Κι αν έχουν δίκιο οι Κασσάνδρες;

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-132
Κι αν έχουν δίκιο οι Κασσάνδρες;
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι κοινωνίες μας αγνοούν πολλές από τις προβλέψεις των επιστημόνων για επερχόμενες καταστροφές γιατί δεν τολμούν να αντιταχθούν σε εδραιωμένα συμφέροντα αλλά και σε καθιερωμένες συνήθειες
(άρθρο που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Νοεμβρίου 2013)

Οι ισχυρότατες καταιγίδες και οι καταστροφικοί τυφώνες που πλήττουν με όλο και μεγαλύτερη συχνότητα την ανθρωπότητα φαίνεται πως είναι οι τελευταίες προειδοποιήσεις. Οι επιστήμονες που εδώ και χρόνια κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με τις δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής φαίνεται πως τελικά επαληθεύονται. Και μακροπρόθεσμα, οι συνέπειες προβλέπονται τραγικές για ολόκληρο τον πλανήτη.

Σε πρόσφατη ανακοίνωσή της η Διακυβερνητική Επιτροπή του ΟΗΕ για την αλλαγή του κλίματος (IPCC) διαπίστωσε με βεβαιότητα την ανθρώπινη επίδραση στο κλίμα. Με βάση περισσότερες και καλύτερες παρατηρήσεις, βελτιωμένη κατανόηση της λειτουργίας του κλιματικού συστήματος και πολύ καλύτερα μοντέλα προσομοίωσης οι ειδικοί συμπεραίνουν ότι κατά τις τρεις τελευταίες δεκαετίες η ατμόσφαιρα, η επιφάνεια και οι ωκεανοί της γης έχουν καταστεί θερμότεροι σε σχέση με όλες τις προηγούμενες δεκαετίες από το 1850 και μετά. Οι συγκεντρώσεις των αερίων του θερμοκηπίου αυξάνονται, παγιδεύοντας όλο και περισσότερη θερμότητα. Οι παγετώνες και οι μόνιμοι πάγοι στην Ευρώπη, στη Γροιλανδία, στην Ανταρκτική και στο Βόρειο Πόλο λιώνουν. Η μέση στάθμη της θάλασσας έχει ανέβει γύρω στα 20 εκατοστά από το 1901 ως το 2010.

Όσο θα αυξάνεται η συγκέντρωση του διοξειδίου του άνθρακα και των άλλων θερμοκηπιακών αερίων στην ατμόσφαιρα, τα φαινόμενα αυτά θα εξελίσσονται προκαλώντας διαταραχές στην κυκλοφορία των ρευμάτων στους ωκεανούς και αλλαγές στην γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας που με τη σειρά τους θα συμβάλλουν στην όλο και συχνότερη εμφάνιση ακραίων και επικίνδυνων καιρικών φαινομένων. Ξηρασίες, θυελλώδεις άνεμοι και ανεμοστρόβιλοι, τυφώνες και καταρρακτώδεις βροχές, καταστροφικές καταιγίδες.

Η αναστροφή της κατάστασης αυτής εξαρτάται από τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Δηλαδή μείωση της εξάρτησης μας από καύσιμα που περιέχουν άνθρακα. Όχι ξυλόσομπες και τζάκια. Όχι θέρμανση με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Ηλεκτρικά αυτοκίνητα και μεταφορικά μέσα που κινούνται με ηλιακή και αιολική ενέργεια, με υδρογόνο ή άλλο καύσιμο που δεν θα ρυπαίνει.

Μα αυτό είναι αδύνατον θα πουν οι περισσότεροι! Προϋποθέτει αλλαγή ολόκληρης σχεδόν της οικονομίας που στηρίζεται στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον γαιάνθρακα … Θα πρέπει ολόκληρη η ανθρωπότητα να αλλάξει συνήθειες … Ολόκληροι κλάδοι όπως η αυτοκινητοβιομηχανία θα πρέπει να προσαρμοστούν … ή να εξαφανιστούν.

Όμως καταστροφές δεν προβλέπονται μόνο λόγω της αλλαγής του κλίματος. Η ίδια η απληστία της ανθρωπότητας για υδρογονάνθρακες εγκυμονεί μεγάλους κινδύνους. Πρόσφατα η αμερικανική Ακαδημία Επιστημών μετά από αίτημα της Γερουσίας των ΗΠΑ δημοσίευσε έκθεση με θέμα την πιθανότητα πρόκλησης σεισμικότητας από ενεργειακές τεχνολογίες. Η έκθεση αναφέρει πολλά παραδείγματα όπου η εξόρυξη φυσικού ή σχιστολιθικού αερίου, η άντληση πετρελαίου ακόμη και η εκμετάλλευση γεωθερμικών πεδίων συνδέθηκε με μετρήσιμα σεισμικά γεγονότα σε πολυάριθμες πολιτείες των ΗΠΑ αλλά και διεθνώς. Σύμφωνα με την έκθεση, η υδρορωγμάτωση, μια τεχνική που χρησιμοποιείται ευρέως για την εξόρυξη σχιστολιθικού αερίου, δεν φαίνεται να συνδέεται με υψηλό κίνδυνο πρόκλησης αισθητών σεισμικών γεγονότων - αν και ορισμένες αμερικανικές πολιτείες έχουν απαγορεύσει την χρήση της συγκεκριμένης μεθόδου. Η έγχυση μεγάλης ποσότητας ρευστών στο πλαίσιο της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα μπορεί επίσης να προκαλέσει μεγαλύτερα σεισμικά γεγονότα. Αντίθετα, η έγχυση των υγρών λυμάτων που προκύπτουν από την εξόρυξη υδρογονανθράκων μπορεί να προκαλέσει σεισμούς αλλά μέχρι σήμερα τα τεκμηριωμένα σχετικά γεγονότα είναι πολύ λίγα για την εξαγωγή σαφών συμπερασμάτων.

Γενικά, οι επιστήμονες θεωρούν ότι αν μεταξύ των ρευστών που εισάγονται και εκείνων που αντλούνται σε μια εγκατάσταση παραγωγής υδρογονανθράκων διατηρείται ισορροπία, η πιθανότητα αυξημένης σεισμικότητας είναι μικρότερη. Αντίθετα, αν η εξόρυξη π.χ. φυσικού αερίου γίνεται με όλο και μεγαλύτερη ταχύτητα τα σεισμικά φαινόμενα επιτείνονται. Αυτό ήταν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν οι επιστήμονες της ρυθμιστικής αρχής των Κάτω Χωρών που εποπτεύει την εξορυκτική βιομηχανία. Το Γενάρη του 2013 διαπίστωσαν ότι, αν η εξόρυξη φυσικού αερίου από το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου στην Ευρώπη στην περιοχή του Χρόνιχεν, στη Βόρεια Ολλανδία, συνεχιζόταν με αμείωτους ρυθμούς, υπήρχε πιθανότητα 7% (μία στις δεκατέσσερις) να σημειωθεί σεισμός από 4 έως 5 Ρίχτερ στους επόμενους 12 μήνες.

Οι επιστήμονες που συνέταξαν την έκθεση προτείνουν μια σειρά από κριτήρια για τον καθορισμό της πιθανότητας πρόκλησης σεισμών από την έγχυση ή την εξόρυξη ρευστών στο πλαίσιο κάποιου έργου ενεργειακής τεχνολογίας. Έχουν σημειωθεί σεισμοί μεγέθους άνω των 5,5 ρίχτερ σε απόσταση μερικών εκατοντάδων χιλιομέτρων; Σημειώνονται σεισμοί σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από το σημείο της γεώτρησης; Είναι έντονη η σεισμική δραστηριότητα κοντά στο εν λόγω σημείο; Υπάρχουν γεωλογικά ρήγματα σε απόσταση 20 χιλιομέτρων; Είναι ενεργά; Υπάρχουν τεκτονικά ενεργά σημεία σε απόσταση μερικών εκατοντάδων χιλιομέτρων από το σημείο γεώτρησης; Οι μετρήσεις των καταπονήσεων κοντά στο εν λόγω σημείο δείχνουν ότι τα πετρώματα βρίσκονται κοντά στο σημείο ρήξης; Αν οι απαντήσεις σε όλες αυτές τις ερωτήσεις είναι θετικές η εξόρυξη των υδρογονανθράκων είναι πολύ πιθανόν να προκαλέσει σεισμούς. Και μάλιστα, επειδή οι σεισμοί αυτοί αν και μικροί θα σημειωθούν σε πολύ μικρό βάθος μπορούν να προκαλέσουν ζημιές σε μικρές σχετικά αποστάσεις από το επίκεντρο.

Όταν η Κασσάνδρα, αντικρίζοντας την Ωραία Ελένη στο πλευρό του Πάρη προφήτευε την καταστροφή της Τροίας κανείς δεν την πίστεψε. Όταν μαζί με τον Λαοκόωντα προσπαθούσαν να πείσουν τους Τρώες να μην βάλουν τον Δούρειο Ίππο στην πόλη, οι συμβουλές τους αγνοήθηκαν. Όταν, γυρίζοντας στο Άργος, πρόβλεψε τον θάνατο του Αγαμέμνονα και τον δικό της, την πέρασαν για τρελή. Αν ακούσουμε τους επιστήμονες είναι δυνατόν να λάβουμε εγκαίρως μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων των καταστροφών που θα προκαλέσει η ίδια μας η απληστία. Αν τους αγνοήσουμε τα αποτελέσματα είναι εν πολλοίς προδιαγεγραμμένα.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μερικές σκέψεις για τη βία …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-131
Μερικές σκέψεις για τη βία …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η «βία απ' όπου κι αν προέρχεται», προαιώνιο συστατικό της ανθρώπινης φύσης και των ανθρώπινων κοινωνιών μπορεί να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο ενός σωστού κράτους δικαίου ή και ως ζήτημα δημόσιας υγείας

«Πόλεμος πάντων μὲν πατήρ ἐστι πάντων δὲ βασιλεύς, καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους, τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους» μας λέει ο Ηράκλειτος. Δηλαδή, ο πόλεμος είναι πατέρας κι όλων βασιλιάς, άλλους τους ανέδειξε σε θεούς και άλλους σε ανθρώπους, άλλους έκανε δούλους και άλλους ελεύθερους. Ο Αισχύλος, στο έργο του «Προμηθεύς Δεσμώτης» βάζει το Κράτος και τη Βία, ως πιστούς υπηρέτες του Δία, να δέσουν τον Προμηθέα στα βράχια του μαρτυρίου επειδή ως αθάνατος πήρε το μέρος των θνητών χαρίζοντας τους τη φωτιά. Και ο Σοφοκλής στο έργο του «Αίας μαινόμενος» περιγράφει πως ο ήρωας αυτοκτονεί, φοβούμενος τη γελιοποίηση, αφού πέρασε μια νύχτα μακελεύοντας ένα κοπάδι ζώα που τα πέρασε για τους συντρόφους του.

Τρεις εκδοχές της βίας όπως προκύπτουν από την κλασσική μας παράδοση. Τρεις εκδοχές που και σήμερα τις συναντούμε, συχνά με διαφορετική μορφή. Ο πόλεμος του Ηράκλειτου έχει πάρει στις μέρες μας και τη μορφή του ανταγωνισμού των επιχειρήσεων που όταν είναι αθέμιτος δημιουργεί πολύ περισσότερα θύματα από όσα μερικές πραγματικές ένοπλες συγκρούσεις. Τα κράτη, προσφεύγουν συχνά στην κρατική λεγόμενη βία για να επιβάλουν το νόμο και την τάξη, ακόμη και όταν οι πολίτες έχουν βάσιμους λόγους να πιστεύουν ότι οι νόμοι δεν είναι δίκαιοι, αποφασίστηκαν ερήμην τους ή δεν εφαρμόζονται ισότιμα σε όλους. Τέλος, η διαπροσωπική βία αλλά και η αυτοπροκαλούμενη βία, δηλαδή η βία που ασκεί το θύμα στον ίδιο του τον εαυτό θεωρούνται σήμερα μείζονα προβλήματα δημόσιας υγείας.

Μπορούμε να αποφύγουμε την βία του πολέμου; Οι αρχαίοι μας υποδεικνύουν έναν τρόπο, το κράτος δικαίου. Το ανώτατο δικαστήριο των εκ προμελέτης φόνων στην αρχαία Αθήνα, ο Άρειος Πάγος, πήρε το όνομα του από τον Άρη τον θεό του πολέμου, υποδεικνύοντας με κάποιον τρόπο ότι ο πόλεμος για δικαιοσύνη μπορεί να συνεχιστεί αναίμακτα με βάση επιχειρήματα και την εφαρμογή του νόμου από αδέκαστους δικαστές. Με το ίδιο πνεύμα δημιουργήθηκε και η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα θεσμικά όργανα της οποίας αποτελούν κατ' εξοχήν βήματα ειρηνικής επίλυσης διακρατικών διαφορών όπου ο «πόλεμος» ασκείται κυρίως με επιχειρήματα. Και όπου οι παραβάτες δεν τιμωρούνται με πολεμικές επιχειρήσεις αλλά με προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης το οποίο κρίνει με βάση το νόμο.

Μπορούμε να αποφύγουμε την κρατική βία; Και πάλι η απάντηση είναι το κράτος δικαίου. Πόσες φορές δεν έχει καταδικαστεί ακόμη και η χώρα μας από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για αυθαιρεσία ή και για άσκηση βίας; Όταν η προσφυγή στα εθνικά δικαστήρια αποβεί άκαρπη ή πολύ χρονοβόρα η προσφυγή στο ΕΔΑΔ που εδρεύει στο Στρασβούργο, αποτελεί μια τελευταία ελπίδα για τον πολίτη, ο οποίος θεωρεί ότι υπήρξε αντικείμενο κρατικής βίας ή αυθαιρεσίας. Αντίστοιχα οι εταιρείες που θεωρούν ότι αδικήθηκαν από τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής π.χ. σε θέματα ανταγωνισμού ή κρατικών ενισχύσεων μπορούν να προσφύγουν στο Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (πρώην Πρωτοδικείο), που εδρεύει στο Λουξεμβούργο.

