Περί της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η επίσημη έκθεση της βρετανικής κυβέρνησης για όσα θα ακολουθήσουν την απόφαση του βρετανικού λαού να αποχωρήσει από την Ένωση
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Μαρτίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-238)

Πριν από λίγες εβδομάδες, στο πλαίσιο της συζήτησης για το Brexit, ο υπουργός εξωτερικών της Βρετανίας παρουσίασε στο βρετανικό κοινοβούλιο, μια έκθεση σχετικά με τη διαδικασία αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έκθεση αναλύει τη διαδικασία που θα ακολουθηθεί αν οι βρετανοί ψηφίσουν υπέρ της αποχώρησης από την ΕΕ. Σε επόμενη έκθεση θα αναλυθούν εναλλακτικά σενάρια για τη σχέση της Βρετανίας με την ΕΕ μετά την ενδεχόμενη έξοδο.

Κατ' αρχάς, στην έκθεση αναφέρεται το άρθρο 50 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση που θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας και προβλέπει ότι: «Κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να αποχωρήσει από την Ένωση, σύμφωνα με τους εσωτερικούς συνταγματικούς του κανόνες». Για να συμβεί αυτό όμως προβλέπονται διαπραγματεύσεις και η σύναψη συμφωνίας μεταξύ της Ένωσης και του αποχωρούντος κράτους η οποία «καθορίζει τις λεπτομερείς ρυθμίσεις για την αποχώρησή του, λαμβάνοντας υπόψη το πλαίσιο των μελλοντικών του σχέσεων με την Ένωση».

Η συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να κυρωθεί από όλα τα κράτη μέλη. Και μάλιστα εντός διετίας! Αλλιώς η αποχώρηση ισχύει αυτόματα και οι Συνθήκες παύουν να ισχύουν για το αποχωρόν κράτος μέλος, εκτός εάν το Συμβούλιο συμφωνήσει να παραταθεί η προθεσμία. Όμως στην έκθεση, η πολυπλοκότητα των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία παρομοιάζεται με την πολυπλοκότητα των διαπραγματεύσεων για εμπορικές συμφωνίες. Μερικές από τις οποίες διαρκούν πάνω από 15 χρόνια …

Οι διαπραγματεύσεις μπορούν να επιταχυνθούν αν η Βρετανία δεν ζητήσει ειδικό καθεστώς για την πρόσβαση στην Ενιαία Αγορά και στηριχτεί μόνο στις συμφωνίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Αλλά αυτό σημαίνει μεγάλο οικονομικό κόστος για τις βρετανικές επιχειρήσεις. Γιατί η Ένωση θα μπορεί να επιβάλει τους δασμούς που ισχύουν για όλες τις άλλες χώρες του ΠΟΕ. Επιπλέον η Βρετανία θα πρέπει να διαπραγματευθεί νέα συμφωνία με τον ΠΟΕ αφού δεν θα ανήκει πλέον στην Ένωση και δεν θα καλύπτεται από τις συμφωνίες ΠΟΕ-ΕΕ.

Αν λοιπόν η Βρετανία ζητήσει παράταση των διαπραγματεύσεων πέραν της διετίας, αυτή θα πρέπει να εγκριθεί από τα υπόλοιπα 27 κράτη μέλη - πολλά από τα οποία έχουν τα δικά τους συμφέροντα να προασπίσουν και είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα απαιτήσουν σκληρότερους όρους στην τελική συμφωνία. Παράλληλα, η Βρετανία θα πρέπει να διαπραγματευθεί με εμπορικούς εταίρους εκτός Ένωσης - με τους οποίους όμως η Ένωση βρίσκεται ήδη σε διαπραγματεύσεις … Δηλαδή, μπορεί να ασκήσει πιέσεις …

Η έκθεση παραδέχεται ότι οι διαπραγματεύσεις (αποχώρηση από την ΕΕ, νέα σχέση με την ΕΕ, νέες σχέσεις με τους εμπορικούς εταίρους εκτός ΕΕ) θα διαρκέσουν σχεδόν μια δεκαετία - και αυτή η περίοδος αστάθειας θα επηρεάσει δυσμενέστατα τις βρετανικές επιχειρήσεις. Σημειώνεται ότι η βρετανική οικονομία εξαρτάται ιδιαίτερα από την Ένωση. Το 44% των βρετανικών εξαγωγών προορίζονται για την Ένωση. Από αυτές εξαρτάται το 12,6% του βρετανικού ΑΕΠ. Αντίστροφα, μόνο το 3,1% του ΑΕΠ των υπόλοιπων 27 κρατών μελών εξαρτάται από τις εξαγωγές προς τη Βρετανία.

Οι κλάδοι που θα επηρεαστούν περισσότερο είναι η βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες (τράπεζες, ασφάλειες, επενδύσεις χονδρικής και λιανικής, συστήματα πληρωμών, εκκαθάρισης και διευθέτησης κ.ά.). Πέρσι εξήχθησαν από τη Βρετανία στην Ένωση πάνω από 600.000 αυτοκίνητα. Ο κλάδος απασχολεί 147.000 άτομα και υποστηρίζει άλλες 300.000 θέσεις εργασίας σε μονάδες που συνδέονται άμεσα με αυτόν. Αν η Βρετανία δεν πετύχει προτιμησιακό καθεστώς με την ΕΕ, ο κλάδος θα επιβαρυνθεί με δασμούς 10%. Επιπλέον, 40% των εξαρτημάτων που χρησιμοποιεί η βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία προέρχονται από την Ένωση. Αν η Βρετανία επιβάλει δασμούς βάσει των συμφωνιών του ΠΟΕ τα εξαρτήματα αυτά θα ακριβύνουν …

Άλλος τομέας που θα επηρεαστεί δυσμενώς είναι η γεωργία. Εκτός από τις επιδοτήσεις που θα χαθούν, θα επιβληθούν δασμοί στα βρετανικά γεωργικά προϊόντα που θα εξάγονται στην Ένωση. Και οι βρετανοί αγρότες θα χάσουν την προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές τρίτων χωρών την οποία απολαμβάνουν χάρις στις συμφωνίες που έχει συνάψει η Ένωση …

Και τι θα γίνει στον τομέα της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας; Από το 2004, χάρις στο ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης 7.000 άτομα έχουν εκδοθεί στην Ένωση και άλλα 1.000 έχουν εκδοθεί στην Βρετανία για να δικαστούν. Η πρόσβαση των βρετανών στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών Ποινικού Μητρώου, στο σύστημα πληροφοριών Σένγκεν και στο σύστημα δακτυλικών αποτυπωμάτων και DNA, αν επιτραπεί, θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο ειδικών ρυθμίσεων.

Ο κατάλογος είναι ατέλειωτος. Η ελεύθερη κυκλοφορία των υπηκόων της αυτού Μεγαλειότητας στην Ένωση όπου σήμερα ζουν και εργάζονται πάνω από 2 εκατ. βρετανοί πολίτες. Η προνομιακή πρόσβαση στην ΕΕ των κατοίκων του Γιβραλτάρ. Οι έλεγχοι στα σύνορα της βόρειας Ιρλανδίας που θα πρέπει να επαναλειτουργήσουν. Οι χαμένες επιδοτήσεις από τα περιφερειακά και διαρθρωτικά ταμεία για τις φτωχότερες περιφέρειες. Οι συνεργασίες σε θέματα κυρώσεων προς τρίτες χώρες και οι συμβάσεις που έχουν συναφθεί με βάση το ενωσιακό δίκαιο οι οποίες θα πρέπει να αναθεωρηθούν. Η διακοπή της πρόσβασης σε οργανισμούς, όπως ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων, που επηρεάζουν το εσωτερικό βρετανικό δίκαιο.

Η πρόσβαση στον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό και η χρήση της ευρωπαϊκής κάρτας ασφάλειας υγείας. Οι περιορισμοί στις δυνατότητες αλιείας σε διεθνή ύδατα, όπως π.χ. στη Βόρεια Θάλασσα. Η μεταφορά νομοθετικών αρμοδιοτήτων. Η πρόσβαση στην Ενεργειακή Ένωση και στις αγορές ενέργειας. Τέλος, η αποχώρηση θα επιβαρύνει ιδιαίτερα το εσωτερικό δίκαιο της Βρετανίας στο οποίο θα πρέπει να προβλεφθούν ρυθμίσεις σε αντικατάσταση των ενωσιακών ρυθμίσεων που ισχύουν σήμερα … Η μόνη ίσως παρηγοριά είναι ότι η Βρετανία δεν έχει προχωρήσει στην τρίτη και τελευταία φάση υιοθέτησης του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος …

Πρόκειται πράγματι για ένα εφιαλτικό σενάριο. Το είχαν άραγε μελετήσει οι λαϊκιστές πολιτικοί που υποστήριξαν (και υποστηρίζουν ακόμα) την αποχώρηση της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Παίζοντας στα ζάρια το μέλλον της χώρας τους για να πετύχουν κάποια περιορισμένα ανταλλάγματα μέσω εκβιασμού της υπόλοιπης Ευρώπης; Ή μήπως δεν το είχαν μελετήσει σε βάθος, όπως όλοι οι λαϊκιστές που προσπαθούν να κερδίσουν ψήφους, παραπλανώντας ασύστολα τους ψηφοφόρους; Για να διαπιστώσουν πως αγνόησαν τη γλώσσα των αριθμών και της ψυχρής λογικής όταν έχουν βρεθεί στο χείλος της καταστροφής. Όμως τότε θα είναι πια αργά …

Ψυχραιμία και λογική κατά των απατεώνων

Στις μέρες μας οι απατεώνες χρησιμοποιούν νέες αληθοφανείς ιστορίες για να εξαπατήσουν τα θύματά τους.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Μαρτίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-237)

Τα παιδιά είχαν φύγει για το σχολείο. Η μεγάλη της κόρη είχε πάρει το λεωφορείο για το Πανεπιστήμιο. Τα δύο μικρότερα πήγαιναν με τα πόδια στο κοντινό λύκειο. Η ίδια ήταν σχεδόν έτοιμη να πάει στη δουλειά. Όταν χτύπησε το τηλέφωνο νόμιζε πως ήταν η αδελφή της από την Κρήτη. Συνήθιζαν να λένε «καλημέρα» κάθε πρωί για να πάει καλά η μέρα.

«Η κόρη σου είχε ένα φοβερό ατύχημα!!!». «Πού, τι;;» απάντησε αλαφιασμένη. «Έχουν σπάσει και τα δύο της πόδια!! Είναι στο ΚΑΤ και χρειάζεται 3.000 ευρώ για να μπει στο χειρουργείο!». Στο βάθος κάποια φώναζε «Μαμά, μαμά …». «Μα δεν έχω τόσα λεφτά …» απάντησε η αιφνιδιασμένη μάνα. Με έναν χαμηλό μισθό ως βοηθός μικροβιολόγου ήταν ζήτημα αν τα έφερνε βόλτα κάθε μήνα. «Φέρε όσα έχεις!» φώναξε ο άγνωστος από το τηλέφωνο. «Μαμά, μαμά …» συνέχιζε να φωνάζει το κορίτσι στο βάθος. «Μα δεν έχω ΚΑΘΟΛΟΥ λεφτά» απάντησε πάλι η, κάπως πιο υποψιασμένη μητέρα. Κλικ. το τηλέφωνο έκλεισε απότομα.

Αμέσως μετά η μάνα τηλεφώνησε στην κόρη της που την βεβαίωσε πως ήταν απολύτως εντάξει και πως σε λίγο θα έμπαινε στην τάξη για να παρακολουθήσει το πρώτο μάθημα της ημέρας. Άλλη μια προσπάθεια κάποιων απατεώνων είχε πέσει στο κενό … Όμως, πριν από λίγους μήνες ο ηλικιωμένος συνταξιούχος δεν ήταν τόσο τυχερός. Μόλις είχε πάρει τη σύνταξη του από την τράπεζα και ετοιμαζόταν να μπει στο σπίτι όταν τον πλησίασε ένας άγνωστος νεαρός. «Είστε ο πατέρας του Μανώλη;» ρώτησε ευγενικά. «Μάλιστα. Συμβαίνει τίποτα;» απάντησε ο φίλος μας.

«Είναι στην εφορία και πρέπει να πληρώσει 1.000 ευρώ γιατί αλλιώς θα του κάνουν άμεσα κατάσχεση. Είμαι ένας φίλος του που βρέθηκε εκεί κοντά και με παρακάλεσε να έλθω να σας τα ζητήσω. Να, μιλήστε του και στο τηλέφωνο …» είπε ο άγνωστος και του έδωσε ένα κινητό. Ταραγμένος ο ηλικιωμένος πήρε το τηλέφωνο, άκουσε ένα «Έλα μπαμπά …» αλλά μετά κόπηκε η γραμμή …

Αλαφιασμένος ο πατέρας έδωσε το ποσό συμπληρώνοντας την πενιχρή του σύνταξη με κάποιες φυλαγμένες οικονομίες που πήρε από το σπίτι. Αφού συνήλθε κάπως, σκέφτηκε να πάρει τηλέφωνο τον γιό του στο μαγαζί. Φυσικά, ο γιός του δεν είχε ιδέα, αφού όλη μέρα δεν το είχε κουνήσει από το μαγαζί όπου ετοίμαζε μια νέα παραγγελία …

Άτυχη ήταν και η γιαγιά που την επισκέφτηκαν μέρα μεσημέρι στο σπίτι δυο κύριοι από την ΔΕΗ. Προφασίστηκαν ότι θα κάνουν έλεγχο στην ηλεκτρική εγκατάσταση «γιατί κάπου υπάρχει διαρροή και αυτό είναι επικίνδυνο». Ο ένας έμεινε με την γιαγιά ενώ ο άλλος, αφού έψαξε προσεκτικά, άδειασε το συρτάρι με τις οικονομίες και τα κοσμήματα …

Πόσες τέτοιες ιστορίες δεν διαδραματίζονται καθημερινά στις πόλεις και τα χωριά της Κρήτης αλλά και την υπόλοιπης Ελλάδας; Μερικές φτάνουν μέσω του αστυνομικού ρεπορτάζ και στις εφημερίδες. Άλλες, όταν περιλαμβάνουν τραυματισμούς ή και φόνους γίνονται πρωτοσέλιδα. Οι περισσότερες όμως ίσως να μην γίνονται καν γνωστές αφού οι παθόντες, μέσα στην ταραχή τους, δεν έχουν κρατήσει κανένα στοιχείο που να επιτρέπει την ταυτοποίηση των δραστών και την καταγγελία στις αρμόδιες αρχές.

Τι μπορεί να κάνει ο πολίτης όταν βρεθεί αντιμέτωπος με τέτοιες καταστάσεις; Πάνω απ' όλα να κρατήσει την ψυχραιμία του. «Ποιος είστε;; Από πού τηλεφωνείτε;; Δώστε μου το τηλέφωνό σας να σας πάρω πίσω». Κάποιος που καλεί πράγματι από νοσοκομείο, θα δώσει όλα του τα στοιχεία. Και δεν θα ζητήσει ποτέ λεφτά! Θα ζητήσει να πάτε επί τόπου. Ενδεχομένως να βρείτε αίμα αν η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή. Κι αυτό ποτέ από το τηλέφωνο.

Αν μπορείτε να κρατήσετε την ψυχραιμία σας ακόμη περισσότερο, προσποιηθείτε ότι αποδέχεστε το αίτημα και ότι θα δώσετε τα χρήματα που σας ζητούν. Καθορίστε ένα σημείο συνάντησης και αμέσως μετά καλέστε την Αστυνομία. Εκεί θα σας δώσουν οδηγίες με στόχο να συλληφθούν οι απατεώνες. Βέβαια, θα πρέπει στη συνέχεια να είστε έτοιμοι να αντιμετωπίσετε και την επακόλουθη διαδικασία ενώπιον του δικαστηρίου, όπου θα κληθείτε ως μάρτυρες.

