και να βελτιώσουν την ασφάλεια των τουριστών;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Νοεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-353)

Τρίτη και τελευταία σειρά ερωτήσεων προς (τους πολυπληθείς) υποψήφιους Δημάρχους και Περιφερειάρχες. Ερωτήσεις που αφορούν πρωταρχικά τον ποιοτικό τουρισμό αλλά και τους ιθαγενείς.

Διεθνής τυποποίηση. Ο φίλος Βαγγέλης Βαρδάκας, πρώην διευθυντής Τυποποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και πρώην πρόεδρος του ΕΛΟΤ, μου επεσήμανε πριν από λίγο καιρό την ύπαρξη ενός διεθνούς προτύπου με απαιτήσεις και συστάσεις για την λειτουργία (οργανωμένων) παραλιών (ISO 13009). Ψάχνοντας στο διαδίκτυο βρήκα 2-3 αναφορές στο εν λόγω πρότυπο σε ελληνικές ιστοσελίδες, μια σχετική μελέτη του Δήμου Αγίου Νικολάου και πολυάριθμες σε κυπριακές.

Το πρότυπο διαπραγματεύεται θέματα όπως η ασφάλεια, η πληροφόρηση και ενημέρωση, καθώς και η καθαριότητα και η απομάκρυνση των απορριμμάτων. Σχεδιασμός που να προβλέπει προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και μείωση των κινδύνων από καταστροφές (πλημμύρες, διάβρωση, καταιγίδες).

Αναφέρεται σε αυτονόητα ζητήματα όπως τουαλέτες, πόσιμο νερό, αποδυτήρια, ερμάρια, σκιάδια, ναυαγοσώστες, ποιότητα νερού κολύμβησης, πρόσβαση και χώροι στάθμευσης. Αλλά και λιγότερο προφανή ζητήματα όπως η δυναμικότητα υποδοχής της παραλίας, οι διαδικασίες συλλογής και ανακύκλωσης υγρών και στερεών αποβλήτων, καθώς και οι διαδικασίες για συνδρομή σε άτομα που έχουν χαθεί.

Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποίησης έχει δημοσιεύσει μέχρι σήμερα 26 τουλάχιστον διεθνή πρότυπα στον τομέα του τουρισμού. Οι σχετικές ομάδες εργασίας αφορούν θέματα όπως οι υπηρεσίες καταδύσεων, ο ιατρικός τουρισμός, ο τουρισμός περιπέτειας, οι ναυλώσεις και οι λιμένες σκαφών αναψυχής (μαρίνες), ο εθελοντικός τουρισμός, ο βιώσιμος τουρισμός, ο τουρισμός για ΑΜεΑ και τα παραδοσιακά ξενοδοχεία και εστιατόρια.

Ερώτηση 10: σκοπεύετε να επιβάλετε τις απαιτήσεις του διεθνούς προτύπου ISO 13009 σε όλες τις παραλίες του χώρου ευθύνης σας επιδιώκοντας να λάβετε και σχετική πιστοποίηση;

Πινακίδες. Οι διάφορες πινακίδες που συναντούμε στην άκρη του δρόμου έχουν κάποια αποστολή. Με βάση τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας μας προειδοποιούν για κάποιον κίνδυνο (π.χ. επικίνδυνη στροφή). Μας υποχρεώνουν να τηρήσουμε κάποιο κανόνα (π.χ. όριο ταχύτητας, απαγόρευση στάθμευσης). Ή μας πληροφορούν για κάποιον προορισμό ή κάποια τοποθεσία.

Πλήθος δημοσιευμάτων μας ενημερώνουν ότι στην Κρήτη πολλές πινακίδες είναι γεμάτες με διαφημιστικά αυτοκόλλητα, με γκράφιτι ή με τρύπες από πυροβολισμούς. Πολλές είναι κρυμμένες πίσω από πυκνή βλάστηση που τις καθιστά «αόρατες» (πάσχουν από «χρόνια πικροδαφνήτιδα» όπως μου είχε πει κάποτε ο καθηγητής συγκοινωνιολογίας Κώστας Αμπακούμκιν).