Υπάρχει όμως η διαπροσωπική βία. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας θεωρεί τη βία ως μια μορφή εκ προθέσεως τραυματισμού και την ορίζει ως τη «σκόπιμη χρήση σωματικής βίας ή εξουσίας, απειλούμενη ή πραγματική, ενάντια στον εαυτό μας, σε άλλον ή σε ομάδα ανθρώπων που οδηγεί, ή είναι πολύ πιθανόν να οδηγήσει, σε τραυματισμό, θάνατο, ψυχολογικά τραύματα, καθυστερημένη ανάπτυξη ή στέρηση». Κάθε χρόνο, από τα 5 εκατομμύρια θανάτους που οφείλονται σε τραυματισμούς τα 1,6 εκατομμύρια αποδίδονται στη βία. Ακόμη χειρότερα το χειρότερο αποτέλεσμα της βίας είναι οι αναπηρίες και η υποβάθμιση της ποιότητας ζωής που προκαλεί μακροπρόθεσμα. Γι' αυτό και από το 1996 η ΠΟΥ θεωρεί τη βία ως «μείζον και αναπτυσσόμενο πρόβλημα δημόσιας υγείας παγκοσμίως», ιδίως για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Το 2002 η ΠΟΥ δημοσίευσε την Παγκόσμια Έκθεση για τη βία και την υγεία και δρομολόγησε την Παγκόσμια Εκστρατεία για την Πρόληψη της Βίας που από το 2004 αποτελεί αντικείμενο της Συμμαχίας για την Πρόληψη της Βίας, ενός δικτύου από κράτη μέλη της ΠΟΥ, διεθνείς υπηρεσίες και οργανισμούς της κοινωνίας των πολιτών που δραστηριοποιούνται σε θέματα πρόληψης της βίας.

Τα προγράμματα πρόληψης της διαπροσωπικής βίας αφορούν πολυάριθμους τομείς. Την βία μεταξύ των νέων με ιδιαίτερη έμφαση στην σχολική βία. Την παιδική κακοποίηση και την εγκατάλειψη παιδιών από τους γονείς και τους κηδεμόνες τους. Την ενδοοικογενειακή βία, ιδίως τη βία μεταξύ συζύγων και συντρόφων. Την κακοποίηση των ηλικιωμένων που συχνά περνά απαρατήρητη. Την σεξουαλική βία μεταξύ ατόμων διαφορετικού ή και του ιδίου φύλου, στα σχολεία, στα ιδρύματα υγειονομικής περίθαλψης, στις πολεμικές συρράξεις ή και σε προσφυγικούς καταυλισμούς. Την αυτοπροκαλούμενη βία που περιλαμβάνει την πρόληψη των αυτοκτονιών. Και τέλος την συλλογική βία όχι μόνο στο πλαίσιο ένοπλων συγκρούσεων αλλά και λόγω θρησκευτικών, φυλετικών ή πολιτικών φανατισμών. Φανατισμών που οφείλονται στην αντιμετώπιση του άλλου μέσα από τα μάτια ενός «ποιμένα» ο οποίος έχει παρασύρει τους οπαδούς του στα επικίνδυνα μονοπάτια της δογματικής εξάρτησης (βλ. Χανιώτικα Νέα 25/9/2013).

Οι επενδύσεις στην πρόληψη είναι πάντοτε οι πιο αποδοτικές. Και πρέπει να στηρίζονται στη γνώση που έχει συγκεντρωθεί μέχρι σήμερα για τους παράγοντες που επιτείνουν τις περισσότερες μορφές βίας. Όπως η φτώχια και η ανέχεια. Το οικογενειακό ιστορικό διαζυγίων, χωρισμών ή και ενδοοικογενειακής βίας. Ο αλκοολισμός και η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών. Αλλά και πολιτισμικοί παράγοντες που έχουν να κάνουν με τη θέση της γυναίκας και των παιδιών στην κοινωνία, τη σχέση με τους «άλλους» δηλαδή όσους προέρχονται από άλλες φυλές, έχουν διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό ή θρησκευτικές πεποιθήσεις. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας έχει εκδώσει συγκεκριμένες συστάσεις για μέτρα πρόληψης που απευθύνονται στους αρμόδιους πολιτικούς ιθύνοντες. Η βία μπορεί να προληφθεί αν υπάρχει καλή θέληση και αξιοποιηθούν τα συστήματα κοινωνικής και υγειονομικής περίθαλψης αλλά και οι πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα.

«Η βία είναι το τελευταίο καταφύγιο του ανίκανου» λέει κάπου ο φημισμένος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας Ισαάκ Ασίμοφ. Του ανίκανου να πείσει με επιχειρήματα. Του ανίκανου να καταλάβει και να αποδεχτεί τον «άλλο», τον διαφορετικό. Του ανίκανου να κατανικήσει τις φοβίες του και να ξεφύγει από τις δογματικές εξαρτήσεις πολυποίκιλων ιδεολογιών που επαγγέλλονται τη βία. Εν τέλει, του ανίκανου να αγαπήσει τον πλησίον ως εαυτόν …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ευρωπαϊκή ασφάλεια εργαζομένων

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Οκτωβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-130
Ευρωπαϊκή ασφάλεια εργαζομένων
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία στους χώρους εργασίας όταν εφαρμόζεται σωστά εξασφαλίζει ελαχιστοποίηση των κινδύνων για τους εργαζόμενους και τους πολίτες γενικότερα

Η προστασία των εργαζόμενων στους χώρους εργασίας αποτέλεσε προτεραιότητα της κοινωνικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα πρώτα της βήματα, παρόλο που η Ένωση δεν έχει ευρύτερες αρμοδιότητες σε θέματα κοινωνικής πολιτικής (απασχόληση, κοινωνική ασφάλιση, συντάξεις κλπ). Σήμερα, στον τομέα αυτό ισχύουν πολυάριθμες οδηγίες που εξασφαλίζουν, όταν εφαρμόζονται σωστά, καλύτερη προστασία των εργαζόμενων αλλά και των πολιτών γενικότερα.

Η οδηγία 654 του 1989 για παράδειγμα αφορά τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας στους χώρους εργασίας και περιλαμβάνει δύο παραρτήματα με λεπτομερείς προδιαγραφές που πρέπει να ικανοποιούν οι χώροι εργασίας που χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά ή που ανακαινίζονται. Η οδηγία δεν ισχύει στα μέσα μεταφορών της επιχείρησης, στα προσωρινά ή κινητά εργοτάξια, στις εξορυκτικές βιομηχανίες, στα αλιευτικά σκάφη και τέλος στους αγρούς, στα δάση και σε άλλες εκτάσεις που αποτελούν μέρος γεωργικής ή δασικής επιχείρησης που βρίσκονται εκτός της οικοδομημένης ζώνης της επιχείρησης.

Με βάση την οδηγία αυτή ο εργοδότης πρέπει να φροντίζει να διατηρούνται ελεύθεροι τόσο οι διάδρομοι κυκλοφορίας που οδηγούν στις κανονικές εξόδους και στις εξόδους κινδύνου, όσο και οι ίδιες οι έξοδοι και οι έξοδοι κινδύνου, για να μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανά πάσα στιγμή. Ακριβώς επειδή παρέβησαν αυτή τη διάταξη καταδικάστηκαν πρόσφατα τα στελέχη της Marfin για τον θάνατο τριών υπαλλήλων, στον εμπρησμό της τράπεζας το 2010. Επίσης, ο εργοδότης οφείλει να συντηρεί τους χώρους εργασίας και τις εγκαταστάσεις και τα συστήματα πυροπροστασίας αλλά και όλα τα συστήματα πρόληψης ή εξάλειψης κινδύνων. Οφείλει επίσης να αποκαθιστά το συντομότερο δυνατόν τα ελαττώματα που ενδέχεται να βλάψουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων αλλά και να διατηρεί καθαρούς τους χώρους εργασίας εξασφαλίζοντας ικανοποιητικές συνθήκες υγιεινής. Ο εργοδότης οφείλει τέλος να ενημερώνει τους εργαζόμενους και τους εκπρόσωπούς τους για όλα τα μέτρα όσον αφορά την ασφάλεια και την υγεία στους χώρους εργασίας.

Οι ελάχιστες προδιαγραφές που πρέπει να ικανοποιούν οι χώροι εργασίας που χρησιμοποιούνται για πρώτη φορά ή και που ανακαινίζονται αφορούν μεταξύ άλλων την σταθερότητα και στερεότητα, τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις (που δεν πρέπει να δημιουργούν κίνδυνο πυρκαγιάς ή έκρηξης) και τις οδούς και εξόδους κινδύνου. Οι έξοδοι αυτές πρέπει να είναι εύκολα προσβάσιμες από όλους τους εργαζόμενους, να υπάρχουν αρκετές και με σωστές διαστάσεις, να ανοίγουν εύκολα και άμεσα προς τα έξω, να μην είναι κλειδωμένες ή φραγμένες και να επισημαίνονται με βάση σχετική οδηγία της ΕΕ. Πρέπει επίσης να προβλέπεται φωτισμός ασφαλείας για την διευκόλυνση της εκκένωσης σε περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος.

Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στην εγκατάσταση συστημάτων πυρανίχνευσης, συναγερμού και κατάσβεσης πυρκαγιάς. Οι χειροκίνητοι πυροσβεστήρες πρέπει να είναι ευπρόσιτοι και εύχρηστοι και να επισημαίνονται κατάλληλα. Η οδηγία προβλέπει επίσης τον σωστό εξαερισμό των κλειστών χώρων εργασίας, αλλά και την αποφυγή της έκθεσης των εργαζόμενων σε ενοχλητικά ρεύματα αέρα από εγκαταστάσεις κλιματισμού ή μηχανικού εξαερισμού.

Καλύπτονται επίσης θέματα όπως η θερμοκρασία των χώρων εργασίας και ανάπαυσης, η προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία, ο σωστός φυσικός και τεχνητός φωτισμός των χώρων, τα δάπεδα, τα τοιχώματα, τα παράθυρα και οι φεγγίτες, οι πόρτες και οι πύλες, οι διάδρομοι κυκλοφορίας και τα κλιμακοστάσια, οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης, η ελευθερία κινήσεων στη θέση εργασίας, οι χώροι ανάπαυσης, ο εξοπλισμός υγιεινής (αποδυτήρια και ερμάρια για τα ενδύματα, αποχωρητήρια, λουτρά, ντους και νιπτήρες) και οι χώροι πρώτων βοηθειών (για μεγάλες εγκαταστάσεις). Υπάρχουν τέλος ειδικές προβλέψεις για εξωτερικούς χώρους εργασίας, για τις έγκυες και τα άτομα με αναπηρίες.

Μια άλλη οδηγία, η 391 του 1989, σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων προώθησης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους εργοδότες αλλά και για τους εργαζόμενους. Έτσι, ο εργοδότης οφείλει να εκτιμά τους κινδύνους και να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την πρόληψη τους αλλά και για την σχετική ενημέρωση και εκπαίδευση των εργαζόμενων στην αντιμετώπιση των ενδεχόμενων περιστατικών. Οι εργαζόμενοι από την πλευρά τους οφείλουν να χρησιμοποιούν σωστά μηχανές, συσκευές, εργαλεία και επικίνδυνες ουσίες και να φέρουν τον ατομικό προστατευτικό εξοπλισμό που τους διατίθεται. Πρέπει επίσης να αναφέρουν όλες τις καταστάσεις που παρουσιάζουν άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία, καθώς και κάθε έλλειψη που διαπιστώνεται στα συστήματα προστασίας. Παράλληλα, οφείλουν να συντρέχουν τον εργοδότη και τους υπόλοιπους εργαζομένους ώστε να εξασφαλίζεται η ασφάλεια του περιβάλλοντος και των συνθηκών εργασίας.

Εφαρμόζονται οι οδηγίες αυτές στην πράξη; Πρόσφατα οι εκπρόσωποι των εργαζομένων κατήγγειλαν πως από τις αρχές του 2013 έχουν σημειωθεί στην Κρήτη 17 θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα. Κατήγγειλαν επίσης ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί έχουν ατονήσει λόγω αδιαφορίας αλλά και έλλειψης μέσων. Παράλληλα με την δημόσια καταγγελία των παραπάνω ή και με την προσφυγή στις εθνικές αρχές, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να υποβάλλουν και επίσημη καταγγελία με όλα τα στοιχεία απ' ευθείας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για μη εφαρμογή των σχετικών οδηγιών. Η Επιτροπή διερευνά την καταγγελία και αν επιβεβαιώσει τις παραλείψεις ζητά από το κράτος μέλος να συμμορφωθεί. Αν δεν το κάνει, τότε η Επιτροπή προσφεύγει εναντίον του κράτους στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Λουξεμβούργο. Αν το κράτος δεν συμμορφωθεί με την απόφαση του Δικαστηρίου είναι δυνατόν να του επιβληθεί χρηματικό πρόστιμο για κάθε μέρα που δεν συμμορφώνεται.