Τα πράγματα είναι κάπως πιο δύσκολα αν σας προσεγγίσουν στο δρόμο. Οι ηλικιωμένοι, φροντίστε να μην είστε ποτέ μόνοι σας. Δεν είναι απαραίτητο να σας συνοδεύει κάποιος νεώτερος. Και εδώ η ψυχραιμία είναι βασικό στοιχείο. Η εφορία δεν ζητά ποτέ άμεσα τα χρήματα. Έχει προηγηθεί κάποια διαδικασία με πρώτη και δεύτερη ειδοποίηση. Ενδεχομένως με δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών. Υπάρχει η ρύθμιση σε δόσεις. Και κάθε σοβαρός επιχειρηματίας έχει έναν φοροτεχνικό που τον συμβουλεύει. Κανείς δεν στέλνει αγνώστους να ζητήσουν χρήματα επειγόντως από τους γονείς του. Ιδίως την ημέρα που έχουν πάρει τη σύνταξή τους από την τράπεζα …

Τέλος, ποτέ μην ανοίγετε την πόρτα σας σε αγνώστους. Για οποιονδήποτε λόγο. Αν υπάρχει πράγματι πρόβλημα με τη ΔΕΗ ο έλεγχος θα γίνει το πολύ-πολύ στο ρολόι ή θα σας συμβουλέψουν να φέρετε δικό σας ηλεκτρολόγο. Ο ΟΤΕ μπορεί να ελέγξει την εγκατάστασή σας από απόσταση. Κι αν υπάρχει πρόβλημα θα σας συμβουλέψει επίσης να καλέσετε τον δικό σας ηλεκτρολόγο. Μέχρι το ρολόι μπορεί να κάνει έλεγχο και η εταιρεία ύδρευσης.

Αν υπάρχει γενικότερο πρόβλημα στην περιοχή θα ειδοποιηθούν όλοι οι γείτονες για την ακριβή ημέρα και ώρα της ενδεχόμενης επέμβασης - που σίγουρα δεν θα γίνει μέσα στα σπίτια. Γενικά, οι εταιρείες κοινής ωφελείας έχουν ευθύνη μέχρι το σημείο σύνδεσης των δικτύων με το σπίτι ή το διαμέρισμά σας. Στο εσωτερικό του σπιτιού την ευθύνη την έχετε εσείς …

Σε κάθε περίπτωση μην πανικοβάλλεστε. Κρατείστε την ψυχραιμία σας. Σκεφτείτε λογικά. Επαληθεύσετε τις πληροφορίες. Κι αν το λέει η καρδία σας, καλέστε την Αστυνομία και παγιδεύστε τους απατεώνες. Θα προστατεύσετε έτσι κάποιους άλλους ευάλωτους συμπολίτες σας …

Η άγνοια που σκοτώνει!

Αντί να φοβόμαστε τα χημικά και τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούμε άκριτα, αντί να προσέχουμε όταν οδηγούμε, φοβόμαστε διάφορες συνωμοσίες που επιβουλεύονται την Ελλάδα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Μαρτίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-236)

Έχουμε γράψει και παλιότερα για το φόβο που προκαλεί η άγνοια (Χ.Ν. 9/11/2011). Τότε είχαμε αναφερθεί σε δύο θεωρίες συνομωσίας. Στους υποτιθέμενους ψεκασμούς, που είναι στην πραγματικότητα ένα απλό φυσικό φαινόμενο συμπύκνωσης των υδρατμών από τις εξατμίσεις των αεροπλάνων. Και στη θεωρία σύμφωνα με την οποία οι ισχυροί σεισμοί και τα παλιρροϊκά κύματα προκαλούνται από το σύστημα HAARP, το οποίο υποτίθεται ότι χρησιμοποιούν οι μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ για να επιφέρουν πολιτικές αλλαγές σε συγκεκριμένες περιοχές. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για ένα ερευνητικό πρόγραμμα με στόχο τη μελέτη της ιονόσφαιρας που παράγει εκατό εκατομμύρια φορές μικρότερη ισχύ από εκείνη που απελευθερώνει ένας σεισμός.

Φοβόμαστε τους υποθετικούς «ψεκασμούς» και δεν φοβόμαστε τις εξαιρετικά επικίνδυνες χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούμε ανεξέλεγκτα στην καθημερινή μας ζωή. Τα πλαστικά μπουκάλια και σακούλες που προκαλούν τεράστια προβλήματα στο περιβάλλον και καταλήγουν μέσω της τροφικής αλυσίδας στο πιάτο μας. Τα εντομοκτόνα και τα ζιζανιοκτόνα που αποδεδειγμένα προκαλούν καρκίνους ιδίως όταν τα χρησιμοποιούμε χωρίς τις απαραίτητες προφυλάξεις. Τα καυσαέρια από τα αρρύθμιστα αυτοκίνητα και μηχανάκια που επιβαρύνουν το αναπνευστικό μας σύστημα. Το κάπνισμα που αποδεδειγμένα προκαλεί αναπνευστικές και καρδιαγγειακές παθήσεις αλλά και καρκίνους. Ακόμη και ο καπνός από τα τζάκια ή από κακά συντηρημένες ξυλόσομπες είναι επικίνδυνος. Σύμφωνα μάλιστα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, αυτός ο καπνός προκαλεί δύο εκατομμύρια πρόωρους θανάτους παγκοσμίως.

Αγνοούμε επίσης άλλους σοβαρούς κινδύνους που προέρχονται από την απληστία ορισμένων επαγγελματιών της υγείας. Πάρτε για παράδειγμα τα αντιβιοτικά. Τώρα τελευταία με την επιδημία γρίπης πολλοί γνωστοί «πλακώθηκαν» στην αντιβίωση ενώ τα συμπτώματά τους δεν οφείλονταν σε βακτήρια αλλά πιθανότατα στον ιό της γρίπης. Ο οποίος όμως δεν αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά αλλά με αντιικά και αυτό μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Με βάση τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων στην Ελλάδα καταναλώσαμε το 2014 επτά φορές περισσότερα αντιβιοτικά από τους Γερμανούς ή τους Σουηδούς και διπλάσια από τους Ισπανούς. Από τα ίδια στοιχεία προκύπτει μάλιστα ότι η Ελλάδα είναι πρώτη στην κατανάλωση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος σε σχέση με την κατανάλωση απλών (ή στενότερου φάσματος) αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται με βάση καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα. Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες η αναλογία αντιβιοτικών ευρέος προς στενότερου φάσματος είναι περίπου 5 με 15 προς 1. Στο Βέλγιο και την Ισπανία ξεπερνά το 70:1 ενώ στην Ιταλία και τη Μάλτα ξεπερνά το 180:1. Στην Ελλάδα είναι στο 607:1!!!

Τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό στην πράξη; Σε περίπτωση εισαγωγής σε νοσοκομείο ο ασθενής που έχει χρησιμοποιήσει άκριτα τα αντιβιοτικά ευρέως φάσματος, όταν προσβληθεί από κάποιο ανθεκτικό βακτήριο κινδυνεύει να πεθάνει αφού δε θα το πιάνει κανένα αντιβιοτικό. Μακροπρόθεσμα, όταν δεν θα δουλεύει κανένα αντιβιοτικό υπάρχει περίπτωση να μην γίνονται χειρουργεία. Να πεθαίνουν παιδιά από απλή αμυγδαλίτιδα. Μια απλή μόλυνση να οδηγεί σε ακρωτηριασμό. Κι όμως η λύση είναι απλή. Ποτέ αντιβίωση χωρίς καλλιέργεια και αντιβιόγραμμα!

Άλλος τομέας για τον οποίο έχουμε μαύρα μεσάνυχτα είναι η οδική ασφάλεια. Πιάνουμε το τιμόνι χωρίς να έχουμε συναίσθηση των κινδύνων που αντιμετωπίζουμε. Καβαλάμε τη μοτοσυκλέτα χωρίς να φοράμε κράνος - ούτε εμείς ούτε τα παιδιά μας. Στο αυτοκίνητο δεν βάζουμε ζώνη και μιλούμε συνέχεια στο κινητό. Παραβιάζουμε χωρίς να κοκκινίζουμε τους φωτεινούς σηματοδότες, κάτι που σε άλλες χώρες θεωρείται απόπειρα φόνου εκ προμελέτης.

Σε πρόσφατη ομιλία του στην Μόνιμη Επιτροπή Οδικής Ασφάλειας της Βουλής των Ελλήνων, ο Αναστάσιος Μαρκουίζος, γνωστός ως Ιαβέρης, παλιός οδηγός αγώνων ανέφερε συγκλονιστικά στοιχεία για την «γενοκτονία» των τροχαίων. Σε 60 χρόνια είχαμε 140.000 νεκρούς και 350.000 ανάπηρους. Το 70% των θυμάτων είναι ηλικίας 15 έως 29 ετών. Και το ετήσιο κόστος υπολογίζεται σε 12 δισ. ευρώ!

Ευτυχώς, τα στατιστικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης δείχνουν πως στην Ελλάδα σημειώθηκε η μεγαλύτερη μείωση των θανάτων από τροχαία (37%) κατά την τετραετία 2010-2014. Φυσικά, αυτό οφείλεται κυρίως στην κρίση που οδήγησε στην μείωση των αυτοκινήτων που κυκλοφορούν (τιμή καυσίμων, παράδοση πινακίδων, κλπ.). Όμως το πρόβλημα παραμένει αφού το 2014 είχαμε 801 νεκρούς και 1.068 βαριά τραυματίες. Κάθε μέρα σκοτώνουμε στους δρόμους τα παιδιά και τους νέους μας. Αυτούς από τους οποίους περιμένουμε να δει ένα καλύτερο μέλλον η χώρα μας. Αυτούς από τους οποίους περιμένουμε να εργαστούν για να πληρωθούν οι συντάξεις μας.

Κι οδηγούμε με πλήρη άγνοια της απλής φυσικής. Πράγματι, σε μια διαδρομή 20 χιλιομέτρων με όριο ταχύτητας 70 χιλιόμετρα την ώρα, αν τρέξουμε με 90 χιλιόμετρα την ώρα θα κερδίσουμε απλώς 4 λεπτά. Όμως, αν, ο μη γένοιτο, έχουμε κάποιο ατύχημα, ενώ η ταχύτητα μας ήταν 30% περίπου μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, η ενέργεια που θα απελευθερωθεί από την σύγκρουση και συνεπώς η σοβαρότητα των τραυμάτων και των ζημιών θα είναι 65% μεγαλύτερη! Κι αυτό γιατί η ενέργεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο της ταχύτητας. Περισσότερη απελευθερωμένη ενέργεια σε μια σύγκρουση μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου …

Θεωρίες συνομωσίας από τη μια. Άγνοια βασικών στοιχείων για τα χημικά, τα φάρμακα και τη συμπεριφορά των οχημάτων που χρησιμοποιούμε. «Timendi causa est nescire». «Αιτία του φόβου είναι η άγνοια» έγραψε ο Ρωμαίος φιλόσοφος Σενέκας. Ή και η ανοησία θα προσθέταμε σήμερα …

Μετάφραση, διερμηνεία και ανθρώπινα δικαιώματα

Οι μεταφραστές και οι διερμηνείς είναι απαραίτητοι για τη διασφάλιση της δίκαιης δίκης αλλοδαπών τουριστών, μεταναστών και προσφύγων αλλά και ατόμων με αναπηρίες όρασης και ακοής …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Φεβρουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-235)

Η Εθνική Επιτροπή για Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) είναι το επίσημο ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της ελληνικής Πολιτείας σε θέματα προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Σε αυτήν, εκπροσωπούνται ανεξάρτητες Αρχές, πανεπιστημιακές σχολές νομικών και πολιτικών επιστημών, συνδικαλιστικές οργανώσεις, ΜΚΟ, πολιτικά κόμματα και υπουργεία. Αποστολή της ΕΕΔΑ είναι η διαρκής παρακολούθηση των εξελίξεων σε θέματα προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, η συνεχής ενημέρωση και η προώθηση της σχετικής έρευνας. Συντάσσει εκθέσεις, διατυπώνει συστάσεις και παρεμβαίνει σε εθνικές αρχές και διεθνή όργανα ελέγχου με στόχο την προώθηση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στα μέσα Ιανουαρίου, η ΕΕΔΑ δημοσίευσε μια Έκθεση Συστάσεων προς την Πολιτεία για το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία και το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Πρόκειται για μια πρώτη αποτίμηση της εφαρμογής των σχετικών οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενσωματώθηκαν στην εθνική νομοθεσία με το νόμο 4236/2014.

Οι οδηγίες 2010/64/ΕΕ και 2012/13/ΕΕ έχουν ως στόχο την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των κατηγορούμενων στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών και την εξασφάλιση δίκαιης δίκης. Οι οδηγίες προβλέπουν ορισμένες υποχρεώσεις της πολιτείας όσον αφορά τους κατηγορούμενους που δεν μιλούν την γλώσσα της χώρας όπου εξελίσσεται η εναντίον τους ποινική διαδικασία. Συγκεκριμένα, πρέπει να εξασφαλίζεται ότι κατανοούν τις κατηγορίες, μπορούν να επικοινωνήσουν με τους δικηγόρους τους, και έχουν τη δυνατότητα να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους στο δικαστήριο μιλώντας τη γλώσσα τους.

