Ένα παράθυρο στη γνώση

Ο ιστότοπος www.blod.gr περιέχει χιλιάδες διαλέξεις υψηλού επιπέδου για πληθώρα επίκαιρων επιστημονικών και κοινωνικών θεμάτων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-252)

Ακούμε και διαβάζουμε στις ειδήσεις για το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) που σύντομα θα ανοίξει τις πύλες του στο κοινό. Ένα πολυλειτουργικό και περιβαλλοντικά βιώσιμο κέντρο παιδείας, τέχνης και αναψυχής στο Φαληρικό Δέλτα της Αθήνας. Ένα κέντρο που περιλαμβάνει το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος και τις νέες, υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Αξιολογότατο έργο που είναι δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» στο ελληνικό Δημόσιο. Το οποίο και θα είναι αρμόδιο για την περαιτέρω λειτουργία του. Κάτι για το οποίο υπάρχουν ήδη προβληματισμοί αφού, η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, δεν εξασφαλίζει την κάλυψη, σε βάθος χρόνου, των λειτουργικών εξόδων του Κέντρου από το κράτος … Επιπλέον, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και τις εκδηλώσεις του Κέντρου απαιτούν φυσική παρουσία, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν για τους περισσότερους συμπολίτες μας που ζουν εκτός Αθηνών.

Συγκρίνω άθελά μου αυτήν, την καθόλα αξιέπαινη προσπάθεια, με τον ιστότοπο που έχει δημιουργήσει ένα άλλο κοινωφελές ίδρυμα, το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Ιστότοπο του οποίου τις λειτουργικές δαπάνες καλύπτει εξ ολοκλήρου το Ίδρυμα. Ιστότοπο που εμπλουτίζεται διαρκώς και διατίθεται δωρεάν σε όλο τον κόσμο μέσω διαδικτύου. Πρόκειται για το www.blod.gr, από τα αρχικά των λέξεων Bodossaki Lectures on Demand δηλαδή Μποδοσάκιες Διαλέξεις κατά παραγγελία.

Ανακάλυψα το blod το φθινόπωρο του 2014, στο πλαίσιο της διοργάνωσης του συνεδρίου «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων». Σκεφτήκαμε τότε να βιντεοσκοπήσουμε τις ομιλίες αλλά προβληματιζόμαστε σε ποιόν ιστότοπο να τις αναρτήσουμε για να πιάσουν καλύτερα τόπο. «Γιατί δεν δοκιμάζετε το blod;», με προέτρεψε η Φωτεινή Ασδεράκη, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και συνδιοργανώτρια του Συνεδρίου.

Πρόκειται για έναν θησαυρό γνώσης ανοικτό σε όποιον ενδιαφέρεται και έχει μια απλή σύνδεση στο διαδίκτυο. Περιλαμβάνει σήμερα 2.789 διαλέξεις που καλύπτουν θέματα από τον Αθλητισμό, την Αρχαιολογία και την Αρχιτεκτονική, μέχρι Διεθνείς σχέσεις, Εκπαίδευση, Ιστορία, Κοινωνικά θέματα, Λογοτεχνία, Νομική, Πολιτική, Οικονομία, Τέχνες, Πολιτισμό και Φιλοσοφία. Αλλά και θέματα από τις θετικές επιστήμες όπως Βιολογία, Γεωγραφία, Μαθηματικά, Ιατρική, Νευροεπιστήμες, Περιβάλλον, Πληροφορική, Τεχνολογία, και Φυσικές επιστήμες. Διαλέξεις, που συνεχώς εμπλουτίζονται με νέες …

Ανάμεσα στις διαλέξεις του blod υπάρχουν και μερικές για γλωσσικά θέματα που περιλαμβάνουν τις περισσότερες από τις διαλέξεις των εκδηλώσεων που έχει οργανώσει το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2014 και μετά. Μαζί με άλλες αξιολογότατες διαλέξεις. Στις πιο πρόσφατες από αυτές περιλαμβάνονται τα «Δεκαεννέα μικρά μαθήματα για έναν Μεγάλο Κόσμο» της καθηγήτριας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρίας Ευθυμίου. Η δημόσια συζήτηση που οργάνωσε το ΕΛΙΑΜΕΠ με θέμα «Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές».

Το Διεθνές Συμπόσιο «Έτος Αριστοτέλη: Λόγος περί παθών – Από την ρητορική του μίσους στην ρητορική της αποδοχής». Το «5ο Συνέδριο Καρκίνου του Μαστού - Τι άλλαξε, τι αλλάζει». Οι ομιλίες από την εκδήλωση «Χάνω βάρος - Κερδίζω ζωή» με αναφορές στην παιδική παχυσαρκία. Οι διαλέξεις από την εκδήλωση «Θεραπεύοντας την ψύχωση με αξιοπρέπεια». Και πολλές, πολλές άλλες.

Το blod άρχισε να λειτουργεί το 2011. Ψυχή του, ο σκηνοθέτης Μάνος Ευστρατιάδης, υπεύθυνος σχεδιασμού και υλοποίησης του έργου αλλά και υπεύθυνος των βιντεοσκοπήσεων. Μαζί με τους εικονολήπτες και τα υπόλοιπα μέλη της μικρής ομάδας του blod, έχουν κατορθώσει να στήσουν ένα εργαλείο που ακτινοβολεί παιδεία και γνώση. Τόσο πολύ μάλιστα που το blod να έχει σχεδόν επισκιάσει τις υπόλοιπες αξιολογότατες δράσεις του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Δράσεις στον τομέα της Παιδείας με τις ετήσιες υποτροφίες σε νέους με υψηλές επιδόσεις αλλά χωρίς οικονομικές δυνατότητες. Και με την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας μεταξύ των νέων. Στον τομέα της Υγείας με δωρεές για την κατασκευή πλήρων νοσοκομειακών μονάδων και κλινικών, καθώς και για την χορήγηση ιατρικού εξοπλισμού στα περισσότερα δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας. Καθώς και με το «Πρόγραμμα για την καταπολέμηση της φτώχειας - Giving for Greece», που έχει στόχο να εξασφαλίσει τη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Επίσης δράσεις στον τομέα του Περιβάλλοντος, με τη χρηματοδότηση σχετικών ερευνών και προγραμμάτων περιβαλλοντικής αγωγής. Και στον τομέα της Κοινωνίας των Πολιτών μέσω του προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες» για την ενδυνάμωση και ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών. Μέσω της χρηματοδότησης Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που στοχεύουν στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, καθώς και στην ανάδειξη της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της ορθής διακυβέρνησης.

Ξαναγυρίζοντας στο blod, θεωρώ ότι αποτελεί ένα εργαλείο, το οποίο μπορούν να αξιοποιήσουν οι καθηγητές όχι μόνον στην Ανώτερη και την Ανώτατη αλλά και στη Μέση Εκπαίδευση για να βοηθήσουν σπουδαστές, φοιτητές και μαθητές να έλθουν σε επαφή με νέους κόσμους γνώσης. Με νέους διευρυμένους ορίζοντες. Με νέους και εξελισσόμενους τομείς. Συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της Παιδείας και στην άνοδο του πνευματικού επιπέδου στη χώρα μας.

Κάτι που αποτελεί τη μόνη ελπίδα για να ξεπεράσουμε τη σημερινή κρίση …

Περί αρχαίου θεάτρου

Οι αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες είναι γεμάτες από ψυχ-αγωγικά μηνύματα τα οποία είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ…
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-251)

Κάθε καλοκαίρι φροντίζω να απολαύσω μερικές παραστάσεις θεατρικών έργων της κλασσικής αρχαιότητας. Σε κάποιο ανοιχτό θέατρο, όπως εκείνο της Ανατολικής Τάφρου, το Ηρώδειο ή ακόμη και το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Είναι μια ξεχωριστή και ιδιαίτερα πλούσια εμπειρία ανεξάρτητα αν πρόκειται για μια κλασσική τραγωδία ή για μια πιο ελαφριά κωμωδία του Αριστοφάνη.

Οι τραγωδίες ήταν έργα γραμμένα για να προβληματίσουν το κοινό πάνω σε προαιώνια ζητήματα μερικά από τα οποία τα εξετάζει σήμερα η ψυχολογία. Δεν είναι τυχαίο π.χ. πως μια κλασσική πια έννοια της ψυχολογίας, το Οιδιπόδειο, ονομάστηκε έτσι, χάρη στο μύθο που ανέδειξε η τραγωδία «Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή. Και δεν είναι παράξενο που τα αρχαία θέατρα ήταν πάντα δίπλα στα Ασκληπιεία, στα αρχαία εκείνα νοσοκομειακά συγκροτήματα.

Πέρσι, είχα την ευκαιρία να απολαύσω το έργο «Αίας», έργο κι αυτό του Σοφοκλή, σε άψογη μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη. Θέμα, η μανιοκατάθλιψη, που καταλήγει στην αυτοκτονία. Το παρακολούθησα με την κόρη μου, που ετοιμάζει έναν διδακτορικό για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ψυχικής υγείας στο Βέλγιο. Οι νέες αντιλήψεις για την αντιμετώπιση όσων η κοινωνία χαρακτηρίζει ως «ψυχικά ασθενείς» περιλαμβάνουν περιορισμό της χορήγησης ψυχοφαρμάκων, ένταξη σε ανοικτές κοινότητες αλληλοϋποστήριξης κατάργηση του εγκλεισμού σε ψυχιατρεία.

Στη τραγωδία, ο Αίας, χολωμένος που δεν του έδωσαν τα όπλα του Αχιλλέα, καταλαμβάνεται από μανία και σκοτώνει τα κοπάδια του στρατοπέδου των Αχαιών, νομίζοντας ότι σκοτώνει τους συντρόφους που τον αδίκησαν. Όταν συνέρχεται, η ντροπή του τον ωθεί στην αυτοκτονία. Ο αδελφός του ο Τεύκρος μάταια προσπαθεί να επιβάλλει τον περιορισμό των κινήσεών του, τον εγκλεισμό στη σκηνή του. Η ντροπιαστική αποξένωση από τους συναγωνιστές οδηγεί τον ήρωα να βάλει τέρμα στη ζωή του.

Πρόσφατες έρευνες σχετικά με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά επιβεβαιώνουν αυτήν την πανάρχαια διαπίστωση. Οι εξαρτήσεις δεν οφείλονται κυρίως στις χημικές ιδιότητες των ουσιών αλλά στην απομόνωση στην οποία πέφτουν σταδιακά οι χρήστες. Η αποκοπή από τις κοινωνικές συναναστροφές οδηγεί σε κατάθλιψη και στη συνέχεια στη χρήση ουσιών.

Φέτος, παρακολούθησα την τραγωδία «Ευμενίδες», από την τριλογία Ορέστεια του Αισχύλου, που ανέβασε η θεατρική ομάδα του ΠΕΑΠ Δήμου Λυκόβρυσης – Πεύκης. Μια βαθιά ψυχολογική αλληγορία για την ίδια την ψυχική νόσο. Και το πρώτο βήμα αντιμετώπισής της.

Ο Ορέστης, που κατατρύχεται από τις Ερινύες για τον φόνο της μητέρας του της Κλυταιμνήστρας. Η μητροκτονία, φοβερό έγκλημα, δεν τον αφήνει να ησυχάσει, παρόλο που η πράξη του θα μπορούσε να δικαιολογηθεί από το γεγονός ότι την διέπραξε για να εκδικηθεί τον άδικο φόνο του πατέρα του. Του Αγαμέμνονα, που μόλις είχε επιστρέψει από τον Τρωικό πόλεμο.

Ο Ορέστης προσφεύγει ικέτης στον ναό του Απόλλωνα, ο οποίος τον καθοδηγεί να ζητήσει την κρίση της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας. Η Αθηνά οργανώνει μια κατ' αντιπαράσταση δίκη. Με ενόρκους. Με τις Ερινύες στο ρόλο του κατήγορου. Και με τον Απόλλωνα στην υπεράσπιση - γραμμή της οποίας είναι ότι η μητροκτονία εκτελέστηκε μετά από χρησμό του ίδιου του Απόλλωνα.

Όμως, το κρίσιμο σημείο του έργου είναι η παραδοχή από τον Ορέστη ότι αυτός είναι ο ένοχος. Ότι αυτός σήκωσε το μαχαίρι και εκτέλεσε την αποτρόπαια πράξη. Πρόκειται για το πρώτο βήμα της θεραπευτικής διαδικασίας. Η αναγνώριση του προβλήματος από το ίδιο τον ψυχικά πάσχοντα. Ο οποίος, με την παρέμβαση της σοφής Αθηνάς, αθωώνεται και απαλλάσσεται από το κυνηγητό των Ερινυών. Τις οποίες η Αθηνά πείθει να μετατραπούν σε Ευμενίδες.

Όλη η εικόνα της σύγχρονης ψυχοθεραπείας σε ένα έργο που παίχτηκε το 458 π.Χ. δηλαδή πριν από 2.475 χρόνια! Πρώτο βήμα, η παραδοχή ότι υπάρχει πρόβλημα και η αναζήτηση βοήθειας. Δεύτερο βήμα, με τη βοήθεια των σοφών συμβουλών, αλλαγή του τρόπου θεώρησης των πραγμάτων, έτσι ώστε να αλλάξουν οι σκέψεις - να λυθεί το πρόβλημα μέσα στο κεφάλι του ασθενούς. Μόνον έτσι οι Ερινύες μετατρέπονται σε Ευμενίδες. Μόνον έτσι ο ταλαιπωρημένος ασθενής θεραπεύεται από την ψυχική του νόσο.

Διδάγματα ωστόσο δεν έχουν μόνο οι τραγωδίες. Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη, που έχει προγραμματιστεί να τον δούμε και στα Χανιά στις 28 και 29 Ιουλίου, είναι μια κωμωδία με επίκαιρα μηνύματα. Ο θεός Πλούτος, τυφλωμένος από τον Δία, δεν ξεχωρίζει τους τίμιους από τους απατεώνες με αποτέλεσμα να ευνοεί μάλλον τους δεύτερους. Ένας χρεωκοπημένος Αθηναίος που τον συναντά στο δρόμο, αποφασίζει να τον βοηθήσει να ξαναβρεί το φως του. Κι αυτό, παρά τα επιχειρήματα της Πενίας ότι η φτώχεια αποτελεί πολύ καλό κίνητρο για πρόοδο, αφού παρακινεί τους ανθρώπους να μορφωθούν και να δουλέψουν.

Όταν λοιπόν ο θεός Πλούτος ξαναβλέπει, η ζωή αναστατώνεται αφού όλοι είναι πια πλούσιοι και έχουν εξαλειφτεί πολλά από τα κίνητρα για πλουτισμό. Ο κόσμος δεν προσφέρει πλέον θυσίες στους θεούς και αυτό θίγει τα έσοδα των ιερέων. Το χρήμα δεν αποτελεί πλέον κίνητρο για παράνομες πράξεις και οι μεσάζοντες κομπιναδόροι μένουν άνεργοι.

