Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Δυο λόγια για τις αρχές που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και το πολύπλοκο σύστημα λήψης αποφάσεων των ευρωπαϊκών θεσμών
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 21 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-06)

Όλοι ξέρουμε λίγο-πολύ πως λειτουργεί η Ελληνική Πολιτεία. Η Βουλή νομοθετεί. Η Κυβέρνηση εκτελεί τους νόμους. Και τα δικαστήρια ελέγχουν την εφαρμογή τους. Κάπως έτσι λειτουργεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση αν και υπάρχουν πολλές και σημαντικές διαφορές. Διαφορές που κάνουν το σύστημα της Ένωσης κάπως πιο πολύπλοκο για τον απλό πολίτη.

Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση
Πρόκειται για μια Ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας σε μια υπερεθνική οντότητα, την Ένωση, η οποία έχει συγκροτηθεί με βάση τις Συνθήκες και η οποία διευθύνεται από κάποια θεσμικά όργανα. Θεμέλια της Ένωσης είναι οι αρχές του κράτους δικαίου, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και η ειρηνική επίλυση των διαφορών μεταξύ των μελών της μέσω διαλόγου. Τα θεσμικά όργανα περιλαμβάνουν και ένα Δικαστήριο του οποίου οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές.

Το πρώτο βήμα προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση έγινε το 1950 για να εξαλειφθούν οι αιτίες της μακρόχρονης γαλλογερμανικής σύγκρουσης. Το σιδηρομετάλλευμα και ο γαιάνθρακας, τα δύο υλικά που απαιτούνται για την παραγωγή του χάλυβα τέθηκαν υπό την διαχείριση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Τα θεσμικά όργανα της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν μετεξέλιξη εκείνων της ΕΚΑΧ.

Κύριος στόχος της Ένωσης ήταν από την αρχή η ειρηνική συνύπαρξη των λαών της Ευρώπης ώστε να αποφευχθεί κάθε επανάληψη των δύο παγκόσμιων πολέμων που είχαν ξεκινήσει από την Ευρωπαϊκή ήπειρο. Άλλοι στόχοι είναι η οικονομική ενοποίηση και η λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος. Η προστασία του περιβάλλοντος. Η ανακατανομή των πόρων. Η κοινωνική και εδαφική συνοχή. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μελών. Στόχοι, η επίτευξη των οποίων έχει τεθεί σε μεγάλη δοκιμασία τα τελευταία χρόνια λόγω της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: εμπορεύματα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Επιπλέον, η Ένωση στηρίζεται στις θεμελιώδεις αρχές της δοτής αρμοδιότητας, της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Δοτή αρμοδιότητα - η Ένωση μπορεί να δρα μόνο στους τομείς εκείνους για τους οποίους τα κράτη μέλη της έχουν εκχωρήσει την σχετική αρμοδιότητα. Η επικουρικότητα αφορά την εφαρμογή των μέτρων που αποφασίζονται στο καταλληλότερο επίπεδο - ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό. Τέλος, η αναλογικότητα αφορά την έκταση των μέτρων ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος - δεν χρησιμοποιούμε ένα κανόνι για να σκοτώσουμε μια μύγα.

Ποιος αποφασίζει και πώς
Γενικές κατευθύνσεις και προσανατολισμούς καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αποτελείται από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και έχει μόνιμο πρόεδρο (σήμερα τον Πολωνό Donald Tusk).

Αποφάσεις παίρνουν από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται με άμεση ψηφοφορία από τους πολίτες της Ένωσης ανά πενταετία. Το Συμβούλιο της ΕΕ συνέρχεται σε διαφορετικές συνθέσεις ανάλογα με τον τομέα πολιτικής (Συμβούλιο περιβάλλοντος, ενέργειας, εσωτερικών και δικαιοσύνης κλπ.). H προεδρία του Συμβουλίου ασκείται εκ περιτροπής, ανά εξάμηνο, από ένα κράτος μέλος. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει το δικαίωμα της πρωτοβουλίας, δηλαδή το δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις οδηγιών, κανονισμών και αποφάσεων στους άλλους δύο συννομοθέτες.

Προσοχή όμως! Η Επιτροπή έχει δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις μόνο για τα θέματα στα οποία η Ένωση έχει αρμοδιότητα. Οι κανόνες της ενιαίας αγοράς, τα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης, τα θέματα της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής, η προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, η αναπτυξιακή και ανθρωπιστική βοήθεια και πολλά άλλα. Πριν υποβάλλει κάποια πρόταση στους συννομοθέτες, η Επιτροπή διαβουλεύεται με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, με ομάδες συμφερόντων, με εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη. Κάνει μελέτες και εκτιμήσεις επιπτώσεων, οργανώνει συζητήσεις και συνέδρια.

Στη συνέχεια, για την έγκριση της πρότασης εφαρμόζεται η λεγόμενη κοινοτική ή ευρωενωσιακή μέθοδος. Η πρόταση που έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξετάζεται από ομάδες εμπειρογνωμόνων και από κοινοβουλευτικές επιτροπές αντίστοιχα. Αυτές θα προτείνουν τροπολογίες και βελτιώσεις. Μετά, το Κοινοβούλιο εγκρίνει την πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία. Στο Συμβούλιο, όπου κάθε κράτος έχει ορισμένο αριθμό ψήφων ανάλογα με τον πληθυσμό του, η πρόταση εγκρίνεται με την λεγόμενη «ειδική πλειοψηφία» που αντιστοιχεί στο 55% των ψήφων από τουλάχιστον 15 κράτη μέλη τα οποία αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

Ακολούθως, η εγκεκριμένη πράξη εφαρμόζεται σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Η εφαρμογή της ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία, σε περίπτωση παράβασης, προσφεύγει κατά του παρανομούντος κράτους μέλους ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Οι παραβάσεις διαπιστώνονται συχνά και από καταγγελίες που υποβάλλουν στην Επιτροπή ενδιαφερόμενοι πολίτες.

Η Επιτροπή δεν υποβάλλει προτάσεις για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) ούτε για θέματα συντονισμού της οικονομικής πολιτικής. Για τα θέματα αυτά εφαρμόζεται η διακυβερνητική μέθοδος, που στηρίζεται στην ομοφωνία. Μάλιστα οι σχετικές αποφάσεις δεν υπόκεινται σε έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Δικαστηρίου. Οι αποφάσεις για θέματα ΚΕΠΠΑ λαμβάνονται από το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στο οποίο προεδρεύει η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα ΚΕΠΠΑ (σήμερα η Ιταλίδα Federica Mogherini). Και υλοποιούνται από την Ύπατη Εκπρόσωπο και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).


Αντίστοιχα, ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των χωρών που έχουν υιοθετήσει ως κοινό νόμισμα το ευρώ γίνεται από τους Υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, το Eurogroup ή Ευρωομάδα (με σημερινό πρόεδρο τον Ολλανδό Jeroen Dijsselbloem), στην οποία συμμετέχει και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που διαχειρίζεται το €υρώ.

Ποιος είπε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύπλοκη;

Το Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας

Μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας στους πάσης φύσεως ξένους όρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-195)

Ποιοι διαμορφώνουν τη σύγχρονη Ελληνική Γλώσσα; Όπως ανέφερε πριν λίγο καιρό ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης παρουσιάζοντας το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών, την ελληνική γλώσσα δεν τη διαμορφώνουν πλέον οι λογοτέχνες αλλά οι θετικοί επιστήμονες, οι μηχανικοί, οι νομικοί και οι οικονομολόγοι. Και φυσικά οι μεταφραστές, πολλοί από τους οποίους ζουν και εργάζονται στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο. Πράγματι, γύρω από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα παρατηρείται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ελλήνων μεταφραστών από την εποχή των Εβδομήκοντα!

Συχνά μάλιστα οι μεταφραστές αυτοί καλούνται να μεταφράσουν κείμενα με λέξεις δηλαδή όρους, που δεν έχουν ξαναμεταφραστεί στα ελληνικά και που θα περάσουν στη συνέχεια στην ελληνική έννομη τάξη αφού τα νομοθετικά κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να ενσωματωθούν στην ελληνική νομοθεσία και να εφαρμοστούν από το κράτος και τους πολίτες. Τι συμβαίνει όμως όταν η απόδοση ενός όρου είναι ανεπιτυχής και η ελληνική δημόσια διοίκηση ή τα πανεπιστήμια αποφασίσουν ότι θα αποδώσουν την σχετική έννοια με διαφορετική λέξη; Θα δημιουργηθεί προφανώς κάποια μικρή ή και μεγάλη ασυνεννοησία.

Γι' αυτό, το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκίνησε πέρσι κάποιες διερευνητικές συναντήσεις και συζητήσεις με στόχο τη δημιουργία ενός Δικτύου Ορολογίας για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση. Φιλοδοξία του εν λόγω Δικτύου είναι να συγκεντρώσει εμπειρογνώμονες από το χώρο της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και των ελληνικών ΑΕΙ που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ορολογικά τους μεταφραστές των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αλλά και την ίδια την ελληνική δημόσια διοίκηση που αντιμετωπίζει συχνά μεταφραστικά προβλήματα λόγω της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας. Πως μεταφράζονται π.χ. τα διάφορα αδικήματα για τα οποία έχει καταδικαστεί ένας έλληνας σε μια ξένη χώρα και περιλαμβάνονται στο ποινικό του μητρώο; Ή τα αδικήματα στο ποινικό μητρώο ενός αλλοδαπού; Το γεγονός ότι δεν υπάρχει βάση δεδομένων με την επίσημη ορολογία που χρησιμοποιεί η ελληνική δημόσια διοίκηση, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα πράγματα …

Έτσι, την Παρασκευή 3 Απριλίου σε μια Ημερίδα Εργασίας με τη συμμετοχή 80 περίπου εκπροσώπων από ελληνικά υπουργεία και οργανισμούς, από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τα ελληνικά ΑΕΙ, ανακοινώθηκε η ίδρυση του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας. Πέρα από τα όργανα που θα το πλαισιώνουν (Γενική Συνέλευση, Συντονιστική και Επιστημονική Επιτροπή, Γραμματεία), το εν λόγω Δίκτυο περιλαμβάνει και μια Υπηρεσία Επείγουσας Απόδοσης Όρων που ήδη λειτουργεί ηλεκτρονικά για να συνδέει τους μεταφραστές και τους εμπειρογνώμονες.

Η συγκεκριμένη υπηρεσία, η οποία αποτελεί κατά κάποιο τρόπο και την «καρδιά του Δικτύου», περιλαμβάνει αρχικά πέντε θεματικές ομάδες που καλύπτουν τους εξής τομείς: Νομικά, Οικονομικά, Τεχνολογία, Χημεία και Φυσικούς Πόρους. Ο μεταφραστής που θα έχει μιαν απορία για ένα καινοφανή όρο ή που θα δυσκολεύεται να επιλέξει ανάμεσα σε πολλούς διαφορετικούς όρους για την ίδια έννοια, θα δημιουργεί ένα ηλεκτρονικό δελτίο με όλα τα στοιχεία σχετικά με το ερώτημα (συγκείμενο, ορισμός, συνώνυμα, κλπ.).

Το δελτίο θα διαβιβάζεται ηλεκτρονικά σε όλους τους εμπειρογνώμονες που θα έχουν εγγραφεί στην αντίστοιχη ομάδα, οι οποίοι και θα μπορούν να προτείνουν αποδόσεις, συνοδεύοντας τες με την κατάλληλη κάθε φορά τεκμηρίωση. Ο συντονιστής της θεματικής ομάδας θα διαμορφώνει το τελικό συμπέρασμα της συζήτησης και ο μεταφραστής θα μπορεί να χρησιμοποιήσει άφοβα τον προτεινόμενο όρο.

Στη συνέχεια, οι όροι που θα έχουν διαμορφωθεί με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εισαχθούν στην ηλεκτρονική βάση ορολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΙΑΤΕ) για ευρεία διάδοση και να οριστικοποιηθούν στο πλαίσιο επίσημων διαδικασιών οροδοσίας σε αρμόδια όργανα τυποποίησης και ορολογίας στη Ελλάδα και την Κύπρο (π.χ. Εθνικοί Οργανισμοί Τυποποίησης, Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας).

Το έντονο ενδιαφέρον όλων των εμπλεκόμενων φορέων για συμμετοχή στην Ημερίδα και οι προσφορές για εθελοντική συμμετοχή στο Δίκτυο, προδικάζουν και την επιτυχία του εγχειρήματος, που αποτελεί σημαντική καινοτομία στο χώρο της μετάφρασης και της ορολογίας. Μάλιστα, όπως τόνισε ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα κ. Πάνος Καρβούνης στον χαιρετισμό του στην έναρξη της Ημερίδας, «με το εγχείρημα καταρρίπτεται για άλλη μια φορά ένας ακόμη μύθος σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση – ο αστήριχτος ισχυρισμός σύμφωνα με τον οποίο η ελληνική γλώσσα οδεύει προς αφανισμό αφού η Ευρώπη θέλει τάχα να επιβάλλει σε όλους μια και μόνο γλώσσα». Είναι ένας μύθος που διαψεύδεται από τα ίδια τα γεγονότα, παρόλο που κατά καιρούς αναζωπυρώνεται στα μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Πράγματι, τα ελληνικά είναι μια από τις 24 επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Όλα τα επίσημα έγγραφα μεταφράζονται στα ελληνικά. Και οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν στα ελληνικά με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φρόντισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 να συμπεριληφθούν όλοι οι ελληνικοί χαρακτήρες (ακόμη και τα πολυτονικά) στα αντίστοιχα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης. Έτσι όλοι οι προσωπικοί υπολογιστές που κυκλοφορούν στο εμπόριο από το 1995 και μετά, περιλαμβάνουν εκ κατασκευής τα ελληνικά.

Έτσι, σήμερα εκατομμύρια σελίδες στο διαδίκτυο γράφονται στα ελληνικά, εκατοντάδες ηλεκτρονικές εφημερίδες εκδίδονται στα ελληνικά, χιλιάδες συζητήσεις διεξάγονται στα ελληνικά στα φόρα του διαδικτύου, στο Facebook και στο Twitter. Συνεπώς, το Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας έρχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας στους κάθε φύσεως αγγλισμούς, γαλλισμούς και γερμανισμούς που εξακολουθούν να κατατρύχουν τη γλώσσα μας. Έρχεται να βοηθήσει τα τμήματα ελληνικής μετάφρασης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Κι έρχεται ως ένα μοναδικό εργαλείο για την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση.

Ένας πρώτος απολογισμός της λειτουργίας του Δικτύου προβλέπεται να γίνει στο 10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» που οργανώνει στις 12–14 Νοεμβρίου 2015 η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας στην Αθήνα.

Ατυχήματα και καταστροφές - τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση

Για την ασφάλεια των προϊόντων και των αυτοκινήτων, για το κάπνισμα, τα χημικά ατυχήματα, τις πλημμύρες και τις μεγάλες καταστροφές, η Ένωση έχει θεσπίσει νομοθεσία με επίκεντρο τον πολίτη
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 6 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-05)

Διαβάζουμε καθημερινά για ατυχήματα στο δρόμο, στο σπίτι, στη δουλειά. Αλλά και για επιδημίες ή και καταστροφές που απειλούν την υγεία μας, την ζωή μας και συχνά την περιουσία μας. Αλήθεια τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να μας προφυλάξει από τα καθημερινά ατυχήματα αλλά και από τις μεγάλες καταστροφές;

Επίκεντρο η πρόληψη
Σύμφωνα με τις Συνθήκες, κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου. Στο επίκεντρο της δράσης της Ένωσης βρίσκεται φυσικά η πρόληψη και η αποτροπή των πηγών κινδύνου για την σωματική και ψυχική υγεία.