Η έκθεση της ΕΕΔΑ διαπιστώνει μια σειρά από σοβαρές και λιγότερο σοβαρές ελλείψεις στην πρακτική εφαρμογή των υποχρεώσεων που απορρέουν από το νόμο. Και διατυπώνει σχετικές συστάσεις για την αντιμετώπισή τους. Περιληπτικά η έκθεση επισημαίνει ότι:

• Η εξακρίβωση της αναγκαιότητας παράστασης διερμηνέα δεν διενεργείται πάντα με τον πληρέστερο δυνατό τρόπο, και συχνότερα επαφίεται σε πρότερη δήλωση του ιδίου του κατηγορουμένου.
• Τα ουσιώδη έγγραφα της διαδικασίας (ένταλμα σύλληψης κλητήριο θέσπισμα, παραπεμπτικό βούλευμα, κλήση προς εμφάνιση) συνήθως δεν μεταφράζονται, αλλά, κατά συνήθη πρακτική διερμηνεύονται και μάλιστα όχι από διερμηνέα αλλά από τον δικηγόρο του κατηγορούμενου. Μάλιστα, η EEΔΑ συνιστά στην περίπτωση που δεν διενεργείται μετάφραση των ουσιωδών εγγράφων, να μην λαμβάνεται προανακριτική απολογία από τον κατηγορούμενο.
• Η αρχή που αποφασίζει επί των αντιρρήσεων κατά απόφασης για την μη αναγκαιότητα της διερμηνείας και μετάφρασης είναι η ίδια με αυτήν που είχε λάβει αρχικά την ίδια απόφαση - γεγονός το οποίο θέτει εν αμφιβόλω την ανεξαρτησία και την αμεροληψία της εξετάζουσας αρχής.
• Η διερμηνεία δεν εξασφαλίζεται πάντα «χωρίς καθυστέρηση», ούτε η μετάφραση «εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος». Η ΕΕΔΑ επισημαίνει ότι στην περίπτωση αυτόφωρων εγκλημάτων, για τα οποία έχει ληφθεί προανακριτική απολογία χωρίς την προσήκουσα μετάφραση των ουσιωδών εγγράφων, αυτή δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, άλλως επέρχεται απόλυτη ακυρότητα της προδικασίας.
• Οι ισχύουσες ρυθμίσεις δεν ορίζουν με σαφήνεια υπό ποιες προϋποθέσεις παρέχεται η διερμηνεία για την επικοινωνία μεταξύ των κατηγορουμένων και των συνηγόρων τους. Παράλληλα, ενώ ο νόμος προβλέπει ότι τα έξοδα διερμηνείας για την επικοινωνία μεταξύ των κατηγορουμένων και των συνηγόρων τους, σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας βαρύνουν το Δημόσιο, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει στην πράξη. Παρομοίως δεν καλύπτονται τα έξοδα μετάφρασης των ουσιωδών εγγράφων της διαδικασίας, κάτι που αποτελεί ευθεία παραβίαση της σχετικής οδηγίας της ΕΕ. Τέλος, αντιβαίνει πλήρως στην ίδια οδηγία και πρέπει να καταργηθεί, η διάταξη που προβλέπει ότι τα έξοδα μετάφρασης βαρύνουν τον ύποπτο ή τον κατηγορούμενο, εφόσον αυτός αποδεδειγμένα μπορεί να τα καταβάλει.
• Η ελληνική νομοθεσία συγχέει τους όρους «διερμηνέας» και «μεταφραστής» και η ΕΕΔΑ προτείνει σχετική τροποποίηση της νομοθεσίας. Ο μεταφραστής ασχολείται με την μετάφραση του γραπτού λόγου και ο διερμηνέας διερμηνεύει τον προφορικό λόγο - ταυτόχρονα, ετεροχρονισμένα ή περιληπτικά.
• Οι διερμηνείς δεν διορίζονται πάντα από πίνακα, ενώ η διαδικασία κατάρτισης των σχετικών πινάκων δεν εξασφαλίζει ότι οι εγγεγραμμένοι διαθέτουν τα σχετικά προσόντα ώστε να διασφαλίζεται η απαιτούμενη ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών. Παράλληλα, δεν προβλέπεται διορισμός διερμηνέα κατά την προανάκριση αφού δεν υπάρχει διαδικασία και πρόβλεψη για την πληρωμή του!
• Απαιτούνται ειδικές δράσεις της πολιτείας για την κάλυψη της μετάφρασης και της διερμηνείας από και προς «ελάχιστα γνωστές γλώσσες», για τη χρήση νέων τεχνολογικών μέσων επικοινωνίας καθώς και για την εκπαίδευση των δικαστικών λειτουργών, των δικηγόρων, των δικαστικών υπαλλήλων, των αστυνομικών και των λοιπών υπαλλήλων της Διοίκησης.
• Τέλος, η ΕΕΔΑ συνιστά την αναδιαμόρφωση του συνολικού θεσμικού πλαισίου που διέπει το σύστημα μεταφραστών και διερμηνέων στην Ελλάδα, με σκοπό την εμπέδωση των μεταφραστών και των διερμηνέων ως θεσμικών εγγυητών μιας δίκαιης δίκης. Προτείνει ειδικότερα τη θέσπιση εθνικών μητρώων μεταφραστών και διερμηνέων, την θεσμοθέτηση συστήματος διαπίστευσης, την εξασφάλιση επίσημης κατάρτισης από την Πολιτεία και διαρκούς εκπαίδευσης, καθώς και την διασφάλιση του ελέγχου της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών (μέσω εποπτείας του επίπεδου γλωσσικών γνώσεων και γνώσεων τομέα, της ικανότητας πολιτισμικής διαμεσολάβησης και μέσω αναθεώρησης των μεταφράσεων και ελέγχου της διερμηνείας).

Τα παραπάνω δεν ισχύουν μόνον για αλλοδαπούς τουρίστες, μετανάστες και πρόσφυγες αλλά και για τα άτομα με αναπηρίες ακοής ή όρασης, για τους οποίους θα πρέπει να παρέχεται διερμηνεία σε νοηματική και μετάφραση των ουσιωδών εγγράφων σε Braille, αντίστοιχα.

Η ελληνική πολιτεία θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη της και να εφαρμόσει τάχιστα τις συστάσεις της έκθεσης, προκειμένου να αποφύγει σειρά ακυρώσεων δικαστικών αποφάσεων λόγω προβλημάτων στη μετάφραση και διερμηνεία, αλλά και προσφυγών κατά της Ελλάδας στο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω μη σωστής εφαρμογής της οδηγίας …

Γράμμα από Βρυξέλλες …

Πώς αντιμετωπίζουν δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες τα προβλήματα της καθημερινότητας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Φεβρουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-234)

Την τελευταία εβδομάδα του Ιανουαρίου την πέρασα στις Βρυξέλλες. Έκανα και μια ημερήσια βόλτα μέχρι το Λουξεμβούργο. Όχι βέβαια για τουρισμό αλλά για επαγγελματικούς λόγους. Ο φόρτος της δουλειάς μάλιστα, με εμπόδισε να στείλω την περασμένη εβδομάδα και το συνηθισμένο άρθρο μου στα Χανιώτικα Νέα.

Βρήκα τις Βρυξέλλες αναστατωμένες. Με τεράστια μποτιλιαρίσματα και καθημερινές καθυστερήσεις λόγω αυξημένης οδικής κυκλοφορίας. Όχι εξαιτίας κάποιων απειλών από τρομοκράτες. Αλλά λόγω σοβαρών παραλείψεων της περιφερειακής κυβέρνησης των Βρυξελλών. Η οποία, επί σειρά ετών δεν πραγματοποίησε τις προβλεπόμενες συντηρήσεις στις 25 οδικές σήραγγες της πόλης. Σήραγγες που διευκολύνουν την οδική κυκλοφορία και χωρίς τις οποίες η ζωή στην πόλη γίνεται ανυπόφορη.

Στις σήραγγες αυτές, μερικές από τις οποίες έχουν μήκος αρκετά χιλιόμετρα, σημειωνόταν επί σειρά ετών διείσδυση νερού, με αποτέλεσμα να σημειωθεί διάβρωση και να σκουριάσουν τα σίδερα της φέρουσας κατασκευής. Εκτός από τις εμφανείς ρωγμές, άρχισαν μάλιστα να πέφτουν κομμάτια από το μπετόν της οροφής …

Έτσι, αποφασίστηκε κάπως ξαφνικά, μια κεντρική σήραγγα, η σήραγγα Στεφανί, κάτω από την πλατεία Λουίζ να παραμείνει κλειστή για συντήρηση επί ένα χρόνο! Η μεγάλη σήραγγα Λεοπόλ 2, μήκους 2,5 χιλιομέτρων θα πρέπει επίσης να κλείσει για εργασίες συντήρησης από το 2018 και επί τριετία αλλά μόνο τα βράδια και τις περιόδους των διακοπών.

Η αναστάτωση έφερε στην επιφάνεια μια έκθεση του 2013 σχετικά με τις αναγκαίες εργασίες συντήρησης στις σήραγγες, έκθεση την οποία είχε παραγγείλει η περιφερειακή κυβέρνηση από το 2007. Η έκθεση είχε συζητηθεί σε επίπεδο υπηρεσιακών παραγόντων αλλά δεν έφτασε ποτέ στους αρμόδιους υπουργούς … που πληροφορήθηκαν την ύπαρξή της μέσω του τύπου, δυόμιση χρόνια αργότερα …

Τι συμπέρασμα βγαίνει από όλα αυτά; Η κακή διοίκηση μπορεί να πλήξει την ευημερία ακόμη και των πλέον αναπτυγμένων κοινωνιών. Οι παραλείψεις, τα μικροπολιτικά παιχνίδια και οι μάχες για την εξουσία μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα σε χώρες και πόλεις που ορισμένοι ίσως να τις θεωρούν «παράδεισους» …

Στο Λουξεμβούργο τώρα. Το οποίο είναι αυτή τη στιγμή ένα απέραντο εργοτάξιο. Νέα κτήρια κατασκευάζονται στα προάστια της πόλης. Μερικά παλιά κτήρια γεμάτα αμίαντο ανακατασκευάζονται και εκσυγχρονίζονται. Νέα εμπορικά κέντρα και κτήρια γραφείων ξεφυτρώνουν στο πουθενά. Νέοι δρόμοι κατασκευάζονται. Μια κεντρική γέφυρα ανακατασκευάζεται εκ βάθρων … Ανανεώνονται οι πίστες του κρατικού αερολιμένα … Κι όλα αυτά προκαλούν κάθε πρωί και απόγευμα μποτιλιαρίσματα και καθυστερήσεις στους πολυάριθμους υπαλλήλους που πηγαινοέρχοντα στα γραφεία τους.

Να σημειώσουμε ότι όλα τα νέα κτήρια κατασκευάζονται με βάση τις σύγχρονες απαιτήσεις για εξοικονόμηση ενέργειας και για αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μάλιστα, οι ανεμογεννήτριες κυριαρχούν στα καταπράσινα τοπία των Αρδεννών χωρίς να θίγονται οι παραδοσιακές καλλιέργειες, ούτε οι αγελάδες που βόσκουν αμέριμνες από κάτω …

Αλλά ας επιστρέψουμε στα προβλήματα του Βελγίου. Ένα μεγάλο πρόβλημα κι εδώ - όπως και σε ολόκληρη την Ευρώπη - είναι βέβαια οι πρόσφυγες. Τις τελευταίες μέρες, μια δήλωση του κυβερνήτη της Δυτικής Φλάνδρας ξεσήκωσε θύελλα διαμαρτυριών. Επειδή πολλοί πρόσφυγες συγκεντρώνονται στις ακτές της Μάγχης κοντά στο λιμάνι του Ζεεμπρούχε περιμένοντας μιαν ευκαιρία για να περάσουν απέναντι στην Αγγλία, ο κυβερνήτης Κάρλ Ντεκαλουέ προέτρεψε τους κατοίκους … να μην τους δίνουν τρόφιμα, γιατί αυτό … προσελκύει κι άλλους …

Η απαγόρευση εξόργισε πολλούς φλαμανδούς που αντέδρασαν έντονα με μηνύματα στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης. Και ο εφημέριος του Ζεεμπρούχε Φερνάντ Μαρεσάλ δήλωσε ότι θα συνεχίσει να μοιράζει φαγητό στους πρόσφυγες και δεν θα τους εγκαταλείψει στην τραγική τους μοίρα … δηλώνοντας ότι «στη Φλάνδρα απαγορεύεται να ταΐζεις τους γλάρους και τα περιστέρια. Όχι τους ανθρώπους».

Τέλος, η βελγική κυβέρνηση παρουσίασε, μετά από πολλές συζητήσεις ένα σχέδιο για την καταπολέμηση της ριζοσπαστικοποίησης και της τρομοκρατίας. Το σχέδιο την πρόσληψη 1.000 επιπλέον μελών των σωμάτων ασφαλείας, την εγκατάσταση καμερών στους αυτοκινητόδρομους και αλλού, την ενίσχυση των ελέγχων στα αεροδρόμια και τα λιμάνια, και τέλος την παρακολούθηση τζαμιών και πρεσβειών που παρουσιάζουν σημάδια ριζοσπαστικοποίησης.

Στην υλοποίηση του σχεδίου θα συμμετέχουν όλα τα επίπεδα της διοίκησης - εθνικό, περιφερειακό και τοπικό. Θα διατεθούν επίσης αρκετές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για την αγορά εξοπλισμού πληροφορικής αλλά και για την ενίσχυση των συστημάτων δημόσιας υγείας, προκειμένου να μπορούν να αντιμετωπίσουν νέες εκτεταμένες απειλές …

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που απασχόλησε τις ειδήσεις την εβδομάδα που ήμουν στο Βέλγιο ήταν και οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση του σχεδίου δημιουργίας ενός δικτύου προαστιακού σιδηρόδρομου γύρω από τις Βρυξέλλες. Το κομμάτι των φλαμανδών προχωρεί κανονικά αλλά οι βαλλόνοι έχουν μεγάλη καθυστέρηση. Και ο προαστιακός, που θα συμβάλλει στην αποσυμφόρηση των αυτοκινητόδρομων από τους οποίους καταφθάνουν κάθε μέρα στις Βρυξέλλες εκατομμύρια εργαζόμενοι δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2020 όπως είχε αρχικά προβλεφθεί …

Αυτά τα λίγα, για να δούμε ότι και στα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχουν προβλήματα, μερικές φορές παρόμοια με τα δικά μας … τα οποία όμως αντιμετωπίζονται με διάλογο και με διάθεση επίλυσης. Προς όφελος των πολιτών και της κοινωνίας …

Οι επικίνδυνοι παράδεισοι

Για να φτιάξουμε τον δικό μας παράδεισο θα πρέπει να επιλέξουμε καλύτερες, εντιμότερες και ικανότερες ηγεσίες που θα υλοποιήσουν θεσμικές μεταρρυθμίσεις για ένα καλύτερο αύριο
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Ιανουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-233)

Όσοι εκπροσωπούν μεγάλες κοσμοθεωρίες, οι πολιτικοί και θρησκευτικοί ηγέτες υπόσχονται κι από έναν παράδεισο. Άλλοι επίγειο και άλλοι έναν παράδεισο «πέραν του κόσμου τούτου». Και για να αξιωθεί να μπει σε αυτόν τον παράδεισο, ο οπαδός, ο πιστός, ο ακόλουθος, θα πρέπει να αγωνιστεί, να πολεμήσει, ακόμη και να θυσιαστεί. Οι ταξικοί αγώνες, ο ιερός πόλεμος, οι αποστολές αυτοκτονίας έχουν ένα και μόνο βραβείο: αυτόν τον επίγειο ή τον επουράνιο παράδεισο. 


Το ερώτημα όμως είναι για ποιόν παράδεισο αξίζει να αγωνιστεί κάποιος; Οι επίγειοι παράδεισοι του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού αποδείχτηκαν προβληματικοί. Μερικές μάλιστα παραλλαγές τους δεν διαφέρουν σε τίποτα από την κόλαση – στρατιές άνεργων και άστεγων, γκέτο και στρατόπεδα εργασίας, εκτελέσεις και αποκλεισμοί αντιφρονούντων, αυστηροί περιορισμοί στον διάλογο και την διακίνηση ιδεών.

Μα και οι μεγάλες θρησκείες αποδείχτηκαν κατώτερες των περιστάσεων. Κηρύττουν την αγάπη και την φιλανθρωπία αλλά σε πολλές περιπτώσεις ευλογούν τα όπλα και ηγούνται σταυροφοριών και ιερών πολέμων με στόχο τον προσηλυτισμό, την υποδούλωση, την εξαφάνιση των απίστων. Τα ιερά βιβλία που μιλούν για υπομονή, ανεκτικότητα και ταπεινοφροσύνη, χρησιμοποιούνται για να δικαιολογήσουν ρατσιστικές, υπερφίαλες και μνησίκακες συμπεριφορές, συχνά εναντίον αθώων, αδύνατων και ταλαιπωρημένων συνανθρώπων μας.

Ως κλασσικό παράδειγμα της θρησκευτικής μισαλλοδοξίας αναφέρεται η διαταγή του λεγάτου του Πάπα, μοναχού Αρνώ Αμωρί τον Ιούλιο του 1209 πριν από την πολιορκία της γαλλικής πόλης Μπεζιέ στο πλαίσιο της σταυροφορίας ενάντια στους Αλβιγηνούς. Όταν τον ρώτησαν πως θα ξεχωρίσουν τα μέλη της αίρεσης των Καθαρών, εναντίον των οποίων γινόταν η σταυροφορία, από τους πιστούς καθολικούς ο Αμωρί λέγεται ότι απάντησε «Σκοτώστε τους όλους. Ο Θεός θ’ αναγνωρίσει τους δικούς του» (Neca eos omnes. Deus suos agnoscet).

