18 Ιουλίου 2017

Τελικά ποιος φταίει;

Γονείς, εκπαιδευτικοί, ηγεσίες: όλοι πρέπει να προσπαθήσουμε περισσότερο για να περιοριστούν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-296)

«Φταίει η έλλειψη παιδείας!». Αυτή είναι η μόνιμη επωδός σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις για τη σημερινή κατάσταση της χώρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπονοούμε την παιδεία που προσφέρεται στο πλαίσιο της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Όμως τα πράγματα είναι κάπως πιο πολύπλοκα …

Γράφαμε τον περασμένο Μάρτιο (Χ.Ν. 7/3/2017) πως η παιδεία ξεκινά από το σπίτι, αφού τα βασικά στοιχεία κοινωνικής συμπεριφοράς τα μαθαίνουμε από τους γονείς μας. Να λέμε καλημέρα, σας παρακαλώ, επιτρέπετε; με συγχωρείτε! ευχαριστώ πολύ! Αλλά και να μη λέμε ψέματα, να είμαστε στην ώρα μας, να μη λέμε άσχημα λόγια. Να σεβόμαστε τους φίλους μας, τους ηλικιωμένους και τους δασκάλους μας. Να είμαστε καθαροί και να μην πετούμε σκουπίδια καταγής. Να φροντίζουμε τα πράγματά μας και να μην βάζουμε χέρι στα πράγματα των άλλων.

Την κοινωνική παιδεία που έχουμε πάρει από το σπίτι μας θα την ενισχύσει στη συνέχεια και το σχολείο. Στο σχολείο θα μάθουμε καλύτερα πώς να σεβόμαστε τον εαυτό μας, τους συνανθρώπους μας με τις ιδιαιτερότητές τους, τη δημόσια περιουσία και το φυσικό περιβάλλον. Και πώς να μην παραβιάζουμε τους νόμους, ιδίως όταν αυτό θέτει σε κίνδυνο την υγεία, τη ζωή και την περιουσία. Στο βιβλίο της 3ης Γυμνασίου «Κοινωνική & Πολιτική Αγωγή» το κεφάλαιο 12 αναφέρεται στα Δικαιώματα και τις Υποχρεώσεις του Έλληνα πολίτη. Με ειδικές αναφορές στην προστασία του περιβάλλοντος, το παθητικό κάπνισμα και την προστασία των μειονοτήτων και των ατόμων με αναπηρία …

Όμως πέρα από ένα μάθημα αρχών, όπως η αγωγή του πολίτη που προαναφέραμε, υπάρχουν στα εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλα στοιχεία, τα οποία αν έχουν γίνει κτήμα των παιδιών, θα μπορούσαν να συμβάλλουν αποτελεσματικά στον περιορισμό ορισμένων αντικοινωνικών συμπεριφορών.

Τροχαία και μπαλωθιές. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που έμαθαν σωστά τη Φυσική της 2ας Γυμνασίου και της 1ης Λυκείου γνωρίζουν πολύ καλά γιατί η υπερβολική ταχύτητα κατά την οδήγηση είναι θανατηφόρα και γιατί οι σφαίρες από τις μπαλωθιές μπορούν να σκοτώσουν. Στα αντίστοιχα βιβλία υπάρχουν χαρακτηριστικά παραδείγματα της απόστασης που χρειάζεται ένα αυτοκίνητο για να σταματήσει ανάλογα με την ταχύτητα με την οποία κινείται. Για την ταχύτητα με την οποία επιστρέφει στη γη ένα βλήμα που εκτοξεύεται στο αέρα, και η οποία είναι η ίδια με την ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου (μείον μια αμελητέα επιβράδυνση λόγω της αντίστασης του αέρα).

Πνιγμοί και κάπνισμα. Το βιβλίο Βιολογία της 1ης Γυμνασίου αφιερώνει ένα ολόκληρο κεφάλαιο στην Αναπνοή μεγάλο μέρος του οποίου αναφέρεται στην αναπνοή στον άνθρωπο. Σε ειδικό πλαίσιο με τίτλο «Όταν τρώμε δεν μιλάμε», υπάρχει αναφορά στην απόφραξη της αεροφόρου οδού από ξένο σώμα (τροφή, σάλιο) αν προσπαθήσουμε να μιλήσουμε ή να αναπνεύσουμε ενώ τρώμε.

Εκτενής αναφορά γίνεται και στις βλάβες που προκαλεί η ατμοσφαιρική ρύπανση στην υγεία με το μεγαλύτερο μέρος του σχετικού κεφαλαίου να διαπραγματεύεται τις βλάβες από το κάπνισμα και το παθητικό κάπνισμα. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει αναφορά στην οδηγία για την σήμανση των προϊόντων καπνού αλλά και έναν πίνακα που δείχνει πόσες φορές αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα ανάλογα με την ημερήσια κατανάλωση τσιγάρων.

Να σημειώσουμε εδώ ότι όλα τα βιβλία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχουν συνταχθεί με συγχρηματοδότηση 75% από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ) και διατίθενται από την πύλη του Υπουργείου Παιδείας για τα διαδραστικά σχολικά βιβλία που και αυτή έχει αναπτυχθεί με ενωσιακή συγχρηματοδότηση.

Όλοι μαζί μπορούμε! Από τα παραπάνω προκύπτει αβίαστα το συμπέρασμα ότι αν θέλουμε μια καλύτερη ελληνική κοινωνία στο μέλλον, θα πρέπει γονείς και εκπαιδευτικοί να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια. Για να αναδείξουν γενιές καλύτερων και πιο καταρτισμένων πολιτών. Που θα γνωρίζουν γιατί δεν πρέπει να αναπτύσσουν υπερβολική ταχύτητα, γιατί δεν πρέπει να μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν, γιατί δεν πρέπει να ρίχνουν μπαλωθιές με πραγματικές σφαίρες αλλά και γιατί δεν πρέπει να καπνίζουν ούτε και να ανέχονται τον καπνό των άλλων.

Θέλουμε αναιδείς και τσαμπουκάδες πολίτες και πολιτικούς; Θέλουμε να συνεχίζουν οι αντικοινωνικές συμπεριφορές στο δρόμο, στο καφενείο, στους χώρους εργασίας και ψυχαγωγίας; Συμπεριφορές που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία μας και την ίδια μας τη ζωή; Στο χέρι μας είναι να αρχίσουμε την επανάσταση από το σπίτι μας, από την τάξη μας, από την προσκοπική μας ομάδα, από την παρέα μας, ακόμη και από την εκκλησία μας.

Θα πρέπει κάποτε να μπορούμε να καυχηθούμε όπως οι αρχαίοι γέροντες Σπαρτιάτες που τραγουδούσαν «Άμμες ποκ΄ ήμες άλκιμοι νεανίαι», δηλαδή «Εμείς είμασταν κάποτε ανδρείοι νέοι». Στους οποίους απαντούσαν οι ενήλικες άνδρες «Άμμες δε γ΄ ειμέν, αι δε λης πείραν λάβε» δηλαδή «Εμείς είμαστε τώρα, αν θέλετε δοκιμάστε». Για να συμπληρώσουν οι νέοι «Άμμες δε γ΄ εσσόμεθα πολλώ κάρρονες» δηλαδή «Εμείς όμως θα γίνουμε καλύτεροι».

Γιατί άραγε τα τραγουδούσαν αυτά οι Σπαρτιάτες; Όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στον βίο του Λυκούργου, αυτό γινόταν επειδή «και στις μάχες ο βασιλιάς θυσίαζε πρώτα στις Μούσες, για να θυμίζει, όπως φαίνεται, την παιδεία και τις διακρίσεις με τις οποίες είχαν ανατραφεί οι πολίτες ώστε να τις έχουν πρόχειρες και στους κινδύνους ως αιτίες για να διακριθούν μαχόμενοι με πράξεις αντάξιες να εξυμνηθούν».

Ας το προσπαθήσουμε. Το χρωστάμε στους ένδοξους προγόνους μας αλλά και στα παιδιά μας!

11 Ιουλίου 2017

Περί τσιγάρων και εμβολίων

Ακριβότατα τσιγάρα και υποχρεωτικός εμβολιασμός - δύο χρήσιμα μέτρα της νέας γαλλικής κυβέρνησης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-295)

Δύο ενδιαφέρουσες εξαγγελίες έκανε ο νέος Γάλλος πρωθυπουργός στο πλαίσιο των πρόσφατων προγραμματικών δηλώσεων της κυβέρνησής του. Η πρώτη αφορούσε την αύξηση της τιμής του πακέτου των τσιγάρων μέσα στην επόμενη τριετία από τα 7 στα 10 ευρώ, δηλαδή αύξηση κατά 40%!

Όταν ισχύσει η νέα τιμή, η Γαλλία θα είναι η 5η ευρωπαϊκή χώρα με τα ακριβότερα τσιγάρα. Προηγούνται η Νορβηγία (~11€), η Ισλανδία (~11€), η Ιρλανδία (~11€) και η Βρετανία (~10€). Το παγκόσμιο ρεκόρ το κατέχει η Αυστραλία με 16,75 ευρώ το πακέτο, δεύτερη είναι η Νέα Ζηλανδία (~15€) και τρίτη η Νορβηγία. Στην Ελλάδα το ίδιο πακέτο πουλιέται 4 ευρώ, το 84% από τα οποία πηγαίνουν στο κράτος ως φόροι.

Το 2016, όπως προκύπτει από το σχετικό Απολογιστικό Δελτίο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, τα έσοδα από την φορολογία καπνικών προϊόντων στην Ελλάδα ανήλθαν σε 3,189 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε ΦΠΑ 0,69 δισ. ευρώ και ειδικό φόρο κατανάλωσης 2,49 δισ. ευρώ. Συγκριτικά, οι εισπράξεις από τον ΕΝΦΙΑ για την ίδια περίοδο ανήλθαν συνολικά σε 3,36 δισ. ευρώ!

Οι παραπάνω αριθμοί ίσως να εξηγούν και την απροθυμία της κυβέρνησης να εφαρμόσει με αυστηρότητα το νόμο για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Πόσο όμως επιβαρύνει το κάπνισμα την ελληνική οικονομία; Σε μελέτη του 2011 το κόστος των επιπτώσεων στον προϋπολογισμό δημόσιας υγείας είχε υπολογιστεί ότι ήταν 3,4 δισ. ευρώ.

Στο ποσό αυτό δεν περιλαμβανόταν δαπάνες λόγω μείωσης της παραγωγικότητας από απουσίες, το κόστος πυρκαγιών που ξεκινούν από τσιγάρα και οι δαπάνες για καθαρισμό π.χ. από τα αποτσίγαρα. Δεν περιλαμβανόταν ούτε η επιβάρυνση του περιβάλλοντος από την καλλιέργεια του καπνού. Με βάση την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», είναι σίγουρο ότι η αύξηση της τιμής των τσιγάρων αποτελεί έναν από τους καλύτερους τρόπους για να περιοριστεί το κάπνισμα και να καλυφθούν τα έξοδα από τη μεγαλύτερη παγκόσμια επιδημία όπως το έχει χαρακτηρίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

Η δεύτερη εξαγγελία του Γάλλου πρωθυπουργού ήταν ότι από το 2018 θα καταστούν υποχρεωτικά 11 παιδικά εμβόλια, έναντι των τριών που είναι σήμερα. Έτσι, στα υποχρεωτικά εμβόλια για διφθερίτιδα, πολιομυελίτιδα και τέτανο θα προστεθούν εμβόλια για ιλαρά, ηπατίτιδα Β, γρίπη, κοκκύτη, παρωτίτιδα (μαγουλάδες), ερυθρά, πνευμονία και μηνιγγίτιδα Γ.

Στην Ιταλία, πριν από λίγο καιρό θεσπίστηκε επίσης νόμος για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό των παιδιών με 12 εμβόλια και με υψηλά πρόστιμα (μέχρι 7.500 ευρώ και αφαίρεση της επιμέλειας) για όσους γονείς δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους. Τα μέτρα αυτά κατέστησαν αναγκαία λόγω της αύξησης κρουσμάτων ιλαράς στην Ιταλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες (Γαλλία, Γερμανία, Ρουμανία, Πολωνία, Ελβετία και Ουκρανία) τον προηγούμενο χειμώνα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, στη Ρουμανία καταγράφηκαν και θάνατοι.

Σε μια έρευνα που έγινε το 2016 με τη συμμετοχή 65.819 ατόμων σε 67 χώρες διαπιστώθηκε ότι η Γαλλία ήταν πρώτη στις αμφιβολίες για την ασφάλεια των εμβολίων. Ποσοστό 41% των ερωτηθέντων απάντησαν ότι δεν τα εμπιστεύονται. Στην Ιταλία το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 21,4% και στην Ελλάδα 25,4% - δηλαδή ένας στους τέσσερεις!

Να υπενθυμίσουμε ότι οι φόβοι για την ασφάλεια των εμβολίων ξεκίνησαν από μια έρευνα κάποιου βρετανού γιατρού ονόματι Άντριου Γουέκεφιλντ, η οποία δημοσιεύτηκε το 1998 σε αναγνωρισμένο επιστημονικό περιοδικό. Η έρευνα είχε στηριχτεί σε φαλκιδευμένα επιστημονικά στοιχεία και υποστήριζε, εσφαλμένα, ότι υπάρχει σχέση αυτισμού και εντερικής νόσου με το τριπλό εμβόλιο ιλαράς, ερυθράς και παρωτίτιδας. Η δημοσίευση αποσύρθηκε μερικώς το 2004 και πλήρως το 2010.

Από τον συντάκτη του άρθρου, αφαιρέθηκε η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος λόγω σοβαρών επαγγελματικών παραβάσεων. Η απάτη αποκαλύφθηκε μετά από εκτεταμένες επιδημιολογικές μελέτες σε Βρετανία και ΗΠΑ αλλά και ενδελεχείς αποκαλυπτικές δημοσιογραφικές έρευνες.

Στη συνέχεια, κυκλοφόρησαν διάφορες ψευδείς ειδήσεις για τα εμβόλια, ότι περιέχουν τάχα επικίνδυνες καρκινογόνες ουσίες, ότι προκαλούν φοβερές παρενέργειες, ότι μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και το θάνατο. Βέβαια, με βάση την ισχύουσα ενωσιακή νομοθεσία για την ασφάλεια των προϊόντων θα πρέπει το ενδεχόμενο θύμα να αποδείξει τη σχέση μεταξύ αιτίου (εμβολίου) και αποτελέσματος (ασθένεια ή θάνατος) κάτι που μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μόνο σε μία περίπτωση.

Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι, όπως με όλα τα φάρμακα, έτσι και με τα εμβόλια υπάρχει πάντα μια πάρα πολύ μικρή πιθανότητα εμφάνισης σπάνιων παρενεργειών λόγω αλλεργιών, ευαισθησιών ή αυτοάνοσων παθολογιών του εμβολιαζόμενου. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται πάντα από γιατρό, ο οποίος θα λάβει το οικογενειακό ιστορικό και θα εξετάσει την κατάσταση της υγείας του εμβολιαζόμενου. Είναι γνωστό π.χ. ότι δεν πρέπει να γίνονται εμβόλια σε άτομα που έχουν πυρετό ή σοβαρή λοίμωξη.

Ελπίζουμε ότι και στην Ελλάδα θα ληφθούν κάποτε παρόμοια μέτρα προάσπισης της δημόσιας υγείας με ταυτόχρονη εξοικονόμηση πόρων …

04 Ιουλίου 2017

Περί εθελοντών

Γραμμένο για όσους και όσες θέλουν να προσφέρουν …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Ιουλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-294)

Η αξιοποίηση των εθελοντών από τις αρμόδιες υπηρεσίες δεν είναι απλή υπόθεση. Κατ' αρχάς γιατί ο καθένας μπορεί να εμφανιστεί σε μια πυρκαγιά, σε μια πλημμύρα, σε έναν σεισμό και να δηλώσει ότι θέλει να βοηθήσει. Όμως, αν δεν μπορεί να αποδείξει ότι έχει τις απαραίτητες γνώσεις η παρουσία του όχι μόνο μπορεί να αποβεί άκαρπη αλλά ενδέχεται να εμποδίσει και το έργο των ομάδων που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση του περιστατικού ή της καταστροφής.