Ερώτηση 11: τι σκοπεύετε να κάνετε για να περιοριστεί το φαινόμενο των κατεστραμμένων και «αόρατων» πινακίδων που δυσκολεύει την κυκλοφορία των τουριστών και θέτει σε κίνδυνο οδηγούς και πεζούς που χρησιμοποιούν το οδικό δίκτυο της Κρήτης;

Ασφάλεια. Ο αδικοχαμένος Δημήτρης Βουρβαχάκης, διευθυντής του ΕΚΑΒ Κρήτης, σε μια ημερίδα για τα τροχαία στο Τεχνικό Επιμελητήριο, είχε παρουσιάσει μια μελέτη με βάση την οποία «οι οδηγοί από χώρες που οδηγούν αριστερά συμμετέχουν 2,5 φορές πιο συχνά σε ατυχήματα από τους άλλους». Ποιος θα ενημερώσει του τουρίστες για τους κινδύνους που διατρέχουν στο οδικό δίκτυο της Κρήτης; Σίγουρα όχι τα γραφεία ενοικίασης αυτοκινήτων αφού ο τουρίστας ενδέχεται να μην νοικιάσει τελικά αυτοκίνητο ή μηχανάκι!

Παράλληλα, η ίδια η κρητική φύση δημιουργεί προβλήματα στους τουρίστες. Ξεκινούν για μια βόλτα στις μαδάρες. Χάνονται ή αντιμετωπίζουν κάποιο ατύχημα και κινητοποιούν τις μονάδες διάσωσης της Πυροσβεστικής ή εθελοντικών ομάδων που στις περισσότερες περιπτώσεις καταφθάνουν έγκαιρα για να σώσουν τους απρόσεκτους. Έχουμε γράψει παλαιότερα ότι σε αντίστοιχες διασώσεις στο εξωτερικό, οι διασωθέντες οφείλουν να καλύψουν το σχετικά υψηλό κόστος της διάσωσης από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (βλ. Χ.Ν. 8/9/2015).

Τέλος, σημαντικό πρόβλημα για τους τουρίστες αποτελεί και ο πνιγμός στις παραλίες της Κρήτης. Είτε επειδή τα θύματα έφαγαν και ήπιαν πριν βουτήξουν. Είτε επειδή αντιμετώπιζαν κάποιο πρόβλημα υγείας (π.χ. καρδιακό, αναπνευστικό) που εντάθηκε κατά την κολύμβηση.

Ερώτηση 12: σκοπεύετε να αντιμετωπίσετε σοβαρά την ενημέρωση των τουριστών για τους κινδύνους που τους απειλούν στην Κρήτη ώστε να μειωθούν τα ατυχήματα στους δρόμους, στα βουνά και στις παραλίες της Κρήτης;

Υπενθυμίζω ότι οι παραπάνω ερωτήσεις καθώς και όσες δημοσιεύτηκαν στη στήλη αυτή στα Χ.Ν. στις 6/11/2018 και στις 13/11/2018 απευθύνονται στους υποψήφιους Δημάρχους Χανίων (αλλά και των άλλων δήμων της Περιφερειακής Ενότητας), καθώς και τους υποψήφιους Περιφερειάρχες και Αντιπεριφερειάρχες. Με στόχο να αποτελέσουν μέρος της υγιούς προεκλογικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων στις επερχόμενες εκλογές της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Με συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες προτάσεις που να περιλαμβάνουν και σαφές χρονοδιάγραμμα.

Περιμένω απαντήσεις στις 12 ερωτήσεις από τους επικεφαλείς των συνδυασμών στη διεύθυνση panagiotis@alevantis.com για να προχωρήσω σε σχετική δημοσίευση.