Πως μπορούμε άραγε να ξεχωρίσουμε τις ιδέες για τις οποίες αξίζει να αγωνιστούμε; Ποιος είναι ο καλύτερος παράδεισος και πως θα μπορέσουμε να τον κατακτήσουμε; Υπάρχει άραγε τόπος «ἔνθα οὐκ ἔστι πόνος, οὐ λύπη, οὐ στεναγμός»; Και οι κήρυκες; Οι προφήτες; Οι πολιτικοί ηγέτες; Τι ρόλο παίζουν και πόσο επηρεάζουν τη ζωή μας; Σε ποιο κήρυγμα αξίζει να αφιερώσει κανείς τη ζωή του και την ενέργειά του;

Έχουμε γράψει πολλές φορές σε αυτήν εδώ τη στήλη για τις εξαρτήσεις. Από το αλκοόλ, τις ναρκωτικές ουσίες, το χαρτοπαίγνιο, την διαρκή ενασχόληση με το διαδίκτυο. Αλλά και για τις δογματικές εξαρτήσεις από αιρέσεις και λαοπλάνους «μεγάλους τιμονιέρηδες». Στόχος όλων αυτών είναι να βρουν πιστούς, να τους πείσουν να μπουν στο «κοπάδι» για να εξυπηρετήσουν τελικά τα δικά τους (συχνά άνομα) συμφέροντα, τις (συχνά διεστραμμένες) επιθυμίες τους και τον υπερφίαλο ναρκισσισμό τους.

Έχουμε επίσης γράψει και για τους επικίνδυνους πολιτικούς. Το Μάιο του 2012, σε προεκλογική μάλιστα περίοδο αναρωτιόμουνα «Κινδυνεύουμε από μερικούς πολιτικούς;» (βλ. Χ.Ν. 23/5/2012). Και έγραφα για τους πολιτικούς που είναι επικίνδυνοι «… όχι μόνο γιατί δεν γνωρίζουν τους βασικούς νόμους που αποτελούν το πλαίσιο της συντεταγμένης πολιτείας την οποία φιλοδοξούν να κυβερνήσουν, αλλά και επειδή όταν τεθούν ενώπιον της άγνοιας ή της ημιμάθειάς τους από κάποιους που έχουν εντρυφήσει επιμελώς στα σχετικά κείμενα, ισχυρίζονται, είτε ότι δεν τα αναγνωρίζουν, είτε ότι θα τα αλλάξουν, είτε ότι θα τα επαναδιαπραγματευθούν …

… Μάλιστα, μερικοί πολιτικοί εξακολουθούν να είναι επικίνδυνοι ακόμη κι αν γνωρίζουν και αποδέχονται τους βασικούς νόμους. Ιδίως όταν δεν έχουν μελετήσει τις επιπτώσεις των υποσχέσεων τους σε βάθος χρόνου. Υπόσχονται πράγματα που είναι πρακτικώς ανεφάρμοστα, και στη συνέχεια μόλις αναλάβουν την εξουσία και αντιληφθούν ότι είναι αδύνατον να εφαρμόσουν αυτά που υποσχέθηκαν κάνουν στροφή 180 μοιρών. Γιατί τα υποσχεθέντα αντιβαίνουν στο Σύνταγμα. Γιατί δεν συνάδουν με τις Συνθήκες για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Γιατί έχουν δυσμενέστατες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Ή τέλος γιατί ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την εθνική συνοχή και ασφάλεια.

Τέλος, μερικοί μέλλοντες ηγέτες είναι επικίνδυνοι γιατί δεν έχουν τις ικανότητες που θα τους επιτρέψουν να κυβερνήσουν αποτελεσματικά. Γιατί δεν μπορούν να αντιληφθούν και να διαχειριστούν την πολυπλοκότητα της διακυβέρνησης ώστε να ενεργούν με ορίζοντα δεκαετιών. Γιατί μεταχειρίζονται την συναισθηματική τους νοημοσύνη για πρόσκαιρη δημαγωγία και όχι για να στρέψουν τους διοικούμενους προς παραγωγικές δραστηριότητες. Ή γιατί χάνουν τον αυτοέλεγχο όταν αντιληφθούν ότι διαθέτουν απεριόριστη εξουσία ...».

Ευτυχώς, οι σύγχρονες δημοκρατίες έχουν βρει τρόπους να ελαχιστοποιούν τις συνέπειες όλων των παραπάνω κινδύνων. Με τον διαχωρισμό των εξουσιών σε νομοθετική, εκτελεστική και δικαστική. Με την αποφυγή της εκχώρησης απόλυτης εξουσίας σε ένα άτομο ή σε μια ομάδα. Με την εφαρμογή νόμων που δεν εξαρτώνται από κάποια θεία βούληση αλλά από την βούληση των πολιτών. Και κυρίως με τις εκλογές, που δίνουν την ευκαιρία στους πολίτες να διορθώσουν τα λάθη του παρελθόντος επιλέγοντας καλύτερους, εντιμότερους και ικανότερους ηγέτες.

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, οι επικίνδυνοι πολιτικοί, με νομοθετικές και συνταγματικές παρεμβάσεις, σε συνεργασία με συγκεκριμένες ομάδες συμφερόντων, έχουν κατορθώσει να αδρανοποιήσουν σε μεγάλο μέρος τις διαδικασίες αντιμετώπισης του προβλήματος. Κι αν θέλουμε να αλλάξουν τα πράγματα θα πρέπει ως πολίτες να κάνουμε την επανάστασή μας.

Όχι επανάσταση με όπλα και αίματα. Αλλά επανάσταση όπως την όρισε ένας μεγάλος Έλληνας στοχαστής, ο Κορνήλιος Καστοριάδης, δηλαδή «ρητή και διαυγασμένη αλλαγή των θεσμών μιας κοινωνίας, όσων θεσμών εξαρτώνται από ρητή θέσμιση, με τη συλλογική δράση αυτής της κοινωνίας ή του μεγαλύτερου μέρους της» (βλ. Οι ομιλίες στην Ελλάδα). Με άλλα λόγια «μεταρρύθμιση» – συντάγματος, δικαιοσύνης, διαδικασιών, δημόσιας διοίκησης, παιδείας, επιχειρηματικότητας, …

Είμαστε έτοιμοι ως λαός για μιαν τέτοια εκ βάθρων μεταρρύθμιση; Ή μήπως «δειλοί, μοιραίοι κι άβουλοι αντάμα, προσμένουμε, ίσως, κάποιο θάμα!»;

Τι έμαθα στους προσκόπους

Έσο έτοιμος και Αιέν Αριστεύειν τα βασικά συνθήματα του προσκοπισμού. Μαζί με την αγάπη της φύσης, την προστασία του περιβάλλοντος και την αλληλεγγύη στο συνάνθρωπο
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιανουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-232)

Είχα τελειώσει το δημοτικό όταν ο μακαρίτης ο πατέρας μου με έγραψε στους προσκόπους. Για να ακριβολογήσω στους ναυτοπροσκόπους. Τον είχε πείσει ένα μεγαλύτερο γειτονόπουλο, που αργότερα σπούδασε γιατρός και πρόσφερε πολλά στην τοπική κοινωνία. Έτσι, άρχισε ένα όμορφο παιχνίδι, μια ωραία περιπέτεια που σημάδεψε αποφασιστικά όλη τη μέχρι σήμερα ζωή μου.

Η ομάδα είχε συγκέντρωση κάθε Κυριακή πρωί μετά την εκκλησία. Παίζαμε παιχνίδια παρατηρητικότητας και δεξιοτεχνίας, που εκτός από διασκεδαστικά μας βοηθούσαν να αναπτύξουμε δεξιότητες και να αποκτήσουμε γνώσεις. Λίγο μετά, συμμετείχα και στην πρώτη μου ημερήσια εκδρομή!

Αναπολώντας εκείνη την εποχή διαπιστώνω πόσα πράγματα έμαθα ζώντας το προσκοπικό παιχνίδι. Να αγαπώ, να σέβομαι και να απολαμβάνω τη φύση. Να τηρώ το Νόμο των Προσκόπων, ένα σύνολο από ηθικές αρχές και συμπεριφορές που συμβάλλουν στην βελτίωση των ανθρώπινων σχέσεων και την δημιουργία μιας καλύτερης κοινωνίας. Να επιδιώκω την αριστεία και να είμαι πάντα έτοιμος να βοηθήσω και να εξυπηρετήσω τον συνάνθρωπο αλλά και να αντιμετωπίσω τα απρόβλεπτα γεγονότα της ζωής.

Θυμάμαι την υπόσχεση που έδωσα συγκινημένος μπροστά στη σημαία - υποσχέθηκα στην τιμή μου, να εκτελώ το καθήκον μου στο Θεό και την Πατρίδα, να βοηθώ κάθε άνθρωπο σε κάθε περίσταση, και να τηρώ το νόμο του Προσκόπου. Χιλιάδες 12χρονα παιδιά δίνουν και σήμερα αυτή την υπόσχεση. Και μαθαίνουν τι σημαίνει να κρατούν το λόγο τους, να πειθαρχούν και να τηρούν τους Νόμους, να είναι χρήσιμοι στην οικογένειά τους και την κοινωνία.

Να είναι ευγενείς προς όλους και να σέβονται τον εαυτό τους και τους άλλους. Να προσέχουν τα λόγια και τις πράξεις τους. Να αγαπούν την φύση και να προστατεύουν το περιβάλλον. Να είναι εύθυμοι, αισιόδοξοι, οικονόμοι και να φροντίζουν για την καλή χρήση του χρόνου τους. Να είναι εργατικοί και να προοδεύουν με τις ικανότητές τους. Και τέλος να είναι αποφασιστικοί, θαρραλέοι, να έχουν αυτοπεποίθηση και να αναλαμβάνουν την ευθύνη των πράξεών τους.

Αυτές είναι οι βασικές επιταγές του Νόμου του Προσκόπου που οι νέοι και οι νέες τις μαθαίνουν μέσα από το παιχνίδι. Κατ' αρχάς ως Λυκόπουλα (ηλικίες 7 έως 11). Που δίνουν μιαν αντίστοιχη υπόσχεση και πρέπει να τηρούν τον πολύ απλό νόμο των Λυκόπουλων - να είναι υπάκουα, να νοιάζονται για τους άλλους όπως και για τον εαυτό τους και να κάνουν κάθε μέρα μια καλή πράξη. Γιατί Λυκόπουλα; Γιατί το βασικό πλαίσιο είναι το παραμύθι το «Βιβλίο της Ζούγκλας», του άγγλου συγγραφέα Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, αυτή η υπέροχη ιστορία για το παιδί που μεγάλωσε με τους λύκους και η οποία έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο και εξακολουθεί να συγκινεί τα παιδιά.

Χρημάτισα για ενάμισι χρόνο βοηθός Ακέλα (έτσι λέγεται ο αρχηγός της αγέλης των Λυκοπούλων). Οργάνωνα τα παιχνίδια στις κυριακάτικες συγκεντρώσεις, τις εκπαιδεύσεις στους κόμπους, στον προσανατολισμό και στο σεβασμό της φύσης και διηγιόμουν όμορφα παραμύθια που συνάρπαζαν την παιδική φαντασία. Τις προάλλες, σε μια συνάντηση παλαιών προσκόπων ένας φίλος, παλιό μου λυκόπουλο, θυμόταν ακόμη εκείνα τα παιχνίδια και τις ιστορίες … σαράντα περίπου χρόνια μετά.

Αλλά ας γυρίσουμε στους Προσκόπους (ηλικίες 11 έως 15) και τους Ανιχνευτές (ηλικίες 15 έως 18). Θυμάμαι πως μετά την υπόσχεση έπρεπε να προχωρήσω στην «ιεραρχία» αποκτώντας πτυχία αφού είχα κατοχυρώσει τις αντίστοιχες γνώσεις. Έμαθα κόμπους και συνδέσεις, προσανατολισμό στην ύπαιθρο, πώς να ετοιμάζομαι για εκδρομές και κατασκηνώσεις. Έμαθα να ανάβω φωτιά λαμβάνοντας όλες τις προφυλάξεις για να μην προκαλέσω πυρκαγιά. Έμαθα στη φωτιά αυτή να μαγειρεύω - σουβλάκια, άζυμο ψωμί, ρύζι και αυγό (ναι αυγό) στη σούβλα! Και πέρασα με άριστα τις εξετάσεις γιατί είχα ακολουθήσει και τις μαγειρικές συμβουλές της γιαγιάς …

Μετά ήλθαν τα πιο δύσκολα. Προχωρημένες γνώσεις πρώτων βοηθειών. Πορεία με πυξίδα στο δάσος. Κατασκήνωση και μέτρα προφύλαξης στην ύπαιθρο. Προσανατολισμός χωρίς πυξίδα. Αξιοποίηση ιχνών για τον εντοπισμό ζώων ή και ανθρώπων που είχαν περάσει από κάποιο σημείο. Καταγραφή μιας διαδρομής στον χάρτη (το περίφημο «ταχύ οδοιπορικό») και ανάγνωση τοπογραφικού χάρτη. Κατασκευές με ξύλα και σχοινιά. Εκτίμηση αποστάσεων και υψών.

Για να μην τα πολυλογώ, σε ηλικία 18 ετών ένας φιλόπονος και φιλομαθής Πρόσκοπος μπορεί να αξιωθεί να λάβει το ανώτερο πτυχίο στην ιεραρχία των γνώσεων, το πτυχίο του Προσκόπου του Έθνους. Αν μάλιστα έχει την τύχη να συμμετέχει σε ομάδα Ναυτοπροσκόπων μπορεί να μάθει πολλά για βάρκες, ιστιοπλοΐα, κωπηλασία μέχρι που, ως βαθμοφόρος πια και αφού ακολουθήσει τη σχετική εκπαίδευση, να λάβει και το πτυχίο του Κυβερνήτη Ναυτοπροσκοπικού Σκάφους. Ένα πτυχίο που του δίνει το δικαίωμα να εκπαιδεύει μέχρι και 12 προσκόπους σε ιστιοπλοΐα και κωπηλασία με ξύλινες, δηλαδή αβύθιστες, ναυτοπροσκοπικές βάρκες.

Να προσθέσω ότι όλοι οι βαθμοφόροι είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθήσουν τη βασική εκπαίδευση βαθμοφόρων (για λυκόπουλα, προσκόπους και ανιχνευτές) αλλά και πλήθος ειδικών εκπαιδεύσεων. Για να κατανοήσουν καλύτερα τις παιδαγωγικές αρχές του προσκοπικού συστήματος. Να μάθουν πώς να αντιμετωπίζουν τα παιδιά και τους εφήβους και πώς να τους βοηθήσουν να γίνουν άξια, δραστήρια και χρήσιμα μέλη της κοινωνίας.

Πάντα μέσα από το παιχνίδι. Πάντα μέσα από δράσεις μέσα στη φύση. Πάντα μέσα από τον σεβασμό του περιβάλλοντος και την έκφραση της αλληλεγγύης προς όσους έχουν ανάγκη βοηθείας. Πάντα με βάση κάποιο συντεταγμένο πρόγραμμα που βοηθά να αξιοποιείται ο χρόνος με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Πάντα στο πλαίσιο εθελοντικής προσφοράς από τους βαθμοφόρους, τα μέλη των επιτροπών κοινωνικής συμπαράστασης και τους παλαιούς προσκόπους.