Παράλληλα, ακόμη κι αν εμφανιστεί κάποια ομάδα εθελοντών που είναι εκπαιδευμένη και πιστοποιημένη για την παροχή υπηρεσιών διάσωσης, πρώτων βοηθειών ή ψυχολογικής υποστήριξης, δεν είναι σίγουρο ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης έχουν εκπαιδευτεί για να αξιοποιήσουν οργανωμένα την εθελοντική προσφορά. Αν ο διοικητής της επέμβασης δεν έχει δοκιμάσει τη συνεργασία σε συνθήκες άσκησης, αν δεν μιλάει την ίδια γλώσσα με τους επικεφαλής των εθελοντικών ομάδων ή τέλος αν θεωρεί ότι οι εθελοντές δεν είναι σε θέση να προσφέρουν χρήσιμο έργο την δεδομένη χρονική στιγμή, το αποτέλεσμα θα είναι χαμένος χρόνος, χαμένες ευκαιρίες, απογοήτευση ακόμη και αγανάκτηση. Που μπορεί να μετατραπεί ακόμη και σε ανοικτή σύγκρουση …

Η ελληνική νομοθεσία περί οργάνωσης της πολιτικής προστασίας αλλά και τα συμπεράσματα από ημερίδες εργασίας και ασκήσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης καλύπτουν αυτές ακριβώς τις δύο πλευρές. Αφενός εκπαίδευση και πιστοποίηση των εθελοντών και των οργανώσεων τους. Και αφετέρου ένταξη των εθελοντικών οργανώσεων στη διαδικασία σχεδιασμού και άσκησης των επιχειρησιακών υπηρεσιών που έχουν επιφορτιστεί με την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών.

Όμως, εθελοντές δεν χρειάζονται μόνο στη φάση της επέμβασης, δηλαδή όταν μαίνεται η πυρκαγιά, όταν χτυπήσουν ο σεισμός και η πλημμύρα. Υπάρχουν πολυάριθμες καλά εκπαιδευμένες ομάδες έρευνας και διάσωσης αλλά στον τομέα της πρόληψης φαίνεται πως υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις. Και η πρόληψη μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εκπαίδευση των πολιτών στις ανάλογες συμπεριφορές. Απομακρύνοντας ξερόχορτα και σκουπίδια εξασφαλίζουμε μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς. Οι εκπαιδευμένοι πολίτες γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν πριν αλλά και αμέσως μετά τον σεισμό ή την πλημμύρα. Η σωστή συμπεριφορά στο τιμόνι μειώνει τα τροχαία.

Επιπλέον, πρώτες βοήθειες δεν χρειάζονται μόνο τα θύματα μεγάλων καταστροφών αλλά και τα παιδιά μας, οι γείτονές μας και οι συμπολίτες μας που εμπλέκονται σε ατυχήματα. Και όλοι, τα θύματα αλλά και οι συγγενείς τους χρειάζονται ψυχολογική στήριξη αμέσως μετά το ατύχημα ή την καταστροφή για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ψυχολογικές επιπτώσεις, την αποκαλούμενη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή (PTSD). Η οποία αν δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως μπορεί να δηλητηριάσει ολόκληρη την υπόλοιπη ζωή του θύματος ή των συγγενών του.

Στην εποχή της κρίσης οι εθελοντές προσφέρουν επίσης πολύτιμες υπηρεσίες στους αναξιοπαθούντες συμπολίτες μας. Πολλοί και πολλές βοηθούν σε συσσίτια, στην προσφορά τροφίμων, ρουχισμού και άλλου εξοπλισμού, ή ακόμη υποστηρίζουν μαθητές που δεν έχουν τα μέσα να σπουδάσουν. Κι εδώ, η εθελοντική προσφορά πρέπει να γίνεται στο πλαίσιο αναγνωρισμένων δομών, προκειμένου να επιτυγχάνεται το βέλτιστο δυνατό αποτέλεσμα αλλά και να υπάρχει ο απαιτούμενος έλεγχος της νομιμότητας των δράσεων.

Η εθελοντική προφορά είχε πάρει στο παρελθόν και μιαν άλλη μορφή με την προσωπική εργασία πολιτών στην κατασκευή δημοτικών έργων υποδομής. Κατ' αρχάς είχε προβλεφθεί νομοθετικά (Ν. 3427/1909 Περί οδοποιίας) η υποχρεωτική αμισθί εργασία των πολιτών ηλικίας 18 έως 65 ετών στην κατασκευή δημοτικών και επαρχιακών δρόμων. Ο νόμος αυτός δυστυχώς δεν εφαρμόστηκε πλήρως επειδή αντέδρασαν οι πολίτες στην πρόβλεψη «Περί προσωπικής εργασίας» αλλά και οι δήμοι που δεν ήθελαν να επιφορτισθούν με το κόστος συντήρησης της οδοποιίας.

Ωστόσο, σε αρκετούς δήμους και χωριά της Κρήτης οι πολίτες ανασκουμπώθηκαν και κατασκεύασαν σημαντικά έργα υποδομής. Στο νομό Χανίων, στο Καστέλι Κισσάμου, κατά τη δεκαετία του 1950 οι κάτοικοι εργάστηκαν εθελοντικά για να φέρουν το νερό από τη θέση «Κρύα βρύση» στα πρώτα σπίτια του οικισμού. Χρησιμοποιήθηκε σιδερένιος αγωγός και μια πετρελαιοκίνητη αντλία που κι αυτή ήταν δωρεά ενός πολίτη. Και στο χωριό Λάκκοι, οι κάτοικοι, έφεραν νερό από τα βουνά με προσωπική εργασία γύρω στο τέλος της δεκαετίας του 1960.

Στο Δήμο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και συγκεκριμένα στο χωριό Δρυμίσκος οι ναοί της Αγίας Τριάδος, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Προκοπίου χτίστηκαν με προαιρετικές εισφορές και προσωπική εργασία των κατοίκων. Και στο χωριό Πεύκοι του Δήμου Μακρύ Γιαλού Λασιθίου, οι κάτοικοι, με δωρεάν παραχώρηση της προσωπικής τους εργασίας κατά την δεκαετία του 1950, κατασκεύασαν στέρνες για να ποτίζουν τα χωράφια τους και έκαναν την διάνοιξη του αυτοκινητόδρομου από Λιθίνες προς Πεύκους και Άγιο Στέφανο.

Στην Πελοπόννησο, θυμάμαι τις παλιές ιστορίες για την κατασκευή ενός μεγάλου τμήματος του δρόμου Λεωνιδίου-Κοσμά από εθελοντές. Είναι ο περίφημος «δρόμος των 100 ημερών» που ονομάστηκε έτσι γιατί οι κάτοικοι τον ολοκλήρωσαν το 1951 μέσα σε 100 ημέρες για να σπάσουν την απομόνωση του χωριού τους. Αψηφώντας τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και το κακοτράχαλο έδαφος και δουλεύοντας ουσιαστικά με κασμάδες και φτυάρια …

Τέλος, στο φτωχό χωριό Άγιο Γάλας της βόρειας Χίου οι πάμπτωχοι αγρότες βρήκαν χρόνο να κτίσουν με εθελοντική εργασία και με δωρεά ενός εύπορου πολίτη, το σχολείο του χωριού, μαζί με ένα δωμάτιο που χρησίμευε και ως κατοικία του δασκάλου. Αλλά και στα Θυμιανά, ένα χωριό στη μέση του εύφορου χιώτικου κάμπου, η εκκλησία του Αγίου Ευστρατίου χτίστηκε μέσα σε μια οκταετία (1890-1898) επί Τουρκοκρατίας, ουσιαστικά με εθελοντική προσωπική εργασία των κατοίκων.

Φανταστείτε έναν δήμαρχο, έναν ιερωμένο, έναν πολιτικό να ζητήσει σήμερα από τους πολίτες να συμβάλλουν με την εθελοντική τους εργασία σε αντίστοιχες κατασκευές. Ή να εργαστούν μια μέρα της εβδομάδας δωρεάν για την τόνωση της εθνικής οικονομίας. Όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά το πόλεμο. Αν δεν λοιδορηθεί, είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα αντιμετωπίσει την, συχνά εκβιαστική απαίτηση, όλοι οι εργαζόμενοι να προσληφθούν ως μόνιμοι δημόσιοι υπάλληλοι!

«Mη ρωτάς τι μπορεί να κάνει η χώρα σου για εσένα, αλλά τι μπορείς να κάνεις εσύ για τη χώρα σου» είχε πει ο Τζόν Κένεντι, ο πρόωρα δολοφονημένος πρόεδρος των ΗΠΑ. Ένα δίδαγμα που όλοι οι Έλληνες θα πρέπει κάποτε να το εμπεδώσουμε …

27 Ιουνίου 2017

Ας σώσουμε την ελληνική φύση!

Για να σώσουμε το περιβάλλον, και τις ζωές τις δικές μας και των παιδιών μας, ας μετανοήσουμε …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-293)

Αναρωτιόμαστε πριν από ένα μήνα «Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;» με τα σκουπίδια τους (Χ.Ν. 16/5/2017). Λίγες μέρες αργότερα η εφημερίδα μας αναφέρθηκε στον «Εισαγόμενο πολιτισμό» δημοσιεύοντας (Χ.Ν. 23/5/2017) τη φωτογραφία της Νορβηγίδας Μία Ράμβικ, ενώ συλλέγει σκουπίδια στην περιοχή της Αγίας Μαρίνας όπου έχει έλθει για διακοπές. Μάλιστα η ίδια εκμυστηρεύτηκε στον Σταύρο Πλανάκη, που έστειλε τη φωτογραφία, «ότι έρχεται συχνά στην Κρήτη και κάθε μέρα, η ίδια και η παρέα της, κάνουν περιπάτους καθαριότητας».

Τις προάλλες διάβασα σε ενημερωτική ιστοσελίδα ότι «Έφριξαν με τον σκουπιδότοπο στον Μπάλο οι Γάλλοι του ριάλιτι». Δημοσιεύτηκαν μάλιστα και χαρακτηριστικές φωτογραφίες του Χανιώτη φωτογράφου και συνοδού της παραγωγής Γιώργο Μαζωνάκη (Έφορος Σπηλαιολογίας & Canyoning ΕΟΣ Χανίων) μαζί με προτάσεις προς τις αρμόδιες αρχές. Τέλος, την περασμένη εβδομάδα το γύρο του διαδικτύου έκαναν οι φωτογραφίες της 17χρονης Willow, κόρης του γνωστού ηθοποιού Will Smith, η οποία μάζεψε με την παρέα της 22 σακούλες πλαστικά και άλλα σκουπίδια στους Αντίπαξους όπου παραθέριζε.

Σε αντίθεση με του Δημάρχους Χανίων και Κισσάμου οι οποίοι, εξ όσων γνωρίζουμε, δεν αντέδρασαν σε κανένα από τα σχετικά δημοσιεύματα, ο Δήμαρχος Παξών θεώρησε τις 22 σακούλες «απίστευτα υπερβολικό νούμερο». Και δικαιολογήθηκε λέγοντας ότι «οι παραλίες που είναι ανοιχτές στο πέλαγος μπορούν να γεμίσουν ανά πάσα ώρα και στιγμή σκουπίδια, αφού στην Αδριατική υπάρχουν νησίδες από σκουπίδια που επιπλέουν και μπορεί να παρασυρθούν ανά πάσα στιγμή από τον καιρό».

Έστω κι έτσι όμως, η ρύπανση της φύσης και ιδιαίτερα των θαλασσών και των ωκεανών από μη βιοαποδομήσιμα σκουπίδια, αποτελεί τεράστιο παγκόσμιο πρόβλημα που απειλεί όλους τους κρίκους της τροφικής αλυσίδας - ακόμη και τον άνθρωπο.

Όμως στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι τραγική. Και σε αυτό συμβάλουν όχι μόνο η αδιαφορία των αρμοδίων αλλά και οι περισσότεροι πολίτες. Υπάρχει βέβαια μια μικρή μειοψηφία ανθρώπων - μαθητές, πρόσκοποι, υποστηρικτές του «Όλοι μαζί μπορούμε», μέλη φυσιολατρικών συλλόγων, ευαισθητοποιημένοι τουρίστες και πολίτες - που κάθε λίγο και λιγάκι ανασκουμπώνονται και μαζεύουν τα σκουπίδια που «σκόρπισαν» στη φύση μερικοί συμπολίτες μας που κατά τη γνώμη μου επιδεικνύουν ασυνειδησία, έλλειψη πολιτισμού και τελικά ανθελληνική εγκληματική συμπεριφορά.

Ασυνειδησία, γιατί πετώντας σκουπίδια δεξιά κι αριστερά δεν έχουν συναίσθηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο φυσικό τοπίο, στα ζώα, τα πουλιά και τα ψάρια που πεθαίνουν γιατί τρώνε τα πλαστικά σκουπίδια. Έλλειψη πολιτισμού, γιατί ενώ οι περισσότεροι κοκορεύονται πως είναι απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων δεν γνωρίζουν ότι στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών. Και αστυνόμοι επιφορτισμένοι για την επιτήρηση της εφαρμογής του νόμου.

Ανθελληνική συμπεριφορά, γιατί ενώ γνωρίζουν ότι ο τουρισμός είναι η «βαριά βιομηχανία» της Ελλάδας κάνουν ό,τι μπορούν για να τον υπονομεύσουν. Είναι ντροπή να παρακινούνται οι ξένοι επισκέπτες να καθαρίσουν ακτές, δρόμους και δάση από τα σκουπίδια που έχουν αφήσει κυρίως οι ιθαγενείς. Τέλος εγκληματική συμπεριφορά, γιατί βλάπτουν ανεπανόρθωτα την ελληνική φύση με σκουπίδια τα οποία χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια να αποδομηθούν και τα οποία μέσω της τροφικής αλυσίδας καταλήγουν σε εμάς και τα παιδιά μας.

Όπως ήδη είπα, οι παραπάνω χαρακτηρισμοί δεν αφορούν όλους τους κατοίκους αυτής της χώρας. Από τους προσκόπους για παράδειγμα μάθαμε να μαζεύουμε τα σκουπίδια μας μετά από κάθε εξόρμηση στη φύση. Να μην αφήνουμε ίχνη από την παρουσία μας σε δάση και ακτές. Αν κατασκηνώναμε σκάβαμε πάντα έναν λάκκο που χρησίμευε ως αποχωρητήριο. Τα σκουπίδια τα παίρναμε μαζί μας ή τα ρίχναμε στους κάδους απορριμμάτων. Ακόμη και τα υπολείμματα της προσκοπικής πυράς έπρεπε να θαφτούν επιμελώς.

Δεν είναι δυνατόν κάθε κάτοικο αυτής της χώρας να πρέπει να τον ακολουθεί ένας στρατός από εθελοντές για να μαζεύει τα σκουπίδια του! Αλλά δεν αρκεί να μην σκορπίζουμε σκουπίδια. Θα πρέπει να μάθουμε να τα ανακυκλώνουμε σωστά. Ευτυχώς κι εδώ έχει γίνει πολύ δουλειά στα σχολεία, ήδη από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα περισσότερα παιδιά γνωρίζουν για την ανακύκλωση. Όμως αν δεν βοηθά το σπίτι, ο δήμος και γενικότερα το περιβάλλον η γνώση αυτή σιγά-σιγά ξεθωριάζει και απλά δεν εφαρμόζεται.

Και όμως. Όλοι μας μπορούμε να ασχοληθούμε σοβαρά με τον περιορισμό των σκουπιδιών που παράγουμε. Αλλάζοντας μερικές καθημερινές μας συνήθειες. Πίνοντας νερό από ένα παγούρι και όχι από πλαστικά μπουκαλάκια μιας χρήσης. Κάνοντας τα ψώνια μας με τσάντα πολλαπλών χρήσεων χωρίς πλαστικές σακούλες μιας χρήσης - οι οποίες ούτως ή άλλως σε λίγους μήνες προβλέπεται να χρεώνονται. Χρησιμοποιώντας μπατονέτες με ξύλινο στέλεχος και όχι με πλαστικό. Αγοράζοντας φρούτα χύμα σε χάρτινες σακούλες και όχι σε πλαστικές συσκευασίες. Καταργώντας τα πλαστικά μαχαιροπήρουνα και τα πλαστικά πιάτα στις εκδρομές μας.