Και μια επισήμανση. Φίλος αντιλήφτηκε υποψήφιο δήμαρχο να καπνίζει ανενόχλητος το πούρο του σε χανιώτικο εστιατόριο. Αγνοώντας το νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Ελπίζουμε ότι οι καπνιστές υποψήφιοι δεν θα αποτελούν κακά δημόσια παραδείγματα παρανομίας, τη στιγμή που θα ζητούν την ψήφο μας για να καταλάβουν υπεύθυνες θέσεις, ορκιζόμενοι να σέβονται και να τηρούν το Σύνταγμα και τους νόμους.

08 Σεπτεμβρίου 2015

Προστατέψτε τους τουρίστες!

Μαζί με τις ομορφιές της η Κρήτη εγκυμονεί για τους τουρίστες και θανατηφόρους, κινδύνους λόγω άγνοιας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Σεπτεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-214)

Καταφθάνουν στο νησί κατά μυριάδες! Τους αρέσει ο ήλιος. Η θάλασσα. Το φαγητό. Οι κρητικές μαδάρες με την άγρια φύση τους. Θέλουν να τα δοκιμάσουν όλα. Τα βουνά. Τις απόκρημνες παραλίες. Τις μακρινές διαδρομές. Χωρίς να γνωρίζουν τους κινδύνους που τους απειλούν. Κι έτσι γίνονται συχνά θύματα πνιγμών, τροχαίων, θανατηφόρων πτώσεων.

Ο τουρισμός είναι πηγή εσόδων για την Κρήτη. Αλλά οι τουρίστες, ως επισκέπτες, αγνοούν τους κινδύνους που τους απειλούν με αποτέλεσμα οι ίδιοι να γυρίζουν τραυματισμένοι ή και νεκροί στη χώρα τους. Να τραυματίζεται η εικόνα του νησιού. Και να επιβαρύνονται, μερικές φορές υπέρμετρα οι ήδη καταπονημένες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Σε μια παλαιότερη μελέτη του για τα τροχαία ατυχήματα, ο Δημήτρης Βουρβαχάκης, ο αδικοχαμένος και αξέχαστος πρώην διευθυντής του ΕΚΑΒ Κρήτης, είχε τεκμηριώσει ένα γεγονός. Οι τουρίστες στην Κρήτη έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμπλακούν σε τροχαίο όταν οδηγούν νοικιασμένο όχημα. Επιπλέον, ο Βουρβαχάκης αναλύοντας τα στατιστικά στοιχεία των τραυματισμών είχε διαπιστώσει ότι οι οδηγοί από χώρες που οδηγούν αριστερά συμμετέχουν 2,5 φορές πιο συχνά σε ατυχήματα σε σχέση με τους υπόλοιπους οδηγούς.

Όμως, οι τουρίστες αντιμετωπίζουν και έναν άλλο κίνδυνο. Τον πνιγμό! Ασυνήθιστοι στο κολύμπι στην θάλασσα, δεν λαμβάνουν πάντα τις απαραίτητες προφυλάξεις. Κολυμπούν μετά από ένα πλήρες γεύμα. Αγνοούν ότι σε ορισμένα μέρη της Κρήτης τα νερά είναι βαθιά, κρύα και γεμάτα ρεύματα ή και ρουφήχτρες. Ξεκινούν επίπονες δραστηριότητες όπως υποβρύχια αλιεία και καταδύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραβλέπουν σκοπίμως, επειδή νοιώθουν άνετα λόγω των διακοπών, κάποια χρόνια καρδιοπάθεια. Ή την αγνοούν γιατί δεν είχε εκδηλωθεί ποτέ προηγουμένως και η έντονη ζωή των διακοπών την φέρνει στην επιφάνεια!

