100 άρθρα για την προστασία!

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Μαρτίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
100 άρθρα για την προστασία!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Αυτό είναι το εκατοστό άρθρο μου για την Προστασία του Πολίτη και την Καθημερινότητα που φιλοξενούν τα Χανιώτικα Νέα. Ας κάνουμε λοιπόν μια σύντομη ανασκόπηση …

Το πρώτο άρθρο αυτής της σειράς δημοσιεύτηκε στις 21 Ιανουαρίου 2011 και αφορούσε - τι άλλο - το 112, τον Ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Με αυτόν τον αριθμό, τον οποίο οι πολίτες μπορούν να καλούν για βοήθεια όταν απειλείται ζωή ή περιουσία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ασχοληθήκαμε αρκετές φορές στα 100 αυτά άρθρα. Το 112 λειτουργεί βέβαια και στην Ελλάδα παρόλο που είναι σχεδόν άγνωστο στους Έλληνες και ελπίζουμε σύντομα να αναβαθμιστεί και να αντικαταστήσει όλους τους άλλους αριθμούς έκτακτης ανάγκης χάρις σε ένα ειδικό έργο εκσυγχρονισμού του που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ένα άλλο θέμα το οποίο θίξαμε κατ' επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη ήταν οι «μικρές καταστροφές» της καθημερινότητας. Τρομάζουμε όταν ακούμε για τις μεγάλες καταστροφές που πλήττουν τον πλανήτη προκαλώντας δεκάδες χιλιάδες θύματα. Η τηλεόραση μας φέρνει τις εικόνες στα σπίτια μας και μας δημιουργεί ένα αίσθημα φόβου και άγχους για τα επερχόμενα δεινά στην ανθρωπότητα. Στη συνέχεια όμως ανέμελοι ανεβαίνουμε στη σκάλα να κλαδέψουμε τις ελιές ή να φτιάξουμε την ταράτσα της αποθήκης. Ή πάμε για ψώνια και μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε. Ή ακόμη χειρότερα συνεχίζουμε να πιάνουμε το τιμόνι αφού έχουμε πιεί υπερβολικά. Δεν ασκούμαστε καθημερινά και καπνίζουμε σαν φουγάρα χωρίς να προσέχουμε τη διατροφή μας. Και τελικά πεθαίνουμε ή υποφέρουμε από μιαν υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής λόγω καρδιακών, λόγω τραυματισμών, λόγω καρκίνων και καταθλίψεων.

Γράψαμε βέβαια και για τις μεγάλες καταστροφές, με το βλέμμα στραμμένο πάντα στην πρόληψη. Για τις επικίνδυνες αλλαγές που δεν πρέπει να κάνουμε στις οικοδομές γιατί τις καθιστούμε πιο ευάλωτες στους σεισμούς. Για τους ανιχνευτές καπνού που μπορεί να μας σώσουν από μια πυρκαγιά στο σπίτι. Για τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε προκαταβολικά για να προστατεύσουμε το σπίτι μας από μια δασική πυρκαγιά αν κατοικούμε μέσα σε δάσος, ή από την πλημμύρα αν κατοικούμε σε πλημμυροπαθή περιοχή. Αναφερθήκαμε συχνά στα μέτρα προστασίας που πρέπει να πάρουμε το καλοκαίρι αλλά και κατά τη διάρκεια των μεγάλων εορτών των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Ιδιαίτερη αναφορά κάναμε στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών σε περιπτώσεις επερχόμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών. Αλλά και στο ρόλο που παίζουν, ή που μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης για την προστασία των πολιτών παρέχοντας σωστή ενημέρωση χωρίς να προκαλούν πανικούς.

Η γνώση σώζει και η άγνοια σκοτώνει. Αυτήν ήταν η αρχή στην οποία στηρίχτηκαν τα άρθρα για την Προστασία του Πολίτη σε αυτήν εδώ τη στήλη. Και οι πολίτες μπορούν να αποκτήσουν αυτή τη γνώση παρακολουθώντας μαθήματα στις πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που ασχολούνται με την παροχή πρώτων βοηθειών και με τη διάσωση. Πρώτη προτεραιότητα η γνώση της καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), την οποία όλοι μπορούμε να μάθουμε για να σώσουμε κάποιον συνάνθρωπο που κινδυνεύει από καρδιακή ανακοπή. Αλλά και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων ενός εγκεφαλικού επεισοδίου σε ηλικιωμένους και λιγότερο ηλικιωμένους φίλους και γνωστούς. Αναφερθήκαμε μάλιστα σε ιδιαίτερο άρθρο στην προστασία του παππού και της γιαγιάς, θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού της χώρας μας.

Θίξαμε επίσης και θέματα ευρύτερης πολιτικής. Μιλήσαμε για ποιοτική αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στους πολίτες. Για την αξιοποίηση των ασθενοφόρων των δήμων και των ιδιωτικών κλινικών στο πλαίσιο μιας καλύτερης κατανομής του φόρτου εργασίας έτσι ώστε οι πολίτες που κινδυνεύουν να εξυπηρετούνται κατά προτεραιότητα από το ΕΚΑΒ ενώ οι μη επείγουσες ιατρικές διακομιδές να καλύπτονται από άλλους φορείς - που θα ελέγχονται για την τήρηση ορισμένων προτύπων ποιότητας και ασφάλειας. Αναφερθήκαμε στα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης και στα σήματα ποιότητας για την ασφαλή λειτουργία τους που μπορούν να καθιερωθούν και στην Κρήτη όπως συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Γράψαμε ανοικτές επιστολές στους εθελοντές, στον Άι-Βασίλη, στους μελλοντικούς βουλευτές. Επαινέσαμε την πρωτοβουλία «Ασφαλής Κρήτη» του περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη. Μιλήσαμε για το πώς σχεδιάζονται ανθεκτικές πόλεις αλλά και για τον αριθμό για μη επείγοντα περιστατικά που γνωρίζει τεράστια επιτυχία στη Νέα Υόρκη. Και φυσικά δεν παραλείψαμε να αναφερθούμε στους λαχανόκηπους της κρίσης, που ήδη καλλιεργούνται σε πολλές πόλεις ανά την Ελλάδα αλλά και σε σχολεία εδώ στην Κρήτη. Αφιερώσαμε ειδικά άρθρα για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς των ατυχημάτων και των καταστροφών, εστιάζοντας και εδώ την προσοχή μας στα μέτρα πρόληψης και μετριασμού των επιπτώσεων τόσο σε θέματα που αφορούν την υγεία όσο και σε θέματα μεγάλων καταστροφών όπως οι σεισμοί και οι πλημμύρες. Μας απασχόλησαν επίσης οι απειλές που συναντούμε στο διαδίκτυο, τα προβλήματα που δημιουργεί η κακή και υπερβολική χρήση των φυτοφαρμάκων, καθώς και ο διαρκής παγκόσμιος πόλεμος της ανθρωπότητας κατά των μικροβίων.

Και μαντινάδες γράψαμε, γι' αυτή την προστασία, Όπως ο Ερωτόκριτος μας λέει με σημασία: Με φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, Πριχού ’ρθουσι τα πράγματα προβλέπει και λογιάζει.

Ευχαριστώντας τον Γιάννη Γαρεδάκη που μου έδωσε τη ευκαιρία να γράφω στα Χανιώτικα Νέα, εύχομαι τα άρθρα αυτά (που αναδημοσιεύονται στο alevantis.blogspot.com) να χρησιμεύσουν στον απλό πολίτη αλλά και στους αποφασίζοντες, ώστε να μην χάνονται άδικα ζωές, ιδίως παιδιά και νέοι. Σε μιαν Ελλάδα, όπου σήμερα δεν μας περισσεύει κανένας …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Σχολικά μαθήματα για καλύτερη προστασία

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Μαρτίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Σχολικά μαθήματα για καλύτερη προστασία
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Όσοι έχουν τελειώσει Γυμνάσιο και Λύκειο έχουν διδαχτεί βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που θα τους χρησιμεύσουν σε όλη τους τη ζωή για να προστατευθούν από ατυχήματα και καταστροφές

«Εγώ θα γίνω φιλόλογος. Τι μου χρειάζεται η Φυσική;». «Κι εγώ ως οικονομολόγος δεν πρόκειται να ξαναμπλέξω με τη Χημεία …». «Αμάν πια με αυτά τα Μαθηματικά. Λες και θα τα χρειαστούμε μεθαύριο όταν θα δικηγορούμε …». Αυτές και άλλες παρόμοιες ατάκες, ακούγονται συχνά στα διαλλείματα όλων των Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί φωτισμένοι δάσκαλοι που θα εξηγήσουν στα παιδιά τη σημασία που θα έχουν για ολόκληρη τη ζωή τους οι βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που αποκτούν στο σχολείο. Ας κάνουμε λοιπόν ένα σύντομο μάθημα για να κατανοήσουμε γιατί αυτές οι βασικές γνώσεις είναι σημαντικές για την καθημερινότητά μας …

Φυσική. Η διδασκαλία της Φυσικής αρχίζει σχεδόν πάντα με θέματα κίνησης και ενέργειας. Κίνηση με σταθερή ταχύτητα, επιταχυνόμενη κίνηση, κινητική ενέργεια. Στην καθημερινότητά μας οι σχετικές γνώσεις μας βοηθούν να καταλάβουμε γιατί κινδυνεύουμε άσκοπα από την υπερβολική ταχύτητα. Ας πάρουμε για παράδειγμα μια διαδρομή 20 χιλιομέτρων με όριο ταχύτητας 70 χιλιόμετρα την ώρα. Αν την διαδρομή αυτή τη διανύσουμε με 90 χιλιόμετρα την ώρα θα κερδίσουμε απλώς 4 λεπτά. Όμως, αν, ο μη γένοιτο, έχουμε κάποιο ατύχημα, ενώ η ταχύτητα μας ήταν 30% περίπου μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, η ενέργεια που θα απελευθερωθεί από την σύγκρουση και συνεπώς η σοβαρότητα των τραυμάτων και των ζημιών θα είναι 65% μεγαλύτερη! Κι αυτό γιατί η ενέργεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο της ταχύτητας. Περισσότερη απελευθερωμένη ενέργεια σε μια σύγκρουση μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου …

Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της Φυσικής είναι ο ηλεκτρισμός. Εκεί μαθαίνουμε τους κινδύνους της ηλεκτροπληξίας, γιατί δεν πρέπει να πιάνουμε τα ηλεκτροφόρα καλώδια με βρεγμένα χέρια αλλά και σε τι χρησιμεύουν τα αλεξικέραυνα σε περιοχές που πλήττονται από κεραυνούς. Στην οπτική μαθαίνουμε για τις διορθώσεις της όρασης με τους φακούς, γιατί πρέπει να φορούμε τα γυαλιά μας όταν οδηγούμε αλλά και τη σημασία των σωστών γυαλιών ηλίου που φιλτράρουν τις επικίνδυνες ακτινοβολίες του ηλιακού φωτός. Τέλος γιατί κινδυνεύουμε να τυφλωθούμε αν κοιτάζουμε για λίγα λεπτά τον ήλιο.