Κουβαλώντας το δικό μας ατομικό θερμός για να βάλουμε τον καφέ μας και δεν χρησιμοποιούμε πλαστικά ποτηράκια μιας χρήσης. Μη χρησιμοποιώντας οδοντόπαστες και καλλυντικά που περιέχουν πλαστικά μικροσφαιρίδια. Καταργώντας ακόμη και το πλαστικό καλαμάκι ή τις υγρές πλαστικές πετσέτες μιας χρήσεως.

Και φυσικά γινόμαστε φανατικοί της ανακύκλωσης. Ιδίως των υλικών που χρειάζονται εκατοντάδες χρόνια για να αποδομηθούν στην φύση. Και όταν αποδομούνται εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα και καταλήγουν, με τη μορφή μικροσωματιδίων, στην τροφή μας και τελικά στο ίδιο μας το σώμα. Μερικά χτυπητά παραδείγματα του χρόνου που απαιτείται για να διαλυθούν στη θάλασσα: γυάλινα μπουκάλια (1 εκατ. χρόνια!), πετονιές (600 χρόνια), πλαστικά μπουκάλια (450 χρόνια), κουτάκια αλουμινίου από αναψυκτικά και μπύρες (80-200 χρόνια), λαστιχένιες σόλες, πλαστικά ποτηράκια, μεταλλικές κονσέρβες (γύρω στα 50 χρόνια), πλαστικές σακούλες (10-20 χρόνια), φίλτρα από τσιγάρα (1-5 χρόνια).

Θέλουμε άραγε μια καθαρότερη Ελλάδα; Θέλουμε πράγματι ένα υγιεινότερο περιβάλλον για εμάς και για τα παιδιά μας; Θέλουμε στ' αλήθεια να λεγόμαστε πολιτισμένοι; Ένας τρόπος υπάρχει. Να μετανοήσουμε! Να αλλάξουμε νοοτροπίες και καθημερινές συνήθειες! Και να διδάξουμε με το παράδειγμά μας τις νεώτερες γενιές! Οἱ καιροὶ οὐ μενετοί. Οι ευκαιρίες, οι εποχές δεν περιμένουν!

13 Ιουνίου 2017

Γράμμα σ' ένα γιασεμί

Γραμμένο με ρομαντική διάθεση αλλά και σαφή αίσθηση της ελληνικής πραγματικότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-292)

Αγαπητό μου γιασεμί,

πόσο χαίρομαι που άρχισες να αναπτύσσεσαι. Το μόνο που χρειαζόσουν ήταν ένα σωστό κλάδεμα. Να κοπούν τα άχρηστα, αντιπαραγωγικά κομμάτια. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν και να μεγαλώσουν τα κλαδιά που αγωνιούσαν να ξεπεταχτούν. Με δυο-τρία σύρματα για υποστήριξη και καθημερινό πότισμα η ανάπτυξή σου είναι ορατή μέρα με τη μέρα.

Το ξέρω πως το κλάδεμα πονάει. Όμως δεν το αγνοείς πως έγινε με αγάπη. Ακόμη και ο Χριστός μιλώντας στους μαθητές του αναφέρθηκε στο κλάδεμα του κλήματος, ιδίως εκείνου που καρποφορεί, προκειμένου να καρποφορήσει περισσότερο. (Ιωαν 15:2 «…πᾶν τὸ καρπὸν φέρον, καθαίρει αὐτὸ, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ»).

Ξέρω πως είναι στη φύση σου να σκαρφαλώνεις σε φράκτες και τοίχους και με τα λουλούδια σου να γεμίζεις τον αέρα όμορφα αρώματα και ευωδιές. Θα 'λεγε κανείς ότι είσαι σαν τους Έλληνες που από τη φύση τους θέλουν να προοδεύουν. Αλλά για να καρποφορήσουν θα πρέπει, όπως κι εσύ, να βρεθούν στο κατάλληλο περιβάλλον. Τα οποίο αν δεν το βρουν στον τόπο τους θα το αναζητήσουν με πόνο ψυχής κάπου στην ξενιτιά.

Ξέρεις γιασεμί μου πόσο δύσκολο είναι να σε ξεριζώσουν από εδώ που μεγάλωσες κι έβγαλες τα πρώτα σου λουλούδια και να σε μεταφυτεύσουν σε άλλο τόπο, κρύο, βροχερό, γεμάτο καταχνιά και επιφυλακτικά βλέμματα; Χωρίς ελιές, χωρίς λεμονιές, χωρίς την ελληνική θάλασσα και τον λαμπρό ελληνικό ήλιο;

Αλλά και πόσο δύσκολο είναι να αναπτυχθείς στον τόπο σου όταν τριγύρω σου έχει ξεφυτρώσει ένα πλέγμα από βάτα και αγριόχορτα που σε πνίγουν. Όταν τριγύρω σου βλέπεις σκουπίδια και όλων των λογιών τα πλαστικά πεταμένα από ασυνειδήτους. Όταν χωρίς ντροπή οι καπνιστές σε φλομώνουν με τον δηλητηριώδη καπνό από τα τσιγάρα τους. Όταν πρέπει να προσέχεις διπλά και τρίδιπλα στο δρόμο μη σε σκοτώσει ο μεθυσμένος, ο καμικάζι, όσοι μιλούν στο κινητό και όσοι δεν σέβονται ούτε τα φανάρια ούτε τα σήματα της τροχαίας.

Αναρωτιέσαι βέβαια γιατί κάθομαι και στα λέω; Και μάλιστα ακούγοντας και την συναυλία κλασσικής μουσικής από το κανάλι της Βουλής! Ξέρω πως σου αρέσει η όμορφη απαλή μουσική. Σε λίγο θα μας πάρουν τ' αυτιά τα αρσενικά τζιτζίκια. Που θα τραγουδούν για να προσελκύσουν το ταίρι τους και να ζευγαρώσουν. Κι αυτή η μουσική μας αρέσει αφού αναγγέλλει την έναρξη του καλοκαιριού με τις ζέστες, τα καρπούζια, τα σύκα και τα άλλα όμορφα φρούτα.

Το καλοκαίρι, που το περιμένουν χιλιάδες συμπατριώτες μας για να δουλέψουν στις διάφορες εποχιακές δουλειές ώστε να καλύψουν τα έξοδα όλης της χρονιάς. Μερικοί για να αισχροκερδήσουν σε βάρος ανυποψίαστων τουριστών. Άλλοι για να ασκήσουν το «ευγενές» άθλημα της φοροδιαφυγής μη κόβοντας αποδείξεις ή μη εκδίδοντας τιμολόγια. Έτσι που να επιβαρυνθούν ακόμη περισσότερο τα εύκολα θύματα της εφορίας. Οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι …

Μη φοβάσαι όμως. Τα συνήθη θύματα θα διαμαρτυρηθούν στους δρόμους, σε διαδηλώσεις και πορείες. Αλλά δεν πρόκειται να αντιδράσουν ποτέ όταν θα βλέπουν την παρανομία να διαπράττεται μπροστά στα μάτια τους. Θα θεωρήσουν ότι αν καταγγείλουν τον παράνομο θα θεωρηθούν ρουφιάνοι και καταδότες. Γιατί όσο κι αν θέλουν να θεωρούνται πολίτες μιας πολιτισμένης χώρας είναι στην πραγματικότητα αυτό που λέει κι ο ποιητής «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα …». Που περιμένουν κάποιο θάμα το οποίο δεν πρόκειται ποτέ να έλθει αν δεν σηκωθούν, αν δεν ανασκουμπωθούν, αν δεν δουλέψουν με πείσμα και χωρίς φωνασκίες.

Όλα αυτά στα λέω αγαπητό μου γιασεμί γιατί αύριο θα έχεις σκαρφαλώσει λίγο πιο πάνω και μεθαύριο ακόμη παραπάνω. Σα να μου λες πως έχω δίκιο, πως συμφωνείς με τα λεγόμενά μου. Ίσως να σκαρφάλωνες και χωρίς να ακούσεις τον πρωινό μου μονόλογο. Σίγουρα δεν θα το έκανες αν δεν σε είχαμε κλαδέψει και ποτίσει.

Όμως όλα όσα σου είπα τα λέω και τα γράφω εδώ και χρόνια. Και δυστυχώς έχω την εντύπωση ότι τα πράγματα αντί να καλυτερεύουν γίνονται κάθε μέρα και χειρότερα. Περισσότερη αυθαιρεσία. Περισσότερα σκουπίδια. Περισσότερα τροχαία. Πιο σκυθρωπά πρόσωπα στο δρόμο. Λιγότερες καλημέρες. Αν μάλιστα τολμήσεις να κάνεις κάποια καλοπροαίρετη παρατήρηση αντιμετωπίζεις ειρωνείες και συγκατάβαση. Αν τολμήσεις να επικαλεσθείς το νόμο θα σε πούμε μέχρι και φασίστα. Μάλιστα θα σου επιτεθούν ακόμη και όσοι θίγονται άμεσα από τις παραβατικές συμπεριφορές για τις οποίες θα τολμήσεις να διαμαρτυρηθείς.

Θα μου πεις πως έχουμε τις εκλογές για να διαλέξουμε κάτι διαφορετικό. Όμως, όπως εσύ δεν μπορείς να μετακινηθείς ούτε ένα μέτρο από το μέρος που σε έχουν φυτέψει, έτσι και το εκλογικό σώμα βρίσκεται κάθε φορά μπροστά σε ένα διπλό αδιέξοδο (double bind όπως το λένε οι ψυχολόγοι). Όλοι γνωρίζουν κατά βάθος πως ό,τι κι αν ψηφίσουν τα πράγματα δεν θα πάνε καλύτερα. Κι έτσι φτάνουμε να ψηφίζουμε το «μη χείρον» το οποίο μερικοί και θεωρούν ότι είναι και πολύ παραπάνω από το βέλτιστο! Ή να μην συμμετέχουμε καθόλου στα κοινά κάτι που είναι ακόμη χειρότερο …

Τι ευτυχισμένο που είσαι γιασεμί μου! Ακολουθείς αυτό που σου επιτάσσει η φύση και δείχνεις την ευγνωμοσύνη σου αναπτυσσόμενο χάρις στο κλάδεμα, στο πότισμα και στο λίπασμα που σου βάζουν όταν πρέπει. Πόσο θα ήθελα να σου μοιάσει κι η πατρίδα μας … Για να ανθίσει και να ευωδιάσει όπως της αξίζει!

06 Ιουνίου 2017

Προσεκτική οδήγηση για λιγότερα τροχαία!

12% των θανατηφόρων τροχαίων οφείλεται στη απόσπαση της προσοχής του οδηγού με κύριο υπεύθυνο τα έξυπνα κινητά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιουνίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-291)

Παρατηρώ συχνά οδηγούς να μιλούν αμέριμνοι στο κινητό τηλέφωνο ενώ κρατούν το τιμόνι. Άλλοι τρώνε ή συζητούν με τους επιβάτες. Μερικές κυρίες χτενίζονται ή βάφονται. Άλλοι διαβάζουν έγγραφα ή και βιβλία. Είναι προφανές ότι δεν έχουν συναίσθηση του κινδύνου να προκαλέσουν ακόμη και θανατηφόρο ατύχημα λόγω απροσεξίας.

Σύμφωνα με στοιχεία του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας, η συμπεριφορά κατά την οδήγηση όποιου ή όποιας δεν προσέχει π.χ. μιλάει στο κινητό, ισοδυναμεί με εκείνη ατόμου που έχει καταναλώσει 4 μπύρες. Αν μάλιστα στέλνει μήνυμα με το κινητό του ενώ οδηγεί, έχει 23 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακεί σε ατύχημα!

Παράλληλα, με βάση τον ελληνικό Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση επιφέρει πρόστιμο 100 ευρώ και αφαίρεση της άδειας οδήγησης για 30 ημέρες. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, το 2016 βεβαιώθηκαν 25.381 παραβάσεις χρήσης κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2015 όταν είχαν βεβαιωθεί 19.730 τέτοιες παραβάσεις. Συγκριτικά στο Βέλγιο η αστυνομία βεβαιώνει κάθε χρόνο περίπου 100.000 τέτοιες παραβάσεις.

Επιπλέον, σύμφωνα με τις στατιστικές της Αστυνομίας για το 2016, το 12% των θανατηφόρων τροχαίων στην Ελλάδα οφειλόταν στην απόσπαση της προσοχής του οδηγού. Είναι κάτι που εξηγείται εύκολα αφού η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ή κάποια άλλη ασχολία προκαλεί υπερφόρτωση του εγκεφάλου με αποτέλεσμα ο οδηγός να φρενάρει ασυναίσθητα αφού δεν μπορεί να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα - να μιλάει, να τρώει ή να καλλωπίζεται και να οδηγεί!

Όσο δεν ασχολείται αποκλειστικά με το τιμόνι και τον δρόμο, οδηγεί με μειωμένη ταχύτητα και έχει προσβληθεί από «τύφλωση λόγω απροσεξίας». Καρφώνει το βλέμμα μπροστά αλλά δεν βλέπει τι συμβαίνει γύρω. Δεν ακολουθεί ευθύγραμμη τροχιά και ο χρόνος αντίδρασής του αυξάνεται.

Ακόμη και η χρήση συστήματος ανοικτής ακρόασης επηρεάζει την οδήγηση. Από έρευνα του Βελγικού Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας προκύπτει ότι οι οδηγοί που χρησιμοποιούσαν τέτοιο σύστημα πρόσεχαν πολύ λιγότερο τις πινακίδες (-44%), τα άλλα οχήματα (-28%) και τους καθρέπτες. Είχαν επίσης την τάση να οδηγούν στη μεσαία λωρίδα κυκλοφορίας. Το συμπέρασμα είναι ότι ακόμη και με σύστημα ανοικτής ακρόασης ο οδηγός θα πρέπει να διακόψει την επικοινωνία αμέσως αφού εξηγήσει στον καλούντα ότι οδηγεί.

Όμως, ακόμη κι αυτή η σύντομη επικοινωνία μπορεί να αποβεί μοιραία. Ποια είναι λοιπόν η λύση; Ευτυχώς εδώ μπορεί να βοηθήσει η τεχνολογία. Η βελγική εφημερίδα Le Soir παρουσίασε πρόσφατα τρεις νέες εφαρμογές για έξυπνα κινητά, οι οποίες εξασφαλίζουν την απομόνωση του οδηγού κατά την οδήγηση.

Οδηγώ, καλέστε αργότερα. Η Samsung προτείνει μια νέα εφαρμογή, την «In Traffic Reply». Η εφαρμογή, ανιχνεύει μέσω γεωεντοπισμού την ταχύτητα του οχήματος, ανεξάρτητα αν είναι ποδήλατο, μοτοσυκλέτα ή αυτοκίνητο. Μόλις η ταχύτητα αυτή ξεπεράσει τα 10 χιλιόμετρα την ώρα, η εφαρμογή, εφόσον έχει ενεργοποιηθεί, απαντά αυτόματα στις εισερχόμενες κλήσεις αλλά και στα μηνύματα. Στις κλήσεις απαντά με ένα ηχογραφημένο μήνυμα και στα μηνύματα με ένα ανάλογο γραπτό μήνυμα: «Αυτή τη στιγμή οδηγώ, παρακαλώ καλέστε αργότερα!».

Δυστυχώς, προς το παρόν η εφαρμογή αυτή είναι συμβατή μόνο με έξυπνα κινητά Samsung. Επιπλέον, ακόμη κι αν αυτή (ή κάποια άλλη παρόμοια εφαρμογή) διατεθεί σε όλα τα έξυπνα κινητά, οι χρήστες θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η χρήση του γεωεντοπισμού καταναλώνει πολύ μπαταρία.

Για εταιρικά αυτοκίνητα. Μια άλλη εφαρμογή που απευθύνεται σε εταιρείες με στόλο αυτοκινήτων λειτουργεί διαφορετικά. Το Freeedrive, απαιτεί κατ' αρχήν την εγκατάσταση μιας πλακέτας σε κάθε αυτοκίνητο (που κοστίζει 50 ευρώ ετησίως). Η πλακέτα περιλαμβάνει κάρτα ασύρματης επικοινωνίας που ενεργοποιεί αυτόματα μιαν εφαρμογή στο έξυπνο κινητό του οδηγού μόλις ξεκινήσει το όχημα. Αν ο οδηγός πιάσει το κινητό του ενώ οδηγεί ακούει μιαν ενοχλητική ηχητική προειδοποίηση και λαμβάνει ένα γραπτό μήνυμα μαζί με μια δόνηση. 9 στους 10 οδηγούς σταμάτησαν να χρησιμοποιούν το τηλέφωνο κατά την οδήγηση.