Το τελικό μήνυμα του ποιητή είναι ότι ο πλούτος πρέπει να είναι κοινό κτήμα, να ανήκει στην πόλη και σε όλους τους πολίτες. Ο ατομικός πλουτισμός, ιδίως όταν γίνεται με παράνομες μεθόδους, δεν είναι ποτέ προς όφελος της κοινωνίας. Αντίθετα, όταν πλουτίζει η πολιτεία, και οι πολίτες μπορούν να ελπίζουν σε ένα καλύτερο και λαμπρότερο μέλλον.

Όλα τα παραπάνω νομίζω πως είναι χρήσιμα για να δούμε και να κατανοήσουμε την βαθύτερη εκπαιδευτική σημασία των αρχαίων θεατρικών έργων. Τα οποία, σημειωτέον κρατούσαν κάτι περισσότερο από μία ώρα - για να μην κουράζονται οι θεατές και να συγκρατούν τα σημαντικά μηνύματα του έργου. Μηνύματα ζωής και αγωγής της ψυχής …

Για ακόμη καλύτερη προστασία …

Απολογισμός των άρθρων του πρώτου εξαμήνου και πρόσκληση για υποβολή σχολίων και προτάσεων για το μέλλον
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-250)

Αναρωτιέμαι συχνά αν τα άρθρα σε τούτη δω τη στήλη πιάνουν τόπο. Αν έστω και κατ' ελάχιστον, αποτελούν αντικείμενο αναστοχασμού και, κυρίως, απόφασης για αλλαγή συμπεριφοράς. Γιατί, τι νόημα έχει να ψάχνω και να γράφω, η εφημερίδα να διαθέτει τον χώρο της - δηλαδή χαρτί και μελάνι - και οι αναγνώστες να χάνουν το χρόνο τους διαβάζοντας πράγματα που θα ξεχαστούν, που θα αγνοηθούν, έπεα πτερόεντα, όπως έλεγαν οι παλιοί.

Δεν αναπτύσσουμε εδώ πολιτικές ιδέες. Δεν προσπαθούμε να αποκτήσουμε οπαδούς κηρύττοντας κάποιες αμφιβόλου αξίας υψηλές θεωρίες. Δεν γράφουμε κουτσομπολιά για επώνυμους. Προσπαθούμε, με βάση χειροπιαστά στοιχεία να συμβάλλουμε στην πρόληψη ατυχημάτων και καταστροφών. Στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας. Και στον περιορισμό του ανθρώπινου πόνου που προκαλείται από άγνοια, απροσεξία, κακές συνήθειες, ή και αδιαφορία.

Με το σημερινό συμπληρώνονται 250 άρθρα στα Χανιώτικα Νέα με θέμα «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα». Ας κάνουμε εδώ μια σύντομη αναδρομή στη θεματολογία των άρθρων που δημοσιεύτηκαν από την αρχή του χρόνου.

Στο πρώτο άρθρο της χρονιάς ευχηθήκαμε δύο πράγματα. Λιγότερη υποκρισία. Περισσότερη και καλύτερη παιδεία. Λιγότερη υποκρισία από τους πολιτικούς. Από τα μέσα ενημέρωσης. Λιγότερη υποκρισία στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης και στην αντιμετώπιση της ανεργίας. Λιγότερη υποκρισία στους τομείς της οδικής ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Επίσης, με αφορμή τη δημόσια αντιπαράθεση για την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης θίξαμε το ζήτημα της σεξουαλικής ταυτότητας με βάση επιστημονικές έρευνες και τις επίσημες θέσεις επιστημονικών εταιρειών παιδιατρικής και ψυχιατρικής.

Αναφερθήκαμε στη συνέχεια στην πεμπτουσία της προσκοπικής κίνησης. Που περιλαμβάνει μια καλή πράξη την ημέρα. Μια αισιόδοξη ματιά στην καθημερινότητα. Ετοιμότητα αντιμετώπισης κάθε απρόβλεπτης κατάστασης («Έσο έτοιμος» βασική αρχή του προσκόπου). Επιδίωξη της αριστείας («Αιέν Αριστεύειν» η προτροπή του Ελευθέριου Βενιζέλου προς τους έλληνες προσκόπους). Αγάπη της φύσης και προστασία του περιβάλλοντος. Και τέλος αλληλεγγύη προς το συνάνθρωπο.

Για άλλη μια φορά γράψαμε για τους επικίνδυνους παράδεισους στους οποίους μπορούν να μας οδηγήσουν οι επικίνδυνες εξαρτήσεις. Το αλκοόλ, οι ναρκωτικές ουσίες, το χαρτοπαίγνιο, η διαρκής ενασχόληση με το διαδίκτυο. Αλλά και οι δογματικές εξαρτήσεις από αιρέσεις και λαοπλάνους «μεγάλους τιμονιέρηδες» και επικίνδυνους πολιτικούς. Στόχος των οποίων είναι να βρουν πιστούς ή οπαδούς, να τους πείσουν να μπουν στο «κοπάδι» για να εξυπηρετήσουν τελικά τα δικά τους (συχνά άνομα) συμφέροντα, τις (συχνά διεστραμμένες) επιθυμίες τους και τον υπερφίαλο ναρκισσισμό τους.

Γράψαμε επίσης για τους τρόπους που αντιμετωπίζουν δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι Βρυξέλλες και το Λουξεμβούργο, τα προβλήματα της καθημερινότητας. Και αναφερθήκαμε στην Έκθεση της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου για το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία και το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Μια έκθεση η οποία αποκαλύπτει τις εξαιρετικά κακές συνθήκες που επικρατούν στα ελληνικά δικαστήρια σε αυτόν τον τομέα - παρά τις υποχρεώσεις της χώρας με βάση τις σχετικές οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ένα άλλο θέμα ήταν η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, ιδίως ευρέως φάσματος, σε κάθε περίπτωση και χωρίς συνταγή γιατρού. Γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή μας αν πάθουμε κάτι πραγματικά σοβαρό - όταν τα αντιβιοτικά δεν θα μπορούν πλέον να δράσουν. Παράλληλα, στην άγνοια βασικών νόμων της φυσικής όταν οδηγούμε οφείλονται πολλά τροχαία δυστυχήματα που κοστίζουν ζωές - ιδίως νέων.

Οι απατεώνες, και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν για να κλέψουν τους ανυποψίαστους ηλικιωμένους κυρίως, συμπολίτες μας ήταν το θέμα ενός ακόμη άρθρου. Ενώ αναλύσαμε από το Μάρτιο και τις επιπτώσεις από το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γράψαμε επίσης για τα ξεχασμένα ναρκοπέδια και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης και δυσφήμισης στο διαδίκτυο που μπορούν να καταστρέψουν ζωές. Δώσαμε συμβουλές για την αντιμετώπιση της εποχιακής γρίπης. Αναλύσαμε τις γλωσσικές και ψηφιακές δεξιότητες που θα μειώσουν την ανεργία. Και επαναλάβαμε για πολλοστή φορά μερικές πρακτικές συμβουλές για αναίμακτο και ασφαλές Πάσχα. Αναφερθήκαμε επίσης στον προηγμένο εντοπισμό θέσης κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML) σε περίπτωση ατυχήματος καθώς και σε άλλες ενδιαφέρουσες εξελίξεις στον τομέα της αντιμετώπισης επειγόντων.

Ένα άλλο θέμα που μας απασχόλησε ήταν η ταλαιπωρία των οδηγών που παγιδεύονται στα γκαράζ των πλοίων της ΑΝΕΚ όταν κάποιοι αμελείς οδηγοί δεν φροντίζουν να ξυπνήσουν στην ώρα τους και παρεμποδίζουν την έξοδο των υπολοίπων. Τέλος, γράψαμε για τα φωτεινά παραδείγματα συμπολιτών μας που τον πόνο από την απώλεια αγαπημένων τους προσώπων λόγω τροχαίου δυστυχήματος την μετέτρεψαν σε δράση δημιουργώντας δομές ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης για την πρόληψη αυτής της σύγχρονης μάστιγας που αφανίζει τους νέους μας. Και φυσικά αναφερθήκαμε για άλλη μια φορά στις συμβουλές αντιμετώπισης των καλοκαιρινών κινδύνων, στην παραλία, στο σπίτι, στην κουζίνα και καθοδόν.

Αγαπητοί αναγνώστες,
θα χαρώ ιδιαίτερα να ακούσω τις απόψεις σας. Τις ερωτήσεις σας για θέματα που ίσως δεν έχουμε θίξει. Τις θετικές ή και τις αρνητικές κριτικές σας. Τα παράπονα, τα οποία όμως θα πρέπει να συνοδεύονται από προτάσεις για πρακτικά εφαρμόσιμες λύσεις. Και φυσικά τις προτάσεις σας για συλλογικές πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης ιδίως στον τομέα της πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Σχολιάστε, κάτω από τα άρθρα στην ηλεκτρονική έκδοση των Χανιώτικων Νέων, στο ιστολόγιο (alevantis.blogspot.com), στο Facebook (Τάκης Αλεβαντής) ή στείλτε ηλεκτρονικό μήνυμα στη διεύθυνση panagiotis[papaki]alevantis.com.

Το 24ωρο παιδιών και νέων

Μια πρωτότυπη σειρά οδηγιών ανακοινώθηκε πρόσφατα στον Καναδά - για περισσότερη άσκηση, περισσότερο ύπνο και λιγότερο χρόνο μπροστά σε μια οθόνη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-249)

Μια σοβαρή απειλή που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος είναι η παχυσαρκία. Αποτελεί πηγή πολυάριθμων ασθενειών όπως σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου. Πρόκειται για ασθένειες που συχνά αποδεικνύονται θανατηφόρες. Ασθένειες που υποβαθμίζουν πάντα την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Μια ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η παιδική παχυσαρκία. Η οποία, εκτός από τις παραπάνω ασθένειες, μπορεί να προκαλέσει στα παιδιά και ορθοπεδικά προβλήματα στα πόδια και την σπονδυλική στήλη, ενδοκρινολογικές επιπλοκές καθώς και δύσπνοιες και διαταραχές του ύπνου. Επιπλέον, τα παχύσαρκα παιδιά γίνονται συχνά αντικείμενο χλευασμών και σχολικού εκφοβισμού από τους συνομήλικούς τους, με κίνδυνο να αναπτύξουν ψυχολογικά προβλήματα.

Η παιδική παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με τον ανθυγιεινό τρόπο ζωής που ακολουθούν πολλά παιδιά και νέοι. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η παχυσαρκία συνδέεται με την κακή διατροφή, την κατανάλωση οινοπνευματωδών, το κάπνισμα, το ξενύχτι και την καθιστική ζωή - μπροστά σε μια οθόνη τηλεόρασης, υπολογιστή ή έξυπνου κινητού.

Πράγματι, λόγω της οικονομικής κρίσης πολλές οικογένειες καταναλώνουν τρόφιμα χαμηλής ποιότητας και μεγάλης θερμιδικής αξίας, με αποτέλεσμα μεγαλύτερα ποσοστά παχύσαρκων. Παράλληλα, η παχυσαρκία επιδεινώνεται από την αϋπνία, σε συνδυασμό με το «κόλλημα» του εφήβου μπροστά σε μια οθόνη και την κατανάλωση καφέ. Τέλος, οι μισοί σχεδόν μαθητές λυκείου αναφέρουν ότι καταναλώνουν συχνά οινοπνευματώδη ποτά ενώ οι μισοί και παραπάνω ενήλικες καπνιστές δηλώνουν ότι άρχισαν το κάπνισμα σε ηλικία 15 έως 18 ετών - ένας στους 4 μάλιστα το άρχισε και νωρίτερα.

Πως ξεκολλάς τα παιδιά και τους νέους από τις παραπάνω κακές συνήθειες; Συμβουλές για κάθε αίτιο υπάρχουν πολλές. Συμβουλές για καλύτερη διατροφή. Προτροπές για άσκηση και γυμναστική. Πώς να κόψετε το τσιγάρο και τα οινοπνευματώδη. Να κοιμάστε περισσότερο. Μη μένετε κολλημένοι σε μια οθόνη … Πόσοι όμως ακούνε τις συμβουλές; Και πόσοι είναι πράγματι αποφασισμένοι να τις εφαρμόσουν;

Την περασμένη εβδομάδα η Καναδική Εταιρεία για την Φυσιολογία της Άσκησης έδωσε στη δημοσιότητα τις πρώτες παγκοσμίως Κατευθυντήριες Οδηγίες 24ωρης Κίνησης για Παιδιά και Νέους. Σε αυτές ενσωματώνονται η φυσική και η καθιστική δραστηριότητα καθώς και ο ύπνος. Μάλιστα, ο ύπνος θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας! Επειδή τα παιδιά και οι νέοι πρέπει να αναπτύξουν υγιεινές συνήθειες όσον αφορά τον ύπνο. Για τα παιδιά ηλικίας 5 έως 13 ετών συστήνεται συνεχής ύπνος 9 έως 11 ώρες κάθε νύχτα. Για τους νέους 14 έως 17 ετών η περίοδος του ύπνου είναι μικρότερη (8 έως 10 ώρες). Επιπλέον, συστήνεται τα παιδιά να πηγαίνουν για ύπνο την ίδια ώρα κάθε μέρα, ακόμη και το Σαββατοκύριακο.

O χρόνος που καταναλώνεται μπροστά σε οθόνες και σε καθιστικές ψυχαγωγικές δραστηριότητες γενικότερα πρέπει να μειωθεί στις 2 το πολύ ώρες ημερησίως! Παράλληλα, προβλέπεται τουλάχιστον μία ώρα μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας, με ποικιλία δραστηριοτήτων αεροβικής. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει τουλάχιστον τρεις μέρες την εβδομάδα να περιλαμβάνουν έντονη φυσική άσκηση για την ενίσχυση των μυώνων και των οστών.

Τέλος, στις υπόλοιπες ώρες της ημέρας το παιδί ή ο νέος και η νέα θα πρέπει να αποφεύγουν να κάθονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, βάζοντας στο πρόγραμμα ποικιλία από δομημένες και ελεύθερες φυσικές δραστηριότητες σε διάφορα περιβάλλοντα όπως στο σχολείο ή στο σπίτι, σε κλειστό περιβάλλον ή στο ύπαιθρο και ανάλογα με την εποχή του χρόνου - χειμώνα ή καλοκαίρι. Αλλά και με διάφορες αφορμές όπως παιχνίδι, ψυχαγωγία και χόμπι, αθλητικές δραστηριότητες, μετακίνηση με τα πόδια ή με ποδήλατο ακόμη και μικροδουλειές στο σπίτι.