Χημεία. Στη Χημεία μαθαίνουμε για τα διάφορα στοιχεία, για τις χημικές ενώσεις που αυτά σχηματίζουν και για τις ιδιότητές τους. Τη σημασία του οξυγόνου για τη διατήρηση της ζωής. Το οξυγόνο που μεταφέρεται στα κύτταρα του σώματος μέσω της αιμοσφαιρίνης που υπάρχει στο αίμα. Τους κινδύνους από το μονοξείδιο του άνθρακα που βγαίνει από την κακή καύση ξύλων ή κάρβουνου σε κλειστούς χώρους. Δυο-τρεις εισπνοές μονοξειδίου του άνθρακα αρκούν για να επιφέρουν το θάνατο αφού το άοσμο αυτό αέριο ενώνεται σταθερά με την αιμοσφαιρίνη και την εμποδίζει να μεταφέρει οξυγόνο στα κύτταρα. Μαθαίνουμε για τα αέρια του θερμοκηπίου και πως αυτά συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη που έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή του κλίματος, δηλαδή περισσότερες πλημμύρες, ξηρασίες και έντονα καιρικά φαινόμενα.

Αλλά στη Χημεία μαθαίνουμε και για τα οξέα και τις βάσεις και ότι η ανάμιξη τους παράγει άλατα. Στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε ακουαφόρτε που είναι διάλυμα νιτρικού οξέος αλλά και καυστική ποτάσα που είναι μια ισχυρή βάση. Όμως η ανάμιξή τους ακόμη και σε μικρές ποσότητες, χωρίς να ληφθούν οι απαραίτητες προφυλάξεις, μπορεί να αποβεί καταστροφική. Μια γνωστή μου που προσπάθησε να το κάνει καθαρίζοντας, είναι σήμερα τυφλή και από τα δύο μάτια. Γιατί ένα από τα πράγματα που μαθαίνουμε στη Χημεία είναι ότι πρέπει πάντα να διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης που υπάρχουν πάνω στα μπουκάλια με τα χημικά και να εφαρμόζουμε τις σχετικές οδηγίες ασφαλείας. Είτε πρόκειται για ακουαφόρτε, για καυστική ποτάσα, για εντομοκτόνο, φυτοφάρμακο ή λίπασμα …

Μαθηματικά. Είναι ένα μάθημα που δεν συμπαθούν πολλοί μαθητές, το οποίο όμως είναι απαραίτητο σε όλη μας τη ζωή. Ακόμη και περισπούδαστοι οικονομολόγοι δεν καταλαβαίνουν την απλή πρόσθεση από την οποία προκύπτει ότι ο χαμηλοσυνταξιούχος δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει όταν πρέπει να πληρώσει ενοίκιο, ηλεκτρικό, νερό, εφορία, τρόφιμα, φάρμακα και εισιτήρια. Ή μαντεύουν λανθασμένα τις συνθήκες που θα επικρατούν στο άμεσο μέλλον με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζουν με λάθος συντελεστές και να προβλέπουν οικονομική ανάπτυξη ενώ επέρχεται ύφεση. Τα μαθηματικά που αγνοεί ακόμη και ο απλός πολίτης που δανείζεται από την τράπεζα χωρίς να καταλαβαίνει τι σημαίνει επιτόκιο, τόκος, τοκοχρεολύσιο. Το αποτέλεσμα είναι να βρίσκεται υπερχρεωμένος και να χάνει ακόμη και αυτά που είχε πριν δανειστεί. Πόσο μάλλον που αυτά τα απλά μαθηματικά τα αγνοούν συχνά και οι κυβερνώντες με αποτέλεσμα να οδηγούν ολόκληρες χώρες στην οικονομική καταστροφή.

Δεν ξέρω αν κατόρθωσα μέσα από τις λίγες αυτές γραμμές να σας πείσω για την χρησιμότητα αυτών των μαθημάτων για την καθημερινότητά του πολίτη αλλά και για την προστασία του από διάφορα ατυχήματα και καταστροφές. Η σχολική χρονιά διαρκεί αρκετούς μήνες και η διδακτέα ύλη καλύπτει πολύ περισσότερα θέματα από αυτά που θίξαμε παραπάνω. Όποιος θέλει να γίνει ενημερωμένος πολίτης και να έχει τη δυνατότητα να αυτοπροστατεύεται, ας δώσει προσοχή και σε όσα μαθήματα θεωρεί άχρηστα. Και να θυμάται ότι η κοπάνα για τσιγαράκι στο διπλανό πάρκο τον βλάπτει διπλά: το κάπνισμα ΚΑΙ η άγνοια σκοτώνουν …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Κίνδυνοι από πλημμύρες και την κλιματική αλλαγή

Πόσο κινδυνεύουμε από τις πλημμύρες και τα έντονα καιρικά φαινόμενα και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην καθημερινότητά μας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Φεβρουαρίου 2013 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-098)

Μπορεί η πιθανότητα να πνιγούμε από πλημμύρα να είναι μηδαμινή, όμως την περασμένη εβδομάδα μια δυναμική γυναίκα 27 ετών, με καλές σπουδές, γεμάτη φιλοδοξίες για το μέλλον πνίγηκε όταν το αυτοκίνητό της λόγω της μεγάλης νεροποντής ακινητοποιήθηκε στην Αμαρουσίου - Χαλανδρίου στην Αθήνα. Η καταρρακτώδης βροχή που παρόμοια είχε να γνωρίσει η Αττική από το 1977 προκάλεσε ζημιές σε αυτοκίνητα, σε σπίτια και κατέστρεψε ολοκληρωτικά την οδό Σπάτων-Πικερμίου. Κι όμως. Αρκούν μερικά απλά μέτρα για να προφυλαχτούμε από τους κινδύνους που συνδέονται με τις πλημμύρες και να ελαχιστοποιήσουμε τις ενδεχόμενες επιπτώσεις. Σχετική ανακοίνωση με οδηγίες είχε εκδώσει τον περασμένο Οκτώβριο το Αυτοτελές Γραφείο Πολιτικής Προστασίας και Πυροσβεστικού Σταθμού του Δήμου Χανίων (www.chania.gr).

Πριν από την πλημμύρα. Ο κίνδυνος πλημμύρας είναι βέβαια μεγαλύτερος σε περιοχές που έχουν πλημμυρίσει στο παρελθόν αλλά ακόμη και σε περιοχές που δεν έχουν πληγεί στο παρελθόν από πλημμύρα ο κίνδυνος δεν είναι μηδενικός. Μια νεροποντή πιο ισχυρή από εκείνες του παρελθόντος, κάποια φρεάτια που δεν καθαρίστηκαν, κάποιες αλλαγές της τοπογραφίας λόγω νέων έργων ή κατασκευών, κάποιοι δρόμοι που ασφαλτοστρώθηκαν ή κάποια ρέματα που μπαζώθηκαν αυξάνουν τον κίνδυνο ακόμη και σε περιοχές χωρίς ιστορικό πλημμυρών. Ένα καλό προληπτικό μέτρο είναι να έχετε ασφαλίσει το σπίτι σας κατά της πλημμύρας (μαζί με την ασφάλεια κατά της πυρκαγιάς). Βεβαιωθείτε επίσης ότι τα φρεάτια έξω από το σπίτι σας δεν είναι φραγμένα και ότι οι υδρορροές λειτουργούν κανονικά. Αν ζείτε σε πλημμυροπαθή περιοχή φροντίστε ο ηλεκτρικός πίνακας και ο καυστήρας θέρμανσης να είναι υπερυψωμένοι για να μην πληγούν από το νερό. Φροντίσετε να εγκαταστήσετε βαλβίδες αντεπιστροφής στις αποχετεύσεις ώστε τα νερά να μην γυρίζουν πίσω.

Κατά τη διάρκεια της πλημμύρας. Σε κάθε περίπτωση παρακολουθείτε τα δελτία καιρού σε ραδιόφωνο και τηλεόραση για να είστε προετοιμασμένοι … Εγκαταλείψτε τα υπόγεια και μετακινηθείτε σε ασφαλές υψηλό σημείο. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή στις μετακινήσεις και περιορίστε τις στο ελάχιστο. Αν υποχρεωθείτε να μετακινηθείτε, μη διασχίζετε χείμαρρους πεζός ούτε και με αυτοκίνητο. Αν ακινητοποιηθεί το αυτοκίνητό σας εγκαταλείψτε το και ανεβείτε σε υψηλότερο σημείο. Σημειώστε ότι νερό ύψους 15 πόντων ακουμπά στο κάτω μέρος των περισσότερων αυτοκινήτων με αποτέλεσμα να κινδυνεύετε να χάσετε τον έλεγχο ή να σας σβήσει η μηχανή. Αποφύγετε να περπατάτε σε κινούμενο νερό ύψους 15 πόντων γιατί κινδυνεύετε να παρασυρθείτε. Περπατείστε σε νερό που δεν κινείται και χρησιμοποιείστε ένα ραβδί για να ελέγξετε το βάθος του νερού μπροστά σας. Όταν το νερό φτάσει στους 30 πόντους τα περισσότερα αυτοκίνητα αρχίζουν να επιπλέουν. Μισό μέτρο νερό παρασέρνει τα περισσότερα αυτοκίνητα και μικρά φορτηγά. Γι' αυτό μην επιχειρήσετε να διασχίσετε πλημμυρισμένους δρόμους, πολύ περισσότερο που το οδόστρωμα μπορεί να έχει υποχωρήσει. Αποφύγετε επίσης τις «κονταρίδες» και μην επιχειρήσετε να οδηγήσετε τη νύχτα αφού πολλά χαρακτηριστικά, ακόμη και γνώριμων περιοχών, ενδέχεται να έχουν μεταβληθεί.