Μια καλή πράξη την ημέρα. Μια αισιόδοξη ματιά στην καθημερινότητα. Η ετοιμότητα αντιμετώπισης κάθε απρόβλεπτης κατάστασης («Έσο έτοιμος» βασική αρχή του προσκόπου). Η επιδίωξη της αριστείας («Αιέν Αριστεύειν» η προτροπή του Ελευθέριου Βενιζέλου προς τους έλληνες προσκόπους). Η αγάπη της φύσης και η προστασία του περιβάλλοντος. Η αλληλεγγύη προς το συνάνθρωπο. Να με δυο λόγια η πεμπτουσία της προσκοπικής κίνησης!

Περί σεξουαλικής ταυτότητας

Δεν χωρούν φανατισμοί, παραπληροφόρηση και προκαταλήψεις σε ένα τόσο σοβαρό θέμα που αποτελεί αντικείμενο διαρκούς έρευνας και που απαιτεί νηφάλια και σύγχρονη αντιμετώπιση
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιανουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-231)

Ένα από τα μεγαλύτερα θέματα δημόσιας αντιπαράθεσης στην Ελλάδα είναι σήμερα η νέα νομοθεσία με την οποία επεκτάθηκε το σύμφωνο συμβίωσης. Με τις τροποποιήσεις που ψήφισε πρόσφατα η Βουλή προβλέπεται πλέον η δυνατότητα σύναψης συμφώνου συμβίωσης και για άτομα του ιδίου φύλου.

Η νέα ρύθμιση δεν εξομοιώνεται βέβαια με «γάμο». Όπως αναφέρει σε σχετική ανάρτηση στο διαδίκτυο ο δικηγόρος Βασίλης Σωτηρόπουλος (elawyer.blogspot.com) το σύμφωνο συμβίωσης είναι εντελώς διαφορετικός θεσμός από κοινωνική και πολιτισμική άποψη. Δεν συνάπτεται σε δημαρχείο ή σε εκκλησία αλλά με συμβολαιογραφική πράξη και για την σύναψη του απαιτείται πλήρης δικαιοπρακτική ικανότητα. Σε αντίθεση με τον γάμο δεν προβλέπεται προσθήκη του επωνύμου στο επώνυμο του αντισυμβαλλόμενου ενώ για την λύση του δεν απαιτείται αμετάκλητη δικαστική απόφαση αλλά απλή συμβολαιογραφική πράξη. Τέλος, στο σύμφωνο δεν αναγνωρίζονται δικαιώματα γονικής μέριμνας ή επιμέλειας τέκνων και δεν ισχύουν ευνοϊκές διατάξεις φορολογικού δικαίου.

Η αλλαγή της νομοθεσίας χαιρετίστηκε ως μεγάλη πρόοδος από τους υποστηρικτές της συμβίωσης ατόμων του ιδίου φύλου. Παράλληλα όμως ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στους κύκλους της ορθόδοξης εκκλησίας και άλλων συντηρητικών κύκλων από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Οι περισσότερες αντιδράσεις στηρίζονται στο επιχείρημα ότι νομιμοποιούνται «μη φυσιολογικές» ή «ανώμαλες» σχέσεις, οι οποίες είναι μάλιστα και «κόντρα στη φύση» αφού «ούτε τα ζώα δεν έχουν τέτοιες διαθέσεις ...».

Δυστυχώς, για τους φανατικούς, η επιστημονική έρευνα έχει αποφανθεί ότι το φαινόμενο των ομοφυλοφιλικών σχέσεων είναι διαδεδομένο στη φύση. Τέτοιες σχέσεις παρατηρούνται στις πάπιες, τους κύκνους και τους πιγκουίνους αλλά και στα δελφίνια, τους ελέφαντες, τις καμηλοπαρδάλεις και σε πολλά είδη πιθήκων. Μερικά ομόφυλα ζεύγη πουλιών προχωρούν μάλιστα σε κλοπές αυγών τα οποία κλωσούν και στη συνέχεια ανατρέφουν μαζί τα πουλιά που γεννιούνται … Έχουν επίσης παρατηρηθεί και τριγωνικές σχέσεις με δύο αρσενικά και ένα θηλυκό.

Όσον αφορά τον άνθρωπο, οι έρευνες του αμερικάνου Άλφρεντ Κίνζι (Kinsey) σχετικά με την σεξουαλική συμπεριφορά ανδρών και γυναικών έθεσαν για πρώτη φορά το 1948 και το 1953 αντίστοιχα το ζήτημα σε επιστημονική βάση. Ο Κίνζι πήρε συνεντεύξεις από 5.300 άνδρες και 6.000 περίπου γυναίκες και κατέληξε, μεταξύ άλλων, και στην δημιουργία μιας κλίμακας, για τον σεξουαλικό προσανατολισμό ανδρών και γυναικών. Η κλίμακα Κίνζι ξεκινά από το 0, που αντιστοιχεί σε αποκλειστικά ετεροφυλόφιλο άτομο, και φτάνει μέχρι το 6 που αντιστοιχεί σε άτομο αποκλειστικά ομοφυλόφιλο. Ο Κίνζι χρησιμοποίησε και έναν επιπλέον βαθμό για την ασεξουαλικότητα.

Με την πάροδο των ετών οι πρώτες αυτές έρευνες αν και υπέστησαν αρκετές κριτικές δεν αμφισβητήθηκαν στο σύνολό τους αλλά συμπληρώθηκαν για να συμπεριλάβουν διάφορες πτυχές της σεξουαλικής ταυτότητας του κάθε ατόμου. Όμως, μέχρι σήμερα οι επιστήμονες, αν και αναγνωρίζουν τη διαβάθμιση και την ποικιλία των σεξουαλικών προσανατολισμών δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία όσον αφορά τις αιτίες που διέπουν τα φαινόμενα αυτά.

Έχει υποστηριχτεί ότι η ομοφυλοφιλική συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται σε γενετικές, ορμονικές ή ακόμη και περιβαλλοντικές επιδράσεις. Ωστόσο, από τις επιστημονικές έρευνες δεν έχουν προκύψει μέχρι σήμερα αδιαμφισβήτητα συμπεράσματα. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής ανέφερε το 2004 ότι «οι μηχανισμοί ανάπτυξης ιδιαίτερου σεξουαλικού προσανατολισμού παραμένουν ασαφείς, αλλά από τις υφιστάμενες δημοσιεύσεις και τα συμπεράσματα των περισσότερων ερευνητών προκύπτει ότι ο σεξουαλικός προσανατολισμός του ατόμου δεν αποτελεί επιλογή - δηλαδή τα άτομα δεν επιλέγουν να είναι ομοφυλόφιλοι ή ετεροφυλόφιλα».

Και η Αμερικανική Ένωση των Ψυχιάτρων δήλωνε το 2013 ότι «κανείς δεν γνωρίζει τι προκαλεί την ετεροφυλοφιλία, την ομοφυλοφιλία ή την αμφιφιλία. Η ομοφυλοφιλία εθεωρείτο κάποτε ως αποτέλεσμα διαταραγμένης οικογενειακής δυναμικής ή προβληματικής ψυχολογικής ανάπτυξης. Σήμερα, οι εν λόγω υποθέσεις είναι σαφές ότι είχαν στηριχτεί σε κακή πληροφόρηση και προκαταλήψεις».

Όσον αφορά λοιπόν την φυσιολογική πλευρά του φαινομένου είναι προφανές ότι δεν υπάρχει τίποτα το «ανώμαλο» ή το «μη φυσιολογικό» στην πολυποίκιλη έκφραση της ανθρώπινης σεξουαλικότητας. Υπάρχει όμως και η κοινωνική πλευρά. Οι ανθρώπινες κοινωνίες έχουν αναπτύξει διάφορους κώδικες με βάση τους οποίους αποδέχονται ή απορρίπτουν ορισμένες συμπεριφορές. Οι αποδεκτές συμπεριφορές εκφράζουν πάντα την υπέρτατη ανάγκη για διαιώνιση και την προστασία του είδους καθώς και την θέληση της πλειοψηφίας ή της εκάστοτε εξουσίας. Και έχουν παραδοσιακά κατοχυρωθεί στις θρησκευτικές και τις νομικές μας παραδόσεις.

Όμως πολλά από τα στεγανά που υπήρχαν κάποτε, σταδιακά καταργούνται. Οι κοινωνίες μας έρχονται σε επαφή με άτομα από άλλες φυλές και θρησκείες. Οι μεικτοί γάμοι πολλαπλασιάζονται. Αναγνωρίζεται η ισότητα ανδρών και γυναικών. Οι μειονότητες έχουν ίσα δικαιώματα που πρέπει να γίνονται σεβαστά. Καμιά κοινωνία δεν μπορεί πλέον να ζει απομονωμένη από τις υπόλοιπες γειτονιές του παγκόσμιου γήινου χωριού. Και οι νομοθεσίες μας έχουν εξελιχθεί για να συμπεριλάβουν την προστασία και την ανοχή του ξένου, του αλλόθρησκου, του μειονοτικού, του διαφορετικού. Χωρίς, ωστόσο να ξεπερνιούνται ορισμένα όρια που έχουν να κάνουν με ακραίες αντικοινωνικές συμπεριφορές καταδικαστέες σε όλες τις ανθρώπινες κοινωνίες.

Συχνά βέβαια, λόγω χρόνιας καταπίεσης το διαφορετικό εκδηλώνεται προκλητικά και θέλει να επιβληθεί ακόμη και με τη βία. Κάποτε αυτό ίσχυε για τους μαύρους. Για τις γυναίκες που διεκδικούσαν δικαίωμα ψήφου. Για τους δούλους. Και για άλλες μειονότητες που ζούσαν σε καθεστώς καταπίεσης. Σήμερα το άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ότι «απαγορεύεται κάθε διάκριση ιδίως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού».

Η αποδοχή του «διαφορετικού» είναι δύσκολη, ιδίως όταν κάποιος έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που δεν ανέχεται παρά ορισμένες μόνο συμπεριφορές - απορρίπτοντας, μετά βδελυγμίας μάλιστα, κάθε τι αντίθετο. Είναι καιρός να ωριμάσουμε ως κοινωνία και να μάθουμε να αποδεχόμαστε τους «άλλους» και τους «διαφορετικούς». Δεν κινδυνεύουμε. Δεν κινδυνεύουν οι αξίες μας. Δεν κινδυνεύει ο πολιτισμός μας. Και αν είναι ανώτερος, όπως πιστεύουμε, δεν χρειάζεται να τον επιβάλουμε με τη βία.

Για ένα καλύτερο μέλλον!

Το 2016 μπορεί να είναι καλύτερο, ευτυχέστερο και παραγωγικότερο αν προσπαθήσουμε όλοι να αλλάξουμε κάποιες παρωχημένες και επικίνδυνες νοοτροπίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιανουαρίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-230)

Εύχομαι σε όλους ένα Ευτυχισμένο, Παραγωγικό και Αισιόδοξο 2016! Αν και δίσεχτο, το 2016 θα είναι φαντασμαγορικό με τους Ολυμπιακούς Αγώνες στο Ρίο της Βραζιλίας και το Πανευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου Euro 2016, το οποίο φέτος θα γίνει στη Γαλλία. Τέλος, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν ανακηρύξει το 2016 Διεθνές Έτος Οσπρίων για να τονίσουν την ευεργετική επίδραση της καλλιέργειας των ψυχανθών στα εδάφη και τη σημασία τους για την διατροφή και την αντιμετώπιση των παγκόσμιων επισιτιστικών κρίσεων.

Το 2016 θα είναι επίσης κρίσιμο και για την μελλοντική πορεία της Ελλάδας και την έξοδό της από την κρίση. Βέβαια, η έξοδος στο «μεταμνημονιακό ξέφωτο» δεν θα είναι περίπατος, αφού εκεί μας περιμένει η διαδικασία του «Ευρωπαϊκού Εξαμήνου», στην οποία υποβάλλονται όλες οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όμως για να ξεπεράσουμε την βαθιά κρίση αξιών που μας ταλανίζει εδώ και χρόνια εύχομαι πάνω απ' όλα το 2016 να αποφασίσουμε ως κοινωνία ότι χρειαζόμαστε επειγόντως κάποιες αλλαγές νοοτροπίας.

Το σημαντικότερο ίσως που χρειαζόμαστε είναι λιγότερη υποκρισία! Πρώτα από τους πολιτικούς. Που στέλνουν ευχές και μηνύματα στους Έλληνες του εξωτερικού, όταν η ελληνική πολιτεία τους αρνείται εδώ και 15 ολόκληρα χρόνια το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα της ψήφου. Που υπόσχονται καλύτερες μέρες και παροχές όσο είναι στην αντιπολίτευση και στη συνέχεια, ως κυβέρνηση, εφαρμόζουν τα εντελώς αντίθετα. Που ενώ γνωρίζουν ότι ο τόπος χρειάζεται μεταρρυθμίσεις αναζητούν υποκριτικά «ισοδύναμα» μέτρα για να μην τις κάνουν.

Λιγότερη υποκρισία από τα μέσα ενημέρωσης, τα οποία κατηγορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση ως υπαίτια για την οικονομική και την προσφυγική κρίση, όταν είναι γνωστό ότι για τη λήψη αποφάσεων σε επίπεδο Ένωσης σχετικά με αυτά τα θέματα, απαιτείται ομοφωνία όλων των κρατών μελών – δηλαδή δεν εφαρμόζεται η συνηθισμένη, ευέλικτη και αποτελεσματική διαδικασία που ισχύει για τις περισσότερες ενωσιακές πολιτικές.

Λιγότερη υποκρισία στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης. Σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης, η οικονομική ανάπτυξη έρχεται όταν το κράτος μειώνει την γραφειοκρατία, περιορίζει την φορολογία και τη διαφθορά, απλοποιεί τις διαδικασίες και δημιουργεί συνθήκες υγιούς, ανόθευτου και ελεγχόμενου ανταγωνισμού. Παράλληλα, οι επιχειρηματίες θα πρέπει να πάψουν να θεωρούνται εξ ορισμού σχεδόν απατεώνες – με αποτέλεσμα οι σοβαροί άνθρωποι να αρνούνται να επενδύσουν χρόνο και χρήμα, μεταναστεύοντας σε πιο εύκρατα κλίματα …

Λιγότερη υποκρισία για την αντιμετώπιση του μεγάλου προβλήματος της ανεργίας. Η οποία μπορεί να μειωθεί μόνο με δύο τρόπους. Αν το επιχειρηματικό κλίμα ευνοεί την δημιουργία νέων επιχειρήσεων – έστω και μονοπρόσωπων. Ή αν οι υφιστάμενες επιχειρήσεις αρχίσουν να προσλαμβάνουν προσωπικό επειδή η οικονομία αναπτύσσεται.

Λιγότερη υποκρισία στον τομέα της οδικής ασφάλειας. Κάθε χρόνο στους ελληνικούς δρόμους σκοτώνονται 1.000 περίπου άνθρωποι ενώ τραυματίζονται 14.000 - πολλοί από τους οποίους μένουν για πάντα ανάπηροι. Οι αιτίες συνδέονται με παραβατικές συμπεριφορές όπως η οδήγηση υπό την επήρεια ουσιών, η υπερβολική ταχύτητα, τα παράνομα προσπεράσματα, η παραβίαση ερυθρού σηματοδότη, η ομιλία στο κινητό, η οδήγηση χωρίς ζώνη ή κράνος. Δυστυχώς, οι προβλεπόμενες ποινές δεν είναι αρκετά αυστηρές και δεν ενεργούν αποτρεπτικά.

