Για να μειωθούν τα τροχαία (1)

Μπορούμε να μειώσουμε τα τροχαία αν αποφασίσουμε να πάρουμε μερικές απλές προφυλάξεις κάθε φορά που πιάνουμε τιμόνι ή ανεβαίνουμε σε μοτοσικλέτα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-255)

Την άνοιξη του 1981 δούλευα στο περιοδικό «Επίκαιρα» που είχε την αποκλειστικότητα δημοσίευσης των μεταφρασμένων άρθρων του αμερικανικού περιοδικού «Time». Σε μιαν εποχή που το διαδίκτυο ήταν ακόμη άγνωστο στην Ελλάδα, είχα ολοκληρώσει με επιτυχία τις δοκιμές ηλεκτρονικής σύνδεσης με τους υπολογιστές του περιοδικού στη Νέα Υόρκη Έτσι κάθε Δευτέρα πρωί μπορούσαμε να τυπώνουμε τα τελικά άρθρα τα οποία στη συνέχεια θα μετέφραζε η ομάδα των Διεθνών Ειδήσεων της Σοφίας Βούλτεψη. Όμως, επειδή δεν είχε ξεκαθαρίσει ο τρόπος πληρωμής, η εν λόγω υπηρεσία δεν μπορούσε να ενεργοποιηθεί.

Μου έκλεισε λοιπόν ο διευθυντής του περιοδικού, ο αείμνηστος Γιάννης Πουρνάρας, ένα ραντεβού με τον Γενικό Γραμματέα του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Επικοινωνιών για να δούμε αν μπορούσε να μας λύσει το πρόβλημα. Στο γραφείο του, από τα ανοιχτά παράθυρα, άρχισαν ξαφνικά να μας ενοχλούν κάποια κορναρίσματα. Ο Γενικός Γραμματέας γύρισε τότε απεγνωσμένος και μου είπε: «Τους ακούς; Όλη μέρα μου παίρνουν τ’ αυτιά!». Κι εγώ διαπίστωσα ότι ο καθ’ ύλην αρμόδιος για τις συγκοινωνίες δεν μπορούσε να λύσει το δικό του πρόβλημα … Πόσω μάλλον τα προβλήματα των πολιτών! (Φυσικά, και το δικό μας πρόβλημα το λύσαμε μόνοι μας …).

Γιατί ανέφερα αυτή την ενδιαφέρουσα προσωπική ιστορία; Για να καταλάβουμε ότι οι περισσότεροι αρμόδιοι δεν γνωρίζουν πώς να λύσουν τα δικά τους καθημερινά προβλήματα που εμπίπτουν στον τομέα της αρμοδιότητάς τους. Και τα περισσότερα από τα προβλήματα που επιχειρούν να λύσουν (κυρίως διορίζοντας τους φίλους τους) δημιουργούν πολύ συχνά ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στο κοινωνικό σύνολο …

Το ίδιο και με τα τροχαία, για τα οποία οι λύσεις για τη μείωση τους και τον περιορισμό των επιπτώσεων τους είναι γνωστές. Έχουν προταθεί και προβάλλονται από εμπειρογνώμονες και από ομάδες εργασίας, από εξειδικευμένους οργανισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό, από την εμπειρία άλλων χωρών στην Ευρώπη και παγκοσμίως.

Κατά καιρούς έχουν προτείνει σοβαρές λύσεις: Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας «Πάνος Μυλωνάς». Ο Σύλλογος Αρωγής και Αλληλεγγύης Οικογενειών Θυμάτων Τροχαίων Δυστυχημάτων Περιφέρειας Κρήτης «Ο Άγιος Χριστόφορος» - Στηρίζω. Ο σύλλογος Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΠΡΟ.Τ.Α.). Ο Σύλλογος Πρόληψης τροχαίων Ατυχημάτων Ανηλίκων «Αγάπη για Ζωή». Ο πρώην οδηγός αγώνων Ιαβέρης. Ερευνητές από πανεπιστήμια και πολυτεχνεία σε Ελλάδα και παγκοσμίως. Εθελοντές όπως ο Γιάννης Λιονάκης και άλλοι. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας. Και πολλοί άλλοι …

Ιδρώνει το αυτί κάποιων αρμόδιων; Και δεν μιλάμε για μερικές μεμονωμένες, συχνά σπασμωδικές, ενέργειες στους τομείς των δημόσιων έργων, των συγκοινωνιών, της δημόσιας τάξης ή της δημόσιας υγείας. Που τις περισσότερες φορές ανακοινώνονται για επικοινωνιακούς λόγους και δεν έχουν καμία συνέχεια λόγω έλλειψης πόρων και κακού συντονισμού. Αλλά για ένα ενοποιημένο σχέδιο αντιμετώπισης του μεγάλου αυτού προβλήματος με στόχο «Μηδέν απώλειες ζωής από τροχαία».

Σε άλλες χώρες αυτός ο φιλόδοξος στόχος έχει αρχίσει να γίνεται πραγματικότητα. Τα τροχαία μειώνονται σταθερά. Δυστυχώς, στην χώρα μας μετά από μια περίοδο μείωσης, που οφειλόταν μάλλον στην κρίση, τα τροχαία δείχνουν πάλι αυξητικές τάσεις. Ιδίως, όσον αφορά παιδιά και νέους. Για τους οποίους, τα τροχαία αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου και μόνιμων αναπηριών. Δεν φτάνει που η Ελλάδα διώχνει τους νέους της επιστήμονες στο εξωτερικό. Σκοτώνει και σακατεύει στους ελληνικούς δρόμους το παραγωγικότερο κομμάτι του έθνους! Μια παράλειψη με ανυπολόγιστες δημογραφικές επιπτώσεις …

Τι μπορεί να κάνει ο μέσος, ευαισθητοποιημένος Έλληνας πολίτης εναντίον αυτής της μέγιστης απειλής; Κατά τη γνώμη μου τρία πράγματα. Πρώτον να φροντίσει ο ίδιος να λάβει τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Του ιδίου και της οικογένειας του. Τα έχουμε γράψει και στο παρελθόν και θα συνεχίσουμε να τα υπενθυμίζουμε συστηματικά από αυτήν εδώ τη στήλη. Δεύτερον, να φροντίσει να εκπαιδεύσει αναλόγως τα παιδιά και τους νέους ώστε σιγά-σιγά να αλλάξει η νοοτροπία που επικρατεί στους ελληνικούς δρόμους. Και τρίτον, να μην ξαναψηφίσει όσους επί χρόνια δεν έχουν κατορθώσει να προφυλάξουν το έθνος από αυτή την μεγάλη καταστροφή.

Οδηγέ, κρατάς στα χέρια σου ανθρώπινες ζωές! Πρώτα-πρώτα τη δική σου. Τις ζωές των συνεπιβατών σου. Και τις ζωές των πεζών και των άλλων οδηγών που θα βρεθούν στο δρόμο σου.

Αν δεν το ξέρεις ήδη, μάθε ότι με βάση τις στατιστικές, οι κύριες αιτίες των τροχαίων είναι με τη σειρά: η υπερβολική ταχύτητα, η μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας, οι παράνομες προσπεράσεις, η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος και ουσιών, η παραβίαση κόκκινου σηματοδότη ή προτεραιότητας (STOP) και τέλος η αφηρημάδα - λόγω χρήσης κινητού, λόγω συνομιλίας με τον συνοδηγό ή και λόγω κακής ψυχικής κατάστασης.

Φίλε οδηγέ, ποια από τα παραπάνω δεν μπορείς να ελέγξεις; ΟΛΑ είναι στο χέρι σου! Σίγουρα, οι δρόμοι στην Κρήτη - ιδίως ο ΒΟΑΚ - δεν είναι οι καλύτεροι. Όμως, γιατί πρέπει να τρέχεις όταν πλησιάζεις στην επικίνδυνη στροφή; Γιατί επιχειρείς να προσπεράσεις όταν δεν έχεις ορατότητα; Γιατί ανεβαίνεις στη μηχανή σου χωρίς να φορέσεις κράνος; Γιατί δεν φοράς ζώνη ασφαλείας μόλις μπεις στο αυτοκίνητο; Γνωρίζεις ότι τώρα η ζώνη ασφαλείας είναι υποχρεωτική και όλους τους επιβάτες, ακόμη και για όσους κάθονται στο πίσω κάθισμα;

Αλήθεια, γιατί πρέπει να πιάσεις το τιμόνι μετά το γλέντι; Όταν έχεις πιεί μπύρες, κρασιά και αμέτρητες τσικουδιές; Σας πέρασε ποτέ από το μυαλό η ιδέα να ορίσετε ως παρέα έναν «Νηφάλιο Οδηγό» που δεν θα καταναλώσει οινοπνευματώδη για να οδηγήσει όλη την παρέα με ασφάλεια στα σπίτια σας; Και αν έχετε πιεί όλοι, γιατί δεν παίρνετε ένα ταξί;

Άφησα το κινητό τηλέφωνο για το τέλος. Από τις έρευνες που έχουν γίνει στο εξωτερικό έχει αποδειχτεί επιστημονικά ότι η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ισοδυναμεί με βαριά μέθη. Το νομικό όριο της συγκέντρωσης οινοπνεύματος στο αίμα για οδηγούς αυτοκινήτου είναι 0,05% και για δικυκλιστές 0,02%. Λοιπόν σημείωσε ότι η χρήση κινητού έχει αποδειχτεί πως ισοδυναμεί με συγκέντρωση οινοπνεύματος 0,08%!! Αναρωτιέμαι, αν η έκφραση που ακούμε συχνά σε σχέση με θανατηφόρα τροχαία ατυχήματα, ότι δηλαδή «το όχημα εξετράπη της πορείας του για άγνωστους μέχρι στιγμής λόγους», δεν κρύβει στην πραγματικότητα τη χρήση κάποιου κινητού από τον οδηγό.

Όμως θα συνεχίσουμε και την επόμενη εβδομάδα …

Σύγχρονος γεωεντοπισμός για επείγοντα

Η νέα υπηρεσία γεωεντοπισμού των κλήσεων στα επείγοντα ενεργοποιείται αυτόματα αρκεί να την έχουν υιοθετήσει οι εταιρείες κινητής ή/και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Αυγούστου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-254)

Οι αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν ασφαλώς το 112. Τον πανευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης. Που λειτουργεί σε όλες της χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και πέρα από αυτήν. Και τον οποίο οι πολίτες μπορούν να καλέσουν όταν απειλείται ζωή ή περιουσία, δηλαδή για τραυματισμό, καρδιακό επεισόδιο, απώλεια αισθήσεων, πνιγμό, αιμορραγία, ηλεκτροπληξία, πυρκαγιά, επίθεση, ληστεία, ύποπτο δέμα, απόπειρα αυτοκτονίας.

Οι αναγνώστες της στήλης γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να καλούν το 112, ή οποιονδήποτε άλλο αριθμό έκτακτης ανάγκης, για να κάνουν πλάκα, για να δοκιμάσουν το κινητό, για να βρουν γιατρό, φαρμακείο, τα δρομολόγια τραίνων ή λεωφορείων … Γνωρίζουν ότι οι άσκοπες κλήσεις παρεμποδίζουν τη βοήθεια σε πραγματικές έκτακτες ανάγκες! Και τέλος γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουμε όταν καλούμε το 112 – ή κάποιον άλλο αριθμό επειγόντων:

Διατηρούμε την ψυχραιμία μας και φροντίζουμε την ασφάλεια μας. Περιμένουμε να μας απαντήσουν. Δίνουμε τα στοιχεία μας και εξηγούμε Τι συμβαίνει, Πού συμβαίνει και Πόσοι εμπλέκονται. Δίνουμε διεύθυνση και τρόπο πρόσβασης. Απαντούμε στις ερωτήσεις για να διευκολύνουμε την αποστολή βοήθειας. Ακολουθούμε τις οδηγίες που θα μας δώσουν και δεν κλείνουμε κλείσετε το τηλέφωνο πριν ακούσουμε όλες τις οδηγίες. Μετά το τέλος της επικοινωνίας σκεπτόμαστε ότι μπορεί να μας ξανατηλεφωνήσουν – και φροντίζουμε να είμαστε διαθέσιμοι … Και φυσικά, αν έχουμε εκπαιδευτεί, δίνουμε τις Πρώτες Βοήθειες και αρχίζουμε Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ).

Τι γίνεται όμως όταν δεν γνωρίζουμε την ακριβή μας διεύθυνση; Όταν έχουμε χαθεί στο βουνό; Όταν επισκεπτόμαστε μια πόλη για πρώτη φορά; Όταν είμαστε σε αγροτική περιοχή όπου οι δρόμοι δεν έχουν ονομασία και τα χωράφια δεν έχουν αριθμούς; Θα καλέσουμε βέβαια τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης με το κινητό μας. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης θα ενεργοποιήσουν τη διαδικασία προσδιορισμού θέσης. Στην Ελλάδα, θα στείλουν ένα φαξ στην εταιρεία κινητής τηλεφωνίας και θα γνωρίζουν την θέση του καλούντος γύρω στην μισή ώρα αργότερα …

Επειδή μάλιστα ο εντοπισμός γίνεται με βάση την πλησιέστερη κεραία κινητής τηλεφωνίας η ακρίβεια μπορεί να κυμαίνεται από εκατοντάδες μέτρα έως σχεδόν 3 χιλιόμετρα. Αυτό σημαίνει μεγάλη καθυστέρηση στην άφιξη της βοήθειας, με καταστροφικά αποτελέσματα για τον παθόντα! Αν θυμηθούμε ότι 70-80% των κλήσεων στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης γίνονται από κινητά, ο κίνδυνος καθυστερημένης άφιξης αφορά χιλιάδες περιπτώσεις κάθε χρόνο …

Την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε μια νέα εποχή για τον γεωεντοπισμό του καλούντος. Η εταιρεία Google, που διαθέτει το λειτουργικό σύστημα Android για έξυπνα κινητά, ανακοίνωσε ότι το 99% των κινητών Android (από την έκδοση 2.3 και μετά) υποστηρίζουν την υπηρεσία επείγοντος γεωεντοπισμού! Πρόκειται για μια υπηρεσία η οποία αξιοποιεί τις τεχνολογίες γεωεντοπισμού που χρησιμοποιούν ήδη οι εφαρμογές στα κινητά μέσω WiFi, GPS και κεραιών κινητής και η οποία παρέχει υψηλότερη ακρίβεια όχι μόνο στην ύπαιθρο αλλά και μέσα σε κτήρια.

Η υπηρεσία προορίζεται αποκλειστικά για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μόνον όταν από το κινητό γίνει μία κλήση στον αριθμό επείγουσας ανάγκης. Τότε ενεργοποιείται η υπηρεσία γεωεντοπισμού και η θέση του καλούντος διαβιβάζεται στις αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (μέσω SMS ή σε μια διεύθυνση διαδικτύου). Αμέσως μετά, η υπηρεσία γεωεντοπισμού απενεργοποιείται γιατί αυτό προβλέπει η σχετική ενωσιακή νομοθεσία (οδηγία 2002/58/ΕΚ για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες). Κι όλα αυτά γίνονται χωρίς καμία ανάμιξη ή παρέμβαση της Google.

Για να λειτουργήσει όμως η υπηρεσία πρέπει να την υποστηρίζουν η εταιρεία κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιεί ο χρήστης ή/και οι αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Πρέπει δηλαδή να προσαρμόσουν τα συστήματά τους προκειμένου να αξιοποιούν άμεσα τις κοινοποιούμενες πληροφορίες γεωεντοπισμού. Και να ορίσουν τον αριθμό ή την διαδικτυακή διεύθυνση όπου θα διαβιβάζονται οι συντεταγμένες του καλούντος.