Γενικά, δεν πλησιάζουμε ηλεκτροφόρα καλώδια και αποφεύγουμε περιοχές όπου έχουν σημειωθεί κατολισθήσεις. Τα νερά της πλημμύρας ενδέχεται επίσης να έχουν μολυνθεί από σκουπίδια, νεκρά ζώα ή και διάφορα αντικείμενα. Και φυσικά διευκολύνουμε με κάθε τρόπο το έργο των υπηρεσιών διάσωσης και ακολουθούμε τις οδηγίες των εντεταλμένων οργάνων διατήρησης της τάξης. Σε περίπτωση που πρέπει να εκκενώσουμε την περιοχή φροντίζουμε να ασφαλίσουμε το σπίτι μας, να κλείσουμε τους διακόπτες ρεύματος και νερού

Μετά την πλημμύρα. Αν η περιοχή έχει εκκενωθεί, επιστρέφουμε στο σπίτι μόνο μετά από ειδοποίηση των αρχών, αποφεύγοντας τις περιοχές με ρέοντα ή και λιμνάζοντα νερά. Ελέγχουμε τοίχους, πόρτες, σκάλες και παράθυρα αλλά και τα δίκτυα ηλεκτρικού ρεύματος, νερού, αποχέτευσης και τις ηλεκτρικές συσκευές. Τα νερά μπορεί να κρύβουν κοφτερά αντικείμενα ή ανωμαλίες του εδάφους γι' αυτό χρησιμοποιούμε γαλότσες και προχωρούμε προσεκτικά. Επισκευάζουμε κατά προτεραιότητα βόθρους και συστήματα αποχέτευσης που αποτελούν σημαντικές απειλές για την υγεία. Οι αρχές θα μας ενημερώσουν από το ραδιόφωνο ή την τηλεόραση αν το δίκτυο ύδρευσης έχει μολυνθεί. Πλύνετε και απολυμάνετε κάθε τι που έχει βραχεί από την πλημμύρα - τα νερά της πλημμύρας μπορεί να είναι μολυσμένα από αποχετεύσεις ή χημικά. Φροντίσετε για την ασφάλεια σας και κάνετε πρόγραμμα των εργασιών προβλέποντας τακτική ανάπαυση έτσι ώστε να αποφύγετε την υπερκόπωση. Ζητείστε και ψυχολογική βοήθεια - το σύνδρομο μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής παραμονεύει.

Και η κλιματική αλλαγή; Η Διακυβερνητική επιτροπή για την κλιματική αλλαγή αναφέρει στις τελευταίες της προβλέψεις ότι η αύξηση της μέσης θερμοκρασίας της Γης θα έχει ως αποτέλεσμα εντονότερες βροχοπτώσεις που θα ακολουθούνται από μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας. Κι αυτό επειδή κάθε αύξηση της θερμοκρασίας έχει ως αποτέλεσμα να εξατμίζεται στην ατμόσφαιρα περισσότερο νερό το οποίο επιστρέφει στη Γη ως βροχή, χιόνι ή χαλάζι. Παράλληλα θα αυξηθεί η συχνότητα αλλά και η βιαιότητα των έντονων καιρικών φαινομένων δηλαδή των καταιγίδων και των τυφώνων. Ένας λόγος λοιπόν παραπάνω να προετοιμαστούμε σε ατομικό επίπεδο αλλά και σε επίπεδο πολιτείας για την επιτυχή αντιμετώπιση των επερχόμενων καταστροφών …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μικρά ενδιαφέροντα …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Φεβρουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Μικρά ενδιαφέροντα …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η μήνυση των Θυμωμένων Βέλγων Μοτοσικλετιστών για τη κατάσταση του οδικού δικτύου. Τα ελληνικά τηλεοπτικά σποτ για το 112. Και μία συμπλήρωση για τον σχολικό εκφοβισμό ...

Μήνυση για τις λακκούβες στους δρόμους. Η Βελγική Ομοσπονδία των Θυμωμένων Μοτοσικλετιστών κατέθεσε πριν από λίγες μέρες μήνυση κατά του υπουργού δημοσίων έργων της Βαλονίας για την υποβάθμιση του οδοστρώματος σε αυτή τη νότια περιφέρεια του Βελγίου. H Ομοσπονδία έχει καταγράψει εκατό περίπου σημεία του οδικού δικτύου της Βαλονίας, που είναι άκρως επικίνδυνα για πεζούς, αυτοκινητιστές, ποδηλάτες και μοτοσικλετιστές και θεωρεί ότι η περιφέρεια δεν έχει λάβει τα δέοντα μέτρα για να τα επιδιορθώσει. Η μήνυση κατατέθηκε μετά από τις άκαρπες προσπάθειες της Ομοσπονδίας να συναντηθεί με τον αρμόδιο υπουργό για να τον πείσει να καταρτίσει ένα σχέδιο συντήρησης και επιδιόρθωσης των πλέον επικίνδυνων σημείων κατά προτεραιότητα. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι το 10% των θανατηφόρων τροχαίων με τη συμμετοχή μοτοσικλετιστών οφείλεται στην κακή κατάσταση του οδοστρώματος και αναφέρει ότι προσπαθεί εδώ και οκτώ χρόνια να πείσει το αρμόδιο υπουργείο να λάβει μέτρα. Για να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους βέβαια, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι στο Βέλγιο, όπου ζω και εργάζομαι τα τελευταία 29 χρόνια, δεν έχω συναντήσει ΟΥΤΕ ΕΝΑΝ μοτοσικλετιστή χωρίς κράνος. Οι περισσότεροι φορούν και ολόσωμες προστατευτικές στολές που τους προφυλάσσουν από κτυπήματα σε περίπτωση πτώσης, ενώ τηρούν με ευλάβεια τους κανόνες του κώδικα οδικής κυκλοφορίας … Ένα άλλο γενικό χαρακτηριστικό των Βέλγων είναι ότι πληρώνουν αδιαμαρτύρητα τους φόρους, γεγονός που η Ομοσπονδία επικαλείται στη μήνυση που κατέθεσε.

Ελληνικά τηλεοπτικά σποτ για το 112. Μια διάρρηξη. Μια πυρκαγιά. Ένα τροχαίο. Αλλά και ένα καρδιακό επεισόδιο. Ένας τραυματισμός. Ένα εξαφανισμένο παιδί. Όπως γράφαμε και την περασμένη εβδομάδα, όταν απειλείται ζωή η περιουσία οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρειάζεται να θυμούνται έναν μόνον αριθμό. Το 112. Τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων, που λειτουργεί σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνδέει τους πολίτες που κινδυνεύουν μέσω κινητών και σταθερών τηλεφώνων με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (ασθενοφόρα, πυροσβεστική, αστυνομία). Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα του 112 (11 Φεβρουαρίου - 11/2), η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής παρουσίασε τρία τηλεοπτικά σποτ προώθησης με τον νέο υπέρ-ήρωα τον 112 SOS. Τα σποτ σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν με την εποπτεία της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα και με την συνεργασία της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (που είναι αρμόδια για την λειτουργία του 112 στην Ελλάδα), καθώς και του Ιδρύματος για το 112 (112 Foundation – μιας ΜΚΟ για την προώθηση της γνώσης του 112 στην Ευρώπη). Τα βίντεο θα προβληθούν ευρέως στην τηλεόραση, στους κινηματογράφους και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στο διαδίκτυο, προκειμένου το 112 να γίνει ευρύτερα γνωστό στην Ελλάδα όπου, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο είναι σχεδόν άγνωστο (δείτε τα σποτ στη διεύθυνση www.112.gr).

Ευρωπαϊκή εκστρατεία κατά του σχολικού εκφοβισμού. Γράφαμε πριν από τρεις εβδομάδες ότι στην Ελλάδα, το 10-15% των μαθητών πέφτει θύμα ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού. Σύμφωνα με νεώτερα στοιχεία έρευνας που πραγματοποίησε ο εθελοντικός οργανισμός «Το Χαμόγελο του Παιδιού» το ποσοστό αυτό φτάνει σήμερα στο 32% ενώ το 30 % των παιδιών έχει εκφοβίσει συμμαθητές, το 46% έχει ασκήσει βία και το 70% έχει χλευάσει άλλα παιδιά ή τους έχει βγάλει υποτιμητικά παρατσούκλια. «Το Χαμόγελο του Παιδιού» συμμετέχει στην ευρωπαϊκή καμπάνια κατά του σχολικού εκφοβισμού (www.e-abc.eu/gr) και λειτουργεί την ειδική τηλεφωνική γραμμή 1056 για παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα εκφοβισμού αλλά και τους γονείς τους. Λειτουργεί επίσης την www.yousmile.gr, μια νέα ηλεκτρονική πλατφόρμα επικοινωνίας, ενημέρωσης και ψυχαγωγίας παιδιών σε ένα ασφαλές διαδικτυακό περιβάλλον.

Κινδυνεύουμε από τους μετεωρίτες; Πολύς λόγος έγινε πρόσφατα σχετικά με τους μετεωρίτες που έπεσαν στην περιοχή των Ουραλίων στη Ρωσία προκαλώντας τραυματισμούς και πολλές υλικές ζημιές. Τι πιθανότητες έχει ο μέσος άνθρωπος να σκοτωθεί από μετεωρίτη; Με βάση τα στατιστικά στοιχεία για τους θανάτους του 2008, το αμερικανικό εθνικό συμβούλιο ασφάλειας υπολόγισε τις πιθανότητες που έχει κάποιος να πεθάνει σε όλη του τη ζωή από διάφορες αιτίες στις ΗΠΑ. Την πρώτη θέση κατέχουν - τι άλλο - τα καρδιακά επεισόδια με πιθανότητα 1 στις 6. Ακολουθούν οι καρκίνοι με πιθανότητα 1 στις 7. Τα εγκεφαλικά, 1 στις 29. Τα τροχαία, 1 στις 98. Οι αυτοκτονίες, 1 στις 109. Οι δηλητηριάσεις, 1 στις 129. Οι πτώσεις, 1 στις 163. Οι ένοπλες επιθέσεις, 1 στις 321 (μιλάμε για τις ΗΠΑ). Στις τελευταίες θέσεις βρίσκονται οι σεισμοί, 1 στις 97.807. Οι κεραυνοί, 1 στις 134.906. Οι πλημμύρες, 1 στις 558.896. Τα πυροτεχνήματα, 1 στις 652.046. Και οι μετεωρίτες, 1 στις 961.664 (σχεδόν μία στο εκατομμύριο) !!! Ας μην φοβόμαστε λοιπόν, όπως οι αρχαίοι Γαλάτες ότι θα μας πέσει ο ουρανός στο κεφάλι … Περισσότερο κινδυνεύουμε από το κάπνισμα, την κακή διατροφή, τις πολλές τσικουδιές και την έλλειψη άσκησης παρά από σεισμούς, κεραυνούς και μετεωρίτες …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

112 - για αποτελεσματικές υπηρεσίες επειγόντων!

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Φεβρουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
112 - για αποτελεσματικές υπηρεσίες επειγόντων!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Μερικές σκέψεις με αφορμή τον εορτασμό, στις 11 Φεβρουαρίου, της ευρωπαϊκής ημέρας του πανευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων 112

Ατύχημα. Λιποθυμία. Πυρκαγιά. Πνιγμός. Επίθεση . Εξαφάνιση παιδιού. Κλοπή. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ο πολίτης που κινδυνεύει προστρέχει στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Ασθενοφόρα, πυροσβεστική, άμεση δράση της αστυνομίας ή του λιμενικού, Χαμόγελο του Παιδιού. Ποιος μπορεί μέσα στην αγωνία του να θυμηθεί όλους τους αριθμούς τηλεφώνου που πρέπει να καλέσει; Κι αν βρίσκεται σε κάποια ξένη χώρα, όπου δεν γνωρίζει τους τοπικούς αριθμούς επειγόντων;

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καθιερώσει το 112 ως τον ευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης, μέσω του οποίου οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε όλες τις υπηρεσίες επειγόντων και στις 27 χώρες της Ένωσης αλλά και στη Νορβηγία, την Ελβετία, την Κροατία, το Μαυροβούνιο και την Τουρκία. Μάλιστα, σε πολλές χώρες όπως για παράδειγμα στη Σουηδία, την Ολλανδία, την Φινλανδία, τη Σλοβενία, την Βουλγαρία, το 112 έχει καθιερωθεί και ως ο μοναδικός εθνικός αριθμός επειγόντων και οι υπόλοιποι αριθμοί των επιμέρους υπηρεσιών έχουν καταργηθεί ή, συνεχίζουν να λειτουργούν, αλλά χωρίς να διαφημίζονται.

