Τα προβλήματα του 112 για τους ταξιδιώτες, ο αδύναμος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης και οι προετοιμασίες των Βαλτικών χωρών για το ενδεχόμενο ρωσικής εισβολής
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαΐου 2026 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-517)
Από τις 15 έως τις 17 Απριλίου βρέθηκα στη Ρίγα της Λετονίας για να παρακολουθήσω το ετήσιο συνέδριο και έκθεση του 112, που διοργανώνει η Ένωση για τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Επείγουσας Κλήσης 112 (EENA). Τρία κυρίως θέματα ήταν, κατά τη γνώμη μου, άξια προσοχής.
Ανθεκτικότητα των δικτύων επικοινωνιών. Το Νοέμβριο του 2023 η λειτουργία του δικτύου τηλεπικοινωνιών OPTUS στην Αυστραλία διακόπηκε επί 12 ώρες. Επηρεάστηκαν 10,2 εκατ. πελάτες όλων των δικτύων κινητής, σταθερής και διαδικτυακής επικοινωνίας, ενώ πάνω από 2.000 χρήστες δεν μπόρεσαν να επικοινωνήσουν με το 000, τον εθνικό αριθμό επειγόντων της Αυστραλίας. Ένα χρόνο αργότερα, η εθνική αρχή τηλεπικοινωνιών της χώρας επέβαλε στην εταιρεία πρόστιμο 12 εκατ. δολάρια Αυστραλίας (A$) – περίπου 7,4 εκατ. €. Παράλληλα, η εταιρεία πλήρωσε και αποζημιώσεις 481.000 A$ (περίπου 290.000 €) σε μεμονωμένους χρήστες.
Από την έρευνα που έκανε το αρμόδιο Υπουργείο Υποδομών και ανακοινώθηκε στο συνέδριο, προέκυψε ότι το πρόβλημα προήλθε από την προβληματική αναβάθμιση του λογισμικού ενός δρομολογητή (router), σε συνδυασμό με κακή διαμόρφωση άλλων δρομολογητών σε ολόκληρο το δίκτυο. Παρόμοια προβλήματα έχουν σημειωθεί και αλλού, ήτοι σε Καναδά και Ιαπωνία (2022), στη Βρετανία (2023), στην Ισπανία (2024) και στις ΗΠΑ (2025). Τα προβλήματα αυτά συνδέονται και με τη μετάβαση από τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G που λειτουργούν πλήρως μέσω διαδικτύου (δηλ. με βάση το πρωτόκολλο TCP/IP).
Από την έρευνα των Αυστραλών, αλλά και την ανακοίνωση της Διεθνούς Ένωσης Κινητής Τηλεφωνίας (GSMA) στο συνέδριο, προκύπτει ότι απαιτούνται περισσότεροι και πιο ενδελεχείς έλεγχοι κατά την εισαγωγή αναβαθμίσεων και διορθωτικών αρχείων (ή μπαλωμάτων – patches) στα συστήματα. Κι αυτό γιατί πρέπει να μελετηθούν κάθε φορά οι επιπτώσεις στην εξαιρετικά πολύπλοκη αρχιτεκτονική των συστημάτων πληροφορικής που βρίσκονται στην καρδιά των σύγχρονων δικτύων τηλεπικοινωνιών. Η Αυστραλία πάντως, από το 2025 δημιούργησε ειδική υπηρεσία «θεματοφύλακα», με αποστολή την διασφάλιση της λειτουργικής ακεραιότητας των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης με εκτεταμένες εξουσίες ελέγχου των τηλεπικοινωνιακών παρόχων και υποχρέωση πλήρους εποπτείας όλης της αλυσίδας.
Επίσης, η μετάβαση από τα δίκτυα 2G/3G στα δίκτυα 4G/5G πρέπει να γίνει πολύ προσεκτικά, επειδή επιπλέον, σύμφωνα με δοκιμές που έγιναν από τη Σουηδική και άλλες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, πολλές συσκευές κινητών τηλεφώνων δεν είναι συμβατές με τα νέα αυτά δίκτυα. Γι’ αυτό και η EENA ζητά την αναβολή της πλήρους κατάργησης των παλαιότερων δικτύων 2G/3G επειδή σε πολλές περιπτώσεις κλήσης του 112 στο εξωτερικό (δηλ. σε περιαγωγή) δεν διαβιβάζεται σωστά (ή και καθόλου) η τοποθεσία του καλούντος.