Έτσι, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, υπάρχει ήδη σημαντική ενωσιακή νομοθεσία στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων μέσω της λεπτομερούς επισήμανσης τους και της ιχνηλασιμότητας της προέλευσής τους. Υπάρχουν επίσης δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης για τα επικίνδυνα τρόφιμα, για κάθε είδους προϊόν που παρουσιάζει επικίνδυνα για τη ζωή και την υγεία ελαττώματα καθώς και για τις επικίνδυνες μεταδοτικές ασθένειες, όπως η γρίπη, που μπορεί να εξελιχθούν σε επιδημίες ή πανδημίες.

Παράλληλα, η νομοθεσία υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας είναι ιδιαίτερα ενδελεχής προκειμένου να προστατεύεται όχι μόνο ο μέσος εργαζόμενος αλλά και ειδικές κατηγορίες όπως οι έγκυες και οι θηλάζουσες μητέρες, οι ανάπηροι, οι νέοι αλλά και όσοι εκτίθενται σε διάφορα επικίνδυνα περιβάλλοντα ή χειρίζονται επικίνδυνες χημικές και άλλες ουσίες. Επίσης, όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά οφείλουν να τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας τα οποία έχουν θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό ή εθνικό επίπεδο και να αναγράφουν τα στοιχεία του παραγωγού ή του εισαγωγέα αν πρόκειται για προϊόντα τρίτων χωρών.

Ιδιαίτερη νομοθεσία ισχύει για την έγκριση τύπου και τη γενική ασφάλεια όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων αλλά και για τα ελαστικά τους και όλα τα επιμέρους συστήματα και κατασκευαστικά τους στοιχεία. Καθώς και για τον περιορισμό των εκπομπών των αέριων ρύπων και των θερμοκηπιακών αερίων που προκαλούν τις κλιματικές αλλαγές.

Παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία
Από τις έρευνες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι οι κυριότεροι παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία μας είναι με σειρά σοβαρότητας το κάπνισμα, η υπέρταση, η υψηλή χοληστερίνη, η παχυσαρκία, η ελλιπής κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, η έλλειψη σωματικής άσκησης και η κατάχρηση αλκοόλ.

Στην ΕΕ το κάπνισμα αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία που θα μπορούσε να αποφευχθεί. Είναι η σημαντικότερη αιτία πρόωρων θανάτων (700.000 περίπου ετησίως) αφού το 50% περίπου των καπνιστών πεθαίνει κατά μέσο όρο 14 χρόνια νωρίτερα. Επιπλέον, οι καπνιστές ζουν τα περισσότερα χρόνια της ζωής τους με προβλήματα υγείας (καρκίνοι, καρδιαγγειακά νοσήματα και παθήσεις του αναπνευστικού) με αποτέλεσμα, εκτός από την επιβάρυνση της υγείας να επιβαρύνονται υπερβολικά και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης …

Γι' αυτό με βάση ενωσιακή νομοθεσία τα πακέτα των τσιγάρων φέρουν τις γνωστές προειδοποιητικές ενδείξεις για την επιβάρυνση της υγείας και απαγορεύεται η διαφήμιση τους σε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (εφημερίδες και περιοδικά, ραδιόφωνο και τηλεόραση, αφίσες). Παράλληλα, για να μειωθεί η έκθεση και των μη καπνιζόντων στον καπνό, 17 από τις 28 χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν θεσπίσει ολοκληρωμένη νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους χώρους εργασίας. Ωστόσο, η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας δεν είναι πάντοτε αποτελεσματική …

Παράλληλα, η Ένωση έχει θεσπίσει σειρά στρατηγικών και συστάσεων για την αντιμετώπιση και των άλλων παραγόντων επικινδυνότητας (κατάχρηση αλκοόλ, ανθυγιεινή διατροφή και έλλειψη σωματικής άσκησης) καθώς και για τη μείωση των τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα για τον περιορισμό των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, καθώς και για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας.

Πρόληψη και αντιμετώπιση καταστροφών
Η πρόληψη των ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης επικίνδυνων χημικών προϊόντων, αποτελεί αντικείμενο ενωσιακής νομοθεσίας, της γνωστής και ως οδηγίας Σεβέζο, από την ιταλική πόλη που το 1976 επλήγη από ένα μεγάλο βιομηχανικό ατύχημα. Έτσι σήμερα, οι χημικές βιομηχανίες οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης για συγκεκριμένες χημικές ουσίες, να διαθέτουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενου ατυχήματος και να έχουν ενημερώσει σχετικά τον πληθυσμό γύρω από τις εγκαταστάσεις τους. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να επιθεωρούν τακτικά τις εν λόγω εγκαταστάσεις εξασφαλίζοντας πιστή συμμόρφωση.

Χάρις στην εφαρμογή της οδηγίας Σεβέζο τα ατυχήματα στις αντίστοιχες βιομηχανίες έχουν σχεδόν εξαλειφθεί. Παρόμοια αποτελέσματα ελπίζεται ότι θα επιτευχθούν και για την αντιμετώπιση των πλημμυρών. Με βάση άλλη σχετική οδηγία έχουν εκπονηθεί μελέτες επικινδυνότητας σε όλες τις λεκάνες απορροής ποταμών που εμφανίζουν δυνητικό κίνδυνο πλημμύρας με στόχο να εκπονηθούν στη συνέχεια και τα αντίστοιχα σχέδια έκτακτης ανάγκης αλλά και πρόληψης (χωροταξικές διατάξεις, αντιπλημμυρικά έργα).

Και για την αντιμετώπιση των μεγάλων καταστροφών που ενδέχεται να πλήξουν τα κράτη μέλη, αλλά και τρίτες χώρες έχει θεσπιστεί ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιλαμβάνει ένα κέντρο επιχειρήσεων και ένα σύστημα επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών. Η ταχύτατη αποστολή π.χ. πυροσβεστικών αεροπλάνων, ομάδων έρευνας και υποστήριξης σεισμόπληκτων, νοσοκομείων εκστρατείας και εμπειρογνωμόνων διευκολύνεται έτσι στο έπακρο δεδομένου ότι τα σχετικά έξοδα μετακίνησης καλύπτονται από την Ένωση.

Τέλος, η Ένωση έχει συστήσει και ένα ειδικό Ταμείο Αλληλεγγύης για να συγχρηματοδοτεί έργα αποκατάστασης μετά την καταστροφή στα κράτη μέλη, ενώ για τις καταστροφές σε αναπτυσσόμενες τρίτες χώρες η αντίστοιχη χρηματοδότηση προέρχεται από τα κονδύλια ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας.

Επικίνδυνα επαγγέλματα

Ντελιβεράδες, ταξιτζήδες, αστυνομικοί των ομάδων δίκυκλης αστυνόμευσης (ΔΙ.ΑΣ.), πυροσβέστες αλλά και αγρότες: μερικά από τα σύγχρονα επικίνδυνα επαγγέλματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-194)

Παρατηρούσα τις προάλλες έναν ντελιβερά. Ξέρετε, αυτά τα παλικάρια που σχίζονται να σας φέρουν σουβλάκια, πίτσες ακόμη και φραπέδες στην πόρτα σας. Που καβαλούν το μηχανάκι της εταιρείας ή πολλές φορές και το δικό τους για να παραδώσουν την παραγγελία σας. Φαγητά, σαλάτες, μακαρονάδες, γλυκά. Κάθε μέρα το γραμματοκιβώτιο είναι γεμάτο με προσφορές. Κινέζικη, μεξικάνικη, παραδοσιακή ελληνική κουζίνα! Όρεξη να υπάρχει …

Όμως ποιος σκέφτεται τον ντελιβερά; Που πρέπει να ξεπεράσει την πυκνή κυκλοφορία. Να αποφύγει τις λακκούβες. Να προσέξει τους ασυνείδητους οδηγούς που συχνά αγνοούν τα μηχανάκια. Να αντιμετωπίσει ένα σωρό κινδύνους στη βροχή, στο κρύο, στην σκοτεινιά των κακοφωτισμένων δρόμων. Και να φτάσει στη σωστή διεύθυνση. Να κτυπήσει το σωστό κουδούνι. Να κρατά και ρέστα. Αν δεν πέσει σε κανένα επιθετικό πελάτη που έχει αλλάξει γνώμη. Ή έχει τσακωθεί με τη γυναίκα του …

Κι όλα αυτά για ένα πενιχρό μεροκάματο, συχνά χωρίς ένσημα αλλά και χωρίς ασφάλιση για ατυχήματα … Μερικές φορές και χωρίς κράνος. Ευτυχώς οι περισσότερες επώνυμες αλυσίδες γρήγορου φαγητού φροντίζουν να προμηθεύουν κράνη στα ηρωικά νέα παιδιά που αποφασίζουν να γίνουν ντελιβεράδες!

Άλλο επικίνδυνο επάγγελμα της καθημερινότητας οι ταξιτζήδες. Κι όχι μόνο επειδή κυκλοφορούν στους επικίνδυνους και απρόβλεπτους ελληνικούς δρόμους. Που όπως είπαμε είναι γεμάτοι παγίδες από λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα κι είναι συχνά κακοσχεδιασμένοι με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση. Με οδηγούς που ανά πάσα στιγμή μπορεί να παραβιάσουν το κόκκινο, το STOP, την προτεραιότητα. Αλλά και με πεζούς που δεν ελέγχουν το δρόμο πριν τον διασχίσουν. Μαγαζάτορες που θα βγάλουν κάθε λογίς εμπόδια στο δρόμο - καρέκλες, κιβώτια, κουβάδες …

Ταξιτζήδες που πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν αγενείς και καμιά φορά επικίνδυνους πελάτες. Παράξενους, επιθετικούς, μεθυσμένους ή μαστουρωμένους. Πελάτες που δεν έχουν πάντα καλούς σκοπούς, ιδίως τις μεταμεσονύχτιες ώρες. Πελάτες που θα σκεφτούν χίλια δυο κόλπα για να μην πληρώσουν …

Όμως, οι πραγματικοί κίνδυνοι του επαγγέλματος είναι άλλοι. Η συνεχής καθιστική ζωή είναι από μόνη της εξαιρετικά επιβλαβής. Ιδίως σε συνδυασμό με κάπνισμα και κακή διατροφή. Πόνοι στη μέση, ζάχαρο, καρδιαγγειακά είναι στην ημερησία διάταξη. Υψηλή πίεση και άγχος από τις συνθήκες δουλειάς, ιδίως σε μεγάλες πόλεις με έντονη κυκλοφορία. Και πολυάριθμα αναπνευστικά προβλήματα λόγω ρύπανσης του αέρα από τα καυσαέρια.

Μια άλλη επαγγελματική ομάδα που αντιμετωπίζει καθημερινά τον κίνδυνο είναι οι αστυνομικοί των ομάδων δίκυκλης αστυνόμευσης. Οι αστυνομικοί της ομάδας ΔΙ.ΑΣ. κυκλοφορούν στους δρόμους με μοτοσικλέτες, έτοιμοι να επέμβουν σε όποιο σημείο εμφανιστεί πρόβλημα. Έχουν να αντιμετωπίσουν τα περισσότερα σχεδόν από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και οι ντελιβεράδες: κακοσχεδιασμένους δρόμους με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση, με λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα. Ευτυχώς, ως αστυνομικοί εμπνέουν κάποιο σεβασμό ή μάλλον φόβο σε όσους δεν σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ιδίως όταν έχουν αναμμένους τους μπλε περιστροφικούς φανούς.

Όμως οι εποχούμενοι αστυνομικοί αντιμετωπίζουν και άλλους μεγαλύτερους κινδύνους. Τους διάφορους θερμόαιμους κουμπουροφόρους που ενδέχεται να συναντήσουν στο δρόμο τους. Αδίστακτοι ληστές, επαγγελματίες τρομοκράτες αλλά και ερασιτέχνες «επαναστάτες» που χρησιμοποιούν όπλα για να πυροβολήσουν τους εκπροσώπους του νόμου ακόμη και όταν δεν έχουν προκληθεί. Θυμηθείτε τον πρόσφατο τραυματισμό από πυροβολισμούς δύο αστυνομικών στις Βρύσες Αποκορώνου …

Επικίνδυνο επάγγελμα ασκούν και οι πυροσβέστες. Έγραφα το Σεπτέμβρη (Χ.Ν. 23/9/2014) για το τραγικό δυστύχημα που είχε σημειωθεί εκείνες τις μέρες όταν ένας νεαρός πυροσβέστης προσπάθησε να σώσει μια γυναίκα από ένα φλεγόμενο διαμέρισμα. Αν και χρησιμοποιούσε φιάλες οξυγόνου, κάποια στιγμή ο αέρας του έλειψε, έχασε τις αισθήσεις του και πέθανε επί τόπου, χωρίς να μπορέσει να σώσει ούτε τη γυναίκα.

Από την σχετική έρευνα που έκανε ο απόστρατος αντιστράτηγος - υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος και νομικός Ανδριανός Γκουρμπάτσης προέκυψαν εξαιρετικά σοβαρές παραλείψεις, πλημμέλειες και παθογένειες του συστήματος ελέγχου, επιθεώρησης και συντήρησης του εξοπλισμού ατομικής προστασίας. Μερικές διαπιστώσεις μάλιστα αγγίζουν ακόμη και τα όρια αξιόποινων πράξεων, αφού η μη τήρηση των ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, αλλά και των οδηγιών χρήσης και συντήρησης των κατασκευαστών και προμηθευτών θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία των πυροσβεστών όταν χρησιμοποιούν τον εν λόγω εξοπλισμό (αυτόνομες αναπνευστικές συσκευές ανοιχτού κυκλώματος και αεροσυμπιεστές πλήρωσης των φιαλών τους).

Τέλος, επικίνδυνο είναι και το επάγγελμα του αγρότη! Ιδίως του ανεκπαίδευτου και του ανεπίδεκτου μαθήσεως … Που δεν χρησιμοποιεί σωστά τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα λαμβάνοντας τις προβλεπόμενες προφυλάξεις. Γιατί όμως πρέπει να το κάνει; Την περασμένη εβδομάδα ξέσπασε μια επιστημονική διαμάχη γύρω από το γνωστό ζιζανιοκτόνο Roundup. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας χαρακτήρισε ως «πιθανώς καρκινογόνο» το κύριο συστατικό του εν λόγω ζιζανιοκτόνου κάτι που αμφισβητήθηκε από την εταιρεία που παράγει το προϊόν, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός της ΠΟΥ δεν στηρίχτηκε σε νέες έρευνες αλλά σε ανάλυση προηγούμενων ερευνών.