Αυτό έχει ήδη γίνει στην Βρετανία και την Εσθονία όπου η υπηρεσία γεωεντοπισμού λειτουργεί για τους κατόχους έξυπνων κινητών με Android. Μάλιστα, στις χώρες αυτές ο γεωεντοπισμός του καλούντος έχει βελτιωθεί κατά 4.000 φορές σε σύγκριση με την σημερινή μέθοδο γεωεντοπισμού με βάση τις πλησιέστερες κεραίες κινητής τηλεφωνίας. Και από τις μέχρι σήμερα μετρήσεις προκύπτει ότι το 85% των κλήσεων εντοπίζεται εντός ακτίνας μικρότερης από 50 μέτρα σε ημιαστικές περιοχές! Η Google συνεργάζεται επίσης με εταιρείες κινητής και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε άλλες χώρες προκειμένου η υπηρεσία να επεκταθεί διεθνώς.

Τι θα σήμαινε η λειτουργία της υπηρεσίας αυτής στην Κρήτη; Ότι ο εντοπισμός των τουριστών που χάνονται στις κρητικές μαδάρες θα γίνεται ευκολότερα και ταχύτερα – αν φυσικά έχουν καλέσει με έξυπνο κινητό Android. Επίσης, ευκολότερος θα είναι και ο εντοπισμός των τροχαίων ατυχημάτων σε σημεία του οδικού δικτύου που δεν μπορούν να προσδιοριστούν με ακρίβεια από τον πανικόβλητο καλούντα. Τέλος, ο εντοπισμός από το Λιμενικό των σκαφών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα στη θάλασσα θα είναι ευκολότερος, αφού θα είναι άμεσα γνωστό το στίγμα του καλούντος.

Δυστυχώς, το νέο κέντρο διεκπεραίωσης των κλήσεων στο ελληνικό 112, που χρηματοδοτείται μέσω του ΕΣΠΑ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιήσει αμέσως την νέα υπηρεσία, έχει καθυστερήσει αδικαιολόγητα από το 2013. Βέβαια, η ενεργοποίηση της συγκεκριμένης υπηρεσίας γεωεντοπισμού δεν απαιτεί ιδιαίτερη υποδομή, ούτε ιδιαίτερο κόστος (μια διεύθυνση αποστολής SMS ή μια διεύθυνση διαδικτύου) και θα μπορούσε να επιταχύνει την σημερινή ξεπερασμένη διαδικασία μέσω φαξ – η οποία, όπως έχουμε ξαναγράψει απαιτεί σχεδόν μισή ώρα, όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη χρειάζεται μερικά μόνο δευτερόλεπτα! Αρκεί βέβαια να το θελήσει η βραδυκίνητη ελληνική γραφειοκρατία …

Περισσότερες πληροφορίες διατίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση του Αριθμού Επειγόντων (European Emergency Number Association – www.eena.org) και από την Google Ευρώπης (http://googlepolicyeurope.blogspot.gr).

Περί πολιτισμού

Εκτός από την ανεργία, μεγάλο μέρος της μετανάστευσης των Ελλήνων στο εξωτερικό οφείλεται και στην πολιτισμική υποβάθμιση της μητρόπολης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-253)

Πολιτισμός. Μια λέξη με πολλές σημασίες. Φτιαγμένη από τον Κοραή το 1806 ως απόδοση του γαλλικού civilisation, η λέξη παραπέμπει αρχικά στην πόλη και τους πολίτες. Κι επειδή τους ανθρώπους της πόλης χαρακτηρίζει συχνά και η δυνατότητα μιας καλλιέργειας και μιας πιο εκλεπτυσμένης συμπεριφοράς, ο πολιτισμός παραπέμπει και στην γαλλική λέξη culture, την (πνευματική και καλλιτεχνική) καλλιέργεια.

Τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε σήμερα στον πολιτισμό ενός έθνους ή μιας ιστορικής περιόδου; Μέσα από τα μνημεία που θαυμάζουμε στους αρχαιολογικούς χώρους και στα μουσεία ερχόμαστε σε επαφή με τους πολιτισμούς της αρχαίας Ελλάδας, της αρχαίας Ρώμης ή της Γαλλίας του 17ου και 18ου αιώνα. Μέσα από τα λογοτεχνικά, θεατρικά και φιλοσοφικά έργα, τα τραγούδια και τη μουσική, τα ενδύματα, τα εδέσματα ακόμη και την κηποτεχνία και την κομμωτική τέχνη. Και φυσικά μέσα από τους θεσμούς για την διοίκηση, την απονομή δικαιοσύνης, το εμπόριο.

Όμως, όλα τα παραπάνω στοιχεία που συνθέτουν έναν πολιτισμό εξαρτώνται κατά τη γνώμη μου από τρεις σημαντικούς παράγοντες. Το όραμα της ηγεσίας, την λειτουργία των θεσμών και την παιδεία των πολιτών. Θα είχε άραγε φτιαχτεί ο Παρθενώνας χωρίς τον Περικλή, χωρίς την εκκλησία του δήμου, χωρίς τον Ικτίνο, τον Καλλικράτη, τον Φειδία και τους βοηθούς τους; Θα έγραφε ο Ευριπίδης, ο Σοφοκλής, ο Αισχύλος και ο Αριστοφάνης τα θεατρικά τους έργα αν δεν υπήρχε κοινό τα παρακολουθήσει; Για να μην αναφέρουμε την κληρονομιά της αρχαίας Ρώμης αλλά και άλλων πολιτισμών τόσο στη Δύση όσο και στην Ανατολή.

Όλα τα παραπάνω οδηγούν στο αμείλικτο ερώτημα: έχει η σύγχρονη Ελλάδα πολιτισμό; Μπορεί να αναπτύξει πολιτισμό άξιο να καταχωρηθεί στις δέλτους της Ιστορίας ως ισάξιος με αρχαίους ή και με σύγχρονους πολιτισμούς; Δεν μιλάμε για τα λίγα φωτισμένα μυαλά που δημιουργούν πνευματικά έργα καταβάλλοντας υπεράνθρωπες προσπάθειες, δίνοντας αγώνα ενάντια σε ένα ρεύμα αναξιοκρατίας, πελατειακών σχέσεων, διαφθοράς και θεσμικής ανεπάρκειας.

Αναφερόμαστε στο γενικό πολιτιστικό επίπεδο των νεοελλήνων. Οι οποίοι πετούν τα σκουπίδια τους όπου λάχει – στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν ειδικοί χώροι για την εναπόθεση των σκουπιδιών και είχαν οριστεί αρμόδιοι για την τιμωρία όσων δεν τηρούσαν την κείμενη νομοθεσία. Οι οποίοι απαξιώνουν τον δημόσιο διάλογο διακόπτοντας, βρίζοντας, επιτιθέμενοι στον συνομιλητή – εφαρμόζοντας την «εριστική» των αρχαίων σοφιστών που στόχευε στην απαξίωση του συνομιλητή και όχι τον διάλογο των φιλοσόφων που απέβλεπε στον προσδιορισμό της αλήθειας.

Ας μη μιλήσουμε για την συμπεριφορά στο δρόμο, στις ουρές, στις δημόσιες υπηρεσίες, στα νοσοκομεία. Όλοι και όλες τα ξέρουμε γιατί τα ζούμε. Κανένας σεβασμός στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Οι περισσότεροι οδηγοί δεν σέβονται τους κόκκινους σηματοδότες και βάζουν σε κίνδυνο τη ζωή ανυποψίαστων πεζών και εποχούμενων. Αλλά και πολλοί πεζοί διασχίζουν το δρόμο όπου και όποτε τους καπνίσει. Αντικανονικά προσπεράσματα, υπερβολική ταχύτητα, οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος ή ναρκωτικών, οδήγηση και ομιλία στο κινητό.

Κοπτόμαστε για τους ένδοξους προγόνους μας και για την πολιτιστική μας κληρονομιά. Όμως η συμπεριφορά μας στο σπίτι, στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα σχολεία και τα πανεπιστήμια, στην τηλεόραση και στο διαδίκτυο, στους χώρους εστίασης και διασκέδασης και σε πολλές δημόσιες υπηρεσίες αποδεικνύει μάλλον το αντίθετο. Κανένας σεβασμός στον συμπολίτη, τον συνομιλητή, τον συνταξιδιώτη, το γείτονα, τον ταλαιπωρημένο ξένο.

Ευτυχώς, υπάρχουν μερικοί φωτισμένοι συμπολίτες μας που αγωνίζονται ενάντια στο ρεύμα. Δάσκαλοι και καθηγητές που διδάσκουν καλλιέργεια και πολιτισμό. Πρόθυμοι δημόσιοι υπάλληλοι. Ευγενικοί οδηγοί. Ήρεμοι συνομιλητές. Εστιάτορες που σέβονται το νόμο για το κάπνισμα. Υπεύθυνοι κέντρων διασκέδασης που τηρούν τις ώρες κοινής ησυχίας. Πολίτες που μαζεύουν τα σκουπίδια τους από τις παραλίες και τα πετούν στους κάδους.

Είναι οι φωτεινές εξαιρέσεις, που συχνά, αντί να αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση, χλευάζονται και λοιδορούνται. Είναι οι άνθρωποι που εμπνέονται ακόμη από την αρχαία κληρονομιά. Που έχουν δει τους γονείς και τους παππούδες τους να συμπεριφέρονται ευγενικά, ήρεμα «πολιτισμένα». Ακόμη κι όταν περνούσαν δύσκολες στιγμές. Πολέμους, δικτατορίες, οικονομικές δυσπραγίες. Που ήταν αξιοπρεπείς σε πολύ δυσκολότερες καταστάσεις από αυτές που ζούμε σήμερα.

Δυστυχώς, η γενική πτώση του πολιτιστικού επιπέδου της κοινωνίας μας αντανακλάται και στην υποβάθμιση των θεσμών. Οι εκπρόσωποι του έθνους δίνουν το παράδειγμα με τους συχνά άνευ ουσίας καυγάδες τους μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες. Οι πολιτικοί υπόσχονται πράγματα τα οποία είναι αδύνατο να υλοποιηθούν αφού συχνά αντιβαίνουν στη λογική και στην απλή αριθμητική. Επιπλέον, επιδιώκουν να ικανοποιήσουν την εκλογική τους πελατεία με μέτρα τα οποία μακροπρόθεσμα οδηγούν σε ακόμη μεγαλύτερη πολιτιστική υποβάθμιση.

Πως αντιδρά η μειοψηφία των απογοητευμένων πολιτών που επιθυμεί να ζει σε μια πολιτισμένη χώρα; Απλώς μεταναστεύει στο εξωτερικό! Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος σχεδόν μισό εκατομμύριο Έλληνες και Ελληνίδες έχουν μεταναστεύσει τα τελευταία χρόνια στο εξωτερικό. Ψάχνοντας για δουλειά και για καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Σε μια πρόσφατη έρευνα του Braingain+ (στην οποία απάντησαν 3000 τέτοιοι νεομετανάστες) καταγράφηκαν και τα χαρακτηριστικά που τους αρέσουν στο εξωτερικό. Η κρατική οργάνωση και ευνομία (38,3%). Οι εργασιακές συνθήκες και ευκαιρίες (30,6%). Οι αξίες και τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά (28,8%). Με δυο λόγια – ο πολιτισμός!

Οι Έλληνες του εξωτερικού θέλουν να βοηθήσουν την πατρίδα να ανακάμψει - αυτός είναι ο στόχος πρωτοβουλιών σαν το Braingain+. Το πρόβλημα είναι ότι οι πλειοψηφίες στην Ελλάδα φαίνεται πως δεν το θέλουν. Φροντίζουν μάλιστα να δώσουν ψήφο στους εύκολα επηρεαζόμενους 17χρονους, αντί να υλοποιήσουν τη δυνατότητα ψήφου των Ελλήνων πολιτών που ζουν στο εξωτερικό, όπως προβλέπει το Σύνταγμα από το 2001. Για να μη μιλήσουμε για την καταπολέμηση της αναξιοκρατίας, της γραφειοκρατίας, της καθυστέρησης στην απονομή δικαιοσύνης – που ισοδυναμεί σχεδόν με αρνησιδικία …

Οι Έλληνες του εξωτερικού θέλουν μια πολιτισμένη Ελλάδα. Πότε άραγε θα το θελήσουν πραγματικά και οι Έλληνες στην Ελλάδα;

Ένα παράθυρο στη γνώση

Ο ιστότοπος www.blod.gr περιέχει χιλιάδες διαλέξεις υψηλού επιπέδου για πληθώρα επίκαιρων επιστημονικών και κοινωνικών θεμάτων
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-252)

Ακούμε και διαβάζουμε στις ειδήσεις για το Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ) που σύντομα θα ανοίξει τις πύλες του στο κοινό. Ένα πολυλειτουργικό και περιβαλλοντικά βιώσιμο κέντρο παιδείας, τέχνης και αναψυχής στο Φαληρικό Δέλτα της Αθήνας. Ένα κέντρο που περιλαμβάνει το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος και τις νέες, υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Αξιολογότατο έργο που είναι δωρεά του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» στο ελληνικό Δημόσιο. Το οποίο και θα είναι αρμόδιο για την περαιτέρω λειτουργία του. Κάτι για το οποίο υπάρχουν ήδη προβληματισμοί αφού, η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, δεν εξασφαλίζει την κάλυψη, σε βάθος χρόνου, των λειτουργικών εξόδων του Κέντρου από το κράτος … Επιπλέον, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και τις εκδηλώσεις του Κέντρου απαιτούν φυσική παρουσία, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν για τους περισσότερους συμπολίτες μας που ζουν εκτός Αθηνών.

Συγκρίνω άθελά μου αυτήν, την καθόλα αξιέπαινη προσπάθεια, με τον ιστότοπο που έχει δημιουργήσει ένα άλλο κοινωφελές ίδρυμα, το Ίδρυμα Μποδοσάκη. Ιστότοπο του οποίου τις λειτουργικές δαπάνες καλύπτει εξ ολοκλήρου το Ίδρυμα. Ιστότοπο που εμπλουτίζεται διαρκώς και διατίθεται δωρεάν σε όλο τον κόσμο μέσω διαδικτύου. Πρόκειται για το www.blod.gr, από τα αρχικά των λέξεων Bodossaki Lectures on Demand δηλαδή Μποδοσάκιες Διαλέξεις κατά παραγγελία.

Ανακάλυψα το blod το φθινόπωρο του 2014, στο πλαίσιο της διοργάνωσης του συνεδρίου «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων». Σκεφτήκαμε τότε να βιντεοσκοπήσουμε τις ομιλίες αλλά προβληματιζόμαστε σε ποιόν ιστότοπο να τις αναρτήσουμε για να πιάσουν καλύτερα τόπο. «Γιατί δεν δοκιμάζετε το blod;», με προέτρεψε η Φωτεινή Ασδεράκη, Επίκουρη Καθηγήτρια του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και συνδιοργανώτρια του Συνεδρίου.

Πρόκειται για έναν θησαυρό γνώσης ανοικτό σε όποιον ενδιαφέρεται και έχει μια απλή σύνδεση στο διαδίκτυο. Περιλαμβάνει σήμερα 2.789 διαλέξεις που καλύπτουν θέματα από τον Αθλητισμό, την Αρχαιολογία και την Αρχιτεκτονική, μέχρι Διεθνείς σχέσεις, Εκπαίδευση, Ιστορία, Κοινωνικά θέματα, Λογοτεχνία, Νομική, Πολιτική, Οικονομία, Τέχνες, Πολιτισμό και Φιλοσοφία. Αλλά και θέματα από τις θετικές επιστήμες όπως Βιολογία, Γεωγραφία, Μαθηματικά, Ιατρική, Νευροεπιστήμες, Περιβάλλον, Πληροφορική, Τεχνολογία, και Φυσικές επιστήμες. Διαλέξεις, που συνεχώς εμπλουτίζονται με νέες …

Ανάμεσα στις διαλέξεις του blod υπάρχουν και μερικές για γλωσσικά θέματα που περιλαμβάνουν τις περισσότερες από τις διαλέξεις των εκδηλώσεων που έχει οργανώσει το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το 2014 και μετά. Μαζί με άλλες αξιολογότατες διαλέξεις. Στις πιο πρόσφατες από αυτές περιλαμβάνονται τα «Δεκαεννέα μικρά μαθήματα για έναν Μεγάλο Κόσμο» της καθηγήτριας Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρίας Ευθυμίου. Η δημόσια συζήτηση που οργάνωσε το ΕΛΙΑΜΕΠ με θέμα «Το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ελλάδα: Προκλήσεις και Προοπτικές».