Σίγουρα, μια τέτοια διαδικασία είναι χρονοβόρα όπως όλες οι διαδικασίες του κράτους δικαίου. Αλλά είναι και η μόνη που μπορεί να φέρει απτά αποτελέσματα, όπως σε τόσες άλλες περιπτώσεις - χωρίς φωνές και διαδηλώσεις … Γιατί, όπως είπαμε η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαδικασίες που όσοι τις γνωρίζουν και τις αξιοποιούν σωστά πετυχαίνουν την εφαρμογή του νόμου.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ασφαλή τρόφιμα από το αγρόκτημα στο τραπέζι

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Οκτωβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-129
Ασφαλή τρόφιμα από το αγρόκτημα στο τραπέζι
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η αυστηρή νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των τροφίμων ενισχύεται, απλουστεύεται και εκσυγχρονίζεται προς όφελος παραγωγών και καταναλωτών

Όπως γράψαμε την περασμένη εβδομάδα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συντρέχουσα αρμοδιότητα στους τομείς της γεωργίας και της προστασίας των καταναλωτών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ένωση λαμβάνει μέτρα για την ασφάλεια των τροφίμων που καλύπτουν την υγεία και την ορθή μεταχείριση των ζώων, την υγεία και την προστασία των φυτών, την χρήση των φυτοφαρμάκων και την κατάλληλη επιτήρηση ώστε να εξασφαλίζεται η διάθεση ασφαλών τροφίμων από το αγρόκτημα στο τραπέζι αλλά και η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Όπως αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε σχετική ανακοίνωση, η βιομηχανία παραγωγής γεωργικών ειδών διατροφής αποτελεί τον δεύτερο μεγαλύτερο βιομηχανικό κλάδο της Ένωσης. Η αξία της συνολικής παραγωγής της τροφικής αλυσίδας αντιστοιχεί σε περίπου 750 δισ. ευρώ ετησίως ενώ ο τομέας απασχολεί πάνω από 48 εκατ. άτομα (από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι την λιανική πώληση και την εστίαση). Όσον αφορά την κτηνοτροφία, σε 13,7 εκατ. εκμεταλλεύσεις στην Ένωση (κύκλος εργασιών 156 δισ. ευρώ ετησίως), εκτρέφονται τουλάχιστον 2 δισ. πτηνά (κοτόπουλα, όρνιθες ωοπαραγωγής, γαλοπούλες, κλπ.) και 334 εκατ. θηλαστικά (χοίροι, αιγοπρόβατα, βοοειδή, γουνοφόρα ζώα κλπ.). Γι' αυτό η Ένωση χρηματοδοτεί την αντιμετώπιση των νόσων των ζώων - το 2011 τα σχετικά κονδύλια ανήλθαν σε 314,6 εκατ. ευρώ και διατίθενται σε εργαστήρια, στο πρόγραμμα «Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα», σε επιχειρησιακά μέτρα, καθώς και στο κτηνιατρικό ταμείο για επείγοντα περιστατικά και για κτηνιατρικές και άλλες ασθένειες.

Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι καλλιέργειες στην Ένωση αντιπροσωπεύουν αξία 205 δισ. ευρώ ετησίως γίνεται κατανοητή η σημασία της υγείας των φυτών, της γεωργίας, της καλλιέργειας οπωροκηπευτικών και της δασοκομίας. Αξίζει να σημειωθεί ότι μια δέσμη παρασίτων που αποτελούν το αντικείμενο διεθνών κανονιστικών ρυθμίσεων απειλεί την καλλιέργεια ειδών, όπως το σιτάρι (αξία εξαγωγών της Ένωσης: 9 δισ. ευρώ), τις πατάτες (αξία παραγωγής 9 δισ. ευρώ) και τις ντομάτες (αξία παραγωγής 9-12 δισ. ευρώ).

Σημαντική είναι και η αγορά σπόρων για εμπορικούς σκοπούς η αξία της οποίας ανέρχεται σε περίπου 6,8 δισ. ευρώ, ποσό που αντιπροσωπεύει πάνω από το 20% των συνολικών παγκόσμιων πωλήσεων σπόρων για εμπορικούς σκοπούς. Η Ένωση είναι καθαρός εξαγωγέας σπόρων και είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστική στο παγκόσμιο εμπόριο αφού είναι ο μεγαλύτερος παγκόσμιος εξαγωγέας σπόρων, με εκτιμώμενη αξία εξαγωγών ύψους 4,4 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 60% περίπου της συνολικής αξίας εξαγόμενων σπόρων παγκοσμίως.

Η διασφάλιση της ποιότητας των τροφίμων αποτελεί αντικείμενο άνω των 100.000 ατόμων πλήρους απασχόλησης που διενεργούν επίσημους ελέγχους στην Ένωση. Περίπου 70.000 δείγματα κατά μέσον όρο αναλύονται ετησίως από πάνω από 270 διαπιστευμένα εργαστήρια που προβαίνουν σε έλεγχο για κατάλοιπα φυτοφαρμάκων. Μόνο κατά το 2010 ελήφθησαν 736.806 δείγματα για να ελεγχθούν για κατάλοιπα κτηνιατρικών φαρμάκων. Περίπου 320.000 δείγματα από οικιακά πουλερικά και άγρια πουλιά αναλύθηκαν κατά το 2011 αποκλειστικά σε σχέση με την γρίπη των πτηνών.

Εκτός από την σημασία του κλάδου για την διατροφή των Ευρωπαίων πολιτών αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το 2010 η αξία των εισαγωγών τροφίμων και ποτών στην Ένωση ανήλθε σε 78 δισ. ευρώ ενώ των εξαγωγών σε 73 δις. ευρώ. Έτσι η Ένωση εισήγαγε 79,3 εκατ. τόνους τροφίμων και ζώντων ζώων και 3,4 εκατ. τόνους ποτών κατά το 2010, με εμπορικό έλλειμμα 14 εκατ. τόνους για τα τρόφιμα και τα ζώντα ζώα και πλεόνασμα 6 εκατ. τόνους για τα ποτά.

Σήμερα η Ένωση διαθέτει ένα εκσυγχρονισμένο νομικό πλαίσιο για τον έλεγχο και τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων και συζητεί τον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της επιβολής των προτύπων υγείας και ασφάλειας στο σύνολο της αγροδιατροφικής αλυσίδας. Η ισχύουσα νομοθεσία για τα φυτοφάρμακα περιλαμβάνει έναν κανονισμό για τη διάθεση προϊόντων φυτοπροστασίας στην αγορά, που καθορίζει αυστηρά κριτήρια έγκρισης των ουσιών, ώστε να διασφαλίζεται υψηλό επίπεδο προστασίας για την υγεία του ανθρώπου και των ζώων αλλά και για το περιβάλλον. Για παράδειγμα, καρκινογόνες, μεταλλαξογόνες, αποσταθεροποιητές του ενδοκρινικού συστήματος, τοξικές για την αναπαραγωγή ουσίες ή ουσίες που είναι πολύ έμμονες δεν εγκρίνονται για διάθεση στην αγορά, εκτός εάν η έκθεση στον άνθρωπο είναι αμελητέα. Προβλέπει επίσης ένα μηχανισμό για την αντικατάσταση των πιο τοξικών φυτοφαρμάκων από πιο ασφαλή εναλλακτικά προϊόντα ή μεθόδους. Παράλληλα, μια οδηγία για την βιώσιμη χρήση προϊόντων φυτοπροστασίας, έχει ως στόχο τη μείωση της επικινδυνότητας που σχετίζεται με τη χρήση φυτοφαρμάκων, τη βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του εξοπλισμού εφαρμογής φυτοφαρμάκων, τη διασφάλιση καλύτερης επιμόρφωσης και εκπαίδευσης των χρηστών και την ανάπτυξη ολοκληρωμένων προγραμμάτων διαχείρισης των εχθρών και των ασθενειών.

Οι προτάσεις εκσυγχρονισμού της ασφάλειας της αγροδιατροφικής αλυσίδας που αναφέρθηκαν παραπάνω περιλαμβάνουν ενίσχυση των ελέγχων με βάση την επικινδυνότητα, μέτρα για την προληπτική αντιμετώπιση των ζωονόσων αλλά και για την άμεση αντίδραση αγροτών και κτηνιάτρων για τον περιορισμό της διασποράς τους στο ζωικό κεφάλαιο. Στον τομέα της προστασίας των φυτών προτείνεται μεταξύ άλλων η ενίσχυση των ελέγχων στα φυτά προέλευσης τρίτων χωρών και η έγκαιρη εκρίζωση των εστιών νέων ειδών επιβλαβών οργανισμών. Στον τομέα του εμπορίου σπόρων οι προτεινόμενοι κανόνες είναι απλούστεροι και πιο ευέλικτοι και στοχεύουν στην προστασία της βιοποικιλότητας και στη ενίσχυση της βιώσιμης γεωργίας. Προβλέπουν επίσης την εξαίρεση από το νέο καθεστώς των σπόρων που ανταλλάσσονται από μη επαγγελματίες.

Όλα τα παραπάνω αφορούν άμεσα τους αγρότες και τους κτηνοτρόφους της Κρήτης. Μάλιστα επειδή στα ζητήματα αυτά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συναποφασίζει με το Συμβούλιο, γίνεται αμέσως κατανοητή η σημασία τόσο της μαζικής συμμετοχής στις επερχόμενες ευρωεκλογές όσο και της σωστής εκπροσώπησης από άτομα που γνωρίζουν πως να συζητήσουν και να πείσουν με επιχειρήματα ώστε οι τελικές αποφάσεις να ευνοούν και τους κρητικούς παραγωγούς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάζει την καθημερινότητά του αγρότη, του κτηνοτρόφου, του εμπόρου τροφίμων και φυσικά όλων των καταναλωτών. Στο χέρι μας είναι να συμμετέχουμε ενεργά στη λήψη των αποφάσεων που μας επηρεάζουν.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Προστασία των πολιτών και αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Οκτωβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-128
Προστασία των πολιτών και αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πριν αναρωτηθούμε «και τι κάνει η Ευρώπη για την προστασία του πολίτη;» θα πρέπει να γνωρίζουμε τα όρια των αρμοδιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Στις 9 Μαΐου 1950 ο Γάλλος υπουργός εξωτερικών Ρομπέρ Σουμάν δήλωνε πως «η Ευρώπη δεν θα φτιαχτεί μονομιάς, ή βάσει ενός σχεδίου. Θα φτιαχτεί μέσω συγκεκριμένων επιτευγμάτων που θα δημιουργήσουν μιαν εκ των πραγμάτων αλληλεγγύη». Το πρώτο βήμα της συνεργασίας των Ευρωπαϊκών χωρών απαιτούσε την εξάλειψη της αιώνιας αντίθεσης Γαλλίας – Γερμανίας και γι’ αυτό προτάθηκε «το σύνολο της Γαλλογερμανικής παραγωγής άνθρακα και χάλυβα να τεθεί υπό την αρμοδιότητα μιας κοινής Ανωτάτης Αρχής, στο πλαίσιο ενός οργανισμού ανοικτού στη συμμετοχή των άλλων χωρών της Ευρώπης». Έτσι δημιουργήθηκε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα στην οποία τα έξη ιδρυτικά κράτη μέλη εκχώρησαν μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας στα συναφή θέματα στο πλαίσιο συγκεκριμένων κανόνων δικαίου, η εφαρμογή των οποίων ελεγχόταν από ένα Δικαστήριο με συγκεκριμένες αρμοδιότητες.

Έκτοτε, με τις διαδοχικές συνθήκες που υπέγραψαν τα κράτη μέλη της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης οι αρμοδιότητες που έχουν εκχωρηθεί στην Ένωση διευρύνθηκαν και εξειδικεύτηκαν. Μάλιστα, σε ορισμένους τομείς, με βάση τη συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει στην Ένωση «αποκλειστική» αρμοδιότητα. Οι τομείς αυτοί περιλαμβάνουν τα τελωνεία, την εφαρμογή της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, τη νομισματική πολιτική της ευρωζώνης, τη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων και την κοινή εμπορική πολιτική έναντι τρίτων χωρών. Περιλαμβάνουν επίσης και τη σύναψη διεθνών συμφωνιών όταν αυτό είτε προβλέπεται σε ενωσιακή νομοθετική πράξη, είτε απαιτείται για την άσκηση εσωτερικής αρμοδιότητας, είτε τέλος επηρεάζει τους κοινούς κανόνες της Ένωσης.

Σε πολλούς άλλους τομείς η Ένωση έχει «συντρέχουσα» όπως λέμε αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη δηλαδή στους τομείς αυτούς νομικά δεσμευτικές πράξεις μπορούν να εκδίδουν τόσο η Ένωση όσο και τα κράτη μέλη της. Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να εκδίδουν τέτοιες πράξεις μόνον όταν η Ένωσης δεν έχει ασκήσει την αρμοδιότητά της ή έχει δηλώσει ρητά ότι έπαψε να την ασκεί. Τέτοιοι τομείς «συντρέχουσας» αρμοδιότητας είναι για παράδειγμα η εσωτερική αγορά (ελεύθερη διακίνηση προϊόντων, υπηρεσιών και κεφαλαίων), η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή (με την χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων σε μειονεκτούσες περιοχές π.χ. μέσω των ευρωπαϊκών ταμείων συνοχής), η γεωργία και η αλιεία (μέσω της διαμόρφωσης, της χρηματοδότησης και της εφαρμογής της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής), το περιβάλλον, η προστασία των καταναλωτών, οι μεταφορές, η ενέργεια και τα διευρωπαϊκά δίκτυα και τέλος η διαμόρφωση ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας, δικαιοσύνης.

Η Ένωση ασκεί επίσης συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη στον τομέα της έρευνας, της τεχνολογικής ανάπτυξης και του διαστήματος με την χρηματοδότηση πολυετών προγραμμάτων συνεργασίας φορέων καθώς και στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας με αναπτυσσόμενες χώρες και της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας σε χώρες που πλήττονται από φυσικές καταστροφές, πολέμους και λιμούς. Μάλιστα, η Ένωση μαζί με τα κράτη μέλη της είναι ο μεγαλύτερος δότης ανθρωπιστικής βοήθειας παγκοσμίως. Επίσης, η Ένωση έχει συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη για ορισμένες πτυχές της ασφάλειας της δημόσιας υγείας (π.χ. επιτήρηση μεταδοτικών ασθενειών, ποιότητα προϊόντων αίματος) και για ορισμένες πτυχές της κοινωνικής πολιτική (π.χ. υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας, προστασία ορισμένων ευπαθών κατηγοριών εργαζόμενων).

