12 Ιανουαρίου 2021

Η άσχημη πλευρά του διαδικτύου

Ίσως ήλθε η ώρα να μπουν αυστηρότερα όρια στη μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία, καθιστώντας υπεύθυνες τις εταιρείες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-451)


Την περασμένη εβδομάδα παρακολουθήσαμε στις οθόνες μας σε απευθείας μετάδοση πού καταλήγει μια κοινωνία που αφήνει τους δημαγωγούς να διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτα του κόσμου. Όταν οι θεωρίες συνωμοσίας δεν βρίσκονται στο περιθώριο αλλά στο επίκεντρο. Παρακολουθήσαμε τι συμβαίνει όταν καταργείται η λογική, η επιστημονική γνώση και η επιχειρηματολογία με βάση τεκμήρια. Όταν, αντί για μια δημοκρατία, θεμελιωμένη σε κοινά αποδεκτές αλήθειες, ερωτοτροπούμε με την απολυταρχία που στηρίζεται σε κοινά αποδεκτά ψέματα και συνδυάζεται με την προβολή εγκλημάτων μίσους και επιθέσεων σε θρησκευτικές και εθνοτικές μειονότητες.

Ο ρόλος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αυτό που δεν τονίστηκε είναι ότι όλο αυτό το μίσος και η βία διευκολύνθηκε από μια χούφτα διαδικτυακές εταιρείες που αποτελούν όλες μαζί την μεγαλύτερη μηχανή προπαγάνδας στην ιστορία. Οι αλγόριθμοι που χρησιμοποιούν εταιρείες όπως η Facebook, η Google (με τις μηχανές αναζήτησης και το YouTube), η Twitter και άλλες, κρατούν προσηλωμένους δισεκατομμύρια ανθρώπους ενισχύοντας ηθελημένα ιστορίες που διεγείρουν τα χειρότερα ένστικτά τους προκαλώντας τους οργή και φόβο.

Έτσι, οι ψευδείς ειδήσεις διαδίδονται γρηγορότερα από τις πραγματικές. Ιδίως, αφού στο διαδίκτυο όλα φαίνονται γνήσια. Οι ειδήσεις από το Κουλούρι ή το Βατράχι μοιάζουν με εκείνες του BBC. Οι Επιστολές του Ιησού έχουν την ίδια αξία με τις εκθέσεις του ΟΗΕ, και οι σαχλαμάρες ενός παράφρονα με τις απόψεις ενός νομπελίστα. 

Όταν, χάρη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδίδονται θεωρίες συνωμοσίας και ψεύδη, είναι ευκολότερη η χειραγώγηση των ψηφοφόρων στις εκλογές, η γενοκτονία των Ροχίνγκια στη Μιανμάρ (πρώην Βιρμανία) και η κατάληψη του Καπιτωλίου από τους αφιονισμένους οπαδούς του απερχόμενου προέδρου των ΗΠΑ. Όπως είπε και ο Βολταίρος «Αυτοί που μπορούν να σε κάνουν να πιστέψεις παραλογισμούς, είναι ικανοί να σε πείσουν να διαπράξεις φρικαλεότητες».


Δυστυχώς, σήμερα το διαδίκτυο επιτρέπει σε αυταρχικές προσωπικότητες να προωθούν παραλογισμούς σε δισεκατομμύρια ανθρώπους. Μάλιστα, παρόλο που ορισμένα κοινωνικά δίκτυα έχουν πάρει κάποια μέτρα για να περιορίσουν τη ρητορική μίσους και τις θεωρίες συνωμοσίας, τα μέτρα αυτά είναι κυρίως επιφανειακά. Και επηρεάζουν ήδη αρνητικά τη ζωή μας.