Σε περίπτωση επαναλαμβανόμενης υποτροπής το σύστημα επιτρέπει επίσης την αυτόματη διακοπή του σήματος στο κινητό μόλις ο οδηγός βάλει το κλειδί στη μηχανή. Πρόκειται για ριζική αντιμετώπιση, αλλά συχνά αναγκαία - ιδίως σε λεωφορεία, φορτηγά, ταξί και οχήματα διανομής, των οποίων οι οδηγοί συχνά χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο χωρίς περιορισμό …

Κλωβός Φαραντέι. Ο κλωβός Φαραντέι είναι ένα μεταλλικό πλέγμα που θωρακίζει τον χώρο τον οποίο περιβάλλει από ηλεκτρικά πεδία και ηλεκτρομαγνητικά κύματα. Χρησιμοποιείται για την προστασία ευαίσθητων οργάνων ή ακόμη και για την αντικεραυνική προστασία κτιρίων. Αν κλείσετε το κινητό σας σε έναν κλωβό Φαραντέι, το απομονώνετε τελείως και δεν μπορείτε να λάβετε καμία κλήση ούτε μήνυμα. Ο κλωβός βέβαια θα πρέπει να είναι γειωμένος.

Ένα τέτοιο σύστημα μελετά η αυτοκινητοβιομηχανία Νισάν για το Juke, το νέο της όχημα ψυχαγωγίας/εργασίας (SUV). Αν το κινητό τοποθετηθεί στην ειδική θήκη απομονώνεται από τα σήματα κινητής, τα WiFi και τις συνδέσεις Bluetooth. Προβλέπεται μόνο ενσύρματη σύνδεση για την μετάδοση στο αυτοκίνητο της μουσικής που έχει αποθηκευτεί στη συσκευή. Πρόκειται για δραστική λύση για όποιον ή όποιαν νοιώθει ότι δεν μπορεί να αντισταθεί στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση.

Άλλες εφαρμογές. Υπάρχουν βέβαια και λιγότερο περίπλοκες εφαρμογές που επιτρέπουν την απάντηση σε εισερχόμενες κλήσεις και μηνύματα. Όμως αυτές πρέπει να ενεργοποιηθούν πριν από την αναχώρηση και να απενεργοποιηθούν μόλις ο οδηγός βγει από το αυτοκίνητο. Και φυσικά, υπάρχει πάντα η επιλογή απενεργοποίησης της συσκευής πριν αρχίσει η οδήγηση.

Ο καθένας και η καθεμιά από εμάς θα επιλέξει τη λύση που του ταιριάζει ανάλογα με την αξία που δίνει στην ανθρώπινη ζωή. Τη δική του και εκείνη των αγαπημένων του. Η έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης κατά την οδήγηση μπορεί να σκοτώσει. Αξίζει τον κόπο να βάζει κανείς τη ζωή του σε κίνδυνο με αυτό τον τρόπο;

30 Μαΐου 2017

Το κάπνισμα μας απειλεί όλους!

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του καπνίσματος να υπενθυμίσουμε ότι το κάπνισμα απειλεί καπνιστές και μη καπνιστές, την οικονομία και το περιβάλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-290)

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 31 Μαΐου, με βάση απόφαση που πήρε το 1988 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Στόχος της είναι να μας υπενθυμίζει τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Το θέμα της φετινής ενημερωτικής εκστρατείας του ΠΟΥ είναι οι τρόποι με τους οποίους το κάπνισμα αποτελεί τροχοπέδη στην ανάπτυξη.

Υγεία. Με το κάπνισμα ο οργανισμός προσλαμβάνει 4.000 περίπου άχρηστες ουσίες από τις οποίες οι 55 είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνες. Μερικές είναι ιδιαίτερα τοξικές (π.χ. πίσσα, αμμωνία, ασετόν, μονοξείδιο του άνθρακα) ενώ η νικοτίνη, που είναι καθαρό δηλητήριο, δημιουργεί εθισμό και εξάρτηση. Το αποτέλεσμα είναι το κάπνισμα να έχει δραματικές επιπτώσεις στη υγεία.

Ο καρκίνος του πνεύμονα αφορά στη συντριπτική του πλειοψηφία καπνιστές (πάνω από 90%) και είναι ιδιαίτερα θανατηφόρος. Όμως, το κάπνισμα συνδέεται και με καρκίνους στα χείλη, τη στοματική κοιλότητα, τον λάρυγγα, την ουροδόχο κύστη (επίσης πάνω από το 90% των πασχόντων είναι καπνιστές) αλλά και στο πάγκρεας, το στομάχι, τη μήτρα και τα νεφρά.

Με το κάπνισμα συνδέεται το 25% των θανάτων από καρδιαγγειακές παθήσεις. Σε άνδρες 40-45 ετών το κάπνισμα αυξάνει από 3 έως 6 φορές τον κίνδυνο εκδήλωσης θανατηφόρου καρδιακού επεισοδίου. Σε ασθενείς με καρδιακή ανεπάρκεια λόγω ισχαιμικής καρδιοπάθειας πενταπλασιάζει την πιθανότητα θανάτου, ενώ σε όσους έχουν ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου και συνεχίζουν να καπνίζουν, ο κίνδυνος νέου εμφράγματος τριπλασιάζεται. Σε γυναίκες που λαμβάνουν αντισυλληπτικά η τάση για θρομβώσεις που συνεπάγεται η λήψη τους μεγιστοποιείται με το κάπνισμα. Να σημειωθεί ότι οι θάνατοι που προκαλούνται από καρδιαγγειακές νόσους λόγω καπνίσματος είναι πολύ περισσότεροι από τους θανάτους που προκαλούνται από τους καρκίνους των πνευμόνων και της ουροδόχου κύστης.

Με το κάπνισμα συνδέονται άμεσα η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και το πνευμονικό εμφύσημα. Αλλά και η κάμψη της σεξουαλικής ικανότητας στους άνδρες και η μείωση της γονιμότητας στις γυναίκες. Επιπλέον, οι έγκυες που καπνίζουν παρουσιάζουν πιθανότητα αποβολής ενώ έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να γεννήσουν λιποβαρή και ευπαθή παιδιά, επιρρεπή στο βρογχικό άσθμα και τις πνευμονικές λοιμώξεις.

Άλλες δυσμενείς αλλά όχι θανατηφόρες επιπτώσεις του καπνίσματος περιλαμβάνουν κίτρινα δόντια, θαμπά μαλλιά, αλλοιωμένη όσφρηση και γεύση, ουλίτιδα (που οδηγεί σε απώλειες δοντιών και κακοσμία), ελάττωση μνήμης, εκφυλισμό της ωχράς κηλίδας (το 25% των περιπτώσεων έχει σχέση με το κάπνισμα) και τέλος μείωση της έκκρισης ινσουλίνης, κάτι που δυσκολεύει τη ρύθμιση του διαβήτη στους διαβητικούς.

Όπως προειδοποιεί η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία «Ένας στους 2 καπνιστές που καπνίζουν συνεχώς θα πεθάνει λόγω της συνήθειάς του αυτής. Ανάμεσα σε αυτούς τους θανάτους, ο ένας στους τρείς συμβαίνει ενώ ο καπνιστής είναι μεσήλικας!».

Όλες οι παραπάνω δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία δεν αφορούν μόνο τους καπνιστές αλλά και όσους αναπνέουν τα βλαβερά προϊόντα του τσιγάρου χωρίς να είναι οι ίδιοι καπνιστές. Είναι οι παθητικοί καπνιστές που θα πρέπει να απαιτούν από τους καπνιστές να μην καπνίζουν σε εσωτερικούς χώρους αλλά στο ύπαιθρο. Αυτό εξάλλου προβλέπει και η νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους που έχει θεσπιστεί σε όλες σχεδόν τις χώρες του κόσμου.

Οικονομία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, το κάπνισμα και οι παρενέργειες του σκοτώνουν πάνω από 7 εκατ. ανθρώπους και επιβαρύνουν την παγκόσμια οικονομία με κόστος τουλάχιστον 1 τρισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Στο κόστος αυτό συνυπολογίζονται οι δαπάνες υγείας αλλά και η μείωση της παραγωγικότητας. Μάλιστα, το ποσό αυτό ξεπερνά κατά πολύ τα εισοδήματα από τους φόρους των καπνικών προϊόντων που ανέρχονται σε μόνο 270 δισ. ευρώ! Στην Ελλάδα το κάπνισμα προκαλεί 19.000 θανάτους και κοστίζει πάνω από 3,4 δισ. ευρώ ετησίως. Έτσι το κάπνισμα δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα δημόσιας υγείας αλλά οικονομικό!

Σύμφωνα με τον Όλεγκ Τσέσνοφ, αναπληρωτή γενικό διευθυντή στον ΠΟΥ, «Η καπνοβιομηχανία παράγει και εμπορεύεται προϊόντα που σκοτώνουν πρόωρα εκατομμύρια ανθρώπους, που αφαιρούν από τα νοικοκυριά χρήματα, τα οποία θα μπορούσαν να διατεθούν για τροφή και μόρφωση, προϊόντα που συνεπάγονται τέλος τεράστιες ιατρικές δαπάνες για οικογένειες, κοινότητες και χώρες».

Επειδή μάλιστα, το 80% από το 1,1 δισ. των καπνιστών ζει σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος, οι βλαβερές επιπτώσεις του καπνίσματος πλήττουν περισσότερο τους φτωχούς. Έτσι, αντίθετα με τους ισχυρισμούς της καπνοβιομηχανίας, η αύξηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα δεν πλήττει ούτε την οικονομία ούτε τους φτωχούς. Αντίθετα τους ευνοεί …

Περιβάλλον. Η καλλιέργεια του καπνού αφαιρεί πολύτιμες θρεπτικές ουσίες από το έδαφος και απαιτεί μεγάλες ποσότητες φυτοφαρμάκων και λιπασμάτων, τα οποία ενδέχεται να είναι τοξικά και να επιμολύνουν τις πηγές του νερού. Παράλληλα, η επέκταση των καλλιεργειών αλλά και η αποξήρανση των φύλλων του καπνού εκτιμάται ότι απαιτεί κάθε χρόνο την καταστροφή τουλάχιστον 2 εκατ. στρεμμάτων δάσους (2-4% της καταστρεφόμενης επιφάνειας δάσους ετησίως). Δηλαδή, ο καπνός αποτελεί μείζονα απειλή όχι μόνο για την υγεία και την οικονομία αλλά και για την περιβαλλοντική αειφορία.

Τέλος, η καπνοβιομηχανία παράγει τεράστιες ποσότητες αποβλήτων. Εκτιμάται ότι παράγονται κάθε χρόνο πάνω από 2 εκατ. τόνοι στερεών και 0,2 εκατ. τόνοι χημικών αποβλήτων. Σε αυτά δεν περιλαμβάνονται οι τεράστιες ποσότητες αποτσίγαρων (γόπες) που δεν είναι βιοαποδομήσιμα. Εκτιμάται ότι παράγονται ετησίως πάνω από 1 εκατ. τόνοι φίλτρα πολλά από τα οποία καταλήγουν σε δρόμους, παραλίες και πάρκα. Σε αυτά προστίθενται τα σκουπίδια από τα πακέτα των τσιγάρων, τους αναπτήρες, τα σπίρτα και άλλα ρυπογόνα υποπροϊόντα της κατανάλωσης καπνού.

Συμπέρασμα. Η καλύτερη λύση για τους καπνιστές είναι να ζητήσουν ιατρική βοήθεια για την διακοπή του καπνίσματος. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να σέβονται τους συνανθρώπους τους και να μην καπνίζουν σε εσωτερικό χώρο. Από την πλευρά τους οι παθητικοί καπνιστές, θα πρέπει να απαιτούν ήρεμα, ευγενικά και νόμιμα από τους καπνιστές να σεβαστούν την υγεία τους και εκείνη των παιδιών τους. Ας σκεφτούμε όλοι την υγεία μας, την τσέπη μας και το περιβάλλον …

26 Μαΐου 2017

Προστασία από καλοκαιρινούς κινδύνους

Απολαμβάνουμε το καλοκαίρι αποφεύγοντας μερικούς κινδύνους που μπορούν να μας ταλαιπωρήσουν
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-289)

Ήλιος. Είναι απαραίτητος γιατί μας βοηθά να συνθέσουμε βιταμίνη D, να απορροφήσουμε ασβέστιο και να καταπολεμήσουμε την κατάθλιψη. Αλλά αν δεν προσέξουμε μπορεί και να μας σκοτώσει! Φοράμε καπέλο, βάζουμε αντηλιακή κρέμα και καταναλώνουμε πολλά υγρά και όχι μόνο στην παραλία. Απαραίτητα στα παιδιά όταν παίζουν στο ύπαιθρο γιατί εκτίθενται τρεις φορές περισσότερο στον ήλιο. Αλλά και στους ηλικιωμένους που συχνά πάσχουν από χρόνια νοσήματα και παίρνουν φάρμακα.

Αν μετά την έκθεση στον ήλιο εμφανιστούν αδυναμία, ζαλάδα, πονοκέφαλος, κράμπες, σύγχυση, τάση για εμετό, παραμιλητό, υψηλός πυρετός, ξηροδερμία ή λιποθυμικές τάσεις, συμβουλευόμαστε γιατρό ή καλούμε τα επείγοντα (112 ή 166), ιδίως αν υπάρχει επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό. Η υπερβολική έκθεση στον ήλιο σε νεαρή ηλικία συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος αργότερα, ενώ η ηλιοθεραπεία, σε συνδυασμό με την κατανάλωση ορισμένων φαρμάκων, μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησίες ή να καταστήσει τα φάρμακα τοξικά.

Προσοχή! Δεν αφήνουμε ποτέ μωρό, παιδί ή ακόμη και το κατοικίδιο μας στο αυτοκίνητο το καλοκαίρι. Το αυτοκίνητο συγκεντρώνει τη θερμότητα σαν θερμοκήπιο και το παιδί ή το σκυλάκι μας κινδυνεύει να σκάσει από θερμοπληξία και να πεθάνει αβοήθητο!

Κολύμπι. Η θάλασσα και οι πισίνες προσφέρουν δροσιά το καλοκαίρι αλλά είναι γεμάτες και κινδύνους. Ακόμη και οι παραλίες με Μπλε Σημαίες ή οι πισίνες με χλωριωμένο νερό μπορεί να περιέχουν μικρόβια, ιδίως ορισμένες στιγμές της ημέρας. Δεν καταπίνουμε το νερό, προσπαθούμε να μην τρίβουμε τα μάτια μας και ξεπλενόμαστε με καθαρό, γλυκό νερό μετά το μπάνιο.

Ακόμη κι αν τα παιδιά ξέρουν να κολυμπούν δεν τα αφήνουμε χωρίς επιτήρηση στην πισίνα και φροντίζουμε να μην απομακρύνονται από την παραλία όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Τα μικρά παιδιά μπορούν να πνιγούν και σε λίγα εκατοστά νερού ή σε έναν κουβά, πολύ περισσότερο στην πισίνα ή στη θάλασσα.

Δεν κολυμπούμε μετά από πλούσιο γεύμα, δεν κάνουμε βουτιές σε σημεία που δεν γνωρίζουμε, και περιφράζουμε τις πισίνες για να μην πέσουν μέσα μικρά παιδιά που δεν ξέρουν κολύμπι. Φροντίζουμε να μάθουν κολύμπι τα παιδιά σε μικρή ηλικία και τα διδάσκουμε πώς να μην υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους.

Έντομα. Το καλοκαίρι μας επισκέπτονται κουνούπια, σφήκες και άλλα επικίνδυνα έντομα. Μπορεί να είναι φορείς ασθενειών ή απλώς να έχουν περάσει από ακαθαρσίες και να μεταφέρουν μολύνσεις. Επιπλέον, στα αλλεργικά άτομα ένα τσίμπημα μπορεί να επιφέρει ακόμη και θάνατο. Για τα μικρά παιδιά χρησιμοποιούμε κουνουπιέρες τη νύχτα και εντομοαπωθητικά με βάση βότανα (π.χ. σιτρονέλλα) την ημέρα.