Είναι όμως πράγματι καλύτερο να έχουμε μόνο έναν αριθμό για όλα τα επείγοντα και όχι έναν αριθμό για κάθε υπηρεσία, όπως υποστηρίζουν αρκετοί της «παλαιάς σχολής» από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης; Η απάντηση είναι κατηγορηματικά «ναι» για πολλούς λόγους. Κατ' αρχάς οι πολίτες χρειάζεται να θυμούνται μόνον έναν αριθμό κι έτσι δεν χάνουν πολύτιμο χρόνο καλώντας άσχετες υπηρεσίες, οι οποίες συχνά, επειδή διαθέτουν παλαιό εξοπλισμό, δεν έχουν τη δυνατότητα να προωθήσουν την κλήση στην καταλληλότερη υπηρεσία. Παράλληλα, σε πολλές περιπτώσεις, όπως λόγου χάριν στα τροχαία, απαιτείται η παρουσία περισσότερων υπηρεσιών - τα ασθενοφόρα για τους τραυματίες, η πυροσβεστική για τον απεγκλωβισμό και η αστυνομία για την ρύθμιση της κυκλοφορίας. Η ύπαρξη ενός ενιαίου κέντρου 112 για την διεκπεραίωση των κλήσεων διευκολύνει τον συντονισμό των υπηρεσιών και έτσι κερδίζεται πολύτιμος χρόνος.

Ένα άλλο πλεονέκτημα του 112 είναι ότι για τον συγκεκριμένο αριθμό προβλέπεται νομοθετικά ο αυτόματος εντοπισμός της θέσης του καλούντος. Αυτό παρέχει στον πολίτη μια επιπλέον εγγύηση ότι θα λάβει βοήθεια σε περίπτωση κινδύνου ακόμη και αν δεν μπορεί να περιγράψει στο τηλέφωνο την ακριβή του διεύθυνση. Και αυτό μπορεί να συμβεί στον καθένα μας όταν ταξιδεύει εντός ή εκτός Ελλάδας, όταν έχει κάποιο ατύχημα στο δάσος ή στο βουνό, ή όταν είναι τόσο αγχωμένος που δυσκολεύεται να θυμηθεί ακόμη και ένα όνομα δρόμου στη γειτονιά του!

Παράλληλα, ο εντοπισμός της θέσης του καλούντος μπορεί να βοηθήσει τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης να περιορίσουν στο ελάχιστο τις «σιωπηλές» κλήσεις, δηλαδή τις κλήσεις που γίνονται για πλάκα από κάποιους που κλείνουν το τηλέφωνο μόλις ο χειριστής απαντήσει. Οι κλήσεις αυτές, μαζί με τις κλήσεις για ψευδή περιστατικά, αντιπροσωπεύουν σημαντικό ποσοστό των κλήσεων που γίνονται στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (ίσως και 40%) και αποτελούν σήμερα πραγματικό πονοκέφαλο για τα σώματα ασφαλείας. Στην Βουλγαρία, στην νομοθεσία περί εισαγωγής του 112 ως ενιαίου εθνικού αριθμού κλήσεων επειγόντων προβλέφθηκε η εφαρμογή του εντοπισμού της θέσης του καλούντος αλλά και η ποινικοποίηση των σιωπηλών και των απατηλών κλήσεων. Έτσι όσοι καλούν το 112 για να κάνουν πλάκα γνωρίζουν ότι είναι δυνατόν να εντοπιστούν και ότι αντιμετωπίζουν σοβαρές ποινές και αυτό έχει λειτουργήσει αποτρεπτικά.

Η δημιουργία ενοποιημένων κέντρων απάντησης και διεκπεραίωσης των κλήσεων στο 112 συνδέεται και με άλλα πλεονεκτήματα. Σε αρκετές χώρες οι χειριστές εκπαιδεύονται στην διεκπεραίωση των κλήσεων, μερικές φορές επί ένα χρόνο (π.χ. Φινλανδία) αλλά λαμβάνουν και ψυχολογική στήριξη από επαγγελματίες για να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν το άγχος που συνοδεύει το δύσκολο επάγγελμά τους. Εξασφαλίζεται επίσης εξοικονόμηση ανθρώπινων πόρων ενώ η εισαγωγή νέων τεχνολογιών καθοδήγησης των οχημάτων επέμβασης με συστήματα γεωεντοπισμού (GPS) συμβάλλει όχι μόνο στην εξοικονόμηση πόρων αλλά και στην βέλτιστη κατανομή τους, στην ελαχιστοποίηση του χρόνου μετάβασης στον χώρο του περιστατικού αλλά και την στατιστική παρακολούθηση του τρόπου αντιμετώπισης των περιστατικών μακροπρόθεσμα. Αυτό μπορεί να συνδυαστεί και με την θέσπιση μέγιστου χρόνου επέμβασης π.χ. 10 λεπτά της ώρας σε αστικές περιοχές και 20 λεπτά σε αγροτικές. Η τεχνολογική αναβάθμιση των κέντρων 112 επιτρέπει επίσης την εξυπηρέτηση χρηστών με κάθε είδους αναπηρίες (ακοής, όρασης, κινητικές). Πολλά από τα παλαιά κέντρα δεν επιτρέπουν την αξιοποίηση των σύγχρονων έξυπνων συσκευών με τις οποίες είναι εφοδιασμένα σήμερα τα άτομα με αναπηρία. Σε πολλές χώρες της Ευρώπης το 112 δέχεται γραπτά μηνύματα ή ακόμη και κλήσεις μέσω βίντεο.

Από την καθιέρωση του 112 ως του μοναδικού εθνικού αριθμού επειγόντων σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό των κέντρων διαχείρισης των κλήσεων κερδίζουν λοιπόν όλοι. Οι πολίτες γιατί θυμούνται έναν μόνο αριθμό και λαμβάνουν βοήθεια ταχύτερα και αποτελεσματικότερα ακόμη κι αν είναι ανάπηροι. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης γιατί μπορούν να εξυπηρετήσουν ταχύτερα, καλύτερα και οικονομικότερα τους πολίτες, να περιορίσουν τις σιωπηλές και απατηλές κλήσεις και να λάβουν σωστή εκπαίδευση αλλά και ψυχολογική υποστήριξη. Τέλος, οι φορολογούμενοι γιατί η συγχώνευση των διάφορων τηλεφωνικών κέντρων που διαχειρίζονται σήμερα περιστατικά έκτακτης ανάγκης έχει ως αποτέλεσμα λιγότερα λειτουργικά έξοδα και παροχή καλύτερων και πιο προηγμένων υπηρεσιών.

Όλα τα παραπάνω ελπίζουμε ότι θα γίνουν πραγματικότητα και στην Ελλάδα όταν επιτέλους προχωρήσει το σχετικό έργο για τον εκσυγχρονισμό του 112 που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του ΕΣΠΑ …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ασφάλεια στο διαδίκτυο

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Φεβρουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ασφάλεια στο διαδίκτυο
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Το διαδίκτυο και γενικότερα ο κυβερνοχώρος κρύβουν κινδύνους για τον ανυποψίαστο πολίτη αλλά και απειλές για τις επιχειρήσεις, τα συστήματα επικοινωνιών και μεταφοράς ενέργειας ακόμη και για τα ίδια τα κράτη …

Στο ηλεκτρονικό σας ταχυδρομείο καταφθάνουν συχνά παράξενα μηνύματα. Ένα μήνυμα σας ζητά να δηλώσετε τα στοιχεία σας γιατί τάχα η τράπεζα σας κάνει κάποιες επαληθεύσεις. Ένας άγνωστος από τη Νιγηρία σας προτείνει να γίνετε πλούσιος αν τον βοηθήσετε να μεταφέρει κάποια χρήματα από μια μεγάλη κληρονομιά. Ένας φίλος σας προτείνει να επισκεφθείτε μια περίεργη ιστοσελίδα ή σας στέλνει κάποιο αρχείο που δεν του το έχετε ζητήσει από μια διεύθυνση που μοιάζει να μην είναι η δική του. Παράλληλα, στο Facebook ή στο Twitter, λαμβάνετε παράξενα μηνύματα που σας προτρέπουν να συνδεθείτε με ιστοσελίδες με παράξενες διευθύνσεις για να κερδίσετε χρήματα, να γνωρίσετε όμορφες κοπέλες ή αγόρια, να δοκιμάσετε παράξενα προϊόντα.

Αυτές είναι μερικές από τις πιο συνηθισμένες απειλές που αντιμετωπίζει καθημερινά ο ανυποψίαστος χρήστης του διαδικτύου. Απειλές που μπορεί να μετατραπούν σε εφιάλτη αν σε μια στιγμή απροσεξίας εγκαταστήσει στον υπολογιστή του έναν καταστροφικό ιό, αν δώσει τα στοιχεία του τραπεζικού του λογαριασμού σε αγνώστους, αν μπλέξει με κυκλώματα εκβιαστών ή απατεώνων. Ο προσεκτικός χρήστης του διαδικτύου φροντίζει να έχει πάντα ενημερωμένο το αντι-ιικό πρόγραμμα του υπολογιστή του, να μην επισκέπτεται ιστοσελίδες με ύποπτο περιεχόμενο για τις οποίες λαμβάνει προειδοποίηση από το αντι-ιικό πρόγραμμα και να μην δίνει τα προσωπικά τραπεζικά του στοιχεία και τους κωδικούς σε ύποπτες ιστοσελίδες, γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες δεν ζητούν ποτέ επιβεβαίωση των στοιχείων των πελατών τους με συχνά ανορθόγραφα μηνύματα.