Τέλος, ξεκινούν να περπατήσουν στις μαδάρες χωρίς να γνωρίζουν τα μέρη. Συχνά μόνοι και χωρίς να έχουν πάρει για οδηγό έναν πεπειραμένο ντόπιο. Ή επειδή έχουν διαβάσει κάπου ότι ή τάδε ή τάδε διαδρομή στο βουνό είναι σχετικά εύκολη. Το αποτέλεσμα είναι να χάνονται στις μαδάρες και να κινητοποιείται η Πυροσβεστική Υπηρεσία για να τους εντοπίσει …

«Μόνο στο νομό Χανίων έχουμε 30 με 35 διασώσεις τουριστών κάθε χρόνο» μου λέει ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χανίων, Πύραρχος Γιάννης Μαραγκάκης. «Συχνά σε πολύ δύσκολες συνθήκες που απαιτούν πολύωρες έρευνες στο βουνό από πολλούς διασώστες και την κινητοποίηση οχημάτων, ακόμη και ελικοπτέρων. Πολλούς τους βρίσκουμε εξουθενωμένους και πρέπει να τους περιθάλψουμε επί τόπου με ορούς και φάρμακα πριν τους μεταφέρει το ΕΚΑΒ στα νοσοκομεία», προσθέτει.

Αν κοστολογήσει κανείς αυτές τις διασώσεις, μαζί με τις διακομιδές και τις νοσηλείες που επακολουθούν, θα διαπιστώσει ότι το κόστος είναι ιδιαίτερα υψηλό. Ποιος το καλύπτει; Μα φυσικά ο Έλληνας φορολογούμενος … αφού οι αρμόδιες για τις διασώσεις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης είναι κρατικές υπηρεσίες που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Όμως, οι διασώστες αντιμετωπίζουν συχνά μια παράλογη κατάσταση. Από τη μια, λόγω περικοπών στον προϋπολογισμό, έχουν ελλείψεις στον ατομικό τους εξοπλισμό ή στον εξοπλισμό των οχημάτων. Από την άλλη, πολλοί από τους διασωζόμενους τουρίστες δηλώνουν έκπληκτοι όταν μετά το πέρας της διάσωσης μαθαίνουν ότι δεν χρωστούν τίποτα. «Πολλοί τουρίστες μας λένε ότι έχουν ασφάλεια που μπορεί να καλύψει όλα τα έξοδα», σημειώνει ο κ. Μαραγκάκης. «Μας ενημερώνουν μάλιστα ότι στις χώρες τους οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης χρεώνουν στους πολίτες τα σχετικά έξοδα, τα οποία φυσικά καλύπτουν οι ασφάλειες», προσθέτει.

Από μια γρήγορη έρευνα στο διαδίκτυο διαπιστώνει κανείς ότι οι διασώσεις χρεώνονται στην Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Ολλανδία, τη Σλοβακία και σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας. Στην Ιταλία και την Ουγγαρία οι διασώσεις χρεώνονται όταν αποδειχτεί ότι ο κίνδυνος στον οποίο βρέθηκαν οι διασωθέντες οφειλόταν σε δική τους αμέλεια. Τέλος σε άλλες χώρες (Βέλγιο, Γαλλία, Ιρλανδία. Γερμανία, Μάλτα) οι διασώσεις χρεώνονται μόνον όταν οι διασωζόμενοι έχουν ασφάλεια ή χρεώνεται μόνο η χρήση των χρησιμοποιούμενων μέσων, ιδίως αν αυτά έχουν (ή θα μπορούσαν να έχουν) νοικιαστεί από ιδιώτες. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διατάξεις περί πληρωμής των διασώσεων έχουν ληφθεί σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο (Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία).

Πως θα μπορούσαν να προστατευθούν καλύτερα οι τουρίστες; Στο πλαίσιο των προτάσεων για την εκστρατεία «Ασφαλής Κρήτη» που είχαμε καταθέσει στην Περιφέρεια Κρήτης το 2011, η δεύτερη φάση μετά τα τροχαία αφορούσε τα ατυχήματα στα οποία εμπλέκονται τουρίστες. Είχαμε προτείνει να κινητοποιηθούν οι επαγγελματικές ενώσεις των ξενοδόχων, των τουριστικών πρακτόρων και των εταιρειών του κλάδου των μεταφορών (αεροπορικές, ναυτιλιακές, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων) ώστε να ενημερώσουν τους τουρίστες για τους ιδιαίτερους κινδύνους που τους απειλούν. Με κάποια φυλλάδια και αφίσες στη γλώσσα τους.