Το Διεθνές Συμπόσιο «Έτος Αριστοτέλη: Λόγος περί παθών – Από την ρητορική του μίσους στην ρητορική της αποδοχής». Το «5ο Συνέδριο Καρκίνου του Μαστού - Τι άλλαξε, τι αλλάζει». Οι ομιλίες από την εκδήλωση «Χάνω βάρος - Κερδίζω ζωή» με αναφορές στην παιδική παχυσαρκία. Οι διαλέξεις από την εκδήλωση «Θεραπεύοντας την ψύχωση με αξιοπρέπεια». Και πολλές, πολλές άλλες.

Το blod άρχισε να λειτουργεί το 2011. Ψυχή του, ο σκηνοθέτης Μάνος Ευστρατιάδης, υπεύθυνος σχεδιασμού και υλοποίησης του έργου αλλά και υπεύθυνος των βιντεοσκοπήσεων. Μαζί με τους εικονολήπτες και τα υπόλοιπα μέλη της μικρής ομάδας του blod, έχουν κατορθώσει να στήσουν ένα εργαλείο που ακτινοβολεί παιδεία και γνώση. Τόσο πολύ μάλιστα που το blod να έχει σχεδόν επισκιάσει τις υπόλοιπες αξιολογότατες δράσεις του Ιδρύματος Μποδοσάκη.

Δράσεις στον τομέα της Παιδείας με τις ετήσιες υποτροφίες σε νέους με υψηλές επιδόσεις αλλά χωρίς οικονομικές δυνατότητες. Και με την ενίσχυση της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας μεταξύ των νέων. Στον τομέα της Υγείας με δωρεές για την κατασκευή πλήρων νοσοκομειακών μονάδων και κλινικών, καθώς και για την χορήγηση ιατρικού εξοπλισμού στα περισσότερα δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας. Καθώς και με το «Πρόγραμμα για την καταπολέμηση της φτώχειας - Giving for Greece», που έχει στόχο να εξασφαλίσει τη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας από ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Επίσης δράσεις στον τομέα του Περιβάλλοντος, με τη χρηματοδότηση σχετικών ερευνών και προγραμμάτων περιβαλλοντικής αγωγής. Και στον τομέα της Κοινωνίας των Πολιτών μέσω του προγράμματος «Είμαστε όλοι Πολίτες» για την ενδυνάμωση και ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών. Μέσω της χρηματοδότησης Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων που στοχεύουν στη μείωση των κοινωνικών ανισοτήτων, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, καθώς και στην ανάδειξη της δημοκρατίας, της διαφάνειας και της ορθής διακυβέρνησης.

Ξαναγυρίζοντας στο blod, θεωρώ ότι αποτελεί ένα εργαλείο, το οποίο μπορούν να αξιοποιήσουν οι καθηγητές όχι μόνον στην Ανώτερη και την Ανώτατη αλλά και στη Μέση Εκπαίδευση για να βοηθήσουν σπουδαστές, φοιτητές και μαθητές να έλθουν σε επαφή με νέους κόσμους γνώσης. Με νέους διευρυμένους ορίζοντες. Με νέους και εξελισσόμενους τομείς. Συμβάλλοντας στην αναβάθμιση της Παιδείας και στην άνοδο του πνευματικού επιπέδου στη χώρα μας.

Κάτι που αποτελεί τη μόνη ελπίδα για να ξεπεράσουμε τη σημερινή κρίση …

Περί αρχαίου θεάτρου

Οι αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες είναι γεμάτες από ψυχ-αγωγικά μηνύματα τα οποία είναι περισσότερο επίκαιρα από ποτέ…
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-251)

Κάθε καλοκαίρι φροντίζω να απολαύσω μερικές παραστάσεις θεατρικών έργων της κλασσικής αρχαιότητας. Σε κάποιο ανοιχτό θέατρο, όπως εκείνο της Ανατολικής Τάφρου, το Ηρώδειο ή ακόμη και το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Είναι μια ξεχωριστή και ιδιαίτερα πλούσια εμπειρία ανεξάρτητα αν πρόκειται για μια κλασσική τραγωδία ή για μια πιο ελαφριά κωμωδία του Αριστοφάνη.

Οι τραγωδίες ήταν έργα γραμμένα για να προβληματίσουν το κοινό πάνω σε προαιώνια ζητήματα μερικά από τα οποία τα εξετάζει σήμερα η ψυχολογία. Δεν είναι τυχαίο π.χ. πως μια κλασσική πια έννοια της ψυχολογίας, το Οιδιπόδειο, ονομάστηκε έτσι, χάρη στο μύθο που ανέδειξε η τραγωδία «Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή. Και δεν είναι παράξενο που τα αρχαία θέατρα ήταν πάντα δίπλα στα Ασκληπιεία, στα αρχαία εκείνα νοσοκομειακά συγκροτήματα.

Πέρσι, είχα την ευκαιρία να απολαύσω το έργο «Αίας», έργο κι αυτό του Σοφοκλή, σε άψογη μετάφραση του Δημήτρη Μαρωνίτη. Θέμα, η μανιοκατάθλιψη, που καταλήγει στην αυτοκτονία. Το παρακολούθησα με την κόρη μου, που ετοιμάζει έναν διδακτορικό για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ψυχικής υγείας στο Βέλγιο. Οι νέες αντιλήψεις για την αντιμετώπιση όσων η κοινωνία χαρακτηρίζει ως «ψυχικά ασθενείς» περιλαμβάνουν περιορισμό της χορήγησης ψυχοφαρμάκων, ένταξη σε ανοικτές κοινότητες αλληλοϋποστήριξης κατάργηση του εγκλεισμού σε ψυχιατρεία.

Στη τραγωδία, ο Αίας, χολωμένος που δεν του έδωσαν τα όπλα του Αχιλλέα, καταλαμβάνεται από μανία και σκοτώνει τα κοπάδια του στρατοπέδου των Αχαιών, νομίζοντας ότι σκοτώνει τους συντρόφους που τον αδίκησαν. Όταν συνέρχεται, η ντροπή του τον ωθεί στην αυτοκτονία. Ο αδελφός του ο Τεύκρος μάταια προσπαθεί να επιβάλλει τον περιορισμό των κινήσεών του, τον εγκλεισμό στη σκηνή του. Η ντροπιαστική αποξένωση από τους συναγωνιστές οδηγεί τον ήρωα να βάλει τέρμα στη ζωή του.

Πρόσφατες έρευνες σχετικά με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά επιβεβαιώνουν αυτήν την πανάρχαια διαπίστωση. Οι εξαρτήσεις δεν οφείλονται κυρίως στις χημικές ιδιότητες των ουσιών αλλά στην απομόνωση στην οποία πέφτουν σταδιακά οι χρήστες. Η αποκοπή από τις κοινωνικές συναναστροφές οδηγεί σε κατάθλιψη και στη συνέχεια στη χρήση ουσιών.

Φέτος, παρακολούθησα την τραγωδία «Ευμενίδες», από την τριλογία Ορέστεια του Αισχύλου, που ανέβασε η θεατρική ομάδα του ΠΕΑΠ Δήμου Λυκόβρυσης – Πεύκης. Μια βαθιά ψυχολογική αλληγορία για την ίδια την ψυχική νόσο. Και το πρώτο βήμα αντιμετώπισής της.

Ο Ορέστης, που κατατρύχεται από τις Ερινύες για τον φόνο της μητέρας του της Κλυταιμνήστρας. Η μητροκτονία, φοβερό έγκλημα, δεν τον αφήνει να ησυχάσει, παρόλο που η πράξη του θα μπορούσε να δικαιολογηθεί από το γεγονός ότι την διέπραξε για να εκδικηθεί τον άδικο φόνο του πατέρα του. Του Αγαμέμνονα, που μόλις είχε επιστρέψει από τον Τρωικό πόλεμο.

Ο Ορέστης προσφεύγει ικέτης στον ναό του Απόλλωνα, ο οποίος τον καθοδηγεί να ζητήσει την κρίση της Αθηνάς, της θεάς της σοφίας. Η Αθηνά οργανώνει μια κατ' αντιπαράσταση δίκη. Με ενόρκους. Με τις Ερινύες στο ρόλο του κατήγορου. Και με τον Απόλλωνα στην υπεράσπιση - γραμμή της οποίας είναι ότι η μητροκτονία εκτελέστηκε μετά από χρησμό του ίδιου του Απόλλωνα.

Όμως, το κρίσιμο σημείο του έργου είναι η παραδοχή από τον Ορέστη ότι αυτός είναι ο ένοχος. Ότι αυτός σήκωσε το μαχαίρι και εκτέλεσε την αποτρόπαια πράξη. Πρόκειται για το πρώτο βήμα της θεραπευτικής διαδικασίας. Η αναγνώριση του προβλήματος από το ίδιο τον ψυχικά πάσχοντα. Ο οποίος, με την παρέμβαση της σοφής Αθηνάς, αθωώνεται και απαλλάσσεται από το κυνηγητό των Ερινυών. Τις οποίες η Αθηνά πείθει να μετατραπούν σε Ευμενίδες.

Όλη η εικόνα της σύγχρονης ψυχοθεραπείας σε ένα έργο που παίχτηκε το 458 π.Χ. δηλαδή πριν από 2.475 χρόνια! Πρώτο βήμα, η παραδοχή ότι υπάρχει πρόβλημα και η αναζήτηση βοήθειας. Δεύτερο βήμα, με τη βοήθεια των σοφών συμβουλών, αλλαγή του τρόπου θεώρησης των πραγμάτων, έτσι ώστε να αλλάξουν οι σκέψεις - να λυθεί το πρόβλημα μέσα στο κεφάλι του ασθενούς. Μόνον έτσι οι Ερινύες μετατρέπονται σε Ευμενίδες. Μόνον έτσι ο ταλαιπωρημένος ασθενής θεραπεύεται από την ψυχική του νόσο.

Διδάγματα ωστόσο δεν έχουν μόνο οι τραγωδίες. Ο «Πλούτος» του Αριστοφάνη, που έχει προγραμματιστεί να τον δούμε και στα Χανιά στις 28 και 29 Ιουλίου, είναι μια κωμωδία με επίκαιρα μηνύματα. Ο θεός Πλούτος, τυφλωμένος από τον Δία, δεν ξεχωρίζει τους τίμιους από τους απατεώνες με αποτέλεσμα να ευνοεί μάλλον τους δεύτερους. Ένας χρεωκοπημένος Αθηναίος που τον συναντά στο δρόμο, αποφασίζει να τον βοηθήσει να ξαναβρεί το φως του. Κι αυτό, παρά τα επιχειρήματα της Πενίας ότι η φτώχεια αποτελεί πολύ καλό κίνητρο για πρόοδο, αφού παρακινεί τους ανθρώπους να μορφωθούν και να δουλέψουν.

Όταν λοιπόν ο θεός Πλούτος ξαναβλέπει, η ζωή αναστατώνεται αφού όλοι είναι πια πλούσιοι και έχουν εξαλειφτεί πολλά από τα κίνητρα για πλουτισμό. Ο κόσμος δεν προσφέρει πλέον θυσίες στους θεούς και αυτό θίγει τα έσοδα των ιερέων. Το χρήμα δεν αποτελεί πλέον κίνητρο για παράνομες πράξεις και οι μεσάζοντες κομπιναδόροι μένουν άνεργοι.

Το τελικό μήνυμα του ποιητή είναι ότι ο πλούτος πρέπει να είναι κοινό κτήμα, να ανήκει στην πόλη και σε όλους τους πολίτες. Ο ατομικός πλουτισμός, ιδίως όταν γίνεται με παράνομες μεθόδους, δεν είναι ποτέ προς όφελος της κοινωνίας. Αντίθετα, όταν πλουτίζει η πολιτεία, και οι πολίτες μπορούν να ελπίζουν σε ένα καλύτερο και λαμπρότερο μέλλον.

Όλα τα παραπάνω νομίζω πως είναι χρήσιμα για να δούμε και να κατανοήσουμε την βαθύτερη εκπαιδευτική σημασία των αρχαίων θεατρικών έργων. Τα οποία, σημειωτέον κρατούσαν κάτι περισσότερο από μία ώρα - για να μην κουράζονται οι θεατές και να συγκρατούν τα σημαντικά μηνύματα του έργου. Μηνύματα ζωής και αγωγής της ψυχής …

Για ακόμη καλύτερη προστασία …

Απολογισμός των άρθρων του πρώτου εξαμήνου και πρόσκληση για υποβολή σχολίων και προτάσεων για το μέλλον
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-250)

Αναρωτιέμαι συχνά αν τα άρθρα σε τούτη δω τη στήλη πιάνουν τόπο. Αν έστω και κατ' ελάχιστον, αποτελούν αντικείμενο αναστοχασμού και, κυρίως, απόφασης για αλλαγή συμπεριφοράς. Γιατί, τι νόημα έχει να ψάχνω και να γράφω, η εφημερίδα να διαθέτει τον χώρο της - δηλαδή χαρτί και μελάνι - και οι αναγνώστες να χάνουν το χρόνο τους διαβάζοντας πράγματα που θα ξεχαστούν, που θα αγνοηθούν, έπεα πτερόεντα, όπως έλεγαν οι παλιοί.

Δεν αναπτύσσουμε εδώ πολιτικές ιδέες. Δεν προσπαθούμε να αποκτήσουμε οπαδούς κηρύττοντας κάποιες αμφιβόλου αξίας υψηλές θεωρίες. Δεν γράφουμε κουτσομπολιά για επώνυμους. Προσπαθούμε, με βάση χειροπιαστά στοιχεία να συμβάλλουμε στην πρόληψη ατυχημάτων και καταστροφών. Στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και περιουσίας. Και στον περιορισμό του ανθρώπινου πόνου που προκαλείται από άγνοια, απροσεξία, κακές συνήθειες, ή και αδιαφορία.

Με το σημερινό συμπληρώνονται 250 άρθρα στα Χανιώτικα Νέα με θέμα «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα». Ας κάνουμε εδώ μια σύντομη αναδρομή στη θεματολογία των άρθρων που δημοσιεύτηκαν από την αρχή του χρόνου.

Στο πρώτο άρθρο της χρονιάς ευχηθήκαμε δύο πράγματα. Λιγότερη υποκρισία. Περισσότερη και καλύτερη παιδεία. Λιγότερη υποκρισία από τους πολιτικούς. Από τα μέσα ενημέρωσης. Λιγότερη υποκρισία στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης και στην αντιμετώπιση της ανεργίας. Λιγότερη υποκρισία στους τομείς της οδικής ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Επίσης, με αφορμή τη δημόσια αντιπαράθεση για την επέκταση του συμφώνου συμβίωσης θίξαμε το ζήτημα της σεξουαλικής ταυτότητας με βάση επιστημονικές έρευνες και τις επίσημες θέσεις επιστημονικών εταιρειών παιδιατρικής και ψυχιατρικής.

