13 Νοεμβρίου 2018

Μερικές ακόμη ερωτήσεις για υποψήφιους

Τι θα κάνετε για την κλιματική αλλαγή; Για τα ατυχήματα και τις καταστροφές; Για τα προβλήματα της παλιάς πόλης; Για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους; Για τα ερειπωμένα κτήρια;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Νοεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-352)

Την περασμένη εβδομάδα ρωτήσαμε τους υποψήφιους Δημάρχους Χανίων μερικές απλές ερωτήσεις. Τι θα κάνουν στην πράξη σχετικά με μερικά θέματα που έχουμε θίξει από αυτήν εδώ τη στήλη στο παρελθόν και τα οποία απασχολούν πολλούς συμπολίτες μας και στα οποία έχουν αναφερθεί ο έντυπος και ο ηλεκτρονικός τύπος. Για τα σκουπίδια, επικίνδυνα απόβλητα και τα μπάζα, το κυκλοφοριακό και τη στάθμευση και τέλος για τα πεζοδρόμια και το οδόστρωμα.

Σήμερα συνεχίζουμε τις ερωτήσεις στους έξη υποψήφιους για τη Δημαρχία των Χανίων (αλφαβητικά): Νάνσυ Αγγελάκη, Γρηγόρης Αρχοντάκης, Τάσος Βάμβουκας, Ευτύχης Δαμιανάκης, Άρης Παπαδογιάννης και Παναγιώτης Σημανδηράκης. Εξακολουθούμε να μην γνωρίζουμε τους υποψήφιους στους υπόλοιπους δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων. Ενώ από τους υποψήφιους Περιφερειάρχες και Αντιπεριφερειάρχες γνωρίζουμε μόνο τον Σταύρο Αρναουτάκη που ανακοίνωσε την Κυριακή την υποψηφιότητά του για Περιφερειάρχης.

Κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι πλέον θεωρητική υπόθεση. Τον Ιανουάριο του 2018, ο Δήμος Χανίων δημοσίευσε το «Σχέδιο δράσης αειφόρου ενέργειας και κλίματος» στο οποίο απαριθμούνται σειρά δράσεων διατομεακού χαρακτήρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Αντίστοιχο σχέδιο ετοιμάζει και η Περιφέρεια. Ωστόσο, η προετοιμασία στον τομέα αυτό περιλαμβάνει και άλλα μέτρα που δεν περιλαμβάνονται στο σχέδιο (βλ. Χ.Ν. 2/10/2018).

Ερώτηση 5: δεσμεύεστε να υλοποιήσετε και ενδεχομένως να βελτιώσετε το παραπάνω δημοσιευμένο σχέδιο; Έχετε συγκεκριμένα σχέδια για επιπλέον συγκεκριμένες βελτιώσεις (π.χ. αγωγούς απορροής ομβρίων μεγαλύτερης διατομής, επιφάνειες απορρόφησης του νερού, αξιοποίηση του νερού για άρδευση);

Ατυχήματα και καταστροφές. Έχουμε γράψει (βλ. Χ.Ν. 25/09/2018) για τις σοβαρές ελλείψεις στη νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Αλλά και για την άγνοια των αρμόδιων πολιτικών προϊσταμένων. Άγνοια που οδηγεί συχνά σε υποβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Όσοι έχουν ασχοληθεί με την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές γνωρίζουν ότι η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αναδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων σε περιόδους κρίσης. Ή την έλλειψη τους …

Ερώτηση 6: έχετε σχέδιο με βάση το οποίο να αναλάβετε προσωπικά την ευθύνη εποπτείας και αναβάθμισης του συστήματος προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές; Ειδικότερα, τι σκοπεύετε να κάνετε για να περιοριστεί στην περιοχή ευθύνης σας η οδήγηση από μεθυσμένους οδηγούς, η κατανάλωση οινοπνευματωδών από παιδιά και εφήβους και οι άσκοποι πυροβολισμοί σε εκδηλώσεις;

Παλιά πόλη. Η Παλιά Πόλη αντιμετωπίζει μόνιμα προβλήματα. Όπως η ηχορρύπανση για την οποία οι μόνιμοι κάτοικοι διαμαρτύρονται συνεχώς. Η αδυναμία πρόσβασης από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Καθώς και η έλλειψη ενός ολοκληρωμένου συστήματος πυροπροστασίας. Έλλειψη που ενδέχεται να αποδειχτεί μοιραία σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Ερώτηση 7: πώς θα χειριστείτε στην πράξη τα προβλήματα της Παλιάς Πόλης ώστε να μην διαμαρτύρονται ούτε να κινδυνεύουν οι μόνιμοι κάτοικοι αλλά να μπορούν και τα καταστήματα να λειτουργήσουν σεβόμενα την ισχύουσα νομοθεσία;

Παθητικό κάπνισμα. Πολλοί Δήμοι ανά την Ελλάδα στους οποίους έχει ανασυσταθεί η Δημοτική Αστυνομία ενεργοποιούν τους ελέγχους εφαρμογής της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Οι Δήμοι που δεν διαθέτουν Δημοτική Αστυνομία έχουν αναθέσει ορισμένες από τις αρμοδιότητές της όσον αφορά άλλους ελέγχους σε ειδικές οργανικές μονάδες.

Ωστόσο, οι Δήμοι και οι Αντιπεριφέρειες μπορούν κατ’ αρχήν να εφαρμόσουν την απαγόρευση στα κτήρια που στεγάζουν τις δικές τους υπηρεσίες. Οι Δήμοι μπορούν να οργανώσουν δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης πολιτών και καταστηματαρχών σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές ελέγχου (υγειονομικό, ΕΛ.ΑΣ. κλπ.). Υιοθετώντας σχετικές προτάσεις από συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα.

Ερώτηση 8: τι σκοπεύετε να κάνετε στην πράξη συντονίζοντας τις αρμόδιες υπηρεσίες ώστε να περιοριστεί το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, ιδίως σε νοσοκομεία, σχολεία, παιδικές χαρές, δημόσιες υπηρεσίες και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος;

Ερειπωμένα κτήρια. Έχουν γραφτεί πολλά για μια σειρά ημιτελείς εγκαταστάσεις ή ερειπωμένα κτήρια στα Χανιά που ρημάζουν επιβαρύνοντας την αισθητική της πόλης. Το ποδηλατοδρόμιο στα Καθιανά, το κλειστό κολυμβητήριο στο Ακρωτήρι, το κέντρο εκπαίδευσης των πιλότων κοντά στο αεροδρόμιο (βλ. Χ.Ν. 1/11/2018). Αλλά και τα υπόλοιπα Νεώρια, το Ψυχιατρείο, η Βίλα Σβαρτς, το παλιό ΙΚΑ και το παλιό Δημαρχείο, το “Ψυγείο” δίπλα την Δημοτική Αγορά και η Βίλα Κουκουναρά (βλ. Χ.Ν. 27/7/2018). Φυσικά, το πρόσφατα κατεστραμμένο Πολεμικό Μουσείο. Και να μην ξεχνούμε και τα κτήρια ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου όπως το Μέγαρο Παπαδόπετρου, η Γαλλική Σχολή και τα κτήρια στο λόφο Καστέλι.

Ερώτηση 9: έχετε κάποιες συγκεκριμένες και κοστολογημένες προτάσεις για την αξιοποίηση όλων των παραπάνω κτισμάτων με πόρους του Δήμου, συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα ή και με παραχώρηση σε ιδιώτες;

Όπως έγραψα και την περασμένη εβδομάδα, ελπίζω οι παραπάνω ερωτήσεις, μαζί με εκείνες της προηγούμενης εβδομάδας, αλλά και αυτές του τρίτου και τελευταίου μέρους την επόμενη εβδομάδα, να αποτελέσουν μέρος της υγιούς προεκλογικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων στις επερχόμενες εκλογές της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Με συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες προτάσεις που να περιλαμβάνουν και σαφές χρονοδιάγραμμα.

Περιμένω απαντήσεις από τους επικεφαλείς των συνδυασμών στη διεύθυνση panagiotis@alevantis.com για να προχωρήσω σε σχετική δημοσίευση.

06 Νοεμβρίου 2018

Ερωτήσεις για υποψήφιους

Τι θα κάνετε για τα σκουπίδια; Για τα επικίνδυνα απόβλητα και τα μπάζα; Για το κυκλοφοριακή και την στάθμευση; Για τα πεζοδρόμια και το οδόστρωμα; Μια πρώτη σειρά ερωτήσεων στους υποψήφιους δημάρχους, περιφερειάρχες και αντιπεριφερειάρχες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Νοεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-351)

Μέχρι τη στιγμή που έγραφα αυτές τις γραμμές είχαν ανακοινώσει την υποψηφιότητας τους για την Δημαρχία Χανίων έξη υποψήφιοι (αλφαβητικά): Νάνσυ Αγγελάκη, Γρηγόρης Αρχοντάκης, Τάσος Βάμβουκας, Ευτύχης Δαμιανάκης, Άρης Παπαδογιάννης και Παναγιώτης Σημανδηράκης. Δεν γνωρίζω τους υποψήφιους στους υπόλοιπους δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, ούτε τους υποψήφιους Περιφερειάρχες και Αντιπεριφερειάρχες.

Ωστόσο, σκέφτηκα να τους υποβάλω δημόσια μερικές απλές ερωτήσεις για το τι θα κάνουν στην πράξη σχετικά με μερικά θέματα που έχουμε θίξει από αυτήν εδώ τη στήλη στο παρελθόν. Θέματα τα οποία απασχολούν πολλούς συμπολίτες μας και έχουν αποτελέσει αντικείμενο πολλών δημοσιευμάτων σε έντυπο και ηλεκτρονικό τύπο. Οι απαντήσεις, παρακαλώ πολύ να μην είναι τα γνωστά ευχολόγια αλλά να περιλαμβάνουν συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες δράσεις με σαφές χρονοδιάγραμμα.

Τα σκουπίδια. Δεν είναι μόνο οι ταλαιπωρημένοι κάδοι σκουπιδιών και οι ανεξέλεγκτες μικρές ή μεγάλες χωματερές που υπάρχουν σχεδόν παντού. Αλλά και τα σκουπίδια – ιδίως τα αποτσίγαρα – που πετούν οι «απολίτιστοι» πολίτες σε παραλίες, χώρους πρασίνου, δάση και δρόμους. Είναι ωραίο να προσκαλούμε μια ή δύο φορές το χρόνο εθελοντές, πρόσκοπους και μαθητές να μαζεύουν τα σκουπίδια των ασυνειδήτων σε μερικές παραλίες, αλλά αυτό δυστυχώς δεν αρκεί ...

Ερώτηση 1: τι σκοπεύετε να κάνετε στην πράξη για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση αλλά και τιμωρία όσων πετούν σκουπίδια (και αποτσίγαρα) στο δημόσιο χώρο;

Επικίνδυνα απόβλητα και μπάζα. Με βάση το Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Επικίνδυνων Αποβλήτων οι Δήμοι πρέπει να φροντίσουν για την «χωριστή συλλογή των Μικρών Ποσοτήτων Επικίνδυνων Αποβλήτων στα αστικά στερεά απόβλητα (ΜΠΕΑ) και την κατά προτεραιότητα ευαισθητοποίηση του κοινού με σχετικά προγράμματα». Οι Δήμοι πρέπει επίσης «να συμμετέχουν ενεργά και να προωθούν τη συνέργεια στην διαχείριση των ΜΠΕΑ, ιδιαίτερα στην εξυπηρέτηση απομακρυσμένων ή νησιωτικών περιοχών».

Πρόκειται για τις κενές συσκευασίες από φυτοφάρμακα (που χρησιμοποιούν ιδιώτες), από εντομοκτόνα (που πωλούν τα σουπερμάρκετ), από μπογιές και διαλυτικά. Αλλά και οι ανιχνευτές καπνού (που περιέχουν και μικροποσότητες ραδιενεργών υλικών), καθώς και οι πλάκες Ελενίτ και τα προϊόντα αμιαντοτσιμέντου γενικότερα. Σημαντικό πρόβλημα αποτελούν τέλος και οι μικροποσότητες από μπάζα που συχνά εγκαταλείπονται σε χώρους εναπόθεσης αστικών απορριμμάτων (βλ. Χ.Ν. 23/1/ 2018).

Ερώτηση 2: τι θα κάνετε στην πράξη για την δημιουργία υποδομής συλλογής μικρών ποσοτήτων επικίνδυνων αποβλήτων και μπάζων από την περιοχή ευθύνης σας. Καθώς και για την ευαισθητοποίηση των πολιτών σχετικά με την καλύτερη συλλογή και των υπόλοιπων επικίνδυνων αποβλήτων για τα οποία υπάρχουν σχετικές υποδομές (μπαταρίες, λαμπτήρες με υδράργυρο, ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές) αλλά και για ενίσχυση της συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών γενικότερα (μπλε, κίτρινοι και καφέ κάδοι);

Κυκλοφοριακό και στάθμευση. Σε παλαιότερη συνέντευξη που μας είχε παραχωρήσει ο Αστυνομικός Διευθυντής Χανίων (βλ. Χ.Ν. 21/2/2017) είχε αναφερθεί ότι η λύση βρίσκεται στον ανασχεδιασμό της κυκλοφορίας και της στάθμευσης για ολόκληρη την πόλη. Αυτό αποτελεί πρωταρχική αρμοδιότητα του Δήμου και μπορεί για παράδειγμα να περιλαμβάνει τη δημιουργία χώρων στάθμευσης στα όρια της πόλης, τη σύνδεσή τους με το κέντρο μέσω κυκλικής λεωφορειακής γραμμής και την εγκατάσταση ηλεκτρονικών ενημερωτικών πινάκων με τις διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης.

Θα μπορούσε επίσης να προβλεφθεί η μεταφορά εκτός πόλης ορισμένων δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν την κυκλοφορία (π.χ. ο σταθμός των υπεραστικών λεωφορείων). Η δημιουργία επιπλέον χώρων στάθμευσης. Και η μείωση των αστυνομευόμενων πινακίδων ώστε να θα εξασφαλίσει καλύτερη αστυνόμευση. Στην ίδια συνέντευξη αναφέρθηκε επίσης ότι στα συρτάρια του Δήμου υπάρχουν σχετικές μελέτες, οι οποίες θα πρέπει να επικαιροποιηθούν και να υλοποιηθούν το ταχύτερο.

Ερώτηση 3: μπορείτε να δημοσιοποιήσετε το λεπτομερές στρατηγικό σχέδιο που έχετε για τον ανασχεδιασμό της κυκλοφορίας και της στάθμευσης σε ολόκληρη την πόλη;

Πεζοδρόμια και οδόστρωμα. Σύμφωνα με πολυάριθμες δημοσιεύσεις στον τύπο αλλά και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στα περισσότερα σημεία του δήμου (ιδίως εκτός πόλης) το οδόστρωμα βρίσκεται σε κακή κατάσταση (λακκούβες, κακοτεχνίες, έλλειψη διαγράμμισης). Πολλά πεζοδρόμια δεν είναι σε καλύτερη κατάσταση (κακοτεχνίες, λακκούβες). Επιπλέον, τα πεζοδρόμια χρησιμοποιούνται όλο και λιγότερο για την κυκλοφορία των πεζών και περισσότερο για κάθε άλλη χρήση (στάθμευση, τραπεζοκαθίσματα, εμπορεύματα, …). Αυτό επιβαρύνει ιδίως την κυκλοφορία των ευάλωτων συμπολιτών μας (ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, καροτσάκια με μωρά, …).