Επειδή λοιπόν δεν ξέρουμε ποιες ουσίες θα αποδειχτούν καρκινογόνες στο μέλλον, καλόν θα είναι, η χρήση όλων των φυτοφαρμάκων να γίνεται πάντα με πιστή τήρηση των οδηγιών χρήσης. Χρησιμοποιώντας προστατευτικές ενδυμασίες, γυαλιά, μάσκες και γάντια όταν ψεκάζουν. Πλένοντας μετά το ψέκασμα τα ρούχα χωριστά από τα ρούχα της υπόλοιπης οικογένειας, ιδίως όταν υπάρχουν και μικρά παιδιά στην οικογένεια. Κάνοντας δολωματικούς μόνο ψεκασμούς με τα αντίστοιχα φάρμακα και όχι ολική κάλυψη. και λαμβάνοντας τις απαραίτητες προφυλάξεις όταν κλαδεύουμε ελιές, πορτοκαλιές, λεμονιές ή καστανιές!

Πρόληψη φίλοι μου! Το μυστικό για την αποφυγή ατυχημάτων είναι η πρόληψη, ιδίως στα πιο επικίνδυνα επαγγέλματα. Για να μην θρηνούμε θύματα από την αντικοινωνική συμπεριφορά των συμπολιτών μας αλλά και από τις τραγικές δικές μας απροσεξίες …

Ευρωπαϊκή Ένωση και ανεργία των νέων

Τι κάνει η Ένωση για να βοηθήσει τους νέους να αντιμετωπίσουν το μεγαλύτερο πρόβλημα του καιρού μας - την ανεργία …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 30 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-04)

Ίσως θα ήταν πλεονασμός να πούμε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχολεί τους σημερινούς νέους είναι η ανεργία. Αυτό θεωρούν ως την κύρια πρόκληση για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 54% των ερωτηθέντων Ελλήνων ηλικίας 16 έως 30 ετών σε μια έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που έγινε πριν από έναν χρόνο. Παρόμοιο είναι και το ποσοστό της ανεργίας των νέων (49,8%) που κατέγραψε η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία (Eurostat) το Γενάρη του 2015. Όμως, τι κάνει η Ευρώπη για να βοηθήσει τους νέους να αντιμετωπίσουν το φάσμα της ανεργίας; Κάνει πολλά, χρήσιμα και καινοτόμα!

Ένα πετυχημένο πρόγραμμα - το Erasmus
Ποιος νέος δεν έχει ακούσει για το πρόγραμμα Erasmus; Από το 1987 που θεσπίστηκε το περίφημο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών, σπουδαστών και διδασκόντων πάνω από 3 εκατ. άτομα επωφελήθηκαν από σπουδές και επιμόρφωση σε μιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλα 4 εκατ. θα επωφεληθούν από το ανανεωμένο πρόγραμμα Erasmus+ κατά την περίοδο 2014-2020. Το νέο πρόγραμμα ενισχύει επίσης τη διάσταση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και των ανταλλαγών για πρακτική άσκηση στο εξωτερικό.

Και πως βοήθησε στην αντιμετώπιση της ανεργίας το Erasmus; Από την αξιολόγηση του προγράμματος που έγινε το 2014 προέκυψε ότι όσοι σπούδασαν στο εξωτερικό είχαν 50% λιγότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν μακροχρόνια ανεργία σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν σπουδάσει ή δεν έχουν παρακολουθήσει κατάρτιση στο εξωτερικό και, πέντε χρόνια μετά την αποφοίτησή τους, το ποσοστό ανεργίας τους είναι κατά 23% χαμηλότερο. Παράλληλα όσοι συμμετείχαν σε ανταλλαγές του προγράμματος μπορούσαν ευκολότερα να μετακομίσουν στο εξωτερικό προς εξεύρεση εργασίας.

Μια άλλη διάσταση της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία αφορά τις ανταλλαγές νέων εθελοντών. Η Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας περιλαμβάνει πλήθος ευκαιριών για τους νέους και τις νέες που θέλουν να συμμετάσχουν εθελοντικά σε δραστηριότητες στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας, της κοινωνικής ένταξης και της υποστήριξης τοπικών κοινοτήτων κατά τη διάρκεια των διακοπών. Και η συμμετοχή σε τέτοιες δράσεις εμπλουτίζει το βιογραφικό και συμβάλλει στην εξεύρεση εργασίας αφού οι σοβαροί εργοδότες προτιμούν σύμφωνα με την αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus, υποψήφιους με εγκάρσιες δεξιότητες (φιλομάθεια, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, ανεκτικότητα και αυτοπεποίθηση), αλλά και με διεθνή εμπειρία.

Άλλα εργαλεία καταπολέμησης της ανεργίας
Τι άλλο προφέρει η Ένωση στους νέους που ψάχνουν για δουλειά; Την υπηρεσία Europass για την σύνταξη τυποποιημένου βιογραφικού σημειώματος μαζί με το Ευρωπαϊκό Διαβατήριο Δεξιοτήτων. Την υπηρεσία EURES για την εύρεση εργασίας ανά την Ευρώπη. Και τέλος δρομολόγησε την πρωτοβουλία «Εγγύηση για τη Νεολαία» στο πλαίσιο της οποίας οι άνεργοι νέοι ηλικίας κάτω των 25 θα λαμβάνουν μια συγκεκριμένη, ποιοτική προσφορά εργασίας, μαθητείας, πρακτικής άσκησης ή συνέχισης της εκπαίδευσής τους μέσα σε 4 μήνες αφότου ολοκληρώσουν την επίσημη εκπαίδευσή τους ή καταστούν άνεργοι.

Η Ένωση διαθέτει επίσης ένα σημαντικότατο εργαλείο για την ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης και της εξάλειψης των αιτίων που δημιουργούν κοινωνικές ανισότητες: το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Το ΕΚΤ λειτουργεί επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Ευρώπης – τους εργαζόμενους, τους νέους και όλους όσους αναζητούν εργασία. Στόχος των δράσεων που συγχρηματοδοτεί είναι η βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης, ιδιαίτερα αυτών που δυσκολεύονται στην εξεύρεση εργασίας. Έτσι συγχρηματοδοτούνται από έργα φιλανθρωπικών οργανώσεων μικρής κλίμακας που βοηθούν τα άτομα με αναπηρίες να βρουν κατάλληλες θέσεις εργασίας, έως εθνικά έργα που προωθούν την επαγγελματική κατάρτιση για ολόκληρο τον πληθυσμό. Υπάρχουν επίσης έργα που απευθύνονται στα εκπαιδευτικά συστήματα, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, έργα για νέους και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που αναζητούν εργασία, και έργα για δυνητικούς επιχειρηματίες από κάθε κοινωνικό υπόβαθρο.

Όμως, όπως είπαμε, η Ένωση κατοχυρώνει την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζόμενων και των υπηρεσιών. Και σε αυτό το πλαίσιο έχουν γίνει πολλά π.χ. στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σχετική οδηγία καλύπτει τα ιατρικά επαγγέλματα (ιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, νοσοκόμοι, οδοντίατροι, κτηνίατροι, μαίες και μαιευτές, φαρμακοποιοί) και τους αρχιτέκτονες καθώς και πολλά άλλα επαγγέλματα με βάση κοινές αρχές και δοκιμασίες εκπαίδευσης (π.χ. λογιστές, οικονομολόγοι, μηχανικοί και τεχνίτες κάθε ειδικότητας και πολλοί άλλοι). Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εκδώσουν απόφαση αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων εντός το πολύ τεσσάρων μηνών από την κατάθεση του σχετικού φακέλου, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι ο υποψήφιος έχει και τις απαραίτητες γλωσσικές γνώσεις.

Θα μπορούσε η Ένωση να κάνει περισσότερα για το μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας; Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο τομέας της απασχόλησης δεν αποτελεί αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης αλλά υπόκειται απλώς σε συντονισμό σε διακυβερνητικό επίπεδο. Επίσης, στους τομείς της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης η Ένωση δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα (όπως π.χ. στον ανταγωνισμό) ούτε και συντρέχουσα αρμοδιότητα (όπως π.χ. στο περιβάλλον) αλλά μπορεί μόνον να αναλαμβάνει δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών.

Όμως ήδη όσα αναφέρθηκαν είναι πάρα πολλά. Αν μάλιστα συνδυαστούν και με τις δράσεις τη Ένωσης στους τομείς της Έρευνας, της Καινοτομίας και της Κοινωνίας των Πληροφοριών μπορούν να αποφέρουν θεαματικά αποτελέσματα. Αλλά γι' αυτά θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο …

Περί αντικοινωνικής συμπεριφοράς

Οι αντικοινωνικές συμπεριφορές τείνουν να γίνουν κανόνας ενώ όσοι τολμούν να διαμαρτυρηθούν θεωρούνται γραφικοί και παράξενοι …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-193)

Απαιτείς να διασχίσεις το δρόμο όταν το φανάρι είναι πράσινο για τους πεζούς; Και να μην σε απειλεί το αυτοκίνητο που θέλει ντε και καλά να περάσει με κόκκινο; Κύριε μου είστε άσχετος! Δεν γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα προτεραιότητα έχει πάντα ο οδηγός και όχι ο πεζός;

Θέλεις να απολαύσεις το καφεδάκι σου στο καφενεδάκι της γειτονιάς ή στην σύγχρονη καφετέρια χωρίς να σε φλομώνει το τσιγάρο του διπλανού σου; Έλα μωρέ παράξενε, αφού όλοι καπνίζουν!

Σκοπεύεις να κλείσεις ραντεβού με τον γιατρό χωρίς να πληρώσεις επίσκεψη όπως δικαιούσαι ως ασφαλισμένος; Μεγάλες απαιτήσεις έχεις φίλε! Εδώ είναι Ελλάδα και πρέπει να ακολουθήσεις την πεπατημένη και να πληρώσεις έξτρα ραντεβού. Αν θέλεις να σε δει ο γιατρός …

Σε ενοχλούν τα σκουπίδια που ρίχνουν ανεξέλεγκτα στις παραλίες, στο δρόμο, στα δάση οι περιπατητές, οι λουόμενοι, τα ζευγαράκια; Έλα καημένε με τις παραξενιές σου! Αφού θα τα μαζέψουν οι πρόσκοποι ή οι μαθητές και θα κάνουν και μια καλή πράξη.

Δεν έχεις χρήματα να πληρώσεις φροντιστήρια για την μεγάλη σου κόρη που θέλει να μπει στο πανεπιστήμιο και απαιτείς να γίνεται το μάθημα σωστά στο δημόσιο σχολείο; Με τους μισθούς πείνας που παίρνουν οι καθηγητές του δημοσίου τι θέλεις να κάνουν κι αυτοί; Εδώ είναι Ελλάδα, μην περιμένεις και πολλά από το κράτος …

Θέλεις να διακανονίσεις μια υπόθεση με την εφορία και δεν θέλεις να δώσεις το κάτι τις στον υπάλληλο που υπόσχεται να διεκπεραιώσει ταχύτατα την υπόθεσή σου και με το ένα δέκατο του κόστους; Μα που ζεις; Αφού όλη η Ελλάδα έτσι κινείται …

Η άδεια που έχεις ζητήσει για να κτίσεις εκείνο το επιπλέον δωμάτιο στο μικρό σου εξοχικό δεν έχει εκδοθεί ακόμη και αρνείσαι να πληρώσεις όσα σου ζήτησαν για να επιταχυνθεί η διαδικασία; Καλά φίλε, εσύ έχεις έλθει από άλλο πλανήτη μου φαίνεται και δεν ξέρεις πως λειτουργούν τα πράγματα στα Βαλκάνια …

Ζήτησες απόδειξη από τον ταβερνιάρη για το φαγητό που έφαγες εσύ κι η παρέα σου; Τουρίστας είσαι φίλε; Δεν ξέρεις ότι εδώ δεν δίνουμε αποδείξεις;

Δήλωσες ότι δεν πρόκειται να ξανακάτσεις σε γιορτή όπου συμμετέχουν άτομα τα οποία μόλις έλθουν στο κέφι θα βγάλουν το πιστόλι και θα ρίξουν τις «καθιερωμένες» μπαλωθιές; Μα τι παραξενιές είναι αυτές; Δεν ξέρεις ότι εδώ είναι Κρήτη και η οπλοφορία είναι «νόμιμη»;

Ο μπροστινός σου επέμενε να δεχτούν τις υπέρβαρες αποσκευές του στο αεροπλάνο χωρίς να πληρώσει το ανάλογο ποσό ενώ γνώριζε ότι ισχύει όριο βάρους; Η ευγενική υπάλληλος του έδειξε τον κανονισμό, κι αυτός άρχισε να φωνάζει και να διαμαρτύρεται κατηγορώντας την εταιρεία, τους υπαλλήλους και το κράτος που δεν έχουν προβλέψει την ειδική περίπτωσή του … Κι όταν είπες χαμηλόφωνα ότι έχει δίκιο η κοπέλα, σε αγριοκοίταξε και σου πέταξε ένα «θες να τ' ακούσεις κι εσύ τώρα;».

Διαμαρτυρήθηκες για την αγένεια οδηγών, εισπρακτόρων και ελεγκτών στα λεωφορεία; Αλλά και για την αγένεια των επιβατών που δεν έχουν φροντίσει να βγάλουν εισιτήριο, ούτε να ειδοποιήσουν εγκαίρως για τη στάση που θα κατέβουν; Ενοχλούν τους άλλους επιβάτες με τη μουσική που ακούνε, με τις θορυβώδεις συζητήσεις τους στο κινητό, ακόμη και με την απλυσιά τους … Τι είπες κύριος; Δηλαδή δεν έχω δικαίωμα να μιλήσω στο τηλέφωνο;;;

Οδηγεί το μηχανάκι έχοντας στο πίσω μέρος και τη μικρή του κόρη. Και οι δυο δεν φοράνε κράνος ενώ κάνει και επικίνδυνες προσπεράσεις. Κι όταν του κάνεις παρατήρηση, απαντά χωρίς να κοκκινίζει: Άντε ρε παρλαπίπα, κοίτα τη δουλειά σου, που θα μου πεις εσύ ότι νοιάζεσαι για το παιδί μου περισσότερο από μένα!

Στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα ιατρεία και στα νοσοκομεία, στα σχολεία, στα μαγαζιά και στα γραφεία, ο σωστός, ο νόμιμος, ο λογικός, ο κοινωνικός λοιδορείται, απαξιώνεται, υποτιμάται. Η πραγματικά αντικοινωνική συμπεριφορά θεωρείται ο κανόνας. Η μαγκιά, ο τσαμπουκάς, η υποτιμητική ατάκα, η προσωπική επίθεση, έχουν αντικαταστήσει τον διάλογο, την ευγένεια, τη συγνώμη.

Φυσικά και υπάρχουν καλοί οδηγοί που σέβονται τους πεζούς και τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Που φορούν κράνος και ζώνη ασφαλείας αυτοί και τα παιδιά τους. Φυσικά και υπάρχουν καπνιστές που σέβονται την απαγόρευση του καπνίσματος και βγαίνουν στο ύπαιθρο για να καπνίσουν. Αλλά και καφετζήδες και εστιάτορες που εφαρμόζουν το νόμο. Φυσικά και υπάρχουν γιατροί που δεν εκβιάζουν για να πληρωθούν επιπλέον. Που κάνουν το παν για να ανακουφίσουν τους ασθενείς εργαζόμενοι συχνά υπερωριακά χωρίς επιπλέον αμοιβή. Πολίτες που δεν πετούν σκουπίδια, που χαμηλώνουν τη φωνή όταν μιλούν στο κινητό ή με άλλους σε δημόσιους χώρους, που σέβονται τους νόμους και τους κανόνες. Δάσκαλοι που δίνουν τη ζωή τους για να μεταδώσουν γνώσεις και στάση ζωής στους μαθητές τους. Σωστοί επαγγελματίες.