Ενδέχεται μετά από τσίμπημα να διαπιστώσουμε ήπια αλλεργική αντίδραση. Εξάνθημα, φαγούρα και οίδημα σε περιοχές μακριά από το σημείο του τσιμπήματος, σφίξιμο στο στήθος και δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα της φωνής ή πρήξιμο της γλώσσας. Ακόμη χειρότερη είναι η οξεία αλλεργική αντίδραση, δηλαδή αναφυλαξία λίγα λεπτά μετά το τσίμπημα, ζαλάδα ή απότομη πτώση της πίεσης, λιποθυμία ή καρδιακή ανακοπή.

Σε κάθε περίπτωση προσπαθούμε να επιβραδύνουμε την απορρόφηση του δηλητηρίου (περιδένοντας σε σημείο πάνω από το σημείο του τσιμπήματος και κοντά στο σώμα ή τοποθετώντας πάγο στο σημείο του τσιμπήματος) και απευθυνόμαστε αμέσως σε γιατρό ή στα επείγοντα (112 ή 166). Η χορήγηση αντιισταμινικών ή (σε περίπτωση αναφυλακτικού σοκ αδρεναλίνης) θα πρέπει να γίνει κατά προτίμηση από εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό.

Πυρκαγιές. Το άναμμα φωτιάς απαγορεύεται από την Πρωτομαγιά έως και τις 31 Οκτωβρίου, σε δάση και δασικές εκτάσεις, καθώς και σε αγροτικές, χορτολιβαδικές ή βραχώδεις πεδινές εκτάσεις. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ανάβουμε φωτιά σε ψησταριές ή όταν χρησιμοποιούμε εργαλεία που ενδέχεται να βγάλουν σπίθες. Και φυσικά δεν πετούμε τα αποτσίγαρά μας κοντά σε ξερόχορτα και ξερόκλαδα.

Φροντίζουμε επίσης να καθαρίζουμε το οικόπεδο ή το χωράφι μας από ξερόχορτα, ξερόκλαδα και σκουπίδια που αποτελούν πρώτης τάξεως καύσιμη ύλη. Οι υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύσσονται το καλοκαίρι προκαλούν συχνά αυταναφλέξεις στις ανεξέλεγκτες χωματερές κάτι που αν συνδυαστεί με έντονους ανέμους μπορεί να προκαλέσει μεγάλες και ανεξέλεγκτες πυρκαγιές.

Άλλοι κίνδυνοι. Δεν καταναλώνουμε τρόφιμα που έχουν μείνει εκτός ψυγείου για πολλές ώρες και φροντίζουμε να μαγειρέψουμε το κρέας σε δυνατή φωτιά για να αποφύγουμε τυχόν δηλητηρίαση. Δηλητηριάσεις μπορούν επίσης να προκαλέσουν και διάφορα φρούτα ή λαχανικά που δεν έχουν πλυθεί καλά, αλλά και διάφορα υγρά όπως υλικά καθαρισμού ή εντομοκτόνα που θα πέσουν στα χέρια των παιδιών.

Φοράμε ζώνη και κράνος ακόμη και όταν κάνει ζέστη και οδηγούμε προσεκτικά ημέρα και νύχτα αποφεύγοντας την οδήγηση μετά την κατανάλωση οινοπνεύματος ή άλλων ουσιών. Οδηγούμε προσεκτικά σε περιοχές που δεν γνωρίζουμε, δεν αναπτύσσουμε υπερβολική ταχύτητα και προσέχουμε τους άλλους οδηγούς - οι οποίοι ίσως να μην γνωρίζουν την περιοχή και να ενεργούν απρόβλεπτα.

Η προσοχή, η πρόληψη, η προφύλαξη ας μας συνοδεύσουν όλο αυτό το καλοκαίρι για να «μαζέψουμε» ήλιο, να χαρούμε τη θάλασσα και το βουνό και να περάσουμε ήρεμες διακοπές γεμάτες χρήσιμες εμπειρίες και ωραίες αναμνήσεις. Χωρίς απρόβλεπτα, χωρίς ατυχήματα, χωρίς δυσάρεστες περιπέτειες.

16 Μαΐου 2017

Ποιοι καταστρέφουν την Κρήτη;

Ένα σύντομο οδοιπορικό αποκαλύπτει την τραγική κατάσταση που επικρατεί στη γειτονιά μας όσον αφορά τα σκουπίδια …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-288)

Είστε τουρίστας. Από μια χώρα της δυτικής Ευρώπης. Αποφασίσατε να κάνετε διακοπές στην Κρήτη. Σας έχουν συγκινήσει οι όμορφες τηλεοπτικές διαφημίσεις, οι φωτογραφίες με τις φυσικές ομορφιές που βλέπετε στο διαδίκτυο, οι τουριστικοί οδηγοί που σας έδωσαν σε μια έκθεση διακοπών όπου συμμετείχε και η Περιφέρεια Κρήτης.

Ψάχνοντας για ξενοδοχείο ή ενοικιαζόμενα δωμάτια εντοπίσατε την παραλία του Σταυρού στο Ακρωτήρι Χανίων. Ενθουσιαστήκατε μάλιστα όταν από την έρευνά σας μάθατε ότι σε εκείνη την παραλία είχε γυριστεί και η ταινία του Κακογιάννη «Ζορμπάς». Φτάσατε λοιπόν και εγκατασταθήκατε στο ξενοδοχείο. Καθαρό και περιποιημένο. Με ευγενικό, πρόθυμο προσωπικό και πολύ πλούσιο πρωινό.

Επειδή είστε φυσιολάτρης και σας αρέσει το περπάτημα αποφασίσατε την πρώτη κιόλας μέρα να κάνετε μια πρωινή βόλτα στην ενδοχώρα για να θαυμάσετε του ελαιώνες και τις άλλες καλλιέργειες που βλέπατε από το αεροπλάνο πριν προσγειωθείτε. Και τι αντικρίσατε;;;

Σκουπίδια παντού! Την Δευτέρα 8 Μαΐου έκανα νωρίς το πρωί μια διαδρομή 7,5 χιλιομέτρων με τα πόδια στην ενδοχώρα του Σταυρού. Σε δρόμους όπου συχνά-πυκνά συναντώ και τουρίστες που κάνουν περίπατο, πρωινές ή και απογευματινές ώρες για να αποφεύγουν τη ζέστη. Μάλιστα πήρα και αρκετές φωτογραφίες, μερικές από τις οποίες δημοσιεύονται εδώ.

Στις άκρες του οδοστρώματος ήταν διάσπαρτα αμέτρητα σκουπίδια - πλαστικές σακούλες, πλαστικά ποτηράκια από φραπέ, μικρά και μεγάλα πλαστικά μπουκάλια και δοχεία, μεταλλικά κουτάκια από αναψυκτικά και μπύρες, πλαστικά πιατάκια από πικ-νικ, γυάλινα μπουκάλια, άδεια πακέτα τσιγάρων, ξερόκλαδα, μπάζα. Ορισμένα χωράφια έχουν μετατραπεί σε μικρές χωματερές ενώ κατά μήκος του φράκτη των κατασκηνώσεων της Μητρόπολης και επί δεκάδες μέτρα υπήρχαν κάθε είδους απορρίμματα από γεωργικές εργασίες (βάσεις φελιζόλ από φυτώρια, φύλλα πλαστικού από φυτεύσεις, μπιτόνια κλπ.).

Βέβαια, τα περισσότερα από αυτά τα σκουπίδια ανακυκλώνονται. Αλλά μερικοί κάδοι ανακύκλωσης ήταν κλειδωμένοι στις κατασκηνώσεις της Μητρόπολης και συνεπώς μη προσβάσιμοι σε όσους ίσως να επιθυμούσαν να τους χρησιμοποιήσουν! Στον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στον Σταυρό, δίπλα σε αμπελώνες, είδα επίσης πλάκες από αμιαντοτσιμέντο (επικίνδυνο υλικό που πρέπει να τυγχάνει ειδικού χειρισμού). Σε άλλο σημείο ένας αχρηστεμένος κάδος απορριμμάτων έχασκε χωρίς πάτο. Το επιστέγασμα ήταν μια σχισμένη σημαία η οποία κυμάτιζε λυπημένη κρεμασμένη από έναν σωλήνα πάνω από ένα ρολόι του ηλεκτρικού.

Δεν θα ψέξω τον Δήμο και την Περιφέρεια γι' αυτή την κατάντια. Θα πω μόνο ότι ντρέπομαι για λογαριασμό όσων δεν έχουν ελάχιστη συνείδηση της βλάβης που προκαλούν όλα αυτά τα σκουπίδια. Στο περιβάλλον, στην δημόσια υγεία και στην εικόνα της χώρας και της Κρήτης. Για λογαριασμό όσων είναι έτοιμοι να κριτικάρουν τους πάντες και τα πάντα αλλά δεν θέλουν να δουν τη ζημιά που προκαλούν οι ίδιοι με τις πράξεις τους σ' αυτή την όμορφη πατρίδα την οποία αγαπούν μόνο στα λόγια.

Υπάρχει άραγε περιθώριο μετάνοιας;

Όλες οι φωτογραφίες σε σχετική συλλογή στον λογαριασμό μου στο Facebook.

09 Μαΐου 2017

Αξιοποίηση απορριμμάτων στο Βέλγιο

Το Βέλγιο είναι πρωταθλητής Ευρώπης στην ανακύκλωση και αξιοποίηση των σκουπιδιών - με ουραγούς την Ελλάδα και τη Βουλγαρία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-287)

Συνεχίζοντας την περιγραφή του συστήματος διαλογής και ανακύκλωσης των απορριμμάτων στο Βέλγιο, ας αναφέρουμε ότι εκτός από τα συνηθισμένα απορρίμματα, υπάρχουν και μερικά που περιέχουν επικίνδυνα υλικά. Αν ανακατευτούν με τα υπόλοιπα σκουπίδια θα επιμολύνουν το περιβάλλον με απρόβλεπτες συνέπειες. Σήμερα θα συμπληρώσουμε όσα αναφέραμε την περασμένη εβδομάδα σχετικά με τον τρόπο συλλογής και καταστροφής των προϊόντων που περιέχουν αμίαντο και των ψυγείων, των καταψυκτών και των κλιματιστικών (βλ. ΧΝ 2/5/2017).

Παλιές οθόνες. Οι παλιές οθόνες με καθοδικό σωλήνα (κυρίως τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών) παραλαμβάνονται από τους πωλητές νέων συσκευών. Μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα όπου αποσυναρμολογούνται, πλένονται για να αφαιρεθεί η φθορίζουσα εσωτερική επιφάνεια και τέλος κονιορτοποιούνται. Η σκόνη του γυαλιού που προκύπτει, όταν δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή νέων καθοδικών σωλήνων, μεταφέρεται σε εργοστάσια παραγωγής χαλκού όπου χρησιμοποιείται ως άμμος στη διαδικασία παραγωγής, περιορίζοντας την ανάγκη για χρήση νέων πρώτων υλών.

Μικρές ηλεκτρικές συσκευές και ηλεκτρικά εργαλεία κήπου. Τοστιέρες, φριτέζες, εκτυπωτές, ραδιόφωνα, κινητά τηλέφωνα, συσκευές ξυρίσματος, αποροφητήρες, επίπεδες οθόνες, ανιχνευτές καπνού, φακοί τσέπης και λάμπες που λειτουργούν με μπαταρίες. Πολλές συσκευές συλλέγονται στα σημεία πώλησης νέων ηλεκτρικών συσκευών.


Από τις συσκευές αφαιρούνται οι μπαταρίες και άλλα επικίνδυνα εξαρτήματα και στη συνέχεια κονιορτοποιούνται. Ακολουθεί επεξεργασία για το διαχωρισμό πλαστικών, σιδηρούχων και μη μετάλλων, χαλκού και πολύτιμων υλικών (χρυσού, αργύρου, πλατίνας). Οι φριτέζες δεν πρέπει να περιέχουν τηγανόλαδα. Οι ανιχνευτές καπνού ανακυκλώνονται χωριστά επειδή περιέχουν και πολύ μικρές ποσότητες ραδιενεργού υλικού. Ειδικά μέτρα λαμβάνονται και για την ανακύκλωση των φωτοβολταϊκών στοιχείων.

Οικονομικοί λαμπτήρες φθορισμού. Όπως έχουμε γράψει και παλιότερα (βλ. ΧΝ 6/7/2011) οι λαμπτήρες φθορισμού περιέχουν υδράργυρο που είναι επικίνδυνος για την υγεία και το περιβάλλον. Υπάρχουν σημεία συγκέντρωσης (π.χ. σε καταστήματα) για τους εν λόγω λαμπτήρες, οι οποίοι μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα επεξεργασίας όπου ανακτάται ο υδράργυρος και τα υπόλοιπα ανακυκλώσιμα υλικά (γυαλί, μέταλλα, πλαστικά).

Επικίνδυνα οικιακά απόβλητα. Ιδιαίτερες προφυλάξεις απαιτούν ορισμένα σκουπίδια όπως, μπογιές, καυστική σόδα, νέφτι, βερνίκια, κόλλες, ρητίνες, διαλυτικά, λιπάσματα, φυτοφάρμακα, σπρέι, σύριγγες (σε κλειστό πλαστικό μπουκάλι), ακτινογραφίες. Σε αυτές δεν περιλαμβάνονται φάρμακα (παραδίδονται στα φαρμακεία), εκρηκτικά (παραδίδονται στους πυροτεχνουργούς του στρατού) και τα νοσοκομειακά απόβλητα.

Τα επικίνδυνα απόβλητα παραδίδονται σε ειδικά προφυλαγμένο χώρο του κέντρου διαλογής. Τα κενά δοχεία των εν λόγω υλικών παραδίδονται επίσης στο κέντρο διαλογής. Τα μεταλλικά δοχεία ανακυκλώνονται στην χαλυβουργία ενώ τα πλαστικά χρησιμοποιούνται ως καύσιμο.

Ελαστικά αυτοκινήτων. Συνήθως παραδίδονται υποχρεωτικά στα σημεία πώλησης νέων ελαστικών. Όσα μπορούν να επαναχρησιμοποιηθούν αναγομώνονται. Τα υπόλοιπα χρησιμοποιούνται στην οδοποιία, στις σιδηροτροχιές, σε παιδικές χαρές, σε γήπεδα και τις οικοδομές αλλά και ως καύσιμη ύλη σε εγκαταστάσεις χαλυβουργίας και παραγωγής τσιμέντου. Η καύση στο ύπαιθρο απαγορεύεται αυστηρά.

Γιατί το Βέλγιο; Μερικοί ίσως να αναρωτιέστε γιατί αφιερώσαμε τρία άρθρα στη ανακύκλωση των σκουπιδιών στο Βέλγιο. Γιατί το Βέλγιο είναι πρώτο στην αξιοποίηση των απορριμμάτων σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και η Ελλάδα προτελευταία! Παράλληλα, η χώρα μας κατέχει την πρωτιά στην κατά κεφαλή ποσότητα παραγόμενων οικιακών απορριμμάτων ...

Πως το πέτυχε αυτό το Βέλγιο; Το 1994 δημιουργήθηκε η οργάνωση Fostplus ως σύμπραξη ιδιωτικών εταιρειών με στόχο την ανακύκλωση των απορριμμάτων. Από το 1998 και με βάση σχετική συμφωνία των τριών περιφερειών του Βελγίου, η Fostplus ανέλαβε την υποχρέωση να παραλαμβάνει τα οικιακά απορρίμματα, να τα ανακυκλώνει και να τα αξιοποιεί.

Συνεργάζεται με τις διαδημοτικές επιχειρήσεις αποκομιδής απορριμμάτων και με ειδικά κέντρα επεξεργασίας και ανακύκλωσης αλλά και με εργοστάσια καύσης και αποτέφρωσης. Φροντίζει επίσης για την ενημέρωση και εκπαίδευση των πολιτών αλλά και όσων ασχολούνται με την ανακύκλωση. Από το 2016 ανέλαβε και τις ενημερωτικές εκστρατείες για την καταπολέμηση των παράνομων χωματερών.