Όσοι δεν ακολουθούν ήδη τις εν λόγω 24-ωρες κατευθυντήριες οδηγίες θα πρέπει να προσαρμοστούν σταδιακά. Και θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η εφαρμογή των οδηγιών συνδέεται με τη διαμόρφωση καλύτερου σώματος, καλή κατάσταση από καρδιοπνευμονολογικής και μυοσκελετικής πλευράς, καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο και καλύτερη αντίληψη. Αλλά και καλύτερο έλεγχο των συναισθημάτων, κοινωνική συμπεριφορά, καλύτερο μεταβολισμό και βελτιωμένη ποιότητα ζωής. Μάλιστα, το όφελος από την εφαρμογή των οδηγιών υπερβαίνει κατά πολύ τους ενδεχόμενους κινδύνους …

Οι οδηγίες συντάχθηκαν από διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων που προσδιόρισαν κατάλογο ζητημάτων υγείας τα οποία αφορούν ιδιαίτερα τα παιδιά. Στη συνέχεια, αφού ανέλυσαν 600 περίπου επιστημονικές δημοσιεύσεις που συσχέτιζαν τα ζητήματα αυτά με τον ύπνο, τη φυσική δραστηριότητα και την καθιστική ζωή, συνέταξαν ένα σχέδιο οδηγιών, το οποίο υπέβαλαν για διαβούλευση σε 700 περίπου ειδικούς και εμπλεκόμενους. Τέλος, οι παρατηρήσεις ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο. Η διαδικασία κράτησε συνολικά δύο χρόνια …

Εκτός από την Καναδική Εταιρεία για την Φυσιολογία της Άσκησης στις εργασίες συμμετείχαν η καναδική υπηρεσία δημόσιας υγείας, καναδικές μη-κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με τη βελτίωση της καθημερινής διαβίωσης των πολιτών και πολυάριθμοι ερευνητές από όλο τον κόσμο. Οι σχετικές έρευνες στις οποίες στηρίζονται οι οδηγίες αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο ειδικού τεύχους στο επιστημονικό περιοδικό Εφαρμοσμένη Φυσιολογία, Διατροφή και Μεταβολισμός του ερευνητικού συμβουλίου του Καναδά.

Όσοι ενημερώθηκαν για τις νέες οδηγίες - δάσκαλοι, παιδίατροι και γονείς - θεωρούν ότι τα παιδιά θα κατανοήσουν καλύτερα την ολιστική φύση της υγείας και τον αλληλοσυσχετισμό των διαφόρων πτυχών - ύπνος, καθιστική ζωή, άσκηση. Το σημαντικότερο είναι ο περιορισμός του χρόνου που περνούν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη και η αύξηση του χρόνου της φυσικής δραστηριότητας και του ύπνου. Βγάλετε τα παιδιά στον κήπο να παίξουν ποδόσφαιρο, να κάνουν ποδήλατο, να περπατήσουν. Και καταργείστε τις οθόνες από τα υπνοδωμάτια …

Το μεγαλύτερο βάρος της αλλαγής πέφτει στους ώμους των γονέων. Αλλά και το σχολείο πρέπει να προσαρμοστεί - οργανώνοντας περισσότερες αθλητικές δραστηριότητες και υιοθετώντας σωστές ώρες έναρξης και λήξης των μαθημάτων για σωστό ύπνο.

Αυτά συμβαίνουν στον μακρινό Καναδά. Στα μέρη μας θα περάσουν χρόνια μέχρι να τα αντιληφθούν πολλοί γονείς, δάσκαλοι και φυσικά τα «ιδιόρρυθμα» ελληνικά υπουργεία (Υγείας, Παιδείας κλπ.).

Αποφεύγοντας τους καλοκαιρινούς κινδύνους

Το καλοκαίρι έφτασε! Ας το χαρούμε αποφεύγοντας τις κακοτοπιές στις παραλίες, στο σπίτι, στην κουζίνα, στο δρόμο ...
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-248)

Στις παραλίες. Η θάλασσα και οι πισίνες προσφέρουν δροσιά το καλοκαίρι αλλά εγκυμονούν και κινδύνους. Ακόμη και οι παραλίες με Μπλε Σημαίες ή οι πισίνες με χλωριωμένο νερό μπορεί να περιέχουν μικρόβια, ιδίως ορισμένες στιγμές της ημέρας. Δεν καταπίνουμε το νερό, προσπαθούμε να μην τρίβουμε τα μάτια μας και ξεπλενόμαστε με καθαρό, γλυκό νερό μετά το μπάνιο.

Φροντίζουμε τα παιδιά μας να μάθουν κολύμπι σε μικρή ηλικία και τα διδάσκουμε πώς να μην υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους. Ωστόσο, δεν τα αφήνουμε χωρίς επιτήρηση στην πισίνα και φροντίζουμε να μην απομακρύνονται από την παραλία όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Δεν κολυμπούμε μετά από πλούσιο γεύμα, δεν κάνουμε βουτιές σε σημεία που δεν γνωρίζουμε, περιφράζουμε την πισίνα για να μην πέσουν μέσα μικρά παιδιά που δεν ξέρουν κολύμπι. Ανάλογες προφυλάξεις παίρνουμε και για τους ηλικιωμένους με επιβαρυμένη υγεία.

Ο ήλιος μας βοηθά να μαυρίσουμε, αφού συμβάλλει στην παραγωγή της απαραίτητης για τα κόκκαλα βιταμίνης D. Όμως δεν ξεχνάμε τη χρήση αντηλιακού για προστασία από τα εγκαύματα. Το καπέλο μας προφυλάσσει από την ηλίαση. Και με τη συχνή κατανάλωση υγρών αποφεύγουμε την αφυδάτωση. Προσέχουμε ιδιαίτερα τα παιδιά που είναι πιο ευαίσθητα …

Αν περάσουμε όλη τη μέρα στον ήλιο κινδυνεύουμε από ηλίαση ή και θερμοπληξία. Αν μετά την έκθεση στον ήλιο κάποιος νοιώθει αδυναμία, ζαλάδα, πονοκέφαλο, κράμπες, σύγχυση, τάση για εμετό, παραμιλητό, υψηλό πυρετό, ξηροδερμία ή εμφανίσει λιποθυμικές τάσεις, συμβουλευόμαστε γιατρό ή καλούμε τα επείγοντα (112 ή 166) ιδίως αν υπάρχει επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό. Ακόμη, η υπερβολική έκθεση στον ήλιο σε νεαρή ηλικία συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος αργότερα. Και η ηλιοθεραπεία σε συνδυασμό με την κατανάλωση ορισμένων φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησίες ή να καταστήσει τα φάρμακα τοξικά.

Ιδιαίτερη προσοχή στα τσιμπήματα από τσούχτρες, αλλά και από μέλισσες, σφήκες και μπούμπουρες. Τα φαρμακεία διαθέτουν προϊόντα για πρώτες βοήθειες. Όμως, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια σε περίπτωση που υπάρξει γρήγορο πρήξιμο και αλλεργική αντίδραση - σφίξιμο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα, πρήξιμο της γλώσσας. Ή ακόμη χειρότερα, αναφυλαξία εντός λεπτών μετά το τσίμπημα, ζαλάδα ή απότομη πτώση τη πίεσης του αίματος, λιποθυμία ή καρδιακή ανακοπή.

Στο σπίτι. Δύο είναι οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουμε στο σπίτι μας το καλοκαίρι. Τα ανεπιθύμητα έντομα και τους ανεπιθύμητους επισκέπτες. Κουνούπια, σκνίπες, κατσαρίδες είναι στην ημερησία διάταξη. Η χρήση εντομοκτόνων δεν είναι πάντα η αποτελεσματικότερη και υγιεινότερη λύση – πολλά από αυτά είναι επικίνδυνα δηλητήρια … Οι σήτες στα παράθυρα και τις πόρτες εξασφαλίζουν ικανοποιητική προστασία, αν βέβαια φροντίζουμε να τις κρατάμε κλειστές. Επίσης οι κουνουπιέρες για τα παιδιά …

Σε ανοικτούς χώρους, τα κεριά κιτρονέλλας απωθούν τα κουνούπια ενώ ο βασιλικός λέγεται πως διώχνει τις μύγες. Με σπρέι κιτρονέλλας προστατεύουμε χέρια και πόδια ενώ με στικάκια μελισσόχορτου αντιμετωπίζουμε τη φαγούρα από τα τσιμπήματα. Για τις κατσαρίδες, υπάρχει η περίφημη «αλοιφή» μακράς διαρκείας - τοποθετείται σε πιθανά μέρη διέλευσης και δεν σκοτώνει μόνο τις κατσαρίδες αλλά εξολοθρεύει και την φωλιά τους.

Τα ανοιχτά παράθυρα τη νύχτα φέρνουν δροσιά αλλά αποτελούν και πρόκληση για τους κλέφτες. Ο μόνος ασφαλής τρόπος προστασίας είναι η εγκατάσταση συστήματος συναγερμού. Άλλη καλή μέθοδος είναι ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος τετράποδος φύλακας που ειδοποιεί έγκαιρα γαυγίζοντας, αλλά μόνο για τις πραγματικές απειλές και όχι για τη γάτα του γείτονα …

Προσοχή στις ψησταριές και σε κάθε εργασία που παράγει σπίθες - ηλεκτροσυγκολλήσεις, τροχοί κοπής κλπ. Στους γεμάτους ξερόχορτα κήπους μπορεί να προκληθεί πυρκαγιά, ιδίως για κατοικίες που βρίσκονται σε δασώδεις περιοχές. Λαμβάνουμε τις προφυλάξεις που περιγράφονται στις οδηγίες πυροπροστασίας τις οποίες έχει αναρτήσει στις ιστοσελίδες του ο Δήμος Χανίων.

Στην κουζίνα. Οι απροσεξίες στην κουζίνα προκαλούν πολλά ατυχήματα όπως κοψίματα από μαχαίρια και άλλα κοπτερά ή μυτερά αντικείμενα ή εγκαύματα από καυτό νερό ή λάδι. Αν ξεχάσουμε το τηγάνι στη φωτιά και εκδηλωθεί πυρκαγιά, δεν ρίχνουμε ΠΟΤΕ νερό αλλά φροντίζουμε να σκεπάσουμε το τηγάνι με ένα βρεγμένο πανί για να διακόψουμε την καύση.

Το καλοκαίρι φροντίζουμε επίσης για τη σωστή συντήρηση των τροφών. Τα ευπαθή προϊόντα φυλάσσονται πάντα στο ψυγείο γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την αλλοίωση. Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να πλένονται καλά πριν την κατανάλωση για να απομακρυνθούν οι σκόνες ή και τα έντομα που έχουν ίσως παρεισφρήσει εν αγνοία μας.

Στο δρόμο. Το αυτοκίνητο που θα μείνει στον ήλιο μετατρέπεται σε ένα μικρό θερμοκήπιο με αποτέλεσμα στο εσωτερικό του να αναπτύσσονται πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Δεν αφήνουμε λοιπόν ΠΟΤΕ παιδιά ή κατοικίδια μέσα σε οχήματα, ιδίως όταν αυτά εκτίθενται στον ήλιο. Όταν γυρίσουμε θα τα βρούμε λιπόθυμα ή και νεκρά!

Δεν αφήνουμε στο αυτοκίνητο ευπαθή προϊόντα και φάρμακα, επειδή η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις που να έχουν πολύ άσχημες επιπτώσεις στην υγεία μας. Και φυσικά, χειμώνα-καλοκαίρι δεν αφήνουμε σε εμφανή σημεία πορτοφόλια, υπολογιστές και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές, κοσμήματα και άλλα είδη αξίας - ο περαστικός κακοποιός δεν θα διστάσει να σπάσει το τζάμι και να τα αρπάξει …

Όχι τιμόνι μετά από οινοποσία ή τσικουδοποσία. Δεν μιλάμε στο κινητό όταν οδηγούμε - η έλλειψη συγκέντρωσης ισοδυναμεί με μεγάλη μέθη! Δεν ξεχνούμε να βάλουμε ζώνη και να ασφαλίσουμε τα παιδιά στα ειδικά παιδικά καθίσματα. Τηρούμε τα όρια ταχύτητας, προσπερνούμε μόνο αν έχουμε καλή ορατότητα και προσέχουμε διπλά - το οδόστρωμα μπορεί να είναι κατεστραμμένο, ο οδηγός που έρχεται από το αντίθετο ρεύμα ίσως να μην μας έχει δει, η γιαγιά ή ο παππούς ίσως αποφασίσουν να διασχίσουν το οδόστρωμα χωρίς να προσέξουν.

Τέλος, με τη ζέστη πολλοί μοτοσικλετιστές αποφεύγουν να φορέσουν κράνος! Τα αποτελέσματα από αυτή την παράλειψη μπορεί να είναι τραγικά για τους ίδιους και τους αγαπημένους τους. Ας προτιμήσουν γυαλιστερά, λευκά ή ασημί κράνη που συγκεντρώνουν λιγότερη θερμότητα από τα μαύρα ή σκούρα – ή ακόμη κράνη με αερισμό, που όμως είναι ακριβότερα ...

Με ευχές για καλές και ασφαλείς καλοκαιρινές διακοπές για όλους και όλες!

Τροχαία: ο πόνος που γίνεται δράση!

Μερικοί χαροκαμένοι συμπολίτες μας αγωνίζονται να περιορίσουν τη μάστιγα των τροχαίων και αξίζει να τους υποστηρίξουμε
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-247)

Σκεφτόμουν τελευταία πως τα θύματα των τροχαίων δυστυχημάτων μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις κατηγορίες. Πρώτα, έχουμε τα θύματα που φέρουν αποκλειστικά την ευθύνη και δεν έχουν πάρει κάποιον άλλο στο λαιμό τους. Ο οδηγός που μιλούσε στο κινητό, που είχε πιεί, που έτρεχε υπερβολικά εκεί που δεν έπρεπε. Έπεσε σε χαράδρα, σε δένδρο, σε έναν τοίχο ή ανατράπηκε στην Εθνική. Ευτυχώς, δεν μετέφερε επιβάτες ούτε συγκρούστηκε με άλλο όχημα.

Δεύτερον, έχουμε τα θύματα που ως οδηγοί φέρουν την ευθύνη του δυστυχήματος. Παραβίασαν κόκκινο σηματοδότη, δεν σεβάστηκαν το STOP, αγνόησαν την προτεραιότητα του άλλου οχήματος ή τον πεζό, προσπέρασαν αντικανονικά μπαίνοντας στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι ίδιοι αλλά και κάποιοι άλλοι που απλώς βρέθηκαν στο λάθος τόπο, στη λάθος χρονική στιγμή.

Οι τελευταίοι ανήκουν στην τρίτη κατηγορία των θυμάτων. Οι επιβάτες που μετέφεραν οι υπεύθυνοι για το δυστύχημα οδηγοί. Οι ανυποψίαστοι οδηγοί των άλλων οχημάτων που οδηγούσαν τηρώντας το Νόμο και οι επιβάτες τους. Ή τέλος, οι ανυποψίαστοι μοτοσικλετιστές και οι νομοταγείς πεζοί. Τα αθώα θύματα! Τα οποία είναι συχνά παιδιά, έφηβοι ή νέοι - οι κατηγορίες των θυμάτων που κατέχουν την πρωτιά στις στατιστικές.

Όμως οι στατιστικές δεν λένε όλη την ιστορία. Δεν λένε τον πόνο αυτών που μένουν πίσω. Τον πόνο των γονιών που χάνουν τα παιδιά τους. Τον πόνο των παιδιών που χάνουν τον πατέρα ή τη μάνα τους. Τον πόνο της μικροπαντρεμένης που χάνει τον άντρα των ονείρων της ή του νεαρού ερωτευμένου που χάνει την πριγκιπέσα του. Τον πόνο όλων εκείνων που χάνουν αδίκως πολυαγαπημένα πρόσωπα, τα οποία δεν έφταιγαν σε τίποτα! Τα οποία χάθηκαν άδικα επειδή κάποιος ασυνείδητος οδηγός τα δολοφόνησε εν ψυχρώ!

