Πετυχαίνει τις εξετάσεις στο Πανεπιστήμιο, διαδίδει ψευδείς ειδήσεις και διευκολύνει την καθημερινότητά μας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Φεβρουαρίου 2023 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-478)
Παρακολούθησα την περασμένη εβδομάδα μια διαδικτυακή συζήτηση με θέμα: «Εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη: η περίπτωση του ChatGPT» που οργάνωσε το Εργαστήριο Ψηφιακών Ανθρωπιστικών Σπουδών «Ψηφίς» της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (όλη η συζήτηση και οι παρουσιάσεις εδώ). Το ChatGPT είναι ένα διαδικτυακό εργαλείο από το οποίο οι χρήστες λαμβάνουν απαντήσεις, πρακτικά για οποιοδήποτε θέμα.
Ζήτησα στο σύστημα ChatGPT να γράψει ένα άρθρο στα αγγλικά (γλώσσα στην οποία ανταποκρίνεται καλύτερα) με θέμα «Το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στον τομέα της δημοσιογραφίας». Το κείμενο που προέκυψε το έστειλα στην αυτόματη μετάφραση της Google, και ιδού το αποτέλεσμα (χωρίς καμία δική μου παρέμβαση!):
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει αλλάξει τον τρόπο που ζούμε, εργαζόμαστε και επικοινωνούμε και η δημοσιογραφία δεν αποτελεί εξαίρεση. Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία αυξάνεται με τα χρόνια και αναμένεται να συνεχίσει να αυξάνεται στο εγγύς μέλλον. Σε αυτό το άρθρο, θα εξερευνήσουμε το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία και πώς διαμορφώνει το μέλλον της βιομηχανίας.
Ένα από τα κύρια οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία είναι η ικανότητά της να αυτοματοποιεί επαναλαμβανόμενες εργασίες όπως η ανάλυση δεδομένων, ο έλεγχος γεγονότων και η συλλογή ειδήσεων. Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν γρήγορα να επεξεργάζονται μεγάλες ποσότητες δεδομένων και να προσδιορίζουν μοτίβα, τάσεις και σχέσεις που θα χρειαζόταν ένας ανθρώπινος δημοσιογράφος πολλές ώρες ή και μέρες για να αποκαλύψει. Αυτό επιτρέπει στους δημοσιογράφους να επικεντρωθούν σε πιο δημιουργικές και εμπεριστατωμένες αναφορές και να παράγουν πιο ακριβές και αξιόπιστο περιεχόμενο.
Μια άλλη σημαντική πτυχή της τεχνητής νοημοσύνης στη δημοσιογραφία είναι η ικανότητά της να εξατομικεύει το περιεχόμενο ειδήσεων. Οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αναλύσουν τις προτιμήσεις, το ιστορικό ανάγνωσης και την τοποθεσία ενός χρήστη για να παρέχουν προσαρμοσμένες ροές ειδήσεων. Αυτό βοηθά να διασφαλιστεί ότι οι χρήστες λαμβάνουν ειδήσεις που τους αφορούν και μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της δέσμευσης και της πίστης.
Το AI χρησιμοποιείται επίσης για τη βελτίωση του περιεχομένου πολυμέσων, όπως βίντεο, εικόνες και podcast. Για παράδειγμα, οι αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να δημιουργήσουν αυτόματα υπότιτλους για βίντεο, να μεταγράψουν ήχο και να μεταφράσουν περιεχόμενο σε διαφορετικές γλώσσες. Αυτό διευκολύνει τους δημοσιογράφους να προσεγγίσουν ένα ευρύτερο κοινό και να αλληλεπιδράσουν με άτομα που μπορεί να μην μιλούν την ίδια γλώσσα.
Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη στη δημοσιογραφία εγείρει επίσης ορισμένες ηθικές και κοινωνικές ανησυχίες. Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες είναι η πιθανότητα η τεχνητή νοημοσύνη να διαδώσει ψευδείς ή παραπλανητικές πληροφορίες. Αυτό μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για ρεπορτάζ ειδήσεων. Είναι σημαντικό για τους δημοσιογράφους και τους ειδησεογραφικούς οργανισμούς να διασφαλίζουν ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης τους βασίζονται σε ακριβή δεδομένα και είναι διαφανή σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας τους.
Μια άλλη ανησυχία είναι ο πιθανός αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης στην απώλεια θέσεων εργασίας στον κλάδο της δημοσιογραφίας. Ενώ η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αυτοματοποιήσει ορισμένες εργασίες, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και την κριτική σκέψη. Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό για τους δημοσιογράφους να αγκαλιάσουν την τεχνητή νοημοσύνη και να τη χρησιμοποιήσουν για να βελτιώσουν τη δουλειά τους, αντί να την αντικαταστήσουν.
Συμπερασματικά, η τεχνητή νοημοσύνη έχει σημαντικό αντίκτυπο στη δημοσιογραφία και αυτό πρόκειται να συνεχιστεί μόνο στο μέλλον. Με την αυτοματοποίηση επαναλαμβανόμενων εργασιών, την εξατομίκευση του περιεχομένου και τη βελτίωση των πολυμέσων, η τεχνητή νοημοσύνη βοηθά τους δημοσιογράφους να παράγουν πιο ακριβές, σχετικό και ελκυστικό περιεχόμενο. Ωστόσο, είναι σημαντικό οι δημοσιογράφοι και οι ειδησεογραφικοί οργανισμοί να γνωρίζουν τις ηθικές και κοινωνικές ανησυχίες που εγείρει η τεχνητή νοημοσύνη και να εργαστούν για να τις αντιμετωπίσουν με υπεύθυνο και διαφανή τρόπο.
Το σύστημα που άνοιξε το Νοέμβριο του 2022, είναι ακόμη στο στάδιο του πρωτότυπου. Στηρίχτηκε στην ανάλυση 175 δισεκατομμυρίων παραμέτρων με το γλωσσικό μοντέλο GPT-3 (με δεδομένα μέχρι τον Ιούνιο του 2021). Ωστόσο, μπορεί ήδη να γράψει ποίηση, μαθητικές ή φοιτητικές εργασίες αλλά και κώδικα για ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Το επόμενο βήμα προβλέπει την ανάπτυξη του νέου μοντέλου GPT-4 που (σύμφωνα με τις φήμες) θα αναλύσει 100 τρισεκατομμύρια παραμέτρους.
Η εφαρμογή του ChatGPT έχει ανοίξει τη συζήτηση για τα υπέρ και τα κατά της συγκεκριμένης τεχνολογίας. Στις 25 Ιανουαρίου ο Αμερικάνος βουλευτής Τζέικ Ώκινκλος διάβασε ενώπιον της Βουλής των Αντιπροσώπων έναν λόγο 100 λέξεων γραμμένο εξ ολοκλήρου από το ChatGPT. Το Τμήμα Παιδείας της Νέας Υόρκης περιόρισε τη μέσω διαδικτύου πρόσβαση στο ChatGPT από τα δημόσια σχολεία της πόλης.
Και δύο αμερικανικά πανεπιστήμια (το πανεπιστήμιο της Μινεσότα και η Σχολή Wharton του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια) δοκίμασαν το ChatGPT στις πτυχιακές εξετάσεις – το ρομπότ τις πέρασε με επιτυχία … Γι’ αυτό ήδη τα συστήματα ανίχνευσης λογοκλοπής που χρησιμοποιούν τα Πανεπιστήμια προσπαθούν να αναβαθμιστούν για να ανιχνεύουν κείμενα που έχουν γραφτεί από ρομπότ τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, συστήματα τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιούνται ήδη σε μέσα μαζικής ενημέρωσης όπως το Buzfeed (π.χ. για δημιουργία κουίζ), και τα πρακτορεία ειδήσεων Ρόιτερς και Associated Press (π.χ. για ανίχνευση ειδήσεων, απομαγνητοφωνήσεις, παραγωγή περιλήψεων). Μια άλλη εφαρμογή (Wordsmith) επιτρέπει τη μετατροπή γραφικών παραστάσεων και πινάκων με στατιστικά στοιχεία σε κείμενο.
Επειδή συστήματα σαν το ChatGPT μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για την παραγωγή ψευδών ειδήσεων, υπάρχει ήδη αίτημα ρύθμισης της χρήσης τους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέχρι τότε ίσως θα πρέπει οι εξετάσεις στα σχολεία και τα πανεπιστήμια να γίνονται αποκλειστικά με μολύβι ή στυλό και να μη δίδονται εργασίες για το σπίτι …
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διαδίκτυο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Διαδίκτυο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
07 Φεβρουαρίου 2023
12 Ιανουαρίου 2021
Η άσχημη πλευρά του διαδικτύου
Ίσως ήλθε η ώρα να μπουν αυστηρότερα όρια στη μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία, καθιστώντας υπεύθυνες τις εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-451)
Την περασμένη εβδομάδα παρακολουθήσαμε στις οθόνες μας σε απευθείας μετάδοση πού καταλήγει μια κοινωνία που αφήνει τους δημαγωγούς να διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτα του κόσμου. Όταν οι θεωρίες συνωμοσίας δεν βρίσκονται στο περιθώριο αλλά στο επίκεντρο. Παρακολουθήσαμε τι συμβαίνει όταν καταργείται η λογική, η επιστημονική γνώση και η επιχειρηματολογία με βάση τεκμήρια. Όταν, αντί για μια δημοκρατία, θεμελιωμένη σε κοινά αποδεκτές αλήθειες, ερωτοτροπούμε με την απολυταρχία που στηρίζεται σε κοινά αποδεκτά ψέματα και συνδυάζεται με την προβολή εγκλημάτων μίσους και επιθέσεων σε θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες.
Ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό που δεν τονίστηκε είναι ότι όλο αυτό το μίσος και η βία διευκολύνθηκε από μια χούφτα διαδικτυακές εταιρείες που αποτελούν όλες μαζί την μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία. Οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούν εταιρείες όπως η Facebook, η Google (με τις μηχανές αναζήτησης και το YouTube), η Twitter και άλλες, κρατούν προσηλωμένους δισεκατομμύρια ανθρώπους ενισχύοντας ηθελημένα ιστορίες που διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτά τους προκαλώντας τους οργή και φόβο.
Έτσι, οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονται γρηγορότερα από τις πραγματικές. Ιδίως, αφού στο διαδίκτυο όλα φαίνονται γνήσια. Οι ειδήσεις από το Κουλούρι ή το Βατράχι μοιάζουν με εκείνες του BBC. Οι Επιστολές του Ιησού έχουν την ίδια αξία με τις εκθέσεις του ΟΗΕ, και οι σαχλαμάρες ενός παράφρονα με τις απόψεις ενός νομπελίστα.
Όταν, χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδίδονται θεωρίες συνωμοσίας και ψεύδη, είναι ευκολότερη η χειραγώγηση των ψηφοφόρων στις εκλογές, η γενοκτονία των Ροχίνγκια στη Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία) και η κατάληψη του Καπιτωλίου από τους αφιονισμένους οπαδούς του απερχόμενου προέδρου των ΗΠΑ. Όπως είπε και ο Βολταίρος «Αυτοί που μπορούν να σε κάνουν να πιστέψεις παραλογισμούς, είναι ικανοί να σε πείσουν να διαπράξεις φρικαλεότητες».
Δυστυχώς, σήμερα το διαδίκτυο επιτρέπει σε αυταρχικές προσωπικότητες να προωθούν παραλογισμούς σε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μάλιστα, παρόλο που ορισμένα κοινωνικά δίκτυα έχουν πάρει κάποια μέτρα για να περιορίσουν τη ρητορική μίσους και τις θεωρίες συνωμοσίας, τα μέτρα αυτά είναι κυρίως επιφανειακά. Και επηρεάζουν ήδη αρνητικά τη ζωή μας.
Πολλοί από τους ψηφοφόρους σε Ελλάδα και ΗΠΑ πιστεύουν στην απαίσια θεωρία της «μεγάλης αντικατάστασης» των Ελλήνων από μουσουλμάνους ή των Αμερικανών από ισπανόφωνους. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κορωνοϊός ή ότι τα εμβόλια είναι απάτη με αποτέλεσμα να αρνούνται τον εμβολιασμό. Τα βίντεο που επί χρόνια χαρακτήριζαν την κλιματική αλλαγή ως απάτη οδήγησαν τις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
Φυσικά, οι δημιουργοί του διαδικτύου δεν σχεδίασαν έναν βόθρο μισαλλοδοξίας και χυδαίων θεωριών συνωμοσίας με στόχο να απειλήσουν τις δημοκρατίες μας και τον πλανήτη. Γι’ αυτό και πρέπει να ξανασκεφτούμε τρόπους περιορισμού της διάδοσης μίσους, θεωριών συνωμοσίας και ψεμάτων από τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.
Ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει και ελεύθερη πρόσβαση. Θα υπάρχουν πάντα ρατσιστές, μισογύνηδες, αντισημίτες και παιδεραστές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τους δίνουμε ελεύθερο βήμα να διαδίδουν τις απόψεις τους και να στοχοποιούν τα θύματά τους. Άλλο πράγμα η συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της έκφρασης και άλλο να καλωσορίσουμε σε δημόσιο χώρο ένα νεοναζί που κηρύττει την εξόντωση Εβραίων, ομοφυλόφιλων και μαύρων.
Μερικές προτάσεις. Με βάση τις γνώσεις μας για τον τρόπο με τον οποίο διαδίδουν την άγνοια οι μεγάλες βιομηχανίες προκειμένου να δημιουργούν αμφιβολίες (π.χ. καπνοβιομηχανίες για τους κινδύνους από το τσιγάρο, κλάδος ορυκτών καυσίμων για την κλιματική αλλαγή, βλ. ΧΝ 28/4/2020) φαίνεται ότι δεν αρκεί η απλή διαγραφή από τις πλατφόρμες κάποιων προβεβλημένων χρηστών (π.χ. του προέδρου των ΗΠΑ από το Twitter).
Η Μίτσελ Μπέικερ, διευθύντρια του ιδρύματος Μοζίλα, που ανέπτυξε και διαθέτει τον φυλλομετρητή Firefox πρότεινε πρόσφατα κάποια μέτρα. Ποιός πληρώνει για τις διαφημίσεις και πόσο, ποιοί χρήστες στοχοποιούνται. Διαφάνεια των αλγόριθμων: ποιό περιεχόμενο ενισχύεται, σε ποιούς χρήστες και με τι επιπτώσεις. Ενίσχυση των ειδήσεων με βάση τα γεγονότα και περιορισμός της παραπληροφόρησης. Ενδελεχείς μελέτες από ανεξάρτητους ερευνητές των επιπτώσεων που έχουν οι πλατφόρμες σε ανθρώπους και κοινωνίες και τρόποι βελτίωσης της κατάστασης.
Παράλληλα, οι μεγάλες εταιρείες των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να προσλάβουν περισσότερους επόπτες για να διαγράφουν ψευδείς ειδήσεις και θεωρίες συνωμοσίας. Απαιτούνται βέβαια επενδύσεις και προσλήψεις προσωπικού – ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα μειωθούν τα κέρδη μερικών από τις πλουσιότερες εταιρείες παγκοσμίως.
Περισσότερη ευθύνη. Επίσης, οι εταιρείες αυτές θα πρέπει κάποτε να χαρακτηριστούν ως εκδότες – οι μεγαλύτεροι παγκοσμίως. Και να τους επιβληθούν πρότυπα και κανόνες όπως στις εφημερίδες, τα περιοδικά, τις ταινίες, τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις. Θα πρέπει μάλιστα να ελέγχονται και οι μεταδιδόμενες διαφημίσεις κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα για τις επί πληρωμή καταχωρήσεις.
Άλλη ιδέα είναι να θεσπιστεί και για τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ένα κανονιστικό περιβάλλον αντίστοιχο με εκείνο που ισχύει για τα ελαττωματικά προϊόντα. Σήμερα έχουν ήδη ευθύνη για την χρήση των δικτύων από παιδεραστές για την στοχοποίηση ανήλικων. Αυτή η ευθύνη θα πρέπει να επεκταθεί και για την υποκίνηση μαζικών δολοφονιών για ρατσιστικούς ή θρησκευτικούς λόγους, καθώς και για λιβελογραφήματα και συκοφαντίες με βάση ψευδή στοιχεία.
Αν εκραγεί η μηχανή του αυτοκινήτου σας ή δεν λειτουργήσουν οι ζώνες ασφαλείας και οι αερόσακοι σε περίπτωση ατυχήματος, οι αυτοκινητοβιομηχανίες ανακαλούν χιλιάδες αυτοκίνητα, κάτι που κοστίζει δισεκατομμύρια. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στη Facebook, τη YouTube και την Twitter ότι τα προϊόντα τους είναι ελαττωματικά και πρέπει να τα επιδιορθώσουν, ανεξαρτήτως κόστους;
Μάλιστα τα πρόστιμα από μόνα τους ίσως να μην φτάνουν. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στους διευθυντές αυτών των εταιρειών πως αν στο μέλλον επιτρέψετε παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων σε εκλογικές διαδικασίες, αν διευκολύνετε γενοκτονίες ή εγκλήματα ρατσιστικού ή θρησκευτικού μίσους θα πάτε φυλακή; Γιατί απώτερος στόχος της κοινωνίας μας θα πρέπει να είναι οι άνθρωποι να μην στοχοποιούνται, να μην παρενοχλούνται και να μην δολοφονούνται εξαιτίας του ποιοι είναι, από πού κατάγονται, ποιούς ερωτεύονται και πώς προσεύχονται.
(Με στοιχεία από έναν λόγο του ηθοποιού, συγγραφέα και παραγωγού Sacha Baron Cohen και άλλες πληροφορίες).
10 Νοεμβρίου 2020
Κρυφές και επικίνδυνες επιδημίες
Κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο, ψευδείς ειδήσεις, περισπασμός – τρεις σοβαρές «επιδημίες» που μας απειλούν παράλληλα με τον κορωνοϊό
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Νοεμβρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-443)
Νάμαστε πάλι σε καθεστώς ελεγχόμενης κυκλοφορίας λόγω του κορωνοϊού. Ευτυχώς στα Χανιά τα πράγματα δεν είναι τόσο καταθλιπτικά όσο σε μεγαλύτερες πόλεις αφού το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού ζει σε ημιαστικές ή και σε αγροτικές περιοχές. Φυσικά, πολλές οικονομικές δραστηριότητες έχουν ανασταλεί και αυτό σίγουρα απειλεί πολλές οικογένειες που θα αντιμετωπίσουν ακόμη και προβλήματα επιβίωσης. Ευτυχώς, εκτός από την στήριξη της πολιτείας δράση έχουν αναλάβει και οι πολυάριθμες δομές αλληλεγγύης.