Πολλοί από τους ψηφοφόρους σε Ελλάδα και ΗΠΑ πιστεύουν στην απαίσια θεωρία της «μεγάλης αντικατάστασης» των Ελλήνων από μουσουλμάνους ή των Αμερικανών από ισπανόφωνους. Πολλοί πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κορωνοϊός ή ότι τα εμβόλια είναι απάτη με αποτέλεσμα να αρνούνται τον εμβολιασμό. Τα βίντεο που επί χρόνια χαρακτήριζαν την κλιματική αλλαγή ως απάτη οδήγησαν τις ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.

Φυσικά, οι δημιουργοί του διαδικτύου δεν σχεδίασαν έναν βόθρο μισαλλοδοξίας και χυδαίων θεωριών συνωμοσίας με στόχο να απειλήσουν τις δημοκρατίες μας και τον πλανήτη. Γι’ αυτό και πρέπει να ξανασκεφτούμε τρόπους περιορισμού της διάδοσης μίσους, θεωριών συνωμοσίας και ψεμάτων από τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης.

Ελευθερία του λόγου δεν σημαίνει και ελεύθερη πρόσβαση. Θα υπάρχουν πάντα ρατσιστές, μισογύνηδες, αντισημίτες και παιδεραστές αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τους δίνουμε ελεύθερο βήμα να διαδίδουν τις απόψεις τους και να στοχοποιούν τα θύματά τους. Άλλο πράγμα η συνταγματικά κατοχυρωμένη ελευθερία της έκφρασης και άλλο να καλωσορίσουμε σε δημόσιο χώρο ένα νεοναζί που κηρύττει την εξόντωση Εβραίων, ομοφυλόφιλων και μαύρων.

Μερικές προτάσεις. Με βάση τις γνώσεις μας για τον τρόπο με τον οποίο διαδίδουν την άγνοια οι μεγάλες βιομηχανίες προκειμένου να δημιουργούν αμφιβολίες (π.χ. καπνοβιομηχανίες για τους κινδύνους από το τσιγάρο, κλάδος ορυκτών καυσίμων για την κλιματική αλλαγή, βλ. ΧΝ 28/4/2020) φαίνεται ότι δεν αρκεί η απλή διαγραφή από τις πλατφόρμες κάποιων προβεβλημένων χρηστών (π.χ. του προέδρου των ΗΠΑ από το Twitter).

Η Μίτσελ Μπέικερ, διευθύντρια του ιδρύματος Μοζίλα, που ανέπτυξε και διαθέτει τον φυλλομετρητή Firefox πρότεινε πρόσφατα κάποια μέτρα. Ποιός πληρώνει για τις διαφημίσεις και πόσο, ποιοί χρήστες στοχοποιούνται. Διαφάνεια των αλγόριθμων: ποιό περιεχόμενο ενισχύεται, σε ποιούς χρήστες και με τι επιπτώσεις. Ενίσχυση των ειδήσεων με βάση τα γεγονότα και περιορισμός της παραπληροφόρησης. Ενδελεχείς μελέτες από ανεξάρτητους ερευνητές των επιπτώσεων που έχουν οι πλατφόρμες σε ανθρώπους και κοινωνίες και τρόποι βελτίωσης της κατάστασης.

Παράλληλα, οι μεγάλες εταιρείες των δικτύων κοινωνικής δικτύωσης θα πρέπει να προσλάβουν περισσότερους επόπτες για να διαγράφουν ψευδείς ειδήσεις και θεωρίες συνωμοσίας. Απαιτούνται βέβαια επενδύσεις και προσλήψεις προσωπικού – ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι θα μειωθούν τα κέρδη μερικών από τις πλουσιότερες εταιρείες παγκοσμίως.

Περισσότερη ευθύνη. Επίσης, οι εταιρείες αυτές θα πρέπει κάποτε να χαρακτηριστούν ως εκδότες – οι μεγαλύτεροι παγκοσμίως. Και να τους επιβληθούν πρότυπα και κανόνες όπως στις εφημερίδες, τα περιοδικά, τις ταινίες, τα ραδιόφωνα και τις τηλεοράσεις. Θα πρέπει μάλιστα να ελέγχονται και οι μεταδιδόμενες διαφημίσεις κάτι που δεν συμβαίνει σήμερα για τις επί πληρωμή καταχωρήσεις.