Μια τέτοια ενημερωτική εκστρατεία της Περιφέρειας, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει και κάποιες αναφορές και σε άλλους κινδύνους που απειλούν την Κρήτη (π.χ. σεισμούς), δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως δυσφήμιση της Κρήτης επειδή οι τουρίστες θα την θεωρούν επικίνδυνη. Αντίθετα, θα αποτελούσε δείγμα ευαισθησίας για τους επισκέπτες που πληρώνουν για να περάσουν ωραία και που συχνά γυρίζουν τραυματισμένοι ή νεκροί στις χώρες τους λόγω ελλιπούς πληροφόρησης.

Όσο για την χρέωση των διασώσεων των τουριστών είναι νομίζουμε καιρός να εξετάσει σοβαρά το θέμα η Περιφέρεια προκειμένου να καλυφθούν κάποιες επείγουσες ανάγκες των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, τις οποίες δεν επαρκεί να καλύψει η περιορισμένη κρατική χρηματοδότηση. Ούτως ή άλλως το κόστος θα το καλύπτουν οι ασφαλιστικές εταιρείες που έχουν ειδικά προγράμματα για τέτοιου είδους καταστάσεις …

Ας φροντίσουμε λοιπόν λίγο παραπάνω τους τουρίστες μας. Οι υπέροχες διαφημίσεις της Κρήτης ας συνοδευτούν και από κάποια ενημέρωση για τους κινδύνους που συχνά αποδεικνύονται θανατηφόροι. Τους το χρωστάμε …

ΠΛΑΙΣΙΟ - Τρεις συμβουλές για τουρίστες 
  • Οδηγείτε προσεκτικά. Οι πιθανότητες να πάθετε ατύχημα με νοικιασμένο όχημα είναι αυξημένες - διπλάσιες αν προέρχεστε από χώρες όπου οδηγούν αριστερά. 
  • Προφυλαχθείτε από πνιγμό. Μην κολυμπάτε φαγωμένοι ή μεθυσμένοι, ούτε σε μη επιτηρούμενες παραλίες, ιδίως αν έχετε και κάποιο προηγούμενο πρόβλημα υγείας. Οι πνιγμοί τουριστών από αμέλεια δεν είναι ασυνήθιστοι. 
  • Προσοχή στα κρητικά βουνά. Η πεζοπορία και η ορειβασία χωρίς οδηγό σε άγνωστες περιοχές της ορεινής Κρήτης εγκυμονεί κινδύνους. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται δεκάδες διασώσεις αγνοούμενων τουριστών στα κρητικά φαράγγια χωρίς να λείπουν και τα θανατηφόρα περιστατικά.

12 Σεπτεμβρίου 2012

Ο δωδεκάλογος της προστασίας του πολίτη ΙΙ

Συνεχίζουμε τις χρήσιμες συμβουλές για τους πολίτες που θέλουν να προστατευτούν από τους κινδύνους της καθημερινότητας … 
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Σεπτεμβρίου 2012.

Την περασμένη εβδομάδα αναφέρθηκα σε έξη από τις δώδεκα καθημερινές συνήθειες που κατά τη γνώμη μου επιβαρύνουν την υγεία και την ασφάλειά μας και τις οποίες ο καθένας μπορεί εύκολα να αλλάξει μειώνοντας το επίπεδο του κινδύνου που αντιμετωπίζουμε όλοι μας. Το κάπνισμα, η απρόσεκτη οδήγηση, η χωρίς προφυλάξεις χρήση γεωργικών φαρμάκων, η άγνοια των στοιχειωδών πρώτων βοηθειών, οι εξαρτήσεις κάθε είδους (τυχερά παιχνίδια, ηλεκτρονικές συσκευές, επικίνδυνες κοσμοθεωρίες) και η άγνοια της σωστής κολύμβησης δημιουργούν πάμπολλα θύματα και καταστρέφουν ζωές και συχνά ακόμη και περιουσίες.