Με βάση τις στατιστικές του 2015 η Fostplus ανακύκλωσε το 86,3% από τους 790.529 τόνους ανακυκλώσιμων υλικών που διέθεσαν στην αγορά τα μέλη του. Αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό 92,3% των υλικών που διατέθηκαν στην βέλγικη αγορά. Δηλαδή ανακυκλώθηκε το 79% του συνόλου των ανακυκλώσιμων υλικών … Αν συνυπολογίσουμε και την παραγωγή ενέργειας, το Βέλγιο αξιοποίησε το 2014 πάνω από το 90% των παραγόμενων απορριμμάτων. Και η Ελλάδα κάτω του 10% … Τα υπόλοιπα διατέθηκαν σε χωματερές …

Η αξία των σκουπιδιών. Η καύση των σκουπιδιών στο Βέλγιο αποφέρει το 2,9% της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας. Κάθε γυάλινο μπουκάλι προέρχεται από περίπου 80% ανακυκλωμένο γυαλί. Από 27 πλαστικά μπουκάλια PET προέρχονται οι ίνες για την παραγωγή ενός πολυεστερικού πουλόβερ. Οι ίνες αυτές χρησιμεύουν επίσης ως υλικό για στρώματα ή για χαλιά.

Από τα δοχεία πολυαιθυλενίου υψηλής πυκνότητας κατασκευάζονται πλαστικά κουτιά, σωλήνες, καλώδια, και παλέτες. Τα μεταλλικά κουτάκια αλουμινίου χρησιμεύουν για την κατασκευή νέων αντικειμένων από αλουμίνιο - 670 κουτάκια αναψυκτικού ή μπύρας κάνουν ένα ποδήλατο.

Αντίστοιχα ο ανακυκλωμένος χάλυβας π.χ. από τις κονσέρβες, χρησιμεύει σε εξαρτήματα αυτοκινήτου και οικιακές συσκευές. 19.000 κουτιά από κονσέρβες φτιάχνουν ένα αυτοκίνητο. Τέλος, τα χαρτόνια και τα χαρτονένια κουτιά από γάλα και αναψυκτικά γίνονται χαρτί κουζίνας, φάκελοι, χαρτοσακούλες και καινούργια κουτιά από χαρτόνι.

Όποιος νομίζει ότι η ανακύκλωση δεν είναι κερδοφόρα ας το ξανασκεφτεί. Το 2015 η Fostplus είχε κύκλο εργασιών 147,8 εκατ. ευρώ και πραγματοποίησε κέρδη 4,2 εκατ. ευρώ. «Μα πληρώνουν και οι πολίτες» θα ισχυριστούν μερικοί. Βασική αρχή της ευρωενωσιακής πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος είναι ότι «Ο ρυπαίνων πληρώνει». Και το Βέλγιο την εφαρμόζει αποτελεσματικότατα αξιοποιώντας πλήρως τα σκουπίδια, δίνοντας δουλειά σε χιλιάδες ανθρώπους και προστατεύοντας το περιβάλλον.

02 Μαΐου 2017

Διαλογή απορριμμάτων στο Βέλγιο

Οι πολίτες ξεχωρίζουν τα σκουπίδια στο σπίτι τους πριν τα μεταφέρουν μόνοι τους στο κοντινότερο κέντρο διαλογής του δήμου τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Μαΐου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-286)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα (ΧΝ 25/4/2017) για το πρώτο στάδιο της ανακύκλωσης σκουπιδιών στο Βέλγιο – τη διαλογή που κάνουν οι πολίτες στο σπίτι τους και τι συμβαίνει σε έναν δήμο της Φλάνδρας. Ωστόσο, μερικές λεπτομέρειες ίσως να είναι διαφορετικές σε άλλες πόλεις του Βελγίου. Μπορεί να διαφέρουν το πρόγραμμα και η περιοδικότητα αποκομιδής, το χρώμα που έχουν οι σακούλες για τους διάφορους τύπους σκουπιδιών, ή ακόμη και η χρέωση των πολιτών.

Το σύστημα του Overijse (Όβερεϊζ), στο οποίο αναφερθήκαμε, (ακριβές σακούλες χωρίς δημοτικά τέλη) είναι δικαιότερο από τα συστήματα που ισχύουν σε άλλες πόλεις (φτηνές σακούλες και δημοτικά τέλη) αφού ο πολίτης πληρώνει με βάση μόνο τα παραγόμενα απορρίμματα. Επιπλέον, πέρα από τις βασικές κατηγορίες απορριμμάτων για τα οποία εξασφαλίζεται η περιοδική αποκομιδή, υπάρχουν και άλλα είδη απορριμμάτων τα οποία οι πολίτες πρέπει να ξεχωρίσουν και να παραδώσουν στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων του δήμου τους.

Για να μπεις στο κέντρο πρέπει να αποδείξεις ότι είσαι κάτοικος του δήμου. Ο έλεγχος γίνεται αυτόματα τοποθετώντας την ηλεκτρονική σου ταυτότητα σε ένα μηχάνημα στην είσοδο. Επιπλέον, κάθε είσοδος στο κέντρο χρεώνεται 2 €, τα οποία πληρώνεις με πιστωτική κάρτα. Να σημειώσουμε τέλος ότι για κάθε κατηγορία απορριμμάτων που θα παραδώσεις στο κέντρο διαλογής απορριμμάτων υπάρχει ετήσιο όριο όγκου συνήθως λίγα κυβικά μέτρα – για μεγαλύτερους όγκους π.χ. για μπάζα από κανονική οικοδομή θα πρέπει να χρησιμοποιήσεις εταιρεία που θα τα μεταφέρει απ’ ευθείας στα κέντρα επεξεργασίας.

Ογκώδη αντικείμενα. Ό,τι δεν χωράει στις σακούλες των σκουπιδιών. Τα αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (στρώματα, μοκέτες, ταπετσαρίες, χαλιά, πλαστικά έπιπλα κήπου, κλπ), μεταφέρονται σε ειδικές μονάδες αποτέφρωσης όπου χρησιμεύουν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Τα μη αξιοποιήσιμα ογκώδη αντικείμενα (πετρο- και υαλο-βάμβακας, γυψοσανίδες, καθρέπτες, σύνθετα υλικά με γυαλί ή αδρανή, κλπ.) θάβονται σε χωματερές.

Προϊόντα ξύλου. Γίνονται αποδεκτά μόνο υλικά που αποτελούνται κατά 95% από ξύλο - σανίδες, πόρτες, κουφώματα χωρίς τζάμια, παλέτες, κοντραπλακέ, δοκάρια, κορμοί δένδρων κλπ. Δεν γίνονται δεκτά σάπια ξύλα, χριστουγεννιάτικα δένδρα και ξυλεία επεξεργασμένη με καρβονύλιο. Η ξυλεία ανώτερης ποιότητας αλέθεται και χρησιμοποιείται σε μελαμίνες και μοριοσανίδες. Η ξυλεία κατώτερης ποιότητας χρησιμοποιείται ως καύσιμο στη βιομηχανία.

Φελιζόλ. Τα κομμάτια από τις συσκευασίες ηλεκτρονικών συσκευών, λευκό πολυστυρένιο, λευκές και καθαρές μονωτικές πλάκες. Δεν γίνονται αποδεκτά τα κομματάκια από συσκευασίες, τα έγχρωμα ή βρώμικα φελιζόλ και τα ρολά φελιζόλ για μόνωση τοίχων. Το φελιζόλ που συλλέγεται αλέθεται, αναμιγνύεται με άλλα υλικά και τσιμέντο και χρησιμεύει για την παραγωγή θερμομονωτικών προϊόντων για δάπεδα και σκεπές.

Αδρανή υλικά. Μικρές ποσότητες από τούβλα, μπετόν, πλακάκια, πορσελάνινα είδη υγιεινής, μπάζα, τζάμια, γύψο. Δεν γίνονται αποδεκτά καθρέπτες, άμμος για γάτες, στάχτες, γυψοσανίδες, προϊόντα με αμίαντο, γυψότουβλα. Μετά από επεξεργασία σε ειδικά κέντρα τα χονδρόκοκκα αδρανή αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως υλικά οδοποιίας. Τα λεπτόκοκκα οδεύουν σε ειδικές χωματερές.

Προϊόντα αμιάντου. Οι στέγες από αμιαντοτσιμέντο, τα πλακάκια, οι σωλήνες, οι ζαρντινιέρες απαιτούν προσεκτική εναπόθεση σε ειδικούς κάδους σε συγκεκριμένα κέντρα διαλογής. Τοποθετούνται σε σάκους με διπλά τοιχώματα και μεταφέρονται σε ειδική χωματερή υψηλής ασφάλειας.

Μηχανόλαδα και τηγανόλαδα. Το τοποθετούνται σε ειδικούς κάδους από τους υπεύθυνους. Γι’ αυτό και πρέπει να παραδοθούν σε δοχεία μικρότερα των των 20 λίτρων. Τα μηχανόλαδα ανακυκλώνονται ως λάδια δεύτερης κατηγορίας και χρησιμοποιούνται σε αγροτικά μηχανήματα. Τα τηγανόλαδα ανακυκλώνονται ως βιοκαύσιμα.

Φύλλα πλαστικού. Πλαστικές σακούλες, διάφορα πλαστικά συσκευασίας, και οι γλάστρες από τα φυτώρια. Δεν γίνονται δεκτά τα πλαστικά από τρόφιμα, οι σάκοι ζωοτροφών. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν σε νέα πλαστικά προϊόντα.

Προϊόντα από πολυβινυλοχλωρίδιο (PVC). Κουφώματα χωρίς τζάμια, σωλήνες, παντζούρια, σανίδες. Δεν αναμιγνύονται με άλλα πλαστικά όπως έπιπλα κήπου, πλεξιγκλάς κλπ. Τα υλικά θα πλυθούν, θα αλεσθούν και θα επαναχρησιμοποιηθούν για την παραγωγή νέων πλαστικών προϊόντων.

Φελλοί. Από μπουκάλια κρασιού, σαμπάνιας, μηλόκρασου. Απαγορεύονται τα πλαστικά πώματα. Οι φελλοί αλέθονται και χρησιμοποιούνται ως μονωτικά σφαιρίδια ή πλάκες σε βιοκλιματικές κατασκευές.

Μεγάλες ηλεκτρικές συσκευές. Υπάρχει υποχρέωση συλλογής από τα σημεία πώλησης με βάση σχετική νομοθεσία της ΕΕ. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες και τα κλιματιστικά συλλέγονται χωριστά γιατί πρέπει να αφαιρεθεί το ψυκτικό αέριο το οποίο καίγεται σε ειδικά κέντρα. Από αυτές τις συσκευές και από τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων, τα στεγνωτήρια, τις κουζίνες, τους φούρνους μικροκυμάτων αφαιρούνται τα επικίνδυνα ρυπογόνα στοιχεία με το χέρι. Στη συνέχεια τα υπόλοιπα στοιχεία (πλαστικά, μέταλλα γυαλί) επαναχρησιμοποιούνται στην παραγωγή νέων προϊόντων. Τα μέταλλα διαχωρίζονται σε σιδηρούχα και μη (χαλκός, ψευδάργυρος, κασσίτερος, κλπ).

Την επόμενη εβδομάδα θα μιλήσουμε για την ανακύκλωση άλλων ηλεκτρικών συσκευών (οθόνες, οικιακές ηλεκτρικές μικροσυσκευές και εργαλεία) των λαμπτήρων νέας τεχνολογίας, καθώς και των επικίνδυνων υλικών (μπογιές, διαλυτικά, φυτοφάρμακα, σύριγγες) και των κενών συσκευασιών τους.

Είναι προφανές ότι η ανακύκλωση είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που μπορεί να αποδώσει θετικά αποτελέσματα για το περιβάλλον μόνον όταν συμμετέχουν σε αυτή ενημερωμένοι, ευαισθητοποιημένοι και συνειδητοί πολίτες. Οι αρχές του Βελγίου κατέβαλλαν μεγάλη προσπάθεια για να αλλάξουν τις συνήθειες των πολιτών. Και το έχουν πετύχει σχεδόν πλήρως ….

25 Απριλίου 2017

Πως ανακυκλώνουν τα σκουπίδια οι Βέλγοι πολίτες

Η ανακύκλωση απαιτεί χρόνο και προσοχή στη λεπτομέρεια με έπαθλο ένα καλύτερο περιβάλλον και σημαντική εξοικονόμηση πόρων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-285)

Έφυγα από το Βέλγιο στο τέλος του 2013. Έκτοτε το επισκέφτηκα συχνά αλλά πάντα για λίγες μέρες, βιαστικός για δουλειές, συναντήσεις, συσκέψεις. Φέτος όμως που ήλθα ως συνταξιούχος, παρατήρησα κάποιες αλλαγές στο σύστημα συλλογής και ανακύκλωσης των σκουπιδιών.

Ήδη από την εποχή που ζούσαμε εδώ, το Βέλγιο είχε προχωρήσει στην οργάνωση της ανακύκλωσης με συντονισμένο και ολοκληρωμένο τρόπο. Θα πρέπει να τονίσουμε κατ’ αρχάς ότι οι πολίτες δεν πληρώνουν τέλη για την αποκομιδή των απορριμμάτων! Κατ’ αρχάς όλοι οι ιδιοκτήτες ακινήτων πληρώνουν φόρο ακίνητης περιουσίας τα έσοδα από τον οποίο διατίθενται στις αντίστοιχες περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις. Επιπλέον, οι δήμοι μπορούν να θεσπίσουν δημοτικό φόρο εισοδήματος για όλους τους φορολογούμενους κατοίκους, ο οποίος εισπράττεται μαζί με τον κανονικό φόρο εισοδήματος.

Ένα σημαντικό μέρος της αποκομιδής των απορριμμάτων αυτοχρηματοδοτείται! Πράγματι, όλα τα σκουπίδια πρέπει να τοποθετούνται σε συγκεκριμένες σακούλες οι οποίες πωλούνται στα πολυκαταστήματα που λειτουργούν στον κάθε δήμο και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν παρά μόνο στον συγκεκριμένο δήμο. Υπάρχουν μάλιστα διαφορετικές σακούλες για τα διάφορα είδη σκουπιδιών.

Εδώ θα περιγράψουμε αυτά που ισχύουν σε ένα από τα προάστια των Βρυξελλών, στον δήμο του Overijse (Όβερεϊζ) που ανήκει διοικητικά στη Φλάνδρα. Ο ετήσιος δημοτικός φόρος εισοδήματος είναι 7% και οι πολίτες οφείλουν να ξεχωρίζουν τα σκουπίδια τους χρησιμοποιώντας τις εξής σακούλες.

Μπλε σακούλες. Οι 20 μπλε σακούλες κοστίζουν 2,40 ευρώ. Σε αυτές μπαίνουν τα πλαστικά μπουκάλια, τα μεταλλικά κονσερβοκούτια και οι χάρτινες συσκευασίες από γάλατα και χυμούς. Αν κάποιος βάλει στη μπλε σακούλα κουτιά από γιαούρτι, μαργαρίνη ή άλλες πλαστικές συσκευασίες και σακούλες, οι εργάτες καθαριότητας απλώς δεν την συλλέγουν. Τοποθετούν επάνω ένα κόκκινο προειδοποιητικό αυτοκόλλητο και αν το πρόβλημα δεν έχει διορθωθεί την επόμενη εβδομάδα, πέφτει πρόστιμο 100 ευρώ. Σε περίπτωση που υπάρχουν και επικίνδυνα απόβλητα, ή αν τα σκουπίδια εγκαταλειφθούν σε μη προβλεπόμενο σημείο, το πρόστιμο μπορεί να φτάσει και τα 500 ευρώ.

Χάρτινες καφέ σακούλες. Οι 10 σακούλες κοστίζουν 5 ευρώ. Εκεί βάζουμε όλα τα βιοδιασπώμενα απόβλητα όπως φλούδες από φρούτα και λαχανικά, χόρτα από τον κήπο, φύλλα κλπ. Δεν βάζουμε κόκκαλα, κρέας ή ψάρια ούτε άλλου είδους απόβλητα που διαχωρίζονται. Τα μεγάλα κλαδιά από δένδρα συλλέγονται χωριστά – μετά από τηλεφώνημα στο δήμο.