Σε ορισμένους άλλους τομείς, οι οποίοι μάλιστα σχετίζονται ιδιαίτερα με την προστασία του πολίτη, τα κράτη μέλη έχουν διατηρήσει τις αποκλειστικές τους αρμοδιότητες και η Ένωση έχει «υποστηρικτική» αρμοδιότητα, δηλαδή μπορεί απλώς να υποστηρίξει, να συντονίσει και να συμπληρώσει τις σχετικές δράσεις σε εθνικό επίπεδο αλλά δεν μπορεί να εκδίδει πράξεις που να προβλέπουν την εναρμόνιση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων των κρατών μελών. Πρόκειται για τομείς όπως η προστασία και η βελτίωση της ανθρώπινης υγείας, η βιομηχανία, ο πολιτισμός, ο τουρισμός, η παιδεία, η επαγγελματική εκπαίδευση, η νεολαία και ο αθλητισμός, καθώς και η πολιτική προστασία και η διοικητική συνεργασία.

Η Ένωση συντονίζει επίσης τις οικονομικές πολιτικές και τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών και αυτός ο ρόλος της διευρύνεται τα τελευταία χρόνια λόγω της χρηματοοικονομικής κρίσης που εκ των πραγμάτων επιβάλλει αυστηρότερες δημοσιονομικές πολιτικές ιδίως στις χώρες της ευρωζώνης. Θα πρέπει εδώ να συμπληρώσουμε και τις αρμοδιότητες της Ένωσης με βάση τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αρμοδιότητες στους τομείς της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφαλείας (που αποβλέπουν επίσης στον προοδευτικό καθορισμό και μιας κοινής αμυντικής πολιτικής). Οι αρμοδιότητες αυτές ασκούνται με βάση την αρχή της ομοφωνίας σε διακυβερνητική βάση.

Με βάση τα παραπάνω, είναι προφανές ότι η προστασία του πολίτη από ατυχήματα και καταστροφές εμπίπτει σε πολλούς και διάφορους τομείς άσκησης πολιτικής για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει είτε συντρέχουσα είτε υποστηρικτική αρμοδιότητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Ένωση αδρανεί στις περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται η ανάγκη κοινής δράσης. Φυσικά, οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να ληφθούν ομόφωνα. Ο ενωσιακός μηχανισμός πολιτικής προστασίας αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας ομόφωνης απόφασης που ελήφθη όταν διαπιστώθηκε ότι η Ένωση έπρεπε να επεμβαίνει συντονισμένα για την αντιμετώπιση μεγάλων καταστροφών στα κράτη μέλη αλλά και σε τρίτες χώρες.

Οι αποφάσεις σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών και το επίπεδο της προστασίας τους από ατυχήματα και καταστροφές. Ενόψει των επερχόμενων ευρωπαϊκών εκλογών θα συνεχίσουμε και την επόμενη εβδομάδα να αναλύουμε τους τομείς που σχετίζονται με την προστασία των πολιτών προκειμένου να καταδείξουμε την σπουδαιότητα της συμμετοχής στην ψηφοφορία.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ευρωπαϊκή Ένωση και προστασία του πολίτη – οι διαδικασίες

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Οκτωβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-127
Ευρωπαϊκή Ένωση και προστασία του πολίτη – οι διαδικασίες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γιατί η συμμετοχή στις επόμενες ευρωεκλογές έχει σημασία για τους πολίτες

Σε λίγους μήνες θα κληθούμε να ψηφίσουμε στις ευρωπαϊκές εκλογές για την ανάδειξη των βουλευτών που θα εκπροσωπήσουν την Ελλάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πολλοί πολίτες λόγω κακής πληροφόρησης ίσως αποφύγουν να ψηφίσουν θεωρώντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ευθύνεται κυρίως για τις δυσμενείς επιπτώσεις της κρίσης. Στην πραγματικότητα όμως, οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε επίπεδο Ένωσης έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα του πολίτη. Κακή ή ελλιπής εκπροσώπηση στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ισοδυναμεί με παραίτηση από το θεμελιώδες δημοκρατικό δικαίωμα της συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων που μας αφορούν άμεσα.

Είναι γεγονός ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι πολύπλοκη και συχνά χρονοβόρα. Κεντρικό ρόλο παίζει αρχικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που έχει το αποκλειστικό δικαίωμα να υποβάλλει νομοθετικές προτάσεις στο Συμβούλιο Υπουργών και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα δύο θεσμικά όργανα που ενεργούν στις περισσότερες περιπτώσεις ως από κοινού νομοθέτες. Φυσικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργεί με βάση τις προτεραιότητες που καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων. Με βάση τις υποδείξεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όπως αυτές προκύπτουν από ψηφίσματα και κοινοβουλευτικές ερωτήσεις. Με βάση τις συζητήσεις που γίνονται στις πολυάριθμες επιτροπές και ομάδες εργασίας στις οποίες συμμετέχουν εκπρόσωποι των κρατών μελών και πολλές φορές εκπρόσωποι οργανωμένων ομάδων ενδιαφερόμενων όπως οι ενώσεις βιομηχάνων, οι οικολογικές οργανώσεις και οι οργανώσεις προστασίας των καταναλωτών – ομάδες που συχνά τις χαρακτηρίζουμε συλλογικά ως «συμφεροντούχους». Αλλά και με βάση δημοσκοπήσεις και έρευνες της κοινής γνώμης, συνέδρια και συναντήσεις εμπειρογνωμόνων και τέλος ανοικτές δημόσιες διαβουλεύσεις στις οποίες μπορούν να συμμετάσχουν όλοι οι πολίτες.

Λαμβάνοντας υπόψη στοιχεία από όλες τις παραπάνω πηγές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπονεί ένα Πράσινο Βιβλίο με διάφορες εναλλακτικές προτάσεις και ερωτήσεις προς τα κράτη μέλη, τους συμφεροντούχους και την κοινωνία των πολιτών. Το Πράσινο Βιβλίο τίθεται σε ανοικτή διαβούλευση και όλοι, συμφεροντούχοι και απλοί πολίτες έχουν δικαίωμα να εκφράσουν τις απόψεις τους στην γλώσσα τους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συγκεντρώνει όλες τις απόψεις, εκδίδει μια ανακοίνωση με τα αποτελέσματα της διαβούλευσης και προχωρεί στην εκπόνηση συγκεκριμένης νομοθετικής πρότασης ή ακόμη και ενός Λευκού Βιβλίου με ολόκληρο πρόγραμμα νομοθετικών προτάσεων που θα εκπονηθούν στη συνέχεια εντός συγκεκριμένου χρονικού ορίζοντα.

Οι νομοθετικές προτάσεις υποβάλλονται στο Συμβούλιο Υπουργών και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και συζητιούνται εκτενώς στις αντίστοιχες ομάδες εργασίας και τις αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές. Ζητείται επίσης η γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι εργοδοτών και εργαζομένων καθώς και εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών) και στην Επιτροπή των Περιφερειών (που συγκροτείται από εκπροσώπους της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης). Οι πολίτες και οι συμφεροντούχοι μπορούν να επέμβουν και σε αυτό το στάδιο με προτάσεις και υποδείξεις προς τους ευρωβουλευτές, τα μέλη των επιτροπών ή και τους τεχνοκράτες των υπουργείων που συμμετέχουν στις ομάδες εργασίας. Οι τεκμηριωμένες προτάσεις συχνά εντάσσονται στα επίσημα κείμενα των οδηγιών, των κανονισμών και των αποφάσεων που εκδίδονται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και πρέπει να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο.

Όμως ο ρόλος των θεσμικών οργάνων και των πολιτών δεν τελειώνει εδώ. Αν οι πολίτες διαπιστώσουν ότι οι νομοθετικές πράξεις δεν εφαρμόζονται σωστά μπορούν να το καταγγείλουν στον Θεματοφύλακα των Συνθηκών, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αυτή οφείλει να διερευνήσει το ζήτημα και να λάβει μέτρα κατά του κράτους μέλους-παραβάτη ενδεχομένως και να προσφύγει εναντίον του ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδρεύει στου Λουξεμβούργο (και το οποίο δεν πρέπει να συγχέεται με το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης που εδρεύει στο Στρασβούργο). Η συχνά χρονοβόρα διαδικασία μπορεί να καταλήξει στην καταδίκη του κράτους μέλους, το οποίο αν δεν εφαρμόσει την απόφαση μπορεί να κληθεί να καταβάλει υψηλά πρόστιμα … Οι Χανιώτες γνωρίζουν αυτή τη διαδικασία από την υπόθεση της χωματερής του Κουρουπητού …

Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αγνοήσει τις καταγγελίες, οι πολίτες μπορούν να προσφύγουν στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ή και να υποβάλλουν αναφορά στην Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αν αποδειχτεί «κακοδιοίκηση», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργεί ανάλογα για να διορθώσει τις σχετικές παραλήψεις λαμβάνοντας κατάλληλα μέτρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι πολίτες ή οι θιγόμενοι οργανισμοί και εταιρείες μπορούν επίσης να προσφύγουν στο Πρωτοδικείο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδρεύει και αυτό στο Λουξεμβούργο.

Από τα παραπάνω, ελπίζω να έγινε κατανοητή η σημασία της σωστής εκπροσώπησης των ελλήνων πολιτών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η μαζική συμμετοχή των ψηφοφόρων στις ευρωεκλογές εξασφαλίζει στους έλληνες ευρωβουλευτές τη νομιμοποίηση που απαιτείται για να υποστηρίξουν θέσεις που θα είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας. Η αποχή από τις εκλογές αυτές αποδυναμώνει τις ελληνικές διεκδικήσεις αφού αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως αδιαφορία για τις λαμβανόμενες αποφάσεις και για την Ένωση γενικότερα.

Μάλιστα, στις επερχόμενες ευρωεκλογές, οι μεγάλοι συνασπισμοί κομμάτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν αποφασίσει να υποδείξουν από έναν υποψήφιο πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (σε αντικατάσταση του κ. Μπαρόζο). Με τον τρόπο αυτό θα ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αποφάσεων που λαμβάνει το σημαντικό αυτό θεσμικό όργανο έτσι ώστε να μειωθεί το «δημοκρατικό έλλειμμα», ένα από τα σοβαρότερα μειονεκτήματα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα επόμενα θα αναλύσουμε τους τομείς πολιτικής που αφορούν την προστασία των πολιτών και αποφασίζονται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

«Ποιμένες» και οπαδοί

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Σεπτεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-126
«Ποιμένες» και οπαδοί
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι σέχτες που υποχρεώνουν τα μέλη τους να υπακούουν τυφλά στον αρχηγό-γκουρού μετασχηματίζονται συχνά σε βίαιες και εγκληματικές οργανώσεις και καταρρέουν επειδή αυτός ακριβώς ο μετασχηματισμός προκαλεί την αμφισβήτηση

Ο κόσμος μας είναι πολύπλοκος. Καθώς μεγαλώνουμε, προσπαθούμε να τον καταλάβουμε και να απαντήσουμε στα μεγάλα και τα αιώνια «γιατί». Οι γονείς μας, οι δάσκαλοι, τα βιβλία που διαβάζουμε και οι ταινίες που βλέπουμε μας βοηθούν να εξηγήσουμε τις σχέσεις, τις αιτίες και τα ενδεχόμενα αποτελέσματα των πράξεων μας αλλά και των εξελίξεων που σημειώνονται γύρω μας. Όμως, δεν καταβάλουμε όλοι την ίδια προσπάθεια να διαμορφώσουμε την ατομική μας βιοθεωρία. Οι περισσότεροι διαλέγουμε τον εύκολο δρόμο κι ακολουθούμε τα χνάρια κάποιου άλλου. Ένας κήρυκας, ένας ιερέας, ένας πολιτικός, ένας τηλεοπτικός αστέρας μας συνεπαίρνει με την προσωπικότητά του και την συχνά απλοϊκή εξήγηση του κόσμου που μας σερβίρει. Κι εμείς, αντί να χαράξουμε τον δικό μας δρόμο ακολουθούμε τις θεωρίες του «ποιμένα» μας χωρίς να αναλύσουμε τα πράγματα περισσότερο αφού έτσι βρίσκουμε μια πρόσκαιρη ψυχική ηρεμία.

Όμως ο κόσμος μας δεν μπορεί να εξηγηθεί πάντα με βάση μία μόνο θεωρία. Οι προσωπικές εμπειρίες του καθενός δεν μπαίνουν πάντα στα πλαίσια μιας θρησκείας, μιας πολιτικής ή κοινωνικοοικονομικής θεωρίας, ενός κόκκινου, μαύρου ή ακόμη και πράσινου –ισμού. Και το κυριότερο πολύ λίγοι «ποιμένες» μπορούν να μας βοηθήσουν να συγκεράσουμε τις εσωτερικές συγκρούσεις που πηγάζουν από τον μεγαλύτερο φόβο που αντιμετωπίζει ο έμφρων άνθρωπος (homo sapiens), δηλαδή τον φόβο του θανάτου. Τότε, μερικοί τολμηροί αποφασίζουν να ακολουθήσουν κάποιον που παρουσιάζει κάποια καινοφανή, «αιρετική» θεωρία. Στην πραγματικότητα, όλες οι μεγάλες θρησκείες αλλά και οι πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές θεωρίες ξεκίνησαν ως αιρέσεις, ως σέχτες στο πλαίσιο κάποιων «επίσημων» καθιερωμένων συστημάτων. Και μάλιστα διώχθηκαν γι’ αυτό μέχρι που να επικρατήσουν και να καθιερωθούν ως «επίσημες» για να αμφισβητηθούν στη συνέχεια από κάποιες άλλες …

Οι περισσότεροι «ποιμένες» για να συσπειρώσουν τον κόσμο που τους ακολουθεί, δημιουργούν έναν «εχθρό» εναντίον του οποίου θα πρέπει να αγωνιστούν οι πιστοί, οι ακόλουθοι, οι οπαδοί. Κανείς δεν έχει αντίρρηση σε αυτόν τον «ιερό πόλεμο» αν αυτός στρέφεται εναντίον ενός αιώνιου κακού πνεύματος ή του ίδιου του εαυτού μας με στόχο την βελτίωση της ανθρώπινης φύσης μας και τον πνευματικό μας εμπλουτισμό. Όταν όμως ο εχθρός προσδιορίζεται με κριτήρια φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά, ακόμη και γλωσσικά, τότε η σέχτα έχει μπει σε ένα μονοπάτι που δεν θα αργήσει να την φέρει και στο στάδιο της βίας.