Προσοχή στα μαστορέματα. Οι στατιστικές δείχνουν ότι οι περισσότεροι τραυματισμοί σημειώνονται στο σπίτι όταν μαστορεύουμε ή όταν διασκεδάζουμε. Αν δεν ξέρουμε πώς να χρησιμοποιούμε τρυπάνια και αλυσοπρίονα ας μην ξεκινήσουμε μεγάλες εργασίες στο σπίτι. Τα ηλεκτρικά δεν είναι για τους άσχετους. Ακόμη και το κλάδεμα πάνω σε μια σκάλα ή σ' ένα δένδρο από κάποιον που δεν έχει ιδέα πως θα στηριχτεί, συχνά αποβαίνει μοιραίο. Ιδίως για τους ηλικιωμένους. Και μην ξεχνούμε ότι οι ψησταριές απαιτούν κάποιες προφυλάξεις ενώ ακόμη και στις αθλητικές δραστηριότητες μπορούμε συχνά να έχουμε ατύχημα, όταν δεν προσέχουμε ή όταν θέλουμε να υπερβούμε τις αντοχές μας - ιδίως όταν έχουμε ξεπεράσει κάποια ηλικία.

Περιοδικός ιατρικός έλεγχος. Ο καλύτερος τρόπος πρόληψης εκπλήξεων και επιπλοκών είναι ο περιοδικός ιατρικός έλεγχος (τσεκ-απ). Βέβαια από κάποια ηλικία και μετά οι έλεγχοι αυτοί γίνονται απαραίτητοι επειδή εμφανίζονται κάποια προβλήματα υγείας. Όμως ακόμη και οι υγιείς και οι νέοι καλόν είναι να υποβάλλονται σε περιοδικές ιατρικές εξετάσεις κάθε δύο ή τρία χρόνια. Πολλές αρρώστιες, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, οι καρδιοπάθειες και οι νεοπλασίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με επιτυχία αν διαγνωστούν εγκαίρως ακόμη και όταν δεν έχουν εμφανιστεί ενοχλητικά συμπτώματα. Ο οικογενειακός γιατρός είναι ο καλύτερος σύμβουλος για τις σχετικές εξετάσεις … κι αν δεν έχετε οικογενειακό γιατρό, καιρός είναι να αποκτήσετε.

Κουζίνα, ένας επικίνδυνος χώρος. Η κουζίνα θεωρείται γενικά ως ο πιο επικίνδυνος χώρος του σπιτιού. Από εκεί ξεκινούν οι περισσότερες πυρκαγιές και εκεί συμβαίνουν τα περισσότερα εγκαύματα. Εκεί βρίσκονται οι αιτίες των περισσότερων δηλητηριάσεων. Εκεί τέλος σημειώνονται τραυματισμοί με μαχαίρια και άλλα εργαλεία της κουζίνας. Όμως, στην κουζίνα καιροφυλακτούν και άλλοι πιο ύπουλοι κίνδυνοι. Όπως η χρησιμοποίηση πλαστικών δοχείων που δεν έχουν σχεδιαστεί για την τοποθέτηση τροφίμων αλλά και η αποθήκευση υγρών (π.χ. κρασιού, λαδιού ή τσικουδιάς) σε πλαστικά δοχεία, από τα οποία το αποθηκευόμενο τρόφιμο ή υγρό απορροφά επικίνδυνα συστατικά. Στην κουζίνα παράγονται επίσης και τα περισσότερα απορρίμματα, τα οποία αν δεν διαχωριστούν σωστά προκαλούν τεράστιες ζημιές στο περιβάλλον.