Όμως οι επιχειρήσεις και οι κρατικοί φορείς αντιμετωπίζουν συχνά και άλλου είδους απειλές στο διαδίκτυο. Διαβάζουμε συχνά για πειρατές (χάκερς) που παραβιάζουν τα ηλεκτρονικά συστήματα εταιρειών για να υποκλέψουν κωδικούς ασφαλείας των χρηστών ή και τα στοιχεία των πιστωτικών καρτών που έχουν χρησιμοποιηθεί για διαδικτυακές συναλλαγές. Πειρατές παραβιάζουν επίσης τις ιστοσελίδες υπουργείων ή οργανώσεων και τις αλλάζουν, δημοσιεύοντας συνθήματα υπέρ των απόψεών τους. Μια άλλη πρακτική που εφαρμόζεται συχνά είναι να κατακλύζονται συγκεκριμένες ιστοσελίδες με αιτήματα σύνδεσης, τα οποία προέρχονται από πειρατικά ρομποτάκια. Το αποτέλεσμα είναι η ιστοσελίδα να μην μπορεί να εξυπηρετήσει τα αιτήματα που προέρχονται από κανονικούς χρήστες, αρνούμενη τη σύνδεση.

Όταν τα ηλεκτρονικά συστήματα μιας επιχείρησης καταρρεύσουν κάτω από το βάρος τέτοιων επιθέσεων, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι τεράστιες. Οι λειτουργίες στις σύγχρονες κοινωνίες εξαρτώνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα συστήματα πληροφορικής. Η μεταφορά της ηλεκτρικής ενέργειας, η σταθερή και κινητή τηλεφωνία, τα συστήματα παραγωγής της βιομηχανίας, τα συστήματα παρακολούθησης των παραγγελιών, της διανομής των προϊόντων λιανικής πώλησης, οι δορυφόροι πλοήγησης που χρησιμοποιούν τα αεροπλάνα, τα πλοία και τα επίγεια οχήματα, τα συστήματα εναέριας κυκλοφορίας και θαλάσσιας ναυσιπλοΐας αλλά και τα συστήματα πληροφορικής των νοσοκομείων για να μην μιλήσουμε για τα ηλεκτρονικά συστήματα που χρησιμοποιούν τα σώματα ασφαλείας και οι στρατιωτικοί. Αυτά και πολλά άλλα συστήματα εξαρτώνται από διασυνδεδεμένους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Αν κάποια από τα συστήματα αυτά υποστούν βλάβη οι επιπτώσεις στην καθημερινότητά μας θα είναι τεράστια. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ υπολόγισε ότι κατά την επόμενη δεκαετία υπάρχει πιθανότητα 10% να σημειωθεί μια μεγάλη καταστροφή σε συστήματα πληροφορικής ζωτικής σημασίας με πιθανές οικονομικές επιπτώσεις που θα ξεπεράσουν τα 250 δισεκατομμύρια ευρώ.

Η αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και υπεύθυνη για την Κοινωνία της Πληροφορίας και το Ψηφιακό θεματολόγιο κ. Νέλυ Κρούζ ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ανακοινώσει σύντομα μια Στρατηγική για την Ασφάλεια στον Κυβερνοχώρο με στόχο να αυξηθεί η ανθεκτικότητα του διαδικτύου και των συστημάτων πληροφορικής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα θα επιδιωχτεί η ενίσχυση των εταιρειών που κατασκευάζουν συστήματα προστασίας των δικτύων και των συστημάτων πληροφορικής με στόχο τα εργαλεία ενίσχυσης της ανθεκτικότητας δικτύων και υπολογιστών να διαδοθούν ευρύτερα. Φαίνεται ότι πολλές επιχειρήσεις δεν έχουν συνειδητοποιήσει τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν στον σύγχρονο κυβερνοχώρο και γι' αυτό δεν παίρνουν πάντα τα απαραίτητα μέτρα προφύλαξης και αντιμετώπισης των απειλών. Το ίδιο φαίνεται πως ισχύει και για πολλούς φορείς του δημοσίου αλλά και διεθνείς οργανισμούς όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σημασία έχει επίσης και η συνεργασία των διάφορων φορέων για την αντιμετώπιση συντονισμένων επιθέσεων σε συστήματα πληροφορικής. Για να δοκιμαστεί αυτή η συνεργασία στην πράξη ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών (ENISA) που εδρεύει στο Ηράκλειο οργάνωσε τον περασμένο Οκτώβριο μια μεγάλη πανευρωπαϊκή άσκηση με τίτλο Cyber Europe 2012. Στην άσκηση συμμετείχαν 29 κράτη και ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και 571 επαγγελματίες της ηλεκτρονικής ασφάλειας από 339 οργανισμούς από όλη την Ευρώπη. Το σενάριο της άσκησης περιελάμβανε συμβάντα μεγάλης κλίμακας στον κυβερνοχώρο της Ευρώπης που είχαν αντίκτυπο σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες. Πλασματικοί αντίπαλοι εξαπέλυαν συντονισμένα μαζικές επιθέσεις κατανεμημένης άρνησης υπηρεσίας κατά δημόσιων ηλεκτρονικών υπηρεσιών (κυρίως υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και διαδικτυακές τραπεζικές υπηρεσίες). Παρόλο που από την άσκηση προέκυψε ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας των υποδομών ζωτικής σημασίας, διαπιστώθηκαν επίσης και προβλήματα στις επιχειρησιακές διαδικασίες, κυρίως όσον αφορά τη δυνατότητα κλιμάκωσης, λόγω του μεγάλου αριθμού των χωρών και των θεσμικών οργάνων που συμμετείχαν.

Ο σύγχρονος πολύπλοκος κόσμος μας απαιτεί πολύπλοκες διαδικασίες ασφαλείας και καθημερινή εγρήγορση …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Καλές συνήθειες: οι βάσεις της προστασίας

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Ιανουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Καλές συνήθειες: οι βάσεις της προστασίας
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι καλές συνήθειες που θα αποκτήσουν οι μαθητές στο σχολείο και στο σπίτι θα τους βοηθήσουν να προστατευθούν από τις απειλές που θα συναντήσουν ως έφηβοι και ως ενήλικες.

Μιλήσαμε στο προηγούμενο άρθρο για την ασφάλεια των σχολικών κτηρίων από ατυχήματα και καταστροφές. Όμως το σχολείο εκτός από ασφαλής χώρος είναι και ο κατ εξοχήν χώρος στον οποίο τα παιδιά θα εφοδιαστούν με γνώσεις για να αντιμετωπίσουν την ζωή. Και στη ζωή τους οι μελλοντικοί έφηβοι και πολίτες θα χρειαστούν πολύ περισσότερες γνώσεις από όσες θα αποκομίσουν παρακολουθώντας μαθήματα μαθηματικών, νεοελληνικών, πατριδογνωσίας και ιστορίας. Όπως έχουμε γράψει κατ' επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη οι μελέτες και οι στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) μας υποδεικνύουν τις κύριες ασθένειες που επιβαρύνουν την υγεία μας. Πρόκειται με σειρά σπουδαιότητας για τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τις νεοπλασίες (καρκίνοι), τις ασθένειες του αναπνευστικού και του ουρογεννητικού και τέλος τους τραυματισμούς αλλά και τις νευροψυχιατρικές παθήσεις. Κι όπως έχουμε ξαναγράψει εδώ, η πρόληψη όλων αυτών των ασθενειών έχει να κάνει κυρίως με τις συνήθειες που έχει αναπτύξει κάποιος στην καθημερινότητά του.

Πάρτε για παράδειγμα το κάπνισμα και κατ' επέκταση την χρήση ουσιών όπως τα ναρκωτικά και τα οινοπνευματώδη ποτά. Στις περισσότερες περιπτώσεις το παιδί έρχεται σε επαφή με το τσιγάρο ή με τις ουσίες μέσα από τις παρέες. Αν έχει αναπτύξει την αυτοεκτίμηση και τον χαρακτήρα του στο σπίτι και στο σχολείο, αν έχει μάθει να έχει το θάρρος της γνώμης του και να αρνείται τα πράγματα που ξέρει ότι είναι βλαβερά, το παιδί θα αρνηθεί να υποκύψει στις πιέσεις της ομάδας και θα ξεφύγει από τις παγίδες που θα επιβαρύνουν την υγεία του μακροπρόθεσμα. Αυτός πρέπει να είναι ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της Αγωγής Υγείας, του μαθήματος που αποβλέπει στην εκπαίδευση των μαθητών σε θέματα προστασίας και ασφάλειας.

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα είναι η σωστή διατροφή. Είναι κι αυτό ένα θέμα που εξαρτάται από το σπίτι, στο οποίο όμως το σχολείο μπορεί να προσφέρει πολλά. Τα μαθήματα της φυσικής ιστορίας, της βιολογίας και της υγιεινής μπορούν να συνοδευτούν από απλά μαθήματα μαγειρικής και από παρουσιάσεις της κρητικής διατροφής. Σε πολλά σχολεία διαβάζω ότι οι μαθητές καλλιεργούν λαχανόκηπους, κάτι που φαίνεται να διαδίδεται περισσότερο λόγω και της κρίσης. Οι σημερινοί μαθητές και μαθήτριες θα είναι οι αυριανοί καταναλωτές και η εκπαίδευσή τους στην αναγνώριση των τεχνικών που χρησιμοποιούν οι διαφημιστές για να προωθήσουν συχνά αχρείαστα προϊόντα μπορεί να τους είναι πολύ χρήσιμη σε λίγα χρόνια.

Σημαντική επίσης είναι και η εκπαίδευση σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια όσον αφορά τη προστασία από τη διάδοση μολυσματικών ασθενειών συμπεριλαμβανομένων αφροδισίων και άλλων λοιμωδών νοσημάτων. Απλές συνήθειες όπως το πλύσιμο των χεριών για να προφυλαχτούμε ακόμη και από απλές ιώσεις όπως η γρίπη, αλλά και η χρήση προφυλακτικού μπορεί να αποδειχτούν χρησιμότατες μακροπρόθεσμα. Όμως σήμερα οι μαθητές αντιμετωπίζουν και άλλες, συχνά νεοεμφανιζόμενες, απειλές.

Σχολική βία και εκφοβισμός. Σύμφωνα με την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (www.epsype.gr) στην Ελλάδα, το 10-15% των μαθητών πέφτει θύμα ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού από ένα ποσοστό μαθητών που δρουν ως θύτες (πάνω από 5%). Τα αγόρια εμπλέκονται περισσότερο σε περιστατικά σωματικής βίας ενώ τα κορίτσια εξασκούν περισσότερο λεκτική βία. Τα φαινόμενα ενδοσχολικής βίας και εκφοβισμού αφορούν περισσότερο τα παιδιά στο δημοτικό και στο γυμνάσιο ενώ στο λύκειο φαίνεται ότι μειώνονται. Πάντως, το αποτελεσματικότερο μέσο αντιμετώπισης των φαινομένων αυτών είναι το ίδιο το σχολείο. Που θα εντοπίσει το πρόβλημα, θα ευαισθητοποιηθεί και θα αναπτύξει τεχνικές αντιμετώπισης. Το πρόβλημα φαίνεται ότι απασχολεί όλο και περισσότερο τις σχολικές κοινότητες που ενεργούν για την αντιμετώπισή του και η ΕΨΥΠΕ έχει αναπτύξει σχετικό υλικό και λειτουργεί την τηλεφωνική γραμμή στήριξης παιδιών και εφήβων 116-111.