Ερώτηση 4: τι σχέδιο έχετε για να βελτιωθεί η ασφαλής κυκλοφορία των πεζών στην πόλη, ιδίως όσων ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες καθώς και για την για την ενημέρωση, ευαισθητοποίηση αλλά και τιμωρία όσων την παρεμποδίζουν παρανομώντας;

Ελπίζω ότι οι παραπάνω ερωτήσεις, καθώς και αυτές που θα δημοσιευτούν τις επόμενες εβδομάδες θα αποτελέσουν μέρος της υγιούς προεκλογικής αντιπαράθεσης των υποψηφίων στις επερχόμενες εκλογές της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης. Με συγκεκριμένες, στοχοθετημένες και κοστολογημένες προτάσεις που να περιλαμβάνουν και σαφές χρονοδιάγραμμα.

Περιμένω τεκμηριωμένες απαντήσεις από τους επικεφαλείς των συνδυασμών στη διεύθυνση panagiotis@alevantis.com για να προχωρήσω σε σχετική δημοσίευση.

30 Οκτωβρίου 2018

Περί Επείγουσας Ιατρικής

Η επίσημη αναγνώριση της εξειδίκευσης της Επείγουσας Ιατρικής και στην χώρα μας αποτελεί ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την καλύτερη αντιμετώπιση των επειγόντων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Οκτωβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-350)

Ατύχημα στο σπίτι, στο σχολείο, στη δουλειά, στο δρόμο, στην παραλία, στο γήπεδο, στο βουνό ... Εγκαύματα, αιμορραγίες, απλά ή σύνθετα τραύματα και κατάγματα ... Ξαφνική απώλεια αισθήσεων, σοβαρές δυσκολίες στην αναπνοή, την ομιλία, το βάδισμα, αδικαιολόγητη υπνηλία ή απότομη αλλαγή συμπεριφοράς ... Τι κάνουμε;

Καλούμε αμέσως τα επείγοντα στο 166 (ή το 112). Περιμένοντας το ασθενοφόρο, και μόνο αν έχουμε εκπαιδευτεί, αρχίζουμε την παροχή πρώτων βοηθειών. Φροντίζοντας τη δική μας ασφάλεια και προσέχοντας να μην επιδεινώσουμε την κατάσταση του ασθενούς. Οι εκπαιδευμένοι διασώστες ή και γιατροί του ΕΚΑΒ θα σταθεροποιήσουν την κατάσταση του θύματος και θα το οδηγήσουν στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) του πλησιέστερου (εφημερεύοντος) νοσοκομείου. Και μετά;

Εξειδίκευση στην Επείγουσα Ιατρική. Από την δεκαετία του 1960 και μετά έγινε σταδιακά προφανές ότι τα επείγοντα απαιτούν την όσο το δυνατό ταχύτερη και ολιστική αντιμετώπιση του ασθενούς. Έτσι το 1979 αναγνωρίστηκε στις ΗΠΑ για πρώτη φορά μια ξεχωριστή ιατρική ειδικότητα, η Επείγουσα Ιατρική. Η οποία το 2005 εντάχθηκε στην οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις αναγνωρισμένες ιατρικές ειδικότητες (ΣΣ ως Έκτακτα Περιστατικά ή και ως Τραυματολογία !!!).

Και η οποία, στο τέλος Αυγούστου αναγνωρίστηκε και στην Ελλάδα ως ιατρική εξειδίκευση από γιατρούς που κατέχουν ήδη συγκεκριμένες ειδικότητες ή εξειδικεύσεις. Με απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Υγείας Παύλου Πολάκη. Και μετά από πολύχρονες προσπάθειες, εισηγήσεις και παρεμβάσεις του Παναγιώτη Αγγουριδάκη, επίκουρου καθηγητή Επείγουσας Ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, διευθυντή στο ΤΕΠ του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου (ΠαΓΝΗ) και επί χρόνια προέδρου της Ελληνικής Ένωσης Επείγουσας Ιατρικής (ΕΕΕΙ).


Η ΕΕΕΙ έχει επίσης υποβάλλει στο Υπουργείο Υγείας και σχετικές προτάσεις προκειμένου να αρχίσει από το επόμενο έτος η εκπαίδευση στη νέα αυτή εξειδίκευση. Εκπαίδευση, η οποία προβλέπεται να είναι διετής (μονοετής για όσους έχουν εξειδίκευση στην Εντατική Θεραπεία). Και την οποία θα μπορούν να οργανώσουν μερικά μόνο κέντρα που θα οριστούν ανά την Ελλάδα (ανάμεσα στα οποία θα είναι σίγουρα το ΤΕΠ του ΠαΓΝΗ αφού το Πανεπιστήμιο Κρήτης έχει εκλέξει από το 2007 καθηγητή στο γνωστικό αντικείμενο της Επείγουσας Ιατρικής …).

Ιδιαιτερότητες της Επείγουσας Ιατρικής. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω μερικές συνεδριάσεις στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής. Που οργάνωσε η ΕΕΕΙ από τις 19 έως τις 21 Οκτωβρίου στην Αθήνα. Από τις ανακοινώσεις κατάλαβα πως η Επείγουσα Ιατρική έχει ορισμένες ιδιαιτερότητες που την ξεχωρίζουν από τις άλλες ιατρικές ειδικότητες.

Η πρώτη ιδιαιτερότητα είναι η απαίτηση για γρήγορες, σωστές αποφάσεις υπό μεγάλη πίεση. Στον τόπο του ατυχήματος, στο ασθενοφόρο και στο ΤΕΠ, ο επειγοντολόγος πρέπει να ενεργήσει σαν κυβερνήτης αεροσκάφους σε κίνδυνο. Ιδίως όταν πρέπει να χειριστεί σε ελάχιστο χρόνο κάποιες πολύπλοκες νέες τεχνολογικές καινοτομίες. Ή όταν πρέπει να επικοινωνήσει και να συντονίσει τους συναδέλφους εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την επιβίωση ενός ασθενούς σε κρίσιμη κατάσταση, για τον οποίο κάθε δευτερόλεπτο μετράει.

Η δεύτερη ιδιαιτερότητα είναι το ευρύ φάσμα γνώσεων και δεξιοτήτων που πρέπει να έχει ο επειγοντολόγος για να αντιμετωπίσει την μεγάλη ποικιλία κλινικών περιπτώσεων χωρίς να χρειαστεί να κάνει «μπαλάκι» τον ασθενή σε διάφορα τμήματα του νοσοκομείου. Αυτό γίνεται εμφανές όχι μόνο από την διάρκεια σπουδών που απαιτείται για την απόκτηση της πρωτογενούς ειδικότητας (από 5 έως και 7 έτη) ή την εξειδίκευση (2 έτη). Αλλά και από τις ειδικότητες πάνω στις οποίες θα «χτιστεί» αρχικά η εξειδίκευση της Επείγουσας Ιατρικής. Παθολογία, Χειρουργική, Αναισθησιολογία, Καρδιολογία, Πνευμονολογία-Φυματιολογία, Ορθοπεδική, Παιδιατρική και Γενική Ιατρική καθώς και η εξειδίκευση στην Εντατική Θεραπεία.

Η τρίτη ιδιαιτερότητα είναι το γεγονός ότι σε ένα ΤΕΠ, ο επειγοντολόγος καλείται να διαχειριστεί το χάος. Συγκριτικά, καταφτάνουν εκεί 800 περίπου ασθενείς ημερησίως, από τους οποίους οι μισοί είναι βαριές περιπτώσεις, ενώ σε μια Μονάδα Εντατικής Θεραπείας νοσηλεύονται μόνον 400 περίπου ασθενείς ετησίως. Γι’ αυτό και οι επειγοντολόγοι θα πρέπει να έχουν επιλέξει συνειδητά αυτή την ειδικότητα, να την έχουν αγαπήσει, και να κάνουν την προσπάθεια να εκπαιδευτούν σε όλες τις πολύπλοκες πτυχές της.

Η υποστήριξη της ομογένειας. Η ΕΕΕΙ απολαμβάνει την υποστήριξη πολυάριθμων ομογενών επειγοντολόγων από τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Στο 4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επείγουσας Ιατρικής συμμετείχαν 15 τουλάχιστον διακεκριμένοι Έλληνες επειγοντολόγοι που εργάζονται αποκλειστικά σε ΤΕΠ στις ΗΠΑ, την Αυστραλία, τη Βρετανία, τον Καναδά και την Ελβετία. Αλλά και διακεκριμένοι ομογενείς καθηγητές Επείγουσας Ιατρικής που έχουν ήδη υποδεχτεί και εκπαιδεύσει έλληνες γιατρούς. Και οι οποίοι έχουν ήδη συγκροτήσει μια άτυπη ομάδα για να υποστηρίξουν την εκπαίδευση όσων θα ενταχθούν στο πρόγραμμα εξειδίκευσης και αργότερα στα προγράμματα ειδικότητας που θα ξεκινήσουν στην Ελλάδα.

Μακροπρόθεσμα, η αναγνώριση της εξειδίκευσης της Επείγουσας Ιατρικής μπορεί να συμβάλλει αποφασιστικά στην αποσυμφόρηση των τμημάτων επειγόντων στα ελληνικά νοσοκομεία. Γιατί οι επειγοντολόγοι μπορούν υπεύθυνα να κάνουν τη διαλογή των πραγματικά σοβαρών επειγόντων περιστατικών που απαιτούν άμεση φροντίδα από τις λιγότερο επείγουσες περιπτώσεις.

Ωστόσο, από μόνη της η αναγνώριση δεν είναι αρκετή. Προϋποθέτει σωστή διαμόρφωση του οικείου προγράμματος σπουδών. Στελέχωση και ανεξαρτητοποίηση των ΤΕΠ. Ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας μέσω της ενίσχυσης των Τοπικών Μονάδων Υγείας (ΤΟΜΥ).

Και κατάργηση του σημερινού συστήματος των εφημεριών των ελληνικών νοσοκομείων. Πρόκειται για άλλη μια «παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία», αφού σε όλες τις χώρες του κόσμου ΟΛΑ τα νοσοκομεία διαθέτουν ΤΕΠ που λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα. Έτσι ώστε τα ασθενοφόρα να μεταφέρουν τα επείγοντα περιστατικά στο πλησιέστερο νοσοκομείο και όχι σε ένα εφημερεύον στην άλλη άκρη της πόλης …

Ας ελπίσουμε ότι οι σχετικές εισηγήσεις και οι άοκνες προσπάθειες του Παναγιώτη Αγγουριδάκη, των ομογενών επειγοντολόγων και της Ελληνικής Ένωσης Επείγουσας Ιατρικής (ΕΕΕΙ) θα συνεχίσουν να εισακούονται και να υλοποιούνται από την ηγεσία του Υπουργείου Υγείας για το καλό όλων μας …

23 Οκτωβρίου 2018

Μερικές πλούσιες εμπειρίες

Ταξιδεύοντας στον ολοκληρωμένο, ασφαλή, αλλά ακριβό αυτοκινητόδρομο Θεσσαλονίκης-Αθήνας, μαθαίνοντας για την εποχική επιδημία γρίπης και συμμετέχοντας σε μια νέα ραδιοφωνική εκπομπή …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Οκτωβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-349)

Η περασμένη εβδομάδα ήταν πλούσια σε εμπειρίες και συναντήσεις καθώς συνέχιζα την περιοδεία μου για δουλειές και τουρισμό στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Εθνικές οδοί. Μετά την Ιόνια και την Εγνατία είχα την ευχάριστη εμπειρία να ταξιδέψω και στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Αθηνών. Βέβαια, στο πρώτο τμήμα, μέχρι το Κλειδί Ημαθίας, το οδόστρωμα έχει πολλά προβλήματα αφού η ευθύνη για την συντήρησή του ανήκει στο Δημόσιο (Ταμείο Εθνικής Οδοποιίας). Αντίθετα, στο υπόλοιπο που έχει κατασκευαστεί και συντηρείται από τις εταιρείες Αυτοκινητόδρομος Αιγαίου, Κεντρική Οδός και Νέα Οδός, η οδήγηση είναι απόλαυση.

Με τις σήραγγες στα Τέμπη και αλλού, με την ολοκλήρωση των εργασιών στο Πέταλο του Μαλιακού και σε άλλα επικίνδυνα σημεία η ασφάλεια της οδήγησης έχει βελτιωθεί σημαντικά. Όσοι δηλαδή οδηγούν προσεκτικά, ένα καλά συντηρημένο όχημα, τηρώντας τα όρια ταχύτητας (σχεδόν παντού 130 km/h) είναι σίγουρο ότι θα φτάσουν σώοι και ασφαλείς στον προορισμό τους. Δυστυχώς, το μόνο αρνητικό στοιχείο σε όλους τους αυτοκινητόδρομους που ταξίδεψα τελευταία είναι τα τσουχτερά διόδια … (30,65 ευρώ για τη διαδρομή Θεσσαλονίκη-Αθήνα).

Νέα δεδομένα για τη γρίπη. Το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου, που διευθύνει ο καθηγητής Παναγιώτης Μπεχράκης, ξεκίνησε για 4η συνεχή χρονιά τον κύκλο διαλέξεων για θέματα δημόσιας υγείας με μια στρογγυλή τράπεζα για τα «100 χρόνια από την ισπανική γρίπη: σημερινά δεδομένα και προοπτικές». Όπως μας είπε η Αγορίτσα Μπάκα, εμπειρογνώμονας στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων και Παρακολούθησης Νοσημάτων (ECDC) η περίοδος 2017-2018 ήταν ιδιαίτερα ήπια στην Ευρώπη σε αντίθεση με τις ΗΠΑ και το νότιο ημισφαίριο.

Σε αυτό συνέβαλε και το υψηλό ποσοστό εμβολιασμών λόγω της ευαισθητοποίησης και της κινητοποίησης της κοινής γνώμης, όπως ανέφερε ο καθηγητής Θεόφιλος Ρόζενμπεργκ, πρόεδρος του Ελληνικού Κέντρου Ελέγχου Λοιμώξεων και Παρακολούθησης Νοσημάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ). Το ΚΕΕΛΠΝΟ διαθέτει σύστημα παρακολούθησης των κρουσμάτων γρίπης (και άλλων λοιμωδών νοσημάτων) και δημοσιεύει τα στοιχεία σε εβδομαδιαία βάση.

Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης πρέπει να γίνει στο διάστημα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου ιδίως για ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου (βλ. πλαίσιο). Ωστόσο, καλόν είναι να εμβολιάζονται και όσοι έρχονται σε επαφή με κόσμο και υπάρχει κίνδυνος να μεταδώσουν την ασθένεια. Δάσκαλοι, σερβιτόροι, οδηγοί ταξί, όσοι μετακινούνται συστηματικά με τα μέσα μαζικής μεταφοράς, οι θεατρόφιλοι … ο κατάλογος είναι μεγάλος. Στην Αυστραλία από τη μελέτη μοντέλων προσομοίωσης προέκυψε ότι σε περίπτωση πανδημίας ο καθολικός εμβολιασμός αποδεικνύεται φθηνότερος σε σύγκριση με το κόστος των επιπτώσεων από μερικό μόνο εμβολιασμό …

Ο Γεώργιος Σαρόγλου, ομότιμος καθηγητής Παθολογίας και Λοιμωδών νοσημάτων του Πανεπιστημίου Αθηνών, αναφέρθηκε στις μεθόδους διάγνωσης, μετάδοσης και θεραπείας. Πέρα από την κλινική εμπειρία του γιατρού οι σύγχρονοι μέθοδοι επιτρέπουν την γρήγορη διάγνωση (15 λεπτά έως 2 ώρες) επιτρέποντας την απομόνωση του ασθενούς.