Αναφερθήκαμε στη συνέχεια στην πεμπτουσία της προσκοπικής κίνησης. Που περιλαμβάνει μια καλή πράξη την ημέρα. Μια αισιόδοξη ματιά στην καθημερινότητα. Ετοιμότητα αντιμετώπισης κάθε απρόβλεπτης κατάστασης («Έσο έτοιμος» βασική αρχή του προσκόπου). Επιδίωξη της αριστείας («Αιέν Αριστεύειν» η προτροπή του Ελευθέριου Βενιζέλου προς τους έλληνες προσκόπους). Αγάπη της φύσης και προστασία του περιβάλλοντος. Και τέλος αλληλεγγύη προς το συνάνθρωπο.

Για άλλη μια φορά γράψαμε για τους επικίνδυνους παράδεισους στους οποίους μπορούν να μας οδηγήσουν οι επικίνδυνες εξαρτήσεις. Το αλκοόλ, οι ναρκωτικές ουσίες, το χαρτοπαίγνιο, η διαρκής ενασχόληση με το διαδίκτυο. Αλλά και οι δογματικές εξαρτήσεις από αιρέσεις και λαοπλάνους «μεγάλους τιμονιέρηδες» και επικίνδυνους πολιτικούς. Στόχος των οποίων είναι να βρουν πιστούς ή οπαδούς, να τους πείσουν να μπουν στο «κοπάδι» για να εξυπηρετήσουν τελικά τα δικά τους (συχνά άνομα) συμφέροντα, τις (συχνά διεστραμμένες) επιθυμίες τους και τον υπερφίαλο ναρκισσισμό τους.

Γράψαμε επίσης για τους τρόπους που αντιμετωπίζουν δύο ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι Βρυξέλλες και το Λουξεμβούργο, τα προβλήματα της καθημερινότητας. Και αναφερθήκαμε στην Έκθεση της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου για το δικαίωμα σε διερμηνεία και μετάφραση κατά την ποινική διαδικασία και το δικαίωμα ενημέρωσης στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών. Μια έκθεση η οποία αποκαλύπτει τις εξαιρετικά κακές συνθήκες που επικρατούν στα ελληνικά δικαστήρια σε αυτόν τον τομέα - παρά τις υποχρεώσεις της χώρας με βάση τις σχετικές οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ένα άλλο θέμα ήταν η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών, ιδίως ευρέως φάσματος, σε κάθε περίπτωση και χωρίς συνταγή γιατρού. Γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή μας αν πάθουμε κάτι πραγματικά σοβαρό - όταν τα αντιβιοτικά δεν θα μπορούν πλέον να δράσουν. Παράλληλα, στην άγνοια βασικών νόμων της φυσικής όταν οδηγούμε οφείλονται πολλά τροχαία δυστυχήματα που κοστίζουν ζωές - ιδίως νέων.

Οι απατεώνες, και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούν για να κλέψουν τους ανυποψίαστους ηλικιωμένους κυρίως, συμπολίτες μας ήταν το θέμα ενός ακόμη άρθρου. Ενώ αναλύσαμε από το Μάρτιο και τις επιπτώσεις από το αποτέλεσμα του βρετανικού δημοψηφίσματος για την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γράψαμε επίσης για τα ξεχασμένα ναρκοπέδια και τις εκστρατείες παραπληροφόρησης και δυσφήμισης στο διαδίκτυο που μπορούν να καταστρέψουν ζωές. Δώσαμε συμβουλές για την αντιμετώπιση της εποχιακής γρίπης. Αναλύσαμε τις γλωσσικές και ψηφιακές δεξιότητες που θα μειώσουν την ανεργία. Και επαναλάβαμε για πολλοστή φορά μερικές πρακτικές συμβουλές για αναίμακτο και ασφαλές Πάσχα. Αναφερθήκαμε επίσης στον προηγμένο εντοπισμό θέσης κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML) σε περίπτωση ατυχήματος καθώς και σε άλλες ενδιαφέρουσες εξελίξεις στον τομέα της αντιμετώπισης επειγόντων.

Ένα άλλο θέμα που μας απασχόλησε ήταν η ταλαιπωρία των οδηγών που παγιδεύονται στα γκαράζ των πλοίων της ΑΝΕΚ όταν κάποιοι αμελείς οδηγοί δεν φροντίζουν να ξυπνήσουν στην ώρα τους και παρεμποδίζουν την έξοδο των υπολοίπων. Τέλος, γράψαμε για τα φωτεινά παραδείγματα συμπολιτών μας που τον πόνο από την απώλεια αγαπημένων τους προσώπων λόγω τροχαίου δυστυχήματος την μετέτρεψαν σε δράση δημιουργώντας δομές ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης για την πρόληψη αυτής της σύγχρονης μάστιγας που αφανίζει τους νέους μας. Και φυσικά αναφερθήκαμε για άλλη μια φορά στις συμβουλές αντιμετώπισης των καλοκαιρινών κινδύνων, στην παραλία, στο σπίτι, στην κουζίνα και καθοδόν.

Αγαπητοί αναγνώστες,
θα χαρώ ιδιαίτερα να ακούσω τις απόψεις σας. Τις ερωτήσεις σας για θέματα που ίσως δεν έχουμε θίξει. Τις θετικές ή και τις αρνητικές κριτικές σας. Τα παράπονα, τα οποία όμως θα πρέπει να συνοδεύονται από προτάσεις για πρακτικά εφαρμόσιμες λύσεις. Και φυσικά τις προτάσεις σας για συλλογικές πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης ιδίως στον τομέα της πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Σχολιάστε, κάτω από τα άρθρα στην ηλεκτρονική έκδοση των Χανιώτικων Νέων, στο ιστολόγιο (alevantis.blogspot.com), στο Facebook (Τάκης Αλεβαντής) ή στείλτε ηλεκτρονικό μήνυμα στη διεύθυνση panagiotis[papaki]alevantis.com.

Το 24ωρο παιδιών και νέων

Μια πρωτότυπη σειρά οδηγιών ανακοινώθηκε πρόσφατα στον Καναδά - για περισσότερη άσκηση, περισσότερο ύπνο και λιγότερο χρόνο μπροστά σε μια οθόνη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-249)

Μια σοβαρή απειλή που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος είναι η παχυσαρκία. Αποτελεί πηγή πολυάριθμων ασθενειών όπως σακχαρώδη διαβήτη, καρδιαγγειακών νοσημάτων και καρκίνου. Πρόκειται για ασθένειες που συχνά αποδεικνύονται θανατηφόρες. Ασθένειες που υποβαθμίζουν πάντα την ποιότητα ζωής των ανθρώπων.

Μια ιδιαίτερη περίπτωση αποτελεί η παιδική παχυσαρκία. Η οποία, εκτός από τις παραπάνω ασθένειες, μπορεί να προκαλέσει στα παιδιά και ορθοπεδικά προβλήματα στα πόδια και την σπονδυλική στήλη, ενδοκρινολογικές επιπλοκές καθώς και δύσπνοιες και διαταραχές του ύπνου. Επιπλέον, τα παχύσαρκα παιδιά γίνονται συχνά αντικείμενο χλευασμών και σχολικού εκφοβισμού από τους συνομήλικούς τους, με κίνδυνο να αναπτύξουν ψυχολογικά προβλήματα.

Η παιδική παχυσαρκία συνδέεται άμεσα με τον ανθυγιεινό τρόπο ζωής που ακολουθούν πολλά παιδιά και νέοι. Οι έρευνες επιβεβαιώνουν ότι η παχυσαρκία συνδέεται με την κακή διατροφή, την κατανάλωση οινοπνευματωδών, το κάπνισμα, το ξενύχτι και την καθιστική ζωή - μπροστά σε μια οθόνη τηλεόρασης, υπολογιστή ή έξυπνου κινητού.

Πράγματι, λόγω της οικονομικής κρίσης πολλές οικογένειες καταναλώνουν τρόφιμα χαμηλής ποιότητας και μεγάλης θερμιδικής αξίας, με αποτέλεσμα μεγαλύτερα ποσοστά παχύσαρκων. Παράλληλα, η παχυσαρκία επιδεινώνεται από την αϋπνία, σε συνδυασμό με το «κόλλημα» του εφήβου μπροστά σε μια οθόνη και την κατανάλωση καφέ. Τέλος, οι μισοί σχεδόν μαθητές λυκείου αναφέρουν ότι καταναλώνουν συχνά οινοπνευματώδη ποτά ενώ οι μισοί και παραπάνω ενήλικες καπνιστές δηλώνουν ότι άρχισαν το κάπνισμα σε ηλικία 15 έως 18 ετών - ένας στους 4 μάλιστα το άρχισε και νωρίτερα.

Πως ξεκολλάς τα παιδιά και τους νέους από τις παραπάνω κακές συνήθειες; Συμβουλές για κάθε αίτιο υπάρχουν πολλές. Συμβουλές για καλύτερη διατροφή. Προτροπές για άσκηση και γυμναστική. Πώς να κόψετε το τσιγάρο και τα οινοπνευματώδη. Να κοιμάστε περισσότερο. Μη μένετε κολλημένοι σε μια οθόνη … Πόσοι όμως ακούνε τις συμβουλές; Και πόσοι είναι πράγματι αποφασισμένοι να τις εφαρμόσουν;

Την περασμένη εβδομάδα η Καναδική Εταιρεία για την Φυσιολογία της Άσκησης έδωσε στη δημοσιότητα τις πρώτες παγκοσμίως Κατευθυντήριες Οδηγίες 24ωρης Κίνησης για Παιδιά και Νέους. Σε αυτές ενσωματώνονται η φυσική και η καθιστική δραστηριότητα καθώς και ο ύπνος. Μάλιστα, ο ύπνος θεωρείται ο σημαντικότερος παράγοντας! Επειδή τα παιδιά και οι νέοι πρέπει να αναπτύξουν υγιεινές συνήθειες όσον αφορά τον ύπνο. Για τα παιδιά ηλικίας 5 έως 13 ετών συστήνεται συνεχής ύπνος 9 έως 11 ώρες κάθε νύχτα. Για τους νέους 14 έως 17 ετών η περίοδος του ύπνου είναι μικρότερη (8 έως 10 ώρες). Επιπλέον, συστήνεται τα παιδιά να πηγαίνουν για ύπνο την ίδια ώρα κάθε μέρα, ακόμη και το Σαββατοκύριακο.

O χρόνος που καταναλώνεται μπροστά σε οθόνες και σε καθιστικές ψυχαγωγικές δραστηριότητες γενικότερα πρέπει να μειωθεί στις 2 το πολύ ώρες ημερησίως! Παράλληλα, προβλέπεται τουλάχιστον μία ώρα μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας, με ποικιλία δραστηριοτήτων αεροβικής. Οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει τουλάχιστον τρεις μέρες την εβδομάδα να περιλαμβάνουν έντονη φυσική άσκηση για την ενίσχυση των μυώνων και των οστών.

Τέλος, στις υπόλοιπες ώρες της ημέρας το παιδί ή ο νέος και η νέα θα πρέπει να αποφεύγουν να κάθονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, βάζοντας στο πρόγραμμα ποικιλία από δομημένες και ελεύθερες φυσικές δραστηριότητες σε διάφορα περιβάλλοντα όπως στο σχολείο ή στο σπίτι, σε κλειστό περιβάλλον ή στο ύπαιθρο και ανάλογα με την εποχή του χρόνου - χειμώνα ή καλοκαίρι. Αλλά και με διάφορες αφορμές όπως παιχνίδι, ψυχαγωγία και χόμπι, αθλητικές δραστηριότητες, μετακίνηση με τα πόδια ή με ποδήλατο ακόμη και μικροδουλειές στο σπίτι.

Όσοι δεν ακολουθούν ήδη τις εν λόγω 24-ωρες κατευθυντήριες οδηγίες θα πρέπει να προσαρμοστούν σταδιακά. Και θα πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι η εφαρμογή των οδηγιών συνδέεται με τη διαμόρφωση καλύτερου σώματος, καλή κατάσταση από καρδιοπνευμονολογικής και μυοσκελετικής πλευράς, καλύτερες επιδόσεις στο σχολείο και καλύτερη αντίληψη. Αλλά και καλύτερο έλεγχο των συναισθημάτων, κοινωνική συμπεριφορά, καλύτερο μεταβολισμό και βελτιωμένη ποιότητα ζωής. Μάλιστα, το όφελος από την εφαρμογή των οδηγιών υπερβαίνει κατά πολύ τους ενδεχόμενους κινδύνους …

Οι οδηγίες συντάχθηκαν από διεθνή ομάδα εμπειρογνωμόνων που προσδιόρισαν κατάλογο ζητημάτων υγείας τα οποία αφορούν ιδιαίτερα τα παιδιά. Στη συνέχεια, αφού ανέλυσαν 600 περίπου επιστημονικές δημοσιεύσεις που συσχέτιζαν τα ζητήματα αυτά με τον ύπνο, τη φυσική δραστηριότητα και την καθιστική ζωή, συνέταξαν ένα σχέδιο οδηγιών, το οποίο υπέβαλαν για διαβούλευση σε 700 περίπου ειδικούς και εμπλεκόμενους. Τέλος, οι παρατηρήσεις ενσωματώθηκαν στο τελικό κείμενο. Η διαδικασία κράτησε συνολικά δύο χρόνια …

Εκτός από την Καναδική Εταιρεία για την Φυσιολογία της Άσκησης στις εργασίες συμμετείχαν η καναδική υπηρεσία δημόσιας υγείας, καναδικές μη-κυβερνητικές οργανώσεις που ασχολούνται με τη βελτίωση της καθημερινής διαβίωσης των πολιτών και πολυάριθμοι ερευνητές από όλο τον κόσμο. Οι σχετικές έρευνες στις οποίες στηρίζονται οι οδηγίες αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο ειδικού τεύχους στο επιστημονικό περιοδικό Εφαρμοσμένη Φυσιολογία, Διατροφή και Μεταβολισμός του ερευνητικού συμβουλίου του Καναδά.

Όσοι ενημερώθηκαν για τις νέες οδηγίες - δάσκαλοι, παιδίατροι και γονείς - θεωρούν ότι τα παιδιά θα κατανοήσουν καλύτερα την ολιστική φύση της υγείας και τον αλληλοσυσχετισμό των διαφόρων πτυχών - ύπνος, καθιστική ζωή, άσκηση. Το σημαντικότερο είναι ο περιορισμός του χρόνου που περνούν τα παιδιά μπροστά σε μια οθόνη και η αύξηση του χρόνου της φυσικής δραστηριότητας και του ύπνου. Βγάλετε τα παιδιά στον κήπο να παίξουν ποδόσφαιρο, να κάνουν ποδήλατο, να περπατήσουν. Και καταργείστε τις οθόνες από τα υπνοδωμάτια …

Το μεγαλύτερο βάρος της αλλαγής πέφτει στους ώμους των γονέων. Αλλά και το σχολείο πρέπει να προσαρμοστεί - οργανώνοντας περισσότερες αθλητικές δραστηριότητες και υιοθετώντας σωστές ώρες έναρξης και λήξης των μαθημάτων για σωστό ύπνο.

Αυτά συμβαίνουν στον μακρινό Καναδά. Στα μέρη μας θα περάσουν χρόνια μέχρι να τα αντιληφθούν πολλοί γονείς, δάσκαλοι και φυσικά τα «ιδιόρρυθμα» ελληνικά υπουργεία (Υγείας, Παιδείας κλπ.).

Αποφεύγοντας τους καλοκαιρινούς κινδύνους

Το καλοκαίρι έφτασε! Ας το χαρούμε αποφεύγοντας τις κακοτοπιές στις παραλίες, στο σπίτι, στην κουζίνα, στο δρόμο ...
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Ιουνίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-248)

Στις παραλίες. Η θάλασσα και οι πισίνες προσφέρουν δροσιά το καλοκαίρι αλλά εγκυμονούν και κινδύνους. Ακόμη και οι παραλίες με Μπλε Σημαίες ή οι πισίνες με χλωριωμένο νερό μπορεί να περιέχουν μικρόβια, ιδίως ορισμένες στιγμές της ημέρας. Δεν καταπίνουμε το νερό, προσπαθούμε να μην τρίβουμε τα μάτια μας και ξεπλενόμαστε με καθαρό, γλυκό νερό μετά το μπάνιο.