Είναι αυτοί που «νύχτες πολλές τσι πόνους των στο παραθύρι λέσι, κι ώρες γελούν, όντε μιλούν, κι ώρες σωπώντας κλαίσι». Κι αυτοί που ενώ περνά ο καιρός «… κι όντε θαρρού πως γιαίνου, οι πόνοι ντων διπλώνουσι, τα πάθη ντων πληθαίνουν».

«Δέκα χρόνια έχω χάσει την κόρη μου, ούτε μία στιγμή δεν έχει φύγει από το μυαλό μου» είπε σε πρόσφατη ομιλία του στους σπουδαστές και καθηγητές της Ανώτατης Σχολής Εμπορικού Ναυτικού, ο πρόεδρος του συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΠΡΟ.Τ.Α. Χανίων) και καθηγητής της Σχολής, Μανώλης Χουρδάκης. Και συνέχισε, «Είναι μπλοκαρισμένο το μυαλό μου, νιώθω ότι δεν μπορώ να ανταπεξέλθω σε απλά πράγματα. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις οικογένειες, σε όλους τους ανθρώπους που έχουν χάσει ένα δικό τους πρόσωπο και ειδικά ένα πρόσωπο που φεύγει χωρίς να είναι η σειρά του, που λέμε».

Ευτυχώς, μερικοί δεν αφήνουν τον πόνο να τους καταβάλλει. Τον μετατρέπουν σε χρήσιμη δράση προς όφελος της κοινωνίας. Συνάντησα πρόσφατα στα Χανιά μερικά τέτοια φωτεινά παραδείγματα. Τον Μανώλη Χουρδάκη και άλλους συμπολίτες μας που δραστηριοποιούνται στον σύλλογο ΠΡΟ.Τ.Α. Χανίων. Τη Βασιλική Δανέλλη Μυλωνά που έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας (Ι.Ο.ΑΣ.) «Πάνος Μυλωνάς» στη μνήμη του αδικοχαμένου γιού της. Και τον Σταύρο Πολέντα που έχει ιδρύσει στις Βουκολιές, στη μνήμη του επίσης αδικοχαμένου γιού του, το Πάρκο τροχαίων δυστυχημάτων του Νομού Χανίων.

Πολυσχιδής η δράση του Ι.Ο.ΑΣ. «Πάνος Μυλωνάς». Συνέλαβε την ιδέα και δημιούργησε τα Κέντρα Αναφοράς για την Οδική Ασφάλεια (Κ.Α.Ο.Α – Nest’s) όπου πραγματοποιούνται εκπαιδεύσεις μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων, κατάρτισης, αλληλεπίδρασης και εκστρατειών. Η Κινητή Μονάδα Οδικής Ασφάλειας ήταν μάλιστα στα Χανιά πριν λίγες μέρες. Συμβάλει στη βελτίωση υποδομών του οδικού δικτύου με έργα, μελέτες και αυτοψίες σε πολλούς επικίνδυνους άξονες (και στην Κρήτη). Αξιολογεί το εθνικό οδικό δίκτυο σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα (EuroRAP) και προσφέρει εξοπλισμό ελέγχου ταχύτητας και αλκοτέστ στην Τροχαία.

Οργανώνει επίσης δεκάδες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σε όλη την Ελλάδα. Τις εβδομάδες οδικής ασφάλειας, τη νύχτα χωρίς ατυχήματα, καθαρισμούς πινακίδων στους δρόμους, εκπαίδευση μαθητών για την οδική ασφάλεια, και ενημερωτικά τηλεοπτικά σποτάκια. Επίσης το Ι.Ο.ΑΣ συμμετέχει ενεργά σε δράσεις και προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) και των Ηνωμένων Εθνών. Στις ιστοσελίδες του (βλ. www.ioas.gr) δημοσιεύει χρήσιμες συμβουλές για το παιδί, το αυτοκίνητο, το δίκυκλο, τους πεζούς, για την οδήγηση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, καθώς και για το τι πρέπει να κάνουμε μετά το ατύχημα.

Αντίστοιχη δραστηριότητα έχει αναπτύξει και το Πάρκο τροχαίων δυστυχημάτων «Χρήστος Πολέντας». Μέσα από τον σύλλογο αρωγής «Ο Άγιος Χριστόφορος - Στηρίζω» βοηθά τις οικογένειες που έχουν πληγεί από τροχαίο δυστύχημα, παρέχοντας χρήσιμες συμβουλές για τις απαραίτητες ενέργειες και τις παγίδες που ίσως επιτρέψουν στον υπαίτιο να μην τιμωρηθεί όπως προβλέπει ο νόμος. Μάλιστα, ο σύλλογος έχει εκδώσει και διαθέτει δωρεάν τον «Οδηγό αντιμετώπισης τροχαίων» που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, οδηγίες για τις ασφαλιστικές καλύψεις, για τις διαφορές μεταξύ ανθρωποκτονίας εξ αμελείας ή και με ενδεχόμενο δόλο, για το ρόλο του ιατρικού πραγματογνώμονα και του τεχνικού συμβούλου. Ο Οδηγός περιλαμβάνει επίσης πλήθος άλλων εγγράφων και αναφορών προς τις αρχές για την μείωση των τροχαίων - οι οποίες, δυστυχώς, έχουν μείνει χωρίς πρακτική συνέχεια.

Ο σύλλογος οργανώνει τακτικά μνημόσυνα για τα θύματα των τροχαίων δυστυχημάτων. Με την Περιφέρεια Κρήτης διοργανώνει επίσης τον 3ο Διεθνή Μαθητικό Φοιτητικό Διαγωνισμό Πολυμέσων (Video Clip, Ηχητικού Μηνύματος, Αφίσας) που τον στηρίζουν το Πολυτεχνείο και το ΤΕΙ Κρήτης, το ΚΤΕΛ Δυτικής Κρήτης, το Κατάστημα Forthnet Χανίων καθώς και φορείς και πολίτες του Νομού Χανίων. Ο διαγωνισμός είναι ανοικτός μέχρι την Πέμπτη 30 Ιουνίου 2016 στις 24:00 ώρα Ελλάδος (περισσότερες λεπτομέρειες στη διεύθυνση polentaspark.weebly.com).

Υπέροχοι άνθρωποι, που μετέτρεψαν τον πόνο τους σε αγώνα για να περιορίσουν τη μάστιγα των τροχαίων, τα οποία μετά από μια περίοδο συνεχούς μείωσης, έχουν αρχίσει δυστυχώς να αυξάνουν ξανά. Ας υποστηρίξουμε τις προσπάθειες τους για να σταματήσουμε να σκοτωνόμαστε και - κυρίως - να σκοτώνουμε τα παιδιά μας και τους νέους μας …

Για λιγότερη ταλαιπωρία στα πλοία της ΑΝΕΚ

Η μεγάλη κρητική εταιρεία θα πρέπει να φροντίσει μερικές διαδικασίες για να μην ταλαιπωρούνται οι οδηγοί κατά την αποβίβαση από τα πλοία της
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-246)

Από την εποχή που ζούσα στο Βέλγιο και ταξίδευα στην Ελλάδα οικογενειακώς, είμαι τακτικός πελάτης της ΑΝΕΚ. Στη γραμμή Ιταλία-Ελλάδα επί σειρά ετών και φυσικά στη γραμμή Πειραιάς-Χανιά – όταν ταξιδεύω με το αυτοκίνητο. Πελάτης της εταιρείας η οποία ξεκίνησε το 1967 ως εταιρεία λαϊκής βάσης χάρις στις προσπάθειες του πρώην Κισσάμου και Σελίνου μακαριστού Ειρηναίου Γαλανάκη και άλλων επιφανών κρητικών. Με στόχο την ασφαλή σύνδεση της Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα μετά το τραγικό ναυάγιο του «Ηράκλειον» το 1966.

Τα όσα έχει πετύχει η εταιρεία τα 50 αυτά χρόνια είναι θεαματικά. Από το πρώτο της πλοίο, το «Κύδων», που ξεκίνησε δρομολόγια το 1970, μέχρι τον σημερινό στόλο των οκτώ πλοίων τα οποία εξυπηρετούν τις ανάγκες της Κρήτης αλλά και τη σύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας. Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό και από την γενικότερη οικονομική κρίση.

Επιπλέον, η ΑΝΕΚ συμμετέχει και στο εταιρικό κεφάλαιο αρκετών άλλων εταιρειών (ΛΑΝΕ, ΕΤΑΝΑΠ, Λευκά Όρη, ΑΝΕΚ Τουριστική, ΑΝΕΚ Italia) που δραστηριοποιούνται όχι μόνο στο χώρο των θαλάσσιων μεταφορών αλλά και στον τομέα του τουρισμού και του εμφιαλωμένου νερού.

Ωστόσο, στη γραμμή Χανιά-Πειραιάς, η ΑΝΕΚ κατέχει μονοπωλιακή θέση, την οποία μάλιστα διατήρησε ακόμη και όταν στην γραμμή αυτή δρομολογήθηκαν και πλοία άλλων εταιρειών. Πλοία που αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν, αφού ο κόσμος προτίμησε να συνταχθεί κατά πλειοψηφία με τα πλοία της «δικής» του εταιρείας. Βέβαια, η ΑΝΕΚ έχει πλέον χάσει τον αρχικό της χαρακτήρα ως εταιρεία λαϊκής βάσης με την αποχώρηση πολλών μικρομετόχων. Όμως, αποτελεί έναν σημαντικό εργοδότη αφού απασχολεί κατά μέσο όρο 1.800 άτομα σε πληρώματα και διοικητικές υπηρεσίες ξηράς. Και με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που αγοράζει από την Κρήτη δίνει δουλειά σε πολύ περισσότερο κόσμο. Και αξίζει της υποστήριξης όλων μας.

Ως τακτικός πελάτης της ΑΝΕΚ είμαι γενικά πολύ ικανοποιημένος. Από την εξυπηρέτηση του πληρώματος. Από την καθαριότητα στα πλοία και τις καμπίνες. Από το φαγητό στα εστιατόρια. Από την ακρίβεια στην εκτέλεση των δρομολογίων. Το μόνο πρόβλημα το οποίο έχω αντιμετωπίσει κατ’ επανάληψη αφορά ορισμένους «πολύ κακομαθημένους» συνταξιδιώτες οδηγούς. Που δεν ξυπνούν στην ώρα τους όταν το καράβι καταπλέει στο λιμάνι. Με αποτέλεσμα να μπλοκάρουν την έξοδο των υπόλοιπων αυτοκινήτων και να προκαλούν αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην αποβίβαση.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα μου έτυχε το πρωί της περασμένης Πέμπτης 12 Μαΐου όταν κατέπλευσε στο λιμάνι της Σούδας το «Έλυρος», με το οποίο είχαμε ταξιδέψει από τον Πειραιά. Λόγω της προηγηθείσας τετραήμερης απεργίας, το πλοίο ήταν υπερπλήρες. Και τα γκαράζ «ξεχείλιζαν» από αυτοκίνητα. Ακόμη και η ανασυρόμενη ράμπα πρόσβασης στο επάνω γκαράζ είχε γεμίσει αυτοκίνητα – και το κατέβασμά της, με μεγάλη καθυστέρηση, σήμαινε ότι και το κάτω γκαράζ ήταν υπερπλήρες.

Αφού όμως κατέβηκε η ράμπα, διαπιστώθηκε ότι οι οδηγοί των αυτοκινήτων που είχαν μπει τελευταίοι πάνω στη ράμπα, δεν είχαν ακόμη εμφανιστεί. Έγιναν επανειλημμένες ανακοινώσεις από τα μεγάφωνα του πλοίου χωρίς αποτέλεσμα. Εν τέλει χρησιμοποιήθηκαν τράκτορες φορτηγών για να τραβήξουν τα αυτοκίνητα με αλυσίδες για να απελευθερωθεί μέρος της ράμπας. Και να αρχίσουν να αποβιβάζονται με δυσκολία τα αυτοκίνητα … Συνολικά η έναρξη της αποβίβασης καθυστέρησε πάνω από μία ώρα!!!

Κάποια στιγμή βέβαια εμφανίστηκαν και οι «υπεύθυνοι». Στην έξοδο, τους περίμενε το λιμενικό που κατέγραψε τα στοιχεία τους. «Θα τους επιβληθεί κάποιο πρόστιμο;» ρώτησα τον λιμενικό. Μου εξήγησε ότι δεν έχουν αρμοδιότητα μέσα στο πλοίο και ότι για να επιβληθεί πρόστιμο θα έπρεπε να υποβληθεί μήνυση. Όταν δήλωσα ότι ήμουν έτοιμος να την υποβάλω, μου υπέδειξε να πάω στα γραφεία του Λιμενικού. Βέβαια, από μια πρόχειρη ματιά διαπίστωσα ότι κατέγραφε τα στοιχεία δύο μεταναστών από τη νόμιμη άδεια παραμονής τους στην Ελλάδα και όχι από διπλώματα οδήγησης …

Στο γραφείο, η ευγενέστατη λιμενικός με ενημέρωσε ότι για να υποβάλω μήνυση θα έπρεπε να αγοράσω το σχετικό έντυπο και «ότι αυτά συμβαίνουν» και ότι οι «υπεύθυνοι» δήλωσαν ότι δεν έβρισκαν την έξοδο προς το γκαράζ!!! Γνωρίζοντας την κατάσταση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης με τις πολύχρονες καθυστερήσεις, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ως «υπεύθυνοι» είχαν παρουσιαστεί κάποιοι μετανάστες, εγκατέλειψα την προσπάθεια … Πήρα όμως μερικές φωτογραφίες (από τις οποίες έχουν αφαιρεθεί για ευνόητους λόγους δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα …)

Επειδή και στο παρελθόν έχω αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά, θα αποτολμήσω κάποιες προτάσεις προς την ΑΝΕΚ, η οποία μπορεί, αν το επιθυμεί, να αντιμετωπίσει το χρόνιο αυτό πρόβλημα. Δεν θα προτείνω βέβαια την καταγραφή των «κακομαθημένων» οδηγών σε κάποια «μαύρη λίστα» της εταιρείας ώστε να τους απαγορευτεί η πρόσβαση στα πλοία. Αυτό και κόστος έχει και ενδέχεται τελικά να περιορίσει κατά πολύ την πελατεία της εταιρείας ...

Υπάρχει απλούστερη λύση. Η οποία μάλιστα, εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένες περιπτώσεις από την εταιρεία. Το διαπίστωσα όταν ένα μέλος του πληρώματος κίνησε και αποβίβασε ένα φορτηγάκι των Ελληνικών Ταχυδρομείων το οποίο είχε επιβιβαστεί στο Πειραιά και ταξίδεψε ασυνόδευτο.