Μερικές «αιρέσεις» περνούν στο στάδιο της βίας εναντίον των ίδιων των μελών τους. Βιασμοί ακόμη και ανήλικων καθώς και γενικότερα φαινόμενα βίας έχουν καταγγελθεί κατ’ επανάληψη σε πολλές σέχτες, όπου οι «αρχηγοί» απαιτούν τυφλή υπακοή από τα μέλη τα οποία πρέπει να ικανοποιούν όλες τις επιθυμίες τους. Σε άλλες, σπάνιες σχετικά περιπτώσεις, οι οπαδοί οδηγούνται σε ομαδικές αυτοκτονίες. Όπως εκείνη της αίρεσης «Ναός του Λαού» το 1978 στην Τζονστάουν στη ζούγκλα της Γουιάνα (Νότια Αμερική) που κόστισε τη ζωή σε πάνω από 900 άτομα, ανάμεσά τους και 300 παιδιά. Ή εκείνη της ομαδικής αυτοκτονίας 39 οπαδών της αίρεσης «Ουράνια Πύλη» το 1997 στο Σαν Ντιέγκο της Καλιφόρνιας που πίστευαν ότι θα μεταφέρονταν στην ουράνια κοινότητα η οποία βρισκόταν δήθεν πίσω από τον κομήτη Hale-Bopp, ο οποίος περνούσε τότε κοντά στη Γη.

Άλλες σέχτες στρέφονται εναντίον εξωτερικών εχθρών που ορίζονται όπως είπαμε με διάφορα κριτήρια - φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά. Οι Ασασίνοι, δολοφονούσαν κυρίως σουνίτες θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες και έδρασαν στη Μέση Ανατολή παράλληλα σχεδόν με τις Σταυροφορίες. Η τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα θεωρείται από πολλούς στο μουσουλμανικό κόσμο ως σέχτα που αντιμάχεται τις ποιο φιλελεύθερες εκφάνσεις του Ισλάμ εναντίον των οποίων έχει οργανώσει και θανατηφόρες επιθέσεις. Τέλος, μερικοί ερευνητές θεωρούν πως και ο σκληρός πυρήνας των ναζί ανήκε σε κάποια παγανιστική απόκρυφη σέχτα από την οποία προέκυψαν οι θεωρίες περί Αρίας φυλής που οδήγησαν στην εξόντωση εκατομμυρίων αθώων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Πολλοί οπαδοί όταν η σέχτα φτάσει στο στάδιο της βίας, αρχίζουν να αμφισβητούν τις αγαθές προθέσεις του «ποιμένα» και καταλαβαίνουν, συχνά υποσυνείδητα, πως δεν κινδυνεύει μόνο η βάση της κοσμοθεωρίας τους αλλά ίσως και η ίδια τους η ζωή. Η επιστροφή στην κανονική κοινωνία δεν είναι πάντα εύκολη και συχνά απαιτεί εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη προκειμένου το θύμα της σέχτας και του «ποιμένα» να αρχίσει να σκέφτεται ξανά σαν φυσιολογικός άνθρωπος με στόχο να συγκροτήσει την δική του βιοθεωρία με βάση τις εμπειρίες της ζωής. Κάτι το οποίο δεν είναι πάντα εύκολο ιδίως αν ο χαρακτήρας του θύματος είναι επιρρεπής στην εξάρτηση με αποτέλεσμα η δογματική εξάρτηση από τον «ποιμένα» να μετατρέπεται συχνά σε εξάρτηση από ψυχότροπες ουσίες ή και από οινοπνευματώδη ποτά. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών και της πολυπλοκότητας της ζωής απαιτεί θάρρος και δύναμη, που εν τέλει ο καθένας καλείται να αντλήσει από τον ίδιο του τον εαυτό.

Προσοχή λοιπόν «στους λύκους που έρχονται με ένδυμα προβάτου», με πατριωτικές ιαχές ή με θεωρίες που υπόσχονται να λύσουν κάθε πρόβλημα σε ατομικό ή και συλλογικό επίπεδο, που προσδιορίζουν ως εχθρό τον ξένο, τον αλλόθρησκο, τον διαφορετικό. Δυστυχώς, η κρίση ευνοεί τέτοια φαινόμενα αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολίτες θα πρέπει να πάψουν να σκέπτονται κριτικά υποκύπτοντας σε κάθε είδους επικίνδυνους «ποιμένες».

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ασφάλεια υπεράκτιας εξόρυξης υδρογονανθράκων

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Σεπτεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-125
Ασφάλεια υπεράκτιας εξόρυξης υδρογονανθράκων
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η πρόσφατη οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των υπεράκτιων εργασιών εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου προβλέπει συγκεκριμένα μέτρα που θα πρέπει να έχουν εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη μέχρι τον Ιούλιο του 2016

Μια σειρά από ατυχήματα σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις εξόρυξης φυσικού αερίου και πετρελαίου έδειξαν ότι οι εργασίες αυτές είναι εξαιρετικά επικίνδυνες. Το θεαματικότερο και πιο καταστροφικό ατύχημα ήταν εκείνο της εξέδρας Deepwater Horizon στον κόλπο του Μεξικού τον Απρίλιο του 2010 που προκάλεσε την μεγαλύτερη πετρελαιοκηλίδα από υπεράκτια εγκατάσταση εξόρυξης πετρελαίου στην ιστορία των ΗΠΑ. Παρόμοια ατυχήματα έχουν όμως σημειωθεί και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από την ανατροπή της νορβηγικής εξέδρας Alexander Kielland το 1980 σκοτώθηκαν 123 άτομα, ενώ από την έκρηξη της βρετανικής εξέδρας Piper Alpha το 1988 σκοτώθηκαν 167 άτομα. Σε παγκόσμιο επίπεδο τα τελευταία 33 χρόνια έχουν σημειωθεί τουλάχιστον άλλες επτά παρόμοιες μείζονες καταστροφές ενώ πολυάριθμα ήσσονος σημασίας ατυχήματα σε εξέδρες της Βόρειας Θάλασσας θα είχαν εξελιχθεί σε καταστροφές αν οι συνθήκες ήταν διαφορετικές.

Προκειμένου να μειωθεί στο ελάχιστο η πιθανότητα μείζονος ατυχήματος σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τον Οκτώβριο του 2011 έναν κανονισμό για την λήψη προληπτικών μέτρων σε όλες τις εξέδρες εξόρυξης υδρογονανθράκων που λειτουργούν στα ύδατα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά από συζητήσεις στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ο κανονισμός μετατράπηκε σε οδηγία που εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2013 και άρχισε να ισχύει τον Ιούλιο. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να την ενσωματώσουν στο εθνικό τους δίκαιο μέχρι το 2015 και να έχουν υποχρεώσει τους ιδιοκτήτες, τους φορείς εκμετάλλευσης προγραμματισμένων εγκαταστάσεων παραγωγής και τους φορείς εκμετάλλευσης που προγραμματίζουν ή εκτελούν εργασίες γεώτρησης να εφαρμόσουν τα σχετικά μέτρα μέχρι τον Ιούλιο του 2016. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τα εξής:

Αδειοδότηση. Κάθε κράτος πρέπει να ορίσει αρμόδια αρχή που θα χορηγεί άδειες εξερεύνησης και εξόρυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ύδατα της ΕΕ. Οι άδειες αυτές θα δίδονται μόνο σε φορείς εκμετάλλευσης με τις επαρκείς τεχνικές και οικονομικές ικανότητες που απαιτούνται για τον έλεγχο της ασφάλειας των υπεράκτιων δραστηριοτήτων και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η συμμετοχή του κοινού στις σχετικές διαβουλεύσεις πριν από την χορήγηση αδειών για τις αρχικές γεωτρήσεις σε παρθένες περιοχές είναι υποχρεωτική.

Έλεγχος. Ο έλεγχος της ασφάλειας των υπεράκτιων εγκαταστάσεων εξόρυξης όσον αφορά την ασφάλεια του προσωπικού, την προστασία του περιβάλλοντος και την ετοιμότητα αντιμετώπισης επειγόντων περιστατικών θα πραγματοποιείται από ανεξάρτητες εθνικές αρχές. Σε περίπτωση παραβιάσεων τα κράτη μέλη θα επιβάλλουν κυρώσεις που μπορεί να φτάσουν μέχρι και την διακοπή των εργασιών γεώτρησης ή και παραγωγής. Παράλληλα, πριν από την έναρξη των σχετικών εργασιών εξερεύνησης ή παραγωγής οι εταιρείες πρέπει να συντάξουν έκθεση για τους κινδύνους που απειλούν την εγκατάσταση, συνοδευόμενη από πλήρη εκτίμηση του κινδύνου και σχέδιο αντιμετώπισης κάθε προβλέψιμης έκτακτης ανάγκης. Ανεξάρτητοι ελεγκτές θα αξιολογούν περιοδικά τα συστήματα ζωτικής σημασίας όσον αφορά την ασφάλεια και τα σχέδια των φρεάτων εξόρυξης, ενώ επιθεωρήσεις θα πραγματοποιούν περιοδικά και οι αρμόδιες εθνικές αρχές.

Έκτακτες ανάγκες. Οι εταιρείες υποχρεούνται να συντάξουν σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης με βάση τις σχετικές εκτιμήσεις κινδύνου, και πρέπει να διατηρούν σε ετοιμότητα εκπαιδευμένες ομάδες ώστε να μπορούν να τις ενεργοποιήσουν για την αντιμετώπιση των πιθανών ατυχημάτων όταν είναι αναγκαίο. Παράλληλα, τα κράτη μέλη λαμβάνουν πλήρως υπόψη τα εν λόγω σχέδια όταν καταρτίζουν τα σχετικά εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης. Τα σχέδια θα δοκιμάζονται σε τακτά διαστήματα με ασκήσεις στις οποίες θα συμμετέχει ο κλάδος και οι εθνικές αρχές.

Διαφάνεια. Στους πολίτες θα διατίθενται συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις του κλάδου και τις δραστηριότητες των εθνικών αρμόδιων αρχών. Αυτές θα δημοσιεύονται στις αντίστοιχες ιστοσελίδες. Προστατεύονται όσοι υπάλληλοι αποκαλύψουν μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας από τις εταιρείες τους. Παράλληλα, οι φορείς εκμετάλλευσης οφείλουν να υποβάλλουν έκθεση για κάθε μείζον περιστατικό στο οποίο εμπλέκονται, προκειμένου να εξαχθούν σημαντικά διδάγματα όσον αφορά την ασφάλεια.

Αστική ευθύνη. Οι εταιρείες πετρελαίου και αερίου θα είναι πλήρως υπεύθυνες για τυχόν περιβαλλοντικές βλάβες προκαλούμενες στα προστατευόμενα θαλάσσια είδη και στα φυσικά οικοσυστήματα. Για βλάβες στα ύδατα, η γεωγραφική ζώνη θα επεκταθεί ώστε να καλύπτει όλα τα θαλάσσια ύδατα της ΕΕ συμπεριλαμβανομένης της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (μέχρι περίπου 370 χλμ. από την ακτή) και της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας, όπου το παράκτιο κράτος μέλος ασκεί δικαιοδοσία. Για βλάβη στα ύδατα, το ισχύον στην ΕΕ νομικό πλαίσιο για την περιβαλλοντική ευθύνη περιορίζεται στα χωρικά ύδατα (περίπου 22 χλμ. στα ανοικτά).

Ενωσιακή και διεθνής συνεργασία. Οι επιθεωρητές από τις αρμόδιες εθνικές αρχές για τις υπεράκτιες εγκαταστάσεις θα συνεργάζονται για να διασφαλίσουν την αποτελεσματική αξιοποίηση των βέλτιστων πρακτικών και να συμβάλουν στην ανάπτυξη και βελτίωση των προτύπων ασφάλειας. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεργαστεί με τους διεθνείς εταίρους της Ευρώπης για την προώθηση της εφαρμογής υψηλών προτύπων ασφαλείας και την πρόληψη των ατυχημάτων παγκοσμίως.

Το έχουμε ξαναγράψει από αυτήν εδώ τη στήλη: η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ελληνικά ύδατα θα πρέπει να αρχίσει με την δημιουργία επίσημων δομών με αρμοδιότητες και τεχνογνωσία που θα επιβάλλουν την ασφαλή λειτουργία των υπεράκτιων εγκαταστάσεων. Το πετρέλαιο πρέπει να αξιοποιηθεί αλλά χωρίς να θρηνήσουμε ανθρώπινα θύματα ούτε υποβάθμιση του περιβάλλοντος …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Έμμετρη προστασία …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Σεπτεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-124
Έμμετρη προστασία …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι κουζουλάδες μας μαθές και οι απροσεξίες
μισερεμούς μας φέρνουνε, θανάτους, τραγωδίες!

Το χρόνο λέω μια φορά, να γράψω μαντινάδες,
στους συμπολίτες να ειπώ τις χίλιες κουζουλάδες
που φέρνουνε μισερεμούς, θανάτους, τραγωδίες
νοσοκομεία, αίματα, θρήνους, λιποψυχίες!

Από σεισμούς κι από φωθιές λίγοι πάνε χαράμι,
οι πιο πολλοί απ’ την καρδιά πεθαίνουν μάνι-μάνι!
Απ’ το φαΐ, απ’ τον καπνό ακόμη κι απ’ τα τζάκια#,
πολλοί απ’ ατυχήματα καθημερνή και σχόλη,
στο σπίτι και στη θάλασσα, στην εθνική οδό, στην πόλη.