Αλλά ενώ οι σωστοί καθημερινά λιγοστεύουν, οι «αντικοινωνικοί» φαίνεται πως αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς … Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρείται νόμιμη η παρανομία, εξυπνάδα ο υποβιβασμός του άλλου, μαγκιά ο εκβιασμός και το δίκιο του ισχυρότερου. Αλλά εξεγειρόμαστε όταν διαβάζουμε να μας κατηγορούν ως αφιλόξενους κάποιοι ταλαιπωρημένοι ξένοι τουρίστες που τους εκμεταλλεύτηκαν. Όταν μαθαίνουμε για κάποιο μαθητή που αυτοκτόνησε επειδή υπέστη σχολικό εκφοβισμό. Για κάποιο ηλικιωμένο που τον χτύπησε μηχανάκι ενώ περνούσε τη διάβαση πεζών με πράσινο.

Πότε θα γίνουν δακτυλοδεικτούμενη μειονότητα όσοι συμπεριφέρονται αντικοινωνικά; Πότε θα «φιλοτιμηθούμε» να εφαρμόσουμε το νόμο, να συμπεριφερόμαστε ευγενικά, να λογαριάζουμε το κόστος που θα έχουν οι πράξεις μας ή οι παραλήψεις μας στους εαυτούς μας και στους άλλους; Πότε θα γίνουμε πλειοψηφία οι πολιτισμένοι πολίτες σε αυτή τη χώρα;

Όλα όσα προσφέρει η Ε.Ε. στους εργαζόμενους της και πρέπει να γνωρίζετε

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει πολλά και για τους εργαζόμενους - από την προστασία τους στους χώρους εργασίας μέχρι την κάρτα ασφάλισης ασθενείας και την ευρωπαϊκή υπηρεσία εύρεσης εργασίας EURES …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 23 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-03)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: προϊόντα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλοι οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι μπορούν να μετακομίσουν και να εγκατασταθούν σε κάποιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, παράλληλα με τη διασφάλιση αυτής της ελεύθερης μετακίνησης, που ενδεχομένως την δυσκολεύει μόνο η άγνοια ξένων γλωσσών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και πολυάριθμες νομοθετικές πράξεις στον τομέα της υγιεινής και της ασφάλειας των εργαζόμενων. Και όχι μόνο …

Κάθε νέο ή ανακαινισμένο κτήριο που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για να στεγάσει εργαζόμενους πρέπει να πληροί ορισμένες βασικές απαιτήσεις ασφαλείας. Καλύπτονται οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, οι οδοί και έξοδοι κινδύνου, τα συστήματα πυρανίχνευσης και κατάσβεσης πυρκαγιάς αλλά και τα συστήματα συναγερμού. Ο εξαερισμός, η θερμοκρασία, ο φωτισμός και τα δάπεδα, των χώρων εργασίας αλλά και των χώρων ανάπαυσης του προσωπικού. Οι πόρτες, οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης, οι εγκαταστάσεις υγιεινής, τα αποδυτήρια και οι χώροι πρώτων βοηθειών. Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για τις έγκυες και τους ανάπηρους εργαζόμενους και για όσους εργάζονται στο ύπαιθρο.

Άλλη ενωσιακή οδηγία προβλέπει με λεπτομέρεια τα σήματα ασφαλείας που χρησιμοποιούνται στους χώρους εργασίας. Κι επειδή όλοι λίγο-πολύ οι δημόσιοι χώροι στους οποίους έχουν πρόσβαση οι πολίτες είναι χώροι εργασίας κάποιων άλλων, τα σήματα της σχετικής οδηγίας χρησιμοποιούνται σχεδόν παντού για να δείξουν τις εξόδους κινδύνου, τα σημεία ύπαρξης φορητών ή μόνιμων πυροσβεστήρων, αλλά και τους χώρους στους οποίους απαγορεύεται το κάπνισμα ή η είσοδος, ή από τους οποίους απαγορεύεται η διέλευση πεζών ή οχημάτων. Επίσης οι πινακίδες επισήμανσης εύφλεκτων, εκρηκτικών, τοξικών και κάθε είδους επικίνδυνων υλικών αλλά και οι μπλε πινακίδες που μας προειδοποιούν να φορέσουμε κράνος ασφαλείας, προστατευτικά γυαλιά, μπότες ή ωτοασπίδες όταν μπαίνουμε σε συγκεκριμένα εργοτάξια.

Ναι! Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πανταχού παρούσα στους χώρους δουλειάς! Ρυθμίζοντας τις προδιαγραφές του προστατευτικού εξοπλισμού που χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι. Προβλέποντας τις συνθήκες εργασίας και τις προφυλάξεις πάνω σε αλιευτικά πλοία καθώς και το ιατρικό υλικό που πρέπει να έχουν τα πλοία γενικώς. Καθορίζοντας ελάχιστες απαιτήσεις ασφαλείας για όσους εργάζονται σε μεγάλα ύψη, όσους καλούνται να σηκώσουν βάρη, όσους εργάζονται μπροστά σε οθόνες υπολογιστών. Για τις έγκυες και θηλάζουσες μητέρες, για τους νέους και για όσους εργάζονται με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή ως προσωρινοί.

Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για όσους εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, εκρηκτικές ατμόσφαιρες, μηχανικές δονήσεις, θόρυβο και ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Αλλά και για τους εργαζόμενους που χειρίζονται χημικές ουσίες με ιδιαίτερη νομοθεσία για τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή βιολογικούς παράγοντες. Η αυστηρότερη νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα αφορά τον αμίαντο του οποίου η χρήση υπόκειται σε ιδιαίτερους περιορισμούς με προβλέψεις για την προστασία και εκπαίδευση των εργαζόμενων που χειρίζονται το εξαιρετικά καρκινογόνο αυτό υλικό.

Παράλληλα, η Ένωση με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης νοοτροπίας πρόληψης κινδύνων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην Ευρώπη, έχει δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία που εδρεύει στο Μπιλμπάο της Ισπανίας.

Όμως, οι παρεμβάσεις της Ένωσης για τους εργαζόμενους δεν εξαντλούνται στην εξασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας. Όσοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό θα έχουν σίγουρα ενημερωθεί για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας. Είναι μια κάρτα που σας χορηγεί ο ασφαλιστικός σας φορέας και η οποία σας προσφέρει πρόσβαση σε ιατρικά αναγκαία, κρατική περίθαλψη κατά την προσωρινή διαμονή σας σε μια από τις 28 χώρες της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με τους ίδιους όρους και το ίδιο κόστος (σε ορισμένες χώρες, δωρεάν) με τους ασφαλισμένους της εν λόγω χώρας.

Η Ένωση έχει επίσης θεσπίσει κανόνες για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. Αυτός ο συντονισμός είναι απαραίτητος για τους εργαζόμενους που δουλεύουν διαδοχικά σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη, ή που εργάζονται σε ένα κράτος μέλος και διαμένουν σε άλλο. Και αφορά θέματα όπως οι διάφορες παροχές και επιδόματα, η συνταξιοδότηση γήρατος και αναπηρίας και τα επιδόματα ανεργίας. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει μια ειδική πανευρωπαϊκή υπηρεσία εύρεσης εργασίας, την EURES, μέσω της οποίας όσοι ψάχνουν εργασία μπορούν να ενημερωθούν για τις προσφορές εργασίας σε όλες τις χώρες της ΕΕ.

Όμορφα μας τα λες αγαπητέ, θα πουν μερικοί. Τι γίνεται όμως με την εφαρμογή όλων αυτών των ωραίων ευρωενωσιακών οδηγιών; Τι μπορώ να κάνω αν διαπιστώσω ότι ο εργοδότης μου δεν τηρεί τη νομοθεσία για την σωστή θερμοκρασία στους χώρους εργασίας, την οδηγία για το χρόνο εργασίας ή τη νομοθεσία περί ισότητας ανδρών και γυναικών; Κατ' αρχάς η εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών και των περιφερειακών αρχών κάθε κράτους μέλους. Όποιος πολίτης διαπιστώσει ότι κάποια νομοθεσία της ΕΕ δεν εφαρμόζεται σωστά θα πρέπει κατ' αρχάς να απευθυνθεί στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Αν δεν πάρει ικανοποιητική απάντηση, μπορεί να υποβάλλει τεκμηριωμένη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η Επιτροπή θα διερευνήσει την υπόθεση και αν διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος πράγματι δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του, θα αποστείλει προειδοποιητική επιστολή και θα παραπέμψει το κράτος μέλος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε περίπτωση καταδίκης και αν το κράτος δεν συμμορφωθεί, είναι δυνατόν να επιβληθεί ημερήσιο πρόστιμο μέχρι να υπάρξει συμμόρφωση. Σίγουρα πρόκειται για επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία αλλά αξίζει τον κόπο. Η Βασιλική Νικολούδη, καθαρίστρια στον ΟΤΕ, το διαπίστωσε το 2005, όταν το Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο την δικαίωσε, αναγνωρίζοντας της το δικαίωμα στη μονιμοποίηση και την συναφή αρχαιότητα που της είχε αρνηθεί ο εργοδότης της ...

Πράγματι, η Ευρώπη κάνει πολλά στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Θα μπορούσε να κάνει περισσότερα π.χ. στον τομέα της απασχόλησης αν ο εν λόγω τομέας αποτελούσε εξ ολοκλήρου αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης και όχι απλώς αντικείμενο συντονισμού σε διακυβερνητικό επίπεδο. Αλλά θα επανέλθουμε …

Γιατί;

Μερικά αμείλικτα «γιατί» που πρέπει να μας βάλουν σε σκέψεις και να μας οδηγήσουν σε κάποιες αναγκαίες αλλαγές συμπεριφοράς, για να έχουμε ελπίδα επιβίωσης ως έθνος στο μέλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-192)

Γιατί υπάρχουν παιδιά που πέφτουν θύματα σχολικού εκφοβισμού; Γιατί μερικοί ενήλικες γίνονται θύματα ηθικής ή σεξουαλικής παρενόχλησης;

Γιατί μερικοί οδηγοί παραβιάζουν τον κόκκινο σηματοδότη ή την πινακίδα υποχρεωτικής στάσης STOP απειλώντας να σκοτώσουν και να σκοτωθούν;

Γιατί μερικοί κολυμπούν με γεμάτο στομάχι ακόμη κι όταν τους έχουν προειδοποιήσει για τους κινδύνους που διατρέχουν; Γιατί, ενώ είμαστε η χώρα με τις περισσότερες παραλίες κατέχουμε και την πρωτιά σε πνιγμούς;

Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που μουντζουρώνουν τις πινακίδες στους δρόμους θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών και πεζών που δεν γνωρίζουν τα όρια ταχύτητας, την επικίνδυνη στροφή ή την είσοδο σε κατοικημένη περιοχή;

Γιατί μερικοί μοτοσυκλετιστές επιμένουν να μη φορούν κράνος παρά τους θανάσιμους κινδύνους που αντιμετωπίζουν με αυτή τους την παράλειψη; Γιατί υπάρχουν γονείς που ανεβάζουν τα παιδιά τους στη μοτοσυκλέτα χωρίς να φορούν κράνος ούτε ίδιοι ούτε τα παιδιά;

Γιατί μερικοί γονείς επιμένουν να μη δένουν τα παιδιά τους στο πίσω κάθισμα και να μην προβλέπουν το ειδικά διαμορφωμένο κάθισμα που εξασφαλίζει την προστασία του παιδιού σε περίπτωση ατυχήματος;

Γιατί πολλοί αγρότες επιμένουν να ραντίζουν τα δέντρα τους με ολική κάλυψη χρησιμοποιώντας φυτοφάρμακα που προορίζονται για δολωματικούς ψεκασμούς;

Γιατί επιμένουμε να μην σεβόμαστε την ουρά στις δημόσιες υπηρεσίες, στις τράπεζες, στις εφορίες, στα πάσης φύσεως γκισέ αλλά προσπαθούμε να περάσουμε καταστρατηγώντας τα σειρά προτεραιότητας;

Γιατί τα παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα ξένων γλωσσών από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο, πρέπει να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα ή να παρακολουθήσουν μαθήματα σε ιδιωτικό κέντρο ξένων γλωσσών για να μάθουν πραγματικά μια ξένη γλώσσα;

Γιατί ορισμένοι επιμένουν να πετούν στο δρόμο, στις παραλίες, στα δάση και σε ανεξέλεγκτες χωματερές, σκουπίδια και άλλα απόβλητα χωρίς να υπολογίζουν τη ζημιά στο περιβάλλον, στον τουρισμό και στην ίδια τους την υγεία;

Γιατί μερικοί συνεχίζουν να καπνίζουν σε κλειστούς χώρους μη σεβόμενοι το νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος αλλά, κυρίως, αψηφώντας τις μακροχρόνιες αποδεδειγμένα βλαβερές επιπτώσεις της συνήθειάς τους αυτής στην υγεία τους;

Γιατί κάποιοι επιμένουν να γεμίζουν με ακαλαίσθητα γκράφιτι ακόμη και φρεσκοβαμμένους τοίχους βρωμίζοντας ξένες περιουσίες και υποβαθμίζοντας την πόλη;

Γιατί μερικοί δεν σέβονται τις ώρες κοινής ησυχίας αλλά κυκλοφορούν με πειραγμένες εξατμίσεις πατώντας εξεπίτηδες γκάζι και ξεσηκώνοντας τις γειτονιές όταν όλοι κοιμούνται;

Γιατί κάποιοι υπάλληλοι σε δημόσιες υπηρεσίες αλλά και σε ιδιωτικά γραφεία και καταστήματα συμπεριφέρονται αγενώς δυσκολεύοντας τη ζωή των πολιτών ή και των πελατών τους;

Γιατί πολλοί οδηγοί επιμένουν να μην φορούν ζώνη αλλά και να μην τηρούν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αναπτύσσοντας υπερβολική ταχύτητα και προσπερνώντας ακόμη και σε σημεία μηδενικής ορατότητας στις εθνικές αλλά και τις επαρχιακές οδούς;

Γιατί μερικοί πολιτικοί επιμένουν να παραπλανούν τους ψηφοφόρους με υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιηθούν γιατί είναι είτε παράνομες, είτε ανεδαφικές είτε εξαιρετικά δαπανηρές και ως εκ τούτου ανεφάρμοστες;

Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε κάθε λογίς θεωρίες συνωμοσίας περί επερχόμενης καταστροφής της χώρας ή και του πλανήτη μας; Γιατί παράλληλα, υπάρχουν συμπολίτες μας που πιστεύουν σε κρυμμένους θησαυρούς και επερχόμενους σωτήρες που θα λύσουν όλα μας τα οικονομικά, εθνικά και παγκόσμια προβλήματα; Σωτήρες που όλο έρχονται και ποτέ δεν εμφανίζονται;