Οι οδηγοί των αυτοκινήτων που ενδέχεται να αποκλείσουν την έξοδο των υπόλοιπων, θα πρέπει να παραδίδουν τα κλειδιά των αυτοκινήτων στο πλήρωμα. Αν παρουσιαστούν εγκαίρως στο γκαράζ θα λάβουν τα κλειδιά τους και θα αποβιβάσουν κανονικά το όχημά τους. Αν δεν παρουσιαστούν, το πλήρωμα θα αποβιβάσει το όχημα και ο οδηγός, για να το παραλάβει θα πρέπει να καταβάλει ένα ποσό – π.χ. 10 ή 20 ευρώ.

Οι εταιρείες που κατέχουν μονοπωλιακή θέση σε μιαν αγορά, έχουν και κάποιες υποχρεώσεις προς τους πελάτες τους. Η ΑΝΕΚ ως σοβαρή εταιρεία οφείλει να σεβαστεί και να εξυπηρετήσει την πλειοψηφία των οδηγών-πελατών της που ταλαιπωρούνται αναίτια εξαιτίας ορισμένων «κακομαθημένων» που αδιαφορούν για την ταλαιπωρία των υπόλοιπων.

Για την Ημέρα της Ευρώπης

Μια γρήγορη ματιά σε αυτά που κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τους πολίτες και την ανάπτυξη με στόχο τη διατήρηση της ειρήνης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-245)

Στις 9 Μαΐου γιορτάζουμε την Ημέρα της Ευρώπης. Αυτή την ημέρα, το 1950 ο Ρομπέρ Σουμάν, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας, έκανε μια ιστορική διακήρυξη. Η οποία οδήγησε, τον Απρίλιο του 1951, στην υπογραφή της Συνθήκης για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Μια Συνθήκη με την οποία 6 χώρες της Ευρώπης εκχωρούσαν σε μια υπερεθνική οντότητα, την Ανώτατη Αρχή, τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στον τομέα της παραγωγής και της διακίνησης των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων που σχετίζονταν με τον χάλυβα.

Αξίζει τον κόπο να ξαναδιαβάσουμε την αρχή της διακήρυξης του Σουμάν, την οποία είχε συντάξει ένας οραματιστής ευρωπαίος, ο Ζαν Μονέ. «Η παγκόσμια ειρήνη δεν μπορεί να διαφυλαχθεί αν δεν αναληφθούν δημιουργικές προσπάθειες ανάλογες των κινδύνων που την απειλούν. Η συμβολή που μπορεί να έχει μια οργανωμένη και ζωντανή Ευρώπη στον πολιτισμό είναι απαραίτητη για τη διατήρηση ειρηνικών σχέσεων. Διαδραματίζοντας για περισσότερα από είκοσι χρόνια το ρόλο πρωτεργάτη για μια ενωμένη Ευρώπη, η Γαλλία είχε πάντα ως ουσιαστικό στόχο να υπηρετεί την ειρήνη. Επειδή δεν φτιάξαμε την Ευρώπη, είχαμε πόλεμο. Η Ευρώπη δεν θα δημιουργηθεί δια μιας, ούτε με ένα συνολικό σχέδιο: θα οικοδομηθεί μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που κατ' αρχάς θα δημιουργήσουν μια πραγματική αλληλεγγύη …».

Πρωταρχικός λοιπόν στόχος της ευρωπαϊκής ενοποίησης ήταν η ειρήνη. Αρχικά, μέσω της κοινής διαχείρισης πλουτοπαραγωγικών πόρων όπως ο άνθρακας και ο χάλυβας, που αποτελούν τη βάση της πολεμικής βιομηχανίας. Στη συνέχεια, μέσω της οικονομίας και της ενιαίας αγοράς με την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) το 1957. Μέσω του κοινού νομίσματος, της κοινής ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της διεύρυνσης των κοινών πολιτικών, με τις μεταγενέστερες συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ τη δεκαετία του 1990. Και τέλος, μέσω των διαδοχικών διευρύνσεων από τα έξη ιδρυτικά κράτη μέλη στα σημερινά 28.

«Και τι έχει κάνει επιτέλους αυτή η Ένωση;» αναρωτιούνται σήμερα πολλοί. Μια σειρά από κρίσεις - χρηματοπιστωτική, οικονομική, προσφυγική - έχουν θέσει σε δοκιμασία την ιδέα της περαιτέρω ενοποίησης. Και συμβάλλουν στην αμφισβήτηση της συμμετοχής σε μια υπερεθνική, οντότητα που πολλοί κατηγορούν ως ανεύθυνη και γραφειοκρατική.

Κι όμως. Αν και βρέθηκε απροετοίμαστη μπροστά στην χρηματοπιστωτική κρίση, η Ένωση αντέδρασε αποτελεσματικά δημιουργώντας την Τραπεζική Ένωση. Με αυτήν, η εποπτεία των τραπεζών πέρασε από τις εθνικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα - που ελέγχει πλέον τα επίπεδα έκθεσής τους σε επισφαλή δάνεια και εξασφαλίζει και εγγυάται την οικονομική τους ευρωστία.

Επιπλέον, η Ένωση διαμόρφωσε σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης - μετεγκαταστάσεις, επιστροφές - πολλές από τις οποίες απομένει να εγκριθούν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και κυρίως, να εφαρμοστούν από τις κυβερνήσεις που τις υιοθέτησαν. Παράλληλα, χορήγησε ανθρωπιστική βοήθεια έκτακτης ανάγκης για να ανακουφίσει όσους πονεμένους και ταλαιπωρημένους ανθρώπους αναζήτησαν μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη. Κι όσοι κατακρίνουν την Ευρωπαϊκή αντίδραση, ας αναλογιστούν ποια θα ήταν η εναλλακτική αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος σε άλλους καιρούς …

Ωστόσο, η επικαιρότητα δεν θα πρέπει να μας κάνει να ξεχνούμε την καθημερινότητα, μεγάλο μέρος της οποίας έχει βελτιωθεί θεαματικά χάρις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σήμανση των τυποποιημένων τροφίμων, η σύσταση των ενδυμάτων, η εξοικονόμηση ενέργειας στις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές, η σύσταση καλλυντικών και απορρυπαντικών, η ανακύκλωση συσκευασιών και μπαταριών, οι δοκιμές φαρμάκων πριν από την κυκλοφορία τους και πολλά άλλα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή υπόκεινται σε προδιαγραφές, ελέγχους και πιστοποίηση με βάση ευρωενωσιακή νομοθεσία.

Τα προϊόντα που διακινούνται στην Ενιαία Αγορά της Ένωσης οφείλουν να τηρούν αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας. Σε περίπτωση επικίνδυνου προϊόντος, μολυσμένου τροφίμου, εμφάνισης μεταδοτικής ασθένειας όλες οι εθνικές υπηρεσίες και οι πολίτες ενημερώνονται μέσω των δικτύων έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ. Η Ένωση διαθέτει μια από τις αυστηρότερες νομοθεσίες για την προστασία των εργαζομένων από ατυχήματα στους χώρους εργασίας και για την πρόληψη χημικών ατυχημάτων, πλημμυρών και άλλων καταστροφών.

Μόνο η Ένωση μπορεί να περιορίσει την ισχύ των μονοπωλίων (π.χ. Microsoft, Google) και των διεθνών καρτέλ (π.χ. φάρμακα, τσιμέντα), με την αυστηρή ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τις εξουσίες της να επιβάλλει πρόστιμα. Επιπλέον, χάρις στην πολιτική ελευθέρωσης του ανταγωνισμού έχουμε σήμερα όλο και φτηνότερα κινητά και αεροπορικά εισιτήρια ακόμη και για πτήσεις εσωτερικού.

Η Ένωση διαθέτει αυστηρή νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και τα μέσα για να την επιβάλλει στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές που την παραβιάζουν. Η ποιότητα των καυσίμων έχει βελτιωθεί δραματικά χάρις στα μέτρα της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας. Το δίκτυο Natura 2000 περιλαμβάνει 450 περίπου προστατευόμενες φυσικές περιοχές στην Ελλάδα όπου οι βιώσιμες ανθρώπινες δραστηριότητες συνυπάρχουν με σπάνια και ευάλωτα είδη.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τα έργα που έχουν γίνει στην Ελλάδα από την ένταξη μας το 1981 μέχρι σήμερα με χρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία (πάνω από 110 δισ. ευρώ), τις επιδοτήσεις της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (πάνω από 200 δισ. ευρώ). Να υπενθυμίσουμε ότι η ευθύνη για την διαχείριση αυτών των κονδυλίων ανήκε πάντοτε στις εθνικές αρχές - που πρότειναν και υλοποιούσαν τα έργα με βάση τις δικές τους προτεραιότητες και τις εκάστοτε πολιτικές τους προτιμήσεις …

Για όλα αυτά, κι ακόμη περισσότερα, οι πολίτες θα έχουν την ευκαιρία να ενημερωθούν και να συζητήσουν, στις εκδηλώσεις που οργανώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Περιφέρεια Κρήτης στα Χανιά, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Μαΐου (από τις 9:00 μέχρι τις 21:00) στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. Το πρόγραμμα και δηλώσεις συμμετοχής εδώ.

Υ.Γ. Για όσους και όσες ενδιαφέρονται, το Σάββατο 14 Μαΐου ώρα 13:00 έως 15:00 θα μιλήσει και ο υπογράφων με θέμα «Ευρωπαϊκή Ένωση - Πολυγλωσσία και καθημερινότητα του πολίτη».

Πρόοδοι στη διαχείριση επειγόντων

Τα τελευταία νέα από το μέτωπο των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης όπως παρουσιάστηκαν σε διεθνές συνέδριο στην Πράγα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-244)

Την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου διεξήχθη στην Πράγα (Τσεχία) το ετήσιο συνέδριο και έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης του Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (ΕΕΝΑ). Συγκέντρωσε πάνω από 600 συμμετέχοντες από 50 χώρες. Πρόκειται για τη σημαντικότερη ευρωπαϊκή εκδήλωση για τα θέματα που απασχολούν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς - αφού συμμετείχαν εκπρόσωποι όχι μόνο από τα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και από την Αυστραλία, την Αίγυπτο, τη Γεωργία, το Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Μαλαισία, το Νεπάλ, τη Νέα Ζηλανδία, τη Νιγηρία, την Ταϊλάνδη, την Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τις ΗΠΑ.

Προσωπικά, είμαι ιδιαίτερα περήφανος γιατί συνέβαλλα στην διοργάνωση της πρώτης τέτοιας εκδήλωσης, το 2003, στις Βρυξέλλες … Μια εκδήλωση που ξεκίνησε από δύο εθελοντές και εξελίχθηκε με την πάροδο των ετών σε σημείο αναφοράς για όσους ασχολούνται επαγγελματικά με τα επείγοντα σε καθημερινή βάση! Ας δούμε σύντομα τα κυριότερα θέματα που απασχόλησαν το φετινό συνέδριο.

Μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Στη σχετική συζήτηση συμμετείχαν πολίτες που βρέθηκαν στο επίκεντρο των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Παρίσι τον Νοέμβριο. Ενημέρωσαν μέσω Twitter για τα συμβαίνοντα. Έφτιαξαν σελίδες αλληλοβοήθειας στο Facebook. Και δημιούργησαν την ετικέτα #PorteOuverte (ανοικτή πόρτα) - μέσω της οποίας οι πολίτες εντόπιζαν ασφαλή σπίτια στα οποία μπορούσαν να φιλοξενηθούν μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα.

Η ετικέτα αυτή, σε συνδυασμό με στοιχεία γεωεντοπισμού, χρησιμοποιήθηκε πάνω από 200.000 φορές μέσα σε δύο ώρες. Ταυτόχρονα, άρχισαν να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης: για να αντικρούσουν ανυπόστατες φήμες, να δώσουν οδηγίες στους πολίτες σε διάφορες γλώσσες και να συντονίσουν τις ομάδες εθελοντών που υποστήριζαν τις σχετικές επιχειρήσεις ενημέρωσης στο διαδίκτυο.

Σημαντική ήταν επίσης και η εφαρμογή που ενεργοποίησε το Facebook για την ενημέρωση της κατάστασης των φίλων που βρισκόταν στο Παρίσι κατά την περίοδο των γεγονότων. Η εφαρμογή που ενεργοποιήθηκε ξανά με αφορμή τις βομβιστικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες, επιτρέπει να δηλώσετε ότι είστε καλά και ενημερώνει αυτόματα όλους τους φίλους σας …

Καταστροφές και δίκτυα ενοικιαζόμενων δωματίων. Το δίκτυο ενοικιαζόμενων δωματίων Airbnb παρουσίασε την σχετική πρωτοβουλία που εγκαινίασε το 2013. Οι ιδιοκτήτες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα διαθέτουν στους ενοίκους μια κάρτα με τις βασικές οδηγίες ασφαλείας, εξασφαλίζουν τον περιοδικό έλεγχο ασφαλείας των καταλυμάτων και την εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού - ανιχνευτές καπνού, πυροσβεστήρες, ενδείξεις εξόδων κινδύνου. Φροντίζουν επίσης για την εκπαίδευση του προσωπικού στις πρώτες βοήθειες και στις ενέργειες που πρέπει να κάνουν σε περίπτωση καταστροφής (σεισμού, πυρκαγιάς, πλημμύρας).

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες συνδέονται με τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και πολιτικής προστασίας από τις οποίες ενημερώνονται κατά προτεραιότητα για επερχόμενες καταστροφές όπως κύματα καύσωνα και ψύχους, έντονα καιρικά φαινόμενα, κλπ. Το δίκτυο Airbnb προσφέρει επίσης τη δυνατότητα δωρεάν φιλοξενίας ατόμων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα σε περιπτώσεις καταστροφών - η δυνατότητα ενεργοποιήθηκε στο σεισμό Νεπάλ, σε κυκλώνες στις ΗΠΑ και πρόσφατα στις Βρυξέλλες. Επιστρέφει επίσης άμεσα τα χρήματα σε όσους ακυρώνουν το ταξίδι τους λόγω παρόμοιων έκτακτων περιστατικών μεγάλης έκτασης.

Νέες τεχνολογίες για την αντιμετώπιση έκτατων αναγκών. Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν και οι τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τη χρήση μη επανδρωμένων τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών (RPAS ή drones - «κηφήνες») σε έκτακτες ανάγκες. Ανακοινώθηκε ένα πρόγραμμα δημιουργίας εγκαταστάσεων για δοκιμές πιλότων τέτοιων συστημάτων στην Ευρώπη από την εταιρεία DJI που κατασκευάζει «κηφήνες». Δύο τέτοιες εγκαταστάσεις έχουν ήδη δημιουργηθεί στην Ιρλανδία και τη Δανία και άλλες δύο θα επιλεγούν στο άμεσο μέλλον.

Μια άλλη τεχνολογία που υιοθετείται ταχύτατα από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης είναι ο προηγμένος εντοπισμός θέσης κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML). Προκειμένου να αντιμετωπίσει την έλλειψη ευρωπαϊκής προδιαγραφής για τον εντοπισμό της θέσης του καλούντος με μεγάλη ακρίβεια (κάτι που έχει παραλείψει να θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή), η υπηρεσία διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης στη Βρετανία ανέπτυξε το δικό της σύστημα, το AML.