Ασφαλής διαδρομή σπίτι-σχολείο. Με όποιον τρόπο και αν πηγαίνουν τα παιδιά στο σχολείο (αυτοκίνητο, σχολικό, ποδήλατο, με τα πόδια, συνοδευόμενα ή όχι από κάποιον μεγαλύτερο) θα πρέπει να φροντίσουμε για την ασφάλεια τους. Στο αυτοκίνητο φορούμε ζώνη ή χρησιμοποιούμε σωστών προδιαγραφών παιδικό κάθισμα καλά στερεωμένο. Η επιβίβαση και η αποβίβαση πρέπει να γίνει με προσοχή και χωρίς βιασύνη και αφού βεβαιωθούμε ότι δεν έρχεται άλλο όχημα. Το σχολικό όχημα θα πρέπει να τηρεί τις προδιαγραφές ασφαλείας. Η επιβίβαση και αποβίβαση πρέπει να γίνεται σε συγκεκριμένο σημείο και ώρα πάντα με τη συνεργασία των γονέων. Οι οδηγοί και οι συνοδοί πρέπει να έχουν περάσει από ειδική εκπαίδευση και να τηρούν ορισμένους κανόνες ασφαλείας. Τέλος, από μια ηλικία και μετά το παιδί μπορεί να πηγαινοέρχεται στο σχολείο με τα πόδια, με ποδήλατο ή χρησιμοποιώντας τα ΜΜΜ. Ως πεζός ή ποδηλάτης θα πρέπει να μάθει να τηρεί τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας (διαβάσεις, φανάρια, πεζοδρόμια). Η πραγματοποίηση της διαδρομής με κάποιο συνοδό π.χ. μεγαλύτερο αδελφό ή συμμαθητή, εξασφαλίζει μεγαλύτερη προστασία, ιδίως από εξωτερικές παρεμβάσεις και παρενοχλήσεις.

Κίνδυνοι στον κυβερνοχώρο. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές και το διαδίκτυο μπορούν να αποτελέσουν απειλή για τα παιδιά αλλά μόνο αν δεν μάθουν να τα χρησιμοποιούν σωστά. Όπως στο δρόμο εφαρμόζουμε τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, έτσι και στο διαδίκτυο πρέπει να εφαρμόζουμε τον αντίστοιχο «κώδικα διαδικτυακής κυκλοφορίας». Ενεργοποιούμε το ειδικό πρόγραμμα κατά των ηλεκτρονικών απειλών (ιοί και άλλα κακόβουλα προγράμματα). Δεν επισκεπτόμαστε σελίδες με πορνογραφικό υλικό και δεν προμηθευόμαστε προϊόντα πειρατείας ή κλοπής, δεν μπαίνουμε σε ηλεκτρονικές χαρτοπαικτικές λέσχες ή σε ιστοσελίδες που υπόσχονται γρήγορα κέρδη. Δεν δίνουμε την ταυτότητά μας, τον τραπεζικό μας λογαριασμό, δεν λέμε τα πάντα για την ιδιωτική μας ζωή στον πρώτο τυχαίο που συναντήσαμε στο διαδίκτυο; Κι όπως δεν ξεκινούμε καυγάδες χωρίς λόγο στο δρόμο, έτσι και στις ανταλλαγές απόψεων στο διαδίκτυο δεν καυγαδίζουμε για ψύλλου πήδημα. Το διαδίκτυο, όπως και το ηλεκτρικό ρεύμα, το τηλέφωνο και τα αυτοκίνητα ή τα αεροπλάνα αποτελούν πια αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής μας ζωής και του κόσμου που μας περιβάλλει. Και στα παιδιά πρέπει να μάθουμε πώς να το χρησιμοποιούν σωστά, προσεκτικά, έξυπνα και νόμιμα.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Η προστασία στα σχολεία IIΙ

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Ιανουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Η προστασία στα σχολεία IIΙ
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Το σχολείο πρέπει να είναι ένας ασφαλής χώρος για μαθητές και διδάσκοντες όχι μόνο από πλευράς υποδομών και εξοπλισμού αλλά και όσον αφορά την ασφάλεια από ατυχήματα και καταστροφές

«Η ασφάλεια των παιδιών μας στο χώρο όπου μαθαίνουν γράμματα αποτελεί προτεραιότητα, αλλά η επίτευξη του στόχου αυτού δεν είναι προφανής». Αυτό ήταν το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξαν εμπειρογνώμονες από τις χώρες μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) που έγινε στο Παρίσι πριν από 10 χρόνια. Συμπέρασμα που δυστυχώς συνεχίζει να ισχύει σήμερα, παρά τις σημαντικές προσπάθειες που έχουν γίνει στον τομέα αυτό και στην χώρα μας.

Πράγματι, η ασφάλεια των σχολείων πρέπει να καλύπτει πολλές και διαφορετικές απειλές. Κατ’ αρχάς τις φυσικές απειλές όπως σεισμούς, πυρκαγιές, πλημμύρες, καταιγίδες, κεραυνούς. Την δεκαετία του 2000 ο Οργανισμός Σχολικών Κτηρίων ξόδεψε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ σε προγράμματα προσεισμικής ενίσχυσης σχολικών κτηρίων. Οι χώροι στους οποίους κτίζονται τα σχολικά κτήρια πρέπει να επιλέγονται έτσι ώστε να αποφεύγονται περιοχές οι οποίες κινδυνεύουν από πλημμύρες. Και τα υλικά κατασκευής είναι σε όλες τις περιπτώσεις ανθεκτικά στη φωτιά αφού πρέπει να τηρούνται τα σχετικά πρότυπα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ευρωκώδικες). Όμως η ασφάλεια περιλαμβάνει και την εφαρμογή συγκεκριμένων κανόνων όσον αφορά τις προσβάσεις, τα κλιμακοστάσια και υαλοστάσια, την πυροπροστασία και την πυρασφάλεια γενικότερα, την θερμομόνωση και τη διασφάλιση προσπέλασης ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Αφορά επίσης την χρήση όλων των δομικών υλικών στα κτίρια και στους εξοπλισμούς έτσι ώστε να διασφαλίζεται η υγεία σε επίπεδο μικροπεριβάλλοντος, μέσω ελέγχων των χρησιμοποιούμενων χρωστικών ουσιών και χρωμάτων προκειμένου να αποφεύγονται οι εκπομπές βλαβερών χημικών ουσιών και να εξασφαλίζεται η αβλαβής βιολογική συμπεριφορά σύνθετων υλικών (π.χ. φορμάικες και λοιπά υλικά επενδύσεων, είδη εξοπλισμού, πλαστικά δάπεδα κλπ.). Τέλος, η ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος πρέπει να περιλαμβάνει έλεγχο της ποιότητας του μικροκλίματος στις σχολικές αίθουσες, υποδομές φυσικού αερισμού και περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και άλλων βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Κανείς δεν θέλει τα παιδιά και οι διδάσκοντες να αναπνέουν βλαβερές ουσίες που θα επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους.

Και αφού ολοκληρωθεί η κατασκευή των σχολικών εγκαταστάσεων κάποιος πρέπει να ασχοληθεί με την ασφάλεια όσον αφορά την υγιεινή αυτών των εγκαταστάσεων στο σύνολό τους αλλά κυρίως των ηλεκτρικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων και ιδιαίτερα των χώρων υγιεινής. Τα παιδιά και οι διδάσκοντες δικαιούνται να χρησιμοποιούν σχολικές εγκαταστάσεις στις οποίες η συντήρηση πραγματοποιείται με συγκεκριμένη μεθοδολογία και πρόγραμμα. Αλλά και τα παιδιά και οι διδάσκοντες πρέπει να καταλάβουν ότι οι σχολικές εγκαταστάσεις έχουν κατασκευαστεί με χρήματα της πολιτείας, δηλαδή όλων μας, και θα πρέπει να τις χρησιμοποιούν με σεβασμό χωρίς να τις καταστρέφουν. Παράλληλα, αν θέλουμε τα παιδιά να μην αντιμετωπίσουν μυοσκελετικά προβλήματα θα πρέπει να προβλέψουμε να κάθονται σε καρέκλες και να χρησιμοποιούν θρανία που να ακολουθούν συγκεκριμένες εργονομικές σταθερές όσον αφορά τις διαστάσεις, το μέγεθος, το σχήμα και την άνεση, σταθερές που να έχουν προκύψει από ανθρωπομετρικές μελέτες παιδιών και εφήβων.

Για όλα τα παραπάνω υπάρχουν μεθοδολογίες με βάση τις οποίες οι διευθυντές των σχολείων μπορούν να εκτιμήσουν το επίπεδο ασφαλείας των σχολικών κτηρίων που χρησιμοποιούν και να εντοπίσουν τις σχετικές ελλείψεις. Ταυτόχρονα θα πρέπει να καταστρώσουν σχέδια ασφαλείας για την σχολική μονάδα, με την ενεργό συμμετοχή όλης της σχολικής κοινότητας (διδάσκοντες, μαθητές, βοηθητικό προσωπικό, γονείς) αλλά και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Το πρώτο βήμα για την σύνταξη ενός τέτοιου σχεδίου είναι ο προσδιορισμός των απειλών, της ευπάθειας (ή τρωτότητας) και του προκύπτοντος επιπέδου επικινδυνότητας. Με βάση αυτή την εκτίμηση της επικινδυνότητας μπορούν να προσδιοριστούν οι προληπτικές δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για να μετριαστούν οι επιπτώσεις από ένα πιθανό περιστατικό που θα πλήξει την σχολική μονάδα. Παράλληλα, θα πρέπει να προετοιμαστούν οι ενέργειες προετοιμασίας και αντιμετώπισης αυτών των πιθανών περιστατικών. Αυτές περιλαμβάνουν την προειδοποίηση των μελών της σχολικής κοινότητας μέσω ενός συστήματος συναγερμού, τις ζώνες συγκέντρωσης των μαθητών και των δασκάλων σε περίπτωση εκκένωσης του κτηρίου, και ενδεχομένως, τη συγκέντρωση εφοδίων σε περίπτωση που υπάρχει πιθανότητα οι μαθητές να αποκλειστούν στη σχολική μονάδα.

Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε όλες τις φάσεις του σχεδιασμού εξασφαλίζει την ευαισθητοποίηση τους σε θέματα πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Απαραίτητη για την αποτελεσματική εφαρμογή των σχεδίων σε περίπτωση πραγματικού περιστατικού είναι η περιοδική εξάσκηση σε όλες τις φάσεις προετοιμασίας και αντιμετώπισης των κινδύνων που αντιμετωπίζει η σχολική μονάδα μαζί με την τακτική επικαιροποίηση των σχεδίων ασφαλείας. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται επίσης ότι οι μαθητές θα μεταφέρουν με τη σειρά τους στο σπίτι τους τις εμπειρίες και τις γνώσεις που θα αποκτήσουν και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να επηρεαστεί θετικά σε θέματα πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης η ευρύτερη τοπική κοινωνία. Με τη σωστή καθοδήγηση και πλαισίωση οι μαθητές θα μάθουν πως να αυτό-προστατεύονται από ατυχήματα και καταστροφές κάτι που θα τους χρησιμεύσει σε όλη τους τη ζωή, ιδίως όταν μεγαλώσουν και αποκτήσουν κι αυτοί οικογένειες.