Παράλληλα με τον κορωνοϊό η κοινωνία μας πρέπει να αντιμετωπίσει και μια σειρά από άλλες απειλές, που θολώνουν το τοπίο και επιτείνουν το αίσθημα ανασφάλειας και φόβου των πολιτών. Αφορούν στο σύνολό τους το σύγχρονο τρόπο ζωής, που στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στην χρήση της πληροφορικής και των επικοινωνιών.
Κυβερνοασφάλεια. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Κυβερνοασφάλεια (ENISA) δημοσίευσε πρόσφατα έκθεση για το τοπίο των απειλών στην κυβερνοχώρο. Σε αυτήν επισημαίνει ότι λόγω και του κορωνοϊού που ευνοεί την τηλεργασία έχουν αυξηθεί οι επιθέσεις με στόχο την αποκόμιση οικονομικού οφέλους.
Αυτό γίνεται με την διασπορά κακόβουλου λογισμικού και μηνυμάτων, που αποβλέπουν είτε στην υποκλοπή δεδομένων και κωδικών πρόσβασης (ιδίως σε τραπεζικούς λογαριασμούς), είτε το μπλοκάρισμα υπολογιστών προκειμένου να ζητηθούν λύτρα (λυτριμικό). Οι στόχοι είναι κατοικίες, επιχειρήσεις, κυβερνητικές υπηρεσίες και υποδομές ζωτικής σημασίας. Μπορούμε να μιλήσουμε για μια πραγματική επιδημία!
Οι μέθοδοι προστασίας θυμίζουν λίγο-πολύ τα μέτρα προστασίας από τον κορωνοϊό. Εξειδικευμένο λογισμικό προστασίας από ιούς και κακόβουλο λογισμικό (μάσκα), αποφυγή ανοίγματος ύποπτων μηνυμάτων ακόμη και φαινομενικά γνωστή προέλευσης (αποστάσεις), καθώς και συχνός έλεγχος και καθαρισμός υπολογιστή και κινητού τηλεφώνου με τη βοήθεια του εξειδικευμένου λογισμικού προστασίας (πλύσιμο χεριών).
Παράλληλα, ποτέ κανείς δεν πρέπει να δίνει στοιχεία ταυτότητας και τραπεζικών λογαριασμών τηλεφωνικά σε αγνώστους – ιδίως αν επικαλούνται επείγοντες λόγους (π.χ. ατύχημα στενού συγγενούς). Οι απατεώνες μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν για να αδειάσουν τραπεζικούς λογαριασμούς και έχουν εφεύρει πολυάριθμες και καινοτόμες μεθόδους για να το πετύχουν …
Ψευδείς ειδήσεις. Έχουμε αναφερθεί κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη στις ψευδείς ειδήσεις και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης του κοινού από εταιρείες αλλά και από κρατικούς φορείς με αμφιλεγόμενους κάθε φορά στόχους. Φυσικά, η τέχνη της παραπλάνησης με ψευδείς ειδήσεις, παραπληροφόρηση και προπαγάνδα είναι πανάρχαια. Δυστυχώς, στην εποχή μας οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονται αστραπιαία με τη βοήθεια του διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – πρόκειται για μια εξίσου επικίνδυνη επιδημία με εκείνη του κορωνοϊού.
Ο έλεγχος των ψευδών ειδήσεων δεν είναι εύκολη υπόθεση και όλοι, ακόμη και οι πιο υποψιασμένοι, έχουμε πέσει θύματα ψευδών ειδήσεων και θεωριών συνωμοσίας. Ωστόσο, υπάρχουν τρόποι να προφυλαχτούμε. Όπως γράψαμε και παλιότερα (βλ. ΧΝ 12/4/2017) θα πρέπει, πρώτον, να εξετάσουμε την πηγή και τον συντάκτη, β) να μην διαβάζουμε μόνο τον τίτλο της είδησης και γ) να επαληθεύσουμε την αναφερόμενη τεκμηρίωση (ιδίως τις στατιστικές) και την ημερομηνία και τέλος δ) μήπως πρόκειται για σατιρική είδηση …
Ευτυχώς, υπάρχουν πλέον εξειδικευμένοι ιστότοποι που ελέγχουν τις ψευδείς ειδήσεις και τις απάτες και παρέχουν έγκυρη πληροφόρηση. Στην Ελλάδα το ellinikahoaxes.gr κάνει πολύ καλή δουλειά, ενώ σε διεθνές περιβάλλον αξιόπιστα θεωρούνται τo snopes.com, το truthorfiction.com και το hoax-slayer.com. Επιπλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (π.χ. Facebook. Twitter) έχουν πλέον θεσπίσει κανόνες ενημέρωσης των χρηστών για τις ψευδείς αναρτήσεις ή και για την διαγραφή της.
Δυστυχώς, σε αυτόν τον τομέα μεγάλο ρόλο παίζουν και οι προκαταλήψεις μας αφού έχουμε την τάση να πιστεύουμε περισσότερο τις ειδήσεις που ανταποκρίνονται στα πιστεύω μας (βλ. ΧΝ 21/3/2017). Έτσι, ο αντικειμενικός έλεγχος μιας είδησης γίνεται εξαιρετικά δύσκολος αν τα πιστεύω μας είναι ακλόνητα και προτιμούμε να πιστέψουμε κάτι που αντιβαίνει στους νόμους της φύσης, παρά να δεχτούμε πως πρόκειται για ψευδή είδηση ή απάτη.
Σκεφτείτε μόνο ότι υπάρχουν άνθρωποι στις μέρες μας έτοιμοι να σκοτώσουν και να σκοτωθούν για την πίστη τους, ελπίζοντας ότι μετά θάνατον θα ανταμειφτούν με 72 παρθένες και βουνά από πιλάφι … κάτι που κι αυτό είναι ψευδές, αφού οφείλεται σε λάθος μετάφραση των σχετικών εδαφίων του Κορανίου!
Περισπασμός. Ένας από τους βασικούς στόχος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των μηχανών έρευνας στο διαδίκτυο είναι να μας κάνουν να τα χρησιμοποιούμε, αν είναι δυνατόν συνέχεια! Κι αυτό γιατί τα έσοδά τους προέρχονται από τις διαφημίσεις που μας προωθούν με βάση την καταγραφή των προτιμήσεών μας, όπως αυτές προκύπτουν από την χρήση που κάνουμε. Τι αγοράζουμε από ηλεκτρονικά καταστήματα, τι διαβάζουμε στο διαδίκτυο, τι σελίδες, αναρτήσεις ή προϊόντα δηλώνουμε πως μας αρέσουν – με βάση τα like ή τον χρόνο που περνούμε χαζεύοντας τα.
Όταν λοιπόν περνά πολλή ώρα χωρίς να τα χρησιμοποιούμε, ενεργοποιούνται οι σχετικοί αλγόριθμοι και μας στέλνουν μηνύματα που μας παροτρύνουν να κοιτάξουμε το κινητό ή την ταμπλέτα μας. Στόχος είναι να αποσπάσουν την προσοχή μας έτσι που να ξαναρχίσουμε την χρήση. Δημιουργείται έτσι εθισμός, ιδίως στους ανήλικους, με αποτέλεσμα κατάθλιψη και άλλα ψυχολογικά προβλήματα, καθώς και κακές επιδόσεις σε σχολείο ή εργασία.
Οι τρόποι με τους οποίους οι εταιρείες πετυχαίνουν τα παραπάνω περιγράφονται στο ντοκιμαντέρ «Το κοινωνικό δίλημμα» (The social dilemma). Κάποιες μέθοδοι αντιμετώπισης αυτής της «επιδημίας» περιγράφονται σε ένα πρόσφατο βιβλίο με τίτλο «In-distracta-ble» (Απερίσπαστος). Για προχωρημένες περιπτώσεις απαιτείται προσφυγή σε ψυχοθεραπευτή, ειδικευμένο στις εξαρτήσεις …
Γενικά πάντως θα πρέπει να παίρνουμε έγκαιρα μέτρα προφύλαξης και να ενεργούμε αμέσως σε περίπτωση προσβολής από τις παραπάνω τρεις «επιδημίες», που αποδεικνύονται εξίσου σοβαρές με τον κορωνοϊό … ιδίως για τους απρόσεκτους και τους αδαείς!
09 Ιουνίου 2020
Μερικοί αναπάντεχοι κίνδυνοι
Τηλέφωνα εκτός λειτουργίας όταν κόβεται το ρεύμα, παράνομες διαφημίσεις καπνικών προϊόντων κοντά σε σχολεία και ιδέες για να περιοριστούν τροχαία και μπαλωθιές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιουνίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-424)
Μια ιδέα για τα τροχαία. Έβλεπα τις προάλλες μια σκηνή από τουρκική τηλεοπτική σειρά που μου έκανε εντύπωση. Οι δυο φίλοι πήγαν να πιούν ούζα σε μια εξοχική ταβέρνα στον Βόσπορο. Αφού έδωσαν την παραγγελία, εμφανίστηκε ο καταστηματάρχης να τους χαιρετήσει αφού ο ένας ήταν παλιός πελάτης. Μετά τις φιλοφρονήσεις, τους είπε μια λέξη υπενθυμίζοντας τους την πάγια πολιτική του μαγαζιού: «Κλειδιά!».
Του έδωσαν τα κλειδιά του αυτοκινήτου με το οποίο είχαν έλθει. «Αν σηκωθούμε να φύγουμε μεθυσμένοι δεν θα μας δώσει τα κλειδιά …» εξήγησε ο παλιός. Στην επόμενη σκηνή τους βλέπουμε να κοιμούνται στο αυτοκίνητο … αφού μάλλον δεν θέλησαν να καλέσουν κάποιο ταξί. Πόσοι καταστηματάρχες είναι έτοιμοι να κάνουν κάτι τέτοιο και την Κρήτη, ώστε να μην χάνουν πελάτες από τροχαία;
Ιδέες για τις μπαλωθιές. Ο Βασίλης Σκουλάς κι ο Μανώλης Αλεξάκης είναι δύο γνωστοί Κρητικοί λυράρηδες που έχουν δηλώσει πως θα αποχωρούν από γλέντια όταν αρχίσουν οι μπαλωθιές. Πόσοι άλλοι λυράρηδες και μουσικοί είναι έτοιμοι να το δηλώσουν ευθαρσώς στους οργανωτές εκδηλώσεων αλλά και να το κάνουν πράξη;
Πόσα ζευγάρια θα έχουν το θάρρος να γράψουν στα προσκλητήρια του γάμου τους ή της βάπτισης των παιδιών τους ότι η διασκέδαση θα διακόπτεται με τον πρώτο πυροβολισμό; Τέλος, στις εκδηλώσεις που συγχρηματοδοτούνται από δήμους ή την Περιφέρεια θα άξιζε να προστεθεί ένας όρος ότι το δημόσιο δεν θα εξοφλήσει τη συμμετοχή τους εάν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης πέσουν μπαλωθιές …
Ανήλικοι και οινοπνευματώδη. Γράφαμε πριν από ένα μήνα (ΧΝ 12/5/2020) πως άνθρωποι που βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το πρόβλημα, γνωρίζουν τα κέντρα τα οποία επιτρέπουν την κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Δυστυχώς, τα κέντρα αυτά φαίνεται πως είναι «απροσπέλαστα». Παράλληλα, η αμέλεια των γονέων συμβάλει στην επέκταση του φαινομένου σε σχολικές γιορτές και εκδρομές.
Αναρωτιέμαι πότε θα αποφασίσουν οι γονείς, οι δάσκαλοι και οι αρχές (Αστυνομία, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Εισαγγελία) να ασχοληθούν σοβαρά με το πρόβλημα. Με εντατικοποίηση των ελέγχων και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων σε όσους παραβαίνουν το νόμο πωλώντας αλκοολούχα ποτά σε ανήλικους ή ευνοώντας την κατανάλωση τους.
Ανήλικοι και κάπνισμα. Την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 1/6/2020) γράψαμε πως «αν πράγματι η κυβέρνηση ήθελε να προφυλάξει τους πολίτες, ιδίως τους ανήλικους, θα εφάρμοζε αυστηρά τη νομοθεσία για την απαγόρευση της διαφήμισης καπνικών προϊόντων». Πρόκειται για σαφέστατη νομοθεσία, η οποία προβλέπει ότι απαγορεύεται «η κάθε είδους διαφήμιση και προώθηση προϊόντων καπνού σε όλους τους εξωτερικούς, υπαίθριους και εσωτερικούς χώρους. Εξαιρούνται οι εσωτερικοί χώροι των σημείων πώλησης προϊόντων καπνού».
Μάλιστα «ως εξωτερικός χώρος νοείται και η πρόσοψη και λοιπές πλευρές του κουβουκλίου, οι τέντες και ο περιβάλλων χώρος του περιπτέρου». Επιπλέον, «στους εσωτερικούς χώρους περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, οι στρατιωτικές μονάδες, τα Δικαστήρια, όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τα ξενοδοχεία και πάσης φύσεως τουριστικά καταλύματα, καθώς και τα εμπορικά καταστήματα».
Κάντε μια βόλτα στα Χανιά και κοιτάξτε τα περίπτερα … και τα καταστήματα πώλησης ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ιδίως όσα βρίσκονται κοντά σε Γυμνάσια και Λύκεια ή δίπλα σε αθλητικές εγκαταστάσεις. Και συγκρίνετε τα όσα θα δείτε με το παραπάνω απόσπασμα της ισχύουσας νομοθεσίας. Τα ίδια βέβαια συμβαίνουν λίγο-πολύ σε όλη την Ελλάδα … Άραγε δεν τα βλέπουν οι υπεύθυνοι των Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας; Οι κατά τόπους αστυνομικές αρχές; Οι αρμόδιοι εισαγγελείς;;;
Ένα σκάνδαλο με τα τηλέφωνα. Τέλος του 2018, αρχές του 2019 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες εγκατάστασης δικτύου οπτικών ινών από τον ΟΤΕ σε πολλές περιαστικές περιοχές των Χανίων. Ακολούθησε η μετατροπή των τηλεφωνικών συνδέσεων σε ευρυζωνικές (ή VoIP ή Voice over IP δηλ. φωνή πάνω από διαδίκτυο). Στην πράξη, απαιτείται μια σύνδεση με δρομολογητή (router) ο οποίος εξυπηρετεί μαζί με τις τηλεφωνικές συνδέσεις και τις συνδέσεις στο διαδίκτυο.
Τα παλαιότερα τηλεφωνικά κέντρα (δημόσια τηλεφωνικά δίκτυα μεταγωγής – PSTN) διέθεταν μιάν εφεδρική ηλεκτρογεννήτρια, η οποία άρχιζε να λειτουργεί σε περίπτωση διακοπής ρεύματος. Οι σύγχρονοι κατανεμητές (δηλαδή τα κουτιά ή ΚΑΦΑΟ μέσα από τα οποία συνδέεται το τηλέφωνό μας στο τηλεφωνικό κέντρο) δεν διαθέτουν εφεδρική πηγή ενέργειας ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν πέφτει η τάση ή διακόπτεται το ρεύμα.
Το αποτέλεσμα είναι κάθε φορά που κόβεται το ρεύμα – κάτι που γίνεται ιδιαίτερα συχνά στα Χανιά – οι συνδρομητές να μην έχουν ούτε τηλέφωνο, ούτε διαδίκτυο! Εκτός από τον αποκλεισμό τους από τον έξω κόσμο, αυτό απορρυθμίζει και τους συναγερμούς που είναι συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο. Θέτοντας σε κίνδυνο ευπαθείς ομάδες που ίσως χρειαστούν ιατρική βοήθεια αλλά και όσους αποτελούν δυνητικούς στόχους κακοποιών.
Επιπλέον, οι συχνές διακυμάνσεις της τάσης προκαλούν και διακοπές στα ευαίσθητα κυκλώματα των κατανεμητών κάτι που οδηγεί σε διακοπή της σύνδεσης με το δίκτυο. Βέβαια, λίγα λεπτά αργότερα το δίκτυο επανέρχεται, αλλά διάφορες λειτουργίες απορρυθμίζονται (π.χ. η σύνδεση με τη δορυφορική τηλεόραση, ο συναγερμός).
Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν στους κατανεμητές είχαν τοποθετηθεί μπαταρίες (UPS ή τροφοδοτικά αδιάκοπης παροχής). Όμως ο ΟΤΕ αποφάσισε να περικόψει το κόστος εγκατάστασης αυτών των μπαταριών … παρόλο που το νέο ευρυζωνικό δίκτυο συγχρηματοδοτήθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια … Παρά τις σχετικές υπενθυμίσεις, ο ΟΤΕ έχει απαξιώσει να απαντήσει σε σχετική ερώτηση που υπέβαλα στο 13888 από τον περασμένο Ιούλιο …
Τώρα λοιπόν αποκτά νόημα και το ανέκδοτο που λέγαμε όταν είμασταν παιδιά. «Τι σημαίνει ΔΕΗ; Δεν Έχουμε Ηλεκτρικό! Και ΟΤΕ; Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε …».
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιουνίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-424)
Μια ιδέα για τα τροχαία. Έβλεπα τις προάλλες μια σκηνή από τουρκική τηλεοπτική σειρά που μου έκανε εντύπωση. Οι δυο φίλοι πήγαν να πιούν ούζα σε μια εξοχική ταβέρνα στον Βόσπορο. Αφού έδωσαν την παραγγελία, εμφανίστηκε ο καταστηματάρχης να τους χαιρετήσει αφού ο ένας ήταν παλιός πελάτης. Μετά τις φιλοφρονήσεις, τους είπε μια λέξη υπενθυμίζοντας τους την πάγια πολιτική του μαγαζιού: «Κλειδιά!».