Το σύστημα αξιοποιεί τα έξυπνα κινητά που διαθέτουν σύστημα γεωεντοπισμού (μέσω WiFi ή GPS) ώστε, τη στιγμή, που ο χρήστης καλεί την υπηρεσία έκτακτης ανάγκης (το 112 ή το 999 στην Βρετανία) το τηλέφωνό του να στέλνει αυτόματα και χωρίς χρέωση ένα μήνυμα με την ακριβή του θέση. Ο γεωεντοπισμός με τη μέθοδο αυτή είναι πολύ ακριβέστερος σε σχέση με εκείνον που επιτυγχάνεται όταν χρησιμοποιούνται μόνο οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας - όπως γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις σήμερα.

Έτσι, με το AML επιτυγχάνεται ακρίβεια εντοπισμού από 6 έως 34 μέτρα αντί για 195 μέτρα έως 2 χιλιόμετρα της κλασσικής μεθόδου … Το σύστημα έχει εγκατασταθεί και λειτουργεί στη Βρετανία και δοκιμάζεται στην Ισλανδία, Ιρλανδία, Σουηδία, Νορβηγία, Βέλγιο, Ιταλία, Αυστρία, Σλοβενία, Εσθονία και Λιθουανία. Οι λεπτομερείς προδιαγραφές έχουν δημοσιευθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση του Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (ΕΕΝΑ).

Το επόμενο συνέδριο και έκθεση θα γίνει τον Απρίλιο του 2017 στη Βουδαπέστη. Γιατί όχι στην Ελλάδα; Μα γιατί οι τιμές που ζητούν οι ξενοδόχοι στην Αθήνα είναι πολύ υψηλές … Και γιατί η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την λειτουργία του νέου υπερσύγχρονου κέντρου διαχείρισης κλήσεων στο 112, το οποίο θα αντικαταστήσει, σύμφωνα με το πρόγραμμα, τους άλλους αριθμούς επειγόντων (100 για την Αστυνομία, 166 για τα ασθενοφόρα, 199 για την Πυροσβεστική, 108 για το Λιμενικό).

Πώς να οργανώσεις ένα τέτοιο σημαντικό συνέδριο σε μια χώρα που δηλώνει επίσημα ότι ο εντοπισμός της θέσης του καλούντος απαιτεί σχεδόν μισή ώρα … όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη ο αντίστοιχος χρόνος είναι μόλις μερικά δευτερόλεπτα …

Για αναίμακτο και ασφαλές Πάσχα

Μερικές πρακτικές συμβουλές για όσους δεν θέλουν οι γιορτές να μετατραπούν σε εφιάλτη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Απριλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-243)

Η μεγάλη γιορτή πλησιάζει. Οι προετοιμασίες έχουν ενταθεί. Τα προγράμματα έχουν σχεδόν οριστικοποιηθεί. Άλλος θα γιορτάσει στο χωριό. Άλλος με συγγενείς και φίλους. Άλλος θα μείνει στο σπίτι σε στενό οικογενειακό κύκλο. Θα προσφερθούν λαμπάδες για το βράδυ της Ανάστασης. Και φυσικά θα ετοιμαστούν οι πασχαλιάτικες λιχουδιές. Οι περισσότεροι θα ψήσουν τσουρέκια, θα βάψουν αυγά, θα ετοιμάσουν μαγειρίτσα. Θα ψήσουν το παραδοσιακό αρνί - άλλοι στη σούβλα κι άλλοι στο φούρνο.

Όμως το Πάσχα δεν είναι μόνο ρομαντικές στιγμές με τα Δώδεκα Ευαγγέλια, την περιφορά του Επιταφίου, τον ύμνο της Κασσιανής, τον θρήνο για το «Γλυκύ μου έαρ» και το θριαμβευτικό «Χριστός Ανέστη» τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου. Συνδέεται και με μερικούς κινδύνους που, αν δεν προσέξουμε, ενδέχεται να μετατρέψουν μιαν όμορφη γιορτή πνευματικής ανάτασης και οικογενειακής ευτυχίας σε στιγμές πόνου, απελπισίας και μακροπρόθεσμης ταλαιπωρίας.

Οι διατροφικές συνήθειες της Πασχαλιάς μπορεί να αποδειχτούν καταστροφικές. Μετά από μια μεγάλη περίοδο νηστείας με αποχή από λιπαρά και άλλα επιβλαβή για τον οργανισμό τρόφιμα, η εκ νέου κατανάλωση μεγάλης ποσότητας δύσπεπτων τροφών μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, ιδίως σε όσους έχουν ευαισθησίες και συγκεκριμένες παθήσεις.

Έτσι, το Πάσχα τα νοσοκομεία φιλοξενούν αρκετές γαστρορραγίες, μαζί με καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια που πλήττουν συνήθως άτομα τα οποία δεν είχαν μέχρι τότε κάποιο επιβαρυμένο ιστορικό. Πράγματι, αρκεί να ξεπεραστούν κάποια όρια πολυφαγίας και οινοποσίας για να αποκαλυφθούν υφιστάμενες αδυναμίες και παθήσεις που μέχρι τότε δεν είχαν αποκαλυφθεί …

«Μα ήταν υγιέστατος μέχρι τότε» είναι η φράση που ακούγεται συνήθως. Όμως κάποιες ήδη μισοβουλωμένες αρτηρίες έφραξαν παραπάνω, η πίεση που μέχρι τότε δεν ήταν γνωστό ότι ήταν υψηλή χτύπησε κόκκινο … και το κακό δεν άργησε να χτυπήσει.

Στην κατανάλωση οινοπνευματωδών οφείλεται κατά μεγάλο μέρος και η άλλη μεγάλη μάστιγα των ημερών, τα τροχαία. Είναι γνωστό ότι κατά τις περιόδους των εορτών υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία στους δρόμους με αποτέλεσμα να αυξάνονται και τα τροχαία ατυχήματα και δυστυχήματα. Ο αριθμός νεκρών και τραυματιών αυξάνει, οικογένειες ξεκληρίζονται, το θείο δράμα της Μεγάλης Εβδομάδας μετατρέπεται σε οικογενειακή τραγωδία …

Επειδή κάποιος ήπιε και έπιασε το τιμόνι. Επειδή ανέπτυξε υπερβολική ταχύτητα και προσπάθησε να προσπεράσει χωρίς να έχει ορατότητα. Επειδή κάποιοι δεν έβαλαν ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο ή κράνος στη μοτοσικλέτα. Επειδή ο οδηγός μιλούσε στο κινητό ή ήταν απρόσεχτος και αφηρημένος.

Τι κι αν τα κανάλια δείχνουν εικόνες από κατεστραμμένα αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες. Τι και αν οι εφημερίδες περιγράφουν τις συνθήκες των δυστυχημάτων και τον πόνο των οικογενειών. Οι ασυνείδητοι οδηγοί θα συνεχίσουν να προκαλούν θανάτους και αναπηρίες. Να σκορπίζουν πόνο και δάκρυα. Εκτός κι αν όλοι αποφασίσουμε να τους σταματήσουμε πριν χτυπήσει το κακό! Εμποδίστε τον μεθυσμένο να πιάσει τιμόνι. Πάρτε το κινητό του οδηγού όσο οδηγεί. Υποχρεώστε όλους τους επιβάτες να βάλουν ζώνη ασφαλείας. Και βάζετε τις φωνές κάθε φορά που ο οδηγός θέλει να προσπεράσει χωρίς να έχει ορατότητα. Ακόμη καλύτερα μη μπείτε στο αυτοκίνητο αν ξέρετε ότι ο συγκεκριμένος οδηγός δεν τηρεί τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας …

Μια άλλη πηγή ατυχημάτων κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα οφείλεται στα κεριά, τα βαρελότα και τα πυροτεχνήματα. Όσον αφορά τα κεριά χρειάζεται προσοχή όταν τα κρατάμε αναμμένα μέσα σε πλήθος. Υπάρχει κίνδυνος να βάλουμε φωτιά στα μαλλιά ή και στα ρούχα των άλλων - τα συνθετικά ρούχα είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα. Προσοχή επίσης στα παιδιά που κρατούν αναμμένα κεριά και λαμπάδες. Φροντίζουμε τα αναμμένα κεριά μέσα στο σπίτι να είναι καλά στερεωμένα και μέσα σε βάση πλατιά που δεν καίγεται (όχι πλαστικά πιάτα, δίσκους και άλλα υλικά για στήριξη κεριών). Και φυσικά, όπως και τα Χριστούγεννα, δεν αφήνουμε αναμμένα κεριά μέσα στο σπίτι, όταν η οικογένεια κοιμάται ή λείπει.

Η χρήση βαρελότων και πυροτεχνημάτων μέσα στο πλήθος έχει προκαλέσει στο παρελθόν σοβαρά ατυχήματα, εγκαύματα, ακρωτηριασμούς ακόμη και θανάτους. Η αστυνομία έχει προχωρήσει σε πολλές κατασχέσεις πυροτεχνημάτων που διατίθεντο παράνομα. Όμως, υπάρχουν πάντοτε ασυνείδητοι έμποροι ακόμη και γονείς που είναι έτοιμοι να διαθέσουν πυροτεχνήματα σε ανήλικους. Οι οποίοι μη γνωρίζοντας τις προφυλάξεις που πρέπει να πάρουν όταν χρησιμοποιούν τέτοια υλικά κινδυνεύουν ιδιαίτερα να σκοτωθούν ή να μείνουν για πάντα ανάπηροι - να χάσουν μάτια, να ακρωτηριαστούν ή ακόμη να μείνουν κουφοί.

Τέλος, στην ύπαιθρο, η αλόγιστη χρήση πυροτεχνημάτων μπορεί επίσης να προκαλέσει και πυρκαγιά - ιδίως αυτή την εποχή που λόγω της ανομβρίας υπάρχουν πολλά ξερόχορτα. Και να μην ξεχνάμε τα εγκαύματα που μπορούν να προκληθούν στην ψησταριά από τους απρόσεχτους ψήστες …

Βέβαια, όλες οι παραπάνω υποδείξεις είναι χρήσιμες ΠΡΙΝ συμβεί το ατύχημα. Αν όμως σας τύχει το μοιραίο, ακολουθείστε τις παρακάτω συμβουλές για να ελαχιστοποιήσετε τις επιπτώσεις και για να βοηθήσετε να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Καλέστε το 166 για να ζητήσετε ιατρική βοήθεια, το 100 για την αστυνομία ή το 199 για την πυροσβεστική. Αν δεν θυμάστε τους αριθμούς αυτούς καλέστε το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων.

Διατηρείστε την ψυχραιμία σας και φροντίστε την ασφάλεια σας. Περιμένετε να σας απαντήσουν. Δώστε τα στοιχεία σας και εξηγείστε τι συμβαίνει, πού συμβαίνει και πόσοι εμπλέκονται. Δώστε διεύθυνση και τρόπο πρόσβασης. Απαντήστε στις ερωτήσεις για να διευκολύνετε την αποστολή βοήθειας.

Ακολουθείστε τις οδηγίες που θα σας δώσουν και μην κλείσετε το τηλέφωνο πριν ακούσετε όλες τις οδηγίες. Μετά το τέλος της επικοινωνίας σκεφθείτε ότι μπορεί να σας ξανατηλεφωνήσουν - φροντίστε να είστε διαθέσιμοι ... Αν γνωρίζετε πώς να δώσετε Πρώτες Βοήθειες (ιδίως Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση - ΚΑΡΠΑ) ξεκινήστε!

Καλό Πάσχα σε όλους και όλες!

Περί παιδείας και απασχόλησης

Μερικές σκέψεις για το μέλλον των σημερινών μαθητών και μερικές συμβουλές για να βελτιωθούν οι προοπτικές απασχόλησης και επαγγελματικής αποκατάστασης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Απριλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-242)

Κάθε χρόνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει μιαν έκθεση παρακολούθησης της κατάστασης της παιδείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, ανά τριετία, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) οργανώνει το Διεθνές Πρόγραμμα για την Αξιολόγηση των Μαθητών (γνωστό ως PISA, από το Programme for International Student Assessment). Με αυτό αξιολογούνται οι δεξιότητες στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Τελευταία, προστέθηκε και μια αξιολόγηση στις χρηματοοικονομικές γνώσεις και δεξιότητες αλλά οι σχετικές εξετάσεις διεξήχθησαν μόνο σε 13 από τις 34 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ.

Οι εν λόγω εκθέσεις είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες γιατί προδιαγράφουν κατά μεγάλο μέρος την μελλοντική εξέλιξη της απασχόλησης και την πορεία της οικονομίας. Σήμερα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και γενικότερα, παρατηρείται μια αναντιστοιχία ανάμεσα στους ανέργους και στις δεξιότητες που ζητούνται στην αγορά εργασίας. Σε σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επισημαίνεται μάλιστα ότι «μειώνεται η ζήτηση των εργαζομένων με χαμηλά επίπεδα προσόντων, ενώ αυξάνεται σημαντικά η ζήτηση εργαζομένων με υψηλά επίπεδα προσόντων» ενώ προβλέπεται ότι «ένα μέρος των υφιστάμενων θέσεων εργασίας θα εξαφανιστεί ή θα ελαττωθεί σημαντικά λόγω της αυτοματοποίησης».

Θα πρέπει εδώ να υπενθυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει σημαντικές αρμοδιότητες στους τομείς της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης – μπορεί απλώς να οργανώνει «δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών». Παράλληλα, στον τομέα της απασχόλησης η Ένωση μπορεί «να διασφαλίζει τον συντονισμό των πολιτικών των κρατών μελών … ιδίως με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών».

Ωστόσο, η υποβαθμισμένη εκπαίδευση και η έλλειψη των δεξιοτήτων που απαιτεί η αγορά επηρεάζει αρνητικά την οικονομία και την ευημερία του τόπου. Οι έλληνες μαθητές συγκεντρώνουν βαθμολογία κάτω του μέσου όρου στην αξιολόγηση της PISA ενώ η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει μια σειρά από δυσλειτουργίες σε όλα τα επίπεδα της ελληνικής εκπαίδευσης. Οι συνεχείς μεταρρυθμίσεις, ο κεντρικός έλεγχος και ο περιορισμός της δυνατότητας πρωτοβουλίας των εκπαιδευτικών αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες. Παράλληλα, η εκπαίδευση δεν εξασφαλίζει την απόκτηση των απαιτούμενων προσόντων για την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων.

Που θα πρέπει να επικεντρωθούν οι προσπάθειες δασκάλων, μαθητών και γονέων; Κατ’ αρχάς στην βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων στους τομείς της ανάγνωσης και της γραφής, των μαθηματικών και των θετικών επιστημών. Παράλληλα, οι στόχοι που έχει θέση η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη για την βελτίωση της κατάστασης περιλαμβάνουν την εκμάθηση ξένων γλωσσών και την ανάπτυξη των επιχειρηματικών και των ψηφιακών δεξιοτήτων.