Λιγότερη υποκρισία όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος. Όταν καίμε τα κλαδιά στο χωράφι δεν μειώνουμε βέβαια τα αέρια του θερμοκηπίου που προκαλούν τις αλλαγές του κλίματος! Ούτε όταν πετούμε πλαστικές σακούλες, πλαστικά μπουκάλια και άλλα σκουπίδια στις παραλίες. Όλοι χαιρετίσαμε τη συμφωνία που επιτεύχθηκε πριν από λίγες εβδομάδες στο Παρίσι σχετικά με τον περιορισμό των αιτίων της κλιματικής αλλαγής - αλλά για να υλοποιηθούν οι στόχοι θα πρέπει να αλλάξουμε πολλές από τις καθημερινές μας συνήθειες …

Όλα τα παραπάνω είναι δυνατόν να επιτευχθούν μακροπρόθεσμα μόνο με έναν τρόπο. Περισσότερη και καλύτερη παιδεία! Από φωτισμένους δασκάλους που θα βοηθήσουν τα παιδιά να μάθουν να σκέπτονται και να ξεχωρίζουν τις υποκριτικές εξαγγελίες των επίδοξων ηγετών. Που θα διδάξουν αρχές διοίκησης και διαχείρισης για την αντιμετώπιση κρίσεων και καταστροφών.

Γιατί, το έχουμε γράψει πολλές φορές στο παρελθόν. Οι κρίσεις ξεσπούν ως αποτέλεσμα κακής διαχείρισης σε οργανισμούς, εταιρείες, φορείς και κράτη που δεν έχουν φροντίσει να αναλύσουν εγκαίρως τους δυνητικούς κινδύνους και δεν έχουν λάβει τα απαιτούμενα μέτρα, πρόληψης και μετριασμού των επιπτώσεων, ενημέρωσης και εκπαίδευσης, ετοιμότητας και εξάσκησης για την αντιμετώπιση πιθανού ατυχήματος ή καταστροφής. Η ανάπτυξη μιας κουλτούρας καλύτερης διαχείρισης των δυνητικών κινδύνων είναι δυνατόν να αρχίσει μόνο από το σχολείο και την οικογένεια …

Παιδεία για να εξασφαλίσουμε καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος – όχι με συλλαλητήρια ενάντια στις «κακές» ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλά με την εφαρμογή φιλοπεριβαλλοντικών μεθόδων στο χωράφι, στο σπίτι, στην επιχείρηση. Παιδεία για να αναπτύξουν οι νέοι συνήθειες που δεν θα τους οδηγούν στα νεκροτομεία και τα αναπηρικά καροτσάκια αλλά σε μια ευτυχισμένη και γόνιμη ζωή για τους εαυτούς και τους άλλους.

Μόνο τότε το μέλλον θα είναι φωτεινότερο και οι ευχές για τη νέα χρονιά θα πιάσουν πράγματι τόπο!

Απολογισμός για το 2015

Έπιασαν άραγε τόπο τα όσα γράψαμε σε τούτη εδώ τη στήλη τη χρονιά που πέρασε; Συνέβαλαν στην αποφυγή ατυχημάτων και στην βελτίωση της καθημερινότητας;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Δεκεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-229)

Τι προσπαθούμε άραγε να πετύχουμε από αυτήν εδώ τη στήλη; Στόχος είναι να συμβάλλουμε στην πρόληψη ατυχημάτων και καταστροφών, στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας και στον περιορισμό του ανθρώπινου πόνου που προκαλείται από άγνοια, απροσεξία, κακές συνήθειες, ή και αδιαφορία. Είναι χρήσιμο, νομίζω, να κάνουμε έναν απολογισμό για τον χρόνο που τελειώνει πριν βάλουμε στόχους για τον επόμενο. Να αναλογιστούμε τι μας δίδαξε κι αν μας έκανε σοφότερους και καλύτερους. Γι’ αυτό λοιπόν ξεφύλλισα όλα τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν στη στήλη αυτή το 2015 σταχυολογώντας τα χρησιμότερα …

Έτσι, στις αρχές του 2015 αναφερθήκαμε σε 15 καλές αποφάσεις για τη νέα χρονιά. Πρώτα-πρώτα αποφάσεις για να έχουμε καλύτερη υγεία. Να κόψουμε το κάπνισμα, την κυριότερη αιτία υποβάθμισης της υγείας που προκαλεί καρκίνους, καρδιακά και πνευμονοπάθειες. Να ελέγχουμε τα χημικά που χρησιμοποιούμε στο σπίτι - προϊόντα καθαρισμού, εντομοκτόνα, φυτοφάρμακα αλλά ακόμη και προϊόντα προσωπικής υγιεινής και τα περισσότερα φάρμακα.

Μιλήσαμε για την σημασία της ισορροπημένης διατροφής και της άσκησης. Για την απαλλαγή από τις κάθε είδους εξαρτήσεις – ναρκωτικά, τυχερά παιχνίδια, υπερβολική χρήση του διαδικτύου και πίστη σε αμφιλεγόμενες ιδεολογίες και αιρέσεις. Να αποφεύγουμε να παίρνουμε φάρμακα, ιδίως αντιβιοτικά, χωρίς συνταγή γιατρού. Να υποβαλλόμαστε, ιδίως οι πιο ηλικιωμένοι, σε περιοδικές ιατρικές εξετάσεις, για ζάχαρο, πίεση και χοληστερίνη με παράλληλο έλεγχο της καρδιακής λειτουργίας (καρδιογράφημα). Και τέλος να αντιμετωπίζουμε τη ζωή με αισιοδοξία και θετική διάθεση σκεπτόμενοι ότι οι πατεράδες και οι παππούδες μας αντιμετώπισαν στο παρελθόν πολύ χειρότερες καταστάσεις με ηρωισμό και αισιοδοξία.

Αναφερθήκαμε επίσης και σε αποφάσεις σχετικά με τη συμπεριφορά μας στο δημόσιο χώρο. Δεν πρέπει να οδηγούμε μεθυσμένοι ή μιλώντας στο κινητό, Να φοράμε πάντα ζώνη και κράνος. Να οδηγούμε προσεκτικά και χωρίς υπερβολές για να φτάσουμε σώοι και αβλαβείς στα σπίτια μας και να μην προκαλέσουμε αδικαιολόγητα δράματα στους αγαπημένους μας …

Και τέλος, αναφέραμε αποφάσεις σχετικά με την πρόληψη από ορισμένες φυσικές καταστροφές. Καθαρισμός από τα ξερόχορτα πριν φτάσουν οι μεγάλες ζέστες και να μην ανάβουμε φωτιές όταν φυσάει. Να μην πετάμε σκουπίδια και μπάζα σε ρέματα και να ακούμε προσεκτικά τα δελτία καιρού για να προλάβουμε απώλειες από πλημμύρες και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Πόσα από τα παραπάνω εφαρμόσαμε κατά τη διάρκεια της χρονιάς που πέρασε; Και πόσοι πλήρωσαν το αντίτιμο της αδιαφορίας τους επειδή αγνόησαν κάποιες από τις παραπάνω χρήσιμες συμβουλές; Ειδικά για τη μάστιγα των τροχαίων καλούσαμε τους Κρητικούς να Μετανοήσουν με βάση τα όσα μας ανέφερε ο επί χρόνια ασχολούμενος με τα τροχαία στο νησί μας Γιάννης Λιονάκης, πρώην διευθυντής ΕΛΠΑ και πρόεδρος του συλλόγου πρόληψης τροχαίων, του Ε.ΣΥ.ΠΡΟ.Τ.Α.

Κατά τη διάρκεια της χρονιάς αναφερθήκαμε επίσης σε μια σειρά από θέματα που αφορούν την καθημερινότητα. Τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν όσοι ασκούν ορισμένα επικίνδυνα επαγγέλματα όπως ντελιβεράδες, ταξιτζήδες, εποχούμενοι αστυνομικοί, πυροσβέστες και αγρότες. Τα ατυχήματα σε μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις με αναφορά στη νέα νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα μέτρα πρόληψης και την ενίσχυση του ρόλου των πολιτών που διαμένουν γύρω από τέτοιες εγκαταστάσεις. Τις αστικές πυρκαγιές, πολλές από τις οποίες ξεκινούν στην κουζίνα ή από υπερφορτισμένες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.

Θίξαμε όμως και γενικότερα θέματα όπως η διατήρηση του τουριστικού χαρακτήρα του νησιού μέσω της προστασίας της υπέροχης φύσης της Κρήτης από τα σκουπίδια και της προστασίας των τουριστών κατά τη διάρκεια των διακοπών τους από ατυχήματα στους δρόμους και τις μαδάρες της Κρήτης. Μιλήσαμε για τους κινδύνους από την κλιματική αλλαγή που βρίσκεται σε εξέλιξη και για τα μέτρα που μπορούμε να λάβουμε για τον μετριασμό των επιπτώσεών της, ιδίως με την γενίκευση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Τις οποίες, λόγω άγνοιας αντιμάχονται με τον ένα ή άλλο τρόπο ορισμένες τοπικές κοινωνίες.

Επαναλάβαμε επίσης μέτρα προστασίας από τις απειλές του καλοκαιριού αλλά και από τα ατυχήματα και τα δυστυχήματα που σημειώνονται κατά τη διάρκεια των εορτών. Γράψαμε και για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν στο βουνό οι απερίσκεπτοι ορειβάτες που ξεκινούν απροετοίμαστοι και χωρίς υποστήριξη να εξερευνήσουν άγνωστα και επικίνδυνα μονοπάτια στις κρητικές μαδάρες.

Ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χανίων, Πύραρχος Γιάννης Μαραγκάκης μας μίλησε για τον κίνδυνο να χάσουμε μέσα σε λίγες ώρες την Παλιά Πόλη των Χανίων και τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν προκειμένου να αποτραπεί αυτό το ενδεχόμενο. Και ο εθελοντής και φίλος Νίκος Μουδάκης μας ενέπνευσε να καθαρίσουμε στο Ακρωτήρι μερικές πινακίδες που έθεταν σε κίνδυνο οδηγούς και πεζούς. Ελπίζοντας ότι θα βρίσκαμε και άλλους μιμητές …

Έπιασαν άραγε τόπο όλα αυτά τα άρθρα; Παρακίνησαν κάποιους γονείς να διδάξουν ανάλογα τα παιδιά τους; Κάποιους δασκάλους να τα μεταφέρουν στους μαθητές τους; Πριν από ομαδική οινοποσία όρισε κάποια παρέα έναν Νηφάλιο Οδηγό που δεν ήπιε για να πιάσει το τιμόνι και να οδηγήσει τους φίλους με ασφάλεια στο σπίτι; Έκοψε κάποιος το κάπνισμα; Ακολούθησε κάποιος τις συμβουλές για αποφυγή ατυχημάτων στις διακοπές ή στις γιορτές;

Θα χαρώ πολύ να ακούσω από εσάς, τους αναγνώστες, τις δικές σας ιστορίες. Τη σχέση σας με τη στήλη και τις προσπάθειές σας να επηρεάσετε θετικά τους γύρω σας με στόχο την μείωση των ατυχημάτων και την καλύτερη προστασία από καταστροφές. Γράψτε μου στο panagiotis@alevantis.com.

Με τις καλύτερες ευχές μου για Χαρούμενη, Ευτυχισμένη και Ασφαλή Πρωτοχρονιά!

Με αφορμή ένα βραβείο Νομπέλ

Μια είδηση από την Κωνσταντινούπολη ξύπνησε παλιές μνήμες και δημιούργησε ένα αίσθημα πικρίας για τη σημερινή ελληνική εκπαίδευση
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Δεκεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-228)

Πριν από λίγα χρόνια έγινα συνδρομητής σε μια παλιά εφημερίδα της Κωνσταντινούπολης, την «Απογευματινή» όταν έμαθα ότι αντιμετώπιζε οικονομικά προβλήματα και κινδύνευε να κλείσει. Μάλιστα, την υποστήριζαν με συνδρομές ακόμη και Τούρκοι. Από τότε καταφθάνει κάθε πρωί στο ηλεκτρονικό μου ταχυδρομείο. Ο θαλερός εκδότης της εφημερίδας, ο κ. Μιχάλης Βασιλειάδης, μέσα σε 4 σελίδες καλύπτει όλη την επικαιρότητα Τουρκίας και Ελλάδας. Παρακολουθεί επίσης εκ του σύνεγγυς την δραστηριότητα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

Να λοιπόν τι διαβάζω στις 16 Δεκεμβρίου στην πρώτη σελίδα της «Απογευματινής». «Στο Μαυσωλείο του Ατατούρκ θα τοποθετήσει το μετάλλιό του ο νομπελίστας Αζίζ Σαντζάρ. Ο νομπελίστας καθηγητής Αζίζ Σαντζάρ, επισκέφτηκε χθες το πρωί το Γενικό Επιτελείο και παρέδωσε στον Γενικό Επιτελάρχη στρατηγό Χουλουσί Ακάρ το μετάλλιό του ως νομπελίστα και την περγαμηνή που το συνοδεύει, για να φυλαχτεί εκεί μέχρι τις 19 Μαΐου, όταν θα το καταθέσει ο ίδιος προσωπικά στο Μαυσωλείο του αναμορφωτού της χώρας και ιδρυτού της Τουρκικής Δημοκρατίας Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ. …».

Βραβείο Νομπέλ ένας Τούρκος; Πράγματι, και τα ΧΝ είχαν δημοσιεύσει την είδηση για το βραβείο Νομπέλ Χημείας στις 7 Οκτωβρίου αλλά μόνο στην διαδικτυακή τους έκδοση. «Ο Σουηδός Τόμας Λίνταλ, ο Αμερικανός Πολ Μόντριτς και ο Τουρκο-Αμερικανός Αζίζ Σαντζάρ βραβεύονται με το Νόμπελ Χημείας 2015 για τις εργασίες τους σχετικά με τον ρόλο των κυττάρων στην αποκατάσταση βλαβών του DNA και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων των ερευνών αυτών στην ανάπτυξη θεραπειών για τον καρκίνο.

“Η εργασία τους πρόσφερε θεμελιώδη γνώση για τον τρόπο με τον οποίο ένα ζωντανό κύτταρο λειτουργεί και χρησιμοποιείται, για παράδειγμα, στην ανάπτυξη νέων θεραπειών για τον καρκίνο”, αναφέρεται στην ανακοίνωση της Βασιλικής Σουηδικής Ακαδημίας Επιστημών … O Αζίζ Σαντζάρ, γεννήθηκε στο Σάβουρ, μικρή πόλη της νοτιο-ανατολικής Τουρκίας, από φτωχή πολυμελή οικογένεια. Θα μπορούσε να έχει γίνει επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, αφού η εθνική ομάδα των ελπίδων της Τουρκίας τον ήθελε για τερματοφύλακα, όμως τελικά αποφάσισε να επικεντρωθεί στις σπουδές του. Είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Τέξας (Ντάλλας) και σήμερα διδάσκει στο Πανεπιστήμιο Chapel Hill της Βόρειας Καρολίνας ….».

Ο Σαντζάρ, ο οποίος έλαβε το μισό βραβείο (το άλλο μισό το μοιράστηκαν εξίσου οι άλλοι δύο επιστήμονες), σπούδασε γιατρός στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντινούπολης πριν κάνει μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ. Με τη σύζυγό του, που διδάσκει επίσης στο ίδιο πανεπιστήμιο, έχουν ιδρύσει ένα κέντρο φιλοξενίας τεσσάρων τούρκων μεταπτυχιακών ερευνητών, που παρέχει επίσης βραχυπρόθεσμη φιλοξενία σε τούρκους επιστήμονες και προωθεί τις τουρκο-αμερικανικές ανταλλαγές.