Του έδωσαν τα κλειδιά του αυτοκινήτου με το οποίο είχαν έλθει. «Αν σηκωθούμε να φύγουμε μεθυσμένοι δεν θα μας δώσει τα κλειδιά …» εξήγησε ο παλιός. Στην επόμενη σκηνή τους βλέπουμε να κοιμούνται στο αυτοκίνητο … αφού μάλλον δεν θέλησαν να καλέσουν κάποιο ταξί. Πόσοι καταστηματάρχες είναι έτοιμοι να κάνουν κάτι τέτοιο και την Κρήτη, ώστε να μην χάνουν πελάτες από τροχαία;
Ιδέες για τις μπαλωθιές. Ο Βασίλης Σκουλάς κι ο Μανώλης Αλεξάκης είναι δύο γνωστοί Κρητικοί λυράρηδες που έχουν δηλώσει πως θα αποχωρούν από γλέντια όταν αρχίσουν οι μπαλωθιές. Πόσοι άλλοι λυράρηδες και μουσικοί είναι έτοιμοι να το δηλώσουν ευθαρσώς στους οργανωτές εκδηλώσεων αλλά και να το κάνουν πράξη;
Πόσα ζευγάρια θα έχουν το θάρρος να γράψουν στα προσκλητήρια του γάμου τους ή της βάπτισης των παιδιών τους ότι η διασκέδαση θα διακόπτεται με τον πρώτο πυροβολισμό; Τέλος, στις εκδηλώσεις που συγχρηματοδοτούνται από δήμους ή την Περιφέρεια θα άξιζε να προστεθεί ένας όρος ότι το δημόσιο δεν θα εξοφλήσει τη συμμετοχή τους εάν κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης πέσουν μπαλωθιές …
Ανήλικοι και οινοπνευματώδη. Γράφαμε πριν από ένα μήνα (ΧΝ 12/5/2020) πως άνθρωποι που βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το πρόβλημα, γνωρίζουν τα κέντρα τα οποία επιτρέπουν την κατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Δυστυχώς, τα κέντρα αυτά φαίνεται πως είναι «απροσπέλαστα». Παράλληλα, η αμέλεια των γονέων συμβάλει στην επέκταση του φαινομένου σε σχολικές γιορτές και εκδρομές.
Αναρωτιέμαι πότε θα αποφασίσουν οι γονείς, οι δάσκαλοι και οι αρχές (Αστυνομία, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας, Εισαγγελία) να ασχοληθούν σοβαρά με το πρόβλημα. Με εντατικοποίηση των ελέγχων και την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων σε όσους παραβαίνουν το νόμο πωλώντας αλκοολούχα ποτά σε ανήλικους ή ευνοώντας την κατανάλωση τους.
Ανήλικοι και κάπνισμα. Την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 1/6/2020) γράψαμε πως «αν πράγματι η κυβέρνηση ήθελε να προφυλάξει τους πολίτες, ιδίως τους ανήλικους, θα εφάρμοζε αυστηρά τη νομοθεσία για την απαγόρευση της διαφήμισης καπνικών προϊόντων». Πρόκειται για σαφέστατη νομοθεσία, η οποία προβλέπει ότι απαγορεύεται «η κάθε είδους διαφήμιση και προώθηση προϊόντων καπνού σε όλους τους εξωτερικούς, υπαίθριους και εσωτερικούς χώρους. Εξαιρούνται οι εσωτερικοί χώροι των σημείων πώλησης προϊόντων καπνού».
Μάλιστα «ως εξωτερικός χώρος νοείται και η πρόσοψη και λοιπές πλευρές του κουβουκλίου, οι τέντες και ο περιβάλλων χώρος του περιπτέρου». Επιπλέον, «στους εσωτερικούς χώρους περιλαμβάνονται ενδεικτικά οι κινηματογράφοι, τα θέατρα, οι στρατιωτικές μονάδες, τα Δικαστήρια, όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, τα ξενοδοχεία και πάσης φύσεως τουριστικά καταλύματα, καθώς και τα εμπορικά καταστήματα».
Κάντε μια βόλτα στα Χανιά και κοιτάξτε τα περίπτερα … και τα καταστήματα πώλησης ηλεκτρονικών τσιγάρων. Ιδίως όσα βρίσκονται κοντά σε Γυμνάσια και Λύκεια ή δίπλα σε αθλητικές εγκαταστάσεις. Και συγκρίνετε τα όσα θα δείτε με το παραπάνω απόσπασμα της ισχύουσας νομοθεσίας. Τα ίδια βέβαια συμβαίνουν λίγο-πολύ σε όλη την Ελλάδα … Άραγε δεν τα βλέπουν οι υπεύθυνοι των Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας; Οι κατά τόπους αστυνομικές αρχές; Οι αρμόδιοι εισαγγελείς;;;
Ένα σκάνδαλο με τα τηλέφωνα. Τέλος του 2018, αρχές του 2019 ολοκληρώθηκαν οι εργασίες εγκατάστασης δικτύου οπτικών ινών από τον ΟΤΕ σε πολλές περιαστικές περιοχές των Χανίων. Ακολούθησε η μετατροπή των τηλεφωνικών συνδέσεων σε ευρυζωνικές (ή VoIP ή Voice over IP δηλ. φωνή πάνω από διαδίκτυο). Στην πράξη, απαιτείται μια σύνδεση με δρομολογητή (router) ο οποίος εξυπηρετεί μαζί με τις τηλεφωνικές συνδέσεις και τις συνδέσεις στο διαδίκτυο.
Τα παλαιότερα τηλεφωνικά κέντρα (δημόσια τηλεφωνικά δίκτυα μεταγωγής – PSTN) διέθεταν μιάν εφεδρική ηλεκτρογεννήτρια, η οποία άρχιζε να λειτουργεί σε περίπτωση διακοπής ρεύματος. Οι σύγχρονοι κατανεμητές (δηλαδή τα κουτιά ή ΚΑΦΑΟ μέσα από τα οποία συνδέεται το τηλέφωνό μας στο τηλεφωνικό κέντρο) δεν διαθέτουν εφεδρική πηγή ενέργειας ώστε να συνεχίσουν να λειτουργούν ακόμη και όταν πέφτει η τάση ή διακόπτεται το ρεύμα.
Το αποτέλεσμα είναι κάθε φορά που κόβεται το ρεύμα – κάτι που γίνεται ιδιαίτερα συχνά στα Χανιά – οι συνδρομητές να μην έχουν ούτε τηλέφωνο, ούτε διαδίκτυο! Εκτός από τον αποκλεισμό τους από τον έξω κόσμο, αυτό απορρυθμίζει και τους συναγερμούς που είναι συνδεδεμένοι με το διαδίκτυο. Θέτοντας σε κίνδυνο ευπαθείς ομάδες που ίσως χρειαστούν ιατρική βοήθεια αλλά και όσους αποτελούν δυνητικούς στόχους κακοποιών.
Επιπλέον, οι συχνές διακυμάνσεις της τάσης προκαλούν και διακοπές στα ευαίσθητα κυκλώματα των κατανεμητών κάτι που οδηγεί σε διακοπή της σύνδεσης με το δίκτυο. Βέβαια, λίγα λεπτά αργότερα το δίκτυο επανέρχεται, αλλά διάφορες λειτουργίες απορρυθμίζονται (π.χ. η σύνδεση με τη δορυφορική τηλεόραση, ο συναγερμός).
Όλα αυτά θα μπορούσαν να αποφευχθούν αν στους κατανεμητές είχαν τοποθετηθεί μπαταρίες (UPS ή τροφοδοτικά αδιάκοπης παροχής). Όμως ο ΟΤΕ αποφάσισε να περικόψει το κόστος εγκατάστασης αυτών των μπαταριών … παρόλο που το νέο ευρυζωνικό δίκτυο συγχρηματοδοτήθηκε με ευρωπαϊκά κονδύλια … Παρά τις σχετικές υπενθυμίσεις, ο ΟΤΕ έχει απαξιώσει να απαντήσει σε σχετική ερώτηση που υπέβαλα στο 13888 από τον περασμένο Ιούλιο …
Τώρα λοιπόν αποκτά νόημα και το ανέκδοτο που λέγαμε όταν είμασταν παιδιά. «Τι σημαίνει ΔΕΗ; Δεν Έχουμε Ηλεκτρικό! Και ΟΤΕ; Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε …».
28 Απριλίου 2020
Το εύφορο χωράφι της άγνοιας
Χρειάζεται αξιολόγηση των ειδήσεων και κοινός νους για την απόρριψη των θεωριών συνομωσίας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Απριλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-419)
Διαβάζω πολύ. Έχω σπουδάσει φυσικός κι έχω δουλέψει ως επιστημονικός συντάκτης στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica και στα περιοδικά Επίκαιρα, 4Τροχοί και Πτήση. Ως μεταφραστής έχω μεταφράσει πλήθος εξειδικευμένα κείμενα. Συνεχίζω να διαβάζω πολύ και να διασταυρώνω κάθε είδηση που μου φαίνεται περίεργη ... Όμως όταν με ρωτάνε κάτι που δεν το ξέρω απαντώ «πως αντίθετα με τις φήμες ότι τα ξέρω όλα, υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα που δεν ξέρω».
Δυστυχώς, με αυτά που έχω ακούσει και διαβάσει τις τελευταίες μέρες έχω φρίξει. Με το επίπεδο ανευθυνότητας και άγνοιας ορισμένων που θεωρούνται «μορφωμένοι». Με τις ψευδείς ειδήσεις και τις θεωρίες συνομωσίας που κυκλοφορούν. Αλλά και με τις πολυάριθμες επιστημονικές ανακοινώσεις (συχνά) χωρίς περιεχόμενο σχετικά με την αντιμετώπιση της πανδημίας.
Ο πυρετός για δημοσίευση. Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες σε κάθε μεγάλη καταστροφή παρατηρείται μια έξαρση δημοσιεύσεων και προ-δημοσιεύσεων συχνά χωρίς τον απαραίτητο επιστημονικό έλεγχο από άλλους επιστήμονες (peer review). Το φαινόμενο έχει χαρακτηριστεί ως ο πυρετός για δημοσίευση ερευνών για τις καταστροφές (disaster research gold rush).
Στην τριετία μετά το σεισμό και το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα δημοσιεύτηκαν τουλάχιστον 2.000 ανακοινώσεις και διάφορα βιβλία. Από την 1η Ιανουαρίου ως τις 3 Απριλίου 2020 έχουν δημοσιευτεί 6.659 ανακοινώσεις για τον Covid-19, δηλαδή 67 την ημέρα! Οι περισσότερες (83%) ήταν επιστημονικά ελεγμένες και οι υπόλοιπες (17%) μη ελεγμένες προδημοσιεύσεις. Και δεν βρισκόμαστε ούτε καν στη μέση της πανδημίας!
Πολλές από αυτές τις ανακοινώσεις ίσως αποδειχτούν επαναλήψεις, πρώιμες, μη επιστημονικά επαληθεύσιμες, με περιορισμένες προοπτικές και χωρίς αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία. Στην πράξη τις περισσότερες θα τις διαβάσουν μόνο οι συντάκτες και μερικοί επιστημονικοί επιμελητές. Ίσως μερικές να περιέχουν ψήγματα χρυσού αλλά αυτό θα το ανακαλύψουν όσοι έχουν υπομονή και χρόνο για να τις αναλύσουν.
Παρόμοια φαινόμενα παρατηρούνται και στο χώρο των επιχειρήσεων που βιάζονται να ανακοινώσουν ότι βρίσκονται κοντά στην ανάπτυξη εμβολίου ή καινοτόμου θεραπείας κατά του Covid-19. Τέτοιες προ-αναγγελίες μπορούν να αποτρέψουν τους ανταγωνιστές να εισέλθουν στην αγορά ή να επηρεάσουν κάποιες αποφάσεις εξαγοράς ή συγχώνευσης επιχειρήσεων.
Ωστόσο, περικλείουν επίσης τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων σε περίπτωση ανεκπλήρωτων υποσχέσεων. Γενικά, τέτοιες προ-αναγγελίες μπορεί να έχουν θετικά αποτελέσματα μόνο αν τις ακολουθήσει τακτική ενημέρωση της προόδου των εργασιών και εφόσον η επιχείρηση θεωρείται αξιόπιστη.
Εύχομαι οι ανακοινώσεις ότι θα υπάρξει εμβόλιο και αξιόπιστη θεραπεία σε λίγους μήνες να αποδειχτούν αληθινές. Ωστόσο, επιτρέψτε μου να διατηρώ κάποιες πολύ σοβαρές επιφυλάξεις με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα …
Η γενίκευση της άγνοιας. Είχαμε γράψει και παλιότερα για την άγνοια (ΧΝ 25/10/2016) και πως η καπνοβιομηχανία εφάρμοσε «μεθοδολογία της προμελετημένης διάδοσης συγκεχυμένων και παραπλανητικών πληροφοριών με στόχο την απόκρυψη των γεγονότων που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο και την υποβάθμιση της υγείας γενικότερα». Ο Ρόμπερτ Πρόκτορ, ένας ιστορικός της επιστήμης από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ μελέτησε συστηματικά το φαινόμενο αυτό και ονόμασε «αγνωσιολογία» (agnotology) τη μελέτη της σκόπιμης διάδοσης της άγνοιας από εταιρείες ή άλλους οργανισμούς με στόχο την πώληση προϊόντων ή τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.
Κατά τον Πρόκτορ, η άγνοια είναι εξουσία. Η αγνωσιολογία δεν εξετάζει αυτά που δεν γνωρίζουμε ακόμη, δηλαδή τα μεγάλα ερωτήματα τα οποία θέτει η επιστημονική έρευνα, αλλά την σκόπιμη δημιουργία άγνοιας από ισχυρούς φορείς που δεν θέλουν τον κόσμο να γνωρίζει! Το αποτέλεσμα είναι να ζούμε σε ένα κόσμο ριζικής άγνοιας. Παρόλο που η γνώση είναι προσπελάσιμη, αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έρχεται σε επαφή μαζί της. Επιπλέον, η γνώση που έχει ο κόσμος στηρίζεται συχνά στην πίστη ή στην παράδοση ή είναι το αποτέλεσμα καθαρής προπαγάνδας.
Ο Πρόκτορ διαπίστωσε ότι η άγνοια διαδίδεται κατ' αρχάς όταν ο επιστημονικά αγράμματος πολίτης δεν κατανοεί έννοιες ή γεγονότα και στη συνέχεια όταν κάποιες ομάδες συμφερόντων - εταιρείες ή πολιτικοί οργανισμοί - προσπαθούν να δημιουργήσουν σύγχυση σχετικά με ένα θέμα. Κλασικό παράδειγμα η κλιματική αλλαγή, όπου συχνά η διαμάχη δεν αφορά την ύπαρξη ή όχι του φαινομένου αλλά αν ο Θεός έφτιαξε τη γη για να την κατακυριεύσει ο άνθρωπος, αν η κυβέρνηση μπορεί να νομοθετεί για την βιομηχανία ή αν οι οικολόγοι θα πρέπει να έχουν εξουσία …
Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και το διαδίκτυο, όπου ο καθένας είναι «ειδικός» του εαυτού του, τότε η διάδοση της άγνοιας είναι ευκολότερη, αφού ο κάθε άσχετος αναμεταδίδει ως καθολικές αλήθειες τα αμφισβητήσιμα «γεγονότα» ή τις απάτες που του πουλάνε κάποια ισχυρά συμφέροντα. Μάλιστα, η άγνοια συχνά χρησιμοποιεί και τον μανδύα της ισορροπημένης διαλεκτικής προσέγγισης. «Αν δεν συμφωνείς με την άποψη μου ας το συζητήσουμε …» είναι η προσέγγιση του άσχετου που έχει επηρεαστεί και προσπαθεί να διαδώσει κάποια αντιεπιστημονική ή προπαγανδιστική άποψη …
Διάφορες θεωρίες ευδοκιμούν σε αυτό το εύφορο χωράφι της άγνοιας. Δεν υπάρχει κορωνοϊός – όλα είναι ένα ψέμα. Στόχος τους είναι να μας εμφυτεύσουν ένα τσιπάκι. Ο ιός προήλθε από κινεζικά (ρωσικά, αμερικανικά, …) εργαστήρια. Υπάρχει το εμβόλιο και μας το κρύβουν. Στόχος είναι η μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού, η εγκαθίδρυση δικτατορίας, ο περιορισμός της ελευθερίας μας. Όλα είναι σχέδια των (διαλέξτε) σιωνιστών, καπιταλιστών, κομμουνιστών … κλπ. κλπ.
Όλα τα παραπάνω καταρρίπτονται με δύο δράμια κοινού νου. Τον οποίο όμως το εκπαιδευτικό σύστημα, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, ορισμένοι πολιτικοί και η διανοητική τεμπελιά των περισσότερων έχουν από καιρό εξουδετερώσει. Και οι λίγοι μετρημένοι στα δάκτυλα που εξακολουθούν να τα αξιοποιούν θεωρούνται από τους υπόλοιπους ιδιόρρυθμοι, κομματικά εξαρτημένοι, ή και αναξιόπιστοι.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Απριλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-419)
Διαβάζω πολύ. Έχω σπουδάσει φυσικός κι έχω δουλέψει ως επιστημονικός συντάκτης στην εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Larousse-Britannica και στα περιοδικά Επίκαιρα, 4Τροχοί και Πτήση. Ως μεταφραστής έχω μεταφράσει πλήθος εξειδικευμένα κείμενα. Συνεχίζω να διαβάζω πολύ και να διασταυρώνω κάθε είδηση που μου φαίνεται περίεργη ... Όμως όταν με ρωτάνε κάτι που δεν το ξέρω απαντώ «πως αντίθετα με τις φήμες ότι τα ξέρω όλα, υπάρχουν πάρα πολλά πράγματα που δεν ξέρω».
Δυστυχώς, με αυτά που έχω ακούσει και διαβάσει τις τελευταίες μέρες έχω φρίξει. Με το επίπεδο ανευθυνότητας και άγνοιας ορισμένων που θεωρούνται «μορφωμένοι». Με τις ψευδείς ειδήσεις και τις θεωρίες συνομωσίας που κυκλοφορούν. Αλλά και με τις πολυάριθμες επιστημονικές ανακοινώσεις (συχνά) χωρίς περιεχόμενο σχετικά με την αντιμετώπιση της πανδημίας.