Γιατί υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που πέφτουν στα δίχτυα επιτήδειων που υπόσχονται εύκολο πλουτισμό, θεραπεία κάθε είδους ασθενειών, ακόμη και οικογενειακή αποκατάσταση όταν όλα τα σημεία δείχνουν ότι πρόκειται για απατεώνες;

Γιατί θρηνούμε κάθε χρόνο τόσα θύματα από τροχαία που οφείλονται στην κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών, στην υπερβολική ταχύτητα και στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση;

Γιατί μερικοί κατ' ευφημισμό «αθλητές» και «φίλαθλοι» αμαυρώνουν διάφορα αθλήματα, πότε με την αποκάλυψη ότι ντοπάρονται, πότε με τα επεισόδια που προκαλούν συμπλεκόμενοι με τους «φιλάθλους» των αντιπάλων, πότε καταστρέφοντας αθλητικές και άλλες εγκαταστάσεις;

Αλήθεια, γιατί;

Μήπως, γιατί τις τελευταίες δεκαετίες, η παιδεία μας υποβαθμίστηκε σιγά-σιγά με αποτέλεσμα να μετατραπούμε σε μια κοινωνία ουσιαστικά απαίδευτων και κακομαθημένων κατ' ευφημισμό «πολιτών»;

Μήπως, γιατί οι μεγαλύτεροι δεν έδωσαν το καλό παράδειγμα στους νεώτερους υποθηκεύοντας το μέλλον του τόπου με υπερβολικούς δανεισμούς, υποβάθμιση του περιβάλλοντος, ωχαδερφισμό και αδιαφορία για το κοινό καλό;

Μήπως, γιατί ενώ γίναμε συλλογικά πιο «εθνικιστές» αποκοπήκαμε στην πραγματικότητα από τις πατροπαράδοτες αξίες μας, όπως μας τις δίδαξαν - αν μας τις δίδαξαν - οι αρχαίοι έλληνες ποιητές, φιλόσοφοι και ιστορικοί;

Μήπως, γιατί η εικόνα που θέλουμε να έχουν οι ξένοι για μας δεν αντιστοιχεί με την πραγματική μας κατάσταση;

Μήπως ήρθε η ώρα να ξεκινήσουμε τις μεταρρυθμίσεις από τους ίδιους μας τους εαυτούς;

Πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει τα του οίκου μας

Από τα θεμέλια μέχρι την σκεπή, από την κουζίνα και το μπάνιο μέχρι το σαλόνι η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει την καθημερινότητά μας με μοναδικό τρόπο
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 16 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-02)

Ίσως να μην το ξέρουμε, αλλά ζούμε όλοι σε σπίτια και μας περιβάλλουν συσκευές και αντικείμενα που αποτελούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αντικείμενο νομοθετικών πράξεων ή προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια σειρά ευρωπαϊκών προτύπων, οι Ευρωκώδικες καλύπτουν το σχεδιασμό των κατασκευών και παρέχουν κοινές μεθόδους υπολογισμού της μηχανικής αντοχής των κατασκευαστικών έργων και των στοιχείων τους. Έτσι, όταν σχεδιάζουν κατασκευές οι πολιτικοί μηχανικοί εφαρμόζουν εκτός από τον αντισεισμικό κανονισμό, που αποτελεί καθαρά εθνική αρμοδιότητα, και τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Παράλληλα, επειδή τα σπίτια μας αλλά και τα κτήρια γενικότερα, αποτελούν μεγάλους καταναλωτές ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας με την χρήση καλύτερης μόνωσης αλλά και αποδοτικότερων οικιακών συσκευών. Τα περίφημα ενεργειακά πιστοποιητικά που είναι υποχρεωτικά στο πλαίσιο της αγοράς ή και της ενοικίασης έχουν ως στόχο να ενημερώσουν τους καταναλωτές για την ενεργειακή κατανάλωση των ακινήτων που θα αγοράσουν ή θα νοικιάσουν. Υποχρεώνοντας τους κατασκευαστές να βελτιώνουν τις μονώσεις σε τοίχους και στέγες, να τοποθετούν διπλά τζάμια και να εκμεταλλεύονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ηλιακή ενέργεια.

Και όλες οι οικιακές συσκευές. Οι κουζίνες και οι φούρνοι. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες, τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων. Οι ηλιακοί ή ηλεκτρικοί θερμαντήρες νερού, οι καυστήρες και οι λέβητες. Τα κλιματιστικά, οι ηλεκτρικές σκούπες ακόμη και οι λαμπτήρες και τα πάσης φύσεως φωτιστικά, φέρουν τώρα την ειδική πολύχρωμη ετικέτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δείχνει σε ποια ενεργειακή κλάση ανήκουν. Αυτό υποχρεώνει τους κατασκευαστές να βελτιώνουν συνεχώς τις επιδόσεις των συσκευών τους με αποτέλεσμα και οι ετικέτες να προσαρμόζονται ανάλογα. Η βέλτιστη ενεργειακή κλάση μετακινείται από το Α στο Α⁺ και μετά στο Α⁺⁺ και στο Α⁺⁺⁺.

Όμως δεν πρέπει να εξοικονομήσουμε μόνο ενέργεια αλλά και νερό! Γι' αυτό και οι ετικέτες στα πλυντήρια αναφέρουν και την κατανάλωση νερού που οι κατασκευαστές προσπαθούν να μειώσουν σε κάθε νέο μοντέλο. Πρέπει επίσης να μάθουμε να χρησιμοποιούμε με περίσκεψη τα προϊόντα που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Τα απορρυπαντικά, τις χρησιμοποιημένες μπαταρίες, τις χαλασμένες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, τους λαμπτήρες. Η ανακύκλωση όλων αυτών αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας με βάση αποφάσεις που έχουν ληφθεί από κοινού σε επίπεδο Ένωσης για να προστατευθεί καλύτερα το περιβάλλον και να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικότερα οι φυσικοί μας πόροι. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και αυστηρές προδιαγραφές για συσκευές, εγκαταστάσεις και διαδικασίες που επιθυμούν να λάβουν το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα.

Ένας άλλος τομέας που αποτελεί αντικείμενο αυστηρής νομοθετικής ρύθμισης σε επίπεδο Ένωσης είναι και οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούμε κατά κόρον στα σπίτια μας. Τα απορρυπαντικά, τα καθαριστικά για επιφάνειες, τουαλέτες, μπάνια και νεροχύτες. Τα υλικά χρωματισμού, oι βαφές, τα γυαλιστικά για έπιπλα, αυτοκίνητα και σκάφη. Όλα πρέπει να φέρουν στη συσκευασία τα ειδικά σήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τις ειδικές φράσεις για την τοξικότητα που ενδέχεται να προκαλούν στον άνθρωπο, στις εγκύους, στα οικοσυστήματα και στον υδροφόρο ορίζοντα. Όσοι πολίτες νοιάζονται και τα διαβάσουν καταλαβαίνουν αμέσως πόσο σημαντικό είναι να λάβουν και τα μέτρα προστασίας που επίσης υποχρεωτικά αναγράφονται στη συσκευασία στις γλώσσες της χώρας στην οποία κυκλοφορούν τα προϊόντα.

Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στο νερό. Το οποίο αποτελεί αντικείμενο ειδικής νομοθετικής δέσμης που καλύπτει τις μέγιστες επιτρεπόμενες ποσότητες ορισμένων βλαβερών ουσιών (π.χ. νιτρικά και νιτρώδη άλατα από τα λιπάσματα), καθώς και την προστασία των θαλάσσιων και γλυκέων υδάτων και των συναφών οικοσυστημάτων. Καλύπτεται επίσης η προστασία από πλημμύρες ιδίως στις λεκάνες απορροής μεγάλων διασυνοριακών ποταμών. Ήδη και στη Ελλάδα καταρτίζονται χάρτες με τις ζώνες που εμφανίζουν κίνδυνο πλημμύρας προκειμένου να εκτελεστούν τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα και να ενημερωθούν οι πολίτες να μην κτίζουν εκεί γιατί κινδυνεύουν.

Αφού κάναμε το γύρο του σπιτιού ας καθίσουμε στο σαλόνι να απολαύσουμε και την αγαπημένη μας τηλεοπτική σειρά. Πριν ανοίξετε την τηλεόραση να σας υπενθυμίσω την περίφημη οδηγία για την Τηλεόραση Χωρίς Σύνορα. Με βάση την οποία, οι ευρωπαϊκοί τηλεοπτικοί σταθμοί είναι υποχρεωμένοι να αφιερώνουν ένα ορισμένο μέρος του χρόνου τους σε ευρωπαϊκές παραγωγές. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι έχουμε δει άπειρες φορές τα έργα της Αλίκης Βουγιουκλάκη, κι άλλες τόσες τα έργα του Κωνσταντάρα και της Καρέζη. Αλλά και επαναλήψεις σειρών όπως «Κωνσταντίνου και Ελένης» και «Στο παρά 5'». Συμπληρώνεται έτσι η ποσόστωση προκειμένου να μπορούμε να δούμε τουρκικές και βραζιλιάνικες σειρές χωρίς να παραβιάζεται η ενωσιακή νομοθεσία.

Μα κάνει τόσο πολλά η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απορήσετε! Αυτά κι ακόμη παραπάνω! Γι' αυτό θα επανέλθουμε …

Ελλάδα εναντίον Ευρωζώνης: η κρυφή ιστορία ενός μπρα ντε φερ

Μετάφραση της πλήρους μορφής άρθρου του Jean Quatremer που δημοσιεύτηκε συντομευμένο στη γαλλική εφημερίδα Liberation της 10ης Μαρτίου 2015 (όπως δημοσιεύτηκε στο προσωπικό του ιστολόγιο στις 12 Μαρτίου 2015. Η μετάφραση δημοσιεύεται με άδεια του συγγραφέα). 

Περιμένετε και θα δείτε, μας είπαν! Ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς, που κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, απειλούσε να τελειώσει με τη λιτότητα και το χρέος: υποσχόταν «αλλαγή στην Ευρώπη». Ένα μήνα αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας υποχρεώνεται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα: η Ελλάδα δεν έχει απολύτως κανένα περιθώριο δημοσιονομικών ελιγμών και θα εξαρτάται ακόμη επί μεγάλο χρονικό διάστημα από την οικονομική στήριξη της ευρωζώνης. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να περάσει από τα καυδιανά δίκρανα των πιστωτών της, οι οποίοι μόλις που δέχτηκαν να κάνουν κάποιες προσαρμογές στα περιθώρια του προγράμματος μεταρρυθμίσεων, το οποίο έχει επιβληθεί στην Ελλάδα. «Μέσα σε τέσσερις εβδομάδες, ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάστηκε να προσαρμόσει τη θέση του πολύ μακριά από τις βασικές του θέσεις. Έμαθαν ότι έπρεπε να διατυπώνουν από κοινού τις αποφάσεις», αναφέρει ο Pierre Moscovici, ο αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις ευρωπαίος επίτροπος. Στο άρθρο αυτό σας διηγούμαι τα παρασκήνια της κρίσης ανάμεσα στην Ελλάδα και την ευρωζώνη που κράτησε ένα μήνα.

Ολόκληρο το μεταφρασμένο άρθρο εδώ.

Τις πταίει;

Η υποβάθμιση της παιδείας, η μονομερής αφοσίωση σε ένα μόνο Βιβλίο, η θανάτωση της κριτικής σκέψης στο βωμό μιας καθεστηκυίας ιδεολογίας, έχει πάντα καταστροφικά αποτελέσματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-191)

Διαβάζω για τις καταστροφές πανάρχαιων μνημείων που προκαλεί ο στρατός του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Συρίας (ISIS) στο όνομα της θρησκείας. Μνημεία που έχουν ενταχθεί στον κατάλογο των μνημείων της παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο καταστρέφονται με μπουλντόζες. Πολιτιστικοί θησαυροί σε μουσεία θρυμματίζονται και χιλιάδες βιβλία σε δύο τουλάχιστον βιβλιοθήκες στη Μοσούλη παραδόθηκαν στην πυρά.

Το 1871, λίγους μήνες μετά την ήττα της Γαλλίας στον γαλλοπρωσικό πόλεμο, ξέσπασε στο Παρίσι η εξέγερση της Κομμούνας που διήρκεσε από το Μάρτιο ως το Μάιο. Η εθνοσυνέλευση είχε προλάβει να μετακομίσει στις Βερσαλλίες και ο λαός ξεσηκώθηκε εκλέγοντας νέο δημοτικό συμβούλιο και ανακηρύσσοντας την Κομμούνα του Παρισιού. Η νέα αρχή έλαβε μέτρα υπέρ των εργατών, παγώνοντας τα ενοίκια, απαγορεύοντας στα ενεχυροδανειστήρια να πουλούν κατασχεθέντα προϊόντα, κρατικοποιώντας την εκκλησιαστική περιουσία, κηρύσσοντας χρεοστάσιο και καταργώντας τους τόκους.

Αντιστεκόμενοι στην ανακατάληψη του Παρισιού από τις δυνάμεις της εκλεγμένης εθνοσυνέλευσης, οι κομμουνάροι κατέστρεψαν μια σειρά από κυβερνητικά κτήρια, μεταξύ των οποίων η αυτοκρατορική βιβλιοθήκη του Λούβρου, τα ανάκτορα του Κεραμικού και το Δημαρχείο με ολόκληρη τη βιβλιοθήκη και τα αρχεία.

Ο Βίκτωρ Ουγκώ, που είχε επιστρέψει στο Παρίσι το 1870 μετά από πολύχρονη εξορία, βρισκόταν στο Βέλγιο όταν ξέσπασε η εξέγερση της Κομμούνας την οποία ως σοσιαλιστής υποστήριζε. Επειδή τάχθηκε υπέρ της αμνήστευσης των κομμουνάρων απελάθηκε από το Βέλγιο και γύρισε στη Γαλλία στο τέλος του 1871 μετά από περιπλάνηση λίγων μηνών στο Λουξεμβούργο. Σε αυτή την περίοδο ολοκλήρωσε μια ποιητική συλλογή με τίτλο Το Φοβερό Έτος (L'Année terrible) εμπνευσμένη από τα τρομερά γεγονότα που είχαν προηγηθεί.

Από αυτή τη συλλογή ξαναμετέφρασα ένα ποίημα με τίτλο Τις πταίει; (A qui la faute ?) το οποίο νομίζω ότι είναι εξαιρετικά επίκαιρο …

Ο ποιητής: Μόλις πυρπόλησες τη βιβλιοθήκη;

Ο εμπρηστής: Ναι. Της έβαλα μπουρλότο.

Ο ποιητής: Μα είναι έγκλημα πρωτοφανές! Έγκλημα κατά του ίδιου σου του εαυτού άθλιε! Σκότωσες την ηλιαχτίδα της ψυχής σου! Μόλις έσβησες τον πυρσό που σου έδειχνε το δρόμο! Αυτό που σαν τρελός και λυσσασμένος τόλμησες να κάψεις, είναι περιουσία, θησαυρός, προίκα, κληρονομιά σου! Τα βιβλία, εχθροί του άρχοντα, είναι το πλεονέκτημά σου. Τα βιβλία που πάντα πήραν το μέρος σου και σε υπεράσπισαν.