Άλλη ιδέα είναι να θεσπιστεί και για τα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης ένα κανονιστικό περιβάλλον αντίστοιχο με εκείνο που ισχύει για τα ελαττωματικά προϊόντα. Σήμερα έχουν ήδη ευθύνη για την χρήση των δικτύων από παιδεραστές για την στοχοποίηση ανήλικων. Αυτή η ευθύνη θα πρέπει να επεκταθεί και για την υποκίνηση μαζικών δολοφονιών για ρατσιστικούς ή θρησκευτικούς λόγους, καθώς και για λιβελογραφήματα και συκοφαντίες με βάση ψευδή στοιχεία.

Αν εκραγεί η μηχανή του αυτοκινήτου σας ή δεν λειτουργήσουν οι ζώνες ασφαλείας και οι αερόσακοι σε περίπτωση ατυχήματος, οι αυτοκινητοβιομηχανίες ανακαλούν χιλιάδες αυτοκίνητα, κάτι που κοστίζει δισεκατομμύρια. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στη Facebook, τη YouTube και την Twitter ότι τα προϊόντα τους είναι ελαττωματικά και πρέπει να τα επιδιορθώσουν, ανεξαρτήτως κόστους;

Μάλιστα τα πρόστιμα από μόνα τους ίσως να μην φτάνουν. Μήπως ήλθε η ώρα να πούμε στους διευθυντές αυτών των εταιρειών πως αν στο μέλλον επιτρέψετε παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων σε εκλογικές διαδικασίες, αν διευκολύνετε γενοκτονίες ή εγκλήματα ρατσιστικού ή θρησκευτικού μίσους θα πάτε φυλακή; Γιατί απώτερος στόχος της κοινωνίας μας θα πρέπει να είναι οι άνθρωποι να μην στοχοποιούνται, να μην παρενοχλούνται και να μην δολοφονούνται εξαιτίας του ποιοι είναι, από πού κατάγονται, ποιούς ερωτεύονται και πώς προσεύχονται.

(Με στοιχεία από έναν λόγο του ηθοποιού, συγγραφέα και παραγωγού Sacha Baron Cohen και άλλες πληροφορίες).

05 Ιανουαρίου 2021

Οι προκλήσεις του 2021

Εμβολιασμός, κλιματική αλλαγή, οικονομία και ελληνοτουρκικά
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιανουαρίου 2021 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-450)


Καθώς ξεκινά η νέα χρονιά ας δούμε ποιες είναι οι μεγάλες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουμε ως Έλληνες πολίτες κατά τους επόμενους μήνες.

Εμβολιασμός. Η μαζική συμμετοχή στον εμβολιασμό θα εξασφαλίσει την ταχύτερη άρση των περιορισμών κυκλοφορίας και θα επιτρέψει την επιστροφή στην κανονικότητα, ιδίως όσον αφορά την οικονομική δραστηριότητα. Αυτό εξαρτάται φυσικά από την διαθεσιμότητα των εμβολίων και την οργάνωση των εμβολιασμών από την πολιτεία. Εξαρτάται όμως και από την διάθεση των πολιτών να εμβολιαστούν.

Ωστόσο, υπάρχουν δυστυχώς συμπολίτες μας που πιστεύουν σε διάφορες ανυπόστατες φήμες και ιστορίες με βάση τις οποίες ο εμβολιασμός εναντίον του νέου κορωνοϊού είναι επικίνδυνος για χίλιους δύο λόγους. Ο τελευταίος απατηλός μύθος που κυκλοφορεί αναφέρει ότι τα εμβόλια παρασκευάζονται με το προϊόν εκτρώσεων!