Ο πυρετός για δημοσίευση. Σύμφωνα με τους ειδικούς επιστήμονες σε κάθε μεγάλη καταστροφή παρατηρείται μια έξαρση δημοσιεύσεων και προ-δημοσιεύσεων συχνά χωρίς τον απαραίτητο επιστημονικό έλεγχο από άλλους επιστήμονες (peer review). Το φαινόμενο έχει χαρακτηριστεί ως ο πυρετός για δημοσίευση ερευνών για τις καταστροφές (disaster research gold rush).
Στην τριετία μετά το σεισμό και το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα δημοσιεύτηκαν τουλάχιστον 2.000 ανακοινώσεις και διάφορα βιβλία. Από την 1η Ιανουαρίου ως τις 3 Απριλίου 2020 έχουν δημοσιευτεί 6.659 ανακοινώσεις για τον Covid-19, δηλαδή 67 την ημέρα! Οι περισσότερες (83%) ήταν επιστημονικά ελεγμένες και οι υπόλοιπες (17%) μη ελεγμένες προδημοσιεύσεις. Και δεν βρισκόμαστε ούτε καν στη μέση της πανδημίας!
Πολλές από αυτές τις ανακοινώσεις ίσως αποδειχτούν επαναλήψεις, πρώιμες, μη επιστημονικά επαληθεύσιμες, με περιορισμένες προοπτικές και χωρίς αυστηρή επιστημονική μεθοδολογία. Στην πράξη τις περισσότερες θα τις διαβάσουν μόνο οι συντάκτες και μερικοί επιστημονικοί επιμελητές. Ίσως μερικές να περιέχουν ψήγματα χρυσού αλλά αυτό θα το ανακαλύψουν όσοι έχουν υπομονή και χρόνο για να τις αναλύσουν.
Παρόμοια φαινόμενα παρατηρούνται και στο χώρο των επιχειρήσεων που βιάζονται να ανακοινώσουν ότι βρίσκονται κοντά στην ανάπτυξη εμβολίου ή καινοτόμου θεραπείας κατά του Covid-19. Τέτοιες προ-αναγγελίες μπορούν να αποτρέψουν τους ανταγωνιστές να εισέλθουν στην αγορά ή να επηρεάσουν κάποιες αποφάσεις εξαγοράς ή συγχώνευσης επιχειρήσεων.
Ωστόσο, περικλείουν επίσης τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων σε περίπτωση ανεκπλήρωτων υποσχέσεων. Γενικά, τέτοιες προ-αναγγελίες μπορεί να έχουν θετικά αποτελέσματα μόνο αν τις ακολουθήσει τακτική ενημέρωση της προόδου των εργασιών και εφόσον η επιχείρηση θεωρείται αξιόπιστη.
Εύχομαι οι ανακοινώσεις ότι θα υπάρξει εμβόλιο και αξιόπιστη θεραπεία σε λίγους μήνες να αποδειχτούν αληθινές. Ωστόσο, επιτρέψτε μου να διατηρώ κάποιες πολύ σοβαρές επιφυλάξεις με βάση τα μέχρι σήμερα δεδομένα …
Η γενίκευση της άγνοιας. Είχαμε γράψει και παλιότερα για την άγνοια (ΧΝ 25/10/2016) και πως η καπνοβιομηχανία εφάρμοσε «μεθοδολογία της προμελετημένης διάδοσης συγκεχυμένων και παραπλανητικών πληροφοριών με στόχο την απόκρυψη των γεγονότων που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο και την υποβάθμιση της υγείας γενικότερα». Ο Ρόμπερτ Πρόκτορ, ένας ιστορικός της επιστήμης από το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ μελέτησε συστηματικά το φαινόμενο αυτό και ονόμασε «αγνωσιολογία» (agnotology) τη μελέτη της σκόπιμης διάδοσης της άγνοιας από εταιρείες ή άλλους οργανισμούς με στόχο την πώληση προϊόντων ή τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.
Κατά τον Πρόκτορ, η άγνοια είναι εξουσία. Η αγνωσιολογία δεν εξετάζει αυτά που δεν γνωρίζουμε ακόμη, δηλαδή τα μεγάλα ερωτήματα τα οποία θέτει η επιστημονική έρευνα, αλλά την σκόπιμη δημιουργία άγνοιας από ισχυρούς φορείς που δεν θέλουν τον κόσμο να γνωρίζει! Το αποτέλεσμα είναι να ζούμε σε ένα κόσμο ριζικής άγνοιας. Παρόλο που η γνώση είναι προσπελάσιμη, αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έρχεται σε επαφή μαζί της. Επιπλέον, η γνώση που έχει ο κόσμος στηρίζεται συχνά στην πίστη ή στην παράδοση ή είναι το αποτέλεσμα καθαρής προπαγάνδας.
Ο Πρόκτορ διαπίστωσε ότι η άγνοια διαδίδεται κατ' αρχάς όταν ο επιστημονικά αγράμματος πολίτης δεν κατανοεί έννοιες ή γεγονότα και στη συνέχεια όταν κάποιες ομάδες συμφερόντων - εταιρείες ή πολιτικοί οργανισμοί - προσπαθούν να δημιουργήσουν σύγχυση σχετικά με ένα θέμα. Κλασικό παράδειγμα η κλιματική αλλαγή, όπου συχνά η διαμάχη δεν αφορά την ύπαρξη ή όχι του φαινομένου αλλά αν ο Θεός έφτιαξε τη γη για να την κατακυριεύσει ο άνθρωπος, αν η κυβέρνηση μπορεί να νομοθετεί για την βιομηχανία ή αν οι οικολόγοι θα πρέπει να έχουν εξουσία …
Αν σε όλα τα παραπάνω προσθέσουμε και το διαδίκτυο, όπου ο καθένας είναι «ειδικός» του εαυτού του, τότε η διάδοση της άγνοιας είναι ευκολότερη, αφού ο κάθε άσχετος αναμεταδίδει ως καθολικές αλήθειες τα αμφισβητήσιμα «γεγονότα» ή τις απάτες που του πουλάνε κάποια ισχυρά συμφέροντα. Μάλιστα, η άγνοια συχνά χρησιμοποιεί και τον μανδύα της ισορροπημένης διαλεκτικής προσέγγισης. «Αν δεν συμφωνείς με την άποψη μου ας το συζητήσουμε …» είναι η προσέγγιση του άσχετου που έχει επηρεαστεί και προσπαθεί να διαδώσει κάποια αντιεπιστημονική ή προπαγανδιστική άποψη …
Διάφορες θεωρίες ευδοκιμούν σε αυτό το εύφορο χωράφι της άγνοιας. Δεν υπάρχει κορωνοϊός – όλα είναι ένα ψέμα. Στόχος τους είναι να μας εμφυτεύσουν ένα τσιπάκι. Ο ιός προήλθε από κινεζικά (ρωσικά, αμερικανικά, …) εργαστήρια. Υπάρχει το εμβόλιο και μας το κρύβουν. Στόχος είναι η μείωση του παγκόσμιου πληθυσμού, η εγκαθίδρυση δικτατορίας, ο περιορισμός της ελευθερίας μας. Όλα είναι σχέδια των (διαλέξτε) σιωνιστών, καπιταλιστών, κομμουνιστών … κλπ. κλπ.
Όλα τα παραπάνω καταρρίπτονται με δύο δράμια κοινού νου. Τον οποίο όμως το εκπαιδευτικό σύστημα, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, ορισμένοι πολιτικοί και η διανοητική τεμπελιά των περισσότερων έχουν από καιρό εξουδετερώσει. Και οι λίγοι μετρημένοι στα δάκτυλα που εξακολουθούν να τα αξιοποιούν θεωρούνται από τους υπόλοιπους ιδιόρρυθμοι, κομματικά εξαρτημένοι, ή και αναξιόπιστοι.
07 Απριλίου 2020
Κορωνοϊός – τα ψέματα
Μια ανασκόπηση των ψευδών ειδήσεων και των θεωριών συνομωσίας που κυκλοφορούν για τον κορωνοϊό …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Απριλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-417)
Γράψαμε πριν από δύο εβδομάδες (ΧΝ 24/03/2020) μερικές αλήθειες για τον κορωνοϊό. Δυστυχώς, στο διαδίκτυο συνεχίζουν να διαδίδονται ψευδείς ιατρικές συμβουλές και «θαυματουργές θεραπείες», παρά το γεγονός ότι έχουν ξεκινήσει πολυάριθμες ενημερωτικές εκστρατείες. Κι ενώ υπάρχουν επίσημοι ιστότοποι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της με πλήθος ελεγμένες πληροφορίες. Κυκλοφορούν επίσης και διάφορες θεωρίες συνομωσίας, μερικές από τις οποίες διατυπώνονται εσκεμμένα από συγκεκριμένες χώρες με στόχο έναν ιδιότυπο ψυχολογικό πόλεμο. Ας δούμε μερικές από αυτές …
Ανασκόπηση ψευδών ειδήσεων. Ο κορωνοϊός ΔΕΝ έχει παραχθεί τεχνητά σε κάποιο εργαστήριο στην Κίνα, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία ή ακόμη και τη Ρωσία. Το περιοδικό Nature Medicine δημοσίευσε στις 17 Μαρτίου σχετικό άρθρο επιστημόνων από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία στο οποίο κατηγορηματικά διαψεύδεται, με βάση γενετικά στοιχεία, η υπόθεση περί τεχνητής προέλευσης του κορωνοϊού.
Η επιδημία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΔΕΝ προκλήθηκε αρχικά, ούτε μεταδίδεται στη συνέχεια, από μετανάστες. Ο ιός ΔΕΝ σχετίζεται με τη χρήση της νέας τεχνολογίας κινητών 5G ούτε με τους υποτιθέμενους «αεροψεκασμούς». Ο ισχυρισμός ότι η πανδημία είναι μια απάτη επειδή δεν υφίσταται ο ιός, απλά ΔΕΝ ισχύει – το αποδεικνύουν οι δεκάδες χιλιάδες θάνατοι σε δεκάδες χώρες του κόσμου. Και φυσικά ΔΕΝ υπάρχουν φυσικά φάρμακα κατά του ιού …
Μια ιδιαίτερη κατηγορία ψευδών ειδήσεων στοχεύει τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. ΔΕΝ ισχύουν προφανώς ισχυρισμοί όπως «Η ΕΕ απέτυχε να διαχειριστεί την κρίση και δεν είναι έτοιμη να βοηθήσει επειγόντως τα κράτη μέλη, τα οποία περιμένουν βοήθεια από την Κίνα ή τη Ρωσία!». «Ο χώρος Σένγκεν καταρρέει, οι πολίτες είναι σε καραντίνα ενώ οι μετανάστες κυκλοφορούν ελεύθερα». «Ο κορωνοϊός διαλύει την Ένωση που δεν συμφωνεί σε μέτρα χρηματοδότησης της αντιμετώπισης της πανδημίας».
Προβάλλονται και αναπαράγονται επίσης ειδήσεις όπως «Η ΕΕ έχει εγκαταλείψει τους ευρωπαίους συμμάχους της (π.χ. Ουκρανία)». «Η Ρωσία και η Κίνα βοηθούν την Ιταλία σε αντίθεση με την ΕΕ» κάτι που οδηγεί μερικούς να αντικαθιστούν τη σημαία της ΕΕ με την ρωσική. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος της ρωσικής βοήθειας αποδείχθηκε άχρηστο και η κινεζική βοήθεια δεν ήταν δωρεάν … (βλ. και την απάντηση του Ρώσου πρέσβη στη Ρώμη). Επιπλέον, η Πολωνία ΔΕΝ παρεμπόδισε την διέλευση των ρωσικών αεροσκαφών με βοήθεια προς την Ιταλία.
Ρωσικά και κινεζικά μέσα προβάλουν το κινεζικό «παγκόσμιο πρόταγμα» ως καλύτερο από το Ευρωπαϊκό ενώ επιμένουν ότι «η ΕΕ εκμεταλλεύεται την κρίση για να προωθήσει τα συμφέροντά της». Παράλληλα, στο ρωσικό κοινό προβάλλονται ισχυρισμοί ότι ο ιός είναι ένα νέο όπλο, ότι «στη Ρωσία δεν υπάρχει πανδημία» ή ότι η Ρωσία «καταπολεμά αποτελεσματικά την πανδημία».
Διεθνής αξιοποίηση. Στη Μέση Ανατολή το Ισλαμικό Κράτος την παρουσιάζει ως «βασανιστήριο» των σύγχρονων «σταυροφόρων». Το συριακό καθεστώς την χρησιμοποιεί εναντίον των ευρωπαϊκών κυρώσεων που «υπονομεύουν την ανθρωπιστική και ιατρική ανταπόκριση στον κορωνοϊό». Χρησιμοποιείται εναντίον του Ιράν (που τάχα την έχει μετατρέψει σε πολιτικό όπλο) ή υπέρ του (αφού είναι τάχα βιολογικό όπλο των ΗΠΑ).
Στα Δυτικά Βαλκάνια η πανδημία χρησιμοποιείται για να επηρεαστούν τάχα οι εκλογές στη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία ή ως υποθετικό όπλο κατά των μεταναστών. Στο Κοσσυφοπέδιο προβάλλεται η ιδέα ότι «η κρίση αποκαλύπτει την προκατάληψη της ΕΕ υπέρ της Σερβίας». Στην Αφρική πολλαπλασιάζονται οι εκστρατείες μίσους κατά κοινωνικών και εθνικών ομάδων ενώ η Κίνα εμφανίζεται να μονοπωλεί τη βοήθεια σε σχέση με άλλους δωρητές.
Στην Τουρκία εξακολουθούν να κυκλοφορούν ψευδείς πληροφορίες υγείας (π.χ. κατανάλωση καθαρού οινοπνεύματος, τα τουρκικά γονίδια έχουν ανοσία στον ιό) και η πανδημία χρησιμοποιείται για να εκφραστούν δημόσια ορισμένα αντιευρωπαϊκά αισθήματα. Παράλληλα, σε όλον τον κόσμο κυκλοφορούν προφητείες για την πανδημία, για λοιμούς που θα πλήξουν τον πλανήτη μας, για προσπάθειες από το «Βαθύ Κράτος» να ελεγχθεί η αύξηση του πληθυσμού, ή ότι θα προκαλέσει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο …
Ελευθερία του τύπου. Όλα τα παραπάνω οδηγούν συχνά και σε περιορισμούς της ελευθερίας του τύπου. Στη Τουρκία διώκονται 316 χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ρητορική μίσους σε σχέση με τους προβληματισμούς τους για τον κορωνοϊό. Το Κρεμλίνο διατάζει διαδικτυακές πλατφόρμες να διαγράψουν «ψευδείς ειδήσεις» για τον κορωνοϊό στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας ελέγχου των ανεξάρτητων ιστοσελίδων.
Βρετανός ανταποκριτής στην Αίγυπτο εγκαταλείπει τη χώρα επειδή έγραψε ότι, με βάση επιστημονικές μελέτες, τα κυβερνητικά στοιχεία για τον ιό ήταν ανακριβή. Οι Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα εκτιμούν ότι χωρίς τον ασφυκτικό «έλεγχο και την λογοκρισία των κινεζικών αρχών» οι πολίτες θα είχαν ενημερωθεί νωρίτερα για τη σοβαρότητα της πανδημίας και έτσι θα είχαν σωθεί χιλιάδες ζωές.
Δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες που έχουν υπογράψει τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση (Facebook, Google, Twitter, Mozilla, Microsoft και πολυάριθμες ενώσεις διαφημιστών) να προωθούν έγκυρες πηγές, να υποβαθμίζουν κάθε περιεχόμενο που αποδεικνύεται ψευδές ή παραπλανητικό και να αποσύρουν παράνομο περιεχόμενο ή περιεχόμενο που θα μπορούσε να προκαλέσει σωματική βλάβη.
Παράλληλα, το πρόγραμμα EUvsDisinfo που λειτουργεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, συμβάλει στην πρόβλεψη, αντιμετώπιση και αντίκρουση των αδιάλειπτων εκστρατειών παραπληροφόρησης, οι οποίες έχουν στόχο την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη της και τις χώρες της άμεσης γειτονίας της.
Τι μπορούμε να κάνουμε; Ακολουθούμε τις συμβουλές του Υπουργείου Υγείας και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και επισκεπτόμαστε τις ιστοσελίδες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Πάνω απ’ όλα αποφεύγουμε να κοινοποιούμε χωρίς επαλήθευση, πληροφορίες που προέρχονται από αμφίβολες πηγές.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Απριλίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-417)
Γράψαμε πριν από δύο εβδομάδες (ΧΝ 24/03/2020) μερικές αλήθειες για τον κορωνοϊό. Δυστυχώς, στο διαδίκτυο συνεχίζουν να διαδίδονται ψευδείς ιατρικές συμβουλές και «θαυματουργές θεραπείες», παρά το γεγονός ότι έχουν ξεκινήσει πολυάριθμες ενημερωτικές εκστρατείες. Κι ενώ υπάρχουν επίσημοι ιστότοποι του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της με πλήθος ελεγμένες πληροφορίες. Κυκλοφορούν επίσης και διάφορες θεωρίες συνομωσίας, μερικές από τις οποίες διατυπώνονται εσκεμμένα από συγκεκριμένες χώρες με στόχο έναν ιδιότυπο ψυχολογικό πόλεμο. Ας δούμε μερικές από αυτές …
Ανασκόπηση ψευδών ειδήσεων. Ο κορωνοϊός ΔΕΝ έχει παραχθεί τεχνητά σε κάποιο εργαστήριο στην Κίνα, τις ΗΠΑ, τη Βρετανία ή ακόμη και τη Ρωσία. Το περιοδικό Nature Medicine δημοσίευσε στις 17 Μαρτίου σχετικό άρθρο επιστημόνων από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία και την Αυστραλία στο οποίο κατηγορηματικά διαψεύδεται, με βάση γενετικά στοιχεία, η υπόθεση περί τεχνητής προέλευσης του κορωνοϊού.