Κίτρινες σακούλες. Οι 10 μικρές κίτρινες σακούλες κοστίζουν 10 ευρώ. Εκεί βάζουμε όλα τα σκουπίδια που δεν έχουμε ξεχωρίσει σε άλλες σακούλες. Φυσικά εκεί δεν βάζουμε χημικά, κλαδιά ή αιχμηρά αντικείμενα όπως γυαλιά και καρφιά ούτε φυσικά και ψόφια ζώα. Οι κίτρινες σακούλες είναι οι κλασσικές σακούλες σκουπιδιών και όποιος δεν κάνει διαλογή και καλή διαχείριση των απορριμμάτων του αλλά τα βάζει όλα μαζί σε κίτρινες σακούλες, απλώς πληρώνει παραπάνω.

Πρόγραμμα αποκομιδής. Το Δεκέμβριο κάθε χρόνου όλοι οι κάτοικοι λαμβάνουν στο γραμματοκιβώτιό τους το πρόγραμμα αποκομιδής για όλη την επόμενη χρονιά. Τα οχήματα αποκομιδής περνούν από κάθε δρόμο μία φορά την εβδομάδα και οι κάτοικοι μπορούν να βγάλουν τις έγχρωμες σακούλες ανάλογα με το είδος που συλλέγεται κάθε φορά. Την εβδομάδα 24 έως 28 Απριλίου για παράδειγμα θα συλλεχθούν οι κίτρινες, οι μπλε και οι χάρτινες καφέ σακούλες.

Άλλες προγραμματισμένες αποκομιδές. Μια φορά το μήνα συλλέγονται χαρτιά και χαρτόνια μέσα σε χαρτόκουτα. Δεν συλλέγονται τα λερωμένα χαρτιά (π.χ. λαδωμένα, χαρτιά τουαλέτας), οι ταπετσαρίες, τα χαρτιά που είναι πλαστικοποιημένα ή που περιέχουν αλουμίνιο, ούτε οι χαρτοσακούλες. Δυο φορές το χρόνο συλλέγονται ρούχα και κάθε είδους υφάσματα (εκτός από στρώματα, ηλεκτρικές κουβέρτες, χαλιά ή μαξιλάρια).

Η μεγάλη αλλαγή που διαπίστωσα τελευταία ήταν ότι έχει προστεθεί τώρα και η ροζ-μωβ σακούλα. Οι 10 ροζ-μωβ σακούλες κοστίζουν 2,50 ευρώ. Εκεί βάζουμε κουτιά από γιαούρτι, μαργαρίνη ή άλλες πλαστικές συσκευασίες και σακούλες που δεν μπορούν να μπουν στην μπλε σακούλα. Επίσης, τα πλαστικά από τις μικρές συσκευασίες από φέτες τυρί, ζαμπόν, τις πλαστικές συσκευασίες από ψωμί, μπισκότα, καραμέλες κλπ.

Τις ροζ-μωβ σακούλες όμως δεν τις συλλέγουν τα οχήματα αποκομιδής αλλά οι κάτοικοι οφείλουν να τις παραδώσουν στο δημοτικό κέντρο διαλογής απορριμμάτων. Εκεί, πρέπει να παραδίδουν οι πολίτες τηγανόλαδα και λάδια αυτοκινήτων, χρησιμοποιημένα ελαστικά, μεταχειρισμένα έπιπλα ή ογκώδη αντικείμενα, μπάζα από οικοδομικές εργασίες, μεταλλικά αντικείμενα, ηλεκτρικές συσκευές και άλλα ογκώδη ή επικίνδυνα απορρίμματα.

Παράλληλα, σε πολλά σημεία του δήμου υπάρχουν κάδοι συλλογής λευκού και σκούρου γυαλιού καθώς και κουτιά για τη συλλογή μεταχειρισμένων ειδών ένδυσης. Υπάρχουν επίσης σημεία συλλογής μπαταριών αλλά και άχρηστων λαμπτήρων φθορισμού με υδράργυρο. Και σε αυτές τις περιπτώσεις ο πολίτης πρέπει να αυτενεργήσει και να μεταφέρει τα ιδιαίτερα αυτά απορρίμματα στα κατάλληλα σημεία συλλογής.

Οι Βέλγοι είναι πολύ συνειδητοποιημένοι ως προς τα σκουπίδια και προσπαθούν να εφαρμόσουν της ανακύκλωση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Υπάρχουν πάντα ασυνείδητοι που μπορεί να πετάξουν κάποια σακούλα με σκουπίδια όπου τους βολεύει, αλλά όποιος τους αντιληφθεί θα τους κυνηγήσει και θα καλέσει την αστυνομία …

Αντίθετα, στην Ελλάδα έχουμε ως λαός ένα σημαντικό πρόβλημα με τα σκουπίδια. Θέλουμε τα σπίτια μας καθαρά αλλά αδιαφορούμε για την καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων. Πετάμε σκουπίδια στο δρόμο, στις αυλές των σχολείων, στα πάρκα, στα δάση, στις παραλίες. Όλη η Ελλάδα ένας απέραντος σκουπιδότοπος. «Έχετε μια υπέροχη χώρα», μου έλεγε η βελγίδα οικογενειακή μας γιατρός πριν από δύο χρόνια επιστρέφοντας από τις ελληνικές της διακοπές. «Αλλά γιατί την έχετε γεμίσει σκουπίδια;». Το περιβάλλον είναι πολυτιμότατος πόρος για την επιβίωσή μας και πρέπει να το παραδώσουμε στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας σε όσο το δυνατόν καλύτερη κατάσταση.

Σε επόμενο άρθρο θα περιγράψουμε τη λειτουργία του δημοτικού κέντρου διαλογής απορριμμάτων.

19 Απριλίου 2017

Ας το πάρουμε απόφαση!

Τα συμπεράσματα της εκδήλωσης σχετικά με την εφαρμογή του νόμου για την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-284)

Στις 5 Απριλίου, η πρωτοβουλία πολιτών «Ψυχαγωγία και Εργασία Χωρίς καπνό -Χανιά» οργάνωσε σχετική εκδήλωση στον πολυχώρο Λεκτόριο (βλ. Χ.Ν. 6/4/2017). Ακολουθεί μια σύντομη ανασκόπηση της εκδήλωσης και τα κυριότερα συμπεράσματα από τις παρεμβάσεις και τη συζήτηση που ακολούθησε.

Παθητικό κάπνισμα και υγεία. Ο πνευμονολόγος Δρ Στυλιανός Βιττωράκης ανέφερε ότι το τσιγάρο παράγει 4.000 βλαβερές ουσίες και δηλητήρια όπως κάδμιο, αρσενικό, μονοξείδιο του άνθρακα. Αυτές τις εισπνέουν με τον καπνό καπνιστές και μη καπνιστές αδιακρίτως. Όμως ο καπνός που εισπνέουν οι μη καπνιστές προέρχεται κυρίως (85%) από το πολύ τοξικότερο πλάγιο ρεύμα του τσιγάρου και λιγότερο από το ρεύμα της εκπνοής των καπνιστών, οι οποίοι έχουν ήδη κατακρατήσει πολλές από τις τοξικές ουσίες στα πνευμόνια τους!

Επιπλέον, από τις τοξικές και καρκινογόνες ουσίες του καπνού του τσιγάρου που επικάθονται στα έπιπλα, στις κουρτίνες, στα ρούχα και στα μαλλιά μας, περισσότερο ευάλωτα είναι τα παιδιά και τα βρέφη. Το παθητικό κάπνισμα ενοχλεί αφού προκαλεί ερεθισμό στα μάτια και το λαιμό, δυσφορία, πονοκέφαλο, βήχα, συριγμό, φταρνίσματα, συνάχι, βράχνιασμα και δυσοσμία στα ρούχα και στα μαλλιά.

Το αποτέλεσμα είναι το παθητικό κάπνισμα να σκοτώνει (79.000 άτομα ετησίως στην Ευρώπη) και να επιβαρύνει την υγεία αφού αυξάνει την πιθανότητα για καρκίνο του πνεύμονα (24% αλλά 73% στους εργαζόμενους σε νυκτερινά κέντρα), ισχαιμική καρδιοπάθεια (30%), αναπνευστικά νοσήματα (35%), εγκεφαλικό (45% αλλά 72% σε πρώην καπνιστές) και καρκίνο του μαστού (70% ιδίως σε νεότερες γυναίκες). Επιπλέον, θέτει σε κίνδυνο την κύηση και επιβαρύνει ιδιαίτερα την υγεία των παιδιών.

Εφαρμογή της νομοθεσίας. Όπως ανέφερε ο δικηγόρος Ευτύχης Μαυρογένης, η ελληνική νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος είναι πλήρης και λεπτομερής. Όμως η εφαρμογή της προσκρούει στην ανωριμότητα της κοινωνίας να αποδεχτεί τη νομιμότητα όπως και σε πολλούς άλλους τομείς (π.χ. τροχαία δυστυχήματα, περιβάλλον). Οι κινήσεις πολιτών είναι απαραίτητες γιατί συμβάλλουν στην ωρίμανση της κοινωνίας και στην προώθηση της εφαρμογής του νόμου. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις κακό παράδειγμα αποτελούν και τα όργανα της τάξης ή και η ίδια η πολιτική ηγεσία. Σημείωσε τέλος ότι η απαγόρευση του καπνίσματος εφαρμόζεται στην Αλβανία, ενώ ο Δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας ανέφερε πως η απαγόρευση εφαρμόζεται και στην Τουρκία!!!

Ο ρόλος των ενεργών πολιτών. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η μαρτυρία του Μάρκου Κουντουράκη, ο οποίος έπεισε τους θαμώνες καφενείου στα Νεροκούρου Χανίων να καπνίζουν έξω. «Εφαρμόστε το ένα μήνα κι ας ξανασυζητήσουμε μετά», τους είπε. Και απέδειξε ότι ένας μόνος πολίτης μπορεί να πείσει πολλούς, αρκεί να επιμείνει, ζητώντας σεβασμό προς τους μη καπνιστές, ιδίως όσους είναι ευαίσθητοι ή πάσχοντες. «Αποδείξτε με το σεβασμό σας την αγάπη σας προς τους συμπολίτες σας ενόσω ζουν, αντί να τους θρηνείτε μετά θάνατον», ένα από τα επιχειρήματα του Μάρκου.

Η Σοφία Γαροφαλάκη, ανέφερε ότι η αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους στην Αγγλία την παρακίνησε να μειώσει δραστικά και τελικά να κόψει οριστικά το κάπνισμα. Από την πλευρά του ο Νίκος Κερδέλας ανέφερε ότι προβληματική παραμένει η εφαρμογή του νόμου στους χώρους εργασίας, κάτι που επιβεβαίωσαν και άλλοι συμμετέχοντες. Σε πολλές δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως όταν οι προϊστάμενοι καπνίζουν, ο νόμος δεν εφαρμόζεται και οι μη καπνιστές που διαμαρτύρονται υφίστανται εκφοβισμό και ηθική παρενόχληση. Η Επιθεώρηση Εργασίας δεν επεμβαίνει αποτελεσματικά, ακόμη και μετά από συστάσεις του ιατρού εργασίας.

Η εφαρμογή της απαγόρευσης είναι εφικτή, ανέφερε ο Παναγιώτης Μπόμπος, επόπτης Δημόσιας Υγείας στην ΠΕ Χανίων. Οι μανιώδεις καπνιστές συμμορφώνονται με την απαγόρευση όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς ή όταν επισκέπτονται χώρες όπου εφαρμόζεται αυστηρά ο νόμος. Σημείωσε επίσης ως ένδειξη της ανωριμότητας της κοινωνίας, ότι οι ελεγκτές όταν διαπιστώνουν παραβάσεις σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με την αρνητική στάση πολλών μη καπνιστών που υπερασπίζονται τους παραβάτες!!!

Ωστόσο, όπως ανέφερε και ο διοικητής του αστυνομικού τμήματος Χανίων κ. Καλατζάκης, οι έλεγχοι από μικτά κλιμάκια στο πλαίσιο των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων θα συνεχιστούν. Επίσης, υπογράμμισε ότι oι τηλεφωνικές καταγγελίες στο 100 καταγράφονται και ο έλεγχος προγραμματίζεται, ακόμη κι αν δεν πραγματοποιηθεί άμεσα.

Άλλα ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Όσοι καπνιστές έχουν μπει στη διαδικασία διακοπής του καπνίσματος αντιμετωπίζουν μεγάλο πρόβλημα όταν επισκέπτονται χώρους όπου δεν τηρείται ο νόμος. Παράλληλα, τονίστηκε έντονα το γεγονός ότι ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν οι μη καπνιστές με διαπιστωμένες αναπνευστικές παθήσεις σε περίπτωση που καλούνται να συνυπάρξουν σε χώρους εργασίας του δημόσιου ή του ιδιωτικού τομέα όπου οι καπνιστές δεν σέβονται το νόμο.

Η ευγενική αλλά επίμονη απαίτηση των μη καπνιστών να τους σέβονται οι καπνιστές και οι υπεύθυνοι των δημόσιων χώρων θα συμβάλλει στην περαιτέρω ευαισθητοποίηση του κοινού και στην ωρίμανση της κοινωνίας. Γι’ αυτό απαιτείται περισσότερη ενημέρωση έτσι ώστε οι μη καπνιστές να αρχίσουν να ζητούν ενεργά τα δικαιώματα τους. Προς αυτή την κατεύθυνση ο Δήμαρχος Χανίων Τάσος Βάμβουκας και ο Αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης Δημήτριος Μιχελογιάννης δεσμεύτηκαν να εξασφαλίσουν έμπρακτη υποστήριξη.

Επισημαίνεται ότι στην εκδήλωση είχαν προσκληθεί, αλλά δεν παρευρέθηκαν, εκπρόσωποι του Λιμεναρχείου Χανίων, του Σωματείου Επιχειρηματιών Εστίασης Ν. Χανίων, της Επιθεώρησης Εργασίας και της διοίκησης του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων. Σημειώνεται τέλος ότι στις 21 Απριλίου το ΚΕΕΛΠΝΟ θα διοργανώσει στα Χανιά κλειστή συναφή εκδήλωση για επαγγελματίες υγείας και εκπαιδευτικούς.

12 Απριλίου 2017

Προφύλαξη από τις ψευδείς ειδήσεις

Μερικές απλές συμβουλές για να μην πέφτουμε στις παγίδες των ψευδών ειδήσεων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-283)

Πριν από δύο εβδομάδες (Χ.Ν. 21/4/2017) αναφερθήκαμε στο φαινόμενο της μετα-αλήθειας. Ένα φαινόμενο στο πλαίσιο του οποίου η διαμόρφωση της κοινής γνώμης επηρεάζεται λιγότερο από τα αντικειμενικά γεγονότα και περισσότερο από τα συναισθήματα και τις προσωπικές δοξασίες. Μάλιστα, για να επιτευχθεί αυτό αξιοποιούνται στο έπακρο οι τεχνικές του πολιτικού μάρκετινγκ, με τη χρήση ψευδών ειδήσεων που συχνά εμφανίζονται και με τη μορφή «εναλλακτικών γεγονότων».

Έτσι, η κοινωνία έχει σιγά-σιγά σεχταροποιηθεί με αποτέλεσμα να είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαμορφωθεί συναίνεση που να στηρίζεται σε λογική ανάλυση αντικειμενικών, στατιστικών και επιστημονικών δεδομένων. Μάλιστα ο δημόσιος διάλογος θυμίζει όλο και περισσότερο θρησκευτική διαμάχη μεταξύ των «ορθόδοξων» κάθε τάσης και των «αιρετικών» οι οποίοι, ευτυχώς, δεν καταλήγουν σε πραγματική πυρά παρά μόνο στην απομόνωση από ορισμένα «μέσα» επικοινωνίας.

Η παραπάνω παρομοίωση δεν είναι καθόλου υπερβολική. Οι συζητήσεις ακόμη και για απλά ζητήματα όπως το κάπνισμα στους δημόσιους χώρους, η τήρηση του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας και η προστασία του περιβάλλοντος θυμίζουν όλο και περισσότερο συζητήσεις με οπαδούς του ενός ή του άλλου φανατισμένου μητροπολίτη, με όσους ακολουθούν μια χριστιανική, μουσουλμανική ή άλλη αίρεση, με χουλιγκάνους κάποιας ποδοσφαιρικής ομάδας, ακόμη και με εξαρτημένους ναρκομανείς.

Ιδανική τροφή για να διαιωνίζεται αυτή η κατάσταση αποτελούν οι ψευδείς ειδήσεις. Ας δούμε μερικές τεχνικές για να τις ξεχωρίζουμε.