Φροντίζουμε τα παιδιά μας να μάθουν κολύμπι σε μικρή ηλικία και τα διδάσκουμε πώς να μην υπερεκτιμούν τις δυνάμεις τους. Ωστόσο, δεν τα αφήνουμε χωρίς επιτήρηση στην πισίνα και φροντίζουμε να μην απομακρύνονται από την παραλία όταν κολυμπούν στη θάλασσα. Δεν κολυμπούμε μετά από πλούσιο γεύμα, δεν κάνουμε βουτιές σε σημεία που δεν γνωρίζουμε, περιφράζουμε την πισίνα για να μην πέσουν μέσα μικρά παιδιά που δεν ξέρουν κολύμπι. Ανάλογες προφυλάξεις παίρνουμε και για τους ηλικιωμένους με επιβαρυμένη υγεία.

Ο ήλιος μας βοηθά να μαυρίσουμε, αφού συμβάλλει στην παραγωγή της απαραίτητης για τα κόκκαλα βιταμίνης D. Όμως δεν ξεχνάμε τη χρήση αντηλιακού για προστασία από τα εγκαύματα. Το καπέλο μας προφυλάσσει από την ηλίαση. Και με τη συχνή κατανάλωση υγρών αποφεύγουμε την αφυδάτωση. Προσέχουμε ιδιαίτερα τα παιδιά που είναι πιο ευαίσθητα …

Αν περάσουμε όλη τη μέρα στον ήλιο κινδυνεύουμε από ηλίαση ή και θερμοπληξία. Αν μετά την έκθεση στον ήλιο κάποιος νοιώθει αδυναμία, ζαλάδα, πονοκέφαλο, κράμπες, σύγχυση, τάση για εμετό, παραμιλητό, υψηλό πυρετό, ξηροδερμία ή εμφανίσει λιποθυμικές τάσεις, συμβουλευόμαστε γιατρό ή καλούμε τα επείγοντα (112 ή 166) ιδίως αν υπάρχει επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό. Ακόμη, η υπερβολική έκθεση στον ήλιο σε νεαρή ηλικία συνδέεται με την εμφάνιση καρκίνου του δέρματος αργότερα. Και η ηλιοθεραπεία σε συνδυασμό με την κατανάλωση ορισμένων φαρμάκων μπορεί να προκαλέσει φωτοευαισθησίες ή να καταστήσει τα φάρμακα τοξικά.

Ιδιαίτερη προσοχή στα τσιμπήματα από τσούχτρες, αλλά και από μέλισσες, σφήκες και μπούμπουρες. Τα φαρμακεία διαθέτουν προϊόντα για πρώτες βοήθειες. Όμως, απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια σε περίπτωση που υπάρξει γρήγορο πρήξιμο και αλλεργική αντίδραση - σφίξιμο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή, βράχνιασμα, πρήξιμο της γλώσσας. Ή ακόμη χειρότερα, αναφυλαξία εντός λεπτών μετά το τσίμπημα, ζαλάδα ή απότομη πτώση τη πίεσης του αίματος, λιποθυμία ή καρδιακή ανακοπή.

Στο σπίτι. Δύο είναι οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουμε στο σπίτι μας το καλοκαίρι. Τα ανεπιθύμητα έντομα και τους ανεπιθύμητους επισκέπτες. Κουνούπια, σκνίπες, κατσαρίδες είναι στην ημερησία διάταξη. Η χρήση εντομοκτόνων δεν είναι πάντα η αποτελεσματικότερη και υγιεινότερη λύση – πολλά από αυτά είναι επικίνδυνα δηλητήρια … Οι σήτες στα παράθυρα και τις πόρτες εξασφαλίζουν ικανοποιητική προστασία, αν βέβαια φροντίζουμε να τις κρατάμε κλειστές. Επίσης οι κουνουπιέρες για τα παιδιά …

Σε ανοικτούς χώρους, τα κεριά κιτρονέλλας απωθούν τα κουνούπια ενώ ο βασιλικός λέγεται πως διώχνει τις μύγες. Με σπρέι κιτρονέλλας προστατεύουμε χέρια και πόδια ενώ με στικάκια μελισσόχορτου αντιμετωπίζουμε τη φαγούρα από τα τσιμπήματα. Για τις κατσαρίδες, υπάρχει η περίφημη «αλοιφή» μακράς διαρκείας - τοποθετείται σε πιθανά μέρη διέλευσης και δεν σκοτώνει μόνο τις κατσαρίδες αλλά εξολοθρεύει και την φωλιά τους.

Τα ανοιχτά παράθυρα τη νύχτα φέρνουν δροσιά αλλά αποτελούν και πρόκληση για τους κλέφτες. Ο μόνος ασφαλής τρόπος προστασίας είναι η εγκατάσταση συστήματος συναγερμού. Άλλη καλή μέθοδος είναι ένας κατάλληλα εκπαιδευμένος τετράποδος φύλακας που ειδοποιεί έγκαιρα γαυγίζοντας, αλλά μόνο για τις πραγματικές απειλές και όχι για τη γάτα του γείτονα …

Προσοχή στις ψησταριές και σε κάθε εργασία που παράγει σπίθες - ηλεκτροσυγκολλήσεις, τροχοί κοπής κλπ. Στους γεμάτους ξερόχορτα κήπους μπορεί να προκληθεί πυρκαγιά, ιδίως για κατοικίες που βρίσκονται σε δασώδεις περιοχές. Λαμβάνουμε τις προφυλάξεις που περιγράφονται στις οδηγίες πυροπροστασίας τις οποίες έχει αναρτήσει στις ιστοσελίδες του ο Δήμος Χανίων.

Στην κουζίνα. Οι απροσεξίες στην κουζίνα προκαλούν πολλά ατυχήματα όπως κοψίματα από μαχαίρια και άλλα κοπτερά ή μυτερά αντικείμενα ή εγκαύματα από καυτό νερό ή λάδι. Αν ξεχάσουμε το τηγάνι στη φωτιά και εκδηλωθεί πυρκαγιά, δεν ρίχνουμε ΠΟΤΕ νερό αλλά φροντίζουμε να σκεπάσουμε το τηγάνι με ένα βρεγμένο πανί για να διακόψουμε την καύση.

Το καλοκαίρι φροντίζουμε επίσης για τη σωστή συντήρηση των τροφών. Τα ευπαθή προϊόντα φυλάσσονται πάντα στο ψυγείο γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την αλλοίωση. Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να πλένονται καλά πριν την κατανάλωση για να απομακρυνθούν οι σκόνες ή και τα έντομα που έχουν ίσως παρεισφρήσει εν αγνοία μας.

Στο δρόμο. Το αυτοκίνητο που θα μείνει στον ήλιο μετατρέπεται σε ένα μικρό θερμοκήπιο με αποτέλεσμα στο εσωτερικό του να αναπτύσσονται πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Δεν αφήνουμε λοιπόν ΠΟΤΕ παιδιά ή κατοικίδια μέσα σε οχήματα, ιδίως όταν αυτά εκτίθενται στον ήλιο. Όταν γυρίσουμε θα τα βρούμε λιπόθυμα ή και νεκρά!

Δεν αφήνουμε στο αυτοκίνητο ευπαθή προϊόντα και φάρμακα, επειδή η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις που να έχουν πολύ άσχημες επιπτώσεις στην υγεία μας. Και φυσικά, χειμώνα-καλοκαίρι δεν αφήνουμε σε εμφανή σημεία πορτοφόλια, υπολογιστές και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές, κοσμήματα και άλλα είδη αξίας - ο περαστικός κακοποιός δεν θα διστάσει να σπάσει το τζάμι και να τα αρπάξει …

Όχι τιμόνι μετά από οινοποσία ή τσικουδοποσία. Δεν μιλάμε στο κινητό όταν οδηγούμε - η έλλειψη συγκέντρωσης ισοδυναμεί με μεγάλη μέθη! Δεν ξεχνούμε να βάλουμε ζώνη και να ασφαλίσουμε τα παιδιά στα ειδικά παιδικά καθίσματα. Τηρούμε τα όρια ταχύτητας, προσπερνούμε μόνο αν έχουμε καλή ορατότητα και προσέχουμε διπλά - το οδόστρωμα μπορεί να είναι κατεστραμμένο, ο οδηγός που έρχεται από το αντίθετο ρεύμα ίσως να μην μας έχει δει, η γιαγιά ή ο παππούς ίσως αποφασίσουν να διασχίσουν το οδόστρωμα χωρίς να προσέξουν.

Τέλος, με τη ζέστη πολλοί μοτοσικλετιστές αποφεύγουν να φορέσουν κράνος! Τα αποτελέσματα από αυτή την παράλειψη μπορεί να είναι τραγικά για τους ίδιους και τους αγαπημένους τους. Ας προτιμήσουν γυαλιστερά, λευκά ή ασημί κράνη που συγκεντρώνουν λιγότερη θερμότητα από τα μαύρα ή σκούρα – ή ακόμη κράνη με αερισμό, που όμως είναι ακριβότερα ...

Με ευχές για καλές και ασφαλείς καλοκαιρινές διακοπές για όλους και όλες!

Τροχαία: ο πόνος που γίνεται δράση!

Μερικοί χαροκαμένοι συμπολίτες μας αγωνίζονται να περιορίσουν τη μάστιγα των τροχαίων και αξίζει να τους υποστηρίξουμε
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-247)

Σκεφτόμουν τελευταία πως τα θύματα των τροχαίων δυστυχημάτων μπορούν να διαχωριστούν σε τρεις κατηγορίες. Πρώτα, έχουμε τα θύματα που φέρουν αποκλειστικά την ευθύνη και δεν έχουν πάρει κάποιον άλλο στο λαιμό τους. Ο οδηγός που μιλούσε στο κινητό, που είχε πιεί, που έτρεχε υπερβολικά εκεί που δεν έπρεπε. Έπεσε σε χαράδρα, σε δένδρο, σε έναν τοίχο ή ανατράπηκε στην Εθνική. Ευτυχώς, δεν μετέφερε επιβάτες ούτε συγκρούστηκε με άλλο όχημα.

Δεύτερον, έχουμε τα θύματα που ως οδηγοί φέρουν την ευθύνη του δυστυχήματος. Παραβίασαν κόκκινο σηματοδότη, δεν σεβάστηκαν το STOP, αγνόησαν την προτεραιότητα του άλλου οχήματος ή τον πεζό, προσπέρασαν αντικανονικά μπαίνοντας στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας. Με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι ίδιοι αλλά και κάποιοι άλλοι που απλώς βρέθηκαν στο λάθος τόπο, στη λάθος χρονική στιγμή.

Οι τελευταίοι ανήκουν στην τρίτη κατηγορία των θυμάτων. Οι επιβάτες που μετέφεραν οι υπεύθυνοι για το δυστύχημα οδηγοί. Οι ανυποψίαστοι οδηγοί των άλλων οχημάτων που οδηγούσαν τηρώντας το Νόμο και οι επιβάτες τους. Ή τέλος, οι ανυποψίαστοι μοτοσικλετιστές και οι νομοταγείς πεζοί. Τα αθώα θύματα! Τα οποία είναι συχνά παιδιά, έφηβοι ή νέοι - οι κατηγορίες των θυμάτων που κατέχουν την πρωτιά στις στατιστικές.

Όμως οι στατιστικές δεν λένε όλη την ιστορία. Δεν λένε τον πόνο αυτών που μένουν πίσω. Τον πόνο των γονιών που χάνουν τα παιδιά τους. Τον πόνο των παιδιών που χάνουν τον πατέρα ή τη μάνα τους. Τον πόνο της μικροπαντρεμένης που χάνει τον άντρα των ονείρων της ή του νεαρού ερωτευμένου που χάνει την πριγκιπέσα του. Τον πόνο όλων εκείνων που χάνουν αδίκως πολυαγαπημένα πρόσωπα, τα οποία δεν έφταιγαν σε τίποτα! Τα οποία χάθηκαν άδικα επειδή κάποιος ασυνείδητος οδηγός τα δολοφόνησε εν ψυχρώ!

Είναι αυτοί που «νύχτες πολλές τσι πόνους των στο παραθύρι λέσι, κι ώρες γελούν, όντε μιλούν, κι ώρες σωπώντας κλαίσι». Κι αυτοί που ενώ περνά ο καιρός «… κι όντε θαρρού πως γιαίνου, οι πόνοι ντων διπλώνουσι, τα πάθη ντων πληθαίνουν».

«Δέκα χρόνια έχω χάσει την κόρη μου, ούτε μία στιγμή δεν έχει φύγει από το μυαλό μου» είπε σε πρόσφατη ομιλία του στους σπουδαστές και καθηγητές της Ανώτατης Σχολής Εμπορικού Ναυτικού, ο πρόεδρος του συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΠΡΟ.Τ.Α. Χανίων) και καθηγητής της Σχολής, Μανώλης Χουρδάκης. Και συνέχισε, «Είναι μπλοκαρισμένο το μυαλό μου, νιώθω ότι δεν μπορώ να ανταπεξέλθω σε απλά πράγματα. Αυτό συμβαίνει σε όλες τις οικογένειες, σε όλους τους ανθρώπους που έχουν χάσει ένα δικό τους πρόσωπο και ειδικά ένα πρόσωπο που φεύγει χωρίς να είναι η σειρά του, που λέμε».

Ευτυχώς, μερικοί δεν αφήνουν τον πόνο να τους καταβάλλει. Τον μετατρέπουν σε χρήσιμη δράση προς όφελος της κοινωνίας. Συνάντησα πρόσφατα στα Χανιά μερικά τέτοια φωτεινά παραδείγματα. Τον Μανώλη Χουρδάκη και άλλους συμπολίτες μας που δραστηριοποιούνται στον σύλλογο ΠΡΟ.Τ.Α. Χανίων. Τη Βασιλική Δανέλλη Μυλωνά που έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας (Ι.Ο.ΑΣ.) «Πάνος Μυλωνάς» στη μνήμη του αδικοχαμένου γιού της. Και τον Σταύρο Πολέντα που έχει ιδρύσει στις Βουκολιές, στη μνήμη του επίσης αδικοχαμένου γιού του, το Πάρκο τροχαίων δυστυχημάτων του Νομού Χανίων.

Πολυσχιδής η δράση του Ι.Ο.ΑΣ. «Πάνος Μυλωνάς». Συνέλαβε την ιδέα και δημιούργησε τα Κέντρα Αναφοράς για την Οδική Ασφάλεια (Κ.Α.Ο.Α – Nest’s) όπου πραγματοποιούνται εκπαιδεύσεις μέσω βιωματικών δραστηριοτήτων, κατάρτισης, αλληλεπίδρασης και εκστρατειών. Η Κινητή Μονάδα Οδικής Ασφάλειας ήταν μάλιστα στα Χανιά πριν λίγες μέρες. Συμβάλει στη βελτίωση υποδομών του οδικού δικτύου με έργα, μελέτες και αυτοψίες σε πολλούς επικίνδυνους άξονες (και στην Κρήτη). Αξιολογεί το εθνικό οδικό δίκτυο σύμφωνα με διεθνή πρωτόκολλα (EuroRAP) και προσφέρει εξοπλισμό ελέγχου ταχύτητας και αλκοτέστ στην Τροχαία.