Η επιδημία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΔΕΝ προκλήθηκε αρχικά, ούτε μεταδίδεται στη συνέχεια, από μετανάστες. Ο ιός ΔΕΝ σχετίζεται με τη χρήση της νέας τεχνολογίας κινητών 5G ούτε με τους υποτιθέμενους «αεροψεκασμούς». Ο ισχυρισμός ότι η πανδημία είναι μια απάτη επειδή δεν υφίσταται ο ιός, απλά ΔΕΝ ισχύει – το αποδεικνύουν οι δεκάδες χιλιάδες θάνατοι σε δεκάδες χώρες του κόσμου. Και φυσικά ΔΕΝ υπάρχουν φυσικά φάρμακα κατά του ιού …
Μια ιδιαίτερη κατηγορία ψευδών ειδήσεων στοχεύει τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. ΔΕΝ ισχύουν προφανώς ισχυρισμοί όπως «Η ΕΕ απέτυχε να διαχειριστεί την κρίση και δεν είναι έτοιμη να βοηθήσει επειγόντως τα κράτη μέλη, τα οποία περιμένουν βοήθεια από την Κίνα ή τη Ρωσία!». «Ο χώρος Σένγκεν καταρρέει, οι πολίτες είναι σε καραντίνα ενώ οι μετανάστες κυκλοφορούν ελεύθερα». «Ο κορωνοϊός διαλύει την Ένωση που δεν συμφωνεί σε μέτρα χρηματοδότησης της αντιμετώπισης της πανδημίας».
Προβάλλονται και αναπαράγονται επίσης ειδήσεις όπως «Η ΕΕ έχει εγκαταλείψει τους ευρωπαίους συμμάχους της (π.χ. Ουκρανία)». «Η Ρωσία και η Κίνα βοηθούν την Ιταλία σε αντίθεση με την ΕΕ» κάτι που οδηγεί μερικούς να αντικαθιστούν τη σημαία της ΕΕ με την ρωσική. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο μέρος της ρωσικής βοήθειας αποδείχθηκε άχρηστο και η κινεζική βοήθεια δεν ήταν δωρεάν … (βλ. και την απάντηση του Ρώσου πρέσβη στη Ρώμη). Επιπλέον, η Πολωνία ΔΕΝ παρεμπόδισε την διέλευση των ρωσικών αεροσκαφών με βοήθεια προς την Ιταλία.
Ρωσικά και κινεζικά μέσα προβάλουν το κινεζικό «παγκόσμιο πρόταγμα» ως καλύτερο από το Ευρωπαϊκό ενώ επιμένουν ότι «η ΕΕ εκμεταλλεύεται την κρίση για να προωθήσει τα συμφέροντά της». Παράλληλα, στο ρωσικό κοινό προβάλλονται ισχυρισμοί ότι ο ιός είναι ένα νέο όπλο, ότι «στη Ρωσία δεν υπάρχει πανδημία» ή ότι η Ρωσία «καταπολεμά αποτελεσματικά την πανδημία».
Διεθνής αξιοποίηση. Στη Μέση Ανατολή το Ισλαμικό Κράτος την παρουσιάζει ως «βασανιστήριο» των σύγχρονων «σταυροφόρων». Το συριακό καθεστώς την χρησιμοποιεί εναντίον των ευρωπαϊκών κυρώσεων που «υπονομεύουν την ανθρωπιστική και ιατρική ανταπόκριση στον κορωνοϊό». Χρησιμοποιείται εναντίον του Ιράν (που τάχα την έχει μετατρέψει σε πολιτικό όπλο) ή υπέρ του (αφού είναι τάχα βιολογικό όπλο των ΗΠΑ).
Στα Δυτικά Βαλκάνια η πανδημία χρησιμοποιείται για να επηρεαστούν τάχα οι εκλογές στη Σερβία και τη Βόρεια Μακεδονία ή ως υποθετικό όπλο κατά των μεταναστών. Στο Κοσσυφοπέδιο προβάλλεται η ιδέα ότι «η κρίση αποκαλύπτει την προκατάληψη της ΕΕ υπέρ της Σερβίας». Στην Αφρική πολλαπλασιάζονται οι εκστρατείες μίσους κατά κοινωνικών και εθνικών ομάδων ενώ η Κίνα εμφανίζεται να μονοπωλεί τη βοήθεια σε σχέση με άλλους δωρητές.
Στην Τουρκία εξακολουθούν να κυκλοφορούν ψευδείς πληροφορίες υγείας (π.χ. κατανάλωση καθαρού οινοπνεύματος, τα τουρκικά γονίδια έχουν ανοσία στον ιό) και η πανδημία χρησιμοποιείται για να εκφραστούν δημόσια ορισμένα αντιευρωπαϊκά αισθήματα. Παράλληλα, σε όλον τον κόσμο κυκλοφορούν προφητείες για την πανδημία, για λοιμούς που θα πλήξουν τον πλανήτη μας, για προσπάθειες από το «Βαθύ Κράτος» να ελεγχθεί η αύξηση του πληθυσμού, ή ότι θα προκαλέσει τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο …
Ελευθερία του τύπου. Όλα τα παραπάνω οδηγούν συχνά και σε περιορισμούς της ελευθερίας του τύπου. Στη Τουρκία διώκονται 316 χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης για ρητορική μίσους σε σχέση με τους προβληματισμούς τους για τον κορωνοϊό. Το Κρεμλίνο διατάζει διαδικτυακές πλατφόρμες να διαγράψουν «ψευδείς ειδήσεις» για τον κορωνοϊό στο πλαίσιο της διαρκούς προσπάθειας ελέγχου των ανεξάρτητων ιστοσελίδων.
Βρετανός ανταποκριτής στην Αίγυπτο εγκαταλείπει τη χώρα επειδή έγραψε ότι, με βάση επιστημονικές μελέτες, τα κυβερνητικά στοιχεία για τον ιό ήταν ανακριβή. Οι Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα εκτιμούν ότι χωρίς τον ασφυκτικό «έλεγχο και την λογοκρισία των κινεζικών αρχών» οι πολίτες θα είχαν ενημερωθεί νωρίτερα για τη σοβαρότητα της πανδημίας και έτσι θα είχαν σωθεί χιλιάδες ζωές.
Δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες που έχουν υπογράψει τον Κώδικα Δεοντολογίας για την Παραπληροφόρηση (Facebook, Google, Twitter, Mozilla, Microsoft και πολυάριθμες ενώσεις διαφημιστών) να προωθούν έγκυρες πηγές, να υποβαθμίζουν κάθε περιεχόμενο που αποδεικνύεται ψευδές ή παραπλανητικό και να αποσύρουν παράνομο περιεχόμενο ή περιεχόμενο που θα μπορούσε να προκαλέσει σωματική βλάβη.
Παράλληλα, το πρόγραμμα EUvsDisinfo που λειτουργεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, συμβάλει στην πρόβλεψη, αντιμετώπιση και αντίκρουση των αδιάλειπτων εκστρατειών παραπληροφόρησης, οι οποίες έχουν στόχο την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη της και τις χώρες της άμεσης γειτονίας της.
Τι μπορούμε να κάνουμε; Ακολουθούμε τις συμβουλές του Υπουργείου Υγείας και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και επισκεπτόμαστε τις ιστοσελίδες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Πάνω απ’ όλα αποφεύγουμε να κοινοποιούμε χωρίς επαλήθευση, πληροφορίες που προέρχονται από αμφίβολες πηγές.
25 Φεβρουαρίου 2020
Πολιτική και δογματικές εξαρτήσεις
Από τις «ψευδείς ειδήσεις» στην τηλεόραση και τα κοινωνικά δίκτυα στις νέες πολιτικές σέχτες με οπαδούς χωρίς κριτικό πνεύμα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Φεβρουαρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-411)
Σε αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε γράψει πολλές φορές για τις δογματικές εξαρτήσεις. Πρόκειται για ιδεολογίες και αιρέσεις που παγιδεύουν τους «πιστούς» έτσι ώστε να βλέπουν τον κόσμο μέσα από συγκεκριμένους παραμορφωτικούς φακούς. Ιδεολογίες οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες. Με εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα.
Ποιμένες και οπαδοί. Οι «ποιμένες» αυτών των ανθρώπινων κοπαδιών έχουν συγκεκριμένους στόχους και συμφέροντα. Μαζί με την φαινομενικά χαρισματική τους προσωπικότητα πάσχουν από μεγαλομανίες και από κάποιες έμμονες ιδέες. Πάντα σχεδόν υπόσχονται έναν επίγειο ή επουράνιο «παράδεισο». Όμως υπάρχει άραγε κάποιος παράδεισος για τον οποίο να αξίζει να αγωνιστεί κάποιος;
Οι επίγειοι παράδεισοι του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού αποδεικνύονται προβληματικοί. Μάλιστα, μερικές παραλλαγές τους ταυτίζονται με την κόλαση – στρατιές άνεργων και άστεγων, γκέτο και στρατόπεδα εργασίας, εκτελέσεις και αποκλεισμοί αντιφρονούντων, αυστηροί περιορισμοί στον διάλογο και την διακίνηση ιδεών.
Αλλά και οι μεγάλες θρησκείες αποδεικνύονται συχνά κατώτερες των περιστάσεων. Κηρύττουν την αγάπη και την φιλανθρωπία αλλά σε πολλές περιπτώσεις ευλογούν τα όπλα και ηγούνται σταυροφοριών και ιερών πολέμων με στόχο τον προσηλυτισμό, την υποδούλωση, την εξαφάνιση των «απίστων». Τα ιερά βιβλία που μιλούν για υπομονή, ανεκτικότητα και ταπεινοφροσύνη, χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν ρατσιστικές, υπερφίαλες και μνησίκακες συμπεριφορές, συχνά εναντίον αθώων, αδύνατων και ταλαιπωρημένων συνανθρώπων μας.
Μέθοδοι προσηλυτισμού. Οι θρησκείες και οι ιδεολογίες είχαν και έχουν τα ιερά τους βιβλία και ένα δίκτυο από κήρυκες που διαδίδουν τον δρόμο για τον επίγειο ή τον επουράνιο «παράδεισο». Συχνά σε εβδομαδιαίες συγκεντρώσεις σε χώρους λατρείας ή σε μικρές παρέες – σε καφενεία ή σπίτια. Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας προσηλυτισμού έχει υποκατασταθεί από τη χρήση σύγχρονων μέσων επικοινωνίας όπως ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας στον χώρο της πολιτικής γίνονται εμφανή, τουλάχιστον σε όσους θέλουν να τα δουν. Η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αποδειχτεί η πιο ανώδυνη και αναίμακτη συνέπεια μιας τέτοιας ιδεολογικής εκστρατείας. Από τη δεκαετία του 1970 και μέχρι σήμερα ο ιερός πόλεμος που έχουν κηρύξει ορισμένες μουσουλμανικές σέχτες έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 10.800 θανάτους και περισσότερους από 28.200 τραυματισμούς παγκοσμίως.
Ίσως το μέλλον να μας επιφυλάσσει ακόμη χειρότερες καταστάσεις αν γενικευτεί η τάση για προσωποπαγή και κατ’ επίφαση δημοκρατικά, αλλά στην πραγματικότητα δικτατορικά, καθεστώτα. Φαίνεται πως μετά την Κίνα και τη Ρωσία έρχεται και η σειρά των ΗΠΑ να δοκιμάσουν ένα τέτοιο καθεστώς όπου η «ενός ανδρός αρχή» κινδυνεύει να επεκταθεί σε όλες τις επιμέρους εξουσίες – μετά την εκτελεστική και εν μέρει τη νομοθετική, να ακολουθεί και η δικαστική.
Η επιρροή τηλεόρασης και διαδικτύου. Κι εδώ αποκτά όλη της τη σημασία η τεράστια επιρροή του, ηλεκτρονικού κυρίως, τύπου. Παρακολούθησα πρόσφατα το σήριαλ «The loudest voice» (Η πιο θορυβώδης φωνή - δεν έχει προβληθεί στην Ελλάδα). Πρόκειται για ένα σήριαλ επτά επεισοδίων με θέμα την ιστορία του αμερικανικού καναλιού FoxNews και του προσώπου που το ίδρυσε, του Ρότζερ Έιλς (Roger Ails). Το FoxNews είναι ένα συνδρομητικό κανάλι που άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 1996 κρατώντας μιάν άκρως συντηρητική γραμμή υποστήριξης των Ρεπουμπλικάνων και δημιουργώντας ακόμη και ψευδείς ειδήσεις για να πλήξει τους Δημοκρατικούς.
Όπως είπε ένας πρώην βοηθός παραγωγής μιας εκπομπής του FoxNews «από την αρχή μου έδωσαν να καταλάβω ότι δεν κάναμε δημοσιογραφία. Στόχος μας ήταν να προσελκύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους τηλεθεατές. Μας πλήρωναν για να προκαλούμε την αγανάκτηση του κοινού. Αυτό γοήτευε τον κόσμο». Το κανάλι διέδωσε τις ποιο τρελές φήμες για τον πρόεδρο Ομπάμα (π.χ. πως ήταν μουσουλμάνος, ότι είχε πλαστογραφήσει το πιστοποιητικό γέννησής του) πολύ πριν εφευρεθεί ό όρος «ψευδείς ειδήσεις».
Ταυτόχρονα, το κανάλι ταυτίστηκε με τον Ντόναλντ Τράμπ, στον οποίο δίδαξε την τεχνική της πολιτικής αγκιτάτσιας. «Ο Τράμπ ήταν ένα πρόσωπο στα μέτρα του FoxNews. Αν δεν υπήρχε, ο Άιλς θα τον είχε εφεύρει». Μάλιστα, ο Άιλς, που συστηματικά παρενοχλούσε ερωτικά όλες τις εργαζόμενες στο κανάλι, φρόντισε να σεξουαλικοποιεί όλες οι παρουσιάστριες προς τέρψη των τηλεθεατών. Φυσικά, αυτό αποτέλεσε και την αφορμή για την απόλυση του, μετά τις κατηγορίες για σεξουαλική παρενόχληση από 20 τουλάχιστον εργαζόμενες, ιστορία που έγινε και ταινία (Bombshell ελληνικός τίτλος Βόμβα).
Παράλληλα, η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις εκλογές έχει αποδειχτεί μετά από τις αποκαλύψεις στο πλαίσιο του σκανδάλου της Cambridge Analytica. Η οποία αξιοποιούσε τις πληροφορίες από το Facebook για να στοχεύει καλύτερα τις διαφημίσεις υπέρ του Τραμπ κατά τις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές του 2016. Αλλά και τις διαφημίσεις υπέρ του Brexit κατά το βρετανικό δημοψήφισμα την ίδια χρονιά. Το ντοκιμαντέρ «Το μεγάλο χακάρισμα» και η ταινία «Brexit» εξηγούν αναλυτικά τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν …
Έτσι, με την τηλεόραση και το διαδίκτυο δημιουργούνται νέες σέχτες με «πιστούς», που ακολουθούν χωρίς αμφισβήτηση πρόσωπα ή ιδεολογίες ακόμη κι αν το τελικό αποτέλεσμα προβλέπεται καταστροφικό για τους ίδιους και τις χώρες τους. Αρκεί να θυμηθούμε, πού οδήγησε τους Γερμανούς πολίτες η επιρροή της χιτλερικής προπαγάνδας … Για να μην αναφερθούμε στις προσπάθειες ελέγχου και ελληνικών ΜΜΕ από κυβερνήσεις και μεγαλοεπιχειρηματίες …
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από πολίτες οι οποίοι έχουν αναπτύξει την κριτική τους σκέψη και δεν παρασύρονται από δημαγωγούς και τους ηλεκτρονικούς τους προφήτες. Διαμορφώνουμε άραγε τέτοιους πολίτες στα σχολεία μας;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Φεβρουαρίου 2020 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-411)
Σε αυτήν εδώ τη στήλη έχουμε γράψει πολλές φορές για τις δογματικές εξαρτήσεις. Πρόκειται για ιδεολογίες και αιρέσεις που παγιδεύουν τους «πιστούς» έτσι ώστε να βλέπουν τον κόσμο μέσα από συγκεκριμένους παραμορφωτικούς φακούς. Ιδεολογίες οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες. Με εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα.
Ποιμένες και οπαδοί. Οι «ποιμένες» αυτών των ανθρώπινων κοπαδιών έχουν συγκεκριμένους στόχους και συμφέροντα. Μαζί με την φαινομενικά χαρισματική τους προσωπικότητα πάσχουν από μεγαλομανίες και από κάποιες έμμονες ιδέες. Πάντα σχεδόν υπόσχονται έναν επίγειο ή επουράνιο «παράδεισο». Όμως υπάρχει άραγε κάποιος παράδεισος για τον οποίο να αξίζει να αγωνιστεί κάποιος;
Οι επίγειοι παράδεισοι του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού αποδεικνύονται προβληματικοί. Μάλιστα, μερικές παραλλαγές τους ταυτίζονται με την κόλαση – στρατιές άνεργων και άστεγων, γκέτο και στρατόπεδα εργασίας, εκτελέσεις και αποκλεισμοί αντιφρονούντων, αυστηροί περιορισμοί στον διάλογο και την διακίνηση ιδεών.
Αλλά και οι μεγάλες θρησκείες αποδεικνύονται συχνά κατώτερες των περιστάσεων. Κηρύττουν την αγάπη και την φιλανθρωπία αλλά σε πολλές περιπτώσεις ευλογούν τα όπλα και ηγούνται σταυροφοριών και ιερών πολέμων με στόχο τον προσηλυτισμό, την υποδούλωση, την εξαφάνιση των «απίστων». Τα ιερά βιβλία που μιλούν για υπομονή, ανεκτικότητα και ταπεινοφροσύνη, χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν ρατσιστικές, υπερφίαλες και μνησίκακες συμπεριφορές, συχνά εναντίον αθώων, αδύνατων και ταλαιπωρημένων συνανθρώπων μας.
Μέθοδοι προσηλυτισμού. Οι θρησκείες και οι ιδεολογίες είχαν και έχουν τα ιερά τους βιβλία και ένα δίκτυο από κήρυκες που διαδίδουν τον δρόμο για τον επίγειο ή τον επουράνιο «παράδεισο». Συχνά σε εβδομαδιαίες συγκεντρώσεις σε χώρους λατρείας ή σε μικρές παρέες – σε καφενεία ή σπίτια. Στις μέρες μας ένα μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας προσηλυτισμού έχει υποκατασταθεί από τη χρήση σύγχρονων μέσων επικοινωνίας όπως ραδιόφωνα, τηλεοράσεις, διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα αποτελέσματα αυτής της διαδικασίας στον χώρο της πολιτικής γίνονται εμφανή, τουλάχιστον σε όσους θέλουν να τα δουν. Η έξοδος της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση ίσως αποδειχτεί η πιο ανώδυνη και αναίμακτη συνέπεια μιας τέτοιας ιδεολογικής εκστρατείας. Από τη δεκαετία του 1970 και μέχρι σήμερα ο ιερός πόλεμος που έχουν κηρύξει ορισμένες μουσουλμανικές σέχτες έχει ήδη προκαλέσει πάνω από 10.800 θανάτους και περισσότερους από 28.200 τραυματισμούς παγκοσμίως.