Για τις γλώσσες, ο στόχος είναι το 2020 οι μισοί μαθητές ηλικίας 15 ετών να γνωρίζουν μια ξένη πρώτη γλώσσα σε επίπεδο ανεξάρτητου χρήστη (Β2) και το 75% των μαθητών του γυμνασίου να μαθαίνουν και μια δεύτερη ξένη γλώσσα. Αξιοσημείωτη είναι εδώ η προσπάθεια των διοργανωτών του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας να ανταποκριθούν στο πάγιο και καθολικό αίτημα σύνδεσης του ΚΠΓ με το πρόγραμμα διδασκαλίας των ξένων γλωσσών σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Κι αυτό ελπίζεται ότι θα υλοποιηθεί στο αμέσως επόμενο διάστημα, αν επαληθευτούν τα όσα μας ανακοίνωσε σε πρόσφατη ημερίδα στο Ζάννειο Πειραματικό Γυμνάσιο και Λύκειο στον Πειραιά η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κα Ευδοκία Καραβά.

Σχετικά με τις ψηφιακές δεξιότητες τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα. Η Ελλάδα, είναι 23η ανάμεσα στις 28 χώρες της ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου στον τομέα αυτό και 25η όσον αφορά την χρήση του διαδικτύου. Το 2014 ένας στους τρεις έλληνες δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο ενώ καθημερινά δήλωνε ότι το χρησιμοποιούσε μόνον ένας στους δύο. Τέλος, το 2012 ένας στους δύο εργαζόμενους διέθετε πολύ λίγες ή και καμία ψηφιακή δεξιότητα. Είναι συνεπώς προφανές ότι χρειάζεται πολύ δουλειά στον τομέα αυτόν οι ελλείψεις στον οποίο επηρεάζουν αρνητικά την εξέλιξη της οικονομίας γενικότερα.

Ευτυχώς, καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακό σχολείο» που υλοποιείται σε στάδια. Η σχετική πλατφόρμα (http://dschool.edu.gr) περιλαμβάνει πρόσβαση σε ηλεκτρονικά διαδραστικά βιβλία και το Φωτόδενδρο, ένα σύστημα εναπόθεσης εκπαιδευτικού υλικού για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Περιλαμβάνει τέλος και ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον, ασφαλές αλλά ταυτόχρονα ανοικτό, για τη μάθηση, τη συνεργασία, την επικοινωνία και δικτύωση όλων των μελών της σχολικής κοινότητας.

Τέλος, όσον αφορά τις επιχειρηματικές δεξιότητες οι εκθέσεις για την παιδεία δεν περιλαμβάνουν σχετικές αναφορές. Όμως, σε μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Οι απόντες επιχειρηματίες 2015 – Πολιτικές για αυτοαπασχολούμενους και επιχειρηματίες» το 60% σχεδόν απάντησαν θετικά στην ερώτηση αν διαθέτουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες για να αρχίσουν μια επιχείρηση – ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από τον μέσο όρο της ΕΕ των 25 που ήταν σχεδόν 50%. Ιδιαίτερα ικανοποιητικό ήταν επίσης και το ποσοστό των νέων (18-30 ετών) που απάντησαν θετικά στο σχετικό ερώτημα.

Το τελικό συμπέρασμα το διατύπωσε πριν από πολλά χρόνια ο Λουκιανός ο Σαμοσατεύς, ένας Σύριος μετανάστης που έγραψε στην αττική διάλεκτο πλούσιους και σατιρικούς διαλόγους. «Τοῖς πλείστοις οὖν ἐδοξε παιδεία μέν καί πόνου πολλοῦ καί χρόνου μακροῦ καί δαπάνης οὐ μικρᾶς και τύχης δεῖσθαι λαμπρᾶς». Δηλαδή, οι περισσότεροι κατάλαβαν ότι η παιδεία είναι κοπιαστική, μακρόχρονη και κοστίζει – αλλά επιφυλάσσει και λαμπρή τύχη …

Περί εποχιακής γρίπης

Μερικές χρήσιμες συμβουλές για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της γρίπης - που μπορεί να σώσουν ζωές …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Απριλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-241)

Η γρίπη με χτύπησε δύο φορές φέτος! Παρόλο που είχα κάνει, όπως κάθε χρόνο, το εμβόλιο. Γιατί έχω ζάχαρο και είμαι στην ομάδα υψηλού κινδύνου για να αναπτύξω επιπλοκές. Όπως και όσοι πάσχουν από άσθμα, από νευρολογικές και χρόνιες πνευμονικές καταστάσεις, καρδιοπάθειες, νεφροπάθειες, αναιμίες, ασθένειες του ήπατος και οι παθολογικά παχύσαρκοι. Αλλά και οι άνω των 65 ετών, οι έγκυες γυναίκες, οι τρόφιμοι οίκων ευγηρίας και τέλος τα παιδιά κάτω των 5 ετών (ιδίως τα βρέφη κάτω των 2 ετών).

Όμως το φετινό εμβόλιο φαίνεται ότι δεν περιελάμβανε όλα τα στελέχη του ιού της γρίπης! Επιπλέον, φαίνεται πως ορισμένα στελέχη μεταλλάχτηκαν μετά την παραγωγή του εμβολίου. Παρόλα αυτά, ο εμβολιασμός βοηθά τον οργανισμό να αντισταθεί καλύτερα στην αρρώστια. Έτσι και στις δύο περιπτώσεις η γρίπη πέρασε ύστερα από 2-3 μέρες χωρίς να έχει καμία σοβαρή επίπτωση.

Ποια είναι τα συμπτώματα της γρίπης; Κατ' αρχάς υψηλός πυρετός - αν και μερικοί ασθενείς ίσως να μην έχουν καθόλου πυρετό. Βήχας, πονόλαιμος, καταρροή - πρόκειται για συμπτώματα που κάνουν τη γρίπη να μοιάζει με το κοινό κρυολόγημα. Μυϊκοί πόνοι και πόνοι σε όλο το σώμα. Πονοκέφαλοι και αίσθημα εξάντλησης. Τέλος, μερικοί ασθενείς ίσως έχουν εμετούς και διάρροια - συμπτώματα που είναι συχνότερα στα παιδιά.

Η κατάσταση απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση στα παιδιά όταν: α) υπάρχει δυσκολία στην αναπνοή ή ταχύπνοια, β) το παιδί έχει κυανό χρώμα, γ) δεν πίνει αρκετά υγρά, δ) δεν ξυπνά ή δεν αντιδρά σε ερεθίσματα, ε) είναι τόσο ευερέθιστο που δεν θέλει ούτε αγκαλιές, στ) υψηλός πυρετός με κοκκινίλες. Επιπλέον, απευθυνθείτε επειγόντως στον παιδίατρο ή στο νοσοκομείο όταν το βρέφος σας: α) δεν μπορεί να φάει, β) δυσκολεύεται να αναπνεύσει, γ) δεν έχει δάκρυα όταν κλαίει και δ) οι πάνες του είναι πολύ λιγότερο υγρές από ό,τι συνήθως.

Αντίστοιχα, για τους ενήλικες απαιτείται επείγουσα ιατρική βοήθεια όταν: α) αντιμετωπίζουν δυσκολία στην αναπνοή, β) έχουν πόνο ή νοιώθουν πίεση στο στήθος ή στην κοιλιά, γ) έχουν ξαφνικές ζαλάδες, δ) έχουν σύγχυση, ε) και εμφανίζουν σοβαρό ή διαρκή εμετό.

Στους περισσότερους ασθενείς η γρίπη εμφανίζεται ήπια και δεν απαιτεί ιατρική περίθαλψη ούτε τη λήψη αντιικών φαρμάκων. Μείνετε λίγες μέρες στο σπίτι για ξεκούραση, αποφύγετε την επαφή με άλλους, πίνετε άφθονα υγρά και η ασθένεια θα περάσει γρήγορα. Όμως, αν ανήκετε στις ομάδες υψηλού κινδύνου, ή τα συμπτώματα είναι πολύ σοβαρά, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας. Ίσως να χρειάζεστε φαρμακευτική αγωγή - που παρέχεται μόνο με ιατρική συνταγή. Προσοχή, η γρίπη δεν οφείλεται σε βακτηρίδια, γι' αυτό δεν απαιτεί αντιβίωση. Στις σοβαρές περιπτώσεις και μόνο σε αυτές χορηγούνται αντιικά που περιορίζουν τα συμπτώματα και επιταχύνουν την ανάρρωση. Και θα πρέπει να χορηγηθούν εγκαίρως - δύο μέρες μετά την εμφάνιση της αρρώστιας.

Οι άρρωστοι θα πρέπει να λαμβάνουν καθημερινές προφυλάξεις για να περιορίσουν τον κίνδυνο διάδοσης της αρρώστιας. Περιορίστε τις επαφές σας. Καλύπτετε μύτη και στόμα με ένα χαρτομάντιλο όταν βήχετε ή φταρνίζεστε - πετάξτε το αμέσως μετά. Αν δεν το κάνετε, μπορείτε να επιμολύνετε άτομα μέχρι και σε απόσταση 2 μέτρων. Πλένετε συχνά τα χέρια σας με νερό και σαπούνι, ή χρησιμοποιείστε απολυμαντικό χεριών με βάση οινόπνευμα. Καθαρίστε και απολυμάνετε τις επιφάνειες και τα αντικείμενα που έχουν πιθανώς επιμολυνθεί με τον ιό της γρίπης. Μείνετε σπίτι μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα - τουλάχιστον 24 ώρες μετά που θα έχει υποχωρήσει ο πυρετός χωρίς τη λήψη αντιπυρετικών.

Αποφύγετε μεγάλες συγκεντρώσεις - κινηματογράφους, θέατρα, αεροδρόμια, συναυλίες … Η δυνατότητα επιμόλυνσης αρχίζει μια-δυο μέρες πριν την εμφάνιση των συμπτωμάτων και διαρκεί για πέντε ως επτά περίπου μέρες μετά - αλλά είναι πιο έντονη κατά τις τρεις με πέντε πρώτες μέρες.

Αν φροντίζετε κάποιον που έχει διαγνωστεί με γρίπη, θα πρέπει να λάβετε ορισμένες προφυλάξεις. Αποφύγετε την επαφή πρόσωπο με πρόσωπο - περιορίστε γενικά τις επαφές σας με τον ή την ασθενή. Όταν κρατάτε άρρωστα παιδιά βάλτε το πηγούνι τους στον ώμο σας για να μην βήξουν κατευθείαν στο πρόσωπό σας. Πλένετε (ή απολυμάνετε με οινόπνευμα) τα χέρια σας συχνά και σωστά - ιδίως όταν αγγίξετε τον ασθενή, τα χρησιμοποιημένα ρούχα ή τα χαρτομάντιλά του.

Γενικά, μην αγγίζετε μάτια, μύτη ή στόμα αν δεν έχετε πλύνει ή απολυμάνει τα χέρια σας. Ο ιός επηρεάζει αμέσως τις βλεννογόνους και επιτίθεται στον οργανισμό!

Ελπίζω τα παραπάνω να αποδειχτούν χρήσιμα - έστω και αν η περίοδος της εποχιακής γρίπης βρίσκεται σχεδόν στο τέλος της. Αποτελούν χρήσιμες συμβουλές πρόληψης, προφύλαξης και έγκαιρης αντιμετώπισης που μπορούν να σώσουν ζωές, ιδίως σε περιπτώσεις επιπλοκών - που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φτάσουν μέχρι και το θάνατο.

Πράγματι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ΚΕ.ΕΛ.Π.ΝΟ.), από τα μέσα Οκτωβρίου έως το τέλος Μαρτίου καταγράφηκαν στην Ελλάδα 429 σοβαρά κρούσματα εργαστηριακά επιβεβαιωμένης γρίπης, εκ των οποίων τα 402 νοσηλεύτηκαν σε Μ.Ε.Θ. Το ίδιο χρονικό διάστημα καταγράφηκαν συνολικά 183 θάνατοι από εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη.

Το έχουμε πει και στο παρελθόν - η γνώση και η πρόληψη σώζουν!

Περί ορισμένων ιδιαίτερων απειλών

Λίγα λόγια για τα ξεχασμένα ναρκοπέδια και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης και δυσφήμισης στο διαδίκτυο που μπορούν να καταστρέψουν ζωές …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαρτίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-240)

Νάρκες κατά προσωπικού. Παρακολουθώ τακτικά τις εργασίες μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης με αντικείμενο την εκκαθάριση ναρκοπεδίων με τη χρήση εκπαιδευμένων αρουραίων. Η οργάνωση APOPO* (διαβάζεται Αποπό), για την οποία είχαμε γράψει και παλαιότερα (Χ.Ν. 26/10/2011), δραστηριοποιείται στην Τανζανία, την Αγκόλα, την Καμπότζη και την Ταϋλάνδη. Οι εκπαιδευμένοι αρουραίοι εντοπίζουν τις νάρκες κατά προσωπικού τις οποίες στη συνέχεια απενεργοποιούν εκπαιδευμένοι πυροτεχνουργοί.

Ας θυμηθούμε ότι στις 4 Απριλίου εορτάζεται η Διεθνής Ημέρα κατά των Ναρκών για την ευαισθητοποίηση του κόσμου στους θανάτους και τις αναπηρίες που προκαλούν οι νάρκες κατά προσωπικού. Με βάση τα στοιχεία του 2014, δέκα άτομα κατά μέσον όρο χάνουν τη ζωή τους καθημερινά από την έκρηξη ναρκών κατά προσωπικού ή από αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Από αυτά, τα 4 είναι παιδιά … Οι χώρες στις οποίες χρησιμοποιούνται οι φονικές αυτές διατάξεις είναι το Αφγανιστάν, η Κολομβία, η Λιβύη, η Βιρμανία, το Πακιστάν, η Συρία, η Υεμένη, το Ιράκ, η Τυνησία και η Ουκρανία.

Ωστόσο, οι προσπάθειες για την εκκαθάριση των ναρκοπεδίων εντείνονται κάθε χρόνο με αποτέλεσμα εκατοντάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα να παραδίδονται προς χρήση σε αγρότες, κτηνοτρόφους και πολίτες. Παράλληλα, με βάση τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από τη σχετική διεθνή Σύμβαση της Οττάβα (Σύμβαση για την απαγόρευση της χρήσης, της αποθήκευσης, της παραγωγής και της διακίνησης ναρκών κατά προσωπικού και για την καταστροφή τους) πολλές χώρες καταστρέφουν και τα αποθέματα ναρκών.

Αυτό θα έπρεπε να έχει κάνει και η Ελλάδα ήδη από την 1η Μαρτίου του 2008 … Με βάση όμως την έκθεση για το 2015 του Παρατηρητηρίου της Σύμβασης της Οττάβα και της Σύμβασης για τα πυρομαχικά διασποράς, η χώρα μας δεν έχει αναφέρει επίσημα την ολοκλήρωση της επιχείρησης. Επιπλέον, σε πολλές παραμεθόριες περιοχές ιδίως της Ηπείρου και της Δυτικής Μακεδονίας αλλά και σε νησιά του Αιγαίου υπάρχουν ακόμη ξεχασμένα ή αχαρτογράφητα ενεργά ναρκοπέδια και άλλο επικίνδυνο πολεμικό υλικό. Που αποτελούν αντικείμενο των καθημερινών εργασιών των μελών του Τάγματος Εκκαθαρίσεως Ναρκοπεδίων Ξηράς (ΤΕΝΞ) του Ελληνικού Στρατού.