Η βιβλιοθήκη είναι μια εκδήλωση πίστης των γενεών που, μέσα από το σκοτάδι της νύχτας, μαρτυρούν πως το ξημέρωμα δεν θ’ αργήσει. Αν είναι δυνατόν! Μέσα στης αλήθειας το αξιοσέβαστο απόθεμα, στ’ αριστουργήματα που βρίθουν από κεραυνούς και λαμπρό φως, σ’ αυτό το αιώνιο αρχείο που διαφυλάττει το χρόνο, στις περασμένες εποχές, στους αρχαίους, στην ιστορία, στο παρελθόν που συλλαβίζει το μέλλον, σ’ αυτό που άρχισε κάποτε για να μην τελειώσει ποτέ, Στους ποιητές! Αν είναι δυνατόν, μέσα σ’ αυτή την άβυσσο των γραφών σ’ αυτή τη θεία συλλογή από φοβερά έργα του Αισχύλου, του Ομήρου, του Ιώβ, που όρθιοι ατενίζουν τον ορίζοντα, στα έργα του Μολιέρου, του Βολταίρου και του Καντ, μέσα στη λογική, πετάς άθλιε έναν αναμμένο δαυλό!

Κι όλο το ανθρώπινο πνεύμα το κάνεις καπνό! Λησμόνησες λοιπόν πως ελευθερωτής σου, είναι το βιβλίο; Που στέκεται πάνω στο βάθρο, που λάμπει, που φεγγοβολά και φωτίζει για να καταστρέψει το ικρίωμα, τον πόλεμο, την πείνα. Φωνάζει, ποτέ πια σκλάβοι, ποτέ πια δουλοπάροικοι.

Άνοιξε ένα βιβλίο. Τον Πλάτωνα, τον Μίλτωνα, τον Μπεκαριά§. Διάβασε αυτούς τους προφήτες, τον Δάντη, τον Σαίξπηρ, τον Κορνέιγ. Για να νοιώσεις μέσα σου να ξυπνά η δυνατή τους ψυχή. Να θαμπωθείς και να νοιώσεις όμοιος μ’ όλους αυτούς. Να γίνεις διαβάζοντάς τους σοβαρός, σκεπτικός και πράος.

Να νοιώσεις στο πνεύμα σου τους μεγάλους αυτούς ανθρώπους να μεγαλώνουν, να σε διδάξουν όπως η αυγή φωτίζει το μοναστήρι. Και καθώς στην καρδιά σου θα βυθίζεται όλο και πιο πολύ η ζεστή τους ακτίνα θα σε ηρεμεί και θα σου δίνει ζωή. Η ψυχή σου θα είναι έτοιμη να τους απαντήσει. Θα καταλάβεις την αγαθότητα, την καλοσύνη, θα νοιώσεις να λιώνουν σαν τα χιόνια στην φωτιά, ο εγωισμός, η οργή, το κακό, οι προκαταλήψεις, οι βασιλιάδες, οι αυτοκράτορες!

Γιατί πρώτα αποκτά ο άνθρωπος σοφία. Και μετά ελευθερία. Κι όλο αυτό το φως, είναι δικό σου, γι’ αυτό κατάλαβε πως από μόνος σου το σβήνεις! Αυτά που ονειρεύεσαι θα τα βρεις στα βιβλία. Τα βιβλία που μπαίνοντας στη σκέψη σου λύνουν τα δεσμά που κρατούν το λάθος με την αλήθεια ανακατωμένα, γιατί κάθε συνείδηση είναι κι ένας γόρδιος δεσμός.

Το βιβλίο είναι ο φύλακας, ο οδηγός, ο φύλακάς σου. Θεραπεύει το μίσος σου, αφαιρεί την τρέλα σου. Να τι χάνεις, δυστυχώς με το λάθος σου! Το βιβλίο είναι ο δικός σου πλούτος! Είναι η γνώση, το δίκιο, η αλήθεια, η αρετή, το καθήκον, η πρόοδος, η λογική που διαλύει τα παραμιλητά. Κι εσύ όλα αυτά τα καταστρέφεις!

Ο εμπρηστής: Δεν ξέρω να διαβάζω.

§ Μπεκαριά (Cesare Beccaria, 1738 –1794): Ιταλός νομικός, φιλόσοφος και πολιτικός από τους πρώτους που καταδίκασαν τα βασανιστήρια και την ποινή του θανάτου, θεμελιωτής του κλάδου της εγκληματολογίας.

Η Ευρώπη και η καθημερινότητα της νοικοκυράς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει πολλές πτυχές της καθημερινότητάς μας - τα τρόφιμα, τα ρούχα, τα καλλυντικά, τα τηλέφωνα …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 9 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-01)

Κάθε πρωί οι περισσότερες νοικοκυρές αντιμετωπίζουν το αιώνιο ερώτημα. Τι θα φάμε σήμερα; Μερικές θα ψήσουν κρέας, ψάρι ή και λαχανικά. Μερικές θα ανοίξουν ένα συσκευασμένο τρόφιμο. Κάποιες θα παραγγείλουν στο εστιατόριο, στο σουβλατζίδικο ή στην πιτσαρία της γειτονιάς. Πόσες όμως από αυτές γνωρίζουν ότι η νομοθεσία που διέπει τα τρόφιμα, από το χωράφι μέχρι το πιάτο, πηγάζει στην ουσία από την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είναι μια από τις παλαιότερες και σημαντικότερες πολιτικές της Ένωσης. Αρχικά είχε στόχο να εξασφαλίσει την επάρκεια σε τρόφιμα στη μεταπολεμική Ευρώπη που ζούσε ακόμη με τις μνήμες της ανέχειας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Άρχισε μοιράζοντας επιδοτήσεις και δημιουργώντας λίμνες από γάλα και βουνά από βούτυρο. Σήμερα, οι ενωσιακές επιδοτήσεις έχουν στόχο τη στήριξη του αγρότη για να παράγει ασφαλή τρόφιμα, να προστατεύει το περιβάλλον και να καλομεταχειρίζεται τα ζώα του.

Όμως τη νοικοκυρά δεν την ενδιαφέρουν τόσο οι αγροτικές επιδοτήσεις όσο αν τα προϊόντα που θα βάλει στην κατσαρόλα της θα είναι ασφαλή. Ευτυχώς, αυτό αποτελεί σημαντική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για παράδειγμα, από τον περασμένο Δεκέμβριο εφαρμόζεται βελτιωμένη νομοθεσία για τις πληροφορίες που αναγράφονται στα τρόφιμα. Πρέπει να είναι ευανάγνωστες, να καλύπτουν με σαφήνεια τα αλλεργιογόνα (γλουτένη, λακτόζη, σουσάμι κλπ.) ακόμη και στα εστιατόρια, να περιλαμβάνουν ορισμένες διαιτητικές πληροφορίες, καθώς και στοιχεία για την προέλευση των κατεργασμένων ελαίων και λιπών που περιέχουν. Στα κρέατα (χοιρινό, αιγοπρόβειο, κοτόπουλα) πρέπει αναγράφεται υποχρεωτικά η προέλευση, αν πρόκειται για κατεψυγμένα που έχουν αποψυχθεί καθώς και τι περιλαμβάνουν τα τρόφιμα «απομιμήσεις».

Παράλληλα, άλλες νομοθετικές πράξεις ρυθμίζουν την παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων, τα επιτρεπόμενα φυτοφάρμακα και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται, καθώς και την αδειοδότηση της καλλιέργειας των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ). Για το τελευταίο αυτό θέμα, για το οποίο έχει χυθεί πολύ μελάνι, οι νοικοκυρές μας μπορούν να κοιμούνται ήσυχες. Σήμερα, στην Ένωση καλλιεργείται μόνο ένας ΓΤΟ, το καλαμπόκι MON 810 που είναι ανθεκτικό στην πυραλίδα του αραβοσίτου. Καλλιεργείται σε 5 κράτη μέλη (Ισπανία, Πορτογαλία, Τσεχία, Ρουμανία και Σλοβακία) σε έκταση που αντιπροσωπεύει μόλις το 1,56% της συνολικά καλλιεργούμενης έκτασης με καλαμπόκι.

Την ασφάλεια των τροφίμων στην Ένωση εγγυώνται και μια σειρά από εξειδικευμένα δίκτυα αλληλοενημέρωσης και έγκαιρης προειδοποίησης των αρμόδιων εθνικών υπηρεσιών σε περίπτωση προβλημάτων. Με το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF) ενημερώνονται άμεσα οι αρχές σε περιπτώσεις που απειλείται η δημόσια υγεία από προβλήματα στην τροφική αλυσίδα με διασυνοριακή διάσταση. Άλλα συστήματα εξασφαλίζουν έγκαιρη προειδοποίηση όταν εντοπιστούν προβλήματα σε ζώα (TRACES) ή σε φυτά (EUROPHYT). Και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων παρέχει εξειδικευμένες συμβουλές για την ανάλυση, την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση των ενδεχόμενων κινδύνων στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές.

Όμως τη νοικοκυρά μας δεν την απασχολεί μόνο το φαγητό. Επόμενο μεγάλο καθημερινό ερώτημα. Τι θα βάλω σήμερα; Βαμβακερό, μάλλινο ή συνθετικό; Οι ετικέτες που κρύβονται στο εσωτερικό κάθε ενδύματος αλλά και κάθε παπουτσιού είναι κι αυτές αντικείμενο σχετικής λεπτομερούς ενωσιακής νομοθεσίας. Επιπλέον, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε θέματα εξωτερικού εμπορίου και στο πλαίσιο της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου έχει καταργήσει τις ποσοστώσεις στις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Έτσι, η νοικοκυρά μας μπορεί να αγοράσει φτηνά ρούχα που εισάγονται από την Κίνα, την Τουρκία ή την Ινδονησία ενώ αν θέλει ρούχα ποιότητας από την Ευρώπη θα πρέπει να τα πληρώσει κάπως ακριβότερα …

Και ο καλλωπισμός; Η νοικοκυρά μας πριν πάει στη δουλειά της ή πριν βγει με τις φίλες της για καφέ θα χρησιμοποιήσει μια σειρά από καλλυντικά για να γίνει ομορφότερη. Καλλυντικά που η ασφάλειά τους ρυθμίζεται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης από συγκεκριμένη νομοθεσία. Η οποία προβλέπει την υποβολή λεπτομερούς έκθεσης ασφάλειας πριν την διάθεση του καλλυντικού προϊόντος στην αγορά και άμεση αναφορά των σημαντικών ανεπιθύμητων επιπτώσεων των προϊόντων που θα εκδηλωθούν ενδεχομένως μετά την κυκλοφορία του. Όπως και για τα τρόφιμα αλλά και για όλα τα άλλα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών αλληλοενημερώνονται άμεσα για τα προβλήματα και τις αποφάσεις ανάκλησης προϊόντων.

Τέλος, η νοικοκυρά μας θα κανονίσει να συναντήσει τις φίλες της, θα επικοινωνήσει με τον σύζυγο, τους γονείς ή και τα παιδιά της μιλώντας στο τηλέφωνο. Με την απελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών που προωθείται εδώ και χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών έχει βελτιωθεί με παράλληλη δραματική πτώση των τιμών. Ακόμη, η προώθηση της ευρυζωνικότητας έχει κάνει δυνατή την επικοινωνία με καινοτόμες υπηρεσίες που λειτουργούν μέσω διαδικτύου (π.χ. Skype) και καθιστούν την επικοινωνία ευκολότερη και σχεδόν δωρεάν …

Και δεν μιλήσαμε για τις ηλεκτρικές συσκευές που έχει στο σπίτι της η φίλη μας, για τα απορρυπαντικά και άλλα χημικά προϊόντα που θα χρησιμοποιήσει αλλά και για τις τηλεοπτικές σειρές που θα δει το βράδυ όταν θα έχει ολοκληρώσει τις δουλειές της … Σε όλα αυτά η ενωσιακή διάσταση είναι μοναδική … Όμως, θα επανέλθουμε!

Περί τουρισμού

Καθαρό περιβάλλον, αποτελεσματικές υπηρεσίες επειγόντων, υποστήριξη της δικαστηριακής διερμηνείας - τρεις τομείς στους οποίους απαιτείται μεγάλη βελτίωση στο πλαίσιο και του τουρισμού ...
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-189-a)

Ο τουρισμός θεωρείται από πολλούς η «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια τουρίστες καταφθάνουν από ξηρά, θάλασσα και αέρα για να επισκεφτούν τους πολύτιμους αρχαιολογικούς μας χώρους, να κολυμπήσουν στα γαλάζια νερά μας, να απολαύσουν τις μοναδικές μας παραλίες και να γευτούν την παγκοσμίως γνωστή ελληνική κουζίνα. Κάθε χρόνο, οι αρμόδιοι του τουρισμού χρηματοδοτούν διαφημιστικές και ενημερωτικές εκστρατείες ανά τον κόσμο για την προσέλκυση τουριστών. Εκστρατείες που συμπληρώνονται από τις διαφημίσεις τουριστικών πρακτόρων, ξενοδοχείων αλλά και ιδιωτών που νοικιάζουν δωμάτια ή παρέχουν κάθε είδους τουριστικές υπηρεσίες.

Όμως, η υποστήριξη του τουρισμού δεν εξαντλείται μόνο στην παροχή καταλύματος, τροφής, μέσων μεταφοράς και πολιτιστικών δραστηριοτήτων στους ξένους επισκέπτες. Πρωταρχικό ρόλο παίζει και το καθαρό περιβάλλον! Το οποίο δεν ανήκει στην αρμοδιότητα του όποιου Υπουργείου Τουρισμού αλλά σε όλους εμάς τους πολίτες. Που γεμίζουμε σκουπίδια τις ποιο όμορφες γωνιές της πατρίδας μας και μετά αγανακτούμε κατά του «κράτους» που δεν φροντίζει για την καθαριότητα.

Έγραφα πριν από λίγο καιρό (βλ. ΧΝ 2/12/ 2014) για τα πρόστιμα που καλούμαστε να πληρώσουμε επειδή η Ελλάδα δεν συμμορφώθηκε με παλαιότερη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κλείσει και να αποκαταστήσει τις δεκάδες ενεργές και τις εκατοντάδες ανενεργές χωματερές ανά την επικράτεια. Παράλειψη την οποία η κεντρική κυβέρνηση χρεώνει σε όσους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης δεν φρόντισαν να εφαρμόσουν ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων.

Προχτές, η Ελλάδα παραπέμφθηκε πάλι στο ίδιο Δικαστήριο γιατί δεν διασφάλισε τη σωστή επεξεργασία λυμάτων σε μια σειρά από οικισμούς. Είχαμε προθεσμία έως το τέλος του 2000 για να εξασφαλίσουμε την κατάλληλη επεξεργασία των λυμάτων από μεγάλους οικισμούς και έως το τέλος του 2005 για την επεξεργασία των εκκενώσεων από οικισμούς μεσαίου μεγέθους και εκκενώσεων σε «γλυκά ύδατα» και εκβολές ποταμών από μικρούς οικισμούς. Βέβαια, έγιναν αξιόλογες προσπάθειες σε πολλές περιοχές αλλά το πρόβλημα παραμένει σε άλλες …

Πράγματι, έχουμε ως λαός ένα πρόβλημα με τα απόβλητα. Θέλουμε τα σπίτια μας καθαρά αλλά αδιαφορούμε για την καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων. Πετάμε σκουπίδια στο δρόμο, στις αυλές των σχολείων, στα πάρκα, στα δάση, στις παραλίες. Όλη η Ελλάδα ένας απέραντος σκουπιδότοπος. «Έχετε μια υπέροχη χώρα», μου έλεγε η βελγίδα οικογενειακή μας γιατρός επιστρέφοντας από τις ελληνικές της διακοπές. «Αλλά γιατί την έχετε γεμίσει σκουπίδια;». Αλήθεια γιατί;

Ένας άλλος παράγοντας που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την καλή εικόνα του τουρισμού, ιδίως ατόμων κάποιας ηλικίας, είναι και η υποδομή για την υποστήριξη επειγόντων περιστατικών στον τομέα της υγείας αλλά και της ασφάλειας. Έχουμε γράψει κατ' επανάληψη στο παρελθόν για την ανάγκη θέσπισης μέγιστου χρόνου επέμβασης των ασθενοφόρων, της πυροσβεστικής και της αστυνομίας σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Αλλά και για την ανάγκη πολύγλωσσης υποστήριξης των υπηρεσιών επειγόντων.