Οργανώνει επίσης δεκάδες δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης σε όλη την Ελλάδα. Τις εβδομάδες οδικής ασφάλειας, τη νύχτα χωρίς ατυχήματα, καθαρισμούς πινακίδων στους δρόμους, εκπαίδευση μαθητών για την οδική ασφάλεια, και ενημερωτικά τηλεοπτικά σποτάκια. Επίσης το Ι.Ο.ΑΣ συμμετέχει ενεργά σε δράσεις και προγράμματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) και των Ηνωμένων Εθνών. Στις ιστοσελίδες του (βλ. www.ioas.gr) δημοσιεύει χρήσιμες συμβουλές για το παιδί, το αυτοκίνητο, το δίκυκλο, τους πεζούς, για την οδήγηση σε δύσκολες καιρικές συνθήκες, καθώς και για το τι πρέπει να κάνουμε μετά το ατύχημα.

Αντίστοιχη δραστηριότητα έχει αναπτύξει και το Πάρκο τροχαίων δυστυχημάτων «Χρήστος Πολέντας». Μέσα από τον σύλλογο αρωγής «Ο Άγιος Χριστόφορος - Στηρίζω» βοηθά τις οικογένειες που έχουν πληγεί από τροχαίο δυστύχημα, παρέχοντας χρήσιμες συμβουλές για τις απαραίτητες ενέργειες και τις παγίδες που ίσως επιτρέψουν στον υπαίτιο να μην τιμωρηθεί όπως προβλέπει ο νόμος. Μάλιστα, ο σύλλογος έχει εκδώσει και διαθέτει δωρεάν τον «Οδηγό αντιμετώπισης τροχαίων» που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, οδηγίες για τις ασφαλιστικές καλύψεις, για τις διαφορές μεταξύ ανθρωποκτονίας εξ αμελείας ή και με ενδεχόμενο δόλο, για το ρόλο του ιατρικού πραγματογνώμονα και του τεχνικού συμβούλου. Ο Οδηγός περιλαμβάνει επίσης πλήθος άλλων εγγράφων και αναφορών προς τις αρχές για την μείωση των τροχαίων - οι οποίες, δυστυχώς, έχουν μείνει χωρίς πρακτική συνέχεια.

Ο σύλλογος οργανώνει τακτικά μνημόσυνα για τα θύματα των τροχαίων δυστυχημάτων. Με την Περιφέρεια Κρήτης διοργανώνει επίσης τον 3ο Διεθνή Μαθητικό Φοιτητικό Διαγωνισμό Πολυμέσων (Video Clip, Ηχητικού Μηνύματος, Αφίσας) που τον στηρίζουν το Πολυτεχνείο και το ΤΕΙ Κρήτης, το ΚΤΕΛ Δυτικής Κρήτης, το Κατάστημα Forthnet Χανίων καθώς και φορείς και πολίτες του Νομού Χανίων. Ο διαγωνισμός είναι ανοικτός μέχρι την Πέμπτη 30 Ιουνίου 2016 στις 24:00 ώρα Ελλάδος (περισσότερες λεπτομέρειες στη διεύθυνση polentaspark.weebly.com).

Υπέροχοι άνθρωποι, που μετέτρεψαν τον πόνο τους σε αγώνα για να περιορίσουν τη μάστιγα των τροχαίων, τα οποία μετά από μια περίοδο συνεχούς μείωσης, έχουν αρχίσει δυστυχώς να αυξάνουν ξανά. Ας υποστηρίξουμε τις προσπάθειες τους για να σταματήσουμε να σκοτωνόμαστε και - κυρίως - να σκοτώνουμε τα παιδιά μας και τους νέους μας …

Για λιγότερη ταλαιπωρία στα πλοία της ΑΝΕΚ

Η μεγάλη κρητική εταιρεία θα πρέπει να φροντίσει μερικές διαδικασίες για να μην ταλαιπωρούνται οι οδηγοί κατά την αποβίβαση από τα πλοία της
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-246)

Από την εποχή που ζούσα στο Βέλγιο και ταξίδευα στην Ελλάδα οικογενειακώς, είμαι τακτικός πελάτης της ΑΝΕΚ. Στη γραμμή Ιταλία-Ελλάδα επί σειρά ετών και φυσικά στη γραμμή Πειραιάς-Χανιά – όταν ταξιδεύω με το αυτοκίνητο. Πελάτης της εταιρείας η οποία ξεκίνησε το 1967 ως εταιρεία λαϊκής βάσης χάρις στις προσπάθειες του πρώην Κισσάμου και Σελίνου μακαριστού Ειρηναίου Γαλανάκη και άλλων επιφανών κρητικών. Με στόχο την ασφαλή σύνδεση της Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα μετά το τραγικό ναυάγιο του «Ηράκλειον» το 1966.

Τα όσα έχει πετύχει η εταιρεία τα 50 αυτά χρόνια είναι θεαματικά. Από το πρώτο της πλοίο, το «Κύδων», που ξεκίνησε δρομολόγια το 1970, μέχρι τον σημερινό στόλο των οκτώ πλοίων τα οποία εξυπηρετούν τις ανάγκες της Κρήτης αλλά και τη σύνδεση Ελλάδας-Ιταλίας. Σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισμό και από την γενικότερη οικονομική κρίση.

Επιπλέον, η ΑΝΕΚ συμμετέχει και στο εταιρικό κεφάλαιο αρκετών άλλων εταιρειών (ΛΑΝΕ, ΕΤΑΝΑΠ, Λευκά Όρη, ΑΝΕΚ Τουριστική, ΑΝΕΚ Italia) που δραστηριοποιούνται όχι μόνο στο χώρο των θαλάσσιων μεταφορών αλλά και στον τομέα του τουρισμού και του εμφιαλωμένου νερού.

Ωστόσο, στη γραμμή Χανιά-Πειραιάς, η ΑΝΕΚ κατέχει μονοπωλιακή θέση, την οποία μάλιστα διατήρησε ακόμη και όταν στην γραμμή αυτή δρομολογήθηκαν και πλοία άλλων εταιρειών. Πλοία που αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν, αφού ο κόσμος προτίμησε να συνταχθεί κατά πλειοψηφία με τα πλοία της «δικής» του εταιρείας. Βέβαια, η ΑΝΕΚ έχει πλέον χάσει τον αρχικό της χαρακτήρα ως εταιρεία λαϊκής βάσης με την αποχώρηση πολλών μικρομετόχων. Όμως, αποτελεί έναν σημαντικό εργοδότη αφού απασχολεί κατά μέσο όρο 1.800 άτομα σε πληρώματα και διοικητικές υπηρεσίες ξηράς. Και με τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που αγοράζει από την Κρήτη δίνει δουλειά σε πολύ περισσότερο κόσμο. Και αξίζει της υποστήριξης όλων μας.

Ως τακτικός πελάτης της ΑΝΕΚ είμαι γενικά πολύ ικανοποιημένος. Από την εξυπηρέτηση του πληρώματος. Από την καθαριότητα στα πλοία και τις καμπίνες. Από το φαγητό στα εστιατόρια. Από την ακρίβεια στην εκτέλεση των δρομολογίων. Το μόνο πρόβλημα το οποίο έχω αντιμετωπίσει κατ’ επανάληψη αφορά ορισμένους «πολύ κακομαθημένους» συνταξιδιώτες οδηγούς. Που δεν ξυπνούν στην ώρα τους όταν το καράβι καταπλέει στο λιμάνι. Με αποτέλεσμα να μπλοκάρουν την έξοδο των υπόλοιπων αυτοκινήτων και να προκαλούν αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην αποβίβαση.

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα μου έτυχε το πρωί της περασμένης Πέμπτης 12 Μαΐου όταν κατέπλευσε στο λιμάνι της Σούδας το «Έλυρος», με το οποίο είχαμε ταξιδέψει από τον Πειραιά. Λόγω της προηγηθείσας τετραήμερης απεργίας, το πλοίο ήταν υπερπλήρες. Και τα γκαράζ «ξεχείλιζαν» από αυτοκίνητα. Ακόμη και η ανασυρόμενη ράμπα πρόσβασης στο επάνω γκαράζ είχε γεμίσει αυτοκίνητα – και το κατέβασμά της, με μεγάλη καθυστέρηση, σήμαινε ότι και το κάτω γκαράζ ήταν υπερπλήρες.

Αφού όμως κατέβηκε η ράμπα, διαπιστώθηκε ότι οι οδηγοί των αυτοκινήτων που είχαν μπει τελευταίοι πάνω στη ράμπα, δεν είχαν ακόμη εμφανιστεί. Έγιναν επανειλημμένες ανακοινώσεις από τα μεγάφωνα του πλοίου χωρίς αποτέλεσμα. Εν τέλει χρησιμοποιήθηκαν τράκτορες φορτηγών για να τραβήξουν τα αυτοκίνητα με αλυσίδες για να απελευθερωθεί μέρος της ράμπας. Και να αρχίσουν να αποβιβάζονται με δυσκολία τα αυτοκίνητα … Συνολικά η έναρξη της αποβίβασης καθυστέρησε πάνω από μία ώρα!!!

Κάποια στιγμή βέβαια εμφανίστηκαν και οι «υπεύθυνοι». Στην έξοδο, τους περίμενε το λιμενικό που κατέγραψε τα στοιχεία τους. «Θα τους επιβληθεί κάποιο πρόστιμο;» ρώτησα τον λιμενικό. Μου εξήγησε ότι δεν έχουν αρμοδιότητα μέσα στο πλοίο και ότι για να επιβληθεί πρόστιμο θα έπρεπε να υποβληθεί μήνυση. Όταν δήλωσα ότι ήμουν έτοιμος να την υποβάλω, μου υπέδειξε να πάω στα γραφεία του Λιμενικού. Βέβαια, από μια πρόχειρη ματιά διαπίστωσα ότι κατέγραφε τα στοιχεία δύο μεταναστών από τη νόμιμη άδεια παραμονής τους στην Ελλάδα και όχι από διπλώματα οδήγησης …

Στο γραφείο, η ευγενέστατη λιμενικός με ενημέρωσε ότι για να υποβάλω μήνυση θα έπρεπε να αγοράσω το σχετικό έντυπο και «ότι αυτά συμβαίνουν» και ότι οι «υπεύθυνοι» δήλωσαν ότι δεν έβρισκαν την έξοδο προς το γκαράζ!!! Γνωρίζοντας την κατάσταση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης με τις πολύχρονες καθυστερήσεις, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ως «υπεύθυνοι» είχαν παρουσιαστεί κάποιοι μετανάστες, εγκατέλειψα την προσπάθεια … Πήρα όμως μερικές φωτογραφίες (από τις οποίες έχουν αφαιρεθεί για ευνόητους λόγους δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα …)

Επειδή και στο παρελθόν έχω αντιμετωπίσει παρόμοια περιστατικά, θα αποτολμήσω κάποιες προτάσεις προς την ΑΝΕΚ, η οποία μπορεί, αν το επιθυμεί, να αντιμετωπίσει το χρόνιο αυτό πρόβλημα. Δεν θα προτείνω βέβαια την καταγραφή των «κακομαθημένων» οδηγών σε κάποια «μαύρη λίστα» της εταιρείας ώστε να τους απαγορευτεί η πρόσβαση στα πλοία. Αυτό και κόστος έχει και ενδέχεται τελικά να περιορίσει κατά πολύ την πελατεία της εταιρείας ...

Υπάρχει απλούστερη λύση. Η οποία μάλιστα, εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένες περιπτώσεις από την εταιρεία. Το διαπίστωσα όταν ένα μέλος του πληρώματος κίνησε και αποβίβασε ένα φορτηγάκι των Ελληνικών Ταχυδρομείων το οποίο είχε επιβιβαστεί στο Πειραιά και ταξίδεψε ασυνόδευτο.

Οι οδηγοί των αυτοκινήτων που ενδέχεται να αποκλείσουν την έξοδο των υπόλοιπων, θα πρέπει να παραδίδουν τα κλειδιά των αυτοκινήτων στο πλήρωμα. Αν παρουσιαστούν εγκαίρως στο γκαράζ θα λάβουν τα κλειδιά τους και θα αποβιβάσουν κανονικά το όχημά τους. Αν δεν παρουσιαστούν, το πλήρωμα θα αποβιβάσει το όχημα και ο οδηγός, για να το παραλάβει θα πρέπει να καταβάλει ένα ποσό – π.χ. 10 ή 20 ευρώ.

Οι εταιρείες που κατέχουν μονοπωλιακή θέση σε μιαν αγορά, έχουν και κάποιες υποχρεώσεις προς τους πελάτες τους. Η ΑΝΕΚ ως σοβαρή εταιρεία οφείλει να σεβαστεί και να εξυπηρετήσει την πλειοψηφία των οδηγών-πελατών της που ταλαιπωρούνται αναίτια εξαιτίας ορισμένων «κακομαθημένων» που αδιαφορούν για την ταλαιπωρία των υπόλοιπων.

Για την Ημέρα της Ευρώπης

Μια γρήγορη ματιά σε αυτά που κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τους πολίτες και την ανάπτυξη με στόχο τη διατήρηση της ειρήνης …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-245)

Στις 9 Μαΐου γιορτάζουμε την Ημέρα της Ευρώπης. Αυτή την ημέρα, το 1950 ο Ρομπέρ Σουμάν, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας, έκανε μια ιστορική διακήρυξη. Η οποία οδήγησε, τον Απρίλιο του 1951, στην υπογραφή της Συνθήκης για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Μια Συνθήκη με την οποία 6 χώρες της Ευρώπης εκχωρούσαν σε μια υπερεθνική οντότητα, την Ανώτατη Αρχή, τα κυριαρχικά τους δικαιώματα στον τομέα της παραγωγής και της διακίνησης των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων που σχετίζονταν με τον χάλυβα.

Αξίζει τον κόπο να ξαναδιαβάσουμε την αρχή της διακήρυξης του Σουμάν, την οποία είχε συντάξει ένας οραματιστής ευρωπαίος, ο Ζαν Μονέ. «Η παγκόσμια ειρήνη δεν μπορεί να διαφυλαχθεί αν δεν αναληφθούν δημιουργικές προσπάθειες ανάλογες των κινδύνων που την απειλούν. Η συμβολή που μπορεί να έχει μια οργανωμένη και ζωντανή Ευρώπη στον πολιτισμό είναι απαραίτητη για τη διατήρηση ειρηνικών σχέσεων. Διαδραματίζοντας για περισσότερα από είκοσι χρόνια το ρόλο πρωτεργάτη για μια ενωμένη Ευρώπη, η Γαλλία είχε πάντα ως ουσιαστικό στόχο να υπηρετεί την ειρήνη. Επειδή δεν φτιάξαμε την Ευρώπη, είχαμε πόλεμο. Η Ευρώπη δεν θα δημιουργηθεί δια μιας, ούτε με ένα συνολικό σχέδιο: θα οικοδομηθεί μέσα από συγκεκριμένα επιτεύγματα που κατ' αρχάς θα δημιουργήσουν μια πραγματική αλληλεγγύη …».

Πρωταρχικός λοιπόν στόχος της ευρωπαϊκής ενοποίησης ήταν η ειρήνη. Αρχικά, μέσω της κοινής διαχείρισης πλουτοπαραγωγικών πόρων όπως ο άνθρακας και ο χάλυβας, που αποτελούν τη βάση της πολεμικής βιομηχανίας. Στη συνέχεια, μέσω της οικονομίας και της ενιαίας αγοράς με την δημιουργία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) το 1957. Μέσω του κοινού νομίσματος, της κοινής ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της διεύρυνσης των κοινών πολιτικών, με τις μεταγενέστερες συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ τη δεκαετία του 1990. Και τέλος, μέσω των διαδοχικών διευρύνσεων από τα έξη ιδρυτικά κράτη μέλη στα σημερινά 28.

«Και τι έχει κάνει επιτέλους αυτή η Ένωση;» αναρωτιούνται σήμερα πολλοί. Μια σειρά από κρίσεις - χρηματοπιστωτική, οικονομική, προσφυγική - έχουν θέσει σε δοκιμασία την ιδέα της περαιτέρω ενοποίησης. Και συμβάλλουν στην αμφισβήτηση της συμμετοχής σε μια υπερεθνική, οντότητα που πολλοί κατηγορούν ως ανεύθυνη και γραφειοκρατική.