Ίσως το μέλλον να μας επιφυλάσσει ακόμη χειρότερες καταστάσεις αν γενικευτεί η τάση για προσωποπαγή και κατ’ επίφαση δημοκρατικά, αλλά στην πραγματικότητα δικτατορικά, καθεστώτα. Φαίνεται πως μετά την Κίνα και τη Ρωσία έρχεται και η σειρά των ΗΠΑ να δοκιμάσουν ένα τέτοιο καθεστώς όπου η «ενός ανδρός αρχή» κινδυνεύει να επεκταθεί σε όλες τις επιμέρους εξουσίες – μετά την εκτελεστική και εν μέρει τη νομοθετική, να ακολουθεί και η δικαστική.
Η επιρροή τηλεόρασης και διαδικτύου. Κι εδώ αποκτά όλη της τη σημασία η τεράστια επιρροή του, ηλεκτρονικού κυρίως, τύπου. Παρακολούθησα πρόσφατα το σήριαλ «The loudest voice» (Η πιο θορυβώδης φωνή - δεν έχει προβληθεί στην Ελλάδα). Πρόκειται για ένα σήριαλ επτά επεισοδίων με θέμα την ιστορία του αμερικανικού καναλιού FoxNews και του προσώπου που το ίδρυσε, του Ρότζερ Έιλς (Roger Ails). Το FoxNews είναι ένα συνδρομητικό κανάλι που άρχισε να λειτουργεί τον Οκτώβριο του 1996 κρατώντας μιάν άκρως συντηρητική γραμμή υποστήριξης των Ρεπουμπλικάνων και δημιουργώντας ακόμη και ψευδείς ειδήσεις για να πλήξει τους Δημοκρατικούς.
Όπως είπε ένας πρώην βοηθός παραγωγής μιας εκπομπής του FoxNews «από την αρχή μου έδωσαν να καταλάβω ότι δεν κάναμε δημοσιογραφία. Στόχος μας ήταν να προσελκύσουμε όσο το δυνατόν περισσότερους τηλεθεατές. Μας πλήρωναν για να προκαλούμε την αγανάκτηση του κοινού. Αυτό γοήτευε τον κόσμο». Το κανάλι διέδωσε τις ποιο τρελές φήμες για τον πρόεδρο Ομπάμα (π.χ. πως ήταν μουσουλμάνος, ότι είχε πλαστογραφήσει το πιστοποιητικό γέννησής του) πολύ πριν εφευρεθεί ό όρος «ψευδείς ειδήσεις».
Ταυτόχρονα, το κανάλι ταυτίστηκε με τον Ντόναλντ Τράμπ, στον οποίο δίδαξε την τεχνική της πολιτικής αγκιτάτσιας. «Ο Τράμπ ήταν ένα πρόσωπο στα μέτρα του FoxNews. Αν δεν υπήρχε, ο Άιλς θα τον είχε εφεύρει». Μάλιστα, ο Άιλς, που συστηματικά παρενοχλούσε ερωτικά όλες τις εργαζόμενες στο κανάλι, φρόντισε να σεξουαλικοποιεί όλες οι παρουσιάστριες προς τέρψη των τηλεθεατών. Φυσικά, αυτό αποτέλεσε και την αφορμή για την απόλυση του, μετά τις κατηγορίες για σεξουαλική παρενόχληση από 20 τουλάχιστον εργαζόμενες, ιστορία που έγινε και ταινία (Bombshell ελληνικός τίτλος Βόμβα).
Παράλληλα, η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στις εκλογές έχει αποδειχτεί μετά από τις αποκαλύψεις στο πλαίσιο του σκανδάλου της Cambridge Analytica. Η οποία αξιοποιούσε τις πληροφορίες από το Facebook για να στοχεύει καλύτερα τις διαφημίσεις υπέρ του Τραμπ κατά τις αμερικάνικες προεδρικές εκλογές του 2016. Αλλά και τις διαφημίσεις υπέρ του Brexit κατά το βρετανικό δημοψήφισμα την ίδια χρονιά. Το ντοκιμαντέρ «Το μεγάλο χακάρισμα» και η ταινία «Brexit» εξηγούν αναλυτικά τις μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν …
Έτσι, με την τηλεόραση και το διαδίκτυο δημιουργούνται νέες σέχτες με «πιστούς», που ακολουθούν χωρίς αμφισβήτηση πρόσωπα ή ιδεολογίες ακόμη κι αν το τελικό αποτέλεσμα προβλέπεται καταστροφικό για τους ίδιους και τις χώρες τους. Αρκεί να θυμηθούμε, πού οδήγησε τους Γερμανούς πολίτες η επιρροή της χιτλερικής προπαγάνδας … Για να μην αναφερθούμε στις προσπάθειες ελέγχου και ελληνικών ΜΜΕ από κυβερνήσεις και μεγαλοεπιχειρηματίες …
Πρόκειται για ένα φαινόμενο που μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο από πολίτες οι οποίοι έχουν αναπτύξει την κριτική τους σκέψη και δεν παρασύρονται από δημαγωγούς και τους ηλεκτρονικούς τους προφήτες. Διαμορφώνουμε άραγε τέτοιους πολίτες στα σχολεία μας;
15 Ιανουαρίου 2019
Κίνδυνοι από κινητά και οθόνες
Επικίνδυνη δεν είναι η ακτινοβολία από κινητά και οθόνες. Αντίθετα η χρήση τους κατά την οδήγηση ή από παιδιά και εφήβους μπορεί να αποβεί καταστρεπτική …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-360)
Συχνά ακούμε και διαβάζουμε τους κινδύνους που εγκυμονεί η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρικών συσκευών καθημερινής χρήσης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην σχέση των κινητών τηλεφώνων με μορφές καρκίνου του εγκεφάλου όπως γλοιώματα και μηνιγγιώματα. Τέτοιοι κίνδυνοι ευτυχώς δεν υφίστανται όπως αποδεικνύουν πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες στο πλαίσιο των οποίων έχουν γίνει παρατηρήσεις σε χιλιάδες ανθρώπους επί σειρά ετών.
Η βάση για την φήμη προέρχεται από παλαιότερη έρευνα στην οποία ποντίκια, και αρουραίοι εκτέθηκαν σε ραδιοκύματα διάφορων εντάσεων από κινητά τηλέφωνα. Ωστόσο, η ανάλυση της εν λόγω έρευνας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα στοιχεία είναι διφορούμενα και δεν αποτελούν απόδειξη ότι τα κινητά τηλέφωνα προκαλούν καρκινογένεση στους ανθρώπους. Αυτό επιβεβαιώνουν πολλές άλλες έρευνες σε χιλιάδες ανθρώπους (π.χ. Interphone, Δανοί χρήστες κινητών).
Πράγματι, σήμερα κινητά τηλέφωνα και άλλες παρόμοιες συσκευές χρησιμοποιεί η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, χωρίς να έχει αυξηθεί το παρατηρούμενο ποσοστό των καρκίνων στον εγκέφαλο. Αυτό λέει και το επίσημο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας τον Οκτώβριο του 2014. «Πολυάριθμες μελέτες διεξήχθησαν κατά την τελευταία εικοσαετία για να εκτιμηθεί κατά πόσο τα κινητά τηλέφωνα. Μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχτεί η πρόκληση δυσμενών επιπτώσεων στη υγεία από την χρήση κινητών τηλεφώνων».
Ωστόσο, η χρήση των κινητών εγκυμονεί άλλους, συχνά θανάσιμους, κινδύνους. Πρώτα πρώτα η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση. Ακόμη και όταν χρησιμοποιείται λυσιχερής συσκευή (hands free), η προσοχή του οδηγού αποσπάται και μπορεί να προκληθεί τροχαίο ατύχημα. Σύμφωνα με το Βελγικό Ίδρυμα Οδικής Ασφάλειας οι οδηγοί που μιλούν στο κινητό ενώ οδηγούν κινδυνεύουν 2 έως 9 φορές περισσότερο με ατύχημα σε σχέση με τους υπόλοιπους.
Επιπλέον, έρευνα του Πανεπιστημίου της Γιούτα στις ΗΠΑ έδειξε ότι η ομιλία με κινητό κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με ποσοστό οινοπνεύματος στο αίμα ίσο με 0,8%. Πρόκειται για το όριο πάνω από το οποίο προβλέπεται αφαίρεση διπλώματος. Ευτυχώς, με βάση τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας η χρήση κινητού χωρίς ακουστικά θεωρείται πλέον «αντικοινωνική παράβαση» η οποία εκτός από το πρόστιμο (100€ ή 200-300€ με βάση τα εισοδηματικά κριτήρια) επιφέρει και επιτόπου αφαίρεση πινακίδων και άδειας κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Όπως γράψαμε και παλαιότερα (ΧΝ 3/1/2013) «είναι τόσο απλό να σταματήσει κανείς στην άκρη του δρόμου για να τηλεφωνήσει με την ησυχία του … Οι μητέρες ας σκεφτούν τα παιδιά τους που δεν θα τις δουν έστω και καθυστερημένες. Οι επαγγελματίες, τις συναντήσεις στις οποίες δεν θα παρευρεθούν. Οι νέοι, τους φίλους και τις φίλες που θα διασκεδάζουν χωρίς αυτούς». Τελικά δεν είναι δύσκολο να πάρει κανείς την απόφαση να μην χρησιμοποιεί το κινητό όταν οδηγεί …
Ένας άλλος σοβαρός κίνδυνος από τη χρήση κινητών και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών με οθόνες αφορά τα παιδιά και τους εφήβους. Πραγματικά πονάει η ψυχή μου όταν βλέπω παιδάκια, ακόμη και προσχολικής ηλικίας να ασχολούνται συνέχεια με ένα κινητό ή με μια ταμπλέτα ή να περνούν ατέλειωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση. Γιατί αναλογίζομαι τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις …
Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες η πολύωρη παρακολούθηση τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών συνδέεται με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ωστόσο, και η πλήρης απαγόρευση δεν αποτελεί λύση. Παράλληλα με την πρόληψη της εξάρτησης από τα κινητά, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο, οι γονείς οφείλουν να προετοιμάσουν τα παιδιά τους για το μέλλον. Όταν θα πρέπει να εργαστούν σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών όπου πρακτικά όλες οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μιαν οθόνη ...
Αυτός είναι ο στόχος της μεγάλης γαλλικής εκστρατείας «3-6-9-12» (ΧΝ 17/4/2018) που ξεκίνησε στη Γαλλία ο ψυχίατρος Σέρζ Τισερόν. Μέχρι 3 ετών φροντίζουμε το παιδί να μην έρχεται καθόλου σε επαφή με οθόνες – κινητών, ταμπλέτας, τηλεόρασης. Παίζουμε, διαβάζουμε παιδικά βιβλία, λέμε ιστορίες, πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, κάνουμε περιπάτους. Από 3 έως 6 ετών καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο χρήσης της οθόνης. Πάντα στο σαλόνι και ποτέ στο υπνοδωμάτιο. Ποτέ ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Η οθόνη δεν είναι μέσο για να ηρεμήσουμε το παιδί. Συνοδεύουμε πάντα το παιδί στο παιχνίδι.
Από 6 έως 9 ετών. Κανόνες χρήσης και συζήτηση με το παιδί γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Ρυθμίζουμε ανάλογα την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Τίποτα δεν μένει κρυφό, όλα μένουν αιώνια, δεν είναι όλα αλήθεια. Από 9 έως 12 ετών συναποφασίζουμε την ηλικία απόκτησης κινητού τηλεφώνου και την πρόσβαση στο διαδίκτυο μόνο του ή με έναν ενήλικα. Καθορίζουμε χρόνο χρήσης και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συμπέρασμα. Τα κινητά και οι οθόνες γενικότερα δεν είναι επικίνδυνα λόγω της ακτινοβολίας τους. Όμως η χρήση τους κατά την οδήγηση ή η αλόγιστη και ανεξέλεγκτη χρήση τους από τα παιδιά και τους εφήβους μπορεί να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-360)
Συχνά ακούμε και διαβάζουμε τους κινδύνους που εγκυμονεί η ακτινοβολία των κινητών τηλεφώνων και άλλων ηλεκτρικών συσκευών καθημερινής χρήσης. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην σχέση των κινητών τηλεφώνων με μορφές καρκίνου του εγκεφάλου όπως γλοιώματα και μηνιγγιώματα. Τέτοιοι κίνδυνοι ευτυχώς δεν υφίστανται όπως αποδεικνύουν πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες στο πλαίσιο των οποίων έχουν γίνει παρατηρήσεις σε χιλιάδες ανθρώπους επί σειρά ετών.
Η βάση για την φήμη προέρχεται από παλαιότερη έρευνα στην οποία ποντίκια, και αρουραίοι εκτέθηκαν σε ραδιοκύματα διάφορων εντάσεων από κινητά τηλέφωνα. Ωστόσο, η ανάλυση της εν λόγω έρευνας καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα στοιχεία είναι διφορούμενα και δεν αποτελούν απόδειξη ότι τα κινητά τηλέφωνα προκαλούν καρκινογένεση στους ανθρώπους. Αυτό επιβεβαιώνουν πολλές άλλες έρευνες σε χιλιάδες ανθρώπους (π.χ. Interphone, Δανοί χρήστες κινητών).
Πράγματι, σήμερα κινητά τηλέφωνα και άλλες παρόμοιες συσκευές χρησιμοποιεί η συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού, χωρίς να έχει αυξηθεί το παρατηρούμενο ποσοστό των καρκίνων στον εγκέφαλο. Αυτό λέει και το επίσημο συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας τον Οκτώβριο του 2014. «Πολυάριθμες μελέτες διεξήχθησαν κατά την τελευταία εικοσαετία για να εκτιμηθεί κατά πόσο τα κινητά τηλέφωνα. Μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχτεί η πρόκληση δυσμενών επιπτώσεων στη υγεία από την χρήση κινητών τηλεφώνων».
Ωστόσο, η χρήση των κινητών εγκυμονεί άλλους, συχνά θανάσιμους, κινδύνους. Πρώτα πρώτα η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση. Ακόμη και όταν χρησιμοποιείται λυσιχερής συσκευή (hands free), η προσοχή του οδηγού αποσπάται και μπορεί να προκληθεί τροχαίο ατύχημα. Σύμφωνα με το Βελγικό Ίδρυμα Οδικής Ασφάλειας οι οδηγοί που μιλούν στο κινητό ενώ οδηγούν κινδυνεύουν 2 έως 9 φορές περισσότερο με ατύχημα σε σχέση με τους υπόλοιπους.
Επιπλέον, έρευνα του Πανεπιστημίου της Γιούτα στις ΗΠΑ έδειξε ότι η ομιλία με κινητό κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με ποσοστό οινοπνεύματος στο αίμα ίσο με 0,8%. Πρόκειται για το όριο πάνω από το οποίο προβλέπεται αφαίρεση διπλώματος. Ευτυχώς, με βάση τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας η χρήση κινητού χωρίς ακουστικά θεωρείται πλέον «αντικοινωνική παράβαση» η οποία εκτός από το πρόστιμο (100€ ή 200-300€ με βάση τα εισοδηματικά κριτήρια) επιφέρει και επιτόπου αφαίρεση πινακίδων και άδειας κυκλοφορίας για 30 ημέρες.
Όπως γράψαμε και παλαιότερα (ΧΝ 3/1/2013) «είναι τόσο απλό να σταματήσει κανείς στην άκρη του δρόμου για να τηλεφωνήσει με την ησυχία του … Οι μητέρες ας σκεφτούν τα παιδιά τους που δεν θα τις δουν έστω και καθυστερημένες. Οι επαγγελματίες, τις συναντήσεις στις οποίες δεν θα παρευρεθούν. Οι νέοι, τους φίλους και τις φίλες που θα διασκεδάζουν χωρίς αυτούς». Τελικά δεν είναι δύσκολο να πάρει κανείς την απόφαση να μην χρησιμοποιεί το κινητό όταν οδηγεί …
Ένας άλλος σοβαρός κίνδυνος από τη χρήση κινητών και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών με οθόνες αφορά τα παιδιά και τους εφήβους. Πραγματικά πονάει η ψυχή μου όταν βλέπω παιδάκια, ακόμη και προσχολικής ηλικίας να ασχολούνται συνέχεια με ένα κινητό ή με μια ταμπλέτα ή να περνούν ατέλειωτες ώρες μπροστά στην τηλεόραση. Γιατί αναλογίζομαι τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις …
Οι γονείς θα πρέπει να γνωρίζουν ότι σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες η πολύωρη παρακολούθηση τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών συνδέεται με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ωστόσο, και η πλήρης απαγόρευση δεν αποτελεί λύση. Παράλληλα με την πρόληψη της εξάρτησης από τα κινητά, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο, οι γονείς οφείλουν να προετοιμάσουν τα παιδιά τους για το μέλλον. Όταν θα πρέπει να εργαστούν σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών όπου πρακτικά όλες οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μιαν οθόνη ...
Αυτός είναι ο στόχος της μεγάλης γαλλικής εκστρατείας «3-6-9-12» (ΧΝ 17/4/2018) που ξεκίνησε στη Γαλλία ο ψυχίατρος Σέρζ Τισερόν. Μέχρι 3 ετών φροντίζουμε το παιδί να μην έρχεται καθόλου σε επαφή με οθόνες – κινητών, ταμπλέτας, τηλεόρασης. Παίζουμε, διαβάζουμε παιδικά βιβλία, λέμε ιστορίες, πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, κάνουμε περιπάτους. Από 3 έως 6 ετών καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο χρήσης της οθόνης. Πάντα στο σαλόνι και ποτέ στο υπνοδωμάτιο. Ποτέ ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Η οθόνη δεν είναι μέσο για να ηρεμήσουμε το παιδί. Συνοδεύουμε πάντα το παιδί στο παιχνίδι.