Η επώαση διαρκεί 2 μέρες, και η μετάδοση γίνεται κυρίως με τα σταγονίδια από το φτάρνισμα ή τον βήχα ήδη μία μέρα πριν εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα μέχρι και 5 μέρες μετά … Τα παιδιά μπορούν να μεταδίδουν την αρρώστια για περισσότερες από 10 ημέρες.

Όσον αφορά τη θεραπεία αναφέρθηκε το Tamiflu, το οποίο πρέπει να χορηγηθεί έγκαιρα σε ηλικιωμένους για να μειωθεί η πιθανότητα θανάτου. Επιπλέον, ένα νέο φάρμακο (Baloxavir marboxil) που ήδη κυκλοφορεί στην Ιαπωνία και θα κυκλοφορήσει λίαν προσεχώς στις ΗΠΑ (με την εμπορική ονομασία Xofluza), επιτρέπει την ταχεία εξαφάνιση των συμπτωμάτων. Μάλιστα, η έγκαιρη χορήγηση του σε περίπτωση πανδημίας θα επιτρέψει να κερδηθούν μέχρι και 49 μέρες ώστε να αναπτυχθεί κατάλληλο εμβόλιο.

Τέλος, η Άννα Τζώρτζη, Πνευμονολόγος και Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Ινστιτούτου, αναφέρθηκε εκτενώς στην προστασία που παρέχουν τα εμβόλια και στις αβάσιμες θεωρίες των αντιεμβολιαστικών κινημάτων, θέματα που μας έχουν απασχολήσει και στο παρελθόν από αυτή τη στήλη (βλ. Χ.Ν. 9/12/2014) και στα οποία θα επανέλθουμε σε επόμενο άρθρο.

Εκπομπή 1 και 2. Πρόκειται για μια νέα εκπομπή στον ραδιοφωνικό σταθμό Αθήνα 984, που επιμελούνται δύο νέα δροσερά και χαμογελαστά κορίτσια, η Δομίνα Διαμαντοπούλου και η Μυρσίνη Λιοναράκη. Μεταδίδεται από Δευτέρα έως και Παρασκευή από τις 13:00 έως τις 14:00. Αποφάσισαν να με έχουν μόνιμο προσκεκλημένο κάθε Πέμπτη στο δεύτερο ημίωρο της εκπομπής τους για να τους μιλώ σχετικά με το τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τους πολίτες.

Την περασμένη Πέμπτη μίλησα για μερικές δράσεις που αφορούν τη νεολαία και μεθαύριο θα πούμε τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις γυναίκες. Η εκπομπή μεταδίδεται και μέσω διαδικτύου και στον ιστότοπο του σταθμού υπάρχουν όλες οι προηγούμενες εκπομπές για όσους και όσες ενδιαφέρονται …

Επείγουσα ιατρική. Πριν από λίγες εβδομάδες θεσπίστηκε και στη χώρα μας η εξειδίκευση της Επείγουσας Ιατρικής χάρις στις πολύχρονες προσπάθειες της Ελληνικής Εταιρείας Επείγουσας Ιατρικής και του προέδρου της, του Παναγιώτη Αγγουριδάκη, επίκουρου καθηγητή στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης. Πριν επιστρέψω στην Κρήτη, παρακολούθησα ένα μέρος των εργασιών του 4ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Επείγουσας Ιατρικής και θα σας μεταφέρω τι έμαθα στο άρθρο της επόμενης εβδομάδας.


Ποιοι πρέπει να εμβολιαστούν κατά της γρίπης

Ο εμβολιασμός είναι κατ’ αρχήν απαραίτητος για ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου, οι οποίες, αν προσβληθούν από τον ιό της γρίπης, κινδυνεύουν ακόμη και με θάνατο - ιδίως σε περίπτωση επιπλοκών. Εκτός από τα άτομα άνω των 60 ετών, στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται:

1. Όσοι πάσχουν από τις εξής ασθένειες: άσθμα ή άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες (π.χ. ΧΑΠ), καρδιακή νόσο με σοβαρές αιμοδυναμικές διαταραχές, ανοσοκαταστολή, δρεπανοκυτταρική νόσο (και άλλες αιμοσφαιρινοπάθειες), σακχαρώδη διαβήτη (ή άλλο χρόνιο μεταβολικό νόσημα), χρόνια νεφροπάθεια, νευρομυϊκά ή νευρολογικά νοσήματα και τέλος όσοι έχουν υποστεί μεταμόσχευση οργάνων.

2. Οι έγκυες γυναίκες, οι λεχωΐδες και οι θηλάζουσες.

3. Άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά ηλικίας κάτω των 6 μηνών ή φροντίζουν άτομα με υποκείμενο νόσημα, τα οποία διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών από τη γρίπη.

4. Οι κλειστοί πληθυσμοί (προσωπικό και εσωτερικοί σπουδαστές σχολείων, στρατιωτικών και αστυνομικών σχολών, ειδικών σχολείων ή σχολών, τρόφιμοι και προσωπικό ιδρυμάτων, και οι στρατεύσιμοι στα κέντρα κατάταξης, ειδικά όσοι κατατάσσονται κατά τους χειμερινούς μήνες (Οκτώβριο-Μάρτιο).

5. Οι εργαζόμενοι σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας (ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και λοιποί εργαζόμενοι).

6. Επαγγελματίες, όπως κτηνίατροι, πτηνοτρόφοι, χοιροτρόφοι, σφαγείς και γενικά άτομα που έρχονται σε συστηματική επαφή με πουλερικά.

7. Τα παχύσαρκα άτομα με Δείκτη Μάζας Σώματος (ΒΜΙ) άνω των 40 kg/m.

8. Τα παιδιά που παίρνουν ασπιρίνη μακροχρόνια (π.χ. νόσος Kawasaki, ρευματοειδής αρθρίτιδα και άλλα), για τον πιθανό κίνδυνο εμφάνισης συνδρόμου Reye μετά από γρίπη.

Το ΚΕΕΛΠΝΟ προσφέρει δωρεάν εμβολιασμό για το ιατρονοσηλευτικό προσωπικό σε νοσοκομεία, κέντρα υγείας και ΠΕΔΥ.

18 Οκτωβρίου 2018

Και μία και δύο: Εκπομπή της 18ης Οκτωβρίου 2018

Πέμπτη 18 Οκτωβρίου 2018. Πρώτο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.

Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής που αφορούσε τις παρακάτω δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία:

16 Οκτωβρίου 2018

Αχ Ελλάδα …

Καθαρές τουαλέτες στην Ιονία Οδό αλλά σκουπίδια, αποτσίγαρα και σχισμένες ελληνικές σημαίες ανά την επικράτεια …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Οκτωβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-348)

Μερικά νέα από την πρόσφατη περιοδεία μου για δουλειές και τουρισμό στην Πελοπόννησο και την Βόρεια Ελλάδα.

Καλά νέα. Ο Δήμος Τεγέας και το Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας ΝΟΗΣΙΣ στη Θεσσαλονίκη διαθέτουν χώρους όπου μαθητές του Δημοτικού, του Γυμνασίου και του Λυκείου παρακολουθούν παρουσιάσεις με θέμα «Μαθαίνω να μην καπνίζω». Αντίστοιχες παρουσιάσεις θα αρχίσουν να γίνονται και σε σχολεία στα Χανιά. Ένα πρώτο βήμα για να μάθουν τα παιδιά πώς να προφυλάσσονται από μια ισχυρή εξάρτηση που καταστρέφει την υγεία και οδηγεί στο θάνατο.

Η οδήγηση στην ολοκληρωμένη πλέον Ιόνια Οδό είναι μια απόλαυση. Πρόκειται για έναν αυτοκινητόδρομο ευρωπαϊκών προδιαγραφών, με καθαρές τουαλέτες σε λειτουργία (κάτι που δεν είναι προφανές σε άλλους ελληνικούς αυτοκινητόδρομους) και με δυνατότητα πληρωμής των διοδίων με πιστωτική κάρτα. Θεωρητικά, αυτή η δυνατότητα υπάρχει και σε άλλους αυτοκινητόδρομους αλλά σε αυτούς πρέπει να επισκεφτείτε το ειδικό γραφείο όπου υπάρχει το POS …

Στη Δράμα, όλοι μιλούσαν με τα καλύτερα λόγια για τον Χανιώτη επιχειρηματία Μανώλη Λεδάκη, που μετέτρεψε μια παλιά καπναποθήκη στο κέντρο της Δράμας σε πεντάστερο ξενοδοχείο. Ο οποίος μάλιστα βρήκε τα παλιά αρχεία του καπνεργοστασίου και τα τοποθέτησε σε όμορφες προθήκες στο χώρο υποδοχής του ξενοδοχείου. Το ξενοδοχείο βρίσκεται μπροστά στον υδροβιότοπο της Αγίας Βαρβάρας με τις πηγές και τις λιμνούλες … και διαθέτει μια πλούσια κάβα με τα κρασιά που παράγονται στην ευρύτερη περιοχή.

Από τη Δράμα και το επόμενο καλό νέο που αφορά το κίνημα των μη καπνιστών το οποίο αρχίζει να απαιτεί πιο δυναμικά από τους καπνιστές να σέβονται την υγεία των άλλων καπνίζοντας έξω. Μια ομάδα πολιτών, αφού μάζεψε 800 περίπου υπογραφές υποστήριξης, προχώρησε στην κατάθεση μήνυσης κατά παντός υπευθύνου για την έλλειψη ελέγχων σχετικά με την εφαρμογή του νόμου περί απαγόρευσης του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους.

Η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της προκαταρκτικής εξέτασης και ήδη οι αρμόδιες υπηρεσίες έχουν εντείνει τους σχετικούς ελέγχους. Παράλληλα, ξεκινούν πάλι οι έλεγχοι στα Τρίκαλα, τον πρώτο δήμο που αποφάσισε να επιβάλει το νόμο κινητοποιώντας την δημοτική αστυνομία και επιβάλλοντας πρόστιμα μετά από μια περίοδο ενημέρωσης των καταστηματαρχών …

Άσχημα νέα. Οι έλληνες αγρότες φαίνεται πως αγνοούν πλήρως τις αιτίες της κλιματικής αλλαγής (βλ. ΧΝ 2/10/2018). Γι αυτό και συνεχίζουν να καίνε τα ξερόχορτα παράγοντας άφθονο διοξείδιο του άνθρακα, το οποίο δεσμεύει τις ηλιακές ακτίνες συμβάλλοντας μαζί με άλλα αέρια την υπερθέρμανση του πλανήτη. Παράλληλα, οι λιγνιτικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής της ΔΕΗ συνεχίζουν να επιβαρύνουν την ατμόσφαιρα …αλλά τουλάχιστον υπάγονται στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Δεν είναι μόνο η Κρήτη γεμάτη σκουπίδια. Σε όλα τα μέρη που περάσαμε διαπιστώσαμε πως τα πλαστικά ποτηράκια του καφέ, οι πλαστικές σακούλες και κυρίως τα αποτσίγαρα βρίσκονται σχεδόν παντού. Στους δρόμους, στα δάση, στα πεζοδρόμια, στους χώρους στάθμευσης. Και στους αρχαιολογικούς χώρους! Όλοι θέλουν να βγάλουν λεφτά από τον τουρισμό – είτε απευθείας εργαζόμενοι σε τουριστικές επιχειρήσεις είτε εμμέσως παρέχοντας υπηρεσίες στις επιχειρήσεις αυτές.

Παράλληλα, ο δημόσιος χώρος είναι γεμάτος μουτζουρωμένα μνημεία και αγάλματα που δείχνουν ότι περιφρονούμε τελείως ιστορία και καλλιτεχνική δημιουργία. Στο ξενοδοχείο που μείναμε υπήρχε ένα άλμπουμ του Ralf Baiker με φωτογραφίες που τράβηξε ανά την Ελλάδα πριν από περίπου 10 χρόνια. Πέρα από τα όμορφα ηλιοβασιλέματα πολλές φωτογραφίες δείχνουν μνημεία και αγάλματα γεμάτα ακαλαίσθητα γκράφιτι. Μια εικόνα που δεν τιμά καθόλου την Ελλάδα και η οποία είναι διαχρονική.

Είναι σίγουρο πως παρά τις κορώνες υπέρ της τέχνης, τα συλλαλητήρια και την πατριδοκαπηλία ορισμένων οι περισσότεροι Έλληνες δεν αγαπάνε την χώρα μας παρά μόνο στα λόγια. Αν πραγματικά την αγαπούσαμε θα φροντίζαμε τουλάχιστον να την διατηρούμε καθαρή. Και δεν θα την γεμίζαμε σκουπίδια, αποτσίγαρα και γκράφιτι. Ούτε βέβαια με σκισμένες σημαίες, κάτι που αποτελεί κατά τη γνώμη μου δείγμα ύψιστης περιφρόνησης προς την έννοια της πατρίδας.

Τελικά το κυριότερο είδος εν ανεπαρκεία στην Ελλάδα είναι ο σεβασμός. Προς τη χώρα μας και το περιβάλλον της. Προς τους συνανθρώπους μας. Προς τους ξένους επισκέπτες και πελάτες μας. Σεβασμό που συχνά απαιτούμε και μάλιστα με θράσος από τους άλλους. Για την μακραίωνη ιστορία και τις παραδόσεις μας. Που δεν σεβόμαστε πρώτοι εμείς οι ίδιοι …

09 Οκτωβρίου 2018

Το δικαίωμα στην ελεύθερη αναπνοή

Οι καταστρεπτικές επιπτώσεις του καπνίσματος, οι τρόποι απεξάρτησης και η απαίτηση για σεβασμό του δικαιώματος όλων μας στην ελεύθερη αναπνοή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Οκτωβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-347)

Πολύ ενδιαφέρουσα η ενημερωτική εκδήλωση του Συλλόγου Πνευμονολόγων Χανίων το περασμένο Σάββατο 6 Οκτωβρίου στο ΚΑΜ. Πλήρεις, επιστημονικά τεκμηριωμένες και εκλαϊκευμένες παρουσιάσεις. Αλλά και απαντήσεις σε πολλές ερωτήσεις του κοινού για συγκεκριμένα προβλήματα. Από πνευμονολόγους που εργάζονται στο δημόσιο ή ως ιδιώτες γιατροί.

Κοινός παρανομαστής των περισσότερων ομιλιών οι καταστρεπτικές επιπτώσεις του καπνίσματος. «Οι πνεύμονες των καπνιστών ανήκουν στις καπνοβιομηχανίες» μας είπε η Βασιλική Κριετσέπη. Προσθέτοντας ότι 9 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του πνεύμονα συνδέονται με το ενεργητικό ή το παθητικό κάπνισμα. Μάλιστα, οι παθητικοί καπνιστές έχουν 20-30% περισσότερες πιθανότητες να προσβληθούν από την ασθένεια.