Γι' αυτό ακριβώς το λόγο, αν, σε χωράφια, στο βουνό ή κατά την διάρκεια εκσκαφών, βρείτε κάποιο μεταλλικό αντικείμενο του οποίου την προέλευση δεν μπορείτε να προσδιορίσετε, ειδοποιείστε καλού-κακού την αστυνομία για να μην έχετε δυσάρεστες εκπλήξεις. Ίσως να πρόκειται για παλιά χειροβομβίδα, για βόμβα που δεν έχει εκραγεί ή ακόμα για νάρκη. Ειδικοί πυροτεχνουργοί θα την απενεργοποιήσουν με ασφάλεια.

Διαδικτυακή δυσφήμιση. Διάβαζα πρόσφατα ένα άρθρο για τις περιπέτειες μιας αμερικανίδας δημοσιογράφου που είχε πέσει θύμα συστηματικής διαδικτυακής δυσφήμισης από κάποιον απατεώνα χρηματιστή. Η δημοσιογράφος Ντιούν Λώρενς, που ειδικεύεται σε θέματα οικονομικού ρεπορτάζ, διαπίστωσε ξαφνικά πριν από δύο χρόνια ότι αποτελούσε αντικείμενο συστηματικής δυσφήμισης από συγκεκριμένο ιστολόγιο.

Διερευνώντας το θέμα ανακάλυψε ότι το εν λόγω ιστολόγιο ανήκε σε έναν κινέζικής καταγωγής χρηματιστή, ο οποίος πρόσφατα καταδικάστηκε από τα αμερικανικά δικαστήρια για σεξουαλική παρενόχληση και δυσφήμιση ενώ αποτελεί αντικείμενο έρευνας των αρχών για χρηματιστηριακές απάτες. Συγκεκριμένα, φαίνεται πως διευκόλυνε κινεζικές επιχειρήσεις με παραποιημένα οικονομικά στοιχεία να εισέρχονται στο χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης μέσω ύποπτων εξαγορών και συγχωνεύσεων.

Μόλις η δημοσιογράφος άρχισε να αναλύει τις ύποπτες πρακτικές του συγκεκριμένου επιχειρηματία, το ιστολόγιο άρχισε τις προσωπικές επιθέσεις. Την χαρακτήρισε ρατσίστρια, απατεώνισσα, χαζή και ανίκανη. Παρόμοιες δυσφημιστικές επιθέσεις υπέστησαν και όσοι ασχολήθηκαν με κάποιον τρόπο με τον ίδιο επιχειρηματία - είτε ως μέλη ανεξάρτητων επιτροπών, είτε ως χρηματιστηριακοί αναλυτές, είτε ως ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι του οικονομικού ρεπορτάζ. Οι επιθέσεις μάλιστα πολλαπλασιάστηκαν όχι μόνο μέσω του ιστολογίου αλλά και μέσω αντίστοιχων λογαριασμών στο Twitter και το Facebook.

Δυστυχώς, η αμερικανική νομοθεσία θέλει να προάγει πάνω από όλα την ελευθερία του λόγου, και γι' αυτό δεν προστατεύει αποτελεσματικά τα θύματα δυσφημιστικών εκστρατειών. Όλες οι προσπάθειες της δημοσιογράφου και των νομικών συμβούλων του δημοσιογραφικού οργανισμού στον οποίο εργάζεται για να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις έπεσαν στο κενό. Ευτυχώς, η δημοσιογράφος είχε την ευκαιρία να αναφερθεί εκτενώς με άρθρο της στην υπόθεση στο Bloomberg-Business, το περιοδικό στο οποίο εργάζεται.

Πόσα όμως θύματα παρόμοιων επιθέσεων δεν έχουν αυτή τη δυνατότητα; Πόσες σταδιοδρομίες, επιχειρήσεις, ζωές, υπολήψεις ακόμη και οικογένειες δεν καταστρέφονται επειδή κάποιοι ασυνείδητοι δημοσιεύουν συκοφαντίες και ψεύδη στο διαδίκτυο; Πόσα ηλεκτρονικά δημοσιεύματα είναι απλώς εκστρατείες παραπληροφόρησης και απάτες, που οι εύπιστοι τα αναπαράγουν αβασάνιστα διαδίδοντας και επαναλαμβάνοντας τη συκοφαντία;

Για τις απάτες και τα ανακριβή δημοσιεύματα υπάρχουν ευτυχώς ιστοσελίδες που αποκαλύπτουν τις ανακρίβειες με τεκμηριωμένο τρόπο. Στα ελληνικά υπάρχει για παράδειγμα το www.ellinikahoaxes.gr ενώ στα αγγλικά τα www.snopes.com και www.hoax-slayer.com. Πριν αναδημοσιεύσετε κάτι σχετικά με την τελευταία θεωρία συνομωσίας κατά του ελληνισμού, την τελευταία κακόβουλη επίθεση μεταναστών και προσφύγων ή το νέο μεγάλο σκάνδαλο ελέγξτε αν πρόκειται για απάτη που κάνει ξανά και ξανά τον κύκλο του διαδικτύου χάρις σε αφελείς ή κακόπιστους …

Αν τέλος αποτελέσετε αντικείμενο δυσφημιστικής εκστρατείας στο διαδίκτυο, καταγγείλετε το γεγονός στην Υπηρεσία Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας (τηλ. 11188) από την οποία μπορείτε να ζητήσετε συμβουλές και υποστήριξη. Όμως η δικαίωση μπορεί να καθυστερήσει ή και να μην έλθει ποτέ … ιδίως αν τα δημοσιεύματα γίνονται μέσω ιστοσελίδων εκτός Ελλάδος.

Μια εκδρομή στη Χελιδόνα

Αναμνήσεις για κάποιες ξεχασμένες ιστορίες, για τις επιπτώσεις της ανοργανωσιάς και για τη σημασία του πραγματικού πατριωτισμού
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Μαρτίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-239)

Από καιρό ήθελα να ξαναπερπατήσω σε μέρη που είχα ζήσει νέος. Σε μέρη που είχα αφήσει λίγη από την ψυχή μου. Σε μέρη που μου θύμιζαν κάποιους από τους προγόνους μου. Σε μέρη που τα έχουν σφραγίσει ηρωικές πράξεις.

Ένα από τα μέρη αυτά ήταν και η Χελιδόνα στον Έβρο. Μικρό χωριουδάκι κοντά στο τριεθνές, εκεί που σμίγουν τα σύνορα Ελλάδας, Βουλγαρίας και Τουρκίας. Εκεί που βρέθηκα το 1977 όταν το τάγμα μας μεταστάθμευσε εκεί από τη Νέα Σάντα του Κιλκίς. Απλός στρατιώτης, εκτελούσα χρέη γραμματέα στο 1ο Γραφείο του τάγματος για λίγους μήνες, μέχρι που μετατέθηκα στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, λόγω ειδικότητας – στρατιωτικός διερμηνεύς αγγλικής.

Το τάγμα μας κάλυπτε όλο το βόρειο τρίγωνο του νομού Έβρου. Ο διοικητής μας γύριζε όλη μέρα στα φυλάκια, πότε στη βουλγαρική μεθόριο και πότε στην τουρκική. Ήταν η εποχή που, λόγω σιδηρού παραπετάσματος, οι βούλγαροι εθεωρούντο χειρότεροι εχθροί από τους τούρκους. Αν και το ΚΚΕ είχε πλέον νομιμοποιηθεί, οι χαρακτηρισμοί των στρατιωτών ανάλογα με τις πολιτικές πεποιθήσεις των γονέων τους, αλλά και των ιδίων, ήταν στην ημερησία διάταξη.

Όμως στο τάγμα μας είχαμε και μιαν άλλη κατηγορία χαρακτηρισμένων. Αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που είχαν την ατυχία να υπηρετήσουν στην Κύπρο κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος κατά του Μακαρίου. Και να πολεμήσουν στην τουρκική εισβολή που ακολούθησε. Επαγγελματίες οι οποίοι εκτός από τα ψυχολογικά τραύματα που έφεραν από τον πόλεμο, είχαν χαρακτηριστεί και χουντικοί, αφού θεωρήθηκε ότι είχαν συνταχθεί με το στρατιωτικό καθεστώς της απριλιανής δικτατορίας. Από κοντά και μερικοί υπερπατριώτες για τους οποίους έχω γράψει παλιότερα.

Μέσα στο στρατόπεδο εκτός από το διοικητήριο και τους κοιτώνες των στρατιωτών υπήρχε και η Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Χελιδόνας. Ένα πέτρινο κτήριο, στο οποίο έτρωγαν και περνούσαν τις ελεύθερες ώρες τους οι αξιωματικοί και οι μόνιμοι υπαξιωματικοί του τάγματος. Κτήρια που εκείνη την εποχή έσφυζαν από ζωή είναι σήμερα ερειπωμένα. Όπως και όλο το στρατόπεδο. Δεν χρειάζονται πλέον αφού ο αριθμός των στρατιωτών έχει μειωθεί.

Στην εποχή μου η θητεία ήταν 28 μήνες. Μόλις που πρόλαβα μια συμβολική μείωση 20 ημερών. Σταδιακά, η θητεία μειώθηκε πρώτα στους 24 μήνες και μετά διαδοχικά έφτασε στους σημερινούς 9 μήνες. Τα νέα οπλικά συστήματα χρειάζονται λιγότερο και πιο εξειδικευμένο προσωπικό. Καθιερώθηκε επίσημα ο επαγγελματικός στρατός. Επεκτάθηκε η πρόσληψη γυναικών που υπηρετούν ακόμη και σε μάχιμες μονάδες. Και φυσικά, η ελληνική υπογεννητικότητα, η πρώτη στην Ευρώπη, έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν λιγότεροι νέοι σε στρατεύσιμη ηλικία …

Η Χελιδόνα έχει συνδεθεί στο μυαλό μου και με έναν άλλο θρύλο που άκουσα τότε. Δεν ξέρω αν είναι αλήθεια. Και δεν έχω τα μέσα να το επαληθεύσω. Το αναφέρω με κάθε επιφύλαξη γνωρίζοντας ότι ίσως τα γεγονότα να μην εξελίχτηκαν ακριβώς έτσι.

Λίγο μετά την επιστράτευση που ακολούθησε την τουρκική εισβολή στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974, συγκεντρώθηκαν στην Λέσχη Αξιωματικών της Χελιδόνας οι στρατηγοί που είχαν την ευθύνη για την άμυνα του ελληνικού εδάφους. Στην αντίθετη πλευρά της μεθορίου είχαν συγκεντρωθεί τουρκικά άρματα μάχης με αναμμένες μηχανές και προβολείς στραμμένους προς την ελληνική πλευρά. Οι στρατιώτες της προκάλυψης ήταν έτοιμοι να αντιμετωπίσουν επίθεση. Ενώ ταυτόχρονα ακούγονταν όλες οι φοβερές ιστορίες που συνόδευσαν την τραγελαφική εκείνη επιστράτευση.

Στους στρατηγούς μίλησε τότε ο δικτάτορας Ιωαννίδης, διατάσσοντάς τους να επιτεθούν στην Τουρκία αφού, κατά την άποψή του, οι ελληνικές δυνάμεις υπερτερούσαν των τουρκικών. Ήταν η φιλοσοφία που είχε οδηγήσει στο άθλιο πραξικόπημα της Κύπρου το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την τουρκική εισβολή. Εισβολή για την οποία το ελληνικό επιτελείο ήταν απροετοίμαστο …

Τότε σηκώθηκε ο στρατηγός Ντάβος, διοικητής του Γ’ Σώματος Στρατού. Αντιτάχτηκε στον δικτάτορα. Ο θρύλος λέει ότι χρησιμοποίησε την λέξη που χρησιμοποιούν σήμερα όλοι οι νέοι στις καφετέριες και στις φιλικές παρέες. Ο στρατηγός, ήξερε την πραγματική κατάσταση των μονάδων που είχε υπό την ευθύνη του. Ήξερε ότι η πρόσφατη αναδιοργάνωση του στρατού είχε αργήσει δραματικά με αποτέλεσμα οι μονάδες να ενημερωθούν πολύ καθυστερημένα για τις νέες διευθετήσεις.

Ήξερε ότι οι μονάδες επιστράτευσης δεν είχαν μπορέσει να στείλουν εγκαίρως τα νέα φύλλα πορείας ώστε οι επιστρατευόμενοι να φτάσουν στις νέες τους μονάδες όπου υπήρχαν ο αντίστοιχος οπλισμός αλλά και όλα τα υπόλοιπα υλικά που χρειάζεται μια μονάδα. Από τις στολές και τα σκεύη του μαγειρείου, μέχρι τα οχήματα και τα πυρομαχικά. Ήξερε ότι οι φήμες για υποκατάσταση των όπλων με πέτρες είχαν ξεκινήσει γιατί οι επίστρατοι έφταναν σε μονάδες που δεν υπήρχαν πλέον λόγω της αναδιοργάνωσης …

Εκείνη η συγκέντρωση έληξε άδοξα. Ο Ντάβος αποχώρησε οργισμένος. Οι υπόλοιποι αξιωματικοί κατάλαβαν ότι οι μέρες του δικτάτορα ήταν μετρημένες. Ενημερώθηκαν οι στρατηγοί στην Αθήνα. Ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας συγκάλεσε τη σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών που αποφάσισε την επάνοδο του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Παρίσι. Τα υπόλοιπα είναι λίγο ως πολύ γνωστά …

Επαναλαμβάνω, ότι η ιστορία για την συγκέντρωση στη Χελιδόνα δεν έχει ελεγχθεί. Αντίθετα, η ιστορία για την καθυστερημένη αναδιοργάνωση είναι σίγουρα αληθινή. Λίγους μήνες μετά την Χελιδόνα υπηρέτησα για έξη μήνες στην Διεύθυνση Οργανώσεως του ΓΕΣ. Εκεί, το αρμόδιο τμήμα έκανε υπερωρίες για να ολοκληρώσει άλλη μια αναδιοργάνωση. «Πρέπει να κάνουμε γρήγορα μην την πάθουμε σαν την άλλη φορά» έλεγαν οι αξιωματικοί. Στην αφελή μου ερώτηση, τι συνέβηκε την άλλη φορά, μου εξήγησαν αναλυτικά την ιστορία της αναδιοργάνωσης του 1973-74.

Καθώς φωτογράφιζα την ερειπωμένη Λέσχη Αξιωματικών στη Χελιδόνα αναλογιζόμουνα τα μαθήματα που μου είχε διδάξει εκείνη η περίοδος. Γενναιότητα δεν σημαίνει να πέφτεις στη φωτιά χωρίς περίσκεψη αγνοώντας τις πραγματικές σου δυνάμεις. Η ανοργανωσιά μπορεί να στοιχίσει ακριβά. Πατριώτες δεν είναι αυτοί που λένε τις μεγάλες κουβέντες αλλά αυτοί που ενεργούν με λογική και περίσκεψη. Όχι μόνο για να κάνουν την Ελλάδα μεγαλύτερη αλλά, κυρίως, για να μην την κάνουν μικρότερη …