Βέβαια, η ασφάλεια στο σχολείο δεν περιλαμβάνει μόνο την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές. Γι' αυτό θα επανέλθουμε.

(Με στοιχεία από σχετικές δημοσιεύσεις του πολιτικού μηχανικού Μανώλη Μπαλτά, πρώην διευθύνοντος συμβούλου του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων και από δημοσιεύματα του ΟΟΣΑ και της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας).

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Παναγιώτης Αλεβαντής, ο «Κύριος 112»

Η ακόλουθη συνέντευξη δημοσιεύτηκε στο ελληνόφωνο περιοδικό ΠΡΟΣΩΠΑ του Δεκεμβρίου 2012. Ευχαριστώ τον Γιάννη Δήμα του Newsville για την τιμή που μου έκανε να καταγράψει τις σκέψεις μου. Εισαγωγή από τον Γιάννη Δήμα, συνέντευξη: Μαρία Γεωργίου φωτογραφία: Δημήτρης Ναυρίδης/ Newsville.be -------------------------------------------------------   Ανιχνεύοντας το διαδικτυακό στίγμα του Παναγιώτη Αλεβαντή διαπίστωσα για μία ακόμα φορά πόσο εντυπωσιακό είναι το παράθυρο που μας έχει προσφέρει το ίντερνετ και πως μέσα από τη χρήση του μπορούμε να δούμε σκέψεις, ιδέες και επιλογές που κάνουν τα άλλα πρόσωπα που ιντερνετιακά συνδιαλλασσόμαστε. Βλέπω στα στατιστικά στοιχεία των χρηστών του Facebook πως οι ηλικίες 18-45 είναι αυτές που κατέχουν τη μερίδα του λέοντος σε αυτό το κοινωνικό μέσο δικτύωσης. Η προσωπική επιλογή της ώρας που θα επιλέξει κάποιος να “ερευνήσει” τη διαδικτυακή καθημερινότητα των φίλων του, χωρίς το άγχος της ώρας είναι από τα μεγάλα υπέρ του Facebook. Στη περίπτωση του Παναγιώτη Αλεβαντή μου έκανε εντύπωση ότι όλες οι αναρτήσεις του είναι επιλεγμένες και στοχευμένες σε συγκεκριμένες θεματικές όπως η Ελλάδα, η πρόβλεψη σαν έννοια και σαν πολιτική, η Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκφράζεται χωρίς πολλά περιττά σχόλια πράγμα που δίνει τη απαραίτητη απόσταση στον αναγνώστη ο οποίος μπορεί να σκεφτεί και να κρίνει χωρίς συναισθηματισμό και φόρτιση. Ο Παναγιώτης Αλεβαντής δεν είναι χτεσινός στο ίντερνετ ούτε στη έκφραση των απόψεων του. Διατηρεί το δικό του προσεγμένο ιστολόγιο που αξίζει να επισκεφθείτε και με σύμμαχο την πολύπλευρη εργασιακή του εμπειρία έχει αρκετούς θεματικούς τομείς δράσης που πάνω σε κάποιους από αυτούς βασίστηκα γιατη συνέντευξη που θα διαβάσετε. Τον Παναγιώτη, για τους φίλους Τάκη, τον γνώρισα σε μία πολιτικού περιεχομένου συνάντηση πριν από ένα χρόνο και σε αυτές τις συναντήσεις μπορεί κανείς να ξεχωρίσει τους ανθρώπους που έχουν να πουν πράγματα ουσίας. Η απάντηση στη πρόταση για συνέντευξη ήρθε με κάποιο δισταγμό αλλά τελικά όλα πήγαν καλά και ο χανιώτης φυσικός μας συντροφεύει στο τελευταίο αυτό FACES του 2012. Κε Αλεβαντή, σε ένα περσινό σας γράμμα προς τον Άγιο Βασίλη γράφετε : Αγαπητέ Άγιε Βασίλη … Ενόψει της νέας χρονιάς, σε παρακαλώ να θυμηθείς όσους προσπαθούν να απαλύνουν τον ανθρώπινο πόνο αλλά και όσους, μέσω της πρόληψης, φροντίζουν για την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές” Πότε άρχισε και πιο ήταν το κίνητρο για την ενασχόλησή σας με το θέμα της πρόληψης; Λίγες μέρες μετά το σεισμό της Αθήνας το 1981 το περιοδικό ΕΠΙΚΑΙΡΑ μου ανέθεσε να γράψω το κύριο άρθρο, με θέμα τις μέχρι τότε επιστημονικές μας γνώσεις για τους σεισμούς. Το άρθρο έγινε μάλιστα και εξώφυλλο. Ερευνώντας για να γράψω το άρθρο, διαπίστωσα ότι τα κτήρια που έχουν χτιστεί σωστά μπορούν να αντέξουν ακόμη και ισχυρούς σεισμούς χωρίς να πάθουν ζημιές. Στη συνέχεια έκανα οικογένεια και φυσικά με απασχόλησε ιδιαίτερα το πώς θα την προφυλάξω από ατυχήματα και άλλες επώδυνες περιπέτειες. Από το 1998 και μετά όταν πήγα στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας της Επιτροπής, όπου ασχολήθηκα εκτεταμένα με τις καταστροφές, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι η πρόληψη είναι η κατ’ εξοχήν έκφραση του homo sapiens, του «λογικού» ανθρώπου όπως θέλουμε να θεωρούμε τους εαυτούς μας. Έχουμε αρκετές φορές ακούσει να σας προσφωνούν ο “Κύριος 112”. Εξηγήστε μας τις βασικές γραμμές του 112 και δώστε μας το προσωπικό σας στίγμα στην πανευρωπαϊκή αυτή προσπάθεια. Ένα από τα θέματα που μου ανέθεσαν να χειριστώ στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας ήταν και ο κοινός ευρωπαϊκός αριθμός κλήσεως έκτακτης ανάγκης, το 112. Ο αριθμός αυτός έχει καθιερωθεί από το 1991 και λειτουργεί από το 2000 σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες. Όμως, η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μέσω του εν λόγω αριθμού δεν είναι ομοιόμορφη σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατ’ αρχάς, το 112 δεν είναι γνωστό στους περισσότερους Ευρωπαίους πολίτες. Μόλις ένας στους τέσσερεις ευρωπαίους θα το καλούσε αν αντιμετώπιζε μια έκτακτη ανάγκη σε ξένη χώρα. Σε πολλές περιοχές δεν υπάρχει σήμα κινητής τηλεφωνίας ή οι εταιρείες κινητής δεν συνεργάζονται αρμονικά μεταξύ τους για την διαβίβαση των κλήσεων. Οι χειριστές στα τηλεφωνικά κέντρα δεν μιλούν πάντα ξένες γλώσσες και έχουν διαφορετικό επίπεδο εκπαίδευσης. Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν προβλήματα συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης (αστυνομία, πυροσβεστική, ασθενοφόρα). Δεν υπάρχει πάντα γεωεντοπισμός του καλούντος, παρόλο που αυτό προβλέπεται υποχρεωτικά από τη νομοθεσία και το επιτρέπει η τεχνολογία. Τέλος, πολύ λίγες χώρες έχουν θεσπίσει μέγιστο χρόνο επέμβασης μετά την κλήση στο 112 ή και στους καθαρά εθνικούς αριθμούς έκτακτης ανάγκης. Γι’ αυτό, από το 2003 που έφυγα από την Μονάδα Πολιτικής Προστασίας δραστηριοποιήθηκα ως εθελοντής στην Ένωση του Ευρωπαϊκού Αριθμού Έκτακτης Ανάγκης (www.eena.org) που αγωνίζεται για να βελτιωθούν όλα τα παραπάνω. Βοήθησα τους υπέροχους ανθρώπους της Ένωσης να ευαισθητοποιήσουν τους ευρωβουλευτές, να οργανώσουν τα πρώτα πανευρωπαϊκά συνέδρια για το 112, να περάσουν ορισμένες τροπολογίες και ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υπέρ του 112 και να πείσουν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να καθιερώσουν την 11η Φεβρουαρίου (11/2) ως Ευρωπαϊκή Ημέρα του 112. Το Φεβρουάριο του 2012 βοήθησα να εορτασθεί η ημέρα αυτή για πρώτη φορά και στην Ελλάδα με την συμβολή του περιφερειάρχη Κρήτης κ. Σταύρου Αρναουτάκη και του καθηγητή της Ιατρικής Σχολής Αθηνών κ. Θεόφιλου Ρόζενμπεργκ αλλά και πολλών φίλων και εθελοντών (βλέπε https://112-in-greece.blogspot.com/) που πιστεύουν στην ιδέα της προστασίας του πολίτη.  Το 2001 μόλις το 19% των Ευρωπαίων θα καλούσαν το 112 έξω από τη χώρα τους ενώ το 2012 το 74% των Ευρωπαίων δεν ξέρουν ποιον αριθμό έκτακτης ανάγκης να καλέσουν όταν ταξιδεύουν στην ΕΕ. Που χωλαίνει στη πράξη η προσπάθεια αυτή; Από το 1991 που θεσπίστηκε το 112 μέχρι το 2002 που η ευθύνη για την προβολή του πέρασε στα κράτη μέλη με την οδηγία 2002/22/ΕΚ για την καθολική υπηρεσία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έκανε σχεδόν τίποτε για να προβάλλει τον συγκεκριμένο αριθμό. Μετά το 2002 τα κράτη μέλη διαπίστωσαν ότι η επιταγή της οδηγίας να «εξασφαλίζουν ότι οι πολίτες ενημερώνονται επαρκώς για την ύπαρξη και τη χρήση του ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού κλήσης έκτακτης ανάγκης “112”» τους δημιουργεί πολλά προβλήματα. Πράγματι, μια μεγάλη καμπάνια προβολής του 112 θα έχει ως αποτέλεσμα οι περισσότεροι πολίτες να καλούν αυτό τον αριθμό και όχι τους αριθμούς των επιμέρους υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Αυτό όμως δεν το θέλουν οι αντίστοιχες υπηρεσίες που δυστυχώς δεν έχουν πάντα μάθει να συνεργάζονται μεταξύ τους και γενικά δεν είναι προσανατολισμένες προς τις νέες τεχνολογίες. Απαιτείται αλλαγή