Όλα τα παραπάνω έφεραν έντονα στη μνήμη μου ένα περιστατικό που με είχε σημαδέψει στα γυμνασιακά μου χρόνια. Έχω αποφοιτήσει από το ελληνογαλλικό Λεόντειο Λύκειο της Νέας Σμύρνης. Το σχολείο είχε ιδρυθεί από ένα τάγμα καθολικών καλόγερων, τους Μαριανούς, που έχουν ως αποστολή την εκπαίδευση των παιδιών.

Την περίοδο που πήγαινα εγώ στο γυμνάσιο (1966-1972) υπήρχε ελληνογαλλική διακρατική συμφωνία και μερικά μαθήματα τα κάναμε στα γαλλικά με γάλλους καθηγητές. Στην 4η και 5η γυμνασίου (σημερινές 1η και 2α λυκείου) διδασκόμασταν Φυσική, Χημεία και Μαθηματικά στα γαλλικά. Στα μαθήματα αυτά, είχαμε επίσης και κάποιες ώρες την εβδομάδα μάθημα με έλληνες καθηγητές για να μαθαίνουμε την αντίστοιχη ορολογία.

Στην αρχή της χρονιάς, ο έλληνας φυσικός μας δήλωσε ότι θα έκανε κανονικά την ύλη στα ελληνικά «αφού εσείς θα δώσετε εξετάσεις για να μπείτε σε ελληνικά πανεπιστήμια». Ωστόσο με έκπληξη διαπιστώσαμε στην αρχή του Β’ εξαμήνου ότι το πρόγραμμα είχε αλλάξει. Τα μαθήματα στα ελληνικά περιορίστηκαν μόνο σε μιαν ώρα την εβδομάδα για ορολογία …

«Έμαθα ότι ο έλληνας συνάδελφος έκανε Φυσική με το ελληνικό σύστημα» μας δήλωσε στο πρώτο μάθημα ο γάλλος φυσικός. «Ζήτησα την πιστή εφαρμογή της διακρατικής συμφωνίας, Να ακολουθήσουμε την γαλλική μέθοδο. Στο κάτω-κάτω πόσα Νομπέλ Φυσικής έχει πάρει η Ελλάδα;». Όλη η τάξη έμεινε κόκκαλο. Πράγματι. Ο γάλλος έκανε όλα τα μαθήματα στο εργαστήριο δείχνοντας τα σχετικά πειράματα και προτρέποντας μας να κρατούμε σημειώσεις. Μας έβαλε μάλιστα να κάνουμε και οι ίδιοι πειράματα … Και μας δίδαξε να σκεφτόμαστε με έναν ορισμένο πρακτικό τρόπο …

Στις εισαγωγικές εξετάσεις στο ελληνικό πανεπιστήμιο το κύριο θέμα της Φυσικής ήταν κάπως περίεργο. Απαιτούσε γνώσεις πειραματικής Φυσικής και όσοι είχαμε παρακολουθήσει τα μαθήματα στα γαλλικά το βρήκαμε εύκολο. Πολλοί από τους άλλους υποψήφιους δυσκολεύτηκαν γιατί λίγα σχολεία και ακόμη λιγότερα φροντιστήρια δίδασκαν τον πρακτικό τρόπο σκέψης που μας είχε διδάξει ο γάλλος καθηγητής …

Τι μας διδάσκει η κίνηση του καθηγητή Σαντζάρ; Τι θέλει να πει με την τουρά των Οθωμανών σουλτάνων στη γραβάτα, με την προτομή του Ατατούρκ και την τουρκική σημαία στο πέτο; Τι σημαίνει για την τουρκική επιστημονική κοινότητα αυτή η (κατακριτέα για ορισμένους) επίδειξη εθνικιστικής υπερηφάνειας; Να θυμίσουμε ότι στην Τουρκία λειτουργούν 104 κρατικά και 62 ιδιωτικά πανεπιστήμια – μερικά από τα οποία διακρίνονται και διεθνώς. Χωρίς αποχές, καταλήψεις και κομματισμούς.

Η πρόοδος αλλά και η επιβίωση μιας χώρας εξαρτώνται πρωτίστως από την παιδεία της. Αρκούν τα δύο ελληνικά Νομπέλ λογοτεχνίας να αντιπαραβληθούν με το τουρκικό Νομπέλ στις θετικές επιστήμες; Όταν μάλιστα ο ένας από τους έλληνες νομπελίστες, ο Γιώργος Σεφέρης είχε με πίκρα ομολογήσει πως «Σ' αυτόν τον τόπο, όπου είμαστε όλοι, τόσο τραγικά αυτοδίδακτοι,..»;

Αποφεύγοντας τα δυστυχήματα στις γιορτές

Η απροσεξία και η αδιαφορία μπορούν να μετατρέψουν τις γιορτινές μέρες σε ημέρες πόνου και θλίψης. Στο χέρι μας είναι να κρατήσουμε μόνο τη χαρά, την ευτυχία και τη διασκέδαση
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Δεκεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-227)

Γράφαμε τις προάλλες για μερικούς τρόπους πρόληψης των συνηθέστερων ατυχημάτων κατά τη διάρκεια των εορτών (βλ. ΧΝ 1.12.2015). Όμως στις γιορτές έχουμε και πολλά δυστυχήματα. Ανθρώπινες ζωές χάνονται και αγαπημένα μας πρόσωπα γίνονται «στατιστικές». Ας δούμε πως μπορούμε να περιορίσουμε τα ανθρώπινα δράματα που τις περισσότερες φορές οφείλονται στην απροσεξία και στην αδιαφορία μας.

Τροχαία. Πάντα στις περιόδους των εορτών οι θάνατοι από τροχαία αυξάνονται. Οι γιορτινές έξοδοι συνδυάζονται πάντα με άφθονη οινοποσία και κατανάλωση δυνατών οινοπνευματωδών ποτών – συχνά και ναρκωτικών ουσιών. Το αποτέλεσμα είναι να κυκλοφορούν στους δρόμους μεθυσμένοι και συχνά μαστουρωμένοι οδηγοί. Πρόκειται για δημόσιους κινδύνους πάνω σε τέσσερις ή δύο τροχούς!

Κι όμως! Υπάρχει μια απλή μέθοδος για να πιει κάποιος όσο θέλει και να φτάσει και στο σπίτι του σώος και αβλαβής. Να μην πιάσει το τιμόνι μετά την γιορτή ή το ρεβεγιόν! Ορίστε στην παρέα έναν «Νηφάλιο Οδηγό» που θα αναλάβει την υποχρέωση να μην πιει για να μπορέσει να οδηγήσει χωρίς να θέσει σε κίνδυνο τους υπόλοιπους επιβάτες αλλά και τους άλλους οδηγούς. Ή χρησιμοποιείστε τις υπηρεσίες ενός επαγγελματία ταξιτζή για να γυρίζετε σώοι και αβλαβείς στην οικογένειά σας – στους γονείς σας, στους αγαπημένους σας, στα παιδιά σας.

Να υπενθυμίσουμε επίσης για άλλη μια φορά ότι, σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες, η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με βαριά μέθη. Όταν διαβάζουμε ή ακούμε για δυστυχήματα κατά τα οποία «ο οδηγός έχασε τον έλεγχο του οχήματος» ας έχουμε υπόψη μας ότι τις περισσότερες φορές ο έλεγχος χάθηκε επειδή ο οδηγός μιλούσε στο κινητό … Άλλες αιτίες δυστυχημάτων είναι η υπερβολική ταχύτητα, τα προσπεράσματα σε σημεία χωρίς ορατότητα και η απερίσκεπτη οδήγηση ιδίως σε σημεία ή περιόδους που το οδόστρωμα είναι ολισθηρό.

Ας αποφύγουμε λοιπόν αυτές τις συμπεριφορές. Κι ας μην ξεχνάμε τη σωτήρια συνήθεια χρήσης της ζώνης ασφαλείας από τους οδηγούς και τους επιβάτες των αυτοκινήτων, τη χρήση των ειδικών καθισμάτων για τα μωρά και τα νήπια, αλλά και του κράνους από τους μοτοσικλετιστές. Σώζουν ζωές και προφυλάσσουν από δράματα που δηλητηριάζουν την γιορτινή ατμόσφαιρα και υποθηκεύουν το μέλλον ολόκληρων οικογενειών.

Μπαλωθιές. Την πρώτη φορά που έκανα Πρωτοχρονιά στην Κρήτη όταν άλλαζε ο χρόνος νόμισα ξαφνικά ότι βρισκόμουν στην πρώτη γραμμή του μετώπου σε κάποια μεγάλη μάχη του Παγκόσμιου Πολέμου … Οι πυροβολισμοί έδιναν κι έπαιρναν! Μερικοί νομίζουν ότι ο πυροβολισμός στον αέρα είναι ακίνδυνος. Ας ρωτήσουν έναν μαθητή του Λυκείου που είναι καλός στη Φυσική για να τους εξηγήσει ότι μια σφαίρα επιστρέφει στη γη με την ίδια περίπου ταχύτητα με την οποία έφυγε από την κάνη του όπλου αφού έχει διαγράψει μια παραβολική τροχιά στον αέρα … Πριν από λίγους μήνες αντικαταστήσαμε έναν ηλιακό θερμοσίφωνα στην ταράτσα που είχε καταστραφεί από μια τέτοια «αδέσποτη» σφαίρα. Από μια ακίνδυνη μπαλωθιά που έριξε κάποιος σε κατοικημένη περιοχή χωρίς να σκεφτεί τις συνέπειες …

Όσο επικίνδυνος είναι ο μεθυσμένος οδηγός, άλλο τόσο επικίνδυνος είναι και ο μεθυσμένος Κρητικός που τραβάει πιστόλι για να «γιορτάσει» πυροβολώντας στον αέρα … Δεν είναι μόνο οι ζωές που έχουν χαθεί από τέτοιες «παλικαριές». Είναι και οι κατεστραμμένες ζωές των «παλικαράδων» που τράβηξαν το πιστόλι και που θα πρέπει να περάσουν ένα μέρος της ζωής τους στις φυλακές. Για να μη μιλήσουμε για τους κύκλους αίματος που ανοίγουν με τις συνεπακόλουθες βεντέτες.

Καρδιακά. Το φαγητό, το ποτό, το κάπνισμα βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη στις γιορτές. Για όσους έχουν ανθεκτικούς οργανισμούς η επιπλέον καταπόνηση αντιμετωπίζεται με έναν καλό ύπνο, έναν περίπατο ή με μερικές επιπλέον ασκήσεις στο γυμναστήριο. Τι γίνεται όμως με όσους έχουν ήδη βουλωμένες αρτηρίες επειδή όλο το χρόνο δεν πρόσεξαν τη διατροφή τους, επειδή έχουν κάποια κληρονομική προδιάθεση ή επειδή ποτέ δεν σκέφτηκαν να επισκεφτούν τον γιατρό για να εξετάσουν πού οφείλεται αυτό το λαχάνιασμα ή εκείνος ο έντονος πόνος στο στήθος.

Πόσοι συμπολίτες μας θα πάνε από το γιορτινό τραπέζι στο τμήμα επειγόντων περιστατικών του εφημερεύοντος νοσοκομείου με οξύ έμφραγμα ή και με εγκεφαλικό; Πόσοι θα εγκαταλείψουν τα εγκόσμια ενώ θα κοιμούνται ευτυχισμένοι μετά το φαγοπότι; Πέρσι τέτοιες μέρες χάσαμε έναν καλό φίλο που ανέβαλε τις καρδιολογικές εξετάσεις τις οποίες του είχε συστήσει ο γιατρός «για να γιορτάσει την Πρωτοχρονιά με τα παιδιά και τα εγγόνια του». Κοιμήθηκε και δεν ξύπνησε ποτέ …

Αγαπητέ αναγνώστη, αγαπητή αναγνώστρια. Αν τα παραπάνω σε έκαναν να σκεφτείς λίγο παραπάνω πώς θα αποφύγεις μερικές δυσάρεστες καταστάσεις, το άρθρο αυτό θα έχει πετύχει το σκοπό του.

Αν σε βοηθήσει να αλλάξεις κάποιες συμπεριφορές το άρθρο αυτό θα έχει αποδειχτεί χρήσιμο.

Αν τέλος, το διαδώσεις και στους φίλους και στους συγγενείς και πετύχεις να επηρεάσεις και άλλους να σκεφτούν λογικά, θα έχεις αναδείξει το πνεύμα των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς – πνεύμα ελπίδας, αποφάσεων για αλλαγή και για μια νέα αρχή.

Καλές Γιορτές για όλους και όλες!

Οι Ελληνίδες οροσειρές …

Μελετώντας τα βουνά, τις ακτογραμμές και τη σύσταση των πετρωμάτων αποκαλύπτεται η γεωλογική ιστορία του ελλαδικού χώρου αλλά και το μέλλον του …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Δεκεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-226)

«Από το Μαίναλο ως το Χελμό κι από την Πίνδο μέχρι την Ίδη, … οι Ελληνίδες οροσειρές … ίδιες με μένα και με σένα …», τραγουδά η Νένα Βενετσάνου στο ομώνυμο τραγούδι. Τα βουνά, οι πεδιάδες, τα οροπέδια. Οι παραλίες, τα νησιά, τα ηφαίστεια ακόμη και ο θαλάσσιος βυθός. Τα βότανα, τα λουλούδια και τα ζώα. Η Ελλάδα και οι ομορφιές της. Πηγές ποιητικής και καλλιτεχνικής έμπνευσης, καθώς και αντικείμενο διεκδικήσεων, πολέμων, ηρωικών αγώνων. Και φυσικά, αντικείμενο επιστημονικής έρευνας και μελέτης.

Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα μας διηγείται ένα άλλο ποίημα για τις Ελληνίδες. Πρόκειται για τη «Γεωλογία της Ελλάδας» του φίλου Δημήτρη Παπανικολάου, καθηγητή Δυναμικής και Τεκτονικής Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Και μας αφηγείται την ιστορία τους, τις «χορευτικές» τους μετακινήσεις, τα σεισμικά τους «νάζια». Ακόμη και την πορεία που έχουν πάρει, μεταναστεύοντας σιγά-σιγά προς τη δύση, απομακρυνόμενες από την Μικρά Ασία …

Οι Ελληνίδες αναδύθηκαν από τον προϊστορικό ωκεανό που ονομάστηκε Τηθύς από την μυθική κόρη της Γαίας και του Ουρανού και σύζυγο του Ωκεανού. Αποτελούν τμήμα του αλπικού συστήματος της Τηθύος και το κύριο χαρακτηριστικό τους είναι ότι αποτελούν το μόνο τμήμα ολόκληρου του εν λόγω συστήματος όπου συνεχίζεται η ορογένεση. Μάλιστα, το Ιόνιο και το Λιβυκό πέλαγος αντιπροσωπεύουν το τελευταίο περιθώριο της Αφρικανικής τεκτονικής πλάκας που δεν έχει ακόμη παραμορφωθεί. Έτσι εξηγείται και η έντονη σεισμικότητα της περιοχής.

Για να καταλάβει κανείς τα γεωλογικά φαινόμενα θα πρέπει να αντιληφθεί τον γεωλογικό χρόνο. «Η μονάδα μέτρησης για εμάς του γεωλόγους είναι το 1 εκατομμύριο χρόνια», λέει ο καθηγητής Παπανικολάου. «Είναι δύσκολο να προσαρμόσουμε χρονικά και χωρικά τη σκέψη μας σε αυτό το πλαίσιο». Φανταστείτε για παράδειγμα ότι με τις ταχύτητες μετακίνησης που μετρούμε σήμερα χάρις στους δορυφόρους, σε 6 εκατ. χρόνια η Κρήτη θα έχει ενσωματωθεί με την Κυρηναϊκή στην Λιβύη. Και ότι από την υποθαλάσσια οροσειρά που βρίσκεται νότια της Κρήτης θα έχουν αναδυθεί τα νέα Ιμαλάια της Μεσογείου!