Στην πραγματικότητα, κύτταρα που προέρχονται από μία μόνο σειρά καλλιεργούμενων κυττάρων (HEK293) χρησιμοποιήθηκαν στην τελική δοκιμαστική φάση ορισμένων σύγχρονων εμβολίων με mRNA (π.χ. Pfizer/BioNTech και Moderna) ενώ σε μερικές ή και όλες τις φάσεις της παρασκευής άλλων εμβολίων κατά του κορωνοϊού χρησιμοποιήθηκαν και καλλιεργούμενα κύτταρα άλλης μιας σειράς (PER.C6).

Τα αρχικά κύτταρα αυτών και άλλων σειρών (π.χ. WI-38, MRC-5) χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στις δοκιμές φαρμάκων, εμβολίων και καλλυντικών. Προέρχονται από καλλιέργειες κυττάρων τα οποία είχαν εξαχθεί από έμβρυα προερχόμενα από νόμιμες εκτρώσεις που είχαν γίνει κατά τις δεκαετίες του 1960 και του 1970!. Όσον αφορά τα εμβόλια η ασφάλειά τους εξασφαλίζεται σε κάθε περίπτωση (βλ. ΧΝ 22/12/2020) ενώ κάθε χρήση καλλιεργούμενων κυττάρων σε έρευνες υπόκειται σε αδειοδότηση και εποπτεία από θεσμοθετημένες δομές βιοηθικής με βάση συγκεκριμένη (ευρωενωσιακή και εθνική) νομοθεσία.

[Σ.Σ. Το κείμενο με πλάγια περιέχει διορθώσεις σε σχέση με το κείμενο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα

Σε καμία περίπτωση δεν γίνονται εκτρώσεις με σκοπό τη συλλογή κυττάρων για χρήσεις σε εμβόλια, ούτε και υπάρχουν φάρμακα, εμβόλια ή καλλυντικά που να περιέχουν τέτοια κύτταρα ... Μάλιστα, εκτιμάται ότι τα εμβόλια, στις δοκιμές των οποίων έχει χρησιμοποιηθεί η σειρά κυττάρων WI-38, έχουν εμποδίσει τουλάχιστον 11 εκατ. θανάτους.

 

Κλιματική αλλαγή. Το Νοέμβριο του 2021, οι ηγέτες των χωρών του κόσμου θα συναντηθούν στη Γλασκόβη (Σκοτία) για να αποφασίσουν τη συνέχεια που θα δώσουν στη συμφωνία του Παρισιού του 2015. Τότε είχε αποφασιστεί να γίνουν προσπάθειες ώστε μέχρι το τέλος του αιώνα να περιοριστεί η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη στους 2°C σε σχέση με τα επίπεδα της θερμοκρασίας της προβιομηχανικής εποχής.

Δυστυχώς, αν η κατάσταση συνεχίσει να εξελίσσεται με τους σημερινούς ρυθμούς και χωρίς να ληφθούν ακόμη δραστικότερα μέτρα, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι μέχρι το τέλος του αιώνα η θερμοκρασία θα έχει αυξηθεί κατά 3°C. Γι’ αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (υδροηλεκτρική, ηλιακή, αιολική) έχουν καταστεί σήμερα φθηνότερες από τα ορυκτά καύσιμα, πολλές χώρες έχουν καταστρώσει σχέδια αντικατάστασης των δεύτερων από τις πρώτες.

Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθέτησε την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, η οποία αποτελεί μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική. Στόχος της είναι να μετατρέψει την Ένωση σε μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία, με μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050 και με οικονομική ανάπτυξη αποσυνδεδεμένη από τη χρήση των πόρων.

Για την υποστήριξη της μετάβασης προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία η Ένωση δημιούργησε το Μηχανισμό Δίκαιη Μετάβασης που θα κινητοποιήσει τουλάχιστον 100 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2021-2027 στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο, ώστε να αμβλυνθούν οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις της μετάβασης.

Ήδη η Ελλάδα έχει καταρτίσει ένα Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα που προβλέπει, μεταξύ άλλων, δίκαιη αναπτυξιακή μετάβαση στη μεταλιγνιτική εποχή, εκτεταμένη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτηρίων και προώθηση της ηλεκτροκίνησης.