Από 6 έως 9 ετών. Κανόνες χρήσης και συζήτηση με το παιδί γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Ρυθμίζουμε ανάλογα την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Τίποτα δεν μένει κρυφό, όλα μένουν αιώνια, δεν είναι όλα αλήθεια. Από 9 έως 12 ετών συναποφασίζουμε την ηλικία απόκτησης κινητού τηλεφώνου και την πρόσβαση στο διαδίκτυο μόνο του ή με έναν ενήλικα. Καθορίζουμε χρόνο χρήσης και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Συμπέρασμα. Τα κινητά και οι οθόνες γενικότερα δεν είναι επικίνδυνα λόγω της ακτινοβολίας τους. Όμως η χρήση τους κατά την οδήγηση ή η αλόγιστη και ανεξέλεγκτη χρήση τους από τα παιδιά και τους εφήβους μπορεί να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα …
08 Ιανουαρίου 2019
Οι νέες απειλές από το διαδίκτυο
Το διαδίκτυο κατακλύζεται όλο και περισσότερο από ψευδείς μετρήσεις, χρήστες και ειδήσεις που μπορούν να επηρεάσουν μακροπρόθεσμα την πορεία μας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-359)
Στο παρελθόν συνήθιζα να αφιερώνω το πρώτο άρθρο της χρονιάς σε έναν απολογισμό των άρθρων του προηγούμενου έτους. Φέτος συνέπεσε το πρώτο άρθρο να δημοσιευτεί ακριβώς την Πρωτοχρονιά και ήταν αφιερωμένο στην ανάγκη για περισσότερο Σεβασμό στην καθημερινότητά μας. Σκέφτηκα λοιπόν, αντί για απολογισμό να γράψω κάτι για τις σημαντικότερες απειλές με τις οποίες θα έλθουμε αντιμέτωποι μέσα στο 2019.
Διαδίκτυο. Κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη απειλή στη χρονιά που αρχίζει προέρχεται από το διαδίκτυο. Έχω γράψει στο παρελθόν (βλ. Χ.Ν. 3/8/2011) για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε όταν χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο. Αλλά και για τα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνουμε όταν «κυκλοφορούμε» σε αυτό.
Χρησιμοποιούμε επικαιροποιημένα προγράμματα κατά κακόβουλου λογισμικού. Αποφεύγουμε τις επισκέψεις σε ύποπτες σελίδες. Διαγράφουμε ύποπτα μηνύματα. Δεν δίνουμε ποτέ προσωπικά δεδομένα και κωδικούς εκεί που δεν πρέπει. Προστατευόμαστε από τον εθισμό και την εξάρτηση. Ιδιαίτερη προσοχή καταβάλουμε για την εκπαίδευση και επιτήρηση των παιδιών (βλ. Χ.Ν. 17/4/2018). Πέρα όμως από τις παραπάνω αυτονόητες προφυλάξεις υπάρχει και κάτι ακόμη που πρέπει να έχουμε υπόψη μας.
Σήμερα, το διαδίκτυο είναι δυστυχώς κατά το μεγαλύτερο μέρος του παραπλανητικό! Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ένα ενδιαφέρον άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό των New York Times. Κατ’ αρχάς μετά από καταγγελίες, οι μετρήσεις της επισκεψιμότητας και της δημοφιλίας των βίντεο στο Facebook αποδείχτηκαν λανθασμένες. Παράλληλα, οι αντίστοιχες μετρήσεις που παρέχει η Google δωρεάν στηρίζονται σε δειγματοληψίες – αν κάποιος θέλει όλα τα δεδομένα θα πρέπει να πληρώσει κάποιο σοβαρό ποσό (της τάξεως των 150.000 δολαρίων).
Όμως ακόμη κι αν οι μετρήσεις ήταν σωστές, οι χρήστες δεν είναι πάντα αληθινοί. Πάνω από το 40% ή και το 50% της επισκεψιμότητας γίνεται από αυτοματοποιημένα λογισμικά (μποτ από το ρομπότ). Έτσι, μπορείτε να αγοράσετε 5.000 επισκέψεις στο βίντεό σας έναντι 15 δολαρίων από κάποια φάρμα ψεύτικων κλικ. Και θα μπορέσετε ενδεχομένως να μαζέψετε χρήματα από επιπλέον διαφήμιση … Ή μπορείτε να προωθήσετε μια είδηση ή ένα βίντεο που είναι από την αρχή κατασκευασμένο για να χρησιμεύσει ως προπαγάνδα.
Ευτυχώς, σήμερα υπάρχουν εργαλεία για να εντοπίζονται οι ψευδείς ειδήσεις. Κατ’ αρχάς υπάρχουν εξειδικευμένες ιστοσελίδες που ξεσκεπάζουν απάτες (π.χ. snopes.com, ellinikahoaxes.gr). Επιπλέον, έχουν αναπτυχθεί εξειδικευμένες πλατφόρμες για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων που σχετίζονται με εκλογικές αναμετρήσεις (π.χ. EU Disinfo Lab). Και εργαλεία για τον εντοπισμό ψευδών ή παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο (βλ. Χ.Ν. 15/5/2018).
Ωστόσο, οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν την κατασκευή εξαιρετικά πειστικών οπτικοακουστικών τεκμηρίων που είναι στην πραγματικότητα «βαθιά ψεύδη» (deepfakes). Κι έτσι ο μέσος χρήστης δεν μπορεί να καταλάβει άμεσα ότι πρόκειται για απάτη! Μάλιστα, υπάρχει φόβος ότι οι «κατασκευασμένες» αυτές ειδήσεις θα ξεπεράσουν σε αριθμό τις πραγματικές ειδήσεις έτσι ώστε κάποια στιγμή να μην ξέρουμε τι είναι αλήθεια και τι ψέμα ….
Όλα τα παραπάνω αξιοποιούνται δυστυχώς και στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Με την παρεμβολή και ξένων κέντρων παραγωγής ψευδών ειδήσεων έτσι ώστε να παραπλανηθούν οι ψηφοφόροι κατά τις προεκλογικές περιόδους. Οι σύγχρονες μέθοδοι ακόμη κι αν είναι παράνομες ή ανήθικες, τίθενται στην υπηρεσία της πολιτικής με στόχο την κατάκτηση ή την διατήρηση της εξουσίας. Αυτό δεν είναι βέβαια κάτι καινούργιο …
Επικοινωνία ψεύτικων ειδώλων. Στις 23 Μαΐου 1993, κατά την αποδοχή του βραβείου Ωνάση, για την προστασία την ανθρωπότητας, ο Τσέχος θεατρικός συγγραφέας και πολιτικός Βάτσλαβ Χάβελ αναφέρθηκε στην επικοινωνία των πολιτικών με τους πολίτες ως μια επικοινωνία ψεύτικων «εικόνων».
Οι πολίτες δεν επικοινωνούν με τον ίδιο τον πολιτικό αλλά με την εικόνα του, όπως αυτή προβάλλεται από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Με μια εικόνα που διαμορφώνεται από πλήθος επικοινωνιολόγων και σχολιαστών και η οποία στοχεύει στον επηρεασμό συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού. Με μηνύματα τα οποία διαμορφώνονται με βάση τον κατακερματισμό του εκλογικού σώματος σε επιμέρους ομοιογενείς ομάδες – όπως γίνεται και στο σύγχρονο μάρκετιγκ.
Αλλά και ο πολιτικός δεν επικοινωνεί με τον ίδιο τον πολίτη αλλά με την εικόνα του. Όπως αυτή διαμορφώνεται από δημοσκοπήσεις, στατιστικές και ενημερωτικά σημειώματα που προετοιμάζουν γι’ αυτόν κάποιοι ανώνυμοι, ανεύθυνοι σύμβουλοι και γραφειοκράτες. Οι οποίοι μάλιστα συχνά δεν έχουν ούτε κι οι ίδιοι σχέση με την πραγματικότητα αλλά την αντιλαμβάνονται μέσα από στατιστικές και εκθέσεις άλλων.
«Πιστεύω» είπε στο λόγο του ο Χάβελ, «στις προσωπικές επαφές - έτσι όπως αυτό συνέβαινε στην αρχαία «αγορά». Και μεγάλη πρόκληση της σημερινής εποχής αποτελεί η αναζήτηση τέτοιων μορφών της δημοκρατίας οι οποίες θα συμβαδίζουν με την εποχή μας, αλλά ταυτόχρονα θα αναζωογονούν αυτό που υπήρξε κατά τη γέννηση της δημοκρατίας και που αποκαλώ “απ' ευθείας συνάντηση του βλέμματος δύο ανθρώπων”».
Και συμπλήρωσε: «Ο σημερινός κόσμος όπως γνωρίζουμε όλοι, δέχεται πολύπλευρες απειλές. Από όποια πλευρά κι αν σκεφτώ τις απειλές αυτές, πάντα τελικά καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μόνη σωτηρία για τον κόσμο μας είναι η αφύπνιση του σύγχρονου ανθρώπου, ο οποίος θα συνειδητοποιήσει την αποκλειστικά προσωπική του και ταυτόχρονα σφαιρική ευθύνη. Δηλαδή βλέπω τη μόνη σωτηρία στη δημοκρατία, αλλά σε μια δημοκρατία η οποία υπενθυμίζει τις αρχαίες της ελληνικές καταβολές. Μια δημοκρατία βασιζόμενη σε μια ολοκληρωμένη ανθρώπινη προσωπικότητα που αναλαμβάνει τις ευθύνες για τη μοίρα της πολιτείας».
Ας τα αναλογιστούμε όλα τα παραπάνω φέτος καθώς θα κολυμπούμε μέσα σε μια προεκλογική εκστρατεία, η οποία έχει ήδη αρχίσει να κατακλύζεται από ειδήσεις, πρόσωπα και υποσχέσεις εν πολλοίς ψεύτικα και παραπλανητικά. Στο χέρι μας είναι να ξεχωρίσουμε την ήρα από το σιτάρι ως υπεύθυνοι πολίτες …
Την επόμενη εβδομάδα θα αναλύσουμε τους πραγματικούς και φανταστικούς κινδύνους από τα έξυπνα κινητά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Ιανουαρίου 2019 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-359)
Στο παρελθόν συνήθιζα να αφιερώνω το πρώτο άρθρο της χρονιάς σε έναν απολογισμό των άρθρων του προηγούμενου έτους. Φέτος συνέπεσε το πρώτο άρθρο να δημοσιευτεί ακριβώς την Πρωτοχρονιά και ήταν αφιερωμένο στην ανάγκη για περισσότερο Σεβασμό στην καθημερινότητά μας. Σκέφτηκα λοιπόν, αντί για απολογισμό να γράψω κάτι για τις σημαντικότερες απειλές με τις οποίες θα έλθουμε αντιμέτωποι μέσα στο 2019.
Διαδίκτυο. Κατά τη γνώμη μου, η μεγαλύτερη απειλή στη χρονιά που αρχίζει προέρχεται από το διαδίκτυο. Έχω γράψει στο παρελθόν (βλ. Χ.Ν. 3/8/2011) για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουμε όταν χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο. Αλλά και για τα μέτρα προστασίας που πρέπει να λαμβάνουμε όταν «κυκλοφορούμε» σε αυτό.
Χρησιμοποιούμε επικαιροποιημένα προγράμματα κατά κακόβουλου λογισμικού. Αποφεύγουμε τις επισκέψεις σε ύποπτες σελίδες. Διαγράφουμε ύποπτα μηνύματα. Δεν δίνουμε ποτέ προσωπικά δεδομένα και κωδικούς εκεί που δεν πρέπει. Προστατευόμαστε από τον εθισμό και την εξάρτηση. Ιδιαίτερη προσοχή καταβάλουμε για την εκπαίδευση και επιτήρηση των παιδιών (βλ. Χ.Ν. 17/4/2018). Πέρα όμως από τις παραπάνω αυτονόητες προφυλάξεις υπάρχει και κάτι ακόμη που πρέπει να έχουμε υπόψη μας.
Σήμερα, το διαδίκτυο είναι δυστυχώς κατά το μεγαλύτερο μέρος του παραπλανητικό! Αυτό είναι το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ένα ενδιαφέρον άρθρο που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο περιοδικό των New York Times. Κατ’ αρχάς μετά από καταγγελίες, οι μετρήσεις της επισκεψιμότητας και της δημοφιλίας των βίντεο στο Facebook αποδείχτηκαν λανθασμένες. Παράλληλα, οι αντίστοιχες μετρήσεις που παρέχει η Google δωρεάν στηρίζονται σε δειγματοληψίες – αν κάποιος θέλει όλα τα δεδομένα θα πρέπει να πληρώσει κάποιο σοβαρό ποσό (της τάξεως των 150.000 δολαρίων).
Όμως ακόμη κι αν οι μετρήσεις ήταν σωστές, οι χρήστες δεν είναι πάντα αληθινοί. Πάνω από το 40% ή και το 50% της επισκεψιμότητας γίνεται από αυτοματοποιημένα λογισμικά (μποτ από το ρομπότ). Έτσι, μπορείτε να αγοράσετε 5.000 επισκέψεις στο βίντεό σας έναντι 15 δολαρίων από κάποια φάρμα ψεύτικων κλικ. Και θα μπορέσετε ενδεχομένως να μαζέψετε χρήματα από επιπλέον διαφήμιση … Ή μπορείτε να προωθήσετε μια είδηση ή ένα βίντεο που είναι από την αρχή κατασκευασμένο για να χρησιμεύσει ως προπαγάνδα.
Ευτυχώς, σήμερα υπάρχουν εργαλεία για να εντοπίζονται οι ψευδείς ειδήσεις. Κατ’ αρχάς υπάρχουν εξειδικευμένες ιστοσελίδες που ξεσκεπάζουν απάτες (π.χ. snopes.com, ellinikahoaxes.gr). Επιπλέον, έχουν αναπτυχθεί εξειδικευμένες πλατφόρμες για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων που σχετίζονται με εκλογικές αναμετρήσεις (π.χ. EU Disinfo Lab). Και εργαλεία για τον εντοπισμό ψευδών ή παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο (βλ. Χ.Ν. 15/5/2018).
Ωστόσο, οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν την κατασκευή εξαιρετικά πειστικών οπτικοακουστικών τεκμηρίων που είναι στην πραγματικότητα «βαθιά ψεύδη» (deepfakes). Κι έτσι ο μέσος χρήστης δεν μπορεί να καταλάβει άμεσα ότι πρόκειται για απάτη! Μάλιστα, υπάρχει φόβος ότι οι «κατασκευασμένες» αυτές ειδήσεις θα ξεπεράσουν σε αριθμό τις πραγματικές ειδήσεις έτσι ώστε κάποια στιγμή να μην ξέρουμε τι είναι αλήθεια και τι ψέμα ….
Όλα τα παραπάνω αξιοποιούνται δυστυχώς και στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Με την παρεμβολή και ξένων κέντρων παραγωγής ψευδών ειδήσεων έτσι ώστε να παραπλανηθούν οι ψηφοφόροι κατά τις προεκλογικές περιόδους. Οι σύγχρονες μέθοδοι ακόμη κι αν είναι παράνομες ή ανήθικες, τίθενται στην υπηρεσία της πολιτικής με στόχο την κατάκτηση ή την διατήρηση της εξουσίας. Αυτό δεν είναι βέβαια κάτι καινούργιο …
Επικοινωνία ψεύτικων ειδώλων. Στις 23 Μαΐου 1993, κατά την αποδοχή του βραβείου Ωνάση, για την προστασία την ανθρωπότητας, ο Τσέχος θεατρικός συγγραφέας και πολιτικός Βάτσλαβ Χάβελ αναφέρθηκε στην επικοινωνία των πολιτικών με τους πολίτες ως μια επικοινωνία ψεύτικων «εικόνων».
Οι πολίτες δεν επικοινωνούν με τον ίδιο τον πολιτικό αλλά με την εικόνα του, όπως αυτή προβάλλεται από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας. Με μια εικόνα που διαμορφώνεται από πλήθος επικοινωνιολόγων και σχολιαστών και η οποία στοχεύει στον επηρεασμό συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού. Με μηνύματα τα οποία διαμορφώνονται με βάση τον κατακερματισμό του εκλογικού σώματος σε επιμέρους ομοιογενείς ομάδες – όπως γίνεται και στο σύγχρονο μάρκετιγκ.
Αλλά και ο πολιτικός δεν επικοινωνεί με τον ίδιο τον πολίτη αλλά με την εικόνα του. Όπως αυτή διαμορφώνεται από δημοσκοπήσεις, στατιστικές και ενημερωτικά σημειώματα που προετοιμάζουν γι’ αυτόν κάποιοι ανώνυμοι, ανεύθυνοι σύμβουλοι και γραφειοκράτες. Οι οποίοι μάλιστα συχνά δεν έχουν ούτε κι οι ίδιοι σχέση με την πραγματικότητα αλλά την αντιλαμβάνονται μέσα από στατιστικές και εκθέσεις άλλων.
«Πιστεύω» είπε στο λόγο του ο Χάβελ, «στις προσωπικές επαφές - έτσι όπως αυτό συνέβαινε στην αρχαία «αγορά». Και μεγάλη πρόκληση της σημερινής εποχής αποτελεί η αναζήτηση τέτοιων μορφών της δημοκρατίας οι οποίες θα συμβαδίζουν με την εποχή μας, αλλά ταυτόχρονα θα αναζωογονούν αυτό που υπήρξε κατά τη γέννηση της δημοκρατίας και που αποκαλώ “απ' ευθείας συνάντηση του βλέμματος δύο ανθρώπων”».
Και συμπλήρωσε: «Ο σημερινός κόσμος όπως γνωρίζουμε όλοι, δέχεται πολύπλευρες απειλές. Από όποια πλευρά κι αν σκεφτώ τις απειλές αυτές, πάντα τελικά καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μόνη σωτηρία για τον κόσμο μας είναι η αφύπνιση του σύγχρονου ανθρώπου, ο οποίος θα συνειδητοποιήσει την αποκλειστικά προσωπική του και ταυτόχρονα σφαιρική ευθύνη. Δηλαδή βλέπω τη μόνη σωτηρία στη δημοκρατία, αλλά σε μια δημοκρατία η οποία υπενθυμίζει τις αρχαίες της ελληνικές καταβολές. Μια δημοκρατία βασιζόμενη σε μια ολοκληρωμένη ανθρώπινη προσωπικότητα που αναλαμβάνει τις ευθύνες για τη μοίρα της πολιτείας».