Κι όμως. Αν και βρέθηκε απροετοίμαστη μπροστά στην χρηματοπιστωτική κρίση, η Ένωση αντέδρασε αποτελεσματικά δημιουργώντας την Τραπεζική Ένωση. Με αυτήν, η εποπτεία των τραπεζών πέρασε από τις εθνικές αρχές στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα - που ελέγχει πλέον τα επίπεδα έκθεσής τους σε επισφαλή δάνεια και εξασφαλίζει και εγγυάται την οικονομική τους ευρωστία.

Επιπλέον, η Ένωση διαμόρφωσε σειρά προτάσεων για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης - μετεγκαταστάσεις, επιστροφές - πολλές από τις οποίες απομένει να εγκριθούν από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και κυρίως, να εφαρμοστούν από τις κυβερνήσεις που τις υιοθέτησαν. Παράλληλα, χορήγησε ανθρωπιστική βοήθεια έκτακτης ανάγκης για να ανακουφίσει όσους πονεμένους και ταλαιπωρημένους ανθρώπους αναζήτησαν μια καλύτερη ζωή στην Ευρώπη. Κι όσοι κατακρίνουν την Ευρωπαϊκή αντίδραση, ας αναλογιστούν ποια θα ήταν η εναλλακτική αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος σε άλλους καιρούς …

Ωστόσο, η επικαιρότητα δεν θα πρέπει να μας κάνει να ξεχνούμε την καθημερινότητα, μεγάλο μέρος της οποίας έχει βελτιωθεί θεαματικά χάρις στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σήμανση των τυποποιημένων τροφίμων, η σύσταση των ενδυμάτων, η εξοικονόμηση ενέργειας στις ηλεκτρικές οικιακές συσκευές, η σύσταση καλλυντικών και απορρυπαντικών, η ανακύκλωση συσκευασιών και μπαταριών, οι δοκιμές φαρμάκων πριν από την κυκλοφορία τους και πολλά άλλα που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή υπόκεινται σε προδιαγραφές, ελέγχους και πιστοποίηση με βάση ευρωενωσιακή νομοθεσία.

Τα προϊόντα που διακινούνται στην Ενιαία Αγορά της Ένωσης οφείλουν να τηρούν αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας. Σε περίπτωση επικίνδυνου προϊόντος, μολυσμένου τροφίμου, εμφάνισης μεταδοτικής ασθένειας όλες οι εθνικές υπηρεσίες και οι πολίτες ενημερώνονται μέσω των δικτύων έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ. Η Ένωση διαθέτει μια από τις αυστηρότερες νομοθεσίες για την προστασία των εργαζομένων από ατυχήματα στους χώρους εργασίας και για την πρόληψη χημικών ατυχημάτων, πλημμυρών και άλλων καταστροφών.

Μόνο η Ένωση μπορεί να περιορίσει την ισχύ των μονοπωλίων (π.χ. Microsoft, Google) και των διεθνών καρτέλ (π.χ. φάρμακα, τσιμέντα), με την αυστηρή ευρωπαϊκή νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τις εξουσίες της να επιβάλλει πρόστιμα. Επιπλέον, χάρις στην πολιτική ελευθέρωσης του ανταγωνισμού έχουμε σήμερα όλο και φτηνότερα κινητά και αεροπορικά εισιτήρια ακόμη και για πτήσεις εσωτερικού.

Η Ένωση διαθέτει αυστηρή νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και τα μέσα για να την επιβάλλει στις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές που την παραβιάζουν. Η ποιότητα των καυσίμων έχει βελτιωθεί δραματικά χάρις στα μέτρα της ΕΕ για την προστασία του περιβάλλοντος και της υγείας. Το δίκτυο Natura 2000 περιλαμβάνει 450 περίπου προστατευόμενες φυσικές περιοχές στην Ελλάδα όπου οι βιώσιμες ανθρώπινες δραστηριότητες συνυπάρχουν με σπάνια και ευάλωτα είδη.

Τέλος, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τα έργα που έχουν γίνει στην Ελλάδα από την ένταξη μας το 1981 μέχρι σήμερα με χρηματοδότηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία (πάνω από 110 δισ. ευρώ), τις επιδοτήσεις της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (πάνω από 200 δισ. ευρώ). Να υπενθυμίσουμε ότι η ευθύνη για την διαχείριση αυτών των κονδυλίων ανήκε πάντοτε στις εθνικές αρχές - που πρότειναν και υλοποιούσαν τα έργα με βάση τις δικές τους προτεραιότητες και τις εκάστοτε πολιτικές τους προτιμήσεις …

Για όλα αυτά, κι ακόμη περισσότερα, οι πολίτες θα έχουν την ευκαιρία να ενημερωθούν και να συζητήσουν, στις εκδηλώσεις που οργανώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Περιφέρεια Κρήτης στα Χανιά, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Μαΐου (από τις 9:00 μέχρι τις 21:00) στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. Το πρόγραμμα και δηλώσεις συμμετοχής εδώ.

Υ.Γ. Για όσους και όσες ενδιαφέρονται, το Σάββατο 14 Μαΐου ώρα 13:00 έως 15:00 θα μιλήσει και ο υπογράφων με θέμα «Ευρωπαϊκή Ένωση - Πολυγλωσσία και καθημερινότητα του πολίτη».

Πρόοδοι στη διαχείριση επειγόντων

Τα τελευταία νέα από το μέτωπο των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης όπως παρουσιάστηκαν σε διεθνές συνέδριο στην Πράγα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Μαΐου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-244)

Την πρώτη εβδομάδα του Απριλίου διεξήχθη στην Πράγα (Τσεχία) το ετήσιο συνέδριο και έκθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης του Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (ΕΕΝΑ). Συγκέντρωσε πάνω από 600 συμμετέχοντες από 50 χώρες. Πρόκειται για τη σημαντικότερη ευρωπαϊκή εκδήλωση για τα θέματα που απασχολούν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς - αφού συμμετείχαν εκπρόσωποι όχι μόνο από τα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και από την Αυστραλία, την Αίγυπτο, τη Γεωργία, το Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Μαλαισία, το Νεπάλ, τη Νέα Ζηλανδία, τη Νιγηρία, την Ταϊλάνδη, την Τουρκία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τις ΗΠΑ.

Προσωπικά, είμαι ιδιαίτερα περήφανος γιατί συνέβαλλα στην διοργάνωση της πρώτης τέτοιας εκδήλωσης, το 2003, στις Βρυξέλλες … Μια εκδήλωση που ξεκίνησε από δύο εθελοντές και εξελίχθηκε με την πάροδο των ετών σε σημείο αναφοράς για όσους ασχολούνται επαγγελματικά με τα επείγοντα σε καθημερινή βάση! Ας δούμε σύντομα τα κυριότερα θέματα που απασχόλησαν το φετινό συνέδριο.

Μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Στη σχετική συζήτηση συμμετείχαν πολίτες που βρέθηκαν στο επίκεντρο των τρομοκρατικών επιθέσεων στο Παρίσι τον Νοέμβριο. Ενημέρωσαν μέσω Twitter για τα συμβαίνοντα. Έφτιαξαν σελίδες αλληλοβοήθειας στο Facebook. Και δημιούργησαν την ετικέτα #PorteOuverte (ανοικτή πόρτα) - μέσω της οποίας οι πολίτες εντόπιζαν ασφαλή σπίτια στα οποία μπορούσαν να φιλοξενηθούν μέχρι να ηρεμήσουν τα πράγματα.

Η ετικέτα αυτή, σε συνδυασμό με στοιχεία γεωεντοπισμού, χρησιμοποιήθηκε πάνω από 200.000 φορές μέσα σε δύο ώρες. Ταυτόχρονα, άρχισαν να χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης: για να αντικρούσουν ανυπόστατες φήμες, να δώσουν οδηγίες στους πολίτες σε διάφορες γλώσσες και να συντονίσουν τις ομάδες εθελοντών που υποστήριζαν τις σχετικές επιχειρήσεις ενημέρωσης στο διαδίκτυο.

Σημαντική ήταν επίσης και η εφαρμογή που ενεργοποίησε το Facebook για την ενημέρωση της κατάστασης των φίλων που βρισκόταν στο Παρίσι κατά την περίοδο των γεγονότων. Η εφαρμογή που ενεργοποιήθηκε ξανά με αφορμή τις βομβιστικές επιθέσεις στις Βρυξέλλες, επιτρέπει να δηλώσετε ότι είστε καλά και ενημερώνει αυτόματα όλους τους φίλους σας …

Καταστροφές και δίκτυα ενοικιαζόμενων δωματίων. Το δίκτυο ενοικιαζόμενων δωματίων Airbnb παρουσίασε την σχετική πρωτοβουλία που εγκαινίασε το 2013. Οι ιδιοκτήτες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα διαθέτουν στους ενοίκους μια κάρτα με τις βασικές οδηγίες ασφαλείας, εξασφαλίζουν τον περιοδικό έλεγχο ασφαλείας των καταλυμάτων και την εγκατάσταση του απαραίτητου εξοπλισμού - ανιχνευτές καπνού, πυροσβεστήρες, ενδείξεις εξόδων κινδύνου. Φροντίζουν επίσης για την εκπαίδευση του προσωπικού στις πρώτες βοήθειες και στις ενέργειες που πρέπει να κάνουν σε περίπτωση καταστροφής (σεισμού, πυρκαγιάς, πλημμύρας).

Παράλληλα, οι ιδιοκτήτες συνδέονται με τις τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και πολιτικής προστασίας από τις οποίες ενημερώνονται κατά προτεραιότητα για επερχόμενες καταστροφές όπως κύματα καύσωνα και ψύχους, έντονα καιρικά φαινόμενα, κλπ. Το δίκτυο Airbnb προσφέρει επίσης τη δυνατότητα δωρεάν φιλοξενίας ατόμων που αντιμετωπίζουν πρόβλημα σε περιπτώσεις καταστροφών - η δυνατότητα ενεργοποιήθηκε στο σεισμό Νεπάλ, σε κυκλώνες στις ΗΠΑ και πρόσφατα στις Βρυξέλλες. Επιστρέφει επίσης άμεσα τα χρήματα σε όσους ακυρώνουν το ταξίδι τους λόγω παρόμοιων έκτακτων περιστατικών μεγάλης έκτασης.

Νέες τεχνολογίες για την αντιμετώπιση έκτατων αναγκών. Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν και οι τελευταίες εξελίξεις σχετικά με τη χρήση μη επανδρωμένων τηλεκατευθυνόμενων αεροσκαφών (RPAS ή drones - «κηφήνες») σε έκτακτες ανάγκες. Ανακοινώθηκε ένα πρόγραμμα δημιουργίας εγκαταστάσεων για δοκιμές πιλότων τέτοιων συστημάτων στην Ευρώπη από την εταιρεία DJI που κατασκευάζει «κηφήνες». Δύο τέτοιες εγκαταστάσεις έχουν ήδη δημιουργηθεί στην Ιρλανδία και τη Δανία και άλλες δύο θα επιλεγούν στο άμεσο μέλλον.

Μια άλλη τεχνολογία που υιοθετείται ταχύτατα από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης είναι ο προηγμένος εντοπισμός θέσης κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML). Προκειμένου να αντιμετωπίσει την έλλειψη ευρωπαϊκής προδιαγραφής για τον εντοπισμό της θέσης του καλούντος με μεγάλη ακρίβεια (κάτι που έχει παραλείψει να θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή), η υπηρεσία διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης στη Βρετανία ανέπτυξε το δικό της σύστημα, το AML.

Το σύστημα αξιοποιεί τα έξυπνα κινητά που διαθέτουν σύστημα γεωεντοπισμού (μέσω WiFi ή GPS) ώστε, τη στιγμή, που ο χρήστης καλεί την υπηρεσία έκτακτης ανάγκης (το 112 ή το 999 στην Βρετανία) το τηλέφωνό του να στέλνει αυτόματα και χωρίς χρέωση ένα μήνυμα με την ακριβή του θέση. Ο γεωεντοπισμός με τη μέθοδο αυτή είναι πολύ ακριβέστερος σε σχέση με εκείνον που επιτυγχάνεται όταν χρησιμοποιούνται μόνο οι κεραίες κινητής τηλεφωνίας - όπως γίνεται στις περισσότερες περιπτώσεις σήμερα.

Έτσι, με το AML επιτυγχάνεται ακρίβεια εντοπισμού από 6 έως 34 μέτρα αντί για 195 μέτρα έως 2 χιλιόμετρα της κλασσικής μεθόδου … Το σύστημα έχει εγκατασταθεί και λειτουργεί στη Βρετανία και δοκιμάζεται στην Ισλανδία, Ιρλανδία, Σουηδία, Νορβηγία, Βέλγιο, Ιταλία, Αυστρία, Σλοβενία, Εσθονία και Λιθουανία. Οι λεπτομερείς προδιαγραφές έχουν δημοσιευθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση του Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (ΕΕΝΑ).

Το επόμενο συνέδριο και έκθεση θα γίνει τον Απρίλιο του 2017 στη Βουδαπέστη. Γιατί όχι στην Ελλάδα; Μα γιατί οι τιμές που ζητούν οι ξενοδόχοι στην Αθήνα είναι πολύ υψηλές … Και γιατί η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας δεν έχει ακόμη ανακοινώσει την λειτουργία του νέου υπερσύγχρονου κέντρου διαχείρισης κλήσεων στο 112, το οποίο θα αντικαταστήσει, σύμφωνα με το πρόγραμμα, τους άλλους αριθμούς επειγόντων (100 για την Αστυνομία, 166 για τα ασθενοφόρα, 199 για την Πυροσβεστική, 108 για το Λιμενικό).

Πώς να οργανώσεις ένα τέτοιο σημαντικό συνέδριο σε μια χώρα που δηλώνει επίσημα ότι ο εντοπισμός της θέσης του καλούντος απαιτεί σχεδόν μισή ώρα … όταν στην υπόλοιπη Ευρώπη ο αντίστοιχος χρόνος είναι μόλις μερικά δευτερόλεπτα …

Για αναίμακτο και ασφαλές Πάσχα

Μερικές πρακτικές συμβουλές για όσους δεν θέλουν οι γιορτές να μετατραπούν σε εφιάλτη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Απριλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-243)

Η μεγάλη γιορτή πλησιάζει. Οι προετοιμασίες έχουν ενταθεί. Τα προγράμματα έχουν σχεδόν οριστικοποιηθεί. Άλλος θα γιορτάσει στο χωριό. Άλλος με συγγενείς και φίλους. Άλλος θα μείνει στο σπίτι σε στενό οικογενειακό κύκλο. Θα προσφερθούν λαμπάδες για το βράδυ της Ανάστασης. Και φυσικά θα ετοιμαστούν οι πασχαλιάτικες λιχουδιές. Οι περισσότεροι θα ψήσουν τσουρέκια, θα βάψουν αυγά, θα ετοιμάσουν μαγειρίτσα. Θα ψήσουν το παραδοσιακό αρνί - άλλοι στη σούβλα κι άλλοι στο φούρνο.

Όμως το Πάσχα δεν είναι μόνο ρομαντικές στιγμές με τα Δώδεκα Ευαγγέλια, την περιφορά του Επιταφίου, τον ύμνο της Κασσιανής, τον θρήνο για το «Γλυκύ μου έαρ» και το θριαμβευτικό «Χριστός Ανέστη» τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου. Συνδέεται και με μερικούς κινδύνους που, αν δεν προσέξουμε, ενδέχεται να μετατρέψουν μιαν όμορφη γιορτή πνευματικής ανάτασης και οικογενειακής ευτυχίας σε στιγμές πόνου, απελπισίας και μακροπρόθεσμης ταλαιπωρίας.