Οικονομία. Άφησα προτελευταίο τον τομέα της Οικονομίας γιατί ακριβώς πιστεύω ότι η επαναφορά του στα προ κορωνοϊού επίπεδα εξαρτώνται άμεσα από την ανάπτυξη συλλογικής ανοσίας (δηλαδή τον Εμβολιασμό) αλλά και από την αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων όπως ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης και το Ταμείο Ανάκαμψης από τα οποία θα διατεθούν αρκετές δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ.

Έτσι, εκτός από όσα αναφέρθηκαν παραπάνω για την ενέργεια και το κλίμα, σημαντική προσπάθεια θα καταβληθεί στον τομέα της ψηφιακής μετάβασης με την λειτουργία δικτύων πέμπτης γενιάς (5G), την ψηφιοποίηση της υγείας, της παιδείας και της δικαιοσύνης καθώς και την αναβάθμιση της λειτουργίας της φορολογικής διοίκησης.

Παράλληλα, έχει ήδη ανακοινωθεί η υλοποίηση σημαντικών ξένων επενδύσεων που ελπίζεται ότι θα δώσουν ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη στην μετά-κορωνοϊό εποχή. Αν μάλιστα επιτευχθεί η πολυπόθητη συλλογική ανοσία πριν το καλοκαίρι, θεωρείται βέβαιη και η ανάκαμψη του τουρισμού που θα ενισχύσει τις πολυάριθμες μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που εξαρτώνται από αυτόν.

Ελληνοτουρκικά. Στον τομέα αυτό πολλά θα εξαρτηθούν από τις διεθνείς ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή μας. Μάλιστα, αν ο ανατολικός μας γείτονας συνεχίσει τις αλλοπρόσαλλες προκλήσεις και τα νεοοθωμανικά επεκτατικά του σχέδια, είναι σίγουρο πως θα συνασπίσει εναντίον του ακόμη περισσότερο τις δυτικές δυνάμεις, στις οποίες προστίθενται σταδιακά όλο και περισσότερες αραβικές χώρες (βλ. ΧΝ 29/12/2020).

Συμπερασματικά, οι προοπτικές για το 2021 δεν είναι άσχημες, αρκεί να κάνουμε λίγο παραπάνω υπομονή με τα περιοριστικά μέτρα, να εμβολιαστούμε μαζικά και σύντομα και να αξιοποιήσουμε πλήρως τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και τις επιβεβαιωμένες και τις αναμενόμενες επενδύσεις. Ενώ ταυτόχρονα θα επαγρυπνούμε, θα εξοπλιζόμαστε και θα συνεχίσουμε να ενεργούμε με συνετό τρόπο στο διπλωματικό πεδίο.

02 Ιανουαρίου 2021

Τι μου έφερε ο Νέος Χρόνος

Αν ήμουν ακόμη πεντάχρονος και πίστευα στον Άι Βασίλη θα έλεγα πως δεν μπορούσε να μου έχει κάνει καλύτερα δώρα αυτή την Πρωτοχρονιά.

Το πρώτο ήταν το ηλεκτρονικό μήνυμα που έλαβα με την αλλαγή του χρόνου, με το σχέδιο του πρώτου κεφαλαίου ενός βιβλίου. Είναι το βιβλίο που γράφει ο δημοσιογράφος και Διευθυντής Περιεχομένου της διαΝΕΟσις Θοδωρής Γεωργακόπουλος, με τίτλο Τι Έχει Κάνει Η Ευρώπη Για Εμάς; Χάρηκα ιδιαίτερα γιατί ο Θοδωρής έκανε εξαιρετική δουλειά πάνω σε μια ιδέα που ξεκίνησε το Νοέμβριο του 2007 με μια ομιλία μου στο Ανοικτό Λαϊκό Πανεπιστήμιο του Δήμου Χανίων, προσκεκλημένος της καλής φίλης Ελένης Βουγιούκαλου. Εκείνη η ομιλία είχε τίτλο «Ευρωπαϊκή Ένωση - Ιστορική εξέλιξη και πολιτικές για τους πολίτες» και την ακολούθησαν παρόμοιες ομιλίες και άρθρα, συχνά με εξειδικευμένη θεματολογία (π.χ. ατυχήματα και καταστροφές).