Και να φανταστεί κανείς ότι η Κρήτη χωρίστηκε από τις Κυκλάδες πριν από 12 εκατ. χρόνια όταν δημιουργήθηκε σιγά-σιγά το Κρητικό πέλαγος και καταβυθίστηκε η Αιγηίδα, η ξηρά δηλαδή που ένωνε την Ανατολική Στερεά Ελλάδα με την Μικρά Ασία/ Καταβύθιση που δημιούργησε το Αιγαίο Πέλαγος και τις Κυκλάδες όπως περίπου τις γνωρίζουμε σήμερα.

Ο χωρισμός αυτός της Κρήτης και η προοδευτική ανάδυσή της από τα βάθη του ωκεανού την καθιστά μοναδικό «εργαστήρι μελέτης» των αλλαγών που σημειώθηκαν στην περιοχή. Για παράδειγμα, σε ορισμένα σημεία, όπως στην Άρβη Ηρακλείου, αναδεικνύεται ο πυθμένας του προϊστορικού ωκεανού της Τηθύος.

Οι μετατοπίσεις όμως προκαλούν και μεγάλους σεισμούς. Ο μεγαλύτερος καταγεγραμμένος σεισμός στη Μεσόγειο σημειώθηκε το 365 μ.Χ. πιθανότατα στον θαλάσσιο χώρο των Αντικύθηρων. Ο σεισμός κατέστρεψε όλες τις πόλεις της Κρήτης και προκάλεσε τσουνάμι στην Ανατολική Μεσόγειο με χιλιάδες θύματα, ιδίως στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου. Τα Χανιά ανυψώθηκαν, με ακραία περίπτωση τα Φαλάσαρνα όπου η ανύψωση έφτασε τα 10 μέτρα, μετατρέποντας σε στεριά το αρχαίο λιμάνι.

Όμως, η μελέτη της γεωλογίας, μας επιτρέπει να καταγράψουμε και την ιστορία των κλιματικών αλλαγών. Στις περιοχές με μεγάλη πρόσφατη και σύγχρονη τεκτονική ανύψωση μπορούμε να μελετήσουμε τα στρώματα των ιζημάτων και να μελετήσουμε την αυξομείωση της στάθμης της θάλασσας λόγω των διαδοχικών κλιματικών αλλαγών. Όταν η θερμοκρασία κατεβαίνει σχηματίζονται παγετώνες και κατεβαίνει η στάθμη της θάλασσας. Στις θερμότερες περιόδους οι πάγοι λιώνουν και η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει ξανά.

Έτσι, κατά τα τελευταία ένα εκατομμύριο χρόνια, η ακτογραμμή μεταβάλλεται κάθε περίπου 18.000 χρόνια! Η διαφορά στη στάθμη του νερού φθάνει τα 125 μέτρα περίπου για μεταβολές θερμοκρασίας 8 έως 12 βαθμούς Κελσίου. Το αποτέλεσμα είναι να εξαφανίζονται νησιά, να σχηματίζονται λωρίδες ξηράς, να απομονώνονται ή να συνδέονται περιοχές.

Παράλληλα με την μεταβολή της ακτογραμμής, μεταβάλλονται και τα όρια των διάφορων οικολογικών ζωνών. Η αυξομείωση της θερμοκρασίας προκαλεί μεταβολή της έκτασης όπου ευδοκιμούν κάποια είδη φυτών και ζώων. Το συνδυασμένο αποτέλεσμα των γεωλογικών ανυψώσεων και καταβυθίσεων, των μεταβολών της ακτογραμμής και τέλος της επέκτασης ή της συρρίκνωσης των οικολογικών ζωνών ασκεί τεράστια πίεση σε όλα τα είδη των φυτών και των ζώων. Και τα εξαναγκάζει να προσαρμοστούν στις νέες τοπικές συνθήκες. Δημιουργώντας καινούργια είδη που είναι παραλλαγές των προηγούμενων.

Γι' αυτό η Ελλάδα, και ειδικότερα η Κρήτη, δεν είναι μόνο ζωντανά εργαστήρια μελέτης της γεωλογίας αλλά και θησαυροφυλάκια βιοποικιλότητας. Οι μελέτες για τα διάφορα είδη φυτών που είναι ενδημικά π.χ. στην Κρήτη, αποκαλύπτουν έναν καταπληκτικό πλούτο. Πλούτος γνωστός στην καθημερινότητά μας που περιλαμβάνει 190 περίπου είδη μεταξύ των οποίων το δίκταμο, την κρητική μαλοτήρα, τη θρούμπη, το φασκόμηλο, την κρητική ρίγανη, την δάφνη κ.ά.

Η μελέτη της γεωλογίας είναι βέβαια πολύ χρήσιμη και για τον εντοπισμό κοιτασμάτων αλλά και για τον προγραμματισμό της ενδεχόμενης αξιοποίησής τους. Το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο σχηματίζονται από τη συσσώρευση φυτικής κυρίως οργανικής ύλης στα βάθη ωκεανών ή λιμνών που στη συνέχεια καταχώνονται και συμπιέζονται από παχιά στρώματα αλατιού.

Τέτοια στρώματα αλατιού υπάρχουν νότια της Κρήτης, αλλά η εξερεύνησή τους απαιτεί σε πρώτο στάδιο σεισμικές έρευνες με ισχυρά συστήματα που να μπορούν να τα διαπεράσουν και να «δουν» τι υπάρχει από κάτω. Στη συνέχεια, ο μόνος ασφαλής τρόπος για να επιβεβαιωθεί η ύπαρξη και η δυνατότητα εκμετάλλευσης ενός κοιτάσματος είναι η δοκιμαστική γεώτρηση. Αν το πιθανό κοίτασμα βρίσκεται σε μεγάλο βάθος κάτω από τον βυθό η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα δαπανηρή και ενδεχομένως ασύμφορη αν οι τιμές του πετρελαίου είναι χαμηλές, όπως συμβαίνει σήμερα.

Οι Ελληνίδες λοιπόν! Με τα σεισμικά τους προβλήματα και την πλούσια βιοποικιλότητά τους. Με τους θησαυρούς που κρύβουν στα έγκατά τους αλλά και τις όμορφες, δασωμένες ή χιονισμένες κορφές τους και τις υπέροχες παραλίες τους. Αντικείμενο της 40χρονης μελέτης του Δημήτρη Παπανικολάου που μας αποκαλύπτει τα μυστικά τους, την ιστορία και το απώτατο μέλλον του τόπου μας …

Ασφαλείς γιορτές χωρίς ατυχήματα

Περιορίζοντας τον κίνδυνο ατυχήματος στο σπίτι θα γιορτάσουμε όλοι μας όμορφα Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά και Φώτα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 1 Δεκεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-225)

Δεκέμβρης, ο μήνας των εορτών. Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά, Φώτα. Τα παιδιά έχουν διακοπές και περιμένουν παιχνίδια. Θα στολίσουμε το σπίτι. Θα μαγειρέψουμε γιορτινά και θα καλέσουμε την οικογένεια και τους φίλους. Μερικοί θα πάμε και σε νυχτερινά κέντρα για ρεβεγιόν, χορό και ποτό. Όλα γιορτινά, όλα ωραία …

Αυτή η ευχάριστη ατμόσφαιρα μπορεί να αλλάξει από τη μια στιγμή στην άλλη. Γιατί δυστυχώς, οι στατιστικές μας λένε ότι στις γιορτές κινδυνεύουμε περισσότερο. Στο χέρι μας είναι να λάβουμε ορισμένα προληπτικά μέτρα.

Πυρκαγιά. Είναι μια από τις σοβαρότερες απειλές κατά τη διάρκεια των εορτών. Η πιθανότητα θανάτου από πυρκαγιά τα Χριστούγεννα είναι 50% μεγαλύτερη σε σχέση με τον υπόλοιπο χρόνο. Περιορίζουμε τον κίνδυνο φυλάσσοντας σπίρτα, αναπτήρες και κεριά μακριά από τα παιδιά. Δεν αφήνουμε την κουζίνα αναμμένη χωρίς επιτήρηση. Δεν υπερφορτώνουμε τις πρίζες. Σβήνουμε τα τσιγάρα με λίγο νερό στο τασάκι.

Δεν αφήνουμε αναμμένα κεριά μετά τη γιορτή και δεν βάζουμε κεριά κοντά στο χριστουγεννιάτικο δένδρο, κάτω από ράφια, κοντά σε άλλα εύφλεκτα υλικά (κουρτίνες, διακοσμήσεις, ευχετήριες κάρτες κλπ.). Βάζουμε τα κεριά πάντα σε κηροπήγια με σταθερή βάση και τα κεράκια με μεταλλική βάση πάνω σε επιφάνεια που να αντέχει τη θερμότητα (όχι πάνω σε τηλεοράσεις ή πλαστικές επιφάνειες). Δεν αφήνουμε τα φωτάκια του δένδρου αναμμένα το βράδυ ή όταν απουσιάζουμε.

Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο ανιχνευτής καπνού έχει σώσει πολλές ζωές χτυπώντας συναγερμό. Αν έχουμε, τον δοκιμάζουμε πριν τις γιορτές. Αν δεν έχουμε, φροντίζουμε να εγκαταστήσουμε έναν στο υψηλότερο σημείο του σπιτιού, εκεί που θα μαζευτεί ο καπνός από ενδεχόμενη πυρκαγιά. Αν ζούμε σε σπίτι με πολλά εύφλεκτα υλικά (ξύλινες επενδύσεις, ψευδοροφές, χωρίσματα) καλόν θα είναι να έχουμε και ένα σχέδιο διαφυγής σε περίπτωση πυρκαγιάς.

Δώρα. Χρειαζόμαστε ένα ψαλίδι για να ανοίξουμε τα δώρα και ένα κατσαβίδι για να τα συναρμολογήσουμε (και στις δύο περιπτώσεις δεν χρησιμοποιούμε μαχαίρια που είναι πιο επικίνδυνα). Διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης των νέων συσκευών και παιχνιδιών ιδίως όσες αφορούν την ασφάλεια λειτουργίας.

Προσέχουμε επίσης τα παιχνίδια που αγοράζουμε για παιδιά, εγγόνια και ανίψια. Φροντίζουμε να αντιστοιχούν στην ηλικία του παιδιού και τα αγοράζουμε από αξιόπιστες πηγές που τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας. Η προσωπική επαφή με έναν πεπειραμένο πωλητή μπορεί να μας λύσει πολλές απορίες αντί να αγοράσουμε βιαστικά ένα ακατάλληλο παιχνίδι από κάποιον πλανόδιο ή από κάποιο πολυκατάστημα.

Τέλος, προσέχουμε τα μικροαντικείμενα αλλά και τα τρόφιμα (π.χ. ξηρούς καρπούς) που ενδέχεται να προκαλέσουν πνιγμό σε νήπια. Προσέχουμε επίσης και τα εξαρτήματα που μπορεί να πέσουν από άλλα παιχνίδια, μικρές μπαταρίες που μοιάζουν με κουμπιά ή ακόμη και ξεφούσκωτα ή σκασμένα μπαλόνια. Ας θυμηθούμε τέλος, ότι πολλά στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου δεν είναι παιχνίδια αν και μοιάζουν με τέτοια, γι’ αυτό και δεν υπόκεινται στους κανονισμούς που διέπουν την ασφάλεια των παιχνιδιών. Φροντίζουμε να τα τοποθετήσουμε σε ικανό ύψος για να μην τα φτάνουν τα νήπια που έχουν την τάση να βάζουν τα πάντα στο στόμα τους.

Λαμπάκια. Πολλά ατυχήματα προέρχονται από τα λαμπάκια του χριστουγεννιάτικου δέντρου. Τα καινούργια λαμπάκια τηρούν αυστηρότερους κανόνες ασφαλείας – κυρίως λειτουργούν με χαμηλότερες τάσεις κι έτσι είναι λιγότερο επικίνδυνα. Δεν αλλάζουμε λαμπάκια όταν το σύστημα είναι στην πρίζα και φροντίζουμε τα παιδάκια να μην φτάνουν στα λαμπάκια για να μην μπουν στον πειρασμό να τα καταπιούν.

Φροντίζουμε τα καλώδια να είναι καλά μονωμένα για να αποφύγουμε τον κίνδυνο ηλεκτροπληξίας. Να μην είναι στη μέση για να μην σκοντάψουμε εμείς ή οι πιο ηλικιωμένοι. Αποφεύγουμε να κρύβουμε τα καλώδια κάτω από τα χαλιά όπου οι ενδεχόμενες ζημιές θα μείνουν απαρατήρητες και μπορεί να προκαλέσουν βραχυκυκλώματα και ίσως πυρκαγιά. Τέλος, δεν βάζουμε στον κήπο λαμπάκια που δεν είναι ειδικά σχεδιασμένα για χρήση στο ύπαιθρο.

Κουζίνα. Το πιο επικίνδυνο δωμάτιο του σπιτιού! Δεν αφήνουμε για την τελευταία στιγμή το μαγείρεμα που θέλει ηρεμία και αυτοσυγκέντρωση. Αν δεν βιαζόμαστε θα αποφύγουμε τα ατυχήματα με καυτά λάδια, βραστά νερά και κοφτερά μαχαίρια. Δεν αφήνουμε να μπουν στην κουζίνα όσοι δεν έχουν πράγματι δουλειά και φροντίζουμε να καθαρίσουμε αμέσως ό,τι πέφτει στο πάτωμα για να αποφύγουμε τις πτώσεις από γλίστρημα.

Πυροτεχνήματα. Πολλοί τα χρησιμοποιούν για να υποδεχτούν το νέο χρόνο. Τα παιδιά μπορούν να παρακολουθούν την εκτόξευση από απόσταση ασφαλείας αλλά τα πυροτεχνήματα πρέπει να τα χειρίζονται ενήλικες που θα έχουν σχεδιάσει το θέαμα έτσι ώστε να συνδυάζει ασφάλεια και ευχαρίστηση. Πριν από τη χρήση φροντίζουμε να έχουμε φυλάξει τα πυροτεχνήματα με ασφάλεια και να έχουμε διαβάσει προσεκτικά τις οδηγίες. Όταν τα ανάβουμε φροντίζουμε να μην πλησιάζουμε το πρόσωπό μας και μετά το άναμμα απομακρυνόμαστε σε απόσταση ασφαλείας. Φροντίζουμε τα πυροτεχνήματα να εκτοξεύονται σε κατεύθυνση αντίθετη από τους θεατές.

Ηλικιωμένοι. Οι ηλικιωμένοι χρειάζονται χώρο για να αποφύγουν πτώσεις από σκουντούφλημα ή γλίστρημα. Και τα παιδιά χρειάζονται χώρο για να παίξουν. Και οι δυο όμως διψούν για ενδιαφέρον και στοργή, για λίγα καλά λόγια, για μερικά όμορφα αισθήματα. Οι γιορτές δεν είναι μόνο για καλό φαγητό, για κρασί και χαρτοπαιξία. Είναι για να έλθουν πιο κοντά οι άνθρωποι και να νοιώσουν όμορφα, έστω και για λίγο.

Οι γιορτές των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς είναι ευκαιρίες για οικογενειακή ευτυχία και χαρά. Με λίγη προσοχή και προβλεπτικότητα θα μας αφήσουν μόνο όμορφες αναμνήσεις …