Οι διατροφικές συνήθειες της Πασχαλιάς μπορεί να αποδειχτούν καταστροφικές. Μετά από μια μεγάλη περίοδο νηστείας με αποχή από λιπαρά και άλλα επιβλαβή για τον οργανισμό τρόφιμα, η εκ νέου κατανάλωση μεγάλης ποσότητας δύσπεπτων τροφών μπορεί να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα, ιδίως σε όσους έχουν ευαισθησίες και συγκεκριμένες παθήσεις.

Έτσι, το Πάσχα τα νοσοκομεία φιλοξενούν αρκετές γαστρορραγίες, μαζί με καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια που πλήττουν συνήθως άτομα τα οποία δεν είχαν μέχρι τότε κάποιο επιβαρυμένο ιστορικό. Πράγματι, αρκεί να ξεπεραστούν κάποια όρια πολυφαγίας και οινοποσίας για να αποκαλυφθούν υφιστάμενες αδυναμίες και παθήσεις που μέχρι τότε δεν είχαν αποκαλυφθεί …

«Μα ήταν υγιέστατος μέχρι τότε» είναι η φράση που ακούγεται συνήθως. Όμως κάποιες ήδη μισοβουλωμένες αρτηρίες έφραξαν παραπάνω, η πίεση που μέχρι τότε δεν ήταν γνωστό ότι ήταν υψηλή χτύπησε κόκκινο … και το κακό δεν άργησε να χτυπήσει.

Στην κατανάλωση οινοπνευματωδών οφείλεται κατά μεγάλο μέρος και η άλλη μεγάλη μάστιγα των ημερών, τα τροχαία. Είναι γνωστό ότι κατά τις περιόδους των εορτών υπάρχει αυξημένη κυκλοφορία στους δρόμους με αποτέλεσμα να αυξάνονται και τα τροχαία ατυχήματα και δυστυχήματα. Ο αριθμός νεκρών και τραυματιών αυξάνει, οικογένειες ξεκληρίζονται, το θείο δράμα της Μεγάλης Εβδομάδας μετατρέπεται σε οικογενειακή τραγωδία …

Επειδή κάποιος ήπιε και έπιασε το τιμόνι. Επειδή ανέπτυξε υπερβολική ταχύτητα και προσπάθησε να προσπεράσει χωρίς να έχει ορατότητα. Επειδή κάποιοι δεν έβαλαν ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο ή κράνος στη μοτοσικλέτα. Επειδή ο οδηγός μιλούσε στο κινητό ή ήταν απρόσεχτος και αφηρημένος.

Τι κι αν τα κανάλια δείχνουν εικόνες από κατεστραμμένα αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες. Τι και αν οι εφημερίδες περιγράφουν τις συνθήκες των δυστυχημάτων και τον πόνο των οικογενειών. Οι ασυνείδητοι οδηγοί θα συνεχίσουν να προκαλούν θανάτους και αναπηρίες. Να σκορπίζουν πόνο και δάκρυα. Εκτός κι αν όλοι αποφασίσουμε να τους σταματήσουμε πριν χτυπήσει το κακό! Εμποδίστε τον μεθυσμένο να πιάσει τιμόνι. Πάρτε το κινητό του οδηγού όσο οδηγεί. Υποχρεώστε όλους τους επιβάτες να βάλουν ζώνη ασφαλείας. Και βάζετε τις φωνές κάθε φορά που ο οδηγός θέλει να προσπεράσει χωρίς να έχει ορατότητα. Ακόμη καλύτερα μη μπείτε στο αυτοκίνητο αν ξέρετε ότι ο συγκεκριμένος οδηγός δεν τηρεί τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας …

Μια άλλη πηγή ατυχημάτων κατά τη διάρκεια των εορτών του Πάσχα οφείλεται στα κεριά, τα βαρελότα και τα πυροτεχνήματα. Όσον αφορά τα κεριά χρειάζεται προσοχή όταν τα κρατάμε αναμμένα μέσα σε πλήθος. Υπάρχει κίνδυνος να βάλουμε φωτιά στα μαλλιά ή και στα ρούχα των άλλων - τα συνθετικά ρούχα είναι ιδιαίτερα εύφλεκτα. Προσοχή επίσης στα παιδιά που κρατούν αναμμένα κεριά και λαμπάδες. Φροντίζουμε τα αναμμένα κεριά μέσα στο σπίτι να είναι καλά στερεωμένα και μέσα σε βάση πλατιά που δεν καίγεται (όχι πλαστικά πιάτα, δίσκους και άλλα υλικά για στήριξη κεριών). Και φυσικά, όπως και τα Χριστούγεννα, δεν αφήνουμε αναμμένα κεριά μέσα στο σπίτι, όταν η οικογένεια κοιμάται ή λείπει.

Η χρήση βαρελότων και πυροτεχνημάτων μέσα στο πλήθος έχει προκαλέσει στο παρελθόν σοβαρά ατυχήματα, εγκαύματα, ακρωτηριασμούς ακόμη και θανάτους. Η αστυνομία έχει προχωρήσει σε πολλές κατασχέσεις πυροτεχνημάτων που διατίθεντο παράνομα. Όμως, υπάρχουν πάντοτε ασυνείδητοι έμποροι ακόμη και γονείς που είναι έτοιμοι να διαθέσουν πυροτεχνήματα σε ανήλικους. Οι οποίοι μη γνωρίζοντας τις προφυλάξεις που πρέπει να πάρουν όταν χρησιμοποιούν τέτοια υλικά κινδυνεύουν ιδιαίτερα να σκοτωθούν ή να μείνουν για πάντα ανάπηροι - να χάσουν μάτια, να ακρωτηριαστούν ή ακόμη να μείνουν κουφοί.

Τέλος, στην ύπαιθρο, η αλόγιστη χρήση πυροτεχνημάτων μπορεί επίσης να προκαλέσει και πυρκαγιά - ιδίως αυτή την εποχή που λόγω της ανομβρίας υπάρχουν πολλά ξερόχορτα. Και να μην ξεχνάμε τα εγκαύματα που μπορούν να προκληθούν στην ψησταριά από τους απρόσεχτους ψήστες …

Βέβαια, όλες οι παραπάνω υποδείξεις είναι χρήσιμες ΠΡΙΝ συμβεί το ατύχημα. Αν όμως σας τύχει το μοιραίο, ακολουθείστε τις παρακάτω συμβουλές για να ελαχιστοποιήσετε τις επιπτώσεις και για να βοηθήσετε να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Καλέστε το 166 για να ζητήσετε ιατρική βοήθεια, το 100 για την αστυνομία ή το 199 για την πυροσβεστική. Αν δεν θυμάστε τους αριθμούς αυτούς καλέστε το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων.

Διατηρείστε την ψυχραιμία σας και φροντίστε την ασφάλεια σας. Περιμένετε να σας απαντήσουν. Δώστε τα στοιχεία σας και εξηγείστε τι συμβαίνει, πού συμβαίνει και πόσοι εμπλέκονται. Δώστε διεύθυνση και τρόπο πρόσβασης. Απαντήστε στις ερωτήσεις για να διευκολύνετε την αποστολή βοήθειας.

Ακολουθείστε τις οδηγίες που θα σας δώσουν και μην κλείσετε το τηλέφωνο πριν ακούσετε όλες τις οδηγίες. Μετά το τέλος της επικοινωνίας σκεφθείτε ότι μπορεί να σας ξανατηλεφωνήσουν - φροντίστε να είστε διαθέσιμοι ... Αν γνωρίζετε πώς να δώσετε Πρώτες Βοήθειες (ιδίως Καρδιοπνευμονική Αναζωογόνηση - ΚΑΡΠΑ) ξεκινήστε!

Καλό Πάσχα σε όλους και όλες!

Περί παιδείας και απασχόλησης

Μερικές σκέψεις για το μέλλον των σημερινών μαθητών και μερικές συμβουλές για να βελτιωθούν οι προοπτικές απασχόλησης και επαγγελματικής αποκατάστασης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Απριλίου 2016 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-242)

Κάθε χρόνο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσιεύει μιαν έκθεση παρακολούθησης της κατάστασης της παιδείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, ανά τριετία, ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) οργανώνει το Διεθνές Πρόγραμμα για την Αξιολόγηση των Μαθητών (γνωστό ως PISA, από το Programme for International Student Assessment). Με αυτό αξιολογούνται οι δεξιότητες στην κατανόηση κειμένου, στα μαθηματικά και στις φυσικές επιστήμες. Τελευταία, προστέθηκε και μια αξιολόγηση στις χρηματοοικονομικές γνώσεις και δεξιότητες αλλά οι σχετικές εξετάσεις διεξήχθησαν μόνο σε 13 από τις 34 χώρες μέλη του ΟΟΣΑ.

Οι εν λόγω εκθέσεις είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες γιατί προδιαγράφουν κατά μεγάλο μέρος την μελλοντική εξέλιξη της απασχόλησης και την πορεία της οικονομίας. Σήμερα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και γενικότερα, παρατηρείται μια αναντιστοιχία ανάμεσα στους ανέργους και στις δεξιότητες που ζητούνται στην αγορά εργασίας. Σε σχετική έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επισημαίνεται μάλιστα ότι «μειώνεται η ζήτηση των εργαζομένων με χαμηλά επίπεδα προσόντων, ενώ αυξάνεται σημαντικά η ζήτηση εργαζομένων με υψηλά επίπεδα προσόντων» ενώ προβλέπεται ότι «ένα μέρος των υφιστάμενων θέσεων εργασίας θα εξαφανιστεί ή θα ελαττωθεί σημαντικά λόγω της αυτοματοποίησης».

Θα πρέπει εδώ να υπενθυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει σημαντικές αρμοδιότητες στους τομείς της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης – μπορεί απλώς να οργανώνει «δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών». Παράλληλα, στον τομέα της απασχόλησης η Ένωση μπορεί «να διασφαλίζει τον συντονισμό των πολιτικών των κρατών μελών … ιδίως με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών».

Ωστόσο, η υποβαθμισμένη εκπαίδευση και η έλλειψη των δεξιοτήτων που απαιτεί η αγορά επηρεάζει αρνητικά την οικονομία και την ευημερία του τόπου. Οι έλληνες μαθητές συγκεντρώνουν βαθμολογία κάτω του μέσου όρου στην αξιολόγηση της PISA ενώ η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επισημαίνει μια σειρά από δυσλειτουργίες σε όλα τα επίπεδα της ελληνικής εκπαίδευσης. Οι συνεχείς μεταρρυθμίσεις, ο κεντρικός έλεγχος και ο περιορισμός της δυνατότητας πρωτοβουλίας των εκπαιδευτικών αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες. Παράλληλα, η εκπαίδευση δεν εξασφαλίζει την απόκτηση των απαιτούμενων προσόντων για την επαγγελματική αποκατάσταση των αποφοίτων.

Που θα πρέπει να επικεντρωθούν οι προσπάθειες δασκάλων, μαθητών και γονέων; Κατ’ αρχάς στην βελτίωση των βασικών δεξιοτήτων στους τομείς της ανάγνωσης και της γραφής, των μαθηματικών και των θετικών επιστημών. Παράλληλα, οι στόχοι που έχει θέση η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη για την βελτίωση της κατάστασης περιλαμβάνουν την εκμάθηση ξένων γλωσσών και την ανάπτυξη των επιχειρηματικών και των ψηφιακών δεξιοτήτων.

Για τις γλώσσες, ο στόχος είναι το 2020 οι μισοί μαθητές ηλικίας 15 ετών να γνωρίζουν μια ξένη πρώτη γλώσσα σε επίπεδο ανεξάρτητου χρήστη (Β2) και το 75% των μαθητών του γυμνασίου να μαθαίνουν και μια δεύτερη ξένη γλώσσα. Αξιοσημείωτη είναι εδώ η προσπάθεια των διοργανωτών του Κρατικού Πιστοποιητικού Γλωσσομάθειας να ανταποκριθούν στο πάγιο και καθολικό αίτημα σύνδεσης του ΚΠΓ με το πρόγραμμα διδασκαλίας των ξένων γλωσσών σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης. Κι αυτό ελπίζεται ότι θα υλοποιηθεί στο αμέσως επόμενο διάστημα, αν επαληθευτούν τα όσα μας ανακοίνωσε σε πρόσφατη ημερίδα στο Ζάννειο Πειραματικό Γυμνάσιο και Λύκειο στον Πειραιά η επίκουρη καθηγήτρια του Τμήματος Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών κα Ευδοκία Καραβά.

Σχετικά με τις ψηφιακές δεξιότητες τα πράγματα δεν είναι τόσο ρόδινα. Η Ελλάδα, είναι 23η ανάμεσα στις 28 χώρες της ΕΕ όσον αφορά την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου στον τομέα αυτό και 25η όσον αφορά την χρήση του διαδικτύου. Το 2014 ένας στους τρεις έλληνες δεν είχε χρησιμοποιήσει ποτέ το διαδίκτυο ενώ καθημερινά δήλωνε ότι το χρησιμοποιούσε μόνον ένας στους δύο. Τέλος, το 2012 ένας στους δύο εργαζόμενους διέθετε πολύ λίγες ή και καμία ψηφιακή δεξιότητα. Είναι συνεπώς προφανές ότι χρειάζεται πολύ δουλειά στον τομέα αυτόν οι ελλείψεις στον οποίο επηρεάζουν αρνητικά την εξέλιξη της οικονομίας γενικότερα.

Ευτυχώς, καταβάλλεται μεγάλη προσπάθεια στο πλαίσιο του προγράμματος «Ψηφιακό σχολείο» που υλοποιείται σε στάδια. Η σχετική πλατφόρμα (http://dschool.edu.gr) περιλαμβάνει πρόσβαση σε ηλεκτρονικά διαδραστικά βιβλία και το Φωτόδενδρο, ένα σύστημα εναπόθεσης εκπαιδευτικού υλικού για όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Περιλαμβάνει τέλος και ένα ολοκληρωμένο ψηφιακό περιβάλλον, ασφαλές αλλά ταυτόχρονα ανοικτό, για τη μάθηση, τη συνεργασία, την επικοινωνία και δικτύωση όλων των μελών της σχολικής κοινότητας.

Τέλος, όσον αφορά τις επιχειρηματικές δεξιότητες οι εκθέσεις για την παιδεία δεν περιλαμβάνουν σχετικές αναφορές. Όμως, σε μια πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ με τίτλο «Οι απόντες επιχειρηματίες 2015 – Πολιτικές για αυτοαπασχολούμενους και επιχειρηματίες» το 60% σχεδόν απάντησαν θετικά στην ερώτηση αν διαθέτουν τις γνώσεις και τις δεξιότητες για να αρχίσουν μια επιχείρηση – ποσοστό πολύ μεγαλύτερο από τον μέσο όρο της ΕΕ των 25 που ήταν σχεδόν 50%. Ιδιαίτερα ικανοποιητικό ήταν επίσης και το ποσοστό των νέων (18-30 ετών) που απάντησαν θετικά στο σχετικό ερώτημα.

Το τελικό συμπέρασμα το διατύπωσε πριν από πολλά χρόνια ο Λουκιανός ο Σαμοσατεύς, ένας Σύριος μετανάστης που έγραψε στην αττική διάλεκτο πλούσιους και σατιρικούς διαλόγους. «Τοῖς πλείστοις οὖν ἐδοξε παιδεία μέν καί πόνου πολλοῦ καί χρόνου μακροῦ καί δαπάνης οὐ μικρᾶς και τύχης δεῖσθαι λαμπρᾶς». Δηλαδή, οι περισσότεροι κατάλαβαν ότι η παιδεία είναι κοπιαστική, μακρόχρονη και κοστίζει – αλλά επιφυλάσσει και λαμπρή τύχη …