Την ιδέα για προβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσα από απτά παραδείγματα πραγμάτων που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών, ενστερνίστηκε ο πρώην συνάδελφος Αντώνης Τριφύλης, μέλος του Εποπτικού Συμβουλίου της διαΝΕΟσις με τον οποίο κάναμε πολλές συζητήσεις την περίοδο που ήμουν υπεύθυνος του Γραφείου Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης. Ο Αντώνης μετέφερε την ιδέα στον Θοδωρή με τον οποίο είχαμε μια επαφή το Μάιο του 2017. 

Επιπλέον, ο Αντώνης με συνέστησε μετά από ένα χρόνο σε δύο πρόσχαρες, ευγενικές, γλωσσομαθείς και επαγγελματίες δημοσιογράφους, τη Δομίνα Διαμαντοπούλου και τη Μυρσίνη Λιοναράκη που ξεκινούσαν μια νέα ραδιοφωνική εκπομπή στον Αθήνα 984. Έτσι, επί ένα περίπου χρόνο (18/10/2018 έως 12/9/2019) μιλούσα κάθε Πέμπτη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την καθημερινότητα των πολιτών στην εκπομπή «Και μια και δύο». Λίγο μετά την κατάργηση της εκπομπής από το νέο δήμαρχο ξεκίνησα μια νέα σειρά παρεμβάσεων με την ίδια θεματολογία στην πρωινή εκπομπή «Αποδράστε» που παρουσίαζε η Ευτυχία Πενταράκη, μια πρόσχαρη, ευγενική και με χαμογελαστή φωνή, επαγγελματίας δημοσιογράφος στον χανιώτικο σταθμό Γαύδος 88,8 (12/12/2019 έως 14/5/2020).

Όπως εξήγησα τον περασμένο Ιούλιο σε συνέντευξή μου στον Αντώνη Τριφύλη για τον ηλεκτρονικό κόμβο «Μεταρρύθμιση» «H Ευρωπαϊκή Ένωση, παραμένει "άγνωστη" στο ευρύ κοινό» κι αυτό παρ' όλες τις φιλότιμες προσπάθειες πολλών συναδέλφων στον τομέα της ενημέρωσης. Μάλιστα, δεν υπάρχει μόνο έλλειμμα ενημέρωσης του απλού πολίτη αλλά ακόμη χειρότερα δεν γνωρίζουν τι είναι και τι κάνει η ΕΕ και οι περισσότεροι διαμορφωτές της κοινής γνώμης όπως πολιτικοί, δημοσιογράφοι και εκπαιδευτικοί. Γιατί εκτός από την ελλιπή ενημέρωση στην εκπαίδευση, η εικόνα της Ένωσης περνάει μέσα από τον παραμορφωτικό φακό των εθνικών κυβερνήσεων και των αντίστοιχων ΜΜΕ. Όπου, ως γνωστόν, όλα τα θετικά πιστώνονται στις κυβερνήσεις και όλα τα αρνητικά και τα προβλήματα χρεώνονται στις Βρυξέλλες.  

Αυτός είναι και ο λόγος που η υπεράνθρωπη προσπάθεια που ξεκίνησε ο Θοδωρής είναι εξαιρετικά χρήσιμη για την καλύτερη ενημέρωση του κόσμου ώστε να μην παρασύρεται από παραπλανητικά μηνύματα με απώτερο στόχο την αποχώρηση της Ελλάδας από την Ένωση . Γι' αυτό έστειλα τα θερμά μου Συγχαρητήρια στον Θοδωρή, του ευχήθηκα να είναι καλά να ολοκληρώσει το βιβλίο … και όχι μόνο αυτό, αφιερώνοντάς του το ωραίο τραγούδι «You did it» από το μιούζικαλ «Ωραία μου κυρία», το οποίο εκφράζει απόλυτα αυτό που ένοιωσα μόλις διάβασα το κείμενό του. 