Ναι, καρκίνος του πνεύμονα μπορεί να προκληθεί και από την ρύπανση της ατμόσφαιρας αλλά η αιτία αυτή συνδέεται μόνο με ποσοστό 5% των περιπτώσεων. Επιπλέον, τονίστηκε η σημασία των προληπτικών εξετάσεων αφού για να εμφανιστεί ένας καρκινικός όγκος στην ακτινογραφία θώρακος θα πρέπει να έχει μέγεθος σχεδόν ένα εκατοστόμετρο. Ο σχηματισμός του οποίου ίσως να έχει απαιτήσει μια δεκαετία, και μάλιστα χωρίς συμπτώματα!

Άλλη χρόνια ασθένεια που στη χώρα μας οφείλεται κυρίως στο κάπνισμα είναι η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ). Βήχας, σφύριγμα, φλέγματα, δυσκολία στην αναπνοή τα κύρια συμπτώματα. Όπως εξήγησε ο Μιλτιάδης Μαρκάτος, η επιβεβαίωση μπορεί να γίνει μόνο με σπιρομέτρηση, μια ανώδυνη εξέταση που γίνεται στο πνευμονολογικό εργαστήριο και μετρά την «ηλικία» και την κόπωση του πνεύμονα. Απαραίτητη προϋπόθεση για να δει κάποια βελτίωση όποιος διαγνωστεί με ΧΑΠ είναι να κόψει το κάπνισμα!

Η διακοπή του καπνίσματος είναι δύσκολη αλλά όχι ακατόρθωτη, όπως μας εξήγησε ο Στυλιανός Βιττωράκης. Δύσκολη, γιατί η νικοτίνη είναι μια εξαιρετικά εξαρτησιογόνος ουσία (δεύτερη μετά την ηρωίνη όσον αφορά την σωματική εξάρτηση και τρίτη μετά την κοκαΐνη όσον αφορά την ψυχολογική εξάρτηση). Η διακοπή μπορεί να γίνει πραγματικότητα με την επίσκεψη σε ένα ιατρείο διακοπής καπνίσματος. Υπάρχουν φαρμακευτικές αγωγές, που όμως πρέπει να χορηγούνται υπό την εποπτεία πνευμονολόγου – και φέρνουν αποτέλεσμα στο 80% των περιπτώσεων. Όπως ομολόγησε κι ένας πρώην καπνιστής που ήταν στο ακροατήριο.

Πολύ ενδιαφέρουσα και η ομιλία του Αθανάσιου Σολάκη για τις νέες τάσεις καπνίσματος. Αφορούσε το ηλεκτρονικό τσιγάρο που έχει αρχίσει να απενοχοποιεί το κάπνισμα ιδίως μεταξύ των νέων. Με μια νέα ονομασία (άτμισμα) η καπνοβιομηχανία το παρουσιάζει, όχι μόνο ως ακίνδυνο σε σχέση με το κλασσικό τσιγάρο, αλλά και ως μέθοδο διακοπής του καπνίσματος! Κάτι που είναι φυσικά τελείως ανακριβές αφού αποτελεί στην πραγματικότητα ένα νέο μέσο χορήγησης νικοτίνης …

Ένα μέσο, το οποίο παρουσιάζει ήδη σημαντικούς κινδύνους (εισπνεόμενες καρκινογόνες ουσίες και βαρέα μέταλλα, δηλητηριώδη υγρά αναπλήρωσης, κρίσεις άσθματος σε παθητικούς ατμιστές – ιδίως παιδιά). Επιπλέον, δεν υπάρχουν ακόμη στοιχεία για τις επιπτώσεις στην υγεία των ατμιστών από την μακροχρόνια έκθεση στο ηλεκτρονικό τσιγάρο. Ούτε και για τις αντίστοιχες επιπτώσεις του παθητικού ατμίσματος – παρόλο που οι ουσίες που εκπέμπονται είναι σαφώς επικίνδυνες.

Ο Χαράλαμπος Πρωτοπαπαδάκης μίλησε για το σύνδρομο απνοιών στον ύπνο που επηρεάζει δυσμενέστατα την καθημερινότητα πολλών ανθρώπων. Οι οποίοι εμφανίζουν υπνηλία, κόπωση πονοκεφάλους, κατάθλιψη, καθώς και διαταραχές μνήμης, κρίσης, συγκέντρωσης και προσανατολισμού. Κι αυτό γιατί τη νύχτα ροχαλίζουν και σταματούν να αναπνέουν εκατοντάδες φορές για μερικά δευτερόλεπτα …

Η έλλειψη συγκέντρωσης συνδέεται με μεγαλύτερες πιθανότητες πρόκλησης εργατικού ατυχήματος ή τροχαίου δυστυχήματος. Μάλιστα, οι νέες ιατρικές εξετάσεις για δίπλωμα οδήγησης προβλέπουν και συμπλήρωση του ειδικού ερωτηματολογίου για τον έλεγχο του αποφρακτικού τύπου συνδρόμου απνοιών-υποπνοιών, ιδίως για τους επαγγελματίες οδηγούς.

Η διάγνωση απαιτεί επίσκεψη σε εργαστήριο ύπνου που διαθέτουν το Νοσοκομείο Χανίων και το Ναυτικό Νοσοκομείο Κρήτης. Σε κάθε περίπτωση πρόκειται για σοβαρό πρόβλημα υγείας που το επιδεινώνουν η παχυσαρκία, το κάπνισμα και άλλοι παράγοντες και το οποίο προδιαθέτει για υπέρταση, στεφανιαία νόσο, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και ενδεχομένως αρρυθμίες.

Για το άσθμα μίλησε ο Στυλιανός Καλογεράκης που επισήμανε τις πολλαπλές αιτίες στις οποίες μπορεί να οφείλεται και τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και της σωστής ιατρικής και φαρμακευτικής αντιμετώπισης.

Τέλος, μίλησε και ο συντάκτης της παρούσας στήλης με θέμα «Κάπνισμα και σεβασμός στον πλησίον». Διαδηλώνουμε κατά της ανάλγητης ρυπογόνου βιομηχανίας αλλά ντρεπόμαστε να απαιτήσουμε από τους καπνιστές να σεβαστούν το δικαίωμά στην ελεύθερη αναπνοή της εγκύου, του παιδιού, του ασθματικού, του καρδιοπαθούς ή και του ΑΜεΑ. Να σεβαστούν μια σειρά από θεμελιώδη δικαιώματα που αφορούν τη ζωή, τη σωματική και διανοητική ακεραιότητα και την υγεία. Και να καπνίσουν έξω …

Αναφέρθηκε επίσης στον νεοσυσταθέντα σύλλογο «Ακαπνίστας», που αποτελεί μετεξέλιξη του Παραρτήματος Χανίων του Συλλόγου «Προστασία από το παθητικό κάπνισμα», το οποίο με τη σειρά του είχε ξεκινήσει στις αρχές του 2017 ως πρωτοβουλία πολιτών με τη δημιουργία της ομάδα «Ψυχαγωγία και εργασία χωρίς καπνό - Χανιά» και την οργάνωση σειράς δράσεων ευαισθητοποίησης.

Στους επόμενους μήνες οι «Ακαπνίστας» θα επικεντρωθούν στη δράση «Χανιά άκαπνη πόλη» με μια εκστρατεία που θα απευθύνεται στους καπνιστές. Αλλά και σε δράσεις ενημέρωσης στα σχολεία σε συνεργασία με το πρόγραμμα του SmokeFreeGreece που έχει εγκριθεί από το Υπουργείο Παιδείας.

Μην ρωτήσετε τι κάνει το κράτος το οποίο κάθε χρόνο μαζεύει περίπου 3 δισεκατομμύρια ευρώ από την φορολογία των καπνικών προϊόντων …

02 Οκτωβρίου 2018

Περί κλιματικής αλλαγής

Ζούμε ήδη τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και θα πρέπει η τοπική αυτοδιοίκηση να προετοιμαστεί σοβαρά για την αντιμετώπισή τους …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Οκτωβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-346)

Οι ειδικοί έχουν προειδοποιήσει εδώ και χρόνια. Με πρώτη την Διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή (IPCC) που λειτουργεί εδώ και μια εικοσαετία. Ακολούθησε το 2009 η επιστημονική μελέτη «Το αύριο της Ελλάδας» για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην Ελλάδα, την οποία εκπόνησε το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών για λογαριασμό του WWF Ελλάς. Αντίστοιχη μελέτη δημοσίευσε το 2011 και η Τράπεζα της Ελλάδος. Τέλος, τον Απρίλιο του 2016 το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δημοσίευσε την «Εθνική Στρατηγική για την Προσαρμογή στη Κλιματική Αλλαγή».

Με βάση την εν λόγω εθνική στρατηγική οι Περιφέρειες οφείλουν να καταρτίσουν Περιφερειακά Σχέδια Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή. Το περιφερειακό συμβούλιο Κρήτης ενέκρινε τον σχετικό διαγωνισμό για την ανάθεση της κατάρτισης του σχεδίου για την Κρήτη τον Φεβρουάριο του 2018 αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει η σχετική ανάθεση. Παράλληλα, τον Ιανουάριο του 2018, ο Δήμος Χανίων δημοσίευσε το «Σχέδιο δράσης αειφόρου ενέργειας και κλίματος» στο οποίο απαριθμούνται σειρά δράσεων διατομεακού χαρακτήρα για τον μετριασμό των επιπτώσεων και την προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή.

Η κλιματική αλλαγή. Οι θερμοκρασίες της Γης αυξάνονται σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες, τάση η οποία προβλέπεται να συνεχιστεί και στο άμεσο μέλλον. Η υπερθέρμανση αυτή οφείλεται στη συσσώρευση στην ατμόσφαιρα ορισμένων αερίων, τα οποία συγκρατούν την ηλιακή ακτινοβολία μετατρέποντας τον πλανήτη μας σε ένα απέραντο θερμοκήπιο.

Ως «αέρια θερμοκηπίου» χαρακτηρίζονται οι υδρατμοί, το διοξείδιο του άνθρακα (από την καύση ορυκτών καυσίμων και τις δασικές πυρκαγιές), το μεθάνιο (από την κτηνοτροφία, ορισμένους υγροτόπους, τους τερμίτες, τους ωκεανούς και την τήξη των πάγων), το μονοξείδιο του αζώτου (από φυσικές πηγές και αζωτούχα λιπάσματα) και ορισμένα φθοριούχα αέρια (από συστήματα ψύξης και κλιματισμού και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες).

Μια πρώτη σειρά μέτρων πρόληψης της κλιματικής αλλαγής αφορά τον περιορισμό των εκπομπών αυτών των αερίων. Κυκλοφορία αυτοκινήτων και άλλων μεταφορικών μέσων που εκπέμπουν λιγότερα ή καθόλου καυσαέρια (π.χ. υβριδικά ή ηλεκτρικά). Εξοικονόμηση ενέργειας στα σπίτια με καλύτερη μόνωση, χρήση ηλιακής ενέργειας και αντλιών θερμότητας. Και σταδιακό κλείσιμο των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.

Επιπτώσεις και ανθεκτικότητα. Δυστυχώς, τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα δεν έχουν ακόμη αποδώσει και η αύξηση της θερμοκρασίας συνεχίζεται. Ταυτόχρονα, έχουν αρχίσει να γίνονται εμφανείς οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην καθημερινότητα των πολιτών. Ακραία καιρικά φαινόμενα όπως τυφώνες και καύσωνες. Που μεταφράζονται σε περισσότερες πλημμύρες αλλά και υψηλές θερμοκρασίες που θα επηρεάσουν δυσμενώς τις καλλιέργειες, ενώ η μείωση της βροχόπτωσης θα προκαλέσει παράλληλα και λειψυδρία.

Ταυτόχρονα, αναμένεται ανύψωση της στάθμης της θάλασσας από τους πάγους που λιώνουν, με αποτέλεσμα να εξαφανιστούν πολλές από τις σημερινές τουριστικές παραλίες. Καθώς και περισσότερες δασικές πυρκαγιές με αποτέλεσμα διάβρωση των εδαφών η οποία με τη σειρά της ευνοεί τα πλημμυρικά φαινόμενα. Συνεπώς, αν θέλουμε να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα της κοινωνίας μας στην κλιματική αλλαγή θα πρέπει να ετοιμαστούμε να αντιμετωπίσουμε όλες αυτές τις επιπτώσεις έγκαιρα.

Και πως θα γίνει αυτό; Με επενδύσεις σε σοβαρά έργα υποδομής που θα έπρεπε να έχουν ήδη αρχίσει …

Έργα υποδομής. Προτεραιότητα θα πρέπει να αποτελέσει η αντιμετώπιση των πλημμυρών στο αστικό περιβάλλον με ταυτόχρονη πρόβλεψη για αντιμετώπιση της λειψυδρίας. Αυτό σημαίνει πρόβλεψη για αγωγούς απορροής μεγαλύτερης διατομής στους οποίους να μην καταλήγουν λύματα και σκουπίδια, ώστε το νερό να μπορεί να αξιοποιηθεί για άρδευση, ενδεχομένως μετά από επεξεργασία.

Σε πολλές χώρες της βόρειας Ευρώπης, που αντιμετωπίζουν πλημμυρικά φαινόμενα εδώ και αιώνες, κατασκευάζονται δεξαμενές συλλογής ομβρίων που ενεργούν ως ζώνες απομόνωσης ώστε να μην πλημμυρίζουν οι κατοικημένες περιοχές που βρίσκονται στην πορεία κίνησης του νερού. Πρόκειται για όμορφες λιμνούλες με πολύ πράσινο, στις οποίες τις ηλιόλουστες μέρες κυκλοφορούν κύκνοι και πάπιες!

Δυστυχώς, το σχέδιο του Δήμου Χανίων που αναφέρθηκε παραπάνω περιλαμβάνει την κατασκευή επιπλέον σκληρών επιφανειών που ευνοούν την απορροή του νερού και την εμφάνιση πλημμυρών στο αστικό περιβάλλον. Κανονικά, θα έπρεπε τα περισσότερα έργα ανάπλασης να περιλαμβάνουν επιφάνειες απορρόφησης του νερού ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος πλημμύρας.

Άλλη προτεραιότητα αποτελεί η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των καλλιεργειών. Όλοι θυμόμαστε την καταστροφή που είχε επιφέρει ο καύσωνας στην ανθοφορία των ελαιόδεντρων το 2016 με αποτέλεσμα μειωμένη παραγωγή ελαιόλαδου. Η Περιφέρεια Κρήτης συμμετέχει στο έργο ADAPT2CLIMA του προγράμματος Life της Ευρωπαϊκής Ένωσης με αντικείμενο την προσαρμογή του γεωργικού τομέα των νησιών της Μεσογείου στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Από το έργο, που προβλέπεται να ολοκληρωθεί τον Απρίλιο του 2019, θα προκύψουν στρατηγικές και εργαλεία προσαρμογής του γεωργικού τομέα στην κλιματική αλλαγή.

Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των δασών με κατάλληλες δράσεις δενδροφύτευσης ειδών μειωμένης αναφλεξιμότητας και ανθεκτικών στην ξηρασία. Με ταυτόχρονη κατασκευή αντιπυρικών ζωνών και άλλων έργων υποδομής αλλά και με την υλοποίηση ετήσιων έργων καθαρισμού των δασών από την συσσώρευση καύσιμης ύλης.