Πάντα η Κρήτη ήτανε σεισμογενής μαθές το,
κι αν δεν το κτίσεις στερεό το σπίτι, ξέχασέ το!
Τα σχέδια τα στατικά ποτέ μην τα αλλάζεις,
τα σίδερα και το μπετό πάντα σωστά να σιάζεις!
Φωτιστικά και πίνακες καλά να στερεώνεις,
τα ράφια, τα ντουλάπια σου στον τοίχο να βιδώνεις.
Και στο ταβάνι κοίταξε να δένει ο σοβάς,
κι όταν αρχίσει ο σεισμός έξω να μην γυρνάς!

Φίλοι, φοβάστε το σεισμό, και τρέμετε την κρίση,
κι από το κάπνισμα μαθές πάτε κι απ' το μεθύσι!
Το κάπνισμα γιατί χαλά πνευμόνια και καρδιές,
κι οι τσικουδιές σκοτώνουνε με στραβοτιμονιές.
Κι άμα μιλάς στο κινητό την ώρα π' οδηγείς,
είναι σα να πιες τσικουδιές χίλιες και δεκατρείς!
Ο έξυπνος αν τάχει πιει αφήνει το τιμόνι,
σε κάποιον που ’χει πιεί νερό, γκαζόζα με λεμόνι.

Πιο κουζουλό κι από τρελό είναι το κοπελάκι,
όταν το κράνος δεν φορά πάνω στο μηχανάκι.
Νομίζουν πως είν' έξυπνα και δυνατά αντράκια,
αλλά δεν ξέρουν πως γραμμή πάνε στα θυμαράκια!
Οι ξύπνιοι που ’χουνε μυαλό πάντα φοράνε κράνος,
σκέπτονται μάνα και παιδιά που θα τους κάψει ο χάρος,
Αρτιμελείς στο σπίτι τους να επιστρέφουν θέλουν,
στα όργανα τους δωρητές φροντίζουν να μη γένουν.

Ατύχημα, επίθεση, φωθιά, αδιαθεσία,
τηλεφωνώ στα επείγοντα για να 'ρθει σωτηρία.
Μαθαίνω αναζωογόνηση να κάνω στην καρδιά,
να σώσω το συνάνθρωπο που έπεσε βαριά.
Το εγκεφαλικό 'πεισόδιο κάποιος θα διακρίνει,
αν χειραψία χαλαρή το θύμα ανταποδίδει,
απ’ το στραβό χαμόγελο, το τραύλισμα, τα σάλια,
κι απ’ τη θολούρα γενικώς στα λόγια και τα κάμα.
Γίνε λοιπόν εθελοντής να μην βαρυγκωμάς,
το φίλο, το συνάνθρωπο, να μάθεις να βοηθάς!

Μεσ' στην κουζίνα κίνδυνοι υπάρχουνε δεκάδες,
από τηγάνια, μάχαιρες, και πλαστικές μπουκάλες!
Δίδαξε το κοπέλι σου τι είναι ασφαλές,
στη στράτα, στο χωράφι σου, στο σπίτι και τσ' ελιές!
Ο έξυπνος δεν είναι αυτός που κάνει τον γενναίο,
αλλά εκείνος που θωρεί μην τύχει το μοιραίο!

Κι αν κουραστήκατε μαθές, θε να το ξαναπούμε,
γιατί οι περισσότεροι μοιάζουν να λησμονούνε:
το πρώτο και σημαντικό είναι να μην ξεχνούμε,
να κόψομε το κάπνισμα υγεία για να βρούμε.
Να τρώμε λίγα λιπαρά, πολύ να περπατούμε,
πίεση, βάρος, ζάχαρο να παρακολουθούμε.
Φρούτα πολλά, λαχανικά μα λίγες τσικουδιές,
αυτά προσθέτουν τση ζωής εννιά χρόνια μαθές#!
Ένα τσεκ-απ να κάνουμε την κάθε διετία,
κι απ’ τω γιατρώ τση συμβουλές θα έχουμε υγεία.

# Με βάση στοιχεία της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Εικόνες από έναν περίπατο …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Σεπτεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-123
Εικόνες από έναν περίπατο …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Δεν πρόκειται για την ομώνυμη μουσική σύνθεση του Μουσόρσκυ αλλά για εικόνες από τους περιπάτους μου στο Βέλγιο και στην Αγγλία …

Κάθε Σάββατο, με μια παρέα ηλικιωμένων περπατούμε γύρω στα 10 χιλιόμετρα για να διατηρηθούμε σε καλή φυσική κατάσταση. Αλλά και όταν επισκέπτομαι άλλες πόλεις φροντίζω να περπατάω παρατηρώντας ταυτόχρονα το περιβάλλον. Μερικές σκέψεις από πρόσφατους περιπάτους στο Βέλγιο, όπου μένω μόνιμα, και στην Αγγλία, όπου είχα πάει πρόσφατα να επισκεφτώ την κόρη μου.

Τα σκουπίδια μόνιμη πρόκληση. «Μαζί με τα 302 παιδιά του Κράινεμ λέω ΟΧΙ στα σκουπίδια οπουδήποτε. Εσείς; Βοηθήστε με να κρατήσουμε αυτόν τον δρόμο καθαρό. Συμμετέχετε στην εκστρατεία στη διεύθυνση www.contrelesdechetssauvages.be». Ένα αγοράκι (στα γαλλικά) κι ένα κοριτσάκι (στα φλαμανδικά) διαφημίζουν μια δράση εναντίον της ανεξέλεγκτης εναπόθεσης σκουπιδιών που οργανώνουν ορισμένοι δήμοι σε συνεργασία με την διαδημοτική επιχείρηση αποκομιδής και ανακύκλωσης απορριμμάτων. Θα έλεγε κανείς ότι στις «πολιτισμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης» όλοι έχουν μάθει να σέβονται το περιβάλλον και να μην πετούν σκουπίδια όπου λάχει. Ε, λοιπόν αυτό δεν είναι πάντα αλήθεια αν και η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη σε σχέση με την Ελλάδα …

Στην Αγγλία τώρα, στο μεγάλο πάρκο μιας μικρής πόλης, του Λέμινγκτον Σπα, συναντά κανείς κάδους ανακύκλωσης ειδικά σχεδιασμένους για παιδιά δίπλα στην παιδική χαρά και μέσα σε μια υπαίθρια ρηχή πισίνα για τα μικρά. «Παρακαλούμε αγαπήστε το πάρκο σας. Μην αφήνετε πίσω σας σκουπίδια. Χρησιμοποιείστε τους κάδους. Ανακυκλώστε εδώ», λένε το λευκό αγοράκι και το σκουρόχρωμο κοριτσάκι. Οι κάδοι στην πισίνα απευθύνονται σε μεγαλύτερα παιδιά και δεν έχουν σκίτσα. Έτσι τα παιδιά στο Βέλγιο και στην Αγγλία μαθαίνουν από μικρά την ανακύκλωση στην πράξη, με στόχο, μεγαλώνοντας να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες και να διατηρούν το περιβάλλον της πόλης τους καθαρό.

Ανεξιθρησκία στην πράξη. Η επικρατούσα θρησκεία στην Αγγλία είναι βέβαια η αγγλικανική. Αρχηγός της είναι τυπικά η ίδια η βασίλισσα. Στα Βέλγιο, οι βασιλείς είναι πιστοί καθολικοί, μέχρι σημείου μάλιστα να συζητείται αν θα πρέπει να αγιοποιηθεί ο προ-προηγούμενος, και μακαρίτης πλέον, βασιλιάς Μπωντουέν, θείος του σημερινού βασιλιά. Και στις δύο χώρες αυτό δεν εμποδίζει την επίσημη πολιτεία να αποδέχεται και να υποστηρίζει την δημιουργία αξιοπρεπέστατων χώρων λατρείας για όλες τις θρησκείες.

Πάρτε για παράδειγμα το τζαμί των Βρυξελλών που βρίσκεται σε μια γωνιά του μεγάλου πάρκου των εορτών της Πεντηκονταετίας της βέλγικης βασιλείας (Parc du Cinquentenaire). Απέναντι σχεδόν από την Σχολή Ευελπίδων του Βελγίου και δύο βήματα από το Μπερλεμόν (έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) και το Γιούστους Λίπσιους (έδρα του Συμβουλίου Υπουργών). Γειτονεύει με τράπεζες, εστιατόρια, κτήρια γραφείων και πολυκατοικίες αλλά και με αρκετές πρεσβείες καθώς και με διάφορα Μουσεία (Πολεμικό, Ιστορικό, Αυτοκινήτου, Τέχνης). Με ελληνικά δεδομένα θα αντιστοιχούσε με το Ρολόι στον Δημοτικό Κήπο των Χανίων!! Έδρα του Ισλαμικού Κέντρου του Βελγίου, το τζαμί στεγάζεται σε ανακαινισμένο περίπτερο το οποίο δώρισε το 1967 ο τότε βασιλιάς Μπωντουέν στον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας Φεϋζάλ. Το περίπτερο ανακαινίστηκε με έξοδα της Σαουδικής Αραβίας και εγκαινιάστηκε το 1978 από τον επόμενο σαουδάραβα βασιλιά Καλίντ και τον Μπωντουέν.

Στο τζαμί στεγάζεται δημοτικό σχολείο για παιδιά μωαμεθανών, κέντρο διδασκαλίας της αραβικής γλώσσας για ενήλικες και παιδιά, καθώς και κέντρο κατήχησης στον ισλαμισμό. Κάθε Παρασκευή μεσημέρι την ώρα της προσευχής η περιοχή γύρω από το τζαμί γεμίζει από τις πολυτελείς λιμουζίνες των πρέσβεων των ισλαμικών χωρών αλλά και από αυτοκίνητα εργαζόμενων μουσουλμάνων και από πλήθος πιστών που έρχονται με τα πόδια ή με τη συγκοινωνία. Παραδίπλα, οι ευέλπιδες κάνουν γυμναστική στο πάρκο ενώ πλήθος βέλγων κάνουν βόλτα κάτω από τα δένδρα μόνοι ή με τα σκυλάκια τους ...

Αντίστοιχες εικόνες βλέπει κανείς και στην Αγγλία. Το μουσουλμανικό κέντρο του Λέμινγκτον Σπα βρίσκεται δίπλα στην Βασιλική Ναυτική Λέσχη μέσα στο πράσινο και με ευρύχωρο χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων. Όμως με εντυπωσίασε κι ένα επιβλητικό τριώροφο κτήριο με μεγάλους τρούλους, δίπλα σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο. Στην αρχή το πέρασα για τζαμί αλλά όταν πλησίασα διαπίστωσα ότι ήταν ναός των Σιχ. Ο σιχισμός είναι μια μονοθεϊστική θρησκεία που ξεκίνησε τον 15ο αιώνα μ.Χ. στη βόρεια Ινδία, με επιρροές κυρίως από τον Ινδουισμό και το Ισλάμ. Οι οπαδοί της φορούν ένα χαρακτηριστικό τουρμπάνι γιατί απαγορεύεται να κόψουν τα μαλλιά τους. Φυσικά, στο κέντρο του Λέμιγκτον Σπα υπάρχει και ο αγγλικανικός ναός των Αγίων Πάντων, ένας από τους μεγαλύτερους της Αγγλίας.

Ας θυμηθούμε ότι τη λέξη «ανεξιθρησκία» επινόησε τον 18ο αιώνα ένας διακεκριμένος έλληνας κληρικός, παιδαγωγός και στοχαστής του νεοελληνικού διαφωτισμού, ο Ευγένιος Βούλγαρης για να αποδώσει τη γαλλική λέξη «tolérance (religieuse)» δηλ. θρησκευτική ανοχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επιγραφή έξω από το μουσουλμανικό κέντρο του Λέμιγκτον Σπα λέει «Αγάπη για όλους. Μίσος για κανέναν», ενώ στην επιγραφή του ναού των Σίχ αναφέρεται «Αναγνωρίζουμε ότι το ανθρώπινο γένος είναι ΕΝΑ». Αιώνια διδάγματα όλων των θρησκειών για όλους τους ανθρώπους, που μετατρέπονται σε επικίνδυνους φανατικούς μόνο από την καταπίεση, την ανέχεια και την προπαγάνδα των επιτήδειων …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μικρά ενδιαφέροντα …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-122
Μικρά ενδιαφέροντα …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Νέα επιστημονική μέθοδος κατά του ροχαλητού. Αεροπλάνο, το ασφαλέστερο μεταφορικό μέσο. Τα πουλιά γνωρίζουν τα όρια ταχύτητας. Η κληρονομιά του Τσερνομπίλ στα δένδρα.

Ασκήσεις ωδικής κατά του ροχαλητού. 93 άτομα συμμετείχαν σε μια μελέτη καταπολέμησης του ροχαλητού με ασκήσεις ωδικής η οποία σημείωσε επιτυχία. Η μελέτη έγινε στο Βασιλικό νοσοκομείου του Ντέβον και Έξετερ στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε αυτήν συμμετείχε και ένας ελληνικής καταγωγής ωτορινολαρυγγολόγος. Οι ασθενείς συμμετείχαν επί τρίμηνο σε ασκήσεις ωδικής με στόχο την ενίσχυση των μυών του φάρυγγα. Το αποτέλεσμα ήταν η μείωση της σοβαρότητας, της συχνότητας και της έντασης του ροχαλητού και η βελτίωση των συμπτωμάτων σε όσους έπασχαν από ήπια έως μέτρια άπνοια. Την μέθοδο εμπνεύστηκε η Άλις Οζαί, μια διευθύντρια χορωδίας, τραγουδίστρια και συνθέτρια. Την εφάρμοσε πειραματικά επί αρκετά χρόνια μέχρι που επιβεβαιώθηκε και επιστημονικά με την πρόσφατα δημοσιευθείσα μελέτη. Περισσότερες πληροφορίες (στα αγγλικά) και παραγγελίες των ασκήσεων σε CD (κόστος 55 ευρώ περίπου) στη διεύθυνση www.singingforsnorers.com).