Ο τουρίστας από τη Σουηδία, την Βρετανία ή την Ολλανδία ξέρει ότι στη χώρα του το ασθενοφόρο ή το περιπολικό είναι υποχρεωμένο να φτάσει στον τόπο του συμβάντος μέσα σε 10 λεπτά από τη στιγμή που θα ολοκληρωθεί η κλήση στο 112, στον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Τα ασθενοφόρα στο Λονδίνο μπορούν να κινητοποιήσουν διερμηνείς και να απαντήσουν σε 170 ξένες γλώσσες. Τι από αυτά έχομε στην Ελλάδα; Αντίθετα, διαβάζουμε συχνά για κλήσεις στους αριθμούς έκτακτης ανάγκης που έμειναν αναπάντητες, για ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους λόγω τραγικών καθυστερήσεων, για ανεπάρκεια ή ελλιπή συντήρηση μέσων.

Και τι συμβαίνει αν, ο μη γένοιτο, ο τουρίστας εμπλακεί σε κάποια δικαστική διαδικασία; Ως κατηγορούμενος ή ως θύμα, δεν έχει σημασία. Κι όχι μόνον ο τουρίστας αλλά και οι νόμιμοι ή και παράνομοι μετανάστες που καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν την ελληνική δικαιοσύνη;

Συμμετείχα πριν από λίγες μέρες σε μια εκδήλωση στην Κέρκυρα με θέμα τα πρακτικά προβλήματα της δικαστηριακής διερμηνείας και τις δυνατότητες αντιμετώπισής τους. Την οργάνωσε το Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με τον Δικηγορικό Σύλλογο Κέρκυρας. Τεράστια τα προβλήματα στο χώρο αυτό, όπως είχαμε ακούσει και στη σχετική στρογγυλή τράπεζα (Μετάφραση και διερμηνεία για μετανάστες) στο Συνέδριο για «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» που είχαμε οργανώσει τον περασμένο Νοέμβριο στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει σύστημα ελέγχου και εξασφάλισης της ποιότητας της διερμηνείας στις δικαστικές υποθέσεις. Κάτι που επιβάλλει σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το δικαίωμα στη μετάφραση και τη διερμηνεία στις ποινικές διαδικασίες. Επίσημα το κύριο προσόν για να διοριστεί κάποιος διερμηνέας στο δικαστήριο είναι να έχει πτυχίο πανεπιστημίου ή απολυτήριο λυκείου και να αποδείξει ότι ξέρει την ελληνική γλώσσα! Καμία απαίτηση απόδειξης της γνώσης της ξένης γλώσσας, αλλά και κάποιας εξειδίκευσης. Σε ορισμένες δίκες απαιτούνται γνώσεις ιατρικής ορολογίας όπως για παράδειγμα στην περίφημη δίκη των υπεύθυνων του ξενοδοχείου στο οποίο είχαν βρει το θάνατο δύο παιδιά από την Βρετανία λόγω διαρροής μονοξειδίου του άνθρακα. Ή στα τροχαία όπου απαιτούνται άλλες ειδικές γνώσεις.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αλλά και η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτούν τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης και αναγνωρίζουν το δικαίωμα στη μετάφραση και την διερμηνεία στις δικαστικές διαδικασίες για όλους τους πολίτες. Και οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η χώρα μας χρειάζεται να κάνει ακόμη πάρα πολλά σε αυτόν τον τομέα …

Περιβάλλον, επείγοντα, δικαστήρια. Τρεις τομείς που θα πρέπει να αναβαθμιστούν οπωσδήποτε αν θέλουμε να χαρακτηριζόμαστε ως αναπτυγμένη χώρα - η οποία εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας για τους έλληνες πολίτες αλλά και για τους ξένους επισκέπτες στη χώρα μας.

Περί ελευθερίας

Ένα κινηματογραφικό έργο οδηγεί σε σκέψεις περί ελεύθερης βούλησης και αντικειμενικής, νηφάλιας αξιολόγησης των εναλλακτικών μας επιλογών σε εθνικό και συλλογικό επίπεδο
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-189)

Την αφορμή για το σημερινό μου άρθρο την πήρα από μια ταινία που παίζεται αυτές τις μέρες στους κινηματογράφους. «Ελεύθερος Σκοπευτής». Μια ταινία που μας μεταφέρει στη χώρα της ελεύθερης οπλοφορίας, στο πόλεμο της Μέσης Ανατολής και στα προβλήματα προσαρμογής που αντιμετωπίζουν οι επιστρέφοντες πολεμιστές. Προσωπικά μου ξανάφερε στο νου παλιές σκέψεις και συζητήσεις περί ελευθερίας και ελεύθερης βούλησης.

Όσο κι αν διακηρύσσουμε πως είμαστε ελεύθεροι να ξεχωρίζουμε το σωστό από το λάθος, στην πραγματικότητα η συμπεριφορά μας ρυθμίζεται από τα παραδείγματα με τα οποία έχουμε γαλουχηθεί από την παιδική μας ηλικία και από τις νουθεσίες με τις οποίες μας κατήχησαν η οικογένεια, η εκκλησία, το σχολείο. Συχνά, θεωρούμε δίκαιο ό,τι συμφέρει την οικογένεια, τη φυλή, την πατρίδα. Είμαστε έτοιμοι να αγωνιστούμε για να υπερασπιστούμε τους δικούς μας χωρίς να εξετάσουμε αν πράγματι υπερασπιζόμαστε το σωστό. Αν είμαστε με το μέρος της δικαιοσύνης και του καλού.

Θεωρούμε ότι «εμείς» βρισκόμαστε σε αντιπαράθεση με τους «άλλους». Τους θεωρούμε εχθρούς ακόμη κι αν έχουμε συνάψει στενές σχέσεις με βάση κάποιο συμβόλαιο. Για παράδειγμα, μεγάλοι εχθροί είναι συχνά η νύφη ή ο γαμπρός με την πεθερά. Τοποθετούνται αυτόματα σε αντίθετα στρατόπεδα. Κι όμως υπάρχουν υπέροχες πεθερές που ξέρουν να κρατούν τη θέση τους. Όπως υπάρχουν και καταπληκτικές νύφες και γαμπροί που εκτιμούν και αγαπούν τα πεθερικά τους καλύτερα και από τους γονείς τους.

«Εμείς» και οι «άλλοι». Αν εξετάσουμε τα πράγματα νηφάλια και αντικειμενικά αναλύοντας τα «υπέρ» και τα «κατά», θα διαπιστώσουμε τις περισσότερες φορές ότι η αντιπαράθεση δημιουργεί περισσότερη ζημιά από έναν τίμιο διάλογο και έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό. «Μα αυτό είναι αδύνατον σε ορισμένες περιπτώσεις» θα ισχυριστούν ορισμένοι. Δεν θα έπρεπε λόγου χάριν να ξεσηκωθούμε εναντίον των Τούρκων το 1821; Μήπως ο Βενιζέλος δεν έπραξε σωστά όταν έβαλε την Ελλάδα στους Βαλκανικούς πολέμους με αποτέλεσμα να διπλασιάσει την ελληνική επικράτεια; Ή όταν το 1940 αρνηθήκαμε την συνθηκολόγηση και αντισταθήκαμε στον ιταλικό φασισμό και τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό;

Άλλες εποχές, άλλα κριτήρια, άλλες οι δυνατότητες της χώρας. Ο δίκαιος χαρακτήρας εκείνων των αγώνων είχε αναγνωριστεί από όλους τους φίλους και από πολλούς εχθρούς. Δεν υπήρχε αμφισβήτηση από κανέναν - ακόμη και οι πολιτικοί αντίπαλοι συντάχθηκαν ομόφωνα και ομόψυχα στον κοινό αγώνα.

Τα προβλήματα εμφανίζονται όταν αρχίσουν οι δικαιολογημένες αμφιβολίες. Που δεν πηγάζουν αναγκαστικά από κάποια κακόβουλη προπαγάνδα αλλά από την ίδια τη φύση της σύγκρουσης. Όταν αποκαλύπτεται ότι ο αγώνας δεν είναι για να προφυλαχτεί η πατρίδα, η οικογένεια ή αυτά που τέλος πάντων θεωρούνται ιερά και όσια. Αλλά κάποια οργανωμένα συμφέροντα οικονομικών παραγόντων ή και συντεχνιών. Όταν ο αγώνας γίνεται για να εξασφαλιστούν ενεργειακοί ή άλλοι πλουτοπαραγωγικοί πόροι. Κι όταν ο αγώνας γίνεται ιδιαίτερα βίαιος επειδή υπεισέρχεται η επιθυμία για ολοκληρωτική νίκη ή όταν παρεισφρήσει ο τυφλός φανατισμός. Φανατισμός που είναι συχνά θρησκευτικός με βαθιές ιστορικές ρίζες.

Η βία έχει πάντα δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις. Ο τραυματισμός ή ο θάνατος από ατύχημα, επίθεση ή κάποια φυσική ή άλλη καταστροφή. Μια βίαιη αλλαγή στη ζωή μας όπως η απόλυση, το διαζύγιο, η χρεωκοπία. Η ηθική και σεξουαλική παρενόχληση και φυσικά ο πόλεμος. Όλα προκαλούν Μετατραυματική Αγχώδη Διαταραχή (ΜΤΑΔ ή PTSD στα αγγλικά), ένα φαινόμενο που μπορεί να επιβραδύνει την επανένταξη στην κανονική ζωή του θύματος.

Όσοι πάσχουν από ΜΤΑΔ έχουν τη τάση να ξαναζούν το τραυματικό γεγονός, ιδίως αν βρεθούν σε συνθήκες που τους το θυμίζουν. Συνθήκες τις οποίες γενικά αποφεύγουν μέχρι σημείου να αναπτύσσουν και κάποια επιλεκτική αμνησία. Πάσχουν από αϋπνίες, εκρήξεις θυμού, δύσκολη αυτοσυγκέντρωση, άσχημα όνειρα, υπερβολική ευαισθησία ή και υπερβολικές αντιδράσεις σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Η αποκατάσταση μπορεί να είναι μακρόχρονη και περιλαμβάνει διάφορους τύπους ψυχοθεραπείας.

Ξεκινήσαμε λοιπόν από τις ιδεοληψίες της παιδικής ηλικίας για να καταλήξουμε στη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή … Πόσες φορές, αυτές οι ιδεοληψίες μας οδηγούν στην εσφαλμένη επιλογή συντρόφου, στην λάθος επιλογή επαγγέλματος, σε λανθασμένες αποφάσεις οι οποίες μας παιδεύουν μια ολόκληρη ζωή; Ωστόσο, υποστηρίζουμε ότι είμαστε ελεύθεροι να παίρνουμε αποφάσεις! Ότι απολαμβάνουμε της «ελεύθερης βούλησης» που μας έχει χορηγηθεί με βάση κάποιο θεϊκό σχέδιο. Και ότι κάθε άλλη επιλογή θα έχει «τεράστιο κόστος». Κόστος, το οποίο όμως ποτέ δεν καθίσαμε να υπολογίσουμε αντικειμενικά.

Ίσως βέβαια ο αντικειμενικός υπολογισμός να αποδείξει ότι, πράγματι, η εναλλακτική επιλογή είναι πολύ χειρότερη από την επιλογή που έχουμε ήδη κάνει λόγω της όποιας ιδεοληψίας. Ότι αν είχαμε παντρευτεί τον μεγάλο μας έρωτα θα είχαμε οπωσδήποτε καταστραφεί. Ότι αν είχαμε ακολουθήσει το επάγγελμα που ονειρευόμασταν ως έφηβοι θα ήμασταν σήμερα άνεργοι. Ότι αν είχαμε πάρει εκείνο το τόσο δελεαστικό δάνειο θα ήμασταν σήμερα χρεοκοπημένοι. Ότι αν είχαμε αγοράσει εκείνο το όμορφο όπλο που μας πρότεινε ο συγχωριανός μας, θα ήμασταν σήμερα καταζητούμενοι για φόνο …

Ο «Ελεύθερος Σκοπευτής» κατάλαβε στο τέλος πως η υπεράσπιση της πατρίδας με κάθε μέσον οδηγούσε στην μη υπεράσπιση της ίδιας του της οικογένειας. Δεν κατάλαβε όμως τους κινδύνους της ελεύθερης χρήσης των όπλων. Κι αυτό του στοίχισε τη ζωή … Πόσοι άραγε καταλαβαίνουν ότι οι ιδεοληψίες με τις οποίες έχουνε μπολιαστεί σχετικά με την οπλοκατοχή, την οικονομική μας κατάσταση, τη σχέση μας με τον κόσμο και τόσα άλλα ίσως να εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους; Μόνο μια αντικειμενική, νηφάλια αποτίμηση των «υπέρ» και των «κατά» κάθε επιλογής θα μας βοηθήσει να αποφύγουμε κάποιες βίαιες εμπειρίες …

Πρόληψη και ετοιμότητα στα επείγοντα

Η πρόληψη και η ετοιμότητα μπορούν να μας προφυλάξουν από πολλά ατυχήματα της καθημερινότητας αρκεί να έχουμε εκπαιδευτεί κατάλληλα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-188)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα για τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η σωστή οργάνωση της αντιμετώπισης των επειγόντων. Οι υπηρεσίες που καλούμε σε περίπτωση ατυχήματος, καρδιακού συμβάντος, πυρκαγιάς, πνιγμού, ληστείας ή επίθεσης είναι γνωστές. Η Πυροσβεστική, το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ), η Αστυνομία ή ακόμη και το Λιμενικό. Όμως η οργάνωση και η λειτουργία των υπηρεσιών αυτών ανήκει στο κράτος και μόνο με μια σωστή αξιολόγηση είναι δυνατόν να γνωρίσουμε την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Αξιολόγηση που καμία κυβέρνηση δεν τόλμησε να οργανώσει μέχρι σήμερα …

Και οι πολίτες; Η τοπική και η περιφερειακή αυτοδιοίκηση; Τι μπορούν να κάνουν για να βελτιώσουν τις, μερικές φορές εμφανείς, ελλείψεις του κρατικού συστήματος αντιμετώπισης επειγόντων; Κατά τη γνώμη μου αλλά και με βάση τη διεθνή εμπειρία μπορούν να γίνουν πολλά! Κι αν ο σχεδιασμός και η υλοποίηση λάβουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θεαματικό.