Τέλος, απαιτείται η αξιοποίηση της πολιτικής προστασίας και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε συμβουλευτικό ρόλο όσον αφορά την πρόληψη των καταστροφών που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή. Αυτό βέβαια προϋποθέτει ότι οι πολιτικοί προϊστάμενοι σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν κατανοήσει τη σημασία της προετοιμασίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Ας ελπίσουμε ότι όλα τα παραπάνω ζητήματα θα αποτελέσουν μερικά από τα κύρια θέματα της προεκλογικής αντιπαράθεσης στις επερχόμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές!

29 Σεπτεμβρίου 2018

Πολιτική προστασία και εθελοντισμός

Οι εθελοντές μπορούν να συμβάλουν στην προστασία των πολιτών βοηθώντας τους να προστατευθούν καλύτερα παρά τις ελλείψεις σε όλα τα επίπεδα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Σεπτεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-345)

Παρακολούθησα με ενδιαφέρον τις ομιλίες στην ημερίδα «Πολιτική Προστασία, Εθελοντισμός, Μέτρα Αυτοπροστασίας» που οργάνωσε η Επίλεκτη Ομάδα Ειδικών Αποστολών Δήμου Χανίων το Σάββατο 22 Σεπτεμβρίου στο Δημαρχείο Χανίων. Μίλησαν η Μαρία Δασκαλάκη, από το γραφείο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Χανίων. Ο Γιάννης Βερυκοκίδης, προϊστάμενος του τμήματος Πολιτικής Προστασίας της Π.E. Χανίων.

Και ο παλαιός φίλος Κώστας Κοκολάκης, πρώην διευθυντής Πολιτικής Προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας- Θράκης. Μερικά συμπεράσματα που εξηγούν, εν μέρει, και πολλές από τις καταστροφές που ταλανίζουν τον τόπο μας.

Ατελής και πολύπλοκη νομοθεσία. Η ισχύουσα ελληνική νομοθεσία για την πολιτική προστασία έχει μερικά πολύ καλά χαρακτηριστικά, δυστυχώς όμως και πολλά κενά και αλληλοσυγκρουόμενες διατάξεις. Υπάρχει συχνά αλληλοεπικάλυψη των αρμοδιοτήτων των δήμων, της εκλεγμένης περιφέρειας, της αποκεντρωμένης περιφερειακής διοίκησης και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.

Το αποτέλεσμα είναι πως αν δεν έχουν προηγηθεί πολυάριθμες ασκήσεις και συνεργασίες σε συνθήκες καθημερινότητας να παρουσιάζονται σοβαρά προβλήματα σε περιόδους κρίσεων. Μερικές υπηρεσίες και αρμοδιότητες που προβλέπει η νομοθεσία (π.χ. υπηρεσίες πολιτικής προστασίας των υπουργείων) δεν έχουν καν συσταθεί.

Μάλιστα, πολλές από τις διαδικασίες στηρίζονται σε παλαιά νομοθετήματα περί Πολιτικής Σχεδίασης Εκτάκτου Ανάγκης (ΠΣΕΑ) που αφορούν την προστασία σε περίπτωση πολέμου. Για να μην μιλήσουμε για την έλλειψη ανθρώπινων και υλικών πόρων με αποτέλεσμα πολλές από τις πετυχημένες επεμβάσεις να οφείλονται κυριολεκτικά στον «πατριωτισμό» στελεχών και εθελοντών.

Άγνοια από τους προϊσταμένους. Οι περισσότεροι πολιτικοί προϊστάμενοι των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας αγνοούν το πολύπλοκο σύστημα της προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Επιπλέον, δεν υπάρχει και καμία σχετική εκπαίδευση για όσους θα ήθελαν να μάθουν κάτι παραπάνω … Μερικές φορές και οι επικεφαλείς των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης ενώ γνωρίζουν πολύ καλά το δικό τους αντικείμενο, αγνοούν το αντικείμενο των συναδέλφων τους. Το αποτέλεσμα είναι κακή συνεννόηση, εγωισμοί, συγκρούσεις.

Η άγνοια από τους πολιτικούς προϊσταμένους οδηγεί συχνά σε υποβάθμιση των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας. Οι οποίες υποστελεχώνονται ή αποτελούν τόπο μετάθεσης υπαλλήλων που εκφράζουν (ή εικάζεται ότι θα εκφράσουν) αντίθετες πολιτικές απόψεις … Κάτι που είναι γνωστό και ως «ψυγείο» ή και «κατάψυξη» …

Λόγω της άγνοιας ή της ελλιπούς γνώσης σε περίπτωση καταστροφής η διαχείριση είναι συχνά ανεπαρκής. Το αποδεικνύει η τραγική κατάληξη που είχαν οι πρόσφατες αλλά και παλαιότερες καταστροφές. Όπως έχουμε γράψει, η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αποδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων. Ή την έλλειψη τους …

Έλλειψη επικοινωνίας. Η Ελλάδα εξακολουθεί να μην διαθέτει ένα ενοποιημένο σύστημα διοίκησης, ελέγχου, επικοινωνιών, συντονισμού και πληροφόρησης (C4I) όπως οι περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Το έργο της αναβάθμισης του συστήματος επικοινωνίας των πολιτών με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μέσω του ενιαίου αριθμού 112 βρίσκεται σε εξέλιξη από το 2011.

Παράλληλα, δεν υπάρχει ενοποιημένο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών για επικείμενες ή εξελισσόμενες καταστροφές. Ακούσαμε στην εκδήλωση αλλά διαβάζουμε και στον τύπο ότι ακόμη και οι επικοινωνίες μεταξύ των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε τοπικό επίπεδο είναι προβληματικές.

Ωστόσο, η σπουδαιότερη έλλειψη αφορά την ενημέρωση και την εκπαίδευση των πολιτών για τις ενέργειες που πρέπει να κάνουν για να αυτοπροστατευθούν. Γίνονται βέβαια αξιέπαινες προσπάθειες στα σχολεία, ιδίως για την προστασία από σεισμούς. Όμως δυστυχώς δεν αρκούν …

Ο σημαντικός ρόλος των εθελοντών. Δεν μπορούμε να τα περιμένουμε όλα από το κράτος. Γι αυτό και χρειαζόμαστε εκπαιδευμένους νέους και νέες στην αντιμετώπιση των ατυχημάτων και των καταστροφών. Χάρηκα που διάβασα στην παρουσίαση της Επίλεκτης Ομάδας Ειδικών Αποστολών του Δήμου Χανίων (βλ. ΧΝ 17/9/2018) τη δήλωση του εθελοντή Γιώργου Τωμαδάκη. «Το ενδιαφέρον είναι ότι συνέχεια μαθαίνουμε, συνέχεια γνωρίζουμε περισσότερα πράγματα».

Γιατί η προστασία από ατυχήματα και καταστροφές είναι εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεση. Η πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει τις κοινωνίες μας τις κάνει ευάλωτες. Έτσι, σήμερα δεν μιλούμε πια για προστασία αλλά για «ανθεκτικότητα» (resilience). Πως δηλαδή μια κοινωνία θα αντιμετωπίσει με επιτυχία τις διάφορες απειλές και θα βγει αλώβητη.

Από τις καθημερινές απειλές κατά της υγείας και της ζωής - κάπνισμα, κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση οινοπνευματωδών, κακή οδηγική συμπεριφορά, κακή καθημερινή υγιεινή. Μέχρι τις μεγάλες φυσικές καταστροφές που απειλούν τη ζωή και τις περιουσίες μας - σεισμοί και κατολισθήσεις, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα, δασικές και αστικές πυρκαγιές, επιδημίες. Ή και τις ανθρωπογενείς απειλές όπως η κλιματική αλλαγή, τα δυστυχήματα σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οι βλάβες σε δίκτυα κοινής ωφέλειας ακόμη και οι απάτες.

Η ανθεκτικότητά μας θα κριθεί από τη γνώση και τις δεξιότητες προστασίας. Και εκεί οι εθελοντές έχουν να προσφέρουν πολλά!

11 Σεπτεμβρίου 2018

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες

Για τις επικείμενες δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, τις αφισοκολλήσεις και την πλήρη απαγόρευση της πλαστικής σακούλας μιας χρήσης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Σεπτεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-344)

Φθινοπωρινές οι Βρυξέλλες. Με λίγη βροχή αλλά και κουφόβραση. Και με πολλά δημόσια έργα. Δηλαδή με προβλήματα κυκλοφορίας. Ευτυχώς, κάθε πρωί οι περισσότεροι ραδιοφωνικοί σταθμοί μεταδίδουν περιοδικά πληροφορίες για τα μποτιλιαρίσματα και τους μέσους χρόνους κάθε σημαντικής διαδρομής. Στο δακτύλιο αλλά και μέσα στην πόλη.

Έχουμε αναφερθεί παλιότερα στο γαλλόφωνο κέντρο παρακολούθησης της οδικής κυκλοφορίας στο Βέλγιο. Το κέντρο PEREX (προφέρεται Περέξ) (βλ. Χ.Ν. 21/12/2011). Όμως, σήμερα θα αναφερθούμε στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές που θα διεξαχθούν στις 14 Οκτωβρίου. Καθώς και στο θέμα της καθαριότητας και των σκουπιδιών.

Δημοτικές και περιφερειακές εκλογές. Στο Βέλγιο οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές διοργανώνονται ανά εξαετία. Την ψήφο διεκδικούν υποψήφιοι από διάφορους σχηματισμούς. Οι εκλεγμένοι δημοτικοί σύμβουλοι (conseillers communaux) από κάθε λίστα αποτελούν πολιτική ομάδα. Σύμφωνα με τον Κώδικα Τοπικής Δημοκρατίας και Αποκέντρωσης, οι ομάδες οφείλουν να καταλήξουν εντός συγκεκριμένης προθεσμίας σε συμφωνία για τη διοίκηση του δήμου (κάτι σαν προγραμματική συμφωνία τοπικής κυβέρνησης συνεργασίας).

Δήμαρχος εκλέγεται ο υποψήφιος που συγκέντρωσε τους περισσότερους ψήφους από την παράταξη η οποία πλειοψήφησε και η οποία έχει ψηφίσει την προγραμματική συμφωνία. Δήμαρχος μπορεί να διοριστεί και άτομο που δεν έχει εκλεγεί στο δημοτικό συμβούλιο, αλλά που δηλώνει ότι ανήκει σε μια παράταξη.

Εάν εντός τριών μηνών από την έκδοση των αποτελεσμάτων δεν έχει κατατεθεί και ψηφιστεί κατά πλειοψηφία προγραμματική συμφωνία, η Περιφερειακή Κυβέρνηση διορίζει επίτροπο που εκτελεί χρέη υπηρεσιακού δημάρχου. Ο δήμος διοικείται από το δήμαρχο (bourgmestre) και το διοικητικό συμβούλιο (collège) που το αποτελούν οι αντιδήμαρχοι (échevins), δηλαδή δημοτικοί σύμβουλοι που εκλέγονται από το δημοτικό συμβούλιο. Ένας από τους αντιδημάρχους πρέπει να είναι γυναίκα.

Αν παραιτηθούν όλοι οι αντιδήμαρχοι, τότε πρέπει εντός 30 ημερών να ψηφιστεί νέα προγραμματική συμφωνία αλλιώς ξαναγίνονται εκλογές. Όλα τα παραπάνω σημαίνουν ότι ευνοούνται οι «δημοτικές κυβερνήσεις» συνεργασίας. Επίσης, δεν υπάρχει δεύτερος γύρος στις δημοτικές εκλογές.

Οι δήμοι μπορούν να αναθέσουν τη διαχείριση δημοτικών ιδρυμάτων και υπηρεσιών σε δημοτικές επιχειρήσεις και να συνεργαστούν με άλλους δήμους στο πλαίσιο διαδημοτικών επιχειρήσεων. Το δημοτικό συμβούλιο εκλέγει τους αντιπροσώπους του δήμου σε αυτές τις επιχειρήσεις και τους οργανισμούς, ο σπουδαιότερος από τους οποίους είναι το τοπικό δημόσιο κέντρο κοινωνικής δράσης (C.P.A.S) που εξασφαλίζει ότι όλοι οι κάτοικοι του δήμου έχουν τα μέσα να ζήσουν με ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Καθαριότητα. Πριν από τις εκλογές, κάθε δήμος εγκαθιστά πλαίσια σε συγκεκριμένα σημεία υψηλής ορατότητας όπου κάθε παράταξη έχει συγκεκριμένο χώρο για αφισοκόλληση. Οι φίλοι ή οι συγγενείς των πολιτικών που θέλουν να τους βοηθήσουν μπορούν να βάλουν αφίσες στις αυλές τους ή στα παράθυρα των διαμερισμάτων τους ή ακόμη στις προθήκες των καταστημάτων τους.

Μερικοί υποψήφιοι νοικιάζουν επίσης περιφερόμενες διαφημιστικές πινακίδες, αλλά δεν υπάρχουν φεϊγβολάν, ή πανό και καθόλου ηχορύπανση. Η αντιπαράθεση των υποψηφίων γίνεται μέσω ραδιοφωνικών εκπομπών. μέσω των εφημερίδων και (λιγότερο) μέσω της τηλεόρασης. Με δύσκολες ερωτήσεις από δημοσιογράφους που δεν φοβούνται να προκαλέσουν τους υποψηφίους, οι οποίοι συχνά καταπίνουν τη γλώσσα τους …

Άλλη καινοτομία στις Βρυξέλλες είναι η πλήρης απαγόρευση της πλαστικής σακούλας μιας χρήσης από το φθινόπωρο του 2017. Επιτρέπονται μόνο οι επαναχρησιμοποιήσιμες τσάντες. Και η περιφέρεια έχει γεμίσει την πόλη με αφίσες που υπενθυμίζουν στους κατοίκους να μην ξεχάσουν να πάρουν την τσάντα τους. Φυσικά, οι επιχειρήσεις έχουν προσαρμοστεί και αν δεν έχεις τη δική σου τσάντα θα πρέπει ή να αγοράσεις μια επαναχρησιμοποιήσιμη ή να κουβαλήσεις τα ψώνια σου στο χέρι …

Συνάντησα επίσης και ένα σύστημα που μοίραζε δωρεάν σακούλες για τις ακαθαρσίες των σκύλων. Με μια τεράστια αφίσα που υπενθύμιζε στους ιδιοκτήτες σκύλων τις υποχρεώσεις τους και έδινε χρήσιμες πληροφορίες για τις διαθέσιμες σκυλο-τουαλέτες, καθώς και δωρεάν τηλέφωνα και ιστοσελίδες για περισσότερες πληροφορίες.