Προστασία από δασικές πυρκαγιές. Όπως γράφαμε πριν από λίγες εβδομάδες, οι δασικές πυρκαγιές είναι ένα περιοδικό φυσικό φαινόμενο των οικοσυστημάτων μεσογειακού τύπου. Οι επιπτώσεις τους όμως μπορούν να μετριαστούν αν φροντίσουμε να καθαρίσουμε τα απειλούμενα δάση από την συσσωρευμένη καύσιμη ύλη (ξερόκλαδα, ξερά χόρτα) και τις πιθανές πηγές έναρξης της πυρκαγιάς (σκουπίδια). Ο καθένας μας μπορεί να συμβάλλει καθαρίζοντας το χωράφι του, συμμετέχοντας σε εκστρατείες καθαρισμού που οργανώνουν εθελοντές και, κυρίως, φροντίζοντας να μην αφήνει σκουπίδια εδώ κι εκεί μέσα στο δάσος ή σε ανεξέλεγκτες χωματερές. Ταυτόχρονα, όσοι έχουν σπίτια κοντά σε δάσος μπορούν να καθαρίσουν τους κήπους και τον περίβολο των σπιτιών από εύφλεκτα υλικά (ξερόκλαδα, ξυλεία, λιπάσματα, κλπ.) και να απομακρύνουν τα δένδρα που ακουμπούν στο σπίτι. Έτσι, σε περίπτωση πυρκαγιάς το σπίτι τους δεν θα κινδυνεύσει.

Ασφαλίζουμε το σπίτι μας. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να ασφαλίσουμε το σπίτι μας από ενδεχόμενη κλοπή. Κατ' αρχάς φροντίζουμε οι πόρτες και τα παράθυρα να κλείνουν καλά. Στα ισόγεια μπορούμε να εγκαταστήσουμε σιδερένια κάγκελα και στις μονοκατοικίες καλή περίφραξη. Ακόμη και αν δεν φυλάμε ακριβά αντικείμενα και χρήματα στο σπίτι, συνιστάται η εγκατάσταση συστήματος συναγερμού συνδεδεμένου τηλεφωνικά με κάποιο κέντρο 24ωρης παρακολούθησης και επέμβασης. Η επαφή με τους γείτονες, ιδίως για όσους μένουν μόνοι, ώστε κάθε ύποπτη κίνηση να προκαλεί άμεση αντίδραση, μπορεί να αποδειχτεί πολύ χρήσιμη. Σε ιδιαίτερες περιπτώσεις χρήσιμη μπορεί να είναι και η οργάνωση της επιτήρησης σε επίπεδο γειτονιάς.

Αντιστεκόμαστε στις επιδημίες φόβου. Ο Γαλάτες φοβόταν μήπως πέσει ο ουρανός να τους πλακώσει. Πολλοί από τους μεγαλύτερους μεγάλωσαν με το φόβο του πυρηνικού πολέμου. Στην εποχή μας τα μέσα μαζικής ενημέρωσης μας απειλούν περιοδικά με πανδημίες από νέους ιούς γρίπης ή άλλες λοιμώδεις ασθένειες, με επερχόμενους καταστρεπτικούς σεισμούς και πολέμους, με πλημμύρες και Αρμαγεδδώνες κάθε είδους. Φυσικά κανείς δεν προβλέπει αληθινές καταστροφές όπως την χρηματοπιστωτική κρίση, την καταστροφή στη Φουκουσίμα ή το τσουνάμι στον Ινδικό Ωκεανό. Ο φόβος είναι κακός σύμβουλος και οδηγεί σε σπασμωδικές κινήσεις πανικού και συχνά αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης από διάφορους επιτήδειους για δικούς τους σκοπούς. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι η πολιτεία και οι πολίτες δεν θα πρέπει να προετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν μείζονα συμβάντα και καταστροφές. Αντιθέτως, η καλή προετοιμασία ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη των πολιτών που μπορούν να αντιμετωπίσουν τις πραγματικές καταστροφές με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, γνωρίζοντας ότι αποκλείεται να τους πέσει ο ουρανός στο κεφάλι …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Γνωμικά - Παροιμίες