Εξετάζουμε την πηγή. Πολλοί ιστότοποι ειδικεύονται στην παραγωγή και διασπορά ψευδών ειδήσεων, χωρίς να παραλείπουν και την αναδημοσίευση πραγματικών ειδήσεων για να «ρίχνουν στάχτη στα μάτια». Μερικοί ιστότοποι είναι καθαρά σατιρικοί και προειδοποιούν (συχνά με ψιλά γράμματα) ότι οι «ειδήσεις» τους είναι προϊόν φαντασίας. Άλλοι εμφανίζονται ως ειδησεογραφικοί χωρίς να παρουσιάζουν κανένα επιτελείο ανταποκριτών ή συντακτών.

Η επίκουρη καθηγήτρια Μελίσα Ζίμνταρς (Melissa Zimdars) του κολλεγίου Μέρριμακ στη Μασαχουσέτη έχει συντάξει έναν κατάλογο με όλους τους ιστότοπους με ψευδείς, παραπλανητικές και σατιρικές ειδήσεις καθώς και ειδήσεις που έχουν στόχο τη συγκέντρωση κλικ (για αύξηση του εισοδήματος από διαφημίσεις). Ας ελπίσουμε ότι ένας τέτοιος κατάλογος θα συνταχθεί και για ιστότοπους στην ελληνική γλώσσα.

Δεν διαβάζουμε μόνο τον τίτλο. Πριν σας συγκινήσει ένας «πιασάρικος» τίτλος, διαβάστε και την υπόλοιπη είδηση. Ακόμη και σε έγκυρες ειδήσεις ο τίτλος μπορεί να είναι παραπλανητικός για να προσελκύσει τους αναγνώστες. Κλασσικά πρόσφατα παραδείγματα, η ψευδής είδηση για την κατάργηση της πρωινής προσευχής στα σχολεία και εκείνη για το υποχρεωτικό μάθημα σεξουαλικού προσανατολισμού στα γυμνάσια.

Ελέγχουμε τον συντάκτη. Αν φυσικά το άρθρο είναι ενυπόγραφο και η υπογραφή είναι αληθινή και όχι ψευδώνυμο. Αλλά και σε αυτή την περίπτωση δεν είναι σίγουρο ότι ο συντάκτης είναι και εμπειρογνώμονας στον τομέα στον οποίο αναφέρεται το άρθρο. Μερικοί εμφανίζονται ως διάσημοι καθηγητές, διδάκτορες, γιατροί, ειδικοί στις διεθνείς σχέσεις ή ιστορικοί. Όμως, συχνά μια απλή έρευνα στο διαδίκτυο αποκαλύπτει είτε ότι πρόκειται για πρόσωπο που δεν υπάρχει, είτε ότι δεν έχει καθόλου τα προσόντα που διαφημίζει.

Αντιπαραβάλουμε την τεκμηρίωση. Οι ψευδείς ειδήσεις συχνά αναφέρουν ότι στηρίζονται σε επίσημες ή φαινομενικά επίσημες πηγές. Όμως, ο έλεγχος των εν λόγω πηγών δείχνει ότι αυτές δεν σχετίζονται με τους ισχυρισμούς της είδησης. Όποιος για παράδειγμα αφιερώσει λίγο χρόνο να διαβάσει τις σχετικές εγκυκλίους του Υπουργείου Παιδείας διαπιστώνει ότι δεν τέθηκε ποτέ θέμα κατάργησης της πρωινής προσευχής ούτε και υποχρεωτικού μαθήματος σεξουαλικού προσανατολισμού.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τις στατιστικές και την ερμηνεία τους. Όλο το κίνημα κατά των εμβολιασμών ξεκίνησε από ένα επιστημονικό δημοσίευμα το οποίο είχε στηριχτεί σε παραποιημένα επιστημονικά στατιστικά δεδομένα. Το δημοσίευμα αποσύρθηκε και ο συντάκτης έχασε την άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος, αλλά το θέμα είχε δημιουργήσει μια σέχτα με «πιστούς» που συνεχίζουν να διαδίδουν την ψευδή είδηση …

Ελέγχουμε την ημερομηνία. Μερικές ψευδείς ειδήσεις δεν είναι εντελώς ψευδείς αλλά διαστρεβλώσεις πραγματικών γεγονότων που ενώ συνέβησαν πριν από πολύ καιρό συνδέονται τώρα με την τρέχουσα επικαιρότητα. Όπως γράψαμε στις αρχές Μαρτίου (Χ.Ν. 7/3/2017), η είδηση ότι η Ισλανδία είναι έτοιμη να προσφέρει μηνιαίο εισόδημα σε όσους παντρευτούν Ισλανδές ήταν παραποιημένο ψευδές δημοσίευμα του 2016, που αναφερόταν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και υποσχόταν πληρωμή σε γυναίκες (κυρίως από τη Βόρεια Αφρική) που θα παντρευόταν άνδρες από την εν λόγω χώρα.

Σατιρική είδηση. Υπάρχουν αρκετές σατιρικές ιστοσελίδες οι οποίες δημοσιεύουν «ειδήσεις» που αποτελούν προϊόν φαντασίας. Μερικές αναφέρουν μάλιστα ότι «οι ειδήσεις που δημοσιεύουν είναι προϊόντα επινόησης των συντακτών της ιστοσελίδας» αλλά οι περισσότεροι χρήστες παρασύρονται από τις εντυπωσιακές ψευδείς ειδήσεις και δεν διαβάζουν τα ψιλά γράμματα ... Ένα τελευταίο παράδειγμα τέτοιας είδησης «Σπίτι στην Ελλάδα ψάχνει ο Γερούν Ντάισελμπλουμ, λογαριασμό Airbnb άνοιξε ήδη ο Κ. Μητσοτάκης» …

Ελέγξτε την είδηση … Αν μια είδηση σας φανεί παράδοξη, ψάξτε την λίγο παραπάνω. Υπάρχουν εξειδικευμένοι ιστότοποι που ξεσκεπάζουν τις ψευδείς ειδήσεις και τις απάτες και παρέχουν έγκυρη πληροφόρηση. Στην Ελλάδα το ellinikahoaxes.gr κάνει πολύ καλή δουλειά, ενώ σε διεθνές περιβάλλον δοκιμάστε το snopes.com, το truthorfiction.com και το hoax-slayer.com. Μάλιστα, το Facebook ανακοίνωσε ότι θα αρχίσει να χρησιμοποιεί τέτοιους ιστότοπους για να χαρακτηρίζει ορισμένες ειδήσεις ως ψευδείς …

… και τις προκαταλήψεις σας. Όπως γράψαμε την περασμένη εβδομάδα, έχουμε την τάση να πιστεύουμε περισσότερο τις ειδήσεις που ανταποκρίνονται στα πιστεύω μας. Όμως, ο αντικειμενικός έλεγχος μιας είδησης είναι εξαιρετικά δύσκολος αν τα πιστεύω μας είναι ακλόνητα και προτιμούμε να πιστέψουμε κάτι που αντιβαίνει στους νόμους της φύσης, παρά να δεχτούμε πως πρόκειται για ψευδή είδηση ή απάτη.

Σκεφτείτε μόνο ότι υπάρχουν άνθρωποι στις μέρες μας έτοιμοι να πεθάνουν ελπίζοντας ότι μετά θάνατον θα ανταμειφτούν με 72 παρθένες και βουνά από πιλάφι … κάτι που κι αυτό είναι ψευδές, αφού οφείλεται σε λάθος μετάφραση των σχετικών εδαφίων του Κορανίου!

04 Απριλίου 2017

Περί δημόσιας υγείας στα Χανιά

Τι κάνει για τους πολίτες η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Απριλίου 2017 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-282)

Η υγεία αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα όλων μας! Θα ευχηθούμε «Με υγεία!» σε γιορτές και επετείους. Θα τσουγκρίσουμε τα ποτήρια μας αναφωνώντας «Στην υγειά μας!». Και συχνά θα φιλοσοφήσουμε αναφέροντας ότι «Αν υπάρχει υγεία, όλα τα άλλα διορθώνονται!». Η καλή μας υγεία εξαρτάται πρωτίστως από τις καλές συνήθειες που μας βοηθούν να μην αρρωσταίνουμε. Από τους γιατρούς και τα νοσοκομεία που θα μας περιθάλψουν όταν προσβληθούμε από ασθένειες ή αντιμετωπίσουμε κάποιο ατύχημα. Αλλά και από τις γενικές συνθήκες υγιεινής που επικρατούν στο περιβάλλον μας.

Αρμόδια για την εξασφάλιση της δημόσιας υγείας είναι κατ' αρχάς η περιφερειακή αυτοδιοίκηση. Για να καταλάβω καλύτερα το ρόλο της, ζήτησα μερικές διευκρινήσεις από τον κ. Δημήτρη Νικολακάκη, Διευθυντή της Διεύθυνσης Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων.

Ο έλεγχος και η πρόληψη των μεταδοτικών νοσημάτων εξασφαλίζεται από το τμήμα Φαρμάκων και Φαρμακείων. Κατ' αρχάς διενεργεί εμβολιασμούς και χορηγεί προληπτική αγωγή σε ταξιδιώτες που επισκέπτονται χώρες του εξωτερικού, όπου ενδημούν μεταδοτικά νοσήματα. Παράλληλα, όταν εντοπιστεί μεταδοτικό νόσημα σε μαθητή (μηνιγγίτιδα, φυματίωση κλπ.) ή σε ενήλικα, η υπηρεσία παρεμβαίνει άμεσα, λαμβάνοντας προληπτικά μέτρα, με στόχο να περιοριστεί η διασπορά του νοσήματος και να προστατευθεί ο μαθητικός πληθυσμός ή και το οικογενειακό, εργασιακό και φιλικό περιβάλλοντος του ασθενούς.

Παράλληλα οργανώνει και διενεργεί (συχνά σε συνεργασία και με άλλες υπηρεσίες, λόγω έλλειψης πόρων), μαζικούς εμβολιασμούς σε δημοτικά σχολεία και προσυμπτωματικό έλεγχο για φυματίωση. Μάλιστα, η εν λόγω δράση καλύπτει από φέτος και τα νηπιαγωγεία (ιδιωτικά και δημόσια), όλου του Νομού.

Επίσης, η υπηρεσία διαθέτει κινητή οδοντιατρική μονάδα με την οποία ελέγχει τους μαθητές των δημοτικών σχολείων καθώς και κινητή μονάδα μαστογραφίας για τον περιοδικό προληπτικό έλεγχο μαστού και στο Νομό Χανίων. Τέλος, αδειοδοτεί και παρακολουθεί ιατρικά τα εκδιδόμενα με αμοιβή πρόσωπα και το υπηρετικό τους προσωπικό, διασφαλίζοντας την ατομική τους αλλά και την δημόσια υγεία.

Άλλη σημαντική αρμοδιότητα αφορά τους ελέγχους στις επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος. Αυτοί διενεργούνται από το τμήμα Περιβαλλοντικής Υγιεινής και Υγειονομικού Ελέγχου και τα σχετικά στατιστικά στοιχεία υποβάλλονται σε ετήσια βάση στο Υπουργείο Υγείας και στην Περιφέρεια Κρήτης. Παράλληλα, η υπηρεσία προχωρεί στην έκδοση τοπικών υγειονομικών διατάξεων, εφαρμόζει προγράμματα προστασίας της Δημόσιας Υγείας και υγιεινής περιβάλλοντος, και διενεργεί ελέγχους σε επιχειρήσεις και φορείς παροχής υπηρεσιών.

Οι έλεγχοι επικεντρώνονται κυρίως στην τήρηση των κανόνων ορθής υγιεινής πρακτικής, η έλλειψη των οποίων επηρεάζει δυσμενώς και πολλές φορές με επικινδυνότητα τη φύση και τους οργανοληπτικούς χαρακτήρες των τροφίμων. Διενεργούνται επίσης έλεγχοι για την τήρηση της νομοθεσίας απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους. Με βάση την ετήσια έκθεση πεπραγμένων της υπηρεσίας, το 2016 διενεργήθηκαν συνολικά 979 έλεγχοι σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος και επιβλήθηκαν 50 κυρώσεις.

Μέχρι το 2014, με εξαίρεση τη νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος, σε περιπτώσεις παραβάσεων των υγειονομικών διατάξεων προβλεπόταν η άσκηση ποινικής δίωξης. Η έκβαση των υποθέσεων δεν ήταν πάντα γνωστή αφού η υπηρεσία δεν λάμβανε κλήση για συμμετοχή στην ακροαματική διαδικασία. Μετά το 2014, ο νόμος 4235 προβλέπει και χρηματικά πρόστιμα, οι στατιστικές των οποίων υποβάλλονται στο Υπουργείο Υγείας, στον Ε.Φ.Ε.Τ και στην Περιφέρεια Κρήτης.

Για περιπτώσεις παράβασης της νομοθεσίας περί δημόσιας υγείας, συμπεριλαμβανομένων και των παραβάσεων της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, οι πολίτες μπορούν να κάνουν ακόμη και ανώνυμες καταγγελίες - τηλεφωνικά (28213-44220), με τηλεομοιοτυπία (28213-44219) ή με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο nikolakakis@crete.gov.gr. Ο κ. Νικολακάκης μας διαβεβαιώνει ότι η υπηρεσία «ελέγχει όλες ανεξαιρέτως τις καταγγελίες, για να διαπιστώσει εάν είναι βάσιμες» και σε αυτή την περίπτωση ακολουθούνται οι νόμιμες διαδικασίες ή και η επιβολή κυρώσεων, εάν απαιτείται. Μάλιστα, σε δημόσιο σχόλιο του στο Facebook παρακαλεί θερμά τους πολίτες να κοινοποιούν τις καταγγελίες τους στην υπηρεσία. «Δεν είναι δυνατόν, με ελάχιστο προσωπικό, να ελέγξουμε 'ταυτόχρονα' 10.000 καταστήματα!» αναφέρει.

Προληπτικοί έλεγχοι διενεργούνται με δειγματοληψίες στο πλαίσιο της παρακολούθησης της ποιότητας του θαλασσινού νερού σε ακτές κολύμβησης αλλά και σε πισίνες. Ελέγχεται επίσης η ποιότητα του πόσιμου νερού αλλά και των εμφιαλωμένων νερών καθώς και διάφορες ανθυγιεινές εστίες. Η υπηρεσία εφαρμόζει πρόγραμμα καταπολέμησης κουνουπιών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Επίσης, οργανώνει κατά καιρούς θεματικές ημερίδες και συνέδρια (για την καταπολέμηση κουνουπιών, τη νόσο των Λεγεωνάριων κλπ.).

Σε άλλο επίπεδο η υπηρεσία χορηγεί άδειες λειτουργίας σε ιδιωτικές παιδικές εξοχές και στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης, χορηγεί δελτία μετακίνησης ΑμεΑ και άδειες άσκησης επαγγέλματος σε κοινωνικούς λειτουργούς. Χορηγεί επίσης τρόφιμα σε άπορες οικογένειες και γενικότερα δραστηριοποιείται στον τομέα της κοινωνικής αλληλεγγύης.

Παράλληλα, συμμετέχει στη διαδικασία αδειοδότησης αθλητικών συναντήσεων και ιδιωτικών γυμναστηρίων και στη διαδικασία εποπτείας αθλητικών σωματείων, πολιτιστικών συλλόγων και σχολών ναυαγοσωστικής. Έτσι, το 2016 ο τομέας αθλητισμού συμμετείχε ενεργά στη διοργάνωση 37 κορυφαίων αθλητικών εκδηλώσεων διεθνούς, πανελλαδικής και παγκρήτιας εμβέλειας. Τέλος, ο τομέας πολιτισμού συμμετείχε σε 67 εκδηλώσεις και πολυθεματικές ή πολυήμερες δράσεις πολιτιστικών φορέων του Νομού.

Όταν λοιπόν ευχόμαστε στους φίλους και τους συγγενείς «Πάνω απ' όλα η υγεία» και πριν αναφέρουμε επιτιμητικά σε μια συζήτηση «Έλα μωρέ, και τι κάνει το κράτος;» ας θυμηθούμε με ευγνωμοσύνη τις προσπάθειες της υπηρεσίας του κ. Νικολακάκη για τη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και ας συμβάλλουμε κι εμείς, ο καθένας με τον τρόπο του, στην βελτίωσή της …