Δυστυχώς, σε ορισμένες γειτονιές εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα καθαριότητας κυρίως από μικροαντικείμενα που έχουν πεταχτεί στους δρόμους. Αλλά και από τα πολυάριθμα αποτσίγαρα. Να υπενθυμίσουμε ότι τα πρόστιμα για ρύπανση κυμαίνονται από 50 έως 62.000 ευρώ και υπάρχουν επιθεωρητές καθαριότητας που κυκλοφορούν και τα επιβάλουν. Σε σοβαρές περιπτώσεις προβλέπεται και ποινική διαδικασία …

Δημόσιοι λαχανόκηποι. Κι έξω από ένα εμπορικό κέντρο να και κάτι κουτιά γεμάτα χώμα στα οποία μια οικολογική οργάνωση της γειτονιάς είχε φυτέψει λαχανόκηπο! Είχαν απομείνει μερικές ντομάτες και μερικά λαχανάκια Βρυξελλών. Δίπλα στα κουτιά υπήρχε δεξαμενή με νερό και ένα ποτιστήρι για το πότισμα … Στόχος ήταν η ευαισθητοποίηση των κατοίκων στα πλεονεκτήματα της οικολογικής γεωργίας καθώς και στις εύκολες μεθόδους καλλιέργειας …

Με λύπη αναλογίστηκα την τραγική κατάσταση που επικρατεί στα Χανιά με τις ανεξέλεγκτες χωματερές, την έλλειψη συστήματος συλλογής ορισμένων επικίνδυνων αποβλήτων και τις επικείμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Όπου, θα ακουστούν πάλι υποσχέσεις οι οποίες δυστυχώς θα δεσμεύουν μόνον όσους αφελείς τις ακούσουν και τις πιστέψουν …

04 Σεπτεμβρίου 2018

Περί πολιτικής προστασίας (πέμπτο και τελευταίο μέρος)

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τους πολίτες προέρχεται συχνά από την ίδια την διοίκηση που αποδεικνύεται κατώτερη των περιστάσεων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Σεπτεμβρίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-343)

Στη στήλη αυτή προσπαθήσαμε τις τέσσερεις προηγούμενες εβδομάδες να εξηγήσουμε, όσο πιο απλά γίνεται, μερικές από τις πτυχές του πολύπλοκου συστήματος της πολιτικής προστασίας. Που περιλαμβάνει τρεις φάσεις: «Πρόληψη και Μετριασμός επιπτώσεων», «Ετοιμότητα και Επέμβαση» και «Αποκατάσταση και ανάλυση μετά την καταστροφή». Και τρεις οριζόντιες δραστηριότητες: «Ανάλυση επικινδυνότητας», «Διοίκηση, Έλεγχος, Επικοινωνία, Συντονισμός και Πληροφόρηση (ή C4I)», και τέλος «Ενημέρωση και εκπαίδευση».

Το παραπάνω πολύπλοκο σύστημα αφορά γενικά την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές. Δεν αφορά δηλαδή μόνο τις μεγάλες φυσικές καταστροφές. Και το κλειδί είναι πάντα η «Ανάλυση της επικινδυνότητας». Δηλαδή, ποιοι είναι οι κίνδυνοι που μας απειλούν και ποιες είναι οι πιθανότητες να χάσουμε τη ζωή, την υγεία ή την περιουσία μας από αυτούς. Πιθανότητες που μπορούν να μετριαστούν ή ακόμη και να εκμηδενιστούν αν ληφθούν τα ενδεικνυόμενα προληπτικά μέτρα.

Ανάλυση επικινδυνότητας. Από την ανάλυση των διαθέσιμων στατιστικών προκύπτει μια ενδιαφέρουσα εικόνα. Οι κύριες αιτίες θανάτου στην Ελλάδα είναι με τη σειρά: καρδιοπάθειες και εγκεφαλικά, νόσος Αλζχάιμερ, νεοπλασίες (καρκίνοι), χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και τροχαία. Παράλληλα, τα κυριότερα προβλήματα υγείας που συνδέονται συχνά και με μακροχρόνια αναπηρία περιλαμβάνουν: πόνους μέσης και αυχένα, διαταραχές αισθητηρίων οργάνων, πονοκεφάλους, κατάθλιψη και άγχος, δερματικές και στοματικές παθήσεις, τραυματισμούς από πτώσεις και τροχαία, καθώς και ΧΑΠ.

Σε ποιες επικίνδυνες συμπεριφορές και συνήθειες οφείλονται τα παραπάνω; Κάπνισμα, κακή διατροφή, έλλειψη άσκησης, κατανάλωση οινοπνευματωδών, κακή οδηγική συμπεριφορά, κακή καθημερινή υγιεινή. Δυστυχώς, η πρόληψη σε όλους αυτούς τους τομείς είναι ελλιπέστατη. Οι πολίτες την αγνοούν και η πολιτεία δίνει πάντα προτεραιότητα στην περίθαλψη ενώ με σαφώς μικρότερο κόστος θα είχε πετύχει καλύτερα αποτελέσματα.

Υπάρχουν όμως και οι μεγάλες φυσικές καταστροφές που απειλούν περιουσίες. Σεισμοί και κατολισθήσεις, πλημμύρες και έντονα καιρικά φαινόμενα, δασικές και αστικές πυρκαγιές. Για τους σεισμούς, έχει προβλεφθεί σχετική νομοθεσία (ο Γενικός Οικοδομικός Κανονισμός). Και έχουν ευαισθητοποιηθεί στην εφαρμογή της οι ιδιοκτήτες και οι μηχανικοί. Δυστυχώς για τις άλλες απειλές οι επί σειρά ετών εμπειρίες έχουν αποδείξει ότι η πρόληψη (σε μερικές δε περιπτώσεις και η επέμβαση) είναι ελλιπέστατη. Ακόμη κι αν είναι πλέον γνωστό ότι οι απειλές αυτές θα ενταθούν στο άμεσο μέλλον λόγω της κλιματικής αλλαγής.

Τέλος, υπάρχουν και ορισμένες απειλές (π.χ. τρομοκρατία), οι οποίες ενώ είναι στατιστικά περιορισμένες, δημιουργούν αισθήματα ανασφάλειας και φόβου στην κοινή γνώμη, με αποτέλεσμα να απαιτούν ιδιαίτερες επενδύσεις για πρόληψη και ετοιμότητα.

Κίνδυνοι λόγω ανευθυνότητας. Το 2008, σε μιαν ημερίδα που οργανώσαμε στο Ηράκλειο με τον τότε ευρωβουλευτή Σταύρο Αρναουτάκη («Η προστασία του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές, μια ευκαιρία για ανάπτυξη»), είχαν συμμετάσχει και πολλοί υπεύθυνοι πολιτικής προστασίας από τους Δήμους και τους Νομούς της Κρήτης.

Όταν ρωτήθηκαν να προσδιορίσουν τους τρεις σοβαρότερους κινδύνους που αντιμετώπιζαν τότε οι τοπικές κοινωνίες και που θα αποτελούσαν απειλή για την ανάπτυξη της περιοχής στα επόμενα 5 έως 10 χρόνια, ένας από τους συμμετέχοντες απάντησε «Η ίδια η διοίκηση η οποία είναι απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις …». Και ως απάντηση προτάθηκε η μεταφορά τεχνογνωσίας από τα ΑΕΙ/ΤΕΙ της Κρήτης και η ενίσχυση των φορέων της αυτοδιοίκησης με επιστήμονες με γνώσεις στους σχετικούς τομείς.

Δεν ξέρω πόσοι διάβασαν και ενστερνίστηκαν τα πορίσματα εκείνης της ημερίδας αλλά και των πολυάριθμων άλλων εκδηλώσεων και της πλούσιας σχετικής βιβλιογραφίας. Για να καταρτίσουν λεπτομερή σχέδια αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών στο νησί μας και στην πόλη μας. Αν κρίνουμε από τα αποτελέσματα μάλλον κανένας …

Μερικά παραδείγματα για τα οποία η εφημερίδα μας έχει δημοσιεύσει κατ’ επανάληψη ρεπορτάζ. Οι κίνδυνοι στην Παλιά Πόλη για τους οποίους οι συσκέψεις και οι συζητήσεις επαναλαμβάνονται χωρίς ορατό αποτέλεσμα. Οι απειλές δασικής πυρκαγιάς σε περιαστικά δάση όπως στον Άγιο Ματθαίο, στους Αγίους Αποστόλους και την Πολυτεχνειούπολη. Οι επαναλαμβανόμενες πλημμύρες σε αρκετά σημεία της πόλης (π.χ. κέντρο, Κλαδισό, Σούδα). Για να μη μιλήσουμε για την έλλειψη φωτεινού σηματοδότη στα σημεία εκείνα του δρόμου προς τα Κουνουπιδιανά όπου χρειάζονται περισσότερο (έξω από το Λύκειο και απέναντι από του Χαλκιαδάκη). Εκεί που έχασαν τη ζωή τους δύο νέα παιδιά πριν από ένα χρόνο …

Πρόσφατα δημοσιεύθηκαν από την Περιφέρεια οι χώροι καταφυγής πληθυσμού για τον Δήμο Χανίων. Μένω στο Σταυρό αλλά δεν κατόρθωσα να εντοπίσω ούτε κάποιο «Γήπεδο Σταυρού» (όπως αναφέρει αναρτημένος κατάλογος) ούτε τον «Ελεύθερο χώρο στον Σταυρό» (που αναφέρει ο αναρτημένος χάρτης). Μόνο περιφραγμένα οικόπεδα ή ακατάλληλοι χώροι με βάτα και θάμνους …

Ο υπεύθυνος πολιτικής προστασίας μου δήλωσε (σε γραπτή διαδικτυακή επικοινωνία την οποία στη συνέχεια διέγραψε) ότι τα στοιχεία είχαν κοινοποιηθεί από το Δήμο, και ότι δεν έγινε καμία επαλήθευση. Προφανώς δεν έγινε επαλήθευση ούτε στον χάρτη με τις οδούς διαφυγής. Όπου ο μονόδρομος της Περίδου εμφανίζεται ως οδός διαφυγής προς την αντίθετη κατεύθυνση … Φανταστείτε την κυκλοφοριακή συμφόρηση αν κάποιος προσπαθήσει να διαφύγει μέσα στον πανικό με το αυτοκίνητό του …

Αλλά να διαφύγει κάποιος από τι; Από σεισμό; Από παλιρροϊκό κύμα (τσουνάμι); Από πυρκαγιά; Οι οδηγίες δεν το ξεκαθαρίζουν. Οι χώροι συγκέντρωσης κοντά σε παραλίες (π.χ. Ανατολική Τάφρος) που είναι ίσως κατάλληλοι για συγκέντρωση των κατοίκων πυκνοδομημένων περιοχών μετά από σεισμό, είναι τελείως ακατάλληλοι σε περίπτωση τσουνάμι. Οι χώροι έξω από εκκλησίες με καμπαναριά (π.χ. Άγιος Παντελεήμονας) ίσως να είναι επικίνδυνοι σε περίπτωση σεισμού. Και οι δασωμένοι χώροι (π.χ. Τάφοι Βενιζέλου, Πολυτεχνείο) σίγουρα δεν ενδείκνυνται ως καταφύγια σε περίπτωση δασικής πυρκαγιάς.

Η πολιτική προστασία είναι ο κατ’ εξοχήν τομέας που αποδεικνύει στην πράξη τις διοικητικές ικανότητες των υπεύθυνων. Ή την έλλειψη τους …

28 Αυγούστου 2018

Περί πολιτικής προστασίας (τέταρτο μέρος)

Η ενημέρωση και η εκπαίδευση των πολιτών μπορεί να αρχίσει από τα παιδιά που μπορούν να μάθουν να προστατεύονται παίζοντας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Αυγούστου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-342)

Μια σημαντική συνιστώσα του συστήματος προστασίας των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές είναι η Ενημέρωση και η Εκπαίδευση. Πρόκειται για οριζόντια δραστηριότητα που αφορά όσους και όσες ασχολούνται με τις τρεις φάσεις της πολιτικής προστασίας (πρόληψη, επέμβαση, αποκατάσταση) αλλά και με τις οριζόντιες δραστηριότητες (ανάλυση επικινδυνότητας, διοίκηση, έλεγχος, επικοινωνίες, συντονισμός και πληροφόρηση – C4I).

Όλοι και όλες πρέπει να είναι ενήμεροι και εκπαιδευμένοι με βάση τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα τους. Και αυτό δεν επιτυγχάνεται μόνο με παρουσιάσεις, σεμινάρια και εκπαιδεύσεις αλλά – ιδίως στην περίπτωση της επέμβασης – και με πραγματικές ασκήσεις ή ασκήσεις επί χάρτου. Ωστόσο, η ενημέρωση και η εκπαίδευση είναι μια δραστηριότητα που αφορά κυρίως τους πολίτες.

Οι πολίτες πρέπει να μάθουν, ει δυνατόν από μικρή ηλικία, πώς να αυτοπροστεύονται και μάλιστα από διάφορες απειλές, κάθε μια από τις οποίες αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών υπηρεσιών και διαδικασιών προστασίας (π.χ. σεισμός, πυρκαγιά, πλημμύρα αλλά και τροχαία, ατυχήματα στο σπίτι και στην ψυχαγωγία). Αυτό σημαίνει ότι η ενημέρωση και η εκπαίδευση πρέπει να παρέχονται κατά ενιαίο τρόπο, όπως εξάλλου και η πληροφόρηση σε περίπτωση καταστροφής.

Όμως είναι πρακτικά αδύνατον να εκπαιδεύσει κανείς τον πληθυσμό μιας ολόκληρης χώρας, ιδίως όταν οι περισσότεροι έχουν συνηθίσει στην ανευθυνότητα, στην αδιαφορία και στις επικίνδυνες συμπεριφορές. Μια μέθοδος, που έχει πετύχει στην περίπτωση της αντισεισμικής προστασίας στη χώρα μας, είναι η εκπαίδευση των παιδιών, μέσω του σχολικού προγράμματος του ΟΑΣΠ. Μάλιστα, έχει παρατηρηθεί ότι τα παιδιά καθοδηγούν στη συνέχεια και την υπόλοιπη οικογένεια …

Εκτός από την ελληνική εμπειρία στον τομέα των σεισμών, παρόμοιες βέλτιστες πρακτικές έχουν εφαρμοστεί και σε άλλες χώρες. Στη Βρετανία, με το πάρκο ασφαλείας Safewise. Στην Ιταλία, με το πρόγραμμα Scuola Sicura. Και στην Πορτογαλία, με τον ήρωα τηλεοπτικού προγράμματος Tinóni e companhia.

Όλα τα παραπάνω παρουσιάστηκαν στο πλαίσιο ενός διακρατικού προγράμματος για την «Ενημέρωση των πολιτών», του οποίου είχα την ευθύνη παρακολούθησης όταν ήμουν στη μονάδα πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Και το συμπέρασμα ήταν πως ο μόνος τρόπος να προσεγγίσει κανείς τα παιδιά είναι μέσα από το παιχνίδι («Μαθαίνω να προστατεύομαι παίζοντας»).

Πάρκο ασφάλειας. Οι παραπάνω ιδέες παρουσιάστηκαν το 2001 στην Θεσσαλονίκη σε μιαν ημερίδα του ΟΟΣΑ σχετικά με τα ασφαλή σχολεία. Αμέσως συνεπήραν τον τότε έλληνα εκπρόσωπο Μανώλη Μπαλτά, που ως Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων παρακολουθούσε τα σχετικά προγράμματα του ΟΟΣΑ για την Πρόληψη και Ασφάλεια στον Σχολικό Χώρο.

Το 2008, σε μιαν ημερίδα που οργανώσαμε στο Ηράκλειο με τον τότε ευρωβουλευτή Σταύρο Αρναουτάκη, ο Μανώλης Μπαλτάς παρουσίασε την ολοκληρωμένη πρότασή του για το Πάρκο Ασφάλειας – την Ντίσνεϋλαντ της Ασφάλειας όπως το λέω (από όπου και αντλώ τα παρακάτω στοιχεία).