Το δεύτερο μήνυμα μου το έστειλε ο φίλος, ομότιμος καθηγητής της Γλωσσολογίας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης, ο οποίος, μαζί με τις ευχές του, μου κοινοποίησε πρόσφατη συνέντευξή του στην εφημερίδα Ελληνική Γνώμη με τίτλο «Ευτυχώς, η γλώσσα φροντίζει από μόνη της να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές και επιστημονικές εξελίξεις». Συγκινήθηκα ιδιαίτερα όταν διάβασα την απάντησή του στην τελευταία ερώτηση που του έθεσε ο Αποστόλης Ζώης.

Στην ερώτηση «Έξι χρόνια μετά την κυκλοφορία του Χρηστικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών τι απολογισμό θα κάνατε;» ο Χριστόφορος αναφέρει μεταξύ άλλων και τα εξής: «Το Λεξικό αυτό αγαπήθηκε και πολεμήθηκε συγχρόνως όσο λίγα λεξικά. Δύο ώρες μετά την παρουσίαση του στο περικαλλές μέγαρο της Ακαδημίας Αθηνών, στις 3 Νοεμβρίου 2014, έλαβα το πρώτο επαινετικό ιμέιλ από μια όχι τυχαία προσωπικότητα που είχε προσκληθεί στην εκδήλωση, τον κ. Παναγιώτη Αλεβαντή, ανώτατο στέλεχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπεύθυνο στη Γενική Διεύθυνση Μετάφρασης: "Η εικόνα που σχημάτισα καθώς σας άκουα σήμερα το πρωί να περιγράφετε τις καινοτομίες του Χρηστικού Λεξικού, ήταν του πρίγκιπα, ο οποίος αφού πολέμησε με τα ξωτικά που την είχαν αδρανοποιήσει και αφού ολοκλήρωσε με υπεράνθρωπες προσπάθειες μια σειρά από δύσκολους άθλους, ξαναζωντανεύει με την αγάπη του την ωραία κοιμωμένη και την παραδίδει ολόφρεσκη και σφριγηλή στο λαό της". Όταν μου κάνουν ανοίκειες επιθέσεις, έρχεται στη μνήμη μου ως παρηγοριά το γεμάτο λυρισμό αυτό «ποίημα».... »

Στο ίδιο μήνυμα που είχα στείλει αυθόρμητα στον Χριστόφορο αμέσως μόλις επέστρεψα στο γραφείο μου μετά το τέλος της παρουσίασης στην Ακαδημία Αθηνών, είχε αναφερθεί στην «Εύφημη Μνεία» που του είχε αφιερώσει στην Εφημερίδα Χανιώτικα Νέα ο φίλος Βαγγέλης Κακατσάκης. Λίγες μέρες μετά την παρουσίαση στην Ακαδημία, ο Χριστόφορος εκφώνησε την εναρκτήρια ομιλία στο συνέδριο «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» που οργάνωσε το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης στο μεγάλο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Στο τέλος της ομιλίας του ο Χριστόφορος ανέφερε πως το μέλλον των λεξικών βρίσκεται στην «συνεργατική λεξικογραφία». Λίγους μήνες αργότερα, στην ίδια αίθουσα της Ακαδημίας Αθηνών, ανακοινώσαμε τη δημιουργία του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας (ΕΔΟ) με στόχο την επέμβαση στην πηγή προκειμένου στα μεταφρασμένα κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εισάγεται δόκιμη ορολογία στην ελληνική γλώσσα.

Κοινοποίησα αμέσως στον Χριστόφορο τη συγκίνηση μου για την αναφορά του στην εγκάρδια ευχή που του είχα κάνει το 2014 και του ευχήθηκα το 2021 να μας φέρει και μια ηλεκτρονική έκδοση του Λεξικού που όλοι μας ονειρευόμαστε.