Ας τα αναλογιστούμε όλα τα παραπάνω φέτος καθώς θα κολυμπούμε μέσα σε μια προεκλογική εκστρατεία, η οποία έχει ήδη αρχίσει να κατακλύζεται από ειδήσεις, πρόσωπα και υποσχέσεις εν πολλοίς ψεύτικα και παραπλανητικά. Στο χέρι μας είναι να ξεχωρίσουμε την ήρα από το σιτάρι ως υπεύθυνοι πολίτες …
Την επόμενη εβδομάδα θα αναλύσουμε τους πραγματικούς και φανταστικούς κινδύνους από τα έξυπνα κινητά …
Οδηγός εντοπισμού ψευδών ειδήσεων
Κατηγορίες ψευδών ειδήσεων
- Εσκεμμένη παραπληροφόρηση (για κέρδος ή πολιτικό όφελος).
- Ψευδείς επικεφαλίδες (που δεν αντιστοιχούν στο υπόλοιπο κείμενο).
- Για διαμοιρασμό σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης (αξιοποίηση δημοφιλίας).
- Σατιρικές ειδήσεις (διαστρεβλωμένες μισές αλήθειες με μορφή αστείου).
Ερωτήσεις αξιολόγησης και επαλήθευσης
- Ποιος δημιούργησε την είδηση; Τον γνωρίζετε; Τον θεωρείτε εμπειρογνώμονα; Υπογράφει τι κείμενο; Δημοσιεύει στοιχεία για τον εαυτό του ή την οργάνωσή του; Επαληθεύσατε τη διεύθυνση της σελίδας στο διαδίκτυο (αν π.χ. αρχίζει με ~ είναι προσωπική ιστοσελίδα, αν λήγει σε .gov, .edu, .mil, ή .org είναι πιο αξιόπιστη), Ψάξατε ο διαδίκτυο για πληροφορίες σχετικά με τον συντάκτη (βιογραφικό, τι έχει δημοσιεύσει – βιβλία, άρθρα); Ήταν αυτόπτης μάρτυρας ή «άκουσε ότι»;
- Τι λέει η είδηση; Μπορώ να την βρω και σε άλλες (σοβαρές) ιστοσελίδες; Κι από άλλους εμπειρογνώμονες; Ημερομηνία; Πηγές (σοβαρές, επώνυμες); Υπάρχει προκατάληψη ή μεροληπτική ερμηνεία; Πρόκειται για είδηση ή για γνώμη; Τι λένε το κείμενο και οι εικόνες;
- Σκοπός της είδησης. Κίνητρα (χρηματικά, ιδεολογικά); Είδηση ή διαφήμιση; Ο συντάκτης και οι πηγές πληρώνονται; Πρόκειται για επιχορηγούμενο περιεχόμενο;
Πριν μοιραστείτε μια είδηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης βεβαιωθείτε για τα ακόλουθα:
- Επικαιρότητα της είδησης
- Συνάφεια με τις ανάγκες σας
- Εγκυρότητα της πηγής
- Ακρίβεια, αξιοπιστία της πληροφορίας
- Σκοπός για τον οποίο υφίσταται η είδηση
22 Νοεμβρίου 2018
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τις τηλεπικοινωνίες έκτακτης ανάγκης
Πέμπτη 22 Νοεμβρίου 2018. Έκτο ένθετο για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μία, και δύο» με δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη. Η εκπομπή μεταδίδεται από Δευτέρα μέχρι Παρασκευή από τις 1 μέχρι τις 2 (το μεσημέρι ...) στον Αθήνα984.
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις παρακάτω δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις τηλεπικοινωνίες.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τους παρακάτω υπερσυνδέσμους:
Ακούστε το απόσπασμα της εκπομπής στην οποία αναφερθήκαμε στις παρακάτω δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις τηλεπικοινωνίες.
Για περισσότερες πληροφορίες συμβουλευτείτε τους παρακάτω υπερσυνδέσμους:
- O νέος Ευρωπαϊκός Κώδικας Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών ψηφίστηκε πρόσφατα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο ενοποιεί αρκετές παλιότερες οδηγίες και μετακινεί το κέντρο βάρους της νομοθεσίας από την κλασσική τηλεφωνία στην ψηφιακή συνδεσιμότητα. Εξασφαλίζει καλύτερες επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης για προστασία σε επείγοντα και καταστροφές:
- για το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό κλήσεων έκτακτης ανάγκης με γεωεντοπισμό της συσκευής δωρεάν για τον χρήστη,
- επίσης επικοινωνία με το 112 μέσω SMS (για άτομα με αναπηρία),
- τέλος, υποχρεωτικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης ανεξάρτητα συστήματος επικοινωνίας (τηλεφωνία ή διαδίκτυο) το αργότερο σε 3,5 χρόνια.
- Δυστυχώς στην Ελλάδα η καθολική εφαρμογή το 112 έχει καθυστερήσει από το 2011 που προκηρύχτηκε ο σχετικός διαγωνισμός – το νέο σύστημα που χρηματοδοτείται από το ΕΣΠΑ προβλέπεται να τεθεί σε λειτουργία αρχές του 2019.
- Πως αλλιώς θα επωφεληθούν οι καταναλωτές, ανεξάρτητα από τον τρόπο που επικοινωνούν – παραδοσιακό (τηλεφωνία, SMS) ή διαδικτυακό (Skype, WhatsApp, κλπ.):
- Προσιτές υπηρεσίες για όλους και καθολική πρόσβαση στο διαδίκτυο (επιδότηση δήμων πρόγραμμα WiFi4EU με κουπόνια 15.000 ευρώ).
- Οι διεθνείς κλήσεις το πολύ 0,19 € το λεπτό.
- Καλύτερη διαφάνεια τιμολογίων, σύγκριση προσφορών και προστασία συνδρομητών πακέτων – ευκολότερη αλλαγή παρόχου και αποζημιώσεις (άρνηση, χρονοβόρα διαδικασία).
- Ισότιμη πρόσβαση των ΑΜεΑ.
- Ενίσχυση της ασφάλειας έναντι πειρατείας και κακόβουλου λογισμικού.
- Καλύτερη διαχείριση του φάσματος με στόχο επιτάχυνση της εγκατάστασης της τεχνολογίας 5G (μέχρι το 2020).
- Να σημειωθεί ότι η Ελλάδα είναι προτελευταία στην Ευρώπη με βάση τον δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI) για το 2018 που μετρά συνδεσιμότητα, δεξιότητες, χρήση διαδικτυακών υπηρεσιών, ενσωμάτωση ψηφιακών τεχνολογιών από επιχειρήσεις και δημόσιες υπηρεσίες.
17 Απριλίου 2018
Τιθασεύοντας τις οθόνες
Μια γαλλική εκστρατεία για να αναπτύξουν τα παιδιά μια υγιή σχέση με τηλεόραση, υπολογιστές και διαδίκτυο..
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-326)
Στα δύο προηγούμενα άρθρα (ΧΝ 27/3/2018 και ΧΝ 3/4/2018) ασχοληθήκαμε με τις εξαρτήσεις. Τις οποίες εκμεταλλεύονται οικονομικά το κράτος, διάφορες εταιρείες αλλά και κακοποιοί. Γράψαμε για τα σημάδια, τα οποία υποδεικνύουν ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο έχει εθιστεί σε κάποια ουσία (που κυκλοφορεί νόμιμα ή παράνομα). Τέλος αναφερθήκαμε σε μερικές ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως τυχερά παιχνίδια (τζόγος), σεξ, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο, εργασία (εργασιομανία), αιρέσεις και γκουρού, υπερβολικό φαγητό ή τέλος υπερβολική άσκηση.
Καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τους μηχανισμούς της εξάρτησης, αναπτύσσονται για όλο και μικρότερες ηλικίες μέθοδοι προφύλαξης από τους επικίνδυνους εθισμούς. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν μεγάλη ευθύνη να βοηθήσουν τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσουν και θα εργαστούν ώστε να μάθουν να αποφεύγουν τις παγίδες.
Πέρα από τα προγράμματα πρόληψης στους τομείς των διάφορων ουσιών και των τυχερών παιχνιδιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόληψη των εξαρτήσεων από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο. Κι αυτό γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι θα εργαστούν στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών. Στην οποία, όλες πρακτικά οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μια οθόνη ...
Σε αυτό το πλαίσιο έχει ξεκινήσει στη Γαλλία, αλλά και σε άλλες χώρες, η ενημερωτική εκστρατεία «3-6-9-12» με στόχο να βοηθήσει τους γονείς να «τιθασεύσουν τις οθόνες» και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών χωρίς τις όποιες αρνητικές τους επιπτώσεις. Εμπνευστής της εκστρατείας είναι ο Σέρζ Τισερόν, ψυχίατρος και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Τεχνολογίας. Ας δούμε με λίγα λόγια περί τίνος πρόκειται.
Η εκστρατεία έχει στηθεί με βάση κάποιες ηλικίες – ορόσημα. Είσοδος στο νηπιαγωγείο (3 ετών), είσοδος στην πρωτοβάθμια (6 ετών), ηλικία που το παιδί κατέχει γραφή και ανάγνωση (9 ετών), είσοδος στο γυμνάσιο (12 ετών), που ακολουθείται από την εφηβεία. Η εκστρατεία στηρίζεται επίσης στην αρχή ότι καμία οθόνη δεν προκαλεί βλάβη από μόνη της – όλα εξαρτώνται από τη στιγμή και τον τρόπο που μπαίνει στη ζωή του παιδιού, κατά κάποιον τρόπο όπως εμπλουτίζεται και η δίαιτά του.
Μέχρι 3 ετών. Το παιχνίδι είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθεί το παιδί. Διαβάζουμε παιδικά βιβλία και διηγούμαστε ιστορίες. Πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, παίζουμε στην παραλία, κάνουμε περίπατους. Η ανοικτή τηλεόραση επηρεάζει την μαθησιακή διαδικασία του παιδιού ακόμη και αν το ίδιο δεν την κοιτάζει. Δεν βάζουμε ποτέ τηλεόραση στο υπνοδωμάτιο. Κι αν παίξουμε κάποιο ψηφιακό παιχνίδι το κάνουμε μόνο για την ευχαρίστηση να παίξουμε μαζί με το παιδί …
Σε μια σειρά από σημαντικές έρευνες η Λίντα Παγκάνι του Πανεπιστημίου του Μονρεάλ στον Καναδά απέδειξε τη σχέση που έχει η παρακολούθηση της τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ηλικίες από 3 έως 6 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη. Τηρούμε τις ηλικίες που αναφέρονται στα διάφορα προγράμματα (π.χ. της τηλεόρασης). Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Απαγορεύονται ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Επιπλέον, δεν τα χρησιμοποιούμε ποτέ για να ηρεμήσουμε τα παιδιά. Δεν αφήνουμε το παιδί να παίζει μόνο του αλλά το συνοδεύουμε.
Ηλικίες 6 έως 9 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη και συζητούμε μαζί του γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Ρυθμίζουμε ανάλογα και την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Πρώτον, τίποτα δεν μένει κρυφό. Δεύτερο, όλα μένουν αιώνια. Και τρίτον δεν είναι όλα αλήθεια.
Ηλικίες 9 έως 12 ετών. Καθορίζουμε με το παιδί την ηλικία που θα μπορεί να έχει το δικό του κινητό τηλέφωνο. Μπορεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο αλλά αποφασίζουμε μαζί αν θα το κάνει μόνο του ή συνοδευόμενο από έναν ενήλικα. Αποφασίζουμε επίσης για τον χρόνο που θα περάσει μπροστά σε κάθε οθόνη και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Του υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα τα παραπάνω αφορούν κυρίως τους γονείς. Υπάρχουν φυσικά οι φορείς που οργανώνουν προγράμματα ενημέρωσης για γονείς και εκπαιδευτικούς με στόχο την διοργάνωση βιωματικών σεμιναρίων πρόληψης για παιδιά και εφήβους. Αυτά αποβλέπουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, στην ενίσχυση της αντίληψης του εαυτού και της αντίστασης στις κοινωνικές πιέσεις, στη διαμόρφωση κανονιστικών αντιλήψεων και στάσεων, καθώς και στη βελτίωση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και στην υποστήριξη των γονέων στο ρόλο τους.
Αν θέλουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν ανθεκτικούς χαρακτήρες και συνήθειες, καθώς και να χαρούν τη ζωή τους χωρίς εξαρτήσεις θα πρέπει να επενδύσουμε από νωρίς – σε επικοινωνία αλλά και σε προσωπικό παράδειγμα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-326)
Στα δύο προηγούμενα άρθρα (ΧΝ 27/3/2018 και ΧΝ 3/4/2018) ασχοληθήκαμε με τις εξαρτήσεις. Τις οποίες εκμεταλλεύονται οικονομικά το κράτος, διάφορες εταιρείες αλλά και κακοποιοί. Γράψαμε για τα σημάδια, τα οποία υποδεικνύουν ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο έχει εθιστεί σε κάποια ουσία (που κυκλοφορεί νόμιμα ή παράνομα). Τέλος αναφερθήκαμε σε μερικές ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως τυχερά παιχνίδια (τζόγος), σεξ, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο, εργασία (εργασιομανία), αιρέσεις και γκουρού, υπερβολικό φαγητό ή τέλος υπερβολική άσκηση.
Καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τους μηχανισμούς της εξάρτησης, αναπτύσσονται για όλο και μικρότερες ηλικίες μέθοδοι προφύλαξης από τους επικίνδυνους εθισμούς. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν μεγάλη ευθύνη να βοηθήσουν τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσουν και θα εργαστούν ώστε να μάθουν να αποφεύγουν τις παγίδες.
Πέρα από τα προγράμματα πρόληψης στους τομείς των διάφορων ουσιών και των τυχερών παιχνιδιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόληψη των εξαρτήσεων από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο. Κι αυτό γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι θα εργαστούν στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών. Στην οποία, όλες πρακτικά οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μια οθόνη ...
Σε αυτό το πλαίσιο έχει ξεκινήσει στη Γαλλία, αλλά και σε άλλες χώρες, η ενημερωτική εκστρατεία «3-6-9-12» με στόχο να βοηθήσει τους γονείς να «τιθασεύσουν τις οθόνες» και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών χωρίς τις όποιες αρνητικές τους επιπτώσεις. Εμπνευστής της εκστρατείας είναι ο Σέρζ Τισερόν, ψυχίατρος και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Τεχνολογίας. Ας δούμε με λίγα λόγια περί τίνος πρόκειται.
Η εκστρατεία έχει στηθεί με βάση κάποιες ηλικίες – ορόσημα. Είσοδος στο νηπιαγωγείο (3 ετών), είσοδος στην πρωτοβάθμια (6 ετών), ηλικία που το παιδί κατέχει γραφή και ανάγνωση (9 ετών), είσοδος στο γυμνάσιο (12 ετών), που ακολουθείται από την εφηβεία. Η εκστρατεία στηρίζεται επίσης στην αρχή ότι καμία οθόνη δεν προκαλεί βλάβη από μόνη της – όλα εξαρτώνται από τη στιγμή και τον τρόπο που μπαίνει στη ζωή του παιδιού, κατά κάποιον τρόπο όπως εμπλουτίζεται και η δίαιτά του.
Μέχρι 3 ετών. Το παιχνίδι είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθεί το παιδί. Διαβάζουμε παιδικά βιβλία και διηγούμαστε ιστορίες. Πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, παίζουμε στην παραλία, κάνουμε περίπατους. Η ανοικτή τηλεόραση επηρεάζει την μαθησιακή διαδικασία του παιδιού ακόμη και αν το ίδιο δεν την κοιτάζει. Δεν βάζουμε ποτέ τηλεόραση στο υπνοδωμάτιο. Κι αν παίξουμε κάποιο ψηφιακό παιχνίδι το κάνουμε μόνο για την ευχαρίστηση να παίξουμε μαζί με το παιδί …
Σε μια σειρά από σημαντικές έρευνες η Λίντα Παγκάνι του Πανεπιστημίου του Μονρεάλ στον Καναδά απέδειξε τη σχέση που έχει η παρακολούθηση της τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ηλικίες από 3 έως 6 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη. Τηρούμε τις ηλικίες που αναφέρονται στα διάφορα προγράμματα (π.χ. της τηλεόρασης). Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Απαγορεύονται ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Επιπλέον, δεν τα χρησιμοποιούμε ποτέ για να ηρεμήσουμε τα παιδιά. Δεν αφήνουμε το παιδί να παίζει μόνο του αλλά το συνοδεύουμε.
Ηλικίες 6 έως 9 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη και συζητούμε μαζί του γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Ρυθμίζουμε ανάλογα και την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Πρώτον, τίποτα δεν μένει κρυφό. Δεύτερο, όλα μένουν αιώνια. Και τρίτον δεν είναι όλα αλήθεια.
Ηλικίες 9 έως 12 ετών. Καθορίζουμε με το παιδί την ηλικία που θα μπορεί να έχει το δικό του κινητό τηλέφωνο. Μπορεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο αλλά αποφασίζουμε μαζί αν θα το κάνει μόνο του ή συνοδευόμενο από έναν ενήλικα. Αποφασίζουμε επίσης για τον χρόνο που θα περάσει μπροστά σε κάθε οθόνη και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Του υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα τα παραπάνω αφορούν κυρίως τους γονείς. Υπάρχουν φυσικά οι φορείς που οργανώνουν προγράμματα ενημέρωσης για γονείς και εκπαιδευτικούς με στόχο την διοργάνωση βιωματικών σεμιναρίων πρόληψης για παιδιά και εφήβους. Αυτά αποβλέπουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, στην ενίσχυση της αντίληψης του εαυτού και της αντίστασης στις κοινωνικές πιέσεις, στη διαμόρφωση κανονιστικών αντιλήψεων και στάσεων, καθώς και στη βελτίωση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και στην υποστήριξη των γονέων στο ρόλο τους.
Αν θέλουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν ανθεκτικούς χαρακτήρες και συνήθειες, καθώς και να χαρούν τη ζωή τους χωρίς εξαρτήσεις θα πρέπει να επενδύσουμε από νωρίς – σε επικοινωνία αλλά και σε προσωπικό παράδειγμα …
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