Ένα τέτοιο πάρκο μπορεί να περιλαμβάνει σειρά από περιοχές δυνητικής πρόκλησης τραυματισμών ή «επικίνδυνες» ζώνες σε συνδυασμό με σενάρια εκπαίδευσης για την πρόληψη και προστασία από διάφορους κινδύνους. Από φυσικές καταστροφές (σεισμοί, πυρκαγιές, πλημμύρες, ανεμοθύελλες, ηφαίστεια κλπ.). Κίνδυνοι στο αστικό περιβάλλον (στο σπίτι, στο δρόμο, στο αυτοκίνητο, στο λεωφορείο, στους δημόσιους χώρους, στο αεροπλάνο κλπ.). Στο αγροτικό περιβάλλον (στο αγροτικό σπίτι, στο χωράφι, από κατοικίδια και μη ζώα κλπ.). Και στη φύση (στο βουνό, στο δάσος, στα χιόνια, στη θάλασσα κλπ.).

Κίνδυνοι από τις νέες τεχνολογίες (ανεξέλεγκτη διάδοση της πληροφορίας, ψευδείς ειδήσεις, ασφάλεια στο διαδίκτυο). Αλλά και από το σύγχρονο κοινωνικό περιβάλλον (τοξικές ουσίες, μολυσματικές ασθένειες, αρνητικά πρότυπα ή αντικοινωνικές συμπεριφορές όπως ναρκωτικά, αλκοόλ, AIDS, τρομοκρατία, διατροφική αλυσίδα, αρνητικά πρότυπα ζωής, αθλητισμός και ντόπινγκ).

Στο Πάρκο Ασφάλειας αναπαρίστανται σε φυσική κλίμακα (1:1) υποδομές που συναντάμε στην καθημερινότητα και σε όλα τα πεδία όπου δημιουργούνται κίνδυνοι και απειλές. Είναι ένα «χωριό» σε φυσικό μέγεθος, με φυσικά πραγματικά υλικά στη βάση ενιαίου σχεδίου με βάση τα σενάρια εκπαίδευσης από την καθημερινή ζωή στο σπίτι, στο δρόμο, στο κατάστημα, στο αυτοκίνητο, στο πάρκο, στο αγρόκτημα, στην παραλία, στη θάλασσα, στο δρόμο και το «σκοτεινό δρομάκι», στο βουνό, στο δάσος, στο χιόνι κλπ.

Η αλληλουχία των υποδομών παρακολουθεί τα θεματικά πεδία «κινδύνου» και τα εκπαιδευτικά σενάρια. Το Πάρκο Ασφαλείας αποτελεί, ως σύνολο, έναν ενιαίο «προσομοιωτή» πολλαπλών εφαρμογών ζωής και έκθεσης του ανθρώπου σε κάθε είδους φυσική, υλική και κοινωνική απειλή. Θα καταλάβει έκταση από 20 έως 40 στρέμματα και θα κοστίσει από περίπου 3,5 έως 8 εκατ. ευρώ ανάλογα με τους εκπαιδευτικούς σταθμούς που θα κατασκευαστούν.

Οι μελέτες για το Πάρκο έχουν γίνει και δεν απομένει παρά η υλοποίησή του με βάση ένα μοντέλο ιδιοκτησίας και διαχείρισης – από δημόσιο φορέα (Δήμος, Περιφέρεια, Υπουργείο), από ιδιωτικό οργανισμό ή ως σύμπραξη δημόσιου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ). Σε όλες τις περιπτώσεις κυριαρχεί το κοινωνικό στοιχείο της επένδυσης αλλά ταυτόχρονα η επένδυση πρέπει να είναι βιώσιμη για να ζήσει στο μέλλοντα χρόνο.

Η πέμπτη και τελευταία συνέχεια την επόμενη εβδομάδα.

21 Αυγούστου 2018

Περί πολιτικής προστασίας (τρίτο μέρος)

Οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης αποτελούν πρωταρχικής σημασίας μέρος του συστήματος πολιτικής προστασίας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Αυγούστου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-341)

Σεπτέμβριος του 2002, στο Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων (ETSI) στη Σοφία-Αντίπολη κοντά στις Κάννες. Πρώτη συνάντηση της ομάδας τυποποίησης των τηλεπικοινωνιών έκτακτης ανάγκης (EMTEL). Πώς όμως ορίζεται ο συγκεκριμένος τομέας; Στην παρουσίασή μου προτείνω έναν ορισμό, τον οποίο υιοθετεί ομόφωνα η ομάδα και έκτοτε καθιερώνεται για όλες τις σχετικές εργασίες τυποποίησης παγκοσμίως.

Οι επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνουν τέσσερεις συνιστώσες. Επικοινωνία των πολιτών που βρίσκονται σε κίνδυνο με τις αρχές και τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Επικοινωνία των αρχών και των υπηρεσιών μεταξύ τους. Επικοινωνία των αρχών με τους πολίτες σε περιπτώσεις επικείμενης ή εξελισσόμενης έκτακτης ανάγκης ή καταστροφής. Και τέλος επικοινωνία των πολιτών μεταξύ τους σε περιπτώσεις καταστροφών.

112, ο Ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων. Έχουμε ξαναγράψει αρκετές φορές για το 112. Τον ευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης. Τον καλούμε μόνο όταν κινδυνεύει ζωή ή περιουσία. Και μας φέρνει σε επαφή με όλες τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (αστυνομία, ασθενοφόρα του ΕΚΑΒ, πυροσβεστική και Λιμενικό). Δυστυχώς, είναι σχεδόν άγνωστος στους Έλληνες αφού σε περίπτωση ατυχήματος μόνο 6% θα τον καλούσε στην Ελλάδα και 14% στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση.

Δεν λειτουργεί για άτομα με αναπηρία και ο χρόνος γεωεντοπισμού του καλούντος είναι 8' λεπτά και 40" δευτερόλεπτα, ο δεύτερος μεγαλύτερος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από τις 7,7 εκατ. κλήσεις που έγιναν το 2017 στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκη, τα 2,0 εκατ. (περίπου το 26% του συνόλου) έγιναν στο 112. Αλλά δυστυχώς, ποσοστό 96,93% από αυτές ήταν λανθασμένες ή απατηλές. Λόγω έλλειψης ενημέρωσης αλλά και επειδή δεν υπάρχει δυνατότητα ελέγχου αφού όσοι τηλεφωνούν άσκοπα στο 112 δεν τιμωρούνται (όπως σε άλλες χώρες).

Από το 2011 έχει ξεκινήσει, με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΣΠΑ), ένα έργο αναβάθμισης και εκσυγχρονισμού του 112 με στόχο την κατάργηση των εθνικών αριθμών έκτακτης ανάγκης (100, 166, 199, 108). Δυστυχώς, οι αναδιοργανώσεις της πολιτικής προστασίας, οι γραφειοκρατικές διαδικασίες και οι αλλαγές κυβερνήσεων καθυστέρησαν το έργο. Το οποίο ελπίζεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί στις αρχές του 2019.

Ωστόσο, παρόλο, που το 2011 οι προδιαγραφές του εν λόγω έργου ήταν σύγχρονες και πρωτοποριακές, το τελικό σύστημα θα πρέπει να αναβαθμιστεί τουλάχιστον με την μεταγενέστερη τεχνολογία του προηγμένου γεωεντοπισμού κινητών (AML). Η συγκεκριμένη τεχνολογία επιτρέπει τον γεωεντοπισμό των έξυπνων κινητών με ακρίβεια δεκάδων μέτρων αντί των χιλιομέτρων που επιτρέπει ο γεωεντοπισμός με βάση τις κεραίες κινητής τηλεφωνίας (βλ. Χ.Ν. 15/5/2018).

Αντίστροφο 112 για έγκαιρη προειδοποίηση. Κάποτε ο κόσμος μάθαινε για μια πυρκαγιά όταν χτυπούσαν οι καμπάνες. Οι σειρήνες ηχούσαν σε περίπτωση επικείμενου βομβαρδισμού. Και οι αρχές γύριζαν με ένα μεγάφωνο για να ενημερώσουν τους πολίτες. Σήμερα υπάρχουν νέες μέθοδοι, οι οποίες δυστυχώς δεν χρησιμοποιούνται ακόμη στην χώρα μας. Αυτές περιλαμβάνουν:

Εκπομπή μηνυμάτων στα κινητά που είναι συνδεδεμένα με συγκεκριμένες κεραίες κινητής τηλεφωνίας (cell broadcasting). Αποστολή γραπτών μηνυμάτων (SMS) σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού. Εκπομπή μηνυμάτων RDS (Radio Data System) από ραδιοφωνικούς σταθμούς FM και λήψη τους από κατάλληλα εξοπλισμένα ραδιόφωνα. Τέτοια μηνύματα χρησιμοποιούνται ευρέως για ειδοποιήσεις οδικής κυκλοφορίας και ενεργοποιούν αυτόματα τα ραδιόφωνα στα αυτοκίνητα διακόπτοντας τις άλλες εκπομπές.

Με την διάδοση της ψηφιακής τηλεόρασης και ραδιοφωνίας θα είναι δυνατή επίσης η ενεργοποίηση ραδιοτηλεοπτικών δεκτών για την μετάδοση μηνυμάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Η αξιοποίηση όμως των ήδη διαθέσιμων και των νέων τεχνολογιών απαιτεί οργάνωση από τις αρμόδιες αρχές. Και φυσικά συμφωνίες με τους αντίστοιχους παρόχους κινητής τηλεφωνίας και τους ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς για την μετάδοση τέτοιων μηνυμάτων – που με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία μπορεί να γίνει χωρίς κόστος …

Επικοινωνίες των αρχών μεταξύ τους. Παραδοσιακά οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιούν τα δικά τους συστήματα ασύρματης επικοινωνίας, τα οποία συχνά είναι ασύμβατα μεταξύ τους, λειτουργούν σε διαφορετικές συχνότητες ή δεν λειτουργούν καθόλου αν έχει καταστραφεί η υποδομή (π.χ. κεραίες κινητής, αναμεταδότες). Χρησιμοποιούνται επίσης ψηφιακά συστήματα επικοινωνίας με κωδικοποίηση που εξασφαλίζει το απόρρητο της επικοινωνίας (π.χ. TETRA). Πολλά από αυτά τα συστήματα είναι παλαιότερης τεχνολογίας και επιτρέπουν μόνο την μετάδοση φωνής και καθόλου ή πολύ αργά τη μετάδοση δεδομένων (εικόνα, βίντεο, χαρτογραφία).

Οι επικοινωνίες μεταξύ των αρχών εντάσσονται στη δραστηριότητα Διοίκηση, Έλεγχος, Επικοινωνία, Συντονισμός και Πληροφόρηση (γνωστή και ως C4I προφέρεται σιφοράι) που αποτελεί νευραλγικό κομμάτι κάθε επέμβασης πολιτικής προστασίας. Δυστυχώς, στην Ελλάδα δεν έχουμε κατορθώσει να αποκτήσουμε ένα τέτοιο σύστημα, αν και αυτό είχε κριθεί απαραίτητο ήδη από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας. Μάλιστα, εκτός από το περιττό κόστος με το οποίο έχει επιβαρυνθεί η ελληνική πολιτεία εκκρεμεί ακόμη και σχετική διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων, 14 χρόνια μετά την ολοκλήρωση των αγώνων …

Επικοινωνίες μεταξύ των πολιτών. Μόλις μάθουμε για κάποιο μεγάλο ατύχημα ή καταστροφή, επιχειρούμε αμέσως να επικοινωνήσουμε με τους δικούς μας στην πληγείσα περιοχή. Αυτό επιβαρύνει τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών αλλά και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα – ιδίως όταν συνοδεύεται από τη διάδοση ανεπιβεβαίωτων φημών.

Ευτυχώς, μεγάλες εταιρείες πληροφορικής δραστηριοποιούνται σε αυτόν τον τομέα (βλ. Χ.Ν. 22/5/2018) υποστηρίζοντας της υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τους πολίτες. Η Google διαθέτει μιαν εξειδικευμένη ομάδα αντιμετώπισης κρίσεων που συνδυάζει τις επίσημα επιβεβαιωμένες πληροφορίες με τα δικά της εργαλεία χαρτογράφησης για τον εντοπισμό προσώπων και την παρακολούθηση της εξέλιξης μεγάλων καταστροφών. Η Facebook έχει αναπτύξει την εφαρμογή Safety check για τον έλεγχο της ασφάλειας αγαπημένων προσώπων που έτυχε να βρίσκονται σε τόπους μεγάλων καταστροφών ή τρομοκρατικών επιθέσεων.

Την επόμενη εβδομάδα το τέταρτο μέρος για την Ενημέρωση και την Εκπαίδευση.

14 Αυγούστου 2018

Περί πολιτικής προστασίας (μέρος δεύτερο)

Η φάση της Επέμβασης σε περίπτωση καταστροφής πρέπει να λειτουργεί σαν μια ορχήστρα έτοιμη, αν χρειαστεί, ακόμη και να αυτοσχεδιάσει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Αυγούστου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-340)

Την περασμένη εβδομάδα περιγράψαμε τις τρεις φάσεις (Πρόληψη, Επέμβαση και Αποκατάσταση) και τις τρεις οριζόντιες δραστηριότητες (Ανάλυση επικινδυνότητας, C4I και Εκπαίδευση) που συναποτελούν το πολύπλοκο σύστημα της πολιτικής προστασίας.

Η ορχήστρα της επέμβασης. Φανταστείτε τη φάση της επέμβασης σαν μιαν ορχήστρα κλασσικής μουσικής. Τα έγχορδα, τα πνευστά, τα κρουστά. Κάθε όργανο παίζει το δικό του μέρος με βάση την παρτιτούρα που έχει μπροστά του το αντίστοιχο μέλος της ορχήστρας. Η πυροσβεστική, η αστυνομία, τα ασθενοφόρα. Οι παρτιτούρες είναι τα σχέδια έκτακτης ανάγκης. Αν η ορχήστρα έχει κάνει πολλές δοκιμές και ο μαέστρος έχει εντοπίσει και διορθώσει τα λάθη, τότε η συναυλία θα είναι επιτυχημένη.

Όμως στην πολιτική προστασία δεν έχουμε μόνο έκτακτες ανάγκες που αντιμετωπίζονται με βάση προκαθορισμένα και δοκιμασμένα σχέδια. Έχουμε και καταστροφές, όπου τα διαθέσιμα μέσα είναι εξ ορισμού λιγότερα από τις ανάγκες. Αλλά και κρίσεις, όταν μαζί με την έκτακτη ανάγκη, ή την καταστροφή το σύστημα αντιμετωπίζει δημόσια αμφισβήτηση.

Ιδιαίτερα στις καταστροφές, οι αρμόδιοι πρέπει να πάρουν σκληρές αποφάσεις διαθέτοντας τους περιορισμένους πόρους στις πιο πιεστικές ανάγκες. Κάτι που σημαίνει πως μερικοί πολίτες θα ζήσουν και άλλοι όχι. Ευτυχώς, και γι’ αυτές τις περιπτώσεις υπάρχουν κάποιοι κανόνες (π.χ. στο πλαίσιο της ιατρικής καταστροφών). Στις περιπτώσεις αυτές η ορχήστρα της κλασσικής μουσικής μετατρέπεται σε ορχήστρα τζάζ. Και πρέπει να αυτοσχεδιάσει. Αλλά με τρόπο που να εξασφαλίσει αρμονικό ήχο – δηλαδή τη σωτηρία ανθρώπινης ζωής και περιουσίας. Κάτι που είναι δυνατόν μόνο αν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις.