Το μυστικό βρίσκεται στην «πρόληψη» και την «ετοιμότητα». Που θα πρέπει να αναπτυχθούν με βάση μια σωστή ανάλυση των πραγματικών κινδύνων, τους οποίους αντιμετωπίζουν οι πολίτες όπως έχουμε γράψει κατ' επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη τα τέσσερα τελευταία χρόνια. Κίνδυνοι για την ζωή και την υγεία - τα καρδιακά, τα εγκεφαλικά, οι τραυματισμοί. Κίνδυνοι για την περιουσία και το περιβάλλον - οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και η ξηρασία. Και φυσικά οι σεισμοί.

Ας ξεκινήσουμε από τα καρδιακά, τα εγκεφαλικά και τους τραυματισμούς. Όσον αφορά την πρόληψη, όλες οι αναλύσεις δείχνουν ότι και τα τρία επηρεάζονται από τις καθημερινές μας συνήθειες. Το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η έλλειψη φυσικής άσκησης, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακού ή και εγκεφαλικού επεισοδίου. Η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος, η μη τήρηση των ορίων ταχύτητας, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας αυξάνουν την πιθανότητα θανατηφόρου τραυματισμού από τροχαίο. Και η χρήση εργαλείων στην κουζίνα, στον κήπο, στα μαστορέματα χωρίς την απαραίτητη γνώση και εμπειρία αυξάνει την πιθανότητα τραυματισμού στο σπίτι ή κατά την ψυχαγωγία.

Αυτά για την πρόληψη. Αντίστοιχα, η ετοιμότητα για τους παραπάνω κινδύνους ξεκινά από την εκπαίδευση των πολιτών στις πρώτες βοήθειες και την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ). Αν γνωρίζουμε τα σημάδια του καρδιακού ή του εγκεφαλικού επεισοδίου, αν γνωρίζουμε τις λίγες κινήσεις που μπορούν να κρατήσουν στη ζωή τον συνάνθρωπό μας μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τις επιπτώσεις και να σώσουμε ζωές. Εκτός από την οργάνωση της εκπαίδευσης, η τοπική αυτοδιοίκηση σε συνεργασία και με ιδιώτες, μπορεί να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα εγκατάστασης αυτόματων φορητών απινιδωτών σε σημεία όπου συγκεντρώνεται πολύς κόσμος. Στους σταθμούς διακίνησης επιβατών. Σε γήπεδα και αίθουσες συγκεντρώσεων και δημόσιων θεαμάτων. Ακόμη και στις οργανωμένες παραλίες.

Σε αρκετές χώρες του εξωτερικού η εγκατάσταση των απινιδωτών συνδυάζεται με το δίκτυο των εκπαιδευμένων στην ΚΑΡΠΑ εθελοντών μέσω εφαρμογών για κινητά. Στις οποίες έχουν πρόσβαση οι πολίτες και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Έτσι, μόλις σημειωθεί ένα επεισόδιο ιδίως σε αστικό περιβάλλον όπου η πρόσβαση μπορεί να είναι δύσκολη λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης, είναι εύκολο να εντοπιστεί ο πλησιέστερος απινιδωτής αλλά και ο πλησιέστερος εκπαιδευμένος εθελοντής που μπορεί να φτάσει στο θύμα γρηγορότερα από το ασθενοφόρο … Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια η ορθή λειτουργία του γεωεντοπισμού στα κινητά.

Η πρόληψη των κινδύνων που απειλούν την περιουσία - πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί - απαιτεί και αυτή γνώση και δραστηριοποίηση σε ατομικό επίπεδο. Όλοι μας μπορούμε να τηρήσουμε την απαγόρευση καύσης ξερόκλαδων, βοσκότοπων και του ανάμματος ψησταριάς σε δασικές περιοχές κατά τους μήνες από Μάιο έως Οκτώβριο. Όπως και να αποφεύγουμε τις εργασίες που δημιουργούν σπινθήρες. Η λήψη των απαραίτητων προφυλάξεων σε σπίτια και εγκαταστάσεις που γειτονεύουν με δάση περιγράφεται αναλυτικά σε σχετικές οδηγίες που έχει εκδώσει παλαιότερα ο Δήμος Χανίων. Τέλος η εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού και πυροσβεστήρων αποτελεί αποτελεσματικό μέσο γρήγορου εντοπισμού αλλά και κατάσβεσης πυρκαγιάς σε εσωτερικούς χώρους.

Για τις πλημμύρες η βασική αρχή προφύλαξης παραμένει η αποφυγή της οικοδόμησης μέσα σε λεκάνες απορροής χειμάρρων και ποταμών. Και για τους σεισμούς, η ευλαβική τήρηση των σχεδίων των μηχανικών κατά την κατασκευή και ενδεχομένως ο προσεισμικός έλεγχος και ενίσχυση παλαιότερων κτηρίων.

Από πλευράς ετοιμότητας θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η πυρκαγιά εξαπλώνεται ραγδαία, ιδίως όταν φυσάει αέρας. Γι' αυτό η έγκαιρη κινητοποίηση της Πυροσβεστικής είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε. Αν έχουμε ακολουθήσει τη σχετική εκπαίδευση και διαθέτουμε τα απαραίτητα μέσα μπορεί να προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο πριν πάρει έκταση. Σε κάθε περίπτωση όμως θα πρέπει να μην ξεχνούμε ότι προέχει η δική μας ασφάλεια - κι αυτό ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις που αποφασίζουμε να επέμβουμε για να βοηθήσουμε σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε περίπτωση πλημμύρας δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητό μας και πρέπει να μετακινηθούμε σε υψηλότερο σημείο για να αποφύγουμε τον πνιγμό (σχετικές οδηγίες έχει επίσης εκδώσει ο Δήμος Χανίων). Όσο για το σεισμό, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για την συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσουμε όταν η γη αρχίσει να τρέμει.

Η προετοιμασία των πολιτών για την αντιμετώπιση όλων των παραπάνω μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικότερα με την οργάνωση της πρόληψης και της ετοιμότητας σε επίπεδο πολυκατοικίας ή γειτονιάς. Ο ορισμός ενός εθελοντή υπεύθυνου ασφαλείας που αφού αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις στο πλαίσιο κάποιου προγράμματος της τοπικής αυτοδιοίκησης θα εκπαιδεύσει και θα οργανώσει τους πολίτες, είναι το καλύτερο μέσο ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης. Για να θρηνούμε λιγότερα θύματα. Για να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τα ατυχήματα της καθημερινότητας αλλά και τις ενδεχόμενες καταστροφές που όλοι απεύχονται … αλλά τις οποίες δυστυχώς δεν μπορούμε να αποφύγουμε.

Ξανά δυο λόγια για τα επείγοντα

Με αφορμή τον εορτασμό, στις 11 Φεβρουαρίου, της Ευρωπαϊκής Ημέρας του 112, του κοινού ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης ανάγκης ας ξαναμιλήσουμε για τα επείγοντα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-187)

Διαβάζω στις ειδήσεις ότι την περασμένη Παρασκευή το βράδυ, παρατηρήθηκε ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός κλήσεων προς τον αριθμό άμεσης ανάγκης 199 της Πυροσβεστικής. Το αποτέλεσμα ήταν να υπερφορτωθεί το σύστημα και να παρατηρείται μεγάλη βραδύτητα και δυσχέρεια στην εξυπηρέτηση των επειγόντων περιστατικών. Μετά από κινητοποίηση της Υπηρεσίας Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος διαπιστώθηκε ότι σε δίκτυο κοινωνικής δικτύωσης είχε δημοσιευτεί κακόβουλο μήνυμα σύμφωνα με το οποίο όποιος καλούσε τον αριθμό 1998 θα κέρδιζε δωρεάν χρόνο ομιλίας και δωρεάν διακίνηση δεδομένων στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Δυστυχώς όμως οι κλήσεις κατέληγαν στο 199 …

Έχουμε γράψει κατ' επανάληψη στο παρελθόν τη σημασία που έχουν οι υπηρεσίες επειγόντων για την εξυπηρέτηση του πολίτη που αντιμετωπίζει καταστάσεις στις οποίες απειλείται ζωή ή περιουσία. Τραυματισμοί και καρδιακές ανακοπές, πυρκαγιές και πλημμύρες, ένοπλες ληστείες και επιθέσεις, αποτελούν τους μόνους λόγους που δικαιολογείται η ενεργοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Μέσω των ειδικών αριθμών για τα ασθενοφόρα (166), την πυροσβεστική (199), την αστυνομία (100) ή το λιμενικό (108).

Και φυσικά μέσω του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων 112. Ο οποίος λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και ο οποίος όταν σε λίγο καιρό ολοκληρωθεί η κατασκευή ενός νέου σύγχρονου κέντρου διαχείρισης κλήσεων θα αντικαταστήσει και στη χώρα μας όλους τους παραπάνω αριθμούς. Διευκολύνοντας τον πολίτη που κινδυνεύει και δεν μπορεί μέσα στον πανικό του να θυμηθεί ποιόν αριθμό πρέπει να καλέσει για να λάβει βοήθεια.

Όμως δεν αρκεί η λειτουργία ενός σύγχρονου τηλεφωνικού κέντρου για την αναβάθμιση των υπηρεσιών που παρέχονται στον πολίτη μέσω της κλήσης ενός αριθμού επειγόντων. Η σωστή εξυπηρέτηση του επείγοντος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Κατ' αρχάς ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ποιόν αριθμό να καλέσει. Αλλά και τι πρέπει να πει ώστε η υπηρεσία να μπορέσει να κινητοποιήσει τα απαιτούμενα μέσα. Δυστυχώς, με βάση τα περσινά στοιχεία, μόνο ένας στους 10 Έλληνες πολίτες θα χρησιμοποιούσε το 112 σε περίπτωση ανάγκης εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μικρότερο ποσοστό την Ευρώπη!

Βέβαια, για να καλέσει κάποιος το 112 θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε δίκτυο σταθερής ή κινητής τηλεφωνίας. Ευτυχώς, στην Ελλάδα είναι δυνατή η κλήση του 112 από κινητό ακόμη και χωρίς κάρτα SIM, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και η κάλυψη από τα δίκτυα κινητής είναι εξαιρετικά καλή. Έχει κατ' επανάληψη αναφερθεί στον τύπο κινητοποίηση των υπηρεσιών μετά από κλήση που έγινε στο 112 από καταμεσής του πελάγους ή και από τις ελληνικές οροσειρές. Πρόσφατο παράδειγμα ο επιβάτης που ειδοποίησε το 112 από το φλεγόμενο Norman Atlantic στην Αδριατική.

Η κλήση θα πρέπει να απαντηθεί κατάλληλα και ο χειριστής, διατηρώντας την ψυχραιμία του, θα πρέπει να ενημερωθεί πλήρως για το επείγον περιστατικό προκειμένου να κινητοποιήσει τις αντίστοιχες υπηρεσίες. Σημαντικό ρόλο παίζει εδώ ο σωστός εντοπισμός της θέσης του καλούντος. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία μάλιστα προβλέπει ότι η θέση του καλούντος είναι υποχρεωτικό να διαβιβάζεται αυτόματα στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης από τις εταιρείες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας. Αυτό βέβαια απαιτεί σύγχρονα κέντρα διαχείρισης των κλήσεων προς το 112, εξ ου και η ανάγκη για το νέο κέντρο που κατασκευάζεται.

Και φτάνουμε στην αποστολή της βοήθειας. Του κατάλληλα εξοπλισμένου και στελεχωμένου ασθενοφόρου. Του σωστά εξοπλισμένου πυροσβεστικού οχήματος με το εκπαιδευμένο και εξοπλισμένο πλήρωμα. Του περιπολικού με τους εκπαιδευμένους και οπλισμένους αστυνομικούς αλλά και του σωστά εξοπλισμένου σκάφους της ακτοφυλακής με το κατάλληλα εκπαιδευμένο πλήρωμα. Όλοι αυτοί πρέπει να φτάσουν εγκαίρως στον τόπο του συμβάντος. Όμως, τι σημαίνει στ' αλήθεια αυτό το «εγκαίρως»;

Αρκετές χώρες έχουν θεσπίσει μέγιστους χρόνους επέμβασης των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. 10 λεπτά σε αστικές περιοχές και 20 λεπτά στην ύπαιθρο. Βέβαια, ο καθορισμός μέγιστου χρόνου επέμβασης και η εφαρμογή μιας τέτοιας απόφασης εξαρτάται στην πράξη κυρίως από την ύπαρξη των απαραίτητων μέσων. Πόσα ασθενοφόρα, πόσα πυροσβεστικά οχήματα, πόσα περιπολικά υπάρχουν και λειτουργούν σε κάθε κέντρο; Είναι αρκετά για να καλύψουν όλες τις ανάγκες του νομού ή της περιφέρειας με βάση κάποιες παραδοχές όσον αφορά την κατανομή των κλήσεων; Κατανομή που μπορεί να διαμορφωθεί με βάση τα στατιστικά στοιχεία του παρελθόντος. Φυσικά δεν χρειάζεται να ξεκινούν όλα τα οχήματα από το ίδιο σημείο. Μπορούν, ανάλογα με το μοντέλο που υιοθετείται και την κατάσταση του οδικού δικτύου να διασπείρονται εγκαίρως σε διάφορα σημεία ώστε να μπορούν να φτάσουν στο σημείο της κλήσης σε ελάχιστο χρόνο καλύπτοντας όλη την γεωγραφική περιοχή ευθύνης της υπηρεσίας.

Όλα τα παραπάνω απαιτούν προγραμματισμό, οργάνωση και καταγραφή των πραγματικών αναγκών. Συχνά διαβάζουμε στις εφημερίδες για την κακή συντήρηση των οχημάτων. Για τις ελλείψεις σε εξοπλισμό. Για τις καθυστερήσεις άφιξης στον τόπο των συμβάντων. Η σωστή καταγραφή των αναγκών είναι δυνατόν να γίνει μόνο με έναν τρόπο. Αντικειμενικό. Επιστημονικά τεκμηριωμένο. Που να καλύπτει όλους τους τύπους των συμβάντων. Αυτών που απαιτούν την επέμβαση μιας μόνο υπηρεσίας. Αλλά και αυτών που, όπως τα τροχαία, απαιτούν συντονισμένη επέμβαση και συνεργασία όλων των υπηρεσιών.

Αυτή η καταγραφή μπορεί να γίνει μόνο με μια σωστή αξιολόγηση των πραγματικών υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Με προσομοιωμένες κλήσεις από εκπαιδευμένους εθελοντές με βάση προκαθορισμένα σενάρια και πρωτόκολλα αξιολόγησης όλων των παραμέτρων της επέμβασης. Από το χρόνο απάντησης της κλήσης μέχρι τον χρόνο άφιξης της βοήθειας στο σημείο του συμβάντος και την εκπαίδευση των πληρωμάτων αλλά και τον διατιθέμενο εξοπλισμό. Για την αξιολόγηση αυτή έχουμε κατ' επανάληψη γράψει στο παρελθόν.

Την επόμενη εβδομάδα θα επανέλθουμε για να συμπληρώσουμε την εικόνα με τις δράσεις που μπορούν να αναλάβουν οι πολίτες στο πλαίσιο της πρόληψης αλλά και της αντιμετώπισης των κυριότερων επειγόντων …