Ο αδύναμος κρίκος της έγκαιρης προειδοποίησης. Ολόκληρη τη δεύτερη μέρα του συνεδρίου υπήρχαν συνεδρίες για την έγκαιρη προειδοποίηση του πληθυσμού σε περιπτώσεις επικείμενης ή εξελισσόμενης καταστροφής. Σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτός από τη Σλοβακία, την Ιρλανδία και την Κύπρο, λειτουργεί σήμερα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης κινητών. Είτε μέσω γεωεντοπισμένων γραπτών μηνυμάτων (location-based SMS), είτε μέσω μηνυμάτων κυψελοειδούς εκπομπής (cell broadcasting) – σύστημα που προβλέπεται να λειτουργήσει επίσης σε Κύπρο και Σλοβακία εντός του 2026 και στην Ιρλανδία το 2027.
Ωστόσο, όπως τόνισε ένας ομιλητής: «Η τεχνολογία επιδίδει το μήνυμα αλλά τη σωτηρία την φέρνει το ανθρώπινο οικοσύστημα». Ειδική συνεδρία ήταν αφιερωμένη στην ενθάρρυνση των πολιτών πριν από τον συναγερμό με στόχο τη δημιουργία προετοιμασμένων κοινοτήτων. Από έρευνα πολιτών στο πλαίσιο του Ευρωενωσιακού έργου ARTEMis (AleRT and Impact-Forecast Standards for Emergency Management – Προειδοποίηση και επιπτώσεις – Πρότυπα πρόβλεψης για διαχείριση επειγόντων) προέκυψαν ορισμένα ενδιαφέροντα συμπεράσματα.
Ποσοστό 67% των ερωτηθέντων δήλωσε άγνοια σχετικά με την πρόσβαση σε βοήθεια ή σε καταφύγια σε περίπτωση καταστροφής. Μόνο το 14% απάντησε ότι γνώριζε τα τοπικά σχέδια έκτακτης ανάγκης ή τα σχέδια εκκένωσης. Και μόνο το 19% δήλωσε ότι είχε καλή πληροφόρηση από τις τοπικές αρχές πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά κάποια καταστροφή. Τέλος, το 79% δήλωσε έτοιμο να συμμετάσχει σε σχετικές εκπαιδεύσεις και ασκήσεις.
Στην ίδια συνεδρία η Υπουργός Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Ανάγκης της Καναδικής πολιτείας Οντάριο παρουσίασε την οργάνωση του πολιτειακού Σώματος Πολιτικής Προστασίας (Ontario Corps) που συντονίζει όλες τις εθελοντικές οργανώσεις της Πολιτείας. Επεμβαίνει εντός 24 έως 72 ωρών από την ενεργοποίηση του από τις αρχές και αναπτύσσει εξειδικευμένο προσωπικό και εξοπλισμό, εγκαθιστά καταλύματα έκτακτης ανάγκης με θέρμανση και κλιματισμό, διεξάγει ιατρικούς ελέγχους, μοιράζει εφόδια (τρόφιμα, φαγητό, νερό κλπ.) σε κατοίκους και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης, απομακρύνει μπάζα και βοηθά στην προετοιμασία αντιμετώπισης πλημμυρών (π.χ. τοποθέτηση σάκων με άμμο).
Το Σώμα Πολιτικής Προστασίας διαχειρίζεται επίσης τις κλήσεις στο 211 που παρέχει βοήθεια και πληροφόρηση σε περιπτώσεις μη επειγόντων περιστατικών (π.χ. διευθύνσεις καταφυγίων με θέρμανση ή κλιματισμό, πληροφορίες για κυβερνητικά προγράμματα και υπηρεσίες). Το 211 εξασφαλίζει ότι ο αριθμός κλήσεων έκτακτης ανάγκης 911 παραμένει διαθέσιμος για τις πραγματικές έκτακτες ανάγκες … Έχουμε αναφερθεί και παλιότερα σε παρόμοιο αριθμό (311) που λειτουργεί στη Νέα Υόρκη (βλ. ΧΝ 6/3/2012).
Ο φόβος του πολέμου. Τον Δεκέμβριο σε άλλη εκδήλωση της EENA στις Βρυξέλλες, ο Ουκρανός υφυπουργός εσωτερικών παρουσίασε το ενιαίο σύστημα του 112 που δημιουργήθηκε μέσα στον πόλεμο. Στο πρόσφατο συνέδριο παρουσίασε σχετική εφαρμογή για κινητά με την οποία οι πολίτες έχουν πρόσβαση στο 112 ακόμη και όταν το δίκτυο δεν λειτουργεί. Η Εσθονία προχώρησε στην ταχύτατη εγκατάσταση της έγκαιρης προειδοποίησης μέσω μηνυμάτων κυψελοειδούς εκπομπής μετά από ανάλυση της πιθανότητας Ρωσικής εισβολής. Για τον ίδιο λόγο, η Λετονία, αναδιοργανώνει τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και πολιτικής άμυνας ενοποιώντας τα σχετικά συστήματα.