Μην φοβάστε τα αεροπλάνα. Είναι τα ασφαλέστερα μεταφορικά μέσα. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας για την ασφάλεια των πτήσεων, το 2012 ήταν η χρονιά με τα λιγότερα αεροπορικά ατυχήματα και με τα λιγότερα θύματα της τελευταίας εξαετίας. Το 2012 μεταφέρθηκαν με αεροπλάνο 2,9 δισεκατομμύρια επιβάτες (αύξηση 5% σε σχέση με το 2011 και αύξηση του αριθμού των επιβατο-χιλιομέτρων κατά 5,5%). Ο αριθμός των ατυχημάτων μειώθηκε κατά 21% και αντιστοιχεί σε 3,2 ατυχήματα ανά εκατομμύριο αναχωρήσεις. Ο αριθμός των θυμάτων μειώθηκε σε σχέση με το 2011 κατά 10% με αποτέλεσμα το 2012 να χαρακτηρίζεται το ασφαλέστερο έτος όσον αφορά τον αριθμό των θυμάτων από το 2004.

Πουλιά και όρια ταχύτητας. Δυο καναδοί βιολόγοι παρακολούθησαν συστηματικά τη συμπεριφορά των πουλιών στους δρόμους όταν παρατήρησαν ότι τα πουλιά πέταγαν σε μεγαλύτερες αποστάσεις μπροστά από το αυτοκίνητό τους σε δρόμους όπου το όριο ταχύτητας ήταν μεγαλύτερο. Στους δρόμους με όριο ταχύτητας 50 χιλιόμετρα την ώρα τα πουλιά απογειώνονταν σε απόσταση 15 μέτρων από το επερχόμενο αυτοκίνητο ενώ στους δρόμους που το όριο ήταν 110 χλμ/ώρα η αντίστοιχη απόσταση ήταν 75 μέτρα. Οι αποστάσεις αυτές παρέμεναν οι ίδιες ακόμη και όταν τα επερχόμενα αυτοκίνητα έτρεχαν πιο γρήγορα από το επίσημο όριο ταχύτητας. Τα πουλιά δεν διαβάζουν φυσικά τα σήματα της τροχαίας αλλά ούτε και αντιδρούν στην πραγματική ταχύτητα των αυτοκινήτων. Οι δύο βιολόγοι που έκαναν τις σχετικές παρατηρήσεις θεωρούν ότι τα πουλιά αντιμετωπίζουν τα αυτοκίνητα ως θηρευτές θεωρώντας ότι σε ορισμένες περιοχές οι θηρευτές αυτοί είναι πιο επικίνδυνοι. Παρατήρησαν επίσης ότι οι τα πουλιά άφηναν τα αυτοκίνητα να πλησιάσουν περισσότερο την άνοιξη ενώ το φθινόπωρο συμπεριφέρονταν με μεγαλύτερη προσοχή. Αυτό κατά τη γνώμη τους οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι την άνοιξη τα πουλιά είναι πιο δραστήρια τρέφοντας τα μικρά τους ή επειδή τα νέα πουλάκια εκπαιδεύονται την άνοιξη στις συνθήκες του περιβάλλοντός τους.

Τα πεύκα θυμούνται το Τσερνομπίλ. Η έκθεση στην ακτινοβολία που διέρρευσε από το πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ το 1986 είχε ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στα δένδρα της περιοχής με βάση μια πρόσφατα δημοσιευθείσα μελέτη. Τα χειρότερα αποτελέσματα καταγράφηκαν αμέσως μετά το ατύχημα αλλά τα δένδρα που επέζησαν αποδείχτηκαν πιο ευαίσθητα στις περιβαλλοντικές καταπονήσεις. Στα νεαρά δένδρα παρατηρήθηκαν επίσης και ανωμαλίες στην ανάπτυξη λόγω μεταλλάξεων αλλά και νεκρώσεις κυττάρων. Η μελέτη κάλυψε πάνω από 100 δένδρα δασικού πεύκου (Pinus sylvestris) σε 12 τοποθεσίες γύρω από το Τσερνομπίλ. Τα δένδρα αυτά αποτελούν αντικείμενο δασοκομίας και έχουν σημαντική οικονομική αξία. Οι δακτύλιοι τους μπορούν να αναγνωστούν ευκολότερα για να εντοπιστούν σημάδια από την ακτινοβολία.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Σωστή αξιολόγηση για καλύτερη προστασία

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-121
Σωστή αξιολόγηση για καλύτερη προστασία
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η λέξη «αξιολόγηση» βρίσκεται στην επικαιρότητα, συχνά με αρνητικές αναφορές. Όμως, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρονται στους πολίτες, περιορίζει και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας

Τις προάλλες, μπήκαμε με την κόρη μου σε μια εξοχική καφετέρια που λειτουργεί και ως εστιατόριο. Πήραμε ένα καφέ, ένα πράσινο τσάι κι ένα μεταλλικό νερό και βγήκαμε να τα πιούμε στην βεράντα πάνω από τον ποταμό. Μαζί με το λογαριασμό μας έδωσαν και μια καρτούλα. «Θέλουμε να γίνουμε ακόμη καλύτεροι» έγραφε. «Εργαζόμαστε σκληρά για να εξασφαλίσουμε την καλύτερη δυνατή εξυπηρέτησή σας και για να απολαύσετε κάθε σας επίσκεψη. Θέλουμε να γνωρίσουμε τις σκέψεις σας και σας παρακαλούμε να συμπληρώσετε ένα σύντομο ερωτηματολόγιο. Θα σας ακούσουμε με προσοχή και θα σας εντάξουμε στις κληρώσεις που διοργανώνουμε κάθε μήνα για ένα κιβώτιο σαμπάνια καθώς και στη μεγάλη ετήσια κλήρωση για ένα ταξίδι με το Όριεντ Εξπρές». Η καφετέρια ήταν βέβαια στην Αγγλία και το ερωτηματολόγιο μπορούσαμε να το συμπληρώσουμε στο διαδίκτυο ή μέσω κινητού τηλεφώνου.

Έρευνες ικανοποίησης της πελατείας με στόχο την βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών πραγματοποιούν πλέον όλες οι σοβαρές επιχειρήσεις που θέλουν να εξυπηρετήσουν και να ικανοποιήσουν τους πελάτες τους. Και αποτελούν έναν πολύ καλό τρόπο προστασίας των καταναλωτών που μπορούν να εκφράσουν την δυσαρέσκειά τους απ’ ευθείας στην επιχείρηση πριν απευθυνθούν ενδεχομένως στις επίσημες υπηρεσίες ή στις ενώσεις προστασίας καταναλωτών. Πρόκειται για μια πρώτη «δημοκρατική» αξιολόγηση από τους άμεσα ενδιαφερόμενους …

Υπάρχουν όμως και οι αξιολογήσεις που γίνονται με βάση κάποια προκαθορισμένα κριτήρια από εκπαιδευμένους ελεγκτές. Τέτοιοι έλεγχοι μπορεί να γίνονται στο πλαίσιο των λεγόμενων «κύκλων ποιότητας» που δημιούργησαν για πρώτη φορά οι γιαπωνέζικες βιομηχανίες στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Ή ακόμη καλύτερα στο πλαίσιο των ελέγχων ποιότητας που προβλέπονται ως μέρος των παραγωγικών διαδικασιών στις επιχειρήσεις που έχουν πιστοποιηθεί ότι εφαρμόζουν τα πρότυπα της σειράς 9000 του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης (ISO). Μάλιστα, πολλές έρευνες δείχνουν συσχέτιση της οικονομικής απόδοσης των επιχειρήσεων με την εν λόγω πιστοποίηση.

Στη χώρα μας η λέξη αξιολόγηση έχει δυστυχώς αποκτήσει αρνητική σημασία. Η προσπάθεια επαναφοράς της αξιολόγησης στην εκπαίδευση συνάντησε και συναντά οργανωμένες αντιδράσεις. Οι υπηρεσίες που προσφέρει το δημόσιο στους πολίτες δεν υπόκεινται σε αξιολόγηση από τους συχνά ταλαιπωρούμενους πολίτες. Και όπως έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη, δεν υπάρχει αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (ασθενοφόρα, πυροσβεστική, αστυνομία) μέσω των αντίστοιχων αριθμών επειγόντων (112, 166, 199, 100).

Η καφετέρια, το ξενοδοχείο ή γενικά η επιχείρηση που επιζητεί την αξιολόγηση του πελάτη έχει στόχο να βελτιώσει τις παρεχόμενες υπηρεσίες προκειμένου να αποσπάσει πελάτες από τον ανταγωνισμό. Αυτό είναι θεμιτό και χρήσιμο στο κοινωνικό σύνολο γιατί ευνοεί μακροπρόθεσμα τις επιχειρήσεις που παρέχουν σωστά προϊόντα και υπηρεσίες. Αντίστοιχα, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχει το δημόσιο θα μπορούσε να εξασφαλίσει καλύτερη προστασία του πολίτη και εξοικονόμηση των χρημάτων του φορολογούμενου.

Όταν οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν τις κατάλληλες διδακτικές ικανότητες, οι μαθητές που θα περάσουν από τις τάξεις τους είναι πολύ πιθανόν να τελειώσουν το σχολείο χωρίς να έχουν αποκτήσει τις βασικές γνώσεις που θα τους είναι απαραίτητες στην καθημερινή τους ζωή. Έτσι, η κοινωνία επιβαρύνεται με άτομα που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, με αποτέλεσμα αύξηση της ανεργίας αλλά συχνά και της εγκληματικότητας. Στο πλαίσιο μιας σωστής διαδικασίας θα μπορούσαν να αξιολογηθούν οι γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές αλλά και ο τρόπος με τον οποίο εκτιμούν οι μαθητές αλλά και οι γονείς τις προσπάθειες του δασκάλου. Οι εκπαιδευτικοί που δεν ανταποκρίνονται στις υψηλές προδιαγραφές της σωστής εκπαίδευσης μπορούν να μετακινηθούν σε θέσεις με λιγότερες απαιτήσεις έτσι ώστε το σχολείο να μπει σε μια τροχιά μακροπρόθεσμης βελτίωσης.

Αντίστοιχα, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχει το δημόσιο θα μπορούσε να συμβάλλει στη βελτίωση π.χ. του χρόνου εξυπηρέτησης των πολιτών, στη μείωση της περιττής γραφειοκρατίας και στην εξοικονόμηση πόρων, δηλαδή των χρημάτων των φορολογούμενων. Όμως, στην περίπτωση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών θα εξασφαλίσει μείωση των θανάτων και των επιπτώσεων από τους τραυματισμούς, καλύτερη προστασία της υγείας και της περιουσίας των πολιτών και σε πολλές περιπτώσεις εξοικονόμηση πόρων λόγω μείωσης των ζημιών και της επιβάρυνσης των ασφαλιστικών ταμείων.

Ένας άλλος τομέας αξιολόγησης είναι η εκτίμηση των κινδύνων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από ένα δημόσιο έργο, από μια νέα ή υφιστάμενη εγκατάσταση, από μια διαδικασία. Πρόκειται για αξιολόγηση «εκ των προτέρων» με στόχο να εντοπιστούν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να περιοριστούν τα ενδεχόμενα ατυχήματα και καταστροφές. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι υποχρεωτικές με βάση την ισχύουσα νομοθεσία αλλά συχνά παραλείπονται λόγω κακής ενημέρωσης ή και εκ προμελέτης προκειμένου να προωθηθούν συγκεκριμένα συμφέροντα.

Αξιολόγηση λοιπόν. Αν θέλουμε η κοινωνία μας να γίνει καλύτερη και οι πολίτες να εξυπηρετούνται και να προστατεύονται καλύτερα από ένα αποδοτικότερο δημόσιο.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Σεισμός; Μην σε πιάνει πανικός …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-120
Σεισμός; Μην σε πιάνει πανικός …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι σεισμοί είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα και μπορούμε να προστατευθούμε από αυτούς αν γνωρίζουμε μερικά απλά πράγματα

Η πρώτη φορά που έγραψα για τους σεισμούς ήταν το Μάρτιο του 1981. Τότε, την παραμονή του γάμου μου, μια Παρασκευή, λίγες μέρες μετά τον μεγάλο σεισμό της Αθήνας τον Φεβρουάριο, ο διευθυντής των ΕΠΙΚΑΙΡΩΝ με κάλεσε και μου ζήτησε να του παραδώσω ένα μεγάλο επεξηγηματικό άρθρο για τους σεισμούς την επόμενη Τρίτη (η Δευτέρα ήταν Καθαρά Δευτέρα!). «Ξέρετε, αύριο παντρεύομαι!», απάντησα. «Και να φροντίσεις για καλή εικονογράφηση, θα είναι το θέμα του εξωφύλλου», ήταν η απάντηση. Ευτυχώς, είχα φροντίσει να μαζέψω βιβλιογραφία, κι έτσι το ιστορικό αυτό άρθρο που γράφτηκε τελικά μέσα στη φούρια του γάμου είναι ακόμη και σήμερα επίκαιρο.

Όμως, εκείνο που τελικά ενδιαφέρει τον πολίτη δεν είναι ένα μάθημα σεισμολογίας ή προχωρημένης γεωλογίας. Δεν τον ενδιαφέρουν τα ρίχτερ, τα επίκεντρα και οι σεισμικές ακολουθίες ούτε οι διαμάχες των επιστημόνων για τις σωστές ή τις λανθασμένες προβλέψεις. Αυτό που πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι πως θα βγούμε αλώβητοι από τον σεισμό χωρίς να δούμε την περιουσία μας να καταστρέφεται ή να αχρηστεύεται. Και το μυστικό είναι βέβαια η ΠΡΟΛΗΨΗ!

Όταν τρέμει η γη, το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε είναι να βγούμε έξω. Αν όμως μένουμε στην πόλη αυτό μπορεί να αποδειχτεί επικίνδυνο γιατί μπορεί να μας χτυπήσει κάποιο κομμάτι από μπαλκόνι, κάποια πλάκα που θα ξεκολλήσει από κάποιον τοίχο ή ακόμη και κάποιο κομμάτι από καμινάδα. Γι' αυτό, αν πρέπει να μετακινηθούμε θα πρέπει να το κάνουμε μακριά από κτήρια με στόχο να καταφύγουμε σε κάποιον ανοικτό χώρο, μια πλατεία, ένα δάσος ή ένα άκτιστο οικόπεδο. Χώρο που θα μας έχουν υποδείξει οι αρχές εκ των προτέρων και για τον οποίο θα πρέπει να έχουμε φροντίσει να ενημερωθούμε εκ των προτέρων.

Αλλά και μέσα στο σπίτι κινδυνεύουμε! Αν δεν έχουμε φροντίσει να στερεώσουμε τις ντουλάπες, τις βιβλιοθήκες και τα φωτιστικά για να μην πέσουν και μας πλακώσουν. Μπορεί επίσης να πέσουν και οι σοβάδες από το ταβάνι και γι' αυτό οι κλασσικές οδηγίες προστασίας από τους σεισμούς προβλέπουν ότι πρέπει να καλυφθούμε κάτω από ένα τραπέζι, ένα θρανίο ή ακόμη και μέσα σε ένα ντουλάπι.

Αν μένουμε σε πολυκατοικία, ιδίως αν το διαμέρισμά μας είναι σε υψηλό όροφο ας μην εκπλαγούμε από το γεγονός ότι θα κουνηθούμε περισσότερο παρά αν μένουμε στο ισόγειο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα υψηλά κτήρια κατασκευάζονται έτσι ώστε να έχουν ελαστικότητα και να ταλαντώνονται χωρίς να καταρρέουν, αντέχοντας έτσι ακόμη και σε ισχυρούς σεισμούς. Όμως, τα κτήρια θα πρέπει να έχουν κατασκευαστεί ακολουθώντας ΠΙΣΤΑ τα σχέδια και τις οδηγίες των μηχανικών. Αν δεν έχουν μπει όλα τα σίδερα, αν το μπετόν δεν ήταν των σωστών προδιαγραφών, αν ο εργολάβος ή ο ιδιοκτήτης άφησαν κάποια ανοίγματα ή τροποποίησαν τα σχέδια χωρίς να ενημερώσουν τον μηχανικό, είναι πολύ πιθανόν το κτήριο να μην συμπεριφερθεί σωστά και να υπάρχουν σημαντικές ζημιές ή και καταρρεύσεις.

Γι' αυτό στα κτήρια που έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1985 όταν αναθεωρήθηκε ο αντισεισμικός κανονισμός καλόν θα ήταν να ελεγχθούν προσεισμικά από έμπειρο μηχανικό προκειμένου να ενισχυθούν αναλόγως. Όσο παλαιότερο το κτήριο τόσο αναγκαιότερος ο προσεισμικός αυτός έλεγχος! Για παράδειγμα, οι ειδικοί συστήνουν πως οι πυλωτές των πολυκατοικιών θα πρέπει να χτιστούν προκειμένου να ενισχυθούν αντισεισμικά τα κτήρια. Σε παλαιότερα κτήρια οι τοίχοι μπορούν να ενισχυθούν με ειδικά υλικά σε συνδυασμό με πλέγματα που ενισχύουν τις τοιχοποιίες ώστε τα κτήρια να αντέχουν ακόμη και σε ισχυρούς σεισμούς. Στο πλαίσιο των προσεισμικών ελέγχων μπορούν να ελεγχθούν και οι εσωτερικοί σοβάδες, που όπως είπαμε είναι πολύ πιθανόν να ξεκολλήσουν σε περίπτωση ακόμη και μέτριου σεισμού.

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τη συμπεριφορά του κτηρίου κατά την διάρκεια του σεισμού είναι η σύσταση του εδάφους πάνω στο οποίο έχει κτιστεί. Ο Παρθενώνας στέκεται αλώβητος από τους σεισμούς για περισσότερα από 2.000 χρόνια γιατί είναι κατασκευασμένος πάνω σε ένα τμήμα του αθηναϊκού σχιστόλιθου που προσδίδει στο κέντρο της Αθήνας μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στους σεισμούς. Αντίθετα, τα κτήρια που είναι κατασκευασμένα πάνω σε χαλαρά εδάφη (π.χ. προσχώσεις από ποτάμια, μπάζα κλπ.) κινδυνεύουν περισσότερο γιατί τα εδάφη αυτά έχουν την τάση να «ρευστοποιούνται» όταν υφίστανται τις επιδράσεις των σεισμικών δονήσεων.

Συχνά στο σεισμό κινδυνεύουμε περισσότερο από τον πανικό παρά από τον ίδιο το σεισμό και τις επιπτώσεις του. Οι άσκοπες μετακινήσεις π.χ. η απόφαση να φύγουμε για το χωριό, ή να επισκεφθούμε τα παιδιά ή τους γονείς μας δημιουργούν συμφόρηση στους δρόμους. Υπάρχει έτσι μεγαλύτερος κίνδυνος τροχαίων ενώ παρεμποδίζουμε και τις μετακινήσεις των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η προσπάθεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με συγγενείς, φίλους και γνωστούς επιβαρύνει επίσης τα δίκτυα επικοινωνιών που είναι απαραίτητα για τις πραγματικές επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης.

Μακάρι να μην ζήσουμε ποτέ έναν μεγάλο σεισμό. Αλλά καλόν είναι να έχουμε λάβει τα μέτρα μας για κάθε ενδεχόμενο. Σχετικές οδηγίες υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gr) και του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (www.oasp.gr). Η πρόληψη σώζει ζωές …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Τουρίστες γιατροί για τους τουρίστες …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-119
Τουρίστες γιατροί για τους τουρίστες …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η ιατρική περίθαλψη στις απομακρυσμένες και τις νησιωτικές τουριστικές περιοχές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα μπορούσε να καλυφθεί συστηματικά από γιατρούς που θα έκαναν τις διακοπές τους

Αυτή την εποχή ψηφιοποιώ και βάζω σε τάξη το αρχείο μου. Είναι μια επίπονη δουλειά που έχει τρία πλεονεκτήματα. Πρώτον, γλυτώνω πάρα πολύ χώρο στέλνοντας το χαρτί στην ανακύκλωση. Δεύτερον, μπορώ να έχω πρόσβαση στο αρχείο ανά πάσα στιγμή επειδή χωράει ολόκληρο σε έναν σκληρό δίσκο. Και τρίτον, ξαναδιαβάζω παλιά μου κείμενα που είχα ξεχάσει ότι τα είχα γράψει …

Ψηφιοποιώ τώρα τα άρθρα που έγραφα μια φορά την εβδομάδα στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ του Γιάννη Πουρνάρα. Ήταν η εποχή που στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ συνεργάζονταν μερικοί αξιολογότατοι δημοσιογράφοι και συγγραφείς. Ο αείμνηστος Νίκος Αγγελής, με τον οποίον, μιαν εποχή, μοιραζόμασταν το ίδιο τηλέφωνο. Ο Σόλων Γρηγοριάδης με τις αξέχαστες ιστορικές του αναδρομές. Ο Κώστας Καββαθάς από τους ιστορικούς 4Τροχούς. Ο συγγραφέας και καλός φίλος Νίκος Δήμου. Η αξέχαστη Μαλβίνα Κάραλη και πολλοί άλλοι. Μα και πολλοί ανερχόμενοι τότε αστέρες, μερικοί από τους οποίους βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Όπως ο Γιώργος Τράγκας και η Σοφία Βούλτεψη …

Όμως το θέμα μας δεν είναι οι αναμνήσεις. Το θέμα μας είναι το μαργαριτάρι που ανακάλυψα στο αρχείο και το οποίο αφορά την έλλειψη γιατρού στο Φαράγγι της Σαμαριάς και στην Αγιά Ρουμέλη. Τον Αύγουστο του 1982 στη στήλη «Μικρομεσαιωνικά» της Μαλβίνας δημοσιεύτηκε το εξής κείμενο:

Αχρείαστος να 'ναι, αλλά. Εκατόν είκοσι χιλιάδες τουρίστες πάνω-κάτω κάθε χρόνο επισκέπτονται το φαράγγι της Σαμαριάς. Ύστερα από μια πορεία πέντε ωρών (τόσο χρειάζεται για να διασχίσει κανείς το φαράγγι) και στατιστικά ακόμα να το πάρουμε, όλο και κάποιος θα χρειαστεί πρώτες βοήθειες. Αλλά στο χωριό Άγια Ρούμελη που βρίσκεται στη έξοδο του φαραγγιού, το είδος είναι άγνωστο. Και οι μεν κάτοικοι τόσα χρόνια εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην αυτόματο ίαση. Αλλά οι ξένοι, γυρίζοντας στην πατρίδα τους, έχουν να λένε πως στη χώρα του Xeniou Dia - έτσι δεν διαφημίζουν την Ελλάδα τα πρακτορεία; - μόνο η (καλή) πίστη γενικώς μπορεί να σε σώσει.

Τριανταένα χρόνια αργότερα το πρόβλημα παραμένει λίγο-πολύ το ίδιο. Οι επισκέπτες έχουν υπερδιπλασιαστεί (250.000 τους εκτιμούσε πέρσι σε επιστολή του ο αντιπρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης και γιατρός κ. Ε. Παπαδάκης, βλ. Χ.Ν. 4.8.2012) ενώ γιατρός φαίνεται ότι υπάρχει μεν στην Αγιά Ρουμέλη αλλά όχι μέσα στο Φαράγγι. Παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν και άλλες τοποθεσίες σε όλη την Ελλάδα που ενώ το χειμώνα είναι απομονωμένες το καλοκαίρι κατακλύζονται από έλληνες και ξένους τουρίστες, που στατιστικά ενδέχεται να χρειαστούν επιτόπια ιατρική φροντίδα. Και σε μια χώρα που ταλανίζεται από τη κρίση και η οποία πρέπει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να μειώσει τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων, η λύση δεν μπορεί να είναι βέβαια η αθρόα πρόληψη επιπλέον προσωπικού για μια καθαρά εποχιακή ανάγκη.

Υπάρχει βέβαια η λύση των εθελοντών. Στο Φαράγγι, όπως αναφέρει ο Γ. Λυβιάκης σε πρόσφατο σχόλιό του (βλ. Χ.Ν. 10.7.2013), για μιαν ακόμη χρόνια, φέτος, η ιατρική κάλυψη θα γίνει από εθελοντές τελειόφοιτους Ιατρικής. Πράγματι, οι εθελοντές μπορούν να προσφέρουν πολλά. Πάρτε για παράδειγμα την Ομάδα Αιγαίου, μια Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία που εδώ και 19 χρόνια με εθελοντές γιατρούς πολλών ειδικοτήτων πραγματοποιεί κάθε χρόνο έναν Διάπλου για την παροχή προληπτικής ιατρικής περίθαλψης στους κατοίκους των νησιών της άγονης γραμμής. Ή το Πανεπιστήμιο των Ορέων που ξεκίνησε από μια πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Κρήτης, και οργανώνει τακτικές ιατρικές εξορμήσεις σε ορεινές περιοχές στο πλαίσιο των οποίων ομάδες νοσοκομειακών και πανεπιστημιακών γιατρών εξετάζουν δωρεάν τους ηλικιωμένους κατοίκους παρέχοντας χρήσιμες συμβουλές.

Όμως αυτές οι πολύ χρήσιμες πρωτοβουλίες είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας και δεν καλύπτουν τις εποχιακές ανάγκες στις κατ' εξοχήν απομονωμένες τουριστικές περιοχές. Αν συνδύαζε κανείς την ιδέα των αγροτικών ιατρείων με την διάθεση για εθελοντική προσφορά των γιατρών θα μπορούσε να καινοτομήσει δημιουργώντας τα «τουριστικά ιατρεία». Στο ιδιώτη γιατρό ή στον γιατρό του ΕΣΥ που θα ήθελε να προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του σε ένα τέτοιο «τουριστικό ιατρείο» επί δύο ή τρεις εβδομάδες (ή και παραπάνω) κατά την περίοδο από Μάιο έως Σεπτέμβριο θα μπορούσε να προσφερθεί δωρεάν διαμονή σε ένα τοπικό κατάλυμα. Έτσι και ο γιατρός θα έκανε δωρεάν τις διακοπές του και ταυτόχρονα θα προσέφερε εθελοντικά τις υπηρεσίες του στους έλληνες και ξένους τουρίστες που θα είχαν ανάγκη ιατρικής περίθαλψης.

Η υπηρεσία σε ένα «τουριστικό ιατρείο» θα μπορούσε να προσμετράται με κάποιον τρόπο για την εξέλιξη του γιατρού όπως προσμετράται και η θητεία στα αγροτικά ιατρεία. Οι αρμόδιες τοπικές αρχές (δήμος, δασική υπηρεσία κλπ.) θα πρέπει να φροντίζουν για το κατάλυμα του «τουριστικού γιατρού» (στο οποίο θα μπορεί να μένει και με την οικογένειά του) ενώ η οργάνωση της όλης επιχείρησης μπορεί να εξασφαλιστεί σε επίπεδο υγειονομικής περιφέρειας.

Νομίζω πως με την πρόταση αυτή θα είναι όλοι ευχαριστημένοι. Ο γιατρός που θα κάνει δωρεάν διακοπές. Οι τουρίστες που θα έχουν ιατρική κάλυψη. Οι αρχές που δεν θα έχουν έναν πονοκέφαλο με την έλλειψη ιατρικού προσωπικού. Κι όλα αυτά χωρίς σημαντικό κόστος σε μια εποχή που η πολιτεία δεν είναι δυνατόν να αναλαμβάνει μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις για ανελαστικές δαπάνες, ιδίως για την κάλυψη εποχιακών αναγκών.

Βέβαια, είμαι σίγουρος πως θα βρεθούν πολλοί να επικρίνουν την πρόταση. Όμως, οι αρμόδιοι πριν την απορρίψουν μετ' επαίνων, ας την εξετάσουν λίγο περισσότερο. Ενδεχομένως ας την εφαρμόσουν πιλοτικά σε μερικές περιοχές που έχουν χρόνιο πρόβλημα. Για να μην ξαναγράφουμε τα ίδια και το καλοκαίρι του 2043 …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com