Προϋποθέσεις επιτυχούς επέμβασης. Για να αποδώσει μια ορχήστρα θα πρέπει οι μουσικοί να έχουν συνεργαστεί με επιτυχία στις πρόβες. Να έχουν γνωριστεί και να έχουν υποτάξει τους προσωπικούς τους εγωισμούς στις οδηγίες και τον συντονισμό του διευθυντή της ορχήστρας. Ο οποίος με τη σειρά του δεν μπορεί βέβαια να υπάρξει χωρίς την ορχήστρα. Αφήστε το «εγώ» σας στην πόρτα. Μια φράση-κλειδί που πρέπει να υπάρχει στην είσοδο κάθε αίθουσας διαχείρισης καταστροφών και αποτελεί την πρώτη προϋπόθεση.

Η αρμονική συνεργασία απαιτεί επίσης και πολυάριθμες πρόβες. Το 1992, νέος ακόμη στον κόσμο της πολιτικής προστασίας παρεκάλεσα τον εθνικό εκπρόσωπο του Βελγίου στην επιτροπή των εθνικών εμπειρογνωμόνων της ΕΕ να μου εξηγήσει περί τίνος ακριβώς πρόκειται. «Έλα στην διημερίδα για την αναθεώρηση του σχεδίου αντιμετώπισης καταστροφών της περιφέρειας Βρυξελλών και θα καταλάβεις», μου είπε.

Ένας από τους ομιλητές ήταν και ο H.C. Ernst, διοικητής της πυροσβεστικής υπηρεσίας του Άμστερνταμ, ο οποίος είχε συντονίσει την επέμβαση μετά την πτώση ενός αεροσκάφους στην πόλη τον Οκτώβριο του 1992. «Τι είναι απολύτως απαραίτητο για μιαν πετυχημένη επέμβαση;», τον ρώτησαν οι πυροσβέστες των Βρυξελλών. «Τρία πράγματα» απάντησε. «Άσκηση, άσκηση, άσκηση!». Πρόκειται για την δεύτερη προϋπόθεση.

Η τρίτη προϋπόθεση αφορά τις επικοινωνίες. Για να υπάρξει όμως επικοινωνία μεταξύ των δυνάμεων που επεμβαίνουν επιτόπου και των συντονιστών στην αίθουσα επιχειρήσεων θα πρέπει όλοι να μιλούν την ίδια γλώσσα. Αλλά και να χρησιμοποιούν όλοι ένα κοινό σύστημα τηλεπικοινωνιών το οποίο να επιτρέπει τη διαβίβαση φωνής, (στατικής και κινούμενης) εικόνας από τους επεμβαίνοντες και από εξωτερικές πηγές (δορυφόροι, δρόνοι κλπ.) και τον συνδυασμό όλων πάνω σε χάρτες που επικαιροποιούνται σε πραγματικό χρόνο.

Απαραίτητη επίσης προϋπόθεση επιτυχούς επέμβασης είναι η επιχείρηση να διευθύνεται από έμπειρο και ικανό ανώτατο στέλεχος σε άμεση επαφή με όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες αλλά και με τον αρμόδιο πολιτικό προϊστάμενο. Με ηγετικό προφίλ και με ικανότητα διαχείρισης της πολυπλοκότητας και άμεσης λήψης αποφάσεων. Και με ικανότητα υποβολής εναλλακτικών προτάσεων στον αρμόδιο πολιτικό προϊστάμενο, ο οποίος στις περισσότερες χώρες με αναπτυγμένη πολιτική προστασία είναι ο εκλεγμένος δήμαρχος, περιφερειάρχης ή (πρωθ)υπουργός – ανάλογα με τη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή ευθύνης του.

Σημαντικά είναι τέλος και τα σχέδια που διέπουν τη διαδικασία αναβάθμισης της επέμβασης. Είπαμε πως η καταστροφή είναι μια κατάσταση στην οποία οι ανάγκες ξεπερνούν τους διαθέσιμους πόρους. Οπόταν ο διευθύνων θα πρέπει να γνωρίζει κάθε στιγμή τις ακριβείς ανάγκες και τις δυνάμεις που διαθέτει ο ίδιος αλλά και οι γείτονές του. Έτσι ώστε να μπορεί να ζητήσει ενισχύσεις από τον γειτονικό δήμο, την γειτονική περιφέρεια, τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες ή την Ευρωπαϊκή Ένωση – μέσω των κατάλληλων επιχειρησιακά δοκιμασμένων μηχανισμών.

Αντί επιλόγου. Αντί για κάποια εύκολη κριτική των υπηρεσιών πολιτικής προστασίας σχετικά με την διαχείριση πρόσφατων ή και προγενέστερων καταστροφών, ας αναφέρουμε ένα ανέκδοτο. «Ο διευθύνων σύμβουλος μεγάλης εταιρείας μην μπορώντας να παρακολουθήσει την Ημιτελή Συμφωνία του Σούμπερτ, έδωσε τα εισιτήρια σε έναν από τους αντιπροέδρους, ζητώντας να του μεταφέρει τις εντυπώσεις του από τη συναυλία. Ο τυπικότατος αντιπρόεδρος υπέβαλλε το ακόλουθο υπόμνημα: 


ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΜΙΤΕΛΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΣΟΥΜΠΕΡΤ

1) Για πολύ χρόνο, τα όμποε δεν έκαναν τίποτε. Ο αριθμός τους θα πρέπει να μειωθεί και η δουλειά τους να κατανεμηθεί στα υπόλοιπα μέλη της ορχήστρας, με σκοπό την αποφυγή περιόδων αδράνειας.

2) Δώδεκα βιολιά έπαιζαν ταυτόχρονα τις ίδιες νότες. Πρόκειται για περιττή επικάλυψη και το προσωπικό σε αυτό το τμήμα θα πρέπει να μειωθεί δραστικά. Αν απαιτείται όγκος ήχου, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ενισχυτής.

3) Το γεγονός ότι ακούγονται μόνο νότες αξίας 3/4 και 3/8 σημαίνει ότι μπορούν να προσληφθούν ερασιτέχνες μουσικοί (φθηνότερο κόστος παραγωγής).

4) Η επανάληψη του περάσματος των εγχόρδων από τα πνευστά, δεν φαίνεται να εξυπηρετεί κάποιον συγκεκριμένο σκοπό. Αν όλες αυτές οι επαναλήψεις περικοπούν, το κονσέρτο θα διαρκεί πολύ λιγότερο χρόνο από τα εικοσιπέντε λεπτά που διαρκεί τώρα.

5) Η συμφωνία είχε δύο κινήσεις. Αν ο Σούμπερτ δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τους σκοπούς του στο τέλος της πρώτης κίνησης, θα έπρεπε να σταματήσει εκεί. Η δεύτερη κίνηση είναι περιττή και θα πρέπει να περικοπεί.

Έχοντας υπ' όψη τα παραπάνω, μπορούμε να συμπεράνουμε πως, αν ο Σούμπερτ έδινε προσοχή σ' αυτά τα λεπτά ζητήματα, πιθανώς, θα είχε το χρόνο να ολοκληρώσει τη συμφωνία του. Επισυνάπτω την παρτιτούρα με όλες τις προτεινόμενες αλλαγές.».

Την επόμενη εβδομάδα το τρίτο μέρος σχετικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης.

07 Αυγούστου 2018

Περί πολιτικής προστασίας (πρώτο μέρος)

Πρόκειται για ένα πολύπλοκο σύστημα το οποίο πρέπει να σχεδιαστεί προσεκτικά και να δοκιμαστεί σε πολυάριθμες ασκήσεις …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Αυγούστου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-339)

Ιούνιος του 1999. Ο προϊστάμενος του τμήματος πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μου αναθέτει να βρω τρόπο ηλεκτρονικής διασύνδεσης ανάμεσα στις πολιτικές προστασίες των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι ώστε σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών να μπορούν να συνεργάζονται σε πραγματικό χρόνο. Μετά από συνεννοήσεις με τους υπεύθυνους του κοινοτικού προγράμματος διασύνδεσης των δημόσιων διοικήσεων (IDA) συντάσσω το σχέδιο ενός τεκμηριωμένου αιτήματος και το υποβάλλω προς υπογραφή.

«Τι με βάζεις να υπογράψω;» με ρωτάει κοιτώντας με στα μάτια. «Την ευρωπαϊκή πολιτική προστασία του εικοστού πρώτου αιώνα» απαντώ χωρίς να διστάσω… Πράγματι, το Κοινό Σύστημα Επικοινωνιών και Πληροφόρησης Έκτακτης Ανάγκης (CECIS προφέρεται Σέσις) αποτελεί από το 2003 και μέχρι σήμερα την καρδιά του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας, όπως με διαβεβαίωσε ο σημερινός τμηματάρχης πολιτικής προστασίας, τον οποίο συνάντησα τον Απρίλιο στη Λιουμπλιάνα.

Το CECIS εξασφαλίζει την άμεση διαβίβαση και τον συντονισμό των αιτημάτων για την παροχή βοήθειας σε περιπτώσεις καταστροφών που δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν με τα διαθέσιμα εθνικά μέσα. Πυροσβεστικά αεροπλάνα, σκηνές και φίλτρα νερού για σεισμόπληκτους, μέσα καταπολέμησης θαλάσσιας ρύπανσης, ομάδες διασωστών και εμπειρογνωμόνων είναι μερικοί από τους πόρους που διατίθενται μέσω του CECIS. Το οποίο λειτουργεί με ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που καλύπτει και τα έξοδα μεταφοράς όλων των παραπάνω στον τόπο της καταστροφής.

Τι είναι η Πολιτική Προστασία. Έχοντας υπηρετήσει επί μια πενταετία στην ευρωπαϊκή πολιτική προστασία είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω πολυάριθμες σχετικές εκπαιδεύσεις, ασκήσεις, συνέδρια και παρουσιάσεις σε αρκετά κράτη μέλη. Διάβασα αμέτρητες εκθέσεις, αναφορές και βιβλία σχετικά με το αντικείμενο. Συνάντησα και συζήτησα πυροσβέστες, διασώστες, εμπειρογνώμονες, διαχειριστές καταστροφών από πολλές χώρες.

Και κατάλαβα ένα πράγμα: η προστασία του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές είναι μια εξαιρετικά πολύπλοκη υπόθεση που δεν πρέπει να ανατίθεται σε ανθρώπους οι οποίοι δεν μπορούν να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα. Αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις (ή κυριαρχικές) αρμοδιότητες της πολιτείας που δεν μπορούν να εκχωρηθούν στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Και περιλαμβάνει τρεις συγκεκριμένες φάσεις αλλά και τρεις οριζόντιες δραστηριότητες.

Οι τρεις φάσεις, αντιστοιχούν στο πορτοκαλί τρίγωνο που βλέπουμε στο έμβλημα της πολιτικής προστασίας. Είναι με τη σειρά: Πρόληψη (και ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων). (Ετοιμότητα και) Επέμβαση. Αποκατάσταση (και ανάλυση μετά την καταστροφή). Οι οριζόντιες δραστηριότητες περιλαμβάνουν με τη σειρά: Ανάλυση επικινδυνότητας. Διοίκηση, Έλεγχο, Επικοινωνία, Συντονισμό και Πληροφόρηση (C4I). Ενημέρωση και εκπαίδευση.

Όλα τα παραπάνω υλοποιούνται από διαφορετικές υπηρεσίες ανάλογα με τον τύπο της απειλής. Ωστόσο, στην Επέμβαση εμπλέκονται πάντα οι ίδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης οι οποίες όμως ενεργούν με διαφορετική κάθε φορά μεθοδολογία. Διαφορετική μεθοδολογία χρησιμοποιείται επίσης ανάλογα με την απειλή για την Ανάλυση της επικινδυνότητας.

Για παράδειγμα, όσον αφορά την Πρόληψη των επιπτώσεων των σεισμών, αρμόδιοι είναι οι μηχανικοί με βάση τις οδηγίες του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας. Για τα αντιπλημμυρικά έργα οι Δήμοι και οι Περιφέρειες και για την πρόληψη των πυρκαγιών η Δασική Υπηρεσία. Για τα τροχαία οι υπεύθυνοι του οδικού δικτύου, η τροχαία που διενεργεί ελέγχους και οι ίδιοι οι οδηγοί ανάλογα με την συμπεριφορά τους στο δρόμο.

Η Επέμβαση σε περίπτωση ατυχήματος ή καταστροφής εμπίπτει πάντα στις ίδιες υπηρεσίες. Στους πυροσβέστες της Πυροσβεστικής και τους διασώστες του Εθνικού Κέντρου Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ). Και στην Αστυνομία για την τήρηση της τάξεως και τον έλεγχο της κυκλοφορίας. Όμως, στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες εμπλέκονται και τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Γι’ αυτό και συμμετέχουν ισότιμα στην κατάρτιση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης και στις συναφείς ασκήσεις. Όπως συμμετέχει και η δικαστική εξουσία που καλείται σχεδόν πάντα να διερευνήσει τις ευθύνες και τις παραλήψεις, ιδίως όταν υπάρχουν θύματα και ζημιές.

Όταν μια καταστροφή εκτείνεται με μεγάλη γεωγραφική περιοχή ή διαρκεί μεγάλη χρονική περίοδο, στην επέμβαση εμπλέκονται και τα βαρέα λεγόμενα μέσα. Στρατός και μη κυβερνητικές και εθελοντικές οργανώσεις όπως π.χ. ο Ερυθρός Σταυρός. Στην Αποκατάσταση εμπλέκονται οι ίδιοι φορείς που εμπλέκονται στην Πρόληψη αλλά και οι ασφαλιστές ή το κράτος που πρέπει να καταβάλουν αποζημιώσεις και βοηθήματα. Τέλος, από την Ανάλυση μετά την καταστροφή προκύπτουν διδάγματα για βελτίωση δομών, διαδικασιών και σχεδίων.

Η Ενημέρωση και η εκπαίδευση συνδέονται και με τις τρεις φάσεις και αφορούν όχι μόνο τους εμπλεκόμενους αλλά και τους πολίτες. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει οπωσδήποτε ασκήσεις, συχνά με τη συμμετοχή του κοινού που έτσι ευαισθητοποιείται και γνωρίζει πως ακριβώς πρέπει να αντιδράσει σε κάθε περίπτωση. Τέλος, η δραστηριότητα της Διοίκησης, του Ελέγχου, της Επικοινωνίας, του Συντονισμού και της Πληροφόρησης (η γνωστή και ως C4I προφέρεται σιφοράι) αποτελεί νευραλγικό κομμάτι της επέμβασης.

Περιλαμβάνει την ενημέρωση των αρχών από τους πολίτες (μέσω του 112), την επικοινωνία και τον συντονισμό των αρχών και των υπηρεσιών μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο. Και την πληροφόρηση των πολιτών για επικείμενες ή εν εξελίξει καταστροφές (έγκαιρη προειδοποίηση). Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα κέντρο επιχειρήσεων στο οποίο εκπροσωπούνται όλες οι υπηρεσίες που εμπλέκονται στην επέμβαση.

Κέντρο το οποίο λειτουργεί 24 ώρες το 24ώρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, και το οποίο εφαρμόζει σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο τα σχέδια που έχουν καταρτίζονται, δοκιμάζονται σε ασκήσεις και επικαιροποιούνται συνεχώς.

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε με λεπτομέρειες για τον συντονισμό και τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης.