Τις πταίει;

Η υποβάθμιση της παιδείας, η μονομερής αφοσίωση σε ένα μόνο Βιβλίο, η θανάτωση της κριτικής σκέψης στο βωμό μιας καθεστηκυίας ιδεολογίας, έχει πάντα καταστροφικά αποτελέσματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-191)

Διαβάζω για τις καταστροφές πανάρχαιων μνημείων που προκαλεί ο στρατός του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Συρίας (ISIS) στο όνομα της θρησκείας. Μνημεία που έχουν ενταχθεί στον κατάλογο των μνημείων της παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο καταστρέφονται με μπουλντόζες. Πολιτιστικοί θησαυροί σε μουσεία θρυμματίζονται και χιλιάδες βιβλία σε δύο τουλάχιστον βιβλιοθήκες στη Μοσούλη παραδόθηκαν στην πυρά.

Το 1871, λίγους μήνες μετά την ήττα της Γαλλίας στον γαλλοπρωσικό πόλεμο, ξέσπασε στο Παρίσι η εξέγερση της Κομμούνας που διήρκεσε από το Μάρτιο ως το Μάιο. Η εθνοσυνέλευση είχε προλάβει να μετακομίσει στις Βερσαλλίες και ο λαός ξεσηκώθηκε εκλέγοντας νέο δημοτικό συμβούλιο και ανακηρύσσοντας την Κομμούνα του Παρισιού. Η νέα αρχή έλαβε μέτρα υπέρ των εργατών, παγώνοντας τα ενοίκια, απαγορεύοντας στα ενεχυροδανειστήρια να πουλούν κατασχεθέντα προϊόντα, κρατικοποιώντας την εκκλησιαστική περιουσία, κηρύσσοντας χρεοστάσιο και καταργώντας τους τόκους.

Αντιστεκόμενοι στην ανακατάληψη του Παρισιού από τις δυνάμεις της εκλεγμένης εθνοσυνέλευσης, οι κομμουνάροι κατέστρεψαν μια σειρά από κυβερνητικά κτήρια, μεταξύ των οποίων η αυτοκρατορική βιβλιοθήκη του Λούβρου, τα ανάκτορα του Κεραμικού και το Δημαρχείο με ολόκληρη τη βιβλιοθήκη και τα αρχεία.

Ο Βίκτωρ Ουγκώ, που είχε επιστρέψει στο Παρίσι το 1870 μετά από πολύχρονη εξορία, βρισκόταν στο Βέλγιο όταν ξέσπασε η εξέγερση της Κομμούνας την οποία ως σοσιαλιστής υποστήριζε. Επειδή τάχθηκε υπέρ της αμνήστευσης των κομμουνάρων απελάθηκε από το Βέλγιο και γύρισε στη Γαλλία στο τέλος του 1871 μετά από περιπλάνηση λίγων μηνών στο Λουξεμβούργο. Σε αυτή την περίοδο ολοκλήρωσε μια ποιητική συλλογή με τίτλο Το Φοβερό Έτος (L'Année terrible) εμπνευσμένη από τα τρομερά γεγονότα που είχαν προηγηθεί.

Από αυτή τη συλλογή ξαναμετέφρασα ένα ποίημα με τίτλο Τις πταίει; (A qui la faute ?) το οποίο νομίζω ότι είναι εξαιρετικά επίκαιρο …

Ο ποιητής: Μόλις πυρπόλησες τη βιβλιοθήκη;

Ο εμπρηστής: Ναι. Της έβαλα μπουρλότο.

Ο ποιητής: Μα είναι έγκλημα πρωτοφανές! Έγκλημα κατά του ίδιου σου του εαυτού άθλιε! Σκότωσες την ηλιαχτίδα της ψυχής σου! Μόλις έσβησες τον πυρσό που σου έδειχνε το δρόμο! Αυτό που σαν τρελός και λυσσασμένος τόλμησες να κάψεις, είναι περιουσία, θησαυρός, προίκα, κληρονομιά σου! Τα βιβλία, εχθροί του άρχοντα, είναι το πλεονέκτημά σου. Τα βιβλία που πάντα πήραν το μέρος σου και σε υπεράσπισαν.

Η βιβλιοθήκη είναι μια εκδήλωση πίστης των γενεών που, μέσα από το σκοτάδι της νύχτας, μαρτυρούν πως το ξημέρωμα δεν θ’ αργήσει. Αν είναι δυνατόν! Μέσα στης αλήθειας το αξιοσέβαστο απόθεμα, στ’ αριστουργήματα που βρίθουν από κεραυνούς και λαμπρό φως, σ’ αυτό το αιώνιο αρχείο που διαφυλάττει το χρόνο, στις περασμένες εποχές, στους αρχαίους, στην ιστορία, στο παρελθόν που συλλαβίζει το μέλλον, σ’ αυτό που άρχισε κάποτε για να μην τελειώσει ποτέ, Στους ποιητές! Αν είναι δυνατόν, μέσα σ’ αυτή την άβυσσο των γραφών σ’ αυτή τη θεία συλλογή από φοβερά έργα του Αισχύλου, του Ομήρου, του Ιώβ, που όρθιοι ατενίζουν τον ορίζοντα, στα έργα του Μολιέρου, του Βολταίρου και του Καντ, μέσα στη λογική, πετάς άθλιε έναν αναμμένο δαυλό!

Κι όλο το ανθρώπινο πνεύμα το κάνεις καπνό! Λησμόνησες λοιπόν πως ελευθερωτής σου, είναι το βιβλίο; Που στέκεται πάνω στο βάθρο, που λάμπει, που φεγγοβολά και φωτίζει για να καταστρέψει το ικρίωμα, τον πόλεμο, την πείνα. Φωνάζει, ποτέ πια σκλάβοι, ποτέ πια δουλοπάροικοι.

Άνοιξε ένα βιβλίο. Τον Πλάτωνα, τον Μίλτωνα, τον Μπεκαριά§. Διάβασε αυτούς τους προφήτες, τον Δάντη, τον Σαίξπηρ, τον Κορνέιγ. Για να νοιώσεις μέσα σου να ξυπνά η δυνατή τους ψυχή. Να θαμπωθείς και να νοιώσεις όμοιος μ’ όλους αυτούς. Να γίνεις διαβάζοντάς τους σοβαρός, σκεπτικός και πράος.

Να νοιώσεις στο πνεύμα σου τους μεγάλους αυτούς ανθρώπους να μεγαλώνουν, να σε διδάξουν όπως η αυγή φωτίζει το μοναστήρι. Και καθώς στην καρδιά σου θα βυθίζεται όλο και πιο πολύ η ζεστή τους ακτίνα θα σε ηρεμεί και θα σου δίνει ζωή. Η ψυχή σου θα είναι έτοιμη να τους απαντήσει. Θα καταλάβεις την αγαθότητα, την καλοσύνη, θα νοιώσεις να λιώνουν σαν τα χιόνια στην φωτιά, ο εγωισμός, η οργή, το κακό, οι προκαταλήψεις, οι βασιλιάδες, οι αυτοκράτορες!

Γιατί πρώτα αποκτά ο άνθρωπος σοφία. Και μετά ελευθερία. Κι όλο αυτό το φως, είναι δικό σου, γι’ αυτό κατάλαβε πως από μόνος σου το σβήνεις! Αυτά που ονειρεύεσαι θα τα βρεις στα βιβλία. Τα βιβλία που μπαίνοντας στη σκέψη σου λύνουν τα δεσμά που κρατούν το λάθος με την αλήθεια ανακατωμένα, γιατί κάθε συνείδηση είναι κι ένας γόρδιος δεσμός.

Το βιβλίο είναι ο φύλακας, ο οδηγός, ο φύλακάς σου. Θεραπεύει το μίσος σου, αφαιρεί την τρέλα σου. Να τι χάνεις, δυστυχώς με το λάθος σου! Το βιβλίο είναι ο δικός σου πλούτος! Είναι η γνώση, το δίκιο, η αλήθεια, η αρετή, το καθήκον, η πρόοδος, η λογική που διαλύει τα παραμιλητά. Κι εσύ όλα αυτά τα καταστρέφεις!

Ο εμπρηστής: Δεν ξέρω να διαβάζω.

§ Μπεκαριά (Cesare Beccaria, 1738 –1794): Ιταλός νομικός, φιλόσοφος και πολιτικός από τους πρώτους που καταδίκασαν τα βασανιστήρια και την ποινή του θανάτου, θεμελιωτής του κλάδου της εγκληματολογίας.

Η Ευρώπη και η καθημερινότητα της νοικοκυράς

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει πολλές πτυχές της καθημερινότητάς μας - τα τρόφιμα, τα ρούχα, τα καλλυντικά, τα τηλέφωνα …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 9 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-01)

Κάθε πρωί οι περισσότερες νοικοκυρές αντιμετωπίζουν το αιώνιο ερώτημα. Τι θα φάμε σήμερα; Μερικές θα ψήσουν κρέας, ψάρι ή και λαχανικά. Μερικές θα ανοίξουν ένα συσκευασμένο τρόφιμο. Κάποιες θα παραγγείλουν στο εστιατόριο, στο σουβλατζίδικο ή στην πιτσαρία της γειτονιάς. Πόσες όμως από αυτές γνωρίζουν ότι η νομοθεσία που διέπει τα τρόφιμα, από το χωράφι μέχρι το πιάτο, πηγάζει στην ουσία από την Ευρωπαϊκή Ένωση;

Η Κοινή Γεωργική Πολιτική είναι μια από τις παλαιότερες και σημαντικότερες πολιτικές της Ένωσης. Αρχικά είχε στόχο να εξασφαλίσει την επάρκεια σε τρόφιμα στη μεταπολεμική Ευρώπη που ζούσε ακόμη με τις μνήμες της ανέχειας από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Άρχισε μοιράζοντας επιδοτήσεις και δημιουργώντας λίμνες από γάλα και βουνά από βούτυρο. Σήμερα, οι ενωσιακές επιδοτήσεις έχουν στόχο τη στήριξη του αγρότη για να παράγει ασφαλή τρόφιμα, να προστατεύει το περιβάλλον και να καλομεταχειρίζεται τα ζώα του.

Όμως τη νοικοκυρά δεν την ενδιαφέρουν τόσο οι αγροτικές επιδοτήσεις όσο αν τα προϊόντα που θα βάλει στην κατσαρόλα της θα είναι ασφαλή. Ευτυχώς, αυτό αποτελεί σημαντική προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για παράδειγμα, από τον περασμένο Δεκέμβριο εφαρμόζεται βελτιωμένη νομοθεσία για τις πληροφορίες που αναγράφονται στα τρόφιμα. Πρέπει να είναι ευανάγνωστες, να καλύπτουν με σαφήνεια τα αλλεργιογόνα (γλουτένη, λακτόζη, σουσάμι κλπ.) ακόμη και στα εστιατόρια, να περιλαμβάνουν ορισμένες διαιτητικές πληροφορίες, καθώς και στοιχεία για την προέλευση των κατεργασμένων ελαίων και λιπών που περιέχουν. Στα κρέατα (χοιρινό, αιγοπρόβειο, κοτόπουλα) πρέπει αναγράφεται υποχρεωτικά η προέλευση, αν πρόκειται για κατεψυγμένα που έχουν αποψυχθεί καθώς και τι περιλαμβάνουν τα τρόφιμα «απομιμήσεις».

Παράλληλα, άλλες νομοθετικές πράξεις ρυθμίζουν την παραγωγή και την επισήμανση των βιολογικών προϊόντων, τα επιτρεπόμενα φυτοφάρμακα και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται, καθώς και την αδειοδότηση της καλλιέργειας των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ). Για το τελευταίο αυτό θέμα, για το οποίο έχει χυθεί πολύ μελάνι, οι νοικοκυρές μας μπορούν να κοιμούνται ήσυχες. Σήμερα, στην Ένωση καλλιεργείται μόνο ένας ΓΤΟ, το καλαμπόκι MON 810 που είναι ανθεκτικό στην πυραλίδα του αραβοσίτου. Καλλιεργείται σε 5 κράτη μέλη (Ισπανία, Πορτογαλία, Τσεχία, Ρουμανία και Σλοβακία) σε έκταση που αντιπροσωπεύει μόλις το 1,56% της συνολικά καλλιεργούμενης έκτασης με καλαμπόκι.

Την ασφάλεια των τροφίμων στην Ένωση εγγυώνται και μια σειρά από εξειδικευμένα δίκτυα αλληλοενημέρωσης και έγκαιρης προειδοποίησης των αρμόδιων εθνικών υπηρεσιών σε περίπτωση προβλημάτων. Με το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για τρόφιμα και ζωοτροφές (RASFF) ενημερώνονται άμεσα οι αρχές σε περιπτώσεις που απειλείται η δημόσια υγεία από προβλήματα στην τροφική αλυσίδα με διασυνοριακή διάσταση. Άλλα συστήματα εξασφαλίζουν έγκαιρη προειδοποίηση όταν εντοπιστούν προβλήματα σε ζώα (TRACES) ή σε φυτά (EUROPHYT). Και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων παρέχει εξειδικευμένες συμβουλές για την ανάλυση, την πρόληψη και την έγκαιρη αντιμετώπιση των ενδεχόμενων κινδύνων στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές.

Όμως τη νοικοκυρά μας δεν την απασχολεί μόνο το φαγητό. Επόμενο μεγάλο καθημερινό ερώτημα. Τι θα βάλω σήμερα; Βαμβακερό, μάλλινο ή συνθετικό; Οι ετικέτες που κρύβονται στο εσωτερικό κάθε ενδύματος αλλά και κάθε παπουτσιού είναι κι αυτές αντικείμενο σχετικής λεπτομερούς ενωσιακής νομοθεσίας. Επιπλέον, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε θέματα εξωτερικού εμπορίου και στο πλαίσιο της απελευθέρωσης του διεθνούς εμπορίου έχει καταργήσει τις ποσοστώσεις στις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. Έτσι, η νοικοκυρά μας μπορεί να αγοράσει φτηνά ρούχα που εισάγονται από την Κίνα, την Τουρκία ή την Ινδονησία ενώ αν θέλει ρούχα ποιότητας από την Ευρώπη θα πρέπει να τα πληρώσει κάπως ακριβότερα …

Και ο καλλωπισμός; Η νοικοκυρά μας πριν πάει στη δουλειά της ή πριν βγει με τις φίλες της για καφέ θα χρησιμοποιήσει μια σειρά από καλλυντικά για να γίνει ομορφότερη. Καλλυντικά που η ασφάλειά τους ρυθμίζεται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης από συγκεκριμένη νομοθεσία. Η οποία προβλέπει την υποβολή λεπτομερούς έκθεσης ασφάλειας πριν την διάθεση του καλλυντικού προϊόντος στην αγορά και άμεση αναφορά των σημαντικών ανεπιθύμητων επιπτώσεων των προϊόντων που θα εκδηλωθούν ενδεχομένως μετά την κυκλοφορία του. Όπως και για τα τρόφιμα αλλά και για όλα τα άλλα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών αλληλοενημερώνονται άμεσα για τα προβλήματα και τις αποφάσεις ανάκλησης προϊόντων.

Τέλος, η νοικοκυρά μας θα κανονίσει να συναντήσει τις φίλες της, θα επικοινωνήσει με τον σύζυγο, τους γονείς ή και τα παιδιά της μιλώντας στο τηλέφωνο. Με την απελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών που προωθείται εδώ και χρόνια από την Ευρωπαϊκή Ένωση η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών έχει βελτιωθεί με παράλληλη δραματική πτώση των τιμών. Ακόμη, η προώθηση της ευρυζωνικότητας έχει κάνει δυνατή την επικοινωνία με καινοτόμες υπηρεσίες που λειτουργούν μέσω διαδικτύου (π.χ. Skype) και καθιστούν την επικοινωνία ευκολότερη και σχεδόν δωρεάν …

Και δεν μιλήσαμε για τις ηλεκτρικές συσκευές που έχει στο σπίτι της η φίλη μας, για τα απορρυπαντικά και άλλα χημικά προϊόντα που θα χρησιμοποιήσει αλλά και για τις τηλεοπτικές σειρές που θα δει το βράδυ όταν θα έχει ολοκληρώσει τις δουλειές της … Σε όλα αυτά η ενωσιακή διάσταση είναι μοναδική … Όμως, θα επανέλθουμε!

Περί τουρισμού

Καθαρό περιβάλλον, αποτελεσματικές υπηρεσίες επειγόντων, υποστήριξη της δικαστηριακής διερμηνείας - τρεις τομείς στους οποίους απαιτείται μεγάλη βελτίωση στο πλαίσιο και του τουρισμού ...
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-189-a)

Ο τουρισμός θεωρείται από πολλούς η «βαριά βιομηχανία» της χώρας μας. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια τουρίστες καταφθάνουν από ξηρά, θάλασσα και αέρα για να επισκεφτούν τους πολύτιμους αρχαιολογικούς μας χώρους, να κολυμπήσουν στα γαλάζια νερά μας, να απολαύσουν τις μοναδικές μας παραλίες και να γευτούν την παγκοσμίως γνωστή ελληνική κουζίνα. Κάθε χρόνο, οι αρμόδιοι του τουρισμού χρηματοδοτούν διαφημιστικές και ενημερωτικές εκστρατείες ανά τον κόσμο για την προσέλκυση τουριστών. Εκστρατείες που συμπληρώνονται από τις διαφημίσεις τουριστικών πρακτόρων, ξενοδοχείων αλλά και ιδιωτών που νοικιάζουν δωμάτια ή παρέχουν κάθε είδους τουριστικές υπηρεσίες.

Όμως, η υποστήριξη του τουρισμού δεν εξαντλείται μόνο στην παροχή καταλύματος, τροφής, μέσων μεταφοράς και πολιτιστικών δραστηριοτήτων στους ξένους επισκέπτες. Πρωταρχικό ρόλο παίζει και το καθαρό περιβάλλον! Το οποίο δεν ανήκει στην αρμοδιότητα του όποιου Υπουργείου Τουρισμού αλλά σε όλους εμάς τους πολίτες. Που γεμίζουμε σκουπίδια τις ποιο όμορφες γωνιές της πατρίδας μας και μετά αγανακτούμε κατά του «κράτους» που δεν φροντίζει για την καθαριότητα.

Έγραφα πριν από λίγο καιρό (βλ. ΧΝ 2/12/ 2014) για τα πρόστιμα που καλούμαστε να πληρώσουμε επειδή η Ελλάδα δεν συμμορφώθηκε με παλαιότερη απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης να κλείσει και να αποκαταστήσει τις δεκάδες ενεργές και τις εκατοντάδες ανενεργές χωματερές ανά την επικράτεια. Παράλειψη την οποία η κεντρική κυβέρνηση χρεώνει σε όσους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης δεν φρόντισαν να εφαρμόσουν ολοκληρωμένα σχέδια διαχείρισης απορριμμάτων.

Προχτές, η Ελλάδα παραπέμφθηκε πάλι στο ίδιο Δικαστήριο γιατί δεν διασφάλισε τη σωστή επεξεργασία λυμάτων σε μια σειρά από οικισμούς. Είχαμε προθεσμία έως το τέλος του 2000 για να εξασφαλίσουμε την κατάλληλη επεξεργασία των λυμάτων από μεγάλους οικισμούς και έως το τέλος του 2005 για την επεξεργασία των εκκενώσεων από οικισμούς μεσαίου μεγέθους και εκκενώσεων σε «γλυκά ύδατα» και εκβολές ποταμών από μικρούς οικισμούς. Βέβαια, έγιναν αξιόλογες προσπάθειες σε πολλές περιοχές αλλά το πρόβλημα παραμένει σε άλλες …

Πράγματι, έχουμε ως λαός ένα πρόβλημα με τα απόβλητα. Θέλουμε τα σπίτια μας καθαρά αλλά αδιαφορούμε για την καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων. Πετάμε σκουπίδια στο δρόμο, στις αυλές των σχολείων, στα πάρκα, στα δάση, στις παραλίες. Όλη η Ελλάδα ένας απέραντος σκουπιδότοπος. «Έχετε μια υπέροχη χώρα», μου έλεγε η βελγίδα οικογενειακή μας γιατρός επιστρέφοντας από τις ελληνικές της διακοπές. «Αλλά γιατί την έχετε γεμίσει σκουπίδια;». Αλήθεια γιατί;

Ένας άλλος παράγοντας που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την καλή εικόνα του τουρισμού, ιδίως ατόμων κάποιας ηλικίας, είναι και η υποδομή για την υποστήριξη επειγόντων περιστατικών στον τομέα της υγείας αλλά και της ασφάλειας. Έχουμε γράψει κατ' επανάληψη στο παρελθόν για την ανάγκη θέσπισης μέγιστου χρόνου επέμβασης των ασθενοφόρων, της πυροσβεστικής και της αστυνομίας σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Αλλά και για την ανάγκη πολύγλωσσης υποστήριξης των υπηρεσιών επειγόντων.

Ο τουρίστας από τη Σουηδία, την Βρετανία ή την Ολλανδία ξέρει ότι στη χώρα του το ασθενοφόρο ή το περιπολικό είναι υποχρεωμένο να φτάσει στον τόπο του συμβάντος μέσα σε 10 λεπτά από τη στιγμή που θα ολοκληρωθεί η κλήση στο 112, στον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Τα ασθενοφόρα στο Λονδίνο μπορούν να κινητοποιήσουν διερμηνείς και να απαντήσουν σε 170 ξένες γλώσσες. Τι από αυτά έχομε στην Ελλάδα; Αντίθετα, διαβάζουμε συχνά για κλήσεις στους αριθμούς έκτακτης ανάγκης που έμειναν αναπάντητες, για ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους λόγω τραγικών καθυστερήσεων, για ανεπάρκεια ή ελλιπή συντήρηση μέσων.

Και τι συμβαίνει αν, ο μη γένοιτο, ο τουρίστας εμπλακεί σε κάποια δικαστική διαδικασία; Ως κατηγορούμενος ή ως θύμα, δεν έχει σημασία. Κι όχι μόνον ο τουρίστας αλλά και οι νόμιμοι ή και παράνομοι μετανάστες που καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν την ελληνική δικαιοσύνη;

Συμμετείχα πριν από λίγες μέρες σε μια εκδήλωση στην Κέρκυρα με θέμα τα πρακτικά προβλήματα της δικαστηριακής διερμηνείας και τις δυνατότητες αντιμετώπισής τους. Την οργάνωσε το Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας του Ιονίου Πανεπιστημίου σε συνεργασία με τον Δικηγορικό Σύλλογο Κέρκυρας. Τεράστια τα προβλήματα στο χώρο αυτό, όπως είχαμε ακούσει και στη σχετική στρογγυλή τράπεζα (Μετάφραση και διερμηνεία για μετανάστες) στο Συνέδριο για «Το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων» που είχαμε οργανώσει τον περασμένο Νοέμβριο στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.

Το κυριότερο πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει σύστημα ελέγχου και εξασφάλισης της ποιότητας της διερμηνείας στις δικαστικές υποθέσεις. Κάτι που επιβάλλει σχετική οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το δικαίωμα στη μετάφραση και τη διερμηνεία στις ποινικές διαδικασίες. Επίσημα το κύριο προσόν για να διοριστεί κάποιος διερμηνέας στο δικαστήριο είναι να έχει πτυχίο πανεπιστημίου ή απολυτήριο λυκείου και να αποδείξει ότι ξέρει την ελληνική γλώσσα! Καμία απαίτηση απόδειξης της γνώσης της ξένης γλώσσας, αλλά και κάποιας εξειδίκευσης. Σε ορισμένες δίκες απαιτούνται γνώσεις ιατρικής ορολογίας όπως για παράδειγμα στην περίφημη δίκη των υπεύθυνων του ξενοδοχείου στο οποίο είχαν βρει το θάνατο δύο παιδιά από την Βρετανία λόγω διαρροής μονοξειδίου του άνθρακα. Ή στα τροχαία όπου απαιτούνται άλλες ειδικές γνώσεις.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αλλά και η νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης απαιτούν τη διεξαγωγή δίκαιης δίκης και αναγνωρίζουν το δικαίωμα στη μετάφραση και την διερμηνεία στις δικαστικές διαδικασίες για όλους τους πολίτες. Και οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι η χώρα μας χρειάζεται να κάνει ακόμη πάρα πολλά σε αυτόν τον τομέα …

Περιβάλλον, επείγοντα, δικαστήρια. Τρεις τομείς που θα πρέπει να αναβαθμιστούν οπωσδήποτε αν θέλουμε να χαρακτηριζόμαστε ως αναπτυγμένη χώρα - η οποία εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας για τους έλληνες πολίτες αλλά και για τους ξένους επισκέπτες στη χώρα μας.

Περί ελευθερίας

Ένα κινηματογραφικό έργο οδηγεί σε σκέψεις περί ελεύθερης βούλησης και αντικειμενικής, νηφάλιας αξιολόγησης των εναλλακτικών μας επιλογών σε εθνικό και συλλογικό επίπεδο
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-189)

Την αφορμή για το σημερινό μου άρθρο την πήρα από μια ταινία που παίζεται αυτές τις μέρες στους κινηματογράφους. «Ελεύθερος Σκοπευτής». Μια ταινία που μας μεταφέρει στη χώρα της ελεύθερης οπλοφορίας, στο πόλεμο της Μέσης Ανατολής και στα προβλήματα προσαρμογής που αντιμετωπίζουν οι επιστρέφοντες πολεμιστές. Προσωπικά μου ξανάφερε στο νου παλιές σκέψεις και συζητήσεις περί ελευθερίας και ελεύθερης βούλησης.

Όσο κι αν διακηρύσσουμε πως είμαστε ελεύθεροι να ξεχωρίζουμε το σωστό από το λάθος, στην πραγματικότητα η συμπεριφορά μας ρυθμίζεται από τα παραδείγματα με τα οποία έχουμε γαλουχηθεί από την παιδική μας ηλικία και από τις νουθεσίες με τις οποίες μας κατήχησαν η οικογένεια, η εκκλησία, το σχολείο. Συχνά, θεωρούμε δίκαιο ό,τι συμφέρει την οικογένεια, τη φυλή, την πατρίδα. Είμαστε έτοιμοι να αγωνιστούμε για να υπερασπιστούμε τους δικούς μας χωρίς να εξετάσουμε αν πράγματι υπερασπιζόμαστε το σωστό. Αν είμαστε με το μέρος της δικαιοσύνης και του καλού.

Θεωρούμε ότι «εμείς» βρισκόμαστε σε αντιπαράθεση με τους «άλλους». Τους θεωρούμε εχθρούς ακόμη κι αν έχουμε συνάψει στενές σχέσεις με βάση κάποιο συμβόλαιο. Για παράδειγμα, μεγάλοι εχθροί είναι συχνά η νύφη ή ο γαμπρός με την πεθερά. Τοποθετούνται αυτόματα σε αντίθετα στρατόπεδα. Κι όμως υπάρχουν υπέροχες πεθερές που ξέρουν να κρατούν τη θέση τους. Όπως υπάρχουν και καταπληκτικές νύφες και γαμπροί που εκτιμούν και αγαπούν τα πεθερικά τους καλύτερα και από τους γονείς τους.

«Εμείς» και οι «άλλοι». Αν εξετάσουμε τα πράγματα νηφάλια και αντικειμενικά αναλύοντας τα «υπέρ» και τα «κατά», θα διαπιστώσουμε τις περισσότερες φορές ότι η αντιπαράθεση δημιουργεί περισσότερη ζημιά από έναν τίμιο διάλογο και έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό. «Μα αυτό είναι αδύνατον σε ορισμένες περιπτώσεις» θα ισχυριστούν ορισμένοι. Δεν θα έπρεπε λόγου χάριν να ξεσηκωθούμε εναντίον των Τούρκων το 1821; Μήπως ο Βενιζέλος δεν έπραξε σωστά όταν έβαλε την Ελλάδα στους Βαλκανικούς πολέμους με αποτέλεσμα να διπλασιάσει την ελληνική επικράτεια; Ή όταν το 1940 αρνηθήκαμε την συνθηκολόγηση και αντισταθήκαμε στον ιταλικό φασισμό και τον γερμανικό εθνικοσοσιαλισμό;

Άλλες εποχές, άλλα κριτήρια, άλλες οι δυνατότητες της χώρας. Ο δίκαιος χαρακτήρας εκείνων των αγώνων είχε αναγνωριστεί από όλους τους φίλους και από πολλούς εχθρούς. Δεν υπήρχε αμφισβήτηση από κανέναν - ακόμη και οι πολιτικοί αντίπαλοι συντάχθηκαν ομόφωνα και ομόψυχα στον κοινό αγώνα.

Τα προβλήματα εμφανίζονται όταν αρχίσουν οι δικαιολογημένες αμφιβολίες. Που δεν πηγάζουν αναγκαστικά από κάποια κακόβουλη προπαγάνδα αλλά από την ίδια τη φύση της σύγκρουσης. Όταν αποκαλύπτεται ότι ο αγώνας δεν είναι για να προφυλαχτεί η πατρίδα, η οικογένεια ή αυτά που τέλος πάντων θεωρούνται ιερά και όσια. Αλλά κάποια οργανωμένα συμφέροντα οικονομικών παραγόντων ή και συντεχνιών. Όταν ο αγώνας γίνεται για να εξασφαλιστούν ενεργειακοί ή άλλοι πλουτοπαραγωγικοί πόροι. Κι όταν ο αγώνας γίνεται ιδιαίτερα βίαιος επειδή υπεισέρχεται η επιθυμία για ολοκληρωτική νίκη ή όταν παρεισφρήσει ο τυφλός φανατισμός. Φανατισμός που είναι συχνά θρησκευτικός με βαθιές ιστορικές ρίζες.

Η βία έχει πάντα δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις. Ο τραυματισμός ή ο θάνατος από ατύχημα, επίθεση ή κάποια φυσική ή άλλη καταστροφή. Μια βίαιη αλλαγή στη ζωή μας όπως η απόλυση, το διαζύγιο, η χρεωκοπία. Η ηθική και σεξουαλική παρενόχληση και φυσικά ο πόλεμος. Όλα προκαλούν Μετατραυματική Αγχώδη Διαταραχή (ΜΤΑΔ ή PTSD στα αγγλικά), ένα φαινόμενο που μπορεί να επιβραδύνει την επανένταξη στην κανονική ζωή του θύματος.

Όσοι πάσχουν από ΜΤΑΔ έχουν τη τάση να ξαναζούν το τραυματικό γεγονός, ιδίως αν βρεθούν σε συνθήκες που τους το θυμίζουν. Συνθήκες τις οποίες γενικά αποφεύγουν μέχρι σημείου να αναπτύσσουν και κάποια επιλεκτική αμνησία. Πάσχουν από αϋπνίες, εκρήξεις θυμού, δύσκολη αυτοσυγκέντρωση, άσχημα όνειρα, υπερβολική ευαισθησία ή και υπερβολικές αντιδράσεις σε απρόβλεπτες καταστάσεις. Η αποκατάσταση μπορεί να είναι μακρόχρονη και περιλαμβάνει διάφορους τύπους ψυχοθεραπείας.

Ξεκινήσαμε λοιπόν από τις ιδεοληψίες της παιδικής ηλικίας για να καταλήξουμε στη μετατραυματική αγχώδη διαταραχή … Πόσες φορές, αυτές οι ιδεοληψίες μας οδηγούν στην εσφαλμένη επιλογή συντρόφου, στην λάθος επιλογή επαγγέλματος, σε λανθασμένες αποφάσεις οι οποίες μας παιδεύουν μια ολόκληρη ζωή; Ωστόσο, υποστηρίζουμε ότι είμαστε ελεύθεροι να παίρνουμε αποφάσεις! Ότι απολαμβάνουμε της «ελεύθερης βούλησης» που μας έχει χορηγηθεί με βάση κάποιο θεϊκό σχέδιο. Και ότι κάθε άλλη επιλογή θα έχει «τεράστιο κόστος». Κόστος, το οποίο όμως ποτέ δεν καθίσαμε να υπολογίσουμε αντικειμενικά.

Ίσως βέβαια ο αντικειμενικός υπολογισμός να αποδείξει ότι, πράγματι, η εναλλακτική επιλογή είναι πολύ χειρότερη από την επιλογή που έχουμε ήδη κάνει λόγω της όποιας ιδεοληψίας. Ότι αν είχαμε παντρευτεί τον μεγάλο μας έρωτα θα είχαμε οπωσδήποτε καταστραφεί. Ότι αν είχαμε ακολουθήσει το επάγγελμα που ονειρευόμασταν ως έφηβοι θα ήμασταν σήμερα άνεργοι. Ότι αν είχαμε πάρει εκείνο το τόσο δελεαστικό δάνειο θα ήμασταν σήμερα χρεοκοπημένοι. Ότι αν είχαμε αγοράσει εκείνο το όμορφο όπλο που μας πρότεινε ο συγχωριανός μας, θα ήμασταν σήμερα καταζητούμενοι για φόνο …

Ο «Ελεύθερος Σκοπευτής» κατάλαβε στο τέλος πως η υπεράσπιση της πατρίδας με κάθε μέσον οδηγούσε στην μη υπεράσπιση της ίδιας του της οικογένειας. Δεν κατάλαβε όμως τους κινδύνους της ελεύθερης χρήσης των όπλων. Κι αυτό του στοίχισε τη ζωή … Πόσοι άραγε καταλαβαίνουν ότι οι ιδεοληψίες με τις οποίες έχουνε μπολιαστεί σχετικά με την οπλοκατοχή, την οικονομική μας κατάσταση, τη σχέση μας με τον κόσμο και τόσα άλλα ίσως να εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους; Μόνο μια αντικειμενική, νηφάλια αποτίμηση των «υπέρ» και των «κατά» κάθε επιλογής θα μας βοηθήσει να αποφύγουμε κάποιες βίαιες εμπειρίες …

Πρόληψη και ετοιμότητα στα επείγοντα

Η πρόληψη και η ετοιμότητα μπορούν να μας προφυλάξουν από πολλά ατυχήματα της καθημερινότητας αρκεί να έχουμε εκπαιδευτεί κατάλληλα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-188)

Γράφαμε την περασμένη εβδομάδα για τους παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται η σωστή οργάνωση της αντιμετώπισης των επειγόντων. Οι υπηρεσίες που καλούμε σε περίπτωση ατυχήματος, καρδιακού συμβάντος, πυρκαγιάς, πνιγμού, ληστείας ή επίθεσης είναι γνωστές. Η Πυροσβεστική, το Εθνικό Κέντρο Άμεσης Βοήθειας (ΕΚΑΒ), η Αστυνομία ή ακόμη και το Λιμενικό. Όμως η οργάνωση και η λειτουργία των υπηρεσιών αυτών ανήκει στο κράτος και μόνο με μια σωστή αξιολόγηση είναι δυνατόν να γνωρίσουμε την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Αξιολόγηση που καμία κυβέρνηση δεν τόλμησε να οργανώσει μέχρι σήμερα …

Και οι πολίτες; Η τοπική και η περιφερειακή αυτοδιοίκηση; Τι μπορούν να κάνουν για να βελτιώσουν τις, μερικές φορές εμφανείς, ελλείψεις του κρατικού συστήματος αντιμετώπισης επειγόντων; Κατά τη γνώμη μου αλλά και με βάση τη διεθνή εμπειρία μπορούν να γίνουν πολλά! Κι αν ο σχεδιασμός και η υλοποίηση λάβουν υπόψη τις πραγματικές ανάγκες, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι θεαματικό.

Το μυστικό βρίσκεται στην «πρόληψη» και την «ετοιμότητα». Που θα πρέπει να αναπτυχθούν με βάση μια σωστή ανάλυση των πραγματικών κινδύνων, τους οποίους αντιμετωπίζουν οι πολίτες όπως έχουμε γράψει κατ' επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη τα τέσσερα τελευταία χρόνια. Κίνδυνοι για την ζωή και την υγεία - τα καρδιακά, τα εγκεφαλικά, οι τραυματισμοί. Κίνδυνοι για την περιουσία και το περιβάλλον - οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και η ξηρασία. Και φυσικά οι σεισμοί.

Ας ξεκινήσουμε από τα καρδιακά, τα εγκεφαλικά και τους τραυματισμούς. Όσον αφορά την πρόληψη, όλες οι αναλύσεις δείχνουν ότι και τα τρία επηρεάζονται από τις καθημερινές μας συνήθειες. Το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η έλλειψη φυσικής άσκησης, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρδιακού ή και εγκεφαλικού επεισοδίου. Η οδήγηση υπό την επήρεια οινοπνεύματος, η μη τήρηση των ορίων ταχύτητας, η χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση, η μη χρήση κράνους ή ζώνης ασφαλείας αυξάνουν την πιθανότητα θανατηφόρου τραυματισμού από τροχαίο. Και η χρήση εργαλείων στην κουζίνα, στον κήπο, στα μαστορέματα χωρίς την απαραίτητη γνώση και εμπειρία αυξάνει την πιθανότητα τραυματισμού στο σπίτι ή κατά την ψυχαγωγία.

Αυτά για την πρόληψη. Αντίστοιχα, η ετοιμότητα για τους παραπάνω κινδύνους ξεκινά από την εκπαίδευση των πολιτών στις πρώτες βοήθειες και την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ). Αν γνωρίζουμε τα σημάδια του καρδιακού ή του εγκεφαλικού επεισοδίου, αν γνωρίζουμε τις λίγες κινήσεις που μπορούν να κρατήσουν στη ζωή τον συνάνθρωπό μας μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τις επιπτώσεις και να σώσουμε ζωές. Εκτός από την οργάνωση της εκπαίδευσης, η τοπική αυτοδιοίκηση σε συνεργασία και με ιδιώτες, μπορεί να υλοποιήσει ένα πρόγραμμα εγκατάστασης αυτόματων φορητών απινιδωτών σε σημεία όπου συγκεντρώνεται πολύς κόσμος. Στους σταθμούς διακίνησης επιβατών. Σε γήπεδα και αίθουσες συγκεντρώσεων και δημόσιων θεαμάτων. Ακόμη και στις οργανωμένες παραλίες.

Σε αρκετές χώρες του εξωτερικού η εγκατάσταση των απινιδωτών συνδυάζεται με το δίκτυο των εκπαιδευμένων στην ΚΑΡΠΑ εθελοντών μέσω εφαρμογών για κινητά. Στις οποίες έχουν πρόσβαση οι πολίτες και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Έτσι, μόλις σημειωθεί ένα επεισόδιο ιδίως σε αστικό περιβάλλον όπου η πρόσβαση μπορεί να είναι δύσκολη λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης, είναι εύκολο να εντοπιστεί ο πλησιέστερος απινιδωτής αλλά και ο πλησιέστερος εκπαιδευμένος εθελοντής που μπορεί να φτάσει στο θύμα γρηγορότερα από το ασθενοφόρο … Απαραίτητη προϋπόθεση βέβαια η ορθή λειτουργία του γεωεντοπισμού στα κινητά.

Η πρόληψη των κινδύνων που απειλούν την περιουσία - πυρκαγιές, πλημμύρες, σεισμοί - απαιτεί και αυτή γνώση και δραστηριοποίηση σε ατομικό επίπεδο. Όλοι μας μπορούμε να τηρήσουμε την απαγόρευση καύσης ξερόκλαδων, βοσκότοπων και του ανάμματος ψησταριάς σε δασικές περιοχές κατά τους μήνες από Μάιο έως Οκτώβριο. Όπως και να αποφεύγουμε τις εργασίες που δημιουργούν σπινθήρες. Η λήψη των απαραίτητων προφυλάξεων σε σπίτια και εγκαταστάσεις που γειτονεύουν με δάση περιγράφεται αναλυτικά σε σχετικές οδηγίες που έχει εκδώσει παλαιότερα ο Δήμος Χανίων. Τέλος η εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού και πυροσβεστήρων αποτελεί αποτελεσματικό μέσο γρήγορου εντοπισμού αλλά και κατάσβεσης πυρκαγιάς σε εσωτερικούς χώρους.

Για τις πλημμύρες η βασική αρχή προφύλαξης παραμένει η αποφυγή της οικοδόμησης μέσα σε λεκάνες απορροής χειμάρρων και ποταμών. Και για τους σεισμούς, η ευλαβική τήρηση των σχεδίων των μηχανικών κατά την κατασκευή και ενδεχομένως ο προσεισμικός έλεγχος και ενίσχυση παλαιότερων κτηρίων.

Από πλευράς ετοιμότητας θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι η πυρκαγιά εξαπλώνεται ραγδαία, ιδίως όταν φυσάει αέρας. Γι' αυτό η έγκαιρη κινητοποίηση της Πυροσβεστικής είναι το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνουμε. Αν έχουμε ακολουθήσει τη σχετική εκπαίδευση και διαθέτουμε τα απαραίτητα μέσα μπορεί να προσπαθήσουμε να αντιμετωπίσουμε το φαινόμενο πριν πάρει έκταση. Σε κάθε περίπτωση όμως θα πρέπει να μην ξεχνούμε ότι προέχει η δική μας ασφάλεια - κι αυτό ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις που αποφασίζουμε να επέμβουμε για να βοηθήσουμε σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Σε περίπτωση πλημμύρας δεν πρέπει να χρησιμοποιούμε το αυτοκίνητό μας και πρέπει να μετακινηθούμε σε υψηλότερο σημείο για να αποφύγουμε τον πνιγμό (σχετικές οδηγίες έχει επίσης εκδώσει ο Δήμος Χανίων). Όσο για το σεισμό, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας έχει εκδώσει αναλυτικές οδηγίες για την συμπεριφορά που πρέπει να υιοθετήσουμε όταν η γη αρχίσει να τρέμει.

Η προετοιμασία των πολιτών για την αντιμετώπιση όλων των παραπάνω μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικότερα με την οργάνωση της πρόληψης και της ετοιμότητας σε επίπεδο πολυκατοικίας ή γειτονιάς. Ο ορισμός ενός εθελοντή υπεύθυνου ασφαλείας που αφού αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις στο πλαίσιο κάποιου προγράμματος της τοπικής αυτοδιοίκησης θα εκπαιδεύσει και θα οργανώσει τους πολίτες, είναι το καλύτερο μέσο ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης. Για να θρηνούμε λιγότερα θύματα. Για να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τα ατυχήματα της καθημερινότητας αλλά και τις ενδεχόμενες καταστροφές που όλοι απεύχονται … αλλά τις οποίες δυστυχώς δεν μπορούμε να αποφύγουμε.

Ξανά δυο λόγια για τα επείγοντα

Με αφορμή τον εορτασμό, στις 11 Φεβρουαρίου, της Ευρωπαϊκής Ημέρας του 112, του κοινού ευρωπαϊκού αριθμού έκτακτης ανάγκης ας ξαναμιλήσουμε για τα επείγοντα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-187)

Διαβάζω στις ειδήσεις ότι την περασμένη Παρασκευή το βράδυ, παρατηρήθηκε ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός κλήσεων προς τον αριθμό άμεσης ανάγκης 199 της Πυροσβεστικής. Το αποτέλεσμα ήταν να υπερφορτωθεί το σύστημα και να παρατηρείται μεγάλη βραδύτητα και δυσχέρεια στην εξυπηρέτηση των επειγόντων περιστατικών. Μετά από κινητοποίηση της Υπηρεσίας Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος διαπιστώθηκε ότι σε δίκτυο κοινωνικής δικτύωσης είχε δημοσιευτεί κακόβουλο μήνυμα σύμφωνα με το οποίο όποιος καλούσε τον αριθμό 1998 θα κέρδιζε δωρεάν χρόνο ομιλίας και δωρεάν διακίνηση δεδομένων στα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Δυστυχώς όμως οι κλήσεις κατέληγαν στο 199 …

Έχουμε γράψει κατ' επανάληψη στο παρελθόν τη σημασία που έχουν οι υπηρεσίες επειγόντων για την εξυπηρέτηση του πολίτη που αντιμετωπίζει καταστάσεις στις οποίες απειλείται ζωή ή περιουσία. Τραυματισμοί και καρδιακές ανακοπές, πυρκαγιές και πλημμύρες, ένοπλες ληστείες και επιθέσεις, αποτελούν τους μόνους λόγους που δικαιολογείται η ενεργοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Μέσω των ειδικών αριθμών για τα ασθενοφόρα (166), την πυροσβεστική (199), την αστυνομία (100) ή το λιμενικό (108).

Και φυσικά μέσω του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων 112. Ο οποίος λειτουργεί σήμερα στην Ελλάδα και σε ολόκληρη την Ευρώπη. Και ο οποίος όταν σε λίγο καιρό ολοκληρωθεί η κατασκευή ενός νέου σύγχρονου κέντρου διαχείρισης κλήσεων θα αντικαταστήσει και στη χώρα μας όλους τους παραπάνω αριθμούς. Διευκολύνοντας τον πολίτη που κινδυνεύει και δεν μπορεί μέσα στον πανικό του να θυμηθεί ποιόν αριθμό πρέπει να καλέσει για να λάβει βοήθεια.

Όμως δεν αρκεί η λειτουργία ενός σύγχρονου τηλεφωνικού κέντρου για την αναβάθμιση των υπηρεσιών που παρέχονται στον πολίτη μέσω της κλήσης ενός αριθμού επειγόντων. Η σωστή εξυπηρέτηση του επείγοντος εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

Κατ' αρχάς ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει ποιόν αριθμό να καλέσει. Αλλά και τι πρέπει να πει ώστε η υπηρεσία να μπορέσει να κινητοποιήσει τα απαιτούμενα μέσα. Δυστυχώς, με βάση τα περσινά στοιχεία, μόνο ένας στους 10 Έλληνες πολίτες θα χρησιμοποιούσε το 112 σε περίπτωση ανάγκης εντός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μικρότερο ποσοστό την Ευρώπη!

Βέβαια, για να καλέσει κάποιος το 112 θα πρέπει να έχει πρόσβαση σε δίκτυο σταθερής ή κινητής τηλεφωνίας. Ευτυχώς, στην Ελλάδα είναι δυνατή η κλήση του 112 από κινητό ακόμη και χωρίς κάρτα SIM, κάτι που δεν είναι πάντα δυνατόν σε αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και η κάλυψη από τα δίκτυα κινητής είναι εξαιρετικά καλή. Έχει κατ' επανάληψη αναφερθεί στον τύπο κινητοποίηση των υπηρεσιών μετά από κλήση που έγινε στο 112 από καταμεσής του πελάγους ή και από τις ελληνικές οροσειρές. Πρόσφατο παράδειγμα ο επιβάτης που ειδοποίησε το 112 από το φλεγόμενο Norman Atlantic στην Αδριατική.

Η κλήση θα πρέπει να απαντηθεί κατάλληλα και ο χειριστής, διατηρώντας την ψυχραιμία του, θα πρέπει να ενημερωθεί πλήρως για το επείγον περιστατικό προκειμένου να κινητοποιήσει τις αντίστοιχες υπηρεσίες. Σημαντικό ρόλο παίζει εδώ ο σωστός εντοπισμός της θέσης του καλούντος. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία μάλιστα προβλέπει ότι η θέση του καλούντος είναι υποχρεωτικό να διαβιβάζεται αυτόματα στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης από τις εταιρείες σταθερής και κινητής τηλεφωνίας. Αυτό βέβαια απαιτεί σύγχρονα κέντρα διαχείρισης των κλήσεων προς το 112, εξ ου και η ανάγκη για το νέο κέντρο που κατασκευάζεται.

Και φτάνουμε στην αποστολή της βοήθειας. Του κατάλληλα εξοπλισμένου και στελεχωμένου ασθενοφόρου. Του σωστά εξοπλισμένου πυροσβεστικού οχήματος με το εκπαιδευμένο και εξοπλισμένο πλήρωμα. Του περιπολικού με τους εκπαιδευμένους και οπλισμένους αστυνομικούς αλλά και του σωστά εξοπλισμένου σκάφους της ακτοφυλακής με το κατάλληλα εκπαιδευμένο πλήρωμα. Όλοι αυτοί πρέπει να φτάσουν εγκαίρως στον τόπο του συμβάντος. Όμως, τι σημαίνει στ' αλήθεια αυτό το «εγκαίρως»;

Αρκετές χώρες έχουν θεσπίσει μέγιστους χρόνους επέμβασης των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. 10 λεπτά σε αστικές περιοχές και 20 λεπτά στην ύπαιθρο. Βέβαια, ο καθορισμός μέγιστου χρόνου επέμβασης και η εφαρμογή μιας τέτοιας απόφασης εξαρτάται στην πράξη κυρίως από την ύπαρξη των απαραίτητων μέσων. Πόσα ασθενοφόρα, πόσα πυροσβεστικά οχήματα, πόσα περιπολικά υπάρχουν και λειτουργούν σε κάθε κέντρο; Είναι αρκετά για να καλύψουν όλες τις ανάγκες του νομού ή της περιφέρειας με βάση κάποιες παραδοχές όσον αφορά την κατανομή των κλήσεων; Κατανομή που μπορεί να διαμορφωθεί με βάση τα στατιστικά στοιχεία του παρελθόντος. Φυσικά δεν χρειάζεται να ξεκινούν όλα τα οχήματα από το ίδιο σημείο. Μπορούν, ανάλογα με το μοντέλο που υιοθετείται και την κατάσταση του οδικού δικτύου να διασπείρονται εγκαίρως σε διάφορα σημεία ώστε να μπορούν να φτάσουν στο σημείο της κλήσης σε ελάχιστο χρόνο καλύπτοντας όλη την γεωγραφική περιοχή ευθύνης της υπηρεσίας.

Όλα τα παραπάνω απαιτούν προγραμματισμό, οργάνωση και καταγραφή των πραγματικών αναγκών. Συχνά διαβάζουμε στις εφημερίδες για την κακή συντήρηση των οχημάτων. Για τις ελλείψεις σε εξοπλισμό. Για τις καθυστερήσεις άφιξης στον τόπο των συμβάντων. Η σωστή καταγραφή των αναγκών είναι δυνατόν να γίνει μόνο με έναν τρόπο. Αντικειμενικό. Επιστημονικά τεκμηριωμένο. Που να καλύπτει όλους τους τύπους των συμβάντων. Αυτών που απαιτούν την επέμβαση μιας μόνο υπηρεσίας. Αλλά και αυτών που, όπως τα τροχαία, απαιτούν συντονισμένη επέμβαση και συνεργασία όλων των υπηρεσιών.

Αυτή η καταγραφή μπορεί να γίνει μόνο με μια σωστή αξιολόγηση των πραγματικών υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Με προσομοιωμένες κλήσεις από εκπαιδευμένους εθελοντές με βάση προκαθορισμένα σενάρια και πρωτόκολλα αξιολόγησης όλων των παραμέτρων της επέμβασης. Από το χρόνο απάντησης της κλήσης μέχρι τον χρόνο άφιξης της βοήθειας στο σημείο του συμβάντος και την εκπαίδευση των πληρωμάτων αλλά και τον διατιθέμενο εξοπλισμό. Για την αξιολόγηση αυτή έχουμε κατ' επανάληψη γράψει στο παρελθόν.

Την επόμενη εβδομάδα θα επανέλθουμε για να συμπληρώσουμε την εικόνα με τις δράσεις που μπορούν να αναλάβουν οι πολίτες στο πλαίσιο της πρόληψης αλλά και της αντιμετώπισης των κυριότερων επειγόντων …

Φόβοι κι Ελπίδες

Η γνώση διαλύει τους αδικαιολόγητους φόβους αλλά και τις φρούδες ελπίδες. Μας βοηθά να προβλέψουμε και να αποφύγουμε ατυχήματα και καταστροφές αλλά και να μετριάσουμε τις επιπτώσεις τους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Φεβρουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-186)

Φοβόμαστε το άγνωστο. Φοβόμαστε τη βία. Φοβόμαστε το θάνατο. Ο φόβος, μας λένε οι επιστήμονες, μας προφύλασσε από τα άγρια θηρία πριν αξιοποιήσουμε την ευφυΐα μας για να εφεύρουμε όπλα και συστήματα προστασίας. Μας προφύλασσε από τα μέλη άλλων φυλών που μας ανταγωνίζονταν για πρόσβαση στις πηγές τροφής, στους καρπούς και τα ζώα. Μας έσπρωχνε να πάρουμε τα βουνά ή να μεταναστεύσουμε για να γλυτώσουμε από εισβολείς που σκότωναν και υποδούλωναν. Ο φόβος είναι ένα ανθρώπινο συναίσθημα που ο Σολομών θεωρεί ότι είναι «αρχή σοφίας».

Ο διαρκής φόβος οδηγεί στην υποδούλωση, στην κατάθλιψη, στην αποκτήνωση. Μετατρέπει τον άνθρωπο σε άβουλο όν που άγεται και φέρεται από όσους έχουν εξουσία, από τους εκφοβιστές. Οι οποίοι το πετυχαίνουν συχνά, με υπερβολές ή χρησιμοποιώντας ψευδείς ή ανακριβείς πληροφορίες, διασπείροντας κατασκευασμένες ειδήσεις, διαστρέφοντας και παραποιώντας πραγματικά γεγονότα. Γιατί σήμερα δεν κινδυνεύουμε από λιοντάρια ή αρκούδες που θα μας επιτεθούν στο σκοτάδι, ούτε από κάποια απρόβλεπτα, υπερφυσικά «επερχόμενα δεινά». Στην πραγματικότητα κινδυνεύουμε από τις προσωπικές μας επιλογές πολλές από τις οποίες είναι λανθασμένες γιατί στηρίζονται στην άγνοιά μας …

Ο φόβος που προκαλείται από άγνοια είναι επικίνδυνος και μπορεί να μας οδηγήσει σε λανθασμένες αποφάσεις με αμφίβολο ή και καταστρεπτικό αποτέλεσμα. Όμως το ίδιο επικίνδυνες μπορεί να αποδειχτούν και οι ελπίδες που στηρίζονται σε παράλογες προσδοκίες. Σε προσδοκίες που έχουν μηδενικές πιθανότητες να εκπληρωθούν γιατί στηρίζονται σε παραδοχές που είναι τελείως λανθασμένες. Και που και αυτές έχουν υιοθετηθεί με βάση την άγνοια.

Πόσο πιθανό είναι να χτυπήσει την πόρτα μας ένας φιλάνθρωπος πολυεκατομμυριούχος και να μας χαρίσει λίγα από τα εκατομμύριά του; Πόσο πιθανό είναι να λύσουμε ένα πολύπλοκο μαθηματικό πρόβλημα αν δεν έχουμε στοιχειώδη έστω γνώση μαθηματικών; Πόσο πιθανό είναι να βγούμε ζωντανοί από ένα τροχαίο ατύχημα όταν οδηγούσαμε μεθυσμένοι, χωρίς ζώνη και έχοντας αναπτύξει υπερβολική ταχύτητα; Ας μη γελιόμαστε. Οι φρούδες ελπίδες είναι το ίδιο επικίνδυνες με τον υπερβολικό, αδικαιολόγητο φόβο.

Το αντίδοτο και στα δύο είναι γνωστό εδώ και αιώνες. ΠΑΙΔΕΙΑ. Την συστήνει ο Σολομών στις παροιμίες. Την δίδαξαν οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι. Προς αυτήν μας προτρέπουν οι σοφοί της Αναγέννησης και τα λαμπρά πνεύματα του Διαφωτισμού. Γιατί με την Παιδεία και τη Γνώση ξέρουμε ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τους σεισμούς αν έχουμε κτίσει αντισεισμικά κτήρια. Δεν κινδυνεύουμε από καταποντισμούς όταν έχουμε αποφύγει τις περιοχές που πλήττονται από πλημμύρες. Η γνώση των μεθόδων προφύλαξης και απολύμανσης θα μας προφυλάξει από τα θανατηφόρα μικρόβια και τις επιδημίες.

Έχουμε γράψει στο παρελθόν για τους σεισμούς, για τις πλημμύρες, για τα μικρόβια και τα εμβόλια. Για τους κινδύνους από το κάπνισμα, την κακή διατροφή, τα επικίνδυνα χημικά στα σπίτια και στα χωράφια. Για τον αδικαιολόγητο φόβο των μεταλλαγμένων. Για τα επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα. Για τη σημασία του ψυχολογικού παράγοντα μετά από ατυχήματα και καταστροφές.

Όμως προχτές βρέθηκα μπροστά σε ένα σκύλο! Θέλαμε να μπούμε σε ένα σπίτι με κήπο και μας υποδέχτηκε ένας σκύλος γαυγίζοντας. Ένα θέαμα που συνήθως προκαλεί φόβο. «Πάμε να φύγουμε» είπε ο φίλος που με συνόδευε. «Θα μας ορμήσει».

Δεν πτοήθηκα. Ο σκύλος ήταν συνηθισμένος να βλέπει κόσμο να μπαινοβγαίνει στο συγκεκριμένο κτήριο. Η ουρά του μου έδειχνε ότι το γαύγισμα ήταν μάλλον διερευνητικό. Η έκφρασή του δεν ήταν εξαγριωμένη και δεν ετοιμαζόταν να επιτεθεί. Τον πλησίασα σιγά-σιγά μιλώντας του ήρεμα. «Δεν είμαστε εχθροί». «Θέλουμε να δούμε το διαμέρισμα του πρώτου ορόφου». «Είμαστε φίλοι και θα μας αφήσεις να περάσουμε σαν καλό παιδί». Λύγισα τα πόδια και χαμήλωσα το σώμα, κατεβαίνοντας στο επίπεδο του ζώου. Το γαύγισμα είχε τώρα σταματήσει. Η ουρά ήταν στα σκέλια, σημάδι υποταγής. Περάσαμε άφοβα και μπήκαμε στο κτήριο. Ολοκληρώσαμε τη δουλειά μας χωρίς πρόβλημα.

Η γνώση της γλώσσας του σώματος του σκύλου αλλά και της γάτας δεν είναι άγνωστη στους ασχολούμενους με τα ζώα. Αποτελεί μάλιστα και αντικείμενο επιστημονικών ερευνών παγκοσμίως. Στα ιστολόγια που ασχολούνται με την εκπαίδευση σκύλων υπάρχουν πολυάριθμα σχέδια με τη σημασία της στάσης των σκύλων και της θέσης και κίνησης της ουράς τους. Μάλιστα, το 2013 μια ομάδα Ιταλών κτηνιάτρων δημοσίευσε τα πορίσματα μιας μελέτης, σύμφωνα με τα οποία όταν η ουρά ενός σκύλου κινείται στα δεξιά οι άλλοι σκύλοι παραμένουν χαλαροί ενώ όταν κινείται στα αριστερά αυτό αποτελεί ένδειξη άγχους και προκαλεί ανάλογες αντιδράσεις στα άλλα σκυλιά.

Η γνώση λοιπόν διαλύει τους φόβους. Όμως, όπως είπαμε, διαλύει και τις φρούδες ελπίδες. Ο μορφωμένος, ή ενημερωμένος πολίτης αντιμετωπίζει την ζωή πιο ψύχραιμα. Προβλέπει κατά κάποιο τρόπο τα μελλούμενα. Ξέρει για παράδειγμα, τι προβλέπουν οι Συνθήκες που διέπουν τη σύσταση και τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενδιαφέρθηκε να διαβάσει τα περίφημα «μνημόνια» και τις διαδοχικές εκθέσεις αξιολόγησης της εφαρμογής τους. Καταλαβαίνει τι δεν πήγε καλά και τι πρέπει να αλλάξει. Τα λάθη που έκαναν οι ξένοι. Αλλά και τις παραλείψεις, τα λάθη και τις ολιγωρίες των ελληνικών κυβερνήσεων.

Η Ευρωπαϊκή ενοποίηση προχώρησε πάντα μέσα από διαδοχικές κρίσεις. Έτσι μας είπε ο Ζαν Μονέ, ο άνθρωπος που οραματίστηκε την ενωμένη Ευρώπη. Έτσι βλέπουμε να εξελίσσονται τα πράγματα και τώρα. Οι κρίσεις, στους αδαείς προκαλούν αδικαιολόγητους φόβους. Στους προετοιμασμένους και διαβασμένους δίνουν βάσιμες ελπίδες για ένα καλύτερο μέλλον. Ακόμη κι αν σε ορισμένες περιπτώσεις θα πρέπει να πάρουν και κάποιο καλά υπολογισμένο ρίσκο.

Το αποτέλεσμα βέβαια δεν είναι ποτέ γνωστό εκ των προτέρων. Μπορεί να προβλεφθεί με κάποιες πιθανότητες. Η σωστή προετοιμασία αυξάνει τις πιθανότητες θετικής έκβασης. Οι επιπολαιότητες και οι λανθασμένες εκτιμήσεις που δημιουργούν φρούδες ελπίδες αυξάνουν την πιθανότητα ατυχήματος. Να είμαστε «φρόνιμοι ὡς οἱ ὄφεις καὶ ἀκέραιοι ὡς αἱ περιστεραί» μας συμβουλεύουν οι Γραφές. Ας μην τις αγνοήσουμε ...

Για την ψήφο των αποδήμων

Μερικές εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες δεν θα μπορέσουν να ψηφίσουν την Κυριακή. Είναι οι απόδημοι Έλληνες πολίτες που πρέπει να έλθουν στην Ελλάδα για να ψηφίσουν ενώ θα μπορούσαν να ψηφίσουν επιστολικά ή ηλεκτρονικά από τον τόπο κατοικίας τους στο εξωτερικό …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Ιανουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-185)

Σήμερα, θα ξεφύγω λίγο από την θεματολογία της στήλης και θα αναφερθώ σε μια μεγάλη αδικία. Που αφορά εκατομμύρια Έλληνες πολίτες και που κρατά τουλάχιστον από την Μεταπολίτευση. Που θα έπρεπε να έχει ρυθμιστεί από το 2001 όταν τέθηκε και ως συνταγματική επιταγή. Μια αδικία της οποίας η επίλυση αποτελεί αντικείμενο γενικόλογων προεκλογικών υποσχέσεων, οι οποίες λησμονούνται την επαύριον των εκλογών! Πρόκειται για το δικαίωμα άσκησης του εκλογικού δικαιώματος από όσους Έλληνες πολίτες μένουν μόνιμα ή βρίσκονται προσωρινά εκτός Ελλάδος. Και αναφέρομαι στις μερικές εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες πολίτες, με πλήρη πολιτικά δικαιώματα, και όχι στους ομογενείς, ελληνικής καταγωγής πολίτες τρίτων χωρών που ανέρχονται σε μερικά εκατομμύρια.

Γνωρίζω το πρόβλημα γιατί επί 30 χρόνια και μέχρι πέρσι το Γενάρη ήμουν κι εγώ απόδημος. Και δεν είχα τη δυνατότητα να ψηφίσω στις εθνικές εκλογές παρά μόνο εάν πλήρωνα εισιτήριο για να ταξιδέψω στην Ελλάδα. Κάτι που δεν ήταν πάντα εύκολο για οικονομικούς αλλά και πρακτικούς λόγους. Και καλά εγώ που ζούσα σε ευρωπαϊκή χώρα. Που έχει απ' ευθείας αεροπορική σύνδεση με την Ελλάδα. Σε τρεις ώρες μπορούσα να έλθω στην Αθήνα όπου ψηφίζω. Τι γίνεται όμως με τους Έλληνες πολίτες που ζουν σε πόλεις του εξωτερικού χωρίς απ' ευθείας σύνδεση με την Ελλάδα; Η ακόμη σε άλλη ήπειρο; Και που ψηφίζουν στην Ελληνική επαρχία; Η οποία δεν συνδέεται πάντα αεροπορικά ούτε με την Αθήνα, ούτε πολύ περισσότερο με το εξωτερικό;

Κι όμως. Αν είχε εφαρμοστεί η παράγραφος 4 του άρθρου 51 του Συντάγματος τα πράγματα θα ήταν απλά. Τι λέει αυτή παράγραφος; Ότι «νόμος … μπορεί να ορίζει τα σχετικά με την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος από τους εκλογείς που βρίσκονται έξω από την Επικράτεια. Ως προς τους εκλογείς αυτούς η αρχή της ταυτόχρονης διενέργειας των εκλογών δεν κωλύει την άσκηση του εκλογικού τους δικαιώματος με επιστολική ψήφο ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον η καταμέτρηση και η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων διενεργείται όποτε αυτό γίνεται και σε ολόκληρη την Επικράτεια». Δυστυχώς, τα κόμματα δεν μπόρεσαν ποτέ να συμφωνήσουν γι' αυτή την «επιστολική ψήφο» που εφαρμόζεται στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες αλλά και στις ΗΠΑ. Ας αφήσουμε τα άλλα «πρόσφορα μέσα», όπως λόγου χάριν την ηλεκτρονική ψηφοφορία, που εφαρμόζεται επίσης σε αρκετές χώρες. Και που εφαρμόστηκε με επιτυχία και στην Ελλάδα για τις εκλογές των συμβουλίων διοίκησης των πανεπιστημίων.

Βέβαια, η παροχή του δικαιώματος ψήφου στους απόδημους Έλληνες πολίτες προϋποθέτει και αλλαγή στάσης της πολιτείας έναντι τους. Πρώτον, πρέπει να αναγνωρίσει ότι έχουν κι αυτοί ως Έλληνες πολίτες δικαίωμα να εκπροσωπούνται στο Κοινοβούλιο όπως όλοι οι άλλοι Ευρωπαίοι πολίτες. Αρκεί ο Έλληνας της Γερμανίας, της Αυστραλίας ή της Αμερικής να ψηφίσει στην εκλογική περιφέρεια που είναι γραμμένος στην Ελλάδα; Ή μήπως τα προβλήματα που έχει ως απόδημος επιβάλλουν την εκπροσώπησή του μέσω ενός ψηφοδελτίου αποδήμων; Η δεύτερη αυτή επιλογή θα μείωνε αναγκαστικά τις έδρες που διατίθενται για τους βουλευτές του εσωτερικού. Κάτι που δεν αρέσει στους εκλεγμένους βουλευτές … Να επισημάνουμε ότι στην ΕΕ μόνο η Ελλάδα και η Ιρλανδία δεν έχουν ακόμη δώσει πρακτικά το δικαίωμα ψήφου στους εκτός επικράτειας πολίτες τους. Μάλιστα οι Πορτογάλοι εκλέγουν 5 απόδημους βουλευτές από 4 αντίστοιχες εκλογικές περιφέρειες του εξωτερικού, οι Γάλλοι 11 βουλευτές και 7 γερουσιαστές και οι Ιταλοί 5 απόδημους γερουσιαστές.

Δεύτερον, οι περισσότεροι απόδημοι έχουν μια ευρύτερη αντίληψη των πραγμάτων και είναι σίγουρο ότι δεν θα ψηφίσουν με τα ίδια κριτήρια με τα οποία ψηφίζουν οι Έλληνες του εσωτερικού. Αν αναλογιστούμε μάλιστα ότι πολλοί απόδημοι εξαναγκάστηκαν να ξενιτευτούν εξαιτίας δυσκολιών που προκλήθηκαν από επιλογές των κατά καιρούς κυβερνήσεων, γίνεται σαφές ότι τα ελληνικά κόμματα δεν είναι ιδιαίτερα πρόθυμα να τους επιτρέψουν να εκπροσωπηθούν στο Κοινοβούλιο. Και επιπλέον είναι σχεδόν αδύνατον να εξαγοράσουν την ψήφο τους με κάποιο ρουσφέτι …

Όμως η εκπροσώπηση των αποδήμων στο Ελληνικό Κοινοβούλιο δεν είναι πολυτέλεια. Ιδίως όταν το Συμβούλιο Απόδημου Ελληνισμού, ο θεσμός δηλαδή που δημιούργησε πριν από λίγα χρόνια η πολιτεία για να κινητοποιήσει τους απόδημους έχει αδρανήσει. Γιατί οι απόδημοι αποτελούν σημαντικότατο πόρο για την Ελλάδα. Όχι μόνο γιατί βοηθούν τη χώρα οικονομικά. Αλλά γιατί αποτελούν τον καλύτερο πρεσβευτή μας στο εξωτερικό, ιδίως όταν η εικόνα της Ελλάδας αντιμετωπίζει προβλήματα. Ωστόσο, αντιμετωπίζουν και αρκετά προβλήματα - από θέματα που αφορούν τις περιουσίες τους στην Ελλάδα και τη φορολόγησή τους μέχρι την εκπαίδευση των παιδιών τους ώστε να διατηρήσουν την ελληνική τους γλώσσα και συνείδηση.

Τέλος, η παροχή του δικαιώματος ψήφου στους απόδημους συνδέεται άμεσα με τον εκσυγχρονισμό της εκλογικής διαδικασίας στην Ελλάδα. Δηλαδή με τον εκλογικό νόμο. Θα πρέπει να προβλεφθούν οι διατυπώσεις αλλά και οι πόροι που απαιτούνται για την υλοποίηση της επιστολικής ψήφου. Ή θα πρέπει να εκσυγχρονιστεί η διαδικασία της ψηφοφορίας προκειμένου να ψηφίζουμε ηλεκτρονικά. Όπως αναφέρθηκε, αρκετές χώρες έχουν ήδη καθιερώσει την ηλεκτρονική ψήφο (Γαλλία, Ολλανδία, Εσθονία, Ελβετία) είτε γενικά είτε μόνο για τους απόδημους. Γι' αυτό όμως απαιτείται κυρίως οργάνωση και σαφείς, κατανοητές διαδικασίες που να εξασφαλίζουν πρωτίστως το αδιάβλητο της ψηφοφορίας.

Οι απόδημοι είναι ένα παραγωγικότατο και εξαιρετικά προοδευτικό κομμάτι του Ελληνισμού. Είναι Έλληνες πολίτες που αγαπούν την Ελλάδα και πονούν όταν την βλέπουν να υποφέρει ή να συκοφαντείται. Όμως, η αντιμετώπισή τους από την πολιτεία δεν είναι πάντα αυτή που θα έπρεπε. Ήλθε ο καιρός να αποκατασταθεί η αδικία και να αποκτήσουν κι αυτοί την εκπροσώπηση που τους αξίζει. Με τρόπο δημοκρατικό και αξιοπρεπή. Έχουν πολλά να προσφέρουν, ιδιαίτερα στις δύσκολες στιγμές της πατρίδας μας. Πολύ περισσότερα από αυτά που τους οφείλει η ελληνική πολιτεία. Και η συμμετοχή τους στις εθνικές εκλογές θα αποτελέσει έναν ακόμη ισχυρό δεσμό με την πατρίδα. Ιδιαίτερα για τις επόμενες γενεές. Ας το τολμήσουν τα κόμματα που θα προκύψουν από τις εκλογές!

(Με στοιχεία από την επί σειρά ετών, εκτεταμένη σχετική αρθρογραφία του φίλου Πασχάλη Παπαχριστόπουλου).

Φανατισμοί και δογματικές εξαρτήσεις

Τα τρομοκρατικά χτυπήματα στη Γαλλία αλλά και σε άλλα σημεία του κόσμου θα πρέπει να αναλυθούν από τη σκοπιά της δογματικής εξάρτησης που δημιουργούν διάφορες σέχτες και «πεφωτισμένοι» ποιμένες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Ιανουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-184)

Δύο νέοι αποφασίζουν να εκδικηθούν την «προσβολή» μερικών σκιτσογράφων στο πρόσωπο του «προφήτη» τους. Φωνάζοντας «ο Θεός είναι μεγάλος» σκοτώνουν όχι μόνο τους «υβριστές» σκιτσογράφους αλλά και έναν ομόθρησκό τους αστυνομικό που προσπαθεί να τους σταματήσει. Μετά από ανθρωποκυνηγητό πέφτουν νεκροί από τα πυρά της αστυνομίας όπως και ένας φίλος τους που προλαβαίνει όμως να σκοτώσει 4 ομήρους σε ένα εβραϊκό σουπερμάρκετ. Παράλληλα, στη νοτιο-ανατολική Νιγηρία ένα 10χρονο κορίτσι, μέλος πιθανότατα της ακραίας ισλαμικής οργάνωσης Μπόκο Χαράμ, ανατινάζεται ζωσμένο εκρηκτικά στη μέση μιας αγοράς σκοτώνοντας 19 ανθρώπους και τραυματίζοντας πολλούς άλλους.

Αλήθεια, πως τυφλώνεται κάποιος από μιαν ιδεολογία τόσο ώστε να είναι έτοιμος να σκοτώσει και να σκοτωθεί για να «τιμωρήσει» όσους την ειρωνεύονται ή όσους την υποτιμούν; Ή για να εγκαταστήσει ένα καθεστώς που θα εφαρμόζει πιστά τις εντολές κάποιου «προφήτη»; Τα «ιερά» κείμενα περιέχουν αιώνιες διδασκαλίες για ειρήνη και ανεκτικότητα. Αλλά συχνά και αμφιλεγόμενες αναφορές σε «μάχες», «πολέμους» και «μάχαιρες» που για τους σώφρονες ερμηνεύονται αλληγορικά και όχι κατά λέξη.

Όπως γράφαμε και παλιότερα (βλ. Χ.Ν. 25/9/2013), όλοι μας προσπαθούμε να καταλάβουμε τον πολύπλοκο κόσμο που μας περιβάλλει. Να απαντήσουμε στα μεγάλα και αιώνια «γιατί». Να εξηγήσουμε τις σχέσεις, τις αιτίες και τα ενδεχόμενα αποτελέσματα των πράξεων μας αλλά και των εξελίξεων που σημειώνονται γύρω μας. Όμως η διαμόρφωση μιας ατομικής βιοθεωρίας απαιτεί προσπάθεια. Μερικές φορές μεγάλη. Προσπάθεια την οποία δυστυχώς, δεν είμαστε όλοι έτοιμοι να καταβάλουμε. Οι περισσότεροι διαλέγουμε τον εύκολο δρόμο κι ακολουθούμε τα χνάρια κάποιου άλλου.

Δυστυχώς, ο κόσμος δεν μπορεί να εξηγηθεί πάντα με βάση κάποιαν υφιστάμενη θεωρία. Οι προσωπικές εμπειρίες του καθενός δεν εντάσσονται στα πλαίσια μιας θρησκείας, μιας πολιτικής ή κοινωνικοοικονομικής θεωρίας, ενός κόκκινου, μαύρου ή ακόμη και πράσινου –ισμού. Λίγες είναι οι κοσμοθεωρίες που μπορούν να μας βοηθήσουν να αντιμετωπίσουμε τις εσωτερικές μας συγκρούσεις που πηγάζουν από τον μεγαλύτερο φόβο που αντιμετωπίζει ο έμφρων άνθρωπος (homo sapiens), δηλαδή τον φόβο του θανάτου.

Έτσι, μερικοί τολμηροί αποφασίζουν να ακολουθήσουν κάποιον που παρουσιάζει κάποια καινοφανή, «αιρετική» θεωρία. Ένας φιλόσοφος, ένας κήρυκας, ένας ιερέας, ένας πολιτικός, ένας τηλεοπτικός αστέρας μας συνεπαίρνει με την προσωπικότητά του και την συχνά απλοϊκή εξήγηση του κόσμου που μας σερβίρει. Κι εμείς, αντί να χαράξουμε τον δικό μας δρόμο ακολουθούμε τις θεωρίες του «ποιμένα» μας χωρίς να αναλύσουμε τα πράγματα περισσότερο, αφού έτσι βρίσκουμε μια πρόσκαιρη ψυχική ηρεμία.

Στην πραγματικότητα, όλες οι μεγάλες θρησκείες αλλά και οι πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές θεωρίες ξεκίνησαν ως αιρέσεις, ως σέχτες στο πλαίσιο κάποιων «επίσημων» καθιερωμένων συστημάτων. Και μάλιστα διώχθηκαν γι’ αυτό μέχρι που να επικρατήσουν και να καθιερωθούν ως «επίσημες» για να αμφισβητηθούν στη συνέχεια από κάποιες άλλες …

Πολλοί «ποιμένες» για να συσπειρώσουν την ομάδα τους, δημιουργούν έναν «εχθρό» εναντίον του οποίου θα πρέπει να αγωνιστούν οι πιστοί, οι ακόλουθοι, οι οπαδοί. Κανείς δεν έχει αντίρρηση σε αυτόν τον «ιερό πόλεμο» αν αυτός στρέφεται εναντίον ενός προαιώνιου φανταστικού κακού πνεύματος ή του ίδιου του εαυτού μας. Αν έχει στόχο τη βελτίωση της ανθρώπινης φύσης μας και τον πνευματικό μας εμπλουτισμό. Όταν όμως ο εχθρός προσδιορίζεται με κριτήρια φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά, ακόμη και γλωσσικά, τότε η σέχτα έχει μπει σε ένα μονοπάτι που δεν θα αργήσει να την φέρει και στο στάδιο της βίας.

Μερικές «αιρέσεις» περνούν στο στάδιο της βίας εναντίον των ίδιων των μελών τους. Βιασμοί ακόμη και ανήλικων καθώς και γενικότερα φαινόμενα βίας έχουν καταγγελθεί κατ’ επανάληψη σε πολλές σέχτες, όπου οι «γκουρού» απαιτούν τυφλή υπακοή από τα μέλη τα οποία πρέπει να ικανοποιούν όλες τις επιθυμίες τους. Σε άλλες, σπάνιες σχετικά περιπτώσεις, οι οπαδοί οδηγούνται σε ομαδικές αυτοκτονίες.

Άλλες σέχτες στρέφονται εναντίον εξωτερικών εχθρών. Οι Ασασίνοι, δολοφονούσαν κυρίως σουνίτες θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες και έδρασαν στη Μέση Ανατολή παράλληλα σχεδόν με τις Σταυροφορίες. Η τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα θεωρείται από πολλούς στο μουσουλμανικό κόσμο ως σέχτα που αντιμάχεται τις ποιο φιλελεύθερες εκφάνσεις του Ισλάμ εναντίον των οποίων οργανώνει και θανατηφόρες επιθέσεις. Ακόμη και ο σκληρός πυρήνας των ναζί θεωρείται ότι ανήκε σε κάποια παγανιστική απόκρυφη σέχτα από την οποία προέκυψαν οι θεωρίες περί Άριας φυλής που οδήγησαν στην εξόντωση εκατομμυρίων αθώων στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Δυστυχώς, οι κοινωνίες μας είναι σήμερα γεμάτες σέχτες. Μερικές, περνούν στο στάδιο της βίας και μας αναστατώνουν. Μερικές έχουν κάνει ένα βήμα παραπέρα επενδυόμενες και κρατική εξουσία. Όμως η τυφλή βία προκαλεί και αφύπνιση των συνειδήσεων. Oι σώφρονες καταλαβαίνουν πως πρέπει να λάβουν μέτρα βοηθώντας τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη. Να μη δέχονται απλοϊκές εξηγήσεις για πολύπλοκα προβλήματα. Ο κόσμος μας δεν είναι ασπρόμαυρος αλλά πολύχρωμος.

Παράλληλα, μερικοί οπαδοί αρχίζουν να αμφισβητούν τις αγαθές προθέσεις του «ποιμένα» καταλαβαίνοντας, συχνά υποσυνείδητα, πως δεν κινδυνεύει μόνο η κοσμοθεωρία τους αλλά ίσως και η ζωή τους. Όμως, η επιστροφή στην κανονική κοινωνία είναι δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη προκειμένου το θύμα να αρχίσει να σκέφτεται ξανά φυσιολογικά συγκροτώντας τη δική του βιοθεωρία με βάση τις εμπειρίες της ζωής. Δυστυχώς, αν ο χαρακτήρας του θύματος είναι επιρρεπής στην εξάρτηση, συχνά η δογματική εξάρτηση από τον «ποιμένα» μετατρέπεται σε εξάρτηση από ψυχότροπες ουσίες ή και από οινοπνευματώδη ποτά. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών και της πολυπλοκότητας της ζωής απαιτεί θάρρος και δύναμη, που εν τέλει ο καθένας καλείται να αντλήσει από τον ίδιο του τον εαυτό.

Προσοχή λοιπόν «στους λύκους που έρχονται με ένδυμα προβάτου», με πατριωτικές ιαχές, με θεωρίες συνωμοσίας ή με την υπόσχεση επίλυσης κάθε προβλήματος σε ατομικό ή και συλλογικό επίπεδο με την εξαφάνιση του ξένου, του αλλόθρησκου, του διαφορετικού. Αντιμετωπίζονται με αφύπνιση μέσω της εγρήγορσης. Προληπτικά μέσω της παιδείας. Και θεραπευτικά μέσω της αποκατάστασης της ικανότητας για κριτική σκέψη.

15 καλές αποφάσεις για το 2015

Οι ευχές που ανταλλάσσουμε όλοι με τη ευκαιρία του Νέου Έτους μπορούν να αποκτήσουν νόημα αν αποφασίσουμε να αλλάξουμε ορισμένες καθημερινές μας συνήθειες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Ιανουαρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-183)

Καλή Χρονιά! Με Υγεία κι Ευτυχία το 2015! Με λιγότερο πόνο, με λιγότερους νεκρούς στην άσφαλτο, με λιγότερες πυρκαγιές και πλημμύρες! Όλοι ανταλλάσσουμε ευχές με την ευκαιρία της Πρωτοχρονιάς. Όμως την αμέσως επόμενη στιγμή ενεργούμε λες και δεν θέλουμε οι ευχές αυτές να πραγματοποιηθούν. Δεν αλλάζουμε πολλές από καθημερινές μας συνήθειες που επιβαρύνουν την υγεία μας και φέρνουν δυστυχία σε μας και τους αγαπημένους μας.

Κι όμως. Για να υλοποιηθούν οι Πρωτοχρονιάτικες ευχές μας αγαπητοί αναγνώστες δεν χρειάζονται θαύματα. Αρκεί να πάρουμε κάποιες καλές αποφάσεις και να τις εφαρμόσουμε σε καθημερινή βάση το 2015. Φροντίζοντας να τις προβάλλουμε στους γύρω μας, ιδίως στα παιδιά και τους νέους. Και προσαρμόζοντας ανάλογα τις καθημερινές μας συνήθειες.

Μπορούμε να βελτιώσουμε την υγεία μας αν ενεργήσουμε σήμερα. Κατ' αρχάς κόβουμε το κάπνισμα (1). Αποτελεί αποδεδειγμένα την κυριότερη αιτία υποβάθμισης της υγείας σύμφωνα με όλες τις στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ). Καρκίνοι, καρδιακά, πνευμονοπάθειες συνδέονται με το κάπνισμα. Κόβοντας ή μειώνοντάς το στο ελάχιστο εξασφαλίζουμε καλύτερη υγεία αλλά και οικονομία σε εποχές κρίσης. Ελέγχουμε τα χημικά που χρησιμοποιούμε (2). Το σύγχρονο σπίτι βρίθει από επικίνδυνες χημικές ουσίες πολλές από τις οποίες είναι δηλητήρια. Τα κάθε είδους προϊόντα καθαρισμού, τα εντομοκτόνα, τα φυτοφάρμακα, πολλά από τα προϊόντα προσωπικής υγιεινής ακόμη και τα περισσότερα φάρμακα μπορούν να αποδειχτούν επικίνδυνα ακόμη και θανατηφόρα όταν δεν ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες χρήσης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται προκειμένου τα προϊόντα αυτά να μην πέσουν στα χέρια των παιδιών ή και των ηλικιωμένων.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι η ισορροπημένη διατροφή και η άσκηση (3). Η τροφή σου να είναι το φάρμακό σου και το φάρμακό σου να είναι η τροφή σου, έλεγε ο Ιπποκράτης. Η καθημερινή κατανάλωση πέντε τουλάχιστον μερίδων φρούτων και λαχανικών, ο περιορισμός της κατανάλωσης λιπαρών, κόκκινου κρέατος και οινοπνευματωδών σε συνδυασμό με ημίωρη καθημερινή άσκηση αποτελούν το μυστικό για μια καλύτερη ζωή. Μια δύσκολη απόφαση είναι και η απαλλαγή από τις κάθε είδους εξαρτήσεις (4). Τα ναρκωτικά και τα τυχερά παιχνίδια καταστρέφουν ζωές και περιουσίες. Αλλά και ο εθισμός στο διαδίκτυο, σε αμφιλεγόμενες ιδεολογίες και αιρέσεις μπορούν να καταστρέψουν την ψυχική υγεία και να μετατρέψουν τη ζωή σε κόλαση. Ιδίως νέων ανθρώπων που δεν έχουν αναπτύξει τις κατάλληλες αντιστάσεις.

Παρόλο που στην Ελλάδα έχουμε συνηθίσει στο αντίθετο, καλόν είναι να μην παίρνουμε φάρμακα χωρίς συνταγή γιατρού (5). Η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μας κάνει πιο ευάλωτους σε νέα μεταλλαγμένα βακτήρια και η χρήση φαρμάκων χωρίς ιατρική επιτήρηση μπορεί να προκαλέσει περισσότερα και πιο πολύπλοκα προβλήματα, ιδίως σε παιδιά και ηλικιωμένους. Επίσης, ιδιαίτερα σημαντικό είναι να παρακολουθούμε ορισμένες βασικές παραμέτρους, ιδίως μετά από κάποια ηλικία. Οι περιοδικές ιατρικές εξετάσεις (6), για ζάχαρο, πίεση και χοληστερίνη παράλληλα με έλεγχο της καρδιακής λειτουργίας (καρδιογράφημα) είναι μια πολύ καλή συνήθεια που μπορεί να μας βοηθήσει να προλάβουμε σημαντικές εκπλήξεις και περιπέτειες.

Η αντιμετώπιση της ζωής με αισιοδοξία (7) είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντική. Ακόμη και αν η ζωή είναι δύσκολη. Ακόμη και αν τα πράγματα δεν πάνε καλά. Μια εύθυμη νότα, ένα ανέκδοτο, λίγο γέλιο, βοηθά στην δημιουργία μιας θετικότερης διάθεσης που με τη σειρά της ενισχύει την δυνατότητα υπέρβασης και βελτίωσης των συνθηκών της καθημερινότητας. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι επίσης και η σκέψη ότι οι πατεράδες και οι παππούδες μας αντιμετώπισαν στο παρελθόν πολύ χειρότερες καταστάσεις με ηρωισμό και αισιοδοξία.

Μια άλλη κατηγορία αποφάσεων σχετίζεται με την συμπεριφορά μας στο δημόσιο χώρο. Δεν οδηγούμε μεθυσμένοι (8). Επιλέγουμε έναν οδηγό της παρέας ή καλούμε ταξί. Η Κρήτη πληρώνει κάθε χρόνο ακριβά στην άσφαλτο τις οινοποσίες και τις τσικουδιές! Επίσης όταν οδηγούμε δεν μιλούμε στο κινητό (9). Έχει αποδειχτεί επιστημονικά ότι ο οδηγός που μιλά στο κινητό συμπεριφέρεται σαν βαριά μεθυσμένος! Φοράμε σωστά το κράνος (10) όταν οδηγούμε μοτοσικλέτα. Με βάση τις στατιστικές σε Ελλάδα και Ευρώπη, η μοτοσικλέτα είναι το πιο επικίνδυνο μεταφορικό μέσο. Οι περισσότεροι θάνατοι και αναπηρίες σε ατυχήματα με μοτοσικλέτες οφείλονται στη μη χρήση κράνους. Τέλος, επειδή πράγματι ισχύουν τα όσα γράφονται για την κακή ποιότητα των ελληνικών δρόμων θα πρέπει όλοι να οδηγούμε προσεκτικά χωρίς υπερβολές (11), ακριβώς για να φτάσουμε σώοι και αβλαβείς στα σπίτια μας και να μην προκαλέσουμε αδικαιολόγητα δράματα στους αγαπημένους μας …

Ας έλθουμε τώρα και στις καταστροφές που πλήττουν περιοδικά τη χώρα μας. Αν θέλουμε να προλάβουμε τις πυρκαγιές το καλοκαίρι ας καθαρίσουμε τα ξερόχορτα (12) στα άκτιστα οικόπεδα και στα περιαστικά δάση. Βέβαια η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών στα δάση αποτελεί ευθύνη των αρμόδιων υπηρεσιών αλλά μπορούμε κι εμείς παράλληλα με το καθαρισμό σε χώρους που μας ανήκουν ή που ελέγχουμε να φροντίσουμε να μην ανάβουμε φωτιές ιδίως όταν φυσάει (13). Οι περισσότερες πυρκαγιές οφείλονται σε αμέλεια επειδή κάποιοι αποφάσισαν να κάψουν ξερόχορτα ή σκουπίδια ή επειδή άναψαν ψησταριά ή ξεκίνησαν εργασίες που παρήγαγαν σπινθήρες.

Μια άλλη προληπτική ενέργεια είναι να αποφεύγουμε να πετάμε σκουπίδια και μπάζα σε ρέματα (14), συμβάλλοντας στην πρόληψη των πλημμυρών όταν το ύψος της βροχής ξεπεράσει ορισμένα όρια. Και σε περιόδους κακοκαιρίας φροντίζουμε να ακούμε προσεκτικά τα δελτία καιρού (15) ώστε να αποφεύγουμε να εμπλακούμε σε χείμαρρους, να αποκλειστούμε από τα χιόνια ή να σκοτωθούμε επειδή το οδόστρωμα έχει παγώσει και δεν επιτρέπει τις μετακινήσεις.

Εύχομαι πράγματι το 2015 να φέρει σε όλους μας περισσότερη υγεία και ευτυχία μέσα από την κατανόηση των κινδύνων στους οποίους εκτιθέμεθα εξαιτίας του τρόπου ζωής μας και των καθημερινών μας συνηθειών.

Αντιμετώπιση ναυτικών καταστροφών

Επικαιροποιημένη έκδοση παλαιότερου άρθρου σχετικά με άσκηση αντιμετώπισης ναυτικού ατυχήματος σε κρουαζιερόπλοιο που καταδεικνύει την πολυπλοκότητα της διαδικασίας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Δεκεμβρίου 2014 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-182)

Τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές βρίσκεται σε εξέλιξη η επιχείρηση διάσωσης των επιβατών του Norman Atlantic στα παγωμένα νερά της Νότιας Αδριατικής. Ελπίζω ότι όταν θα τις διαβάζετε, όλοι οι επιβάτες θα έχουν διασωθεί. Και δεν θα έχουμε θρηνήσει παρά μόνο έναν νεκρό.

Στις αρχές του 2012, με αφορμή το ναυάγιο του κρουαζιερόπλοιου Costa Concordia στην Ιταλία είχα δημοσιεύσει στη στήλη αυτή ένα άρθρο με τίτλο «Κρουαζιερόπλοια και ασφάλεια». Αναφερόμουν στις αναμνήσεις μου από μιαν άσκηση διάσωσης στη θάλασσα και ένα πρόγραμμα αντιμετώπισης ναυτικών καταστροφών που είχε χρηματοδοτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από 14 χρόνια. Νομίζω ότι η επικαιρότητα δικαιολογεί την αναδημοσίευση μιας επικαιροποιημένης έκδοσης του εν λόγω άρθρου, μιας και προσωπικά δεν έχω το ψυχικό σθένος να αναπτύξω άλλο θέμα όταν σκέπτομαι τις ζωές που κινδυνεύουν.

Η άσκηση, είχε διεξαχθεί στη νότια Γαλλία και αφορούσε τη συνεργασία των υπηρεσιών διάσωσης στη θάλασσα (Ακτοφυλακή, Πολεμικό Ναυτικό) με τις υπηρεσίες υποδοχής στην ξηρά (πυροσβέστες, ασθενοφόρα και νοσοκομεία, εθελοντικές οργανώσεις, νομαρχίες). Είχαν κινητοποιηθεί 800 περίπου άτομα και το σενάριο προέβλεπε την εμπλοκή όσο το δυνατόν περισσότερων υπηρεσιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδότησε τα έξοδα συμμετοχής παρατηρητών από όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μάλιστα, οι γαλλικές αρχές όχι μόνο δέχτηκαν την παρουσία τους αλλά και στο τέλος της άσκησης τους έδωσαν την ευκαιρία να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους και τις κριτικές τους. Οι οποίες ελήφθησαν σοβαρά υπόψη κατά την διατύπωση των συμπερασμάτων με στόχο την προσαρμογή των σχεδίων αντιμετώπισης παρόμοιων καταστροφών στο μέλλον. Προσωπικά, θυμάμαι πάντα την τραγική στιγμή κατά τη διάρκεια της όταν πληροφορηθήκαμε το ναυάγιο του Εξπρές Σάμινα στην Πάρο. Ήταν 26 Σεπτεμβρίου του 2000!

Την ίδια χρονιά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε επίσης συγχρηματοδοτήσει σειρά δραστηριοτήτων για την ενίσχυση της συνεργασίας των κρατών μελών και της εκπαίδευσης των υπηρεσιών αντιμετώπισης ναυτικών καταστροφών. Τις εργασίες συντόνισε η Βρετανία και το κυριότερο προϊόν ήταν ένα εκπαιδευτικό βίντεο και μια σειρά συστάσεων. Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει αποκλειστική ή συντρέχουσα αρμοδιότητα στον τομέα της πολιτικής προστασίας που υπάγεται στην αποκλειστική ευθύνη των κρατών μελών. Αυτό σημαίνει ότι η Ένωση μπορεί μόνο να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών. Γι’ αυτό και οι όποιες συστάσεις δεν εφαρμόζονται υποχρεωτικά σε εθνικό επίπεδο, εκτός και αν κάτι τέτοιο συμφωνηθεί ομόφωνα από όλα τα κράτη μέλη.

Σε περίπτωση ατυχήματος, ιδίως σε πλοία που μεταφέρουν πολλούς επιβάτες πρωταρχική σημασία έχει η διάσωση και περίθαλψη των ναυαγών. Στη γαλλική άσκηση που προανέφερα οι υπηρεσίες έρευνας και διάσωσης στη θάλασσα ανακάλυψαν την έκταση των επιχειρήσεων που αναλαμβάνουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην ξηρά και αντίστροφα. Χωρίς να θίξουν καν το ζήτημα της συνεργασίας στρατιωτικών και πολιτικών αρχών, έθεσαν ξεκάθαρα το ζήτημα του ποιος είναι αρμόδιος για κάθε ενέργεια. Η συμμετοχή αρχών από πολλές περιφερειακές διοικήσεις δυσκόλεψε ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Να σημειωθεί ότι, όπως και σε άλλες ασκήσεις, τέθηκε το αιώνιο πρόβλημα της επικοινωνίας μεταξύ των φορέων και των υπηρεσιών αλλά και το ζήτημα της ενημέρωσης των πολιτικών αρχών σε ανώτατο επίπεδο. Όπως σε πολλές πραγματικές καταστροφές, τα υπουργεία ενημερώνονται συχνά ελλιπώς και με μεγάλη καθυστέρηση.

Ακόμη και σε ζητήματα που σε άλλες περιπτώσεις είναι σχετικά απλά, ιδίως για υπηρεσίες που έχουν σαφή σχέδια αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών και καταστροφών, το ναυτικό ατύχημα σε πλοίο που μεταφέρει επιβάτες προσθέτει πολύπλοκες διαστάσεις. Η ταυτοποίηση των διασωθέντων και η αναγνώριση των θυμάτων που προέρχονται από πολλές χώρες διευκολύνεται με την τήρηση ηλεκτρονικών αρχείων για τους επιβάτες αλλά δεν παύει να αποτελεί πρόβλημα τουλάχιστον λόγω της πολυγλωσσίας. Η πολυγλωσσία αποτελεί επίσης πρόβλημα για την παροχή της αναγκαίας ψυχολογικής στήριξης των θυμάτων αλλά και των οικογενειών τους. Η ύπαρξη σε λογική απόσταση από το χώρο αποβίβασης νοσοκομειακών υποδομών αλλά και χώρων φιλοξενίας, έτοιμων να δεχτούν και να περιθάλψουν χιλιάδες άτομα δεν είναι πάντα προφανής. Απαιτεί εκ των προτέρων σχεδιασμό και εκπαίδευση.

Κατά τη διάρκεια της άσκησης οι υπηρεσίες ανακάλυψαν ότι υπό πραγματικές συνθήκες τα προβλήματα που εμφανίζονται είναι πολύ διαφορετικά από εκείνα που είχαν διαπιστωθεί σε προηγούμενες ασκήσεις επί χάρτου. Οι συμμετέχοντες διαπίστωσαν επίσης ότι η ασφάλεια των κρουαζιερόπλοιων που διαπλέουν τη Μεσόγειο θα έπρεπε (μιλάμε για δεκατέσσερα χρόνια πριν) να αποτελέσει κύριο ζήτημα προβληματισμού για τις αρχές αλλά και για τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι ο συγκεκριμένος τομέας αποτελεί σημαντικό κλάδο της οικονομίας για πολλές περιοχές.

Γενικά, η ασφάλεια των πλοίων διέπεται από τη Διεθνή Σύμβαση για την ασφάλεια της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (SOLAS). Ορισμένα θέματα καλύπτονται και από τη Διεθνή Σύμβαση για πρότυπα εκπαίδευσης, έκδοσης πιστοποιητικών και τήρησης φυλακών των ναυτικών (STCW) αλλά και από την Διεθνή Σύμβαση για τη ναυτική έρευνα και διάσωση (SAR). Οι συμβάσεις αυτές στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) συμπληρώνονται και από νομοθετικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια των επιβατών και των πλοίων, ιδίως την ενωσιακή νομοθεσία σχετικά με τον έλεγχο των πλοίων από το κράτος λιμένα που ενσωματώνει πολλές διατάξεις του σχετικού Μνημονίου συνεννόησης των Παρισίων.

Στον ιστότοπο του εν λόγω Μνημονίου (www.parismou.org) περιλαμβάνονται οι επιθεωρήσεις των πλοίων από τις αρχές των χωρών που συμμετέχουν στο Μνημόνιο. Εκεί βλέπουμε ότι το Norman Atlantic (αριθμός ΙΜΟ 5293699) είχε επιθεωρηθεί στις 19/12/2014 στην Πάτρα όπου είχαν διαπιστωθεί: δυσλειτουργία των θυρών πυρασφαλείας, μη εγκεκριμένο πιστοποιητικό σχεδίου έρευνας και διάσωσης, ελλείψεις φωτισμού, μπαταριών και διακοπτών έκτακτης ανάγκης, ελλείψεις συμμόρφωσης των υδατοστεγών θυρών, προβληματικός εξοπλισμός σωστικών μέσων. Ωστόσο, με βάση τις εν λόγω διαπιστώσεις δεν επιβλήθηκε απαγόρευση απόπλου.

Κλείνοντας ας θυμηθούμε κατ' αρχάς τα λόγια του Πλάτωνα στην Πολιτεία (Ε΄ 467 D) «και παρά δόξαν πολλά πολλοίς δη εγένετο», δηλαδή, ότι «σε πολλούς συμβαίνουν και πολλά ανεπάντεχα» αλλά και τα λόγια του Ιπποκράτη «κάλλιον του θεραπεύειν το προλαµβάνειν». Ευχόμενοι να γυρίσουν με το καλό όλοι οι επιβάτες στα σπίτια τους!

Υ.Γ. Δυστυχώς, με βάση την πρόσφατη ειδησεογραφία επαληθεύτηκαν οι χειρότερες δυνατές προβλέψεις: έλλειψη συντονισμού ελληνικών και ιταλικών αρχών, προφανής έλλειψη σχεδίου έρευνας και διάσωσης, παραβίαση βασικών κανόνων ασφαλείας, ανεπαρκής έλεγχος στον χώρο των οχημάτων και πολλά άλλα.

Κινδυνεύει άραγε η γλώσσα μας;

Μερικές σκέψεις που προκύπτουν από τις ομιλίες του πρόσφατου Συνεδρίου για «Το μέλλον των Γλωσσικών Επαγγελμάτων» που διατίθενται μαγνητοσκοπημένες στο διαδίκτυο
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Δεκεμβρίου 2014 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-181)

Στις αρχές Νοεμβρίου, οργανώσαμε στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς ένα συνέδριο για «Το μέλλον των Γλωσσικών Επαγγελμάτων». Χρησιμοποιώ πρώτο πληθυντικό γιατί η διοργάνωση έγινε από το Γραφείο Αθηνών της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών της Σχολής Οικονομικών, Επιχειρηματικών και Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς.

Την ημέρα του συνεδρίου, αν και παρών από τα άγρια χαράματα, δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω καμία από τις πολύ ενδιαφέρουσες πρωινές ομιλίες. Και από τις απογευματινές στρογγυλές τράπεζες παρακολούθησα μόνο την τελευταία που αφορούσε την επαγγελματική αναγνώριση των μεταφραστών και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες του χώρου. Ευτυχώς, είχαμε φροντίσει να βιντεοσκοπηθούν οι ομιλίες, τις οποίες μπορείτε να παρακολουθήσετε στις ιστοσελίδες του www.blod.gr, του Ιδρύματος Μποδοσάκη. Επειδή έπρεπε να ελέγξω τον παραλληλισμό των βίντεο με τις διαφάνειες των παρουσιάσεων, παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή όλες τις ομιλίες.

Δεν θα αναφερθώ εδώ στα κάπως εξειδικευμένα, αλλά οπωσδήποτε πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα του συνεδρίου, που θα αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω στοχοθετημένες δράσεις Επικεντρώνομαι εδώ σε μερικές παρατηρήσεις που αφορούν το μέλλον της Ελληνικής γλώσσας και το κατά πόσο κινδυνεύει όπως πολύ συχνά ακούγεται και γράφεται τόσο από την αδιάκριτη υιοθέτηση ξένων λέξεων όσο και από την γραφή της με λατινικούς χαρακτήρες (τα περίφημα greeklish ή γκρήκλις, τα πάλαι ποτέ φραγκοχιώτικα).

Το συνέδριο άνοιξε με την εμπνευσμένη ομιλία του καθηγητή γλωσσολογίας Χριστόφορου Χαραλαμπάκη που παρουσίασε συνοπτικά το νέο Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής το οποίο εξέδωσε πριν λίγες μέρες η Ακαδημία Αθηνών. Στο νέο λεξικό περιλαμβάνονται μεταξύ πολυάριθμων άλλων καινοτομιών και 5.000 νεολογισμοί, γεγονός που αποδεικνύει αδιαμφισβήτητα ότι η ελληνική γλώσσα είναι ζωντανή και υγιής και συνεχίζει να εξελίσσεται. Οι νεολογισμοί αυτοί μάλιστα δεν υπάρχουν σε κανένα άλλο νεοελληνικό λεξικό και είναι σαφέστατα ελληνικές λέξεις. Αναγνωρισιμότητα, αναρτητέος, αντικαπνιστής, αξιολογητής, γενόσημα, γεωπληροφορική, ιχυθυοπαθολογία, μουσειογραφία, ψυχοφαρμακολογία και πάει λέγοντας … Οι νεολογισμοί αυτοί διαψεύδουν με τον καλύτερο τρόπο τις Κασσάνδρες έστω κι αν μερικοί από αυτούς αποτελούν διεθνισμούς υπό μορφή μεταφραστικών δανείων (π.χ. μπότοξ, πέλετ, σι ντι ες, σκάιπ κλπ.).

Ένας άλλος φίλος και συνάδελφος, ο φυσικός Κώστας Βαλεοντής που μίλησε στο συνέδριο, αγωνίζεται εδώ και πολλά χρόνια για τον εξελληνισμό της επιστημονικής ορολογίας. Είναι πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ορολογίας που οργανώνει ανά διετία ένα πολύ ενδιαφέρον συνέδριο για την «Ελληνική γλώσσα και ορολογία» και συντηρεί τον χρησιμότατο ιστότοπο της ΕΛΕΤΟ με ανεκτίμητους ορολογικούς πόρους όπως βάσεις δεδομένων ορολογίας. Η ΕΛΕΤΟ εκδίδει ένα ενημερωτικό δελτίο, το Ορόγραμμα, που από μόνο του αποτελεί πόρο για όσους ενδιαφέρονται για θέματα ορολογίας και σωστής απόδοσης επιστημονικών όρων στα ελληνικά.

Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ήταν επίσης δύο συνεδρίες που έθιξαν τεχνολογικά θέματα που σχετίζονται άμεσα με την ελληνική γλώσσα. Η μία αφορούσε τα «Γλωσσικά εργαλεία και το μέλλον της ελληνικής γλώσσας». Η άλλη είχε τίτλο «Τα ελληνικά στο λογισμικό και στο οπτικοακουστικό διαδικτυακό οικοσύστημα του 21ου αιώνα».

Από την πρώτη προέκυψε ότι πράγματι τα ελληνικά δεν διαθέτουν ακόμη σύγχρονα και εξελιγμένα γλωσσικά εργαλεία. Όπως μεγάλα ψηφιοποιημένα σώματα κειμένων που βοηθούν π.χ. στην μελέτη της μορφολογίας της γλώσσας. Αυτόματους διορθωτές κειμένων - δείτε τα πολυάριθμα ανέκδοτα που κυκλοφορούν με τις λανθασμένες διορθώσεις κειμένων σε κινητά. Ούτε αναλυτές γραμματικής και σύνταξης. Όμως, όπως μας είπε ο Χρήστος Τσαλίδης της εταιρείας Neurolingo, τα ελληνικά κείμενα στο διαδίκτυο πολλαπλασιάζονται. Και παρατηρείται μια συρρίκνωση των greeklish, τόση που να μην αξίζει εμπορικά η ανάπτυξη κάποιων εργαλείων γι' αυτή τη μορφή της γραφής των ελληνικών.

Βέβαια, υπάρχει και μια οικονομική διάσταση που ευνοεί την χρήση των γκρήκλις στην επικοινωνία μέσω της Υπηρεσίας Σύντομου Μηνύματος (SMS) στα κινητά τηλέφωνα. Πράγματι, ανάλογα με την κωδικοποίηση που έχει επιλεγεί για τη σύνταξη των SMS θα πρέπει είτε να περιοριστεί το μήκος του μηνύματος στα ελληνικά είτε να αποσταλούν (και να χρεωθούν) δύο ή και παραπάνω SMS. Έτσι ένα SMS μπορεί να περιλαμβάνει από 153 (απλούς λατινικούς) χαρακτήρες έως μόνο 67 (ελληνικούς, κυριλλικούς κλπ.) χαρακτήρες. Ο περιορισμός αυτός που δεν υπάρχει σε άλλες μορφές επικοινωνίας όπως τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή οι αναρτήσεις στο προσωποβιβλίο (facebook) ή το τουίτερ θα άξιζε να μελετηθεί περισσότερο προκειμένου να γίνουν κάποιες προτάσεις προς τις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας και ενδεχομένως προς τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς.

Επιστρέφοντας στο συνέδριο να πούμε ότι ενδιαφέρον είχε και η παρουσίαση της καθημερινής λειτουργίας του ευρωπαϊκού τηλεοπτικού σταθμού Euronews που παρουσίασε ο Βασίλης Μπίτσης, διευθυντής της ελληνικής εκπομπής του καναλιού. Το κανάλι, που είναι προσβάσιμο μόνο δορυφορικά και διαδικτυακά, εκπέμπει μιαν εικόνα συνοδευόμενη από 13 γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά! Οι ειδησεογραφικές του εκπομπές χαρακτηρίζονται από αντικειμενικότητα και ουδετερότητα και εξασφαλίζουν την προβολή του ευρωπαϊκού πολιτισμού στα τέσσερα σημεία του πλανήτη - και στα ελληνικά.

Κινδυνεύει λοιπόν σήμερα η ελληνική γλώσσα; Πολύ λιγότερο από ό,τι αφήνουν να εννοηθεί κάποιοι αρθρογράφοι. Θα πρέπει να γίνουν κάποιες ενέργειες για να θωρακιστεί περισσότερο; Ασφαλώς! Όπως προτείνει σε πρόσφατη σχετική ομιλία ο Κώστας Βαλεοντής απαιτείται σωστή διδασκαλία της γραμματικής, του συντακτικού, της ορθογραφίας σε συνδυασμό με την ετυμολογία, τη φωνολογία και την ιστορία των λέξεων! Και κυρίως, συμμετοχή όλων μας στον σωστό χειρισμό της γλώσσας σε καθημερινή βάση …

Ανθολόγιο σκέψεων

Ανθολόγησα μερικά παλαιότερα κείμενα από το ιστολόγιό μου, τα οποία νομίζω ότι ανταποκρίνονται στην επικαιρότητα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Δεκεμβρίου 2014 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-180)

Εγκαινίασα το ιστολόγιό μου στις 4 Ιανουαρίου 2006. Στόχος μου ήταν να δημοσιεύω κάποιες επίκαιρες σκέψεις μου. Ήταν μια άσκηση στυλ και σαφήνειας. Μια «επιστροφή» σε παλαιότερες δημοσιογραφικές δραστηριότητες όπως το Καλειδοσκόπιο που έγραφα στους 4Τροχούς του Κώστα Καββαθά από το 1981 ως τις αρχές εκείνου του σημαδιακού 1984. Χρονιά που μετακόμισα στις Βρυξέλλες. Όταν πολύ αργότερα, ο φίλος Βαγγέλης Κακατσάκης μου πρότεινε να γράφω και στα «Χανιώτικα Νέα» ήμουν ήδη αρκετά εξασκημένος …

Το καλοκαίρι του 2008 σε ένα κείμενο με τίτλο «Μετάνοια» έγραφα:

«Πριν από λίγο καιρό στη γειτονιά μου, στη Φλάνδρα, ξεφύτρωσε μια πινακίδα που με ξάφνιασε. Metanoia. "Θάναι καμιά νέα αίρεση", σκέφτηκα. Ο υπότιτλος βέβαια ήταν εξίσου παράξενος "Performance boosting". Ώθηση απόδοσης. Και το κτήριο έξω από το οποίο ξεφύτρωσε η πινακίδα έμοιαζε μάλλον με κτήριο γραφείων παρά με εκκλησία. Μια μέρα γυρίζοντας σπίτι έψαξα στο διαδίκτυο για την "αίρεση". Κι έπεσα πάνω σε μια μικρή εταιρεία εκπαίδευσης προσωπικού σε τεχνικές επικοινωνίας, σε τεχνικές διοίκησης και ανάπτυξης ομαδικού πνεύματος, σε τεχνικές πωλήσεων.

Όμως γιατί δυο κοπέλες από τη Φλάνδρα αποφάσισαν να ονομάσουν την εταιρεία τους "Μετάνοια"; Διαβάζοντας λίγο τις ιστοσελίδες τους κατάλαβα περισσότερα. Αν μια εταιρεία, ένας οργανισμός, μια χώρα, θέλει να προκόψει, να ανέβει, να μεγαλουργήσει δεν πρέπει άραγε να μετανοήσει, να αλλάξει νοοτροπία, να βάλει νέους στόχους, να καθιερώσει νέες διαδικασίες, να επιβραβεύσει νέες αξίες; Αν θέλει να βγει από το τέλμα του παρόντος δεν πρέπει άραγε να ακολουθήσει τη συμβουλή του Παλαμά "... έμπα σ' άλλη στράτα, τον νου μας πρώτα στύλωσε και χτίσε, ... δάσκαλος γίνε, αλήθεια αν ήρωας είσαι ...".

Ευτυχώς που οι πρόσφατες εμπειρίες μου στην Κρήτη μου είχαν δείξει ότι υπάρχει ακόμη ελπίδα και για μας. Υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι η μετάνοια δεν μένει κενό γράμμα αλλά συνοδεύεται και από την απαραίτητη σκληρή δουλειά».

Το Σεπτέμβριο του 2009, λίγο πριν τις εκλογές σε μια ανάρτηση με τίτλο «Αυτο-δικτατορία» έγραφα:


«Έγραφα … μετά τις τελευταίες βουλευτικές εκλογές (ΣΣ του 2007) ότι "από τους 9.921.545 εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, το 27,83% απείχε ή έριξε λευκό ή άκυρο, το 14,48% ψήφισε μικρά κόμματα (σε αντίθεση με το 57,68% που ψήφισε τα δύο μεγάλα) ενώ μόνο το 30,19% ψήφισε το κυβερνών κόμμα".

Είναι σίγουρο πως κάτι αντίστοιχο θα συμβεί και στις επόμενες βουλευτικές εκλογές της 4ης Οκτωβρίου 2009. Το κόμμα που θα εκπροσωπεί γύρω στο 30% του εκλογικού σώματος απαιτεί από τώρα "αυτοδυναμία" δηλαδή την δυνατότητα να αποφασίζει ανεξέλεγκτα για τις τύχες και του υπόλοιπου 70%. Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι βέβαια ο κίνδυνος ακυβερνησίας. "Χρειαζόμαστε ισχυρή κυβέρνηση που να μπορεί να πάρει αποφάσεις" λένε οι κομματικοί φωστήρες. Όμως είδαμε τι συμβαίνει στις περιπτώσεις που η "ισχυρή" κυβέρνηση παίρνει αποφάσεις χωρίς να έχει πείσει τους πολίτες ότι αυτές είναι δίκαιες και χρήσιμες. Απεργίες, δικαστικές προσφυγές, ξεσηκωμοί. Και η "ισχυρή" κυβέρνηση προσφεύγει αμέσως στην επιβολή της τάξεως. Αλλά "όταν ακούς ‘τάξη’ ανθρώπινο κρέας μυρίζει", γράφει ο Ελύτης στη Μαρία Νεφέλη.

Προσωπικά πιστεύω ότι πρέπει επιτέλους και στην Ελλάδα να δοκιμάσουμε τις κυβερνήσεις συνεργασίας. Γερμανία, Ιαπωνία, Βέλγιο και αρκετές άλλες χώρες έχουν τέτοιες κυβερνήσεις. Στη Γαλλία αλλά και στις ΗΠΑ, αν και πέτυχαν σαφή αυτοδυναμία, οι κυβερνώντες χρησιμοποίησαν και πολλά στελέχη της αντιπολίτευσης σε κυβερνητικές και άλλες θέσεις. Η αντιμετώπιση των κρίσεων, λένε οι ειδικοί, είναι πρωτίστως θέμα συναίνεσης. Ας θυμηθούμε πως η αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία στηριζόταν ιδιαίτερα στην Πειθώ.

Στην είσοδο της αίθουσας διαχείρισης κρίσεων μεγάλης πολυεθνικής μια επιγραφή προτρέπει τους εισερχόμενους: "Leave your ego here!" (Αφήστε το εγώ σας εδώ). Όπως έγραψα παλιότερα, κρίση είναι μια έκτακτη ανάγκη, ένα μείζον περιστατικό ή μια καταστροφή κατά τη διάρκεια της οποίας οι αρμόδιοι για την αντιμετώπιση βρίσκονται ξαφνικά στο επίκεντρο δημόσιας αμφισβήτησης που προέρχεται τόσο από το εξωτερικό (π.χ. τον τύπο) όσο και από το εσωτερικό των οργανισμών των οποίων προΐστανται. Αν λοιπόν πράγματι περνάμε κρίση, τότε το πρώτο που πρέπει να σκεφτεί η "αυτοδύναμη" κυβέρνηση του 30% είναι πως θα πείσει το υπόλοιπο 70% για την ορθότητα των επιλογών της, για τη χρησιμότητα των αποφάσεών της, για το ανυστερόβουλο των προθέσεων της. Πάντως σήμερα το αίτημα για "αυτοδυναμία" όχι μόνο δεν απαντά στις παραπάνω ανησυχίες αλλά φαντάζει σαν αίτημα χορήγησης έκτακτων εξουσιών που παραπέμπει σε άλλες εποχές και πρακτικές».

Και στις 10 Μαΐου 2010 σε ένα κείμενο με τίτλο «Που πήγαν τα λεφτά;» έγραφα:

«Αληθινή ιστορία, που μου διηγήθηκαν πρόσφατα.

Μια γνωστή με κάλεσε για καφέ σε φιλικό της σπίτι. Όλα ωραία, η παρέα, τα γλυκά, ο καφές. Και το σπίτι γεμάτο κεντήματα και πλεκτά, όλα ένα κι ένα.

- Μα πότε βρίσκεις τον χρόνο να τα κάνεις όλα αυτά; ρώτησα την οικοδέσποινα.

- Α ξέρεις, δουλεύω σε ένα νοσοκομείο καθαρίστρια. Αλλά επειδή έχουμε διοριστεί πολλές, έχουμε συμφωνήσει μεταξύ μας, για να μην μπλεκόμαστε η μια στα πόδια της άλλης, να δουλεύουμε περιοδικά, κάθε λίγες μέρες. Όμως, πρέπει να δίνουμε το παρόν κάθε μέρα, κι έτσι βρίσκω ένα άδειο δωμάτιο, μιαν αποθήκη ή ακόμη και μια τουαλέτα και πλέκω ή κεντάω.

Δίπλα στις (εκ προμελέτης) off-shore και τα κότερα, οι χιλιάδες (συχνά χωρίς επίγνωση) "μικροαπατεώνες"».

Εμβόλια - το πανίσχυρο όπλο κατά των μικροβίων

Σε καιρούς κακής παιδείας και άγνοιας οι μύθοι που κυκλοφορούν μπορούν να αποβούν μοιραίοι. Ένας τέτοιος μύθος αφορά και την επικινδυνότητα των εμβολίων …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Δεκεμβρίου 2014 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-179)

Κάνω κάθε χρόνο το εμβόλιο της γρίπης. Έχοντας περάσει την ηλικία των 60 και όντας διαβητικός τύπου Β αντιμετωπίζω αυξημένη πιθανότητα επιπλοκών αν προσβληθώ από τον ιό της εποχιακής γρίπης. Το εμβόλιο συνιστάται επίσης σε παιδιά και ενήλικες που πάσχουν από πνευμονοπάθειες, καρδιοπάθειες και χρόνιες νεφροπάθειες. Σε έγκυες και σε άτομα που βρίσκονται σε στενή επαφή με παιδιά ηλικίας κάτω των 6 μηνών ή με άτομα που πάσχουν από κάποιο από τα νοσήματα που προαναφέρθηκαν. Τέλος σε κλειστούς πληθυσμούς (εσωτερικοί σπουδαστές, τρόφιμοι ιδρυμάτων κλπ.) και οπωσδήποτε στο ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και τους λοιπούς εργαζόμενους σε χώρους παροχής υπηρεσιών υγείας.

Το εμβόλιο της γρίπης, όπως και τα εμβόλια για τις διάφορες ασθένειες που κάνουμε στα παιδιά αποτελούν την πρώτη και κυριότερη γραμμή άμυνας της ανθρωπότητας στον ανελέητο, διαρκή και παγκόσμιο πόλεμο που διεξάγουμε εναντίον των μικροβίων. Οι μάχες στον πόλεμο αυτό είναι οι επιδημίες που έπλητταν και εξακολουθούν να πλήττουν διάφορες περιοχές του πλανήτη μας και οι πανδημίες που χτυπούν ολόκληρη τη γη και προξενώντας χιλιάδες ή και εκατομμύρια θύματα.

Ευτυχώς, σήμερα είμαστε πολύ καλύτερα εξοπλισμένοι για να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους αόρατους με γυμνό μάτι εισβολείς. Από το 1876 που ο Γερμανός γιατρός Ρόμπερτ Κώχ επιβεβαίωσε πως τα μικρόβια προκαλούν ασθένειες η μικροβιολογία και η λοιμωξιολογία έχουν κάνει τεράστιες προόδους. Κι όχι μόνο στην πρόληψη, στην οποία εφαρμόζονται πάντα τα βασικά μέτρα που είχε εφαρμόσει ο Ιπποκράτης για την αντιμετώπιση του λοιμού της Αθήνας όταν έφτασε στην πόλη μετά τον θάνατο του Περικλή!

Τότε, τον 5ο αιώνα προ Χριστού ο μεγάλος γιατρός από την Κω συνέστησε κατ' αρχάς να καίγονται οι νεκροί. Κι οι ζωντανοί, να πίνουν μόνο βρασμένο νερό. Να απομονώνουν τους αρρώστους. Οι νοσηλευτές να μην εισπνέουν την αναπνοή των αρρώστων και να πλένουν τα χέρια τους. Και να ανάβουν φωτιές στα σπίτια αλλά και στις πλατείες για να απολυμαίνεται ο αέρας. Πράγματι, τα μέτρα προφύλαξης που προτείνει η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας για τον περιορισμό της διάδοσης επιδημιών όπως ο Έμπολα δεν διαφέρουν και πολύ από εκείνα του Ιπποκράτη.

Από τις αρχές του 18ου αιώνα χάρις στις εργασίες του Έντουαρντ Τζέννερ, ενός Εγγλέζου γιατρού η ανθρωπότητα απέκτησε ένα πανίσχυρο όπλο κατά των μικροβίων: τα εμβόλια. Με τα οποία εισάγονται λίγα εξασθενημένα μικρόβια στον ανθρώπινο οργανισμό που είναι αρκετά για να προκαλέσουν την εμφάνιση των σωστών αντισωμάτων. Με αυτά ο ανθρώπινος οργανισμός είναι πλέον ικανός να αναπτύξει φυσική αντίσταση στα αντίστοιχα μικρόβια.

Με τα εμβόλια έγινε δυνατή η εξάλειψη μιας θανατηφόρας ασθένειας, της ευλογιάς. Και περιορίστηκαν άλλες επικίνδυνες ασθένειες όπως η ερυθρά, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά, οι μαγουλάδες, η ανεμοβλογιά και ο τύφος. Ασθένειες που ήταν πολύ συνηθισμένες μόλις πριν από 100 χρόνια. Μάλιστα έχει παρατηρηθεί ότι εάν εμβολιάζονται τα περισσότερα μέλη ενός πληθυσμού, ο πληθυσμός αυτός αποκτά συλλογική ανοσία καθιστώντας πολύ πιο δύσκολη την εξάπλωση μιας επιδημίας. Σήμερα, στο στόχαστρο της εξάλειψης μέσω συστηματικού εμβολιασμού βρίσκεται η πολιομυελίτιδα, η εμφάνιση της οποίας έχει περιοριστεί μόνο σε τρεις χώρες (Αφγανιστάν, Νιγηρία και Πακιστάν).

Βέβαια, τα εμβόλια, όπως και κάθε φάρμακο είναι δυνατόν να προκαλέσουν παρενέργειες, ιδίως σε άτομα που εμφανίζουν κάποια συγκεκριμένα συμπτώματα ή πάσχουν από αλλεργίες ή κάποιες γενετικές προδιαθέσεις. Αυτός είναι και ο λόγος που ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται από γιατρό και να υπάρχει πάντα ιατρική παρακολούθηση σε περίπτωση ύποπτων συμπτωμάτων. Η διεθνής ιατρική βιβλιογραφία αναφέρει πολύ λίγα προβλήματα σε σχέση με εμβολιασμούς. Και σε τέτοιες περιπτώσεις οι αιτίες πολύ γρήγορα εντοπίστηκαν και διορθώθηκαν.

Όμως, υπάρχουν σήμερα γονείς που αντιτίθενται στον εμβολιασμό των παιδιών τους. Επικαλούμενοι θρησκευτικούς λόγους ή ισχυριζόμενοι ότι τα εμβόλια δεν είναι αποτελεσματικά ή ασφαλή. Ή ακόμη ότι οι υποχρεωτικοί εμβολιασμοί παραβιάζουν την ελευθερία του ατόμου. Πολυάριθμες επιστημονικές έρευνες αντικρούουν βέβαια τα επιχειρήματα αυτά. Τα εμβόλια πριν διατεθούν στην αγορά δοκιμάζονται ενδελεχώς. Και τα θετικά αποτελέσματα των εμβολιασμών έχει αποδειχτεί ότι υπερτερούν κατά πολύ των ενδεχόμενων παρενεργειών.

Σε όσες περιπτώσεις κάποιες κοινωνίες διέκοψαν τους εμβολιασμούς, παρατηρήθηκε άμεση αύξηση των κρουσμάτων και των θανάτων. Αυτό συνέβη με μια επιδημία ευλογιάς στη Στοκχόλμη το 1873. Παρατηρήθηκε επίσης με την αύξηση των κρουσμάτων ιλαράς στα μέλη μιας θρησκευτικής κοινότητας στην Ολλανδία το 1999 που δεν είχαν εμβολιαστεί, αλλά και στην Βρετανία και την Ιρλανδία όπου το ποσοστό εμβολιασμού είχε μειωθεί λόγω μιας επιστημονικής διαμάχης. Η οποία αφορούσε την εμφάνιση αυτισμού σε παιδιά που είχαν εμβολιαστεί με το εμβόλιο MMR (ιλαράς-μαγουλάδων-ερυθράς).

Η ιστορία ξεκίνησε από ένα επιστημονικό δημοσίευμα του 1998 το οποίο στη συνέχεια αποδείχτηκε ότι στηρίχτηκε σε φαλκιδευμένα επιστημονικά στοιχεία και το οποίο αποσύρθηκε μερικώς το 2004 και πλήρως το 2010. Από τον συντάκτη του, το Βρετανό γιατρό Άντριου Γουέκεφιλντ αφαιρέθηκε η άδεια άσκησης του ιατρικού επαγγέλματος. Η απάτη αποκαλύφθηκε μετά από εκτεταμένες επιδημιολογικές μελέτες σε Βρετανία και ΗΠΑ αλλά και ενδελεχείς δημοσιογραφικές έρευνες.

Το έχουμε γράψει πολλές φορές και δεν θα σταματήσουμε να το επαναλαμβάνουμε. Η άγνοια σκοτώνει! Η επιστήμη διαλύει τα σκότη! Μόνο με σωστή ενημέρωση θα αντιμετωπίσουμε τα φαινόμενα παραπληροφόρησης και τους μύθους που σε εποχές κρίσης πολλαπλασιάζονται. Δημιουργώντας αδικαιολόγητες ανασφάλειες και οδηγώντας σε λανθασμένες αποφάσεις που μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και στο θάνατο ...