νοοτροπίας, κάτι που αλλάζει πολύ δύσκολα και ενδεχομένως κάποιες επενδύσεις που είναι σίγουρο ότι θα αποσβεστούν ταχύτατα επειδή τα κοινά κέντρα διαχείρισης κλήσεων προς το 112 εξοικονομούν προσωπικό προσφέροντας καλύτερες υπηρεσίες στους πολίτες. Ξεφυλλίζοντας επίσημες ιστοσελίδες της ΕΕ ο όρος Ευρωπαίος πολίτης χρησιμοποιείται πολύ συχνά. Τι περικλείει τελικά για εσάς αυτός ο όρος στα τέλη του 2012 και πόσο πιστεύετε πως τον ενστερνίζονται οι κάτοικοι των κρατών μελών της ΕΕ; Είμαι Ευρωπαίος πολίτης γιατί έχω ευρωπαϊκό διαβατήριο, κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα, προξενική προστασία εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης σε όλες τις πρεσβείες των χωρών της ΕΕ. Γιατί μπορώ να εγκατασταθώ ελεύθερα και να δουλέψω σε όλη την Ένωση, να αγοράσω σχεδόν τα πάντα μέσω διαδικτύου από κάποια άλλη χώρα. Γιατί τα προϊόντα κυκλοφορούν ελεύθερα ενώ αν κάποια από αυτά παρουσιάσουν προβλήματα ασφαλείας υπάρχουν μηχανισμοί για να ανασταλεί η κυκλοφορία τους σε όλα τα κράτη μέλη. Γιατί στα θέματα στα οποία η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, μπορεί δηλαδή να μιλάει στο όνομα των κρατών μελών (εξωτερικό εμπόριο, αλιεύματα, τελωνειακή πολιτική, ανταγωνισμός), η Ευρώπη έχει πραγματική διαπραγματευτική ισχύ σε παγκόσμιο επίπεδο. Όμως, αυτά δεν τα ενστερνίζονται όλοι οι πολίτες της Ένωσης λόγω ελλιπούς ενημέρωσης αφού η ΕΕ δεν διέθετε ποτέ μια κανονική υπηρεσία προπαγάνδας. Παράλληλα, επικρατεί η εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ένωση έχει αποκλειστικές αρμοδιότητες σε πολλά θέματα της καθημερινότητας για τα οποία η αρμοδιότητα ανήκει αποκλειστικά στα κράτη μέλη (π.χ. υγεία, παιδεία, προστασία από ατυχήματα και καταστροφές) ή για τα οποία η Ένωση έχει μόνο συντρέχουσα αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη (π.χ. περιβάλλον, κοινωνική πολιτική, προστασία των καταναλωτών, ενέργεια). Ταυτόχρονα, η διαδικασία λήψης αποφάσεων και η επιβολή του δικαίου της Ένωσης είναι συχνά γραφειοκρατική και μακρόχρονη με αποτέλεσμα η πρόοδος για τους πολίτες να είναι εξαιρετικά αργή. Συνδυάστε τα παραπάνω και με το γεγονός ότι οι εθνικές κυβερνήσεις χρησιμοποιούν την Ένωση ως «αποδιοπομπαίο τράγο» για να κρύψουν τις δικές τους «πομπές» και έχετε την σημερινή απογοητευτική εικόνα που έχουν οι Ευρωπαίοι πολίτες για την Ένωση. Η λύση βέβαια είναι «περισσότερη Ευρώπη» με ταυτόχρονη μείωση του «δημοκρατικού ελλείμματος» δηλαδή με καθιέρωση δημοκρατικών διαδικασιών εκλογής της Επιτροπής και του Προέδρου του Συμβουλίου με απ’ ευθείας εκλογές από τους Ευρωπαίους ή με έμμεσες εκλογές μέσω του Ευρωκοινοβουλίου. Σε αναφορά σας στον Πλάτωνα (Πλάτωνος Νόμοι, Α’ 634e) μας θυμίζετε πως “ο καλύτερος (των νόμων) είναι εκείνος που απαγορεύει στους νέους να ερευνούν την αξία των νόμων”. Με ποιο τρόπο μπορεί ένας νέος Έλληνας, στην Ελλάδα του σήμερα να σταθεί αντάξια στη λογική αυτή; Ευχαριστώ για την ευκαιρία που μου δίνετε να αναλύσω την συγκεκριμένη αναφορά. Κατ’ αρχάς, πρόκειται για μιαν αποστροφή του λόγου του Αθηναίου προς τον κρητικό Κλεινία, στην οποία επαινεί τους Κρητικούς που οι νόμοι τους δεν επιτρέπουν στους νέους να εξετάζουν ποιοί από τους νόμους είναι καλοί και ποιοί όχι. Οι νέοι πρέπει να δέχονται ομόφωνα ότι οι νόμοι είναι φτιαγμένοι καλώς ενώ ακόμη και οι πρεσβύτεροι αν θέλουν να συζητήσουν περί των νόμων θα πρέπει να το κάνουν χωρίς την παρουσία νέων. Έβαλα το απόσπασμα αυτό στη σελίδα μου στο Facebook για να δείξω κυρίως πόσο λίγο γνωρίζουμε και μελετούμε την κλασσική μας κληρονομιά. Σήμερα βέβαια έναν τέτοιο νόμο θα τον χαρακτηρίζαμε όλοι ως αυταρχικό αν όχι φασιστικό. Όμως τι θέλει να πει ο ποιητής; Μια γνώμη, μια άποψη έχει αξία για τα κοινά μόνο αν προέρχεται από την πείρα ή (θα προσέθετα) από ενδελεχή μελέτη του προβλήματος και των επιπτώσεων της προτεινόμενης λύσης. Στον σημερινό πολύπλοκο κόσμο μας, όποιος θέλει να ασχοληθεί με τα κοινά θα πρέπει να έχει μελετήσει σε βάθος το πρόβλημα πριν προτείνει νόμους π.χ. για την υγεία, την παιδεία ή την προστασία του πολίτη. Έχουμε όλοι συνηθίσει στις «ατάκες» των τηλεοπτικών παραθύρων και στην επιφανειακή αντιμετώπιση των προβλημάτων εκεί που χρειάζεται περίσκεψη, σε βάθος συζήτηση, ανοικτή διαβούλευση και κυρίως δυνατότητα χειρισμού της πολυπλοκότητας σε βάθος χρόνου. Όταν στο τέλος της δεκαετίας του 1980 δούλεψα για την εισαγωγή των ελληνικών στα συστήματα πληροφορικής της Επιτροπής και για την κατάρτιση των προδιαγραφών χειρισμού της πολυγλωσσίας στους προσωπικούς υπολογιστές, είχα επίγνωση των μακροχρόνιων επιπτώσεων που θα είχαν οι σχετικές εργασίες για την θέση της ελληνικής γλώσσας παγκοσμίως. Υπήρχαν τότε πολλές αντιδράσεις από «άσχετους» αλλά χωρίς ουσιαστικά επιχειρήματα. Το ίδιο και όταν εργάστηκα στις αρχές της δεκαετίας του 2000 για την σύνδεση των κέντρων διαχείρισης καταστροφών των κρατών μελών (δίκτυο CECIS). Δεν θα ακολουθήσουμε τον Πλάτωνα που υποστηρίζει τα ολιγαρχικά πολιτεύματα και όχι τη δημοκρατία. Αλλά και οι δημοκράτες Αθηναίοι έκαναν εξαίρεση στη μάχη του Μαραθώνα για να μείνει άλλη μια μέρα στρατηγός ο Μιλτιάδης προκειμένου να κερδηθεί η μάχη … Γνωρίζοντας την επιμονή σας στην εκ-παίδευση πάνω σε θέματα πρόληψης και όχι μόνο ξαναγυρνάμε στην Ελλάδα του σήμερα και θα ήθελα να μας πείτε γιατί ήταν για εσάς σημαντικές οι αλλαγές που έγιναν στο Συμβούλιο Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών και πιο συγκεκριμένα αναφέρω την εκλογή του Δημήτρη Μπερτσιμά (καθηγητής επιχειρησιακής έρευνας στο MIT, Massachusetts Institute of Technology) καθώς και την εκλογή άλλων ομογενών ακαδημαϊκών; Ελπίζω αυτό να μην έγινε μόνο στο Πανεπιστήμιο Αθηνών αλλά και σε άλλα ΑΕΙ. Όπως είπα και παραπάνω αυτοί που ξέρουν πρέπει να εισακούονται. Όχι ως αυθεντίες χωρίς συζήτηση ή αμφισβήτηση. Αλλά κάποιος που έχει ζήσει και δουλέψει στο εξωτερικό σίγουρα μπορεί να προσφέρει με τις γνώσεις και την εμπειρία του στο σύγχρονο ελληνικό πανεπιστήμιο. αλλά και στην κοινωνία γενικότερα. Ιδίως αν έχει και κάποιες γνώσεις διοικητικής επιστήμης και μπορεί να χειριστεί την πολυπλοκότητα σε βάθος 10, 20, 30 χρόνων. Όσον αφορά την παιδεία σε θέματα πρόληψης πρόκειται για ένα όνειρό μου - να καλλιεργήσουμε μια κουλτούρα πρόληψης από το νηπιαγωγείο μέχρι το πανεπιστήμιο έτσι που να μειώσουμε τους θανάτους, ιδίως των νέων από ατυχήματα. Οι ετήσιες θυσίες των Ελλήνων στο Μινώταυρο της ασφάλτου πρέπει κάποτε να σταματήσουν και αυτό πιστεύω ότι μπορεί να επιτευχθεί κυρίως μέσα από την παιδεία. Σε μία συνέντευξη που δημοσίευσε το Newsville, ο ελληνικής καταγωγής σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς υποστήριξε πως ένας από τους πιο μεγάλους, και ύπουλους όπως ανέφερε, εχθρούς που έχουμε να αντιμετωπίσουμε στη σημερινή κοινωνία είναι αυτός της ανηθικότητας. Τη δική σου γνώμη πάνω σε αυτό. Συμφωνώ απόλυτα με τον κ. Γαβρά που μου είναι πολύ συμπαθής και τα έργα του με έχουν σημαδέψει διαχρονικά. Φυσικά πρέπει να αντιμετωπίσουμε την ανηθικότητα και μάλιστα κατά προτεραιότητα. Αλλά το θέμα είναι πώς θα το πετύχουμε. Παλιά, επικρατούσαν στον κόσμο φοβίες. Η θρησκεία με την απειλή της κόλασης. Η κοινωνία που δεν ανεχόταν ανηθικότητες ή τις έκρυβε κάτω από το χαλί. Η εξουσία, η οποία ενώ στα ανώτατα κλιμάκια ήταν διεφθαρμένη, δεν ανεχόταν τον «εκδημοκρατισμό της διαφθοράς» που έθετε σε αμφισβήτηση τα δικά της προνόμια. Στην σημερινή καπιταλιστική μας κοινωνία, που αποτιμά τα πάντα σε χρήμα, θα πρέπει να σχεδιάσουμε τους νόμους μας έτσι ώστε η διαφθορά να κοστίζει περισσότερο από τη τιμιότητα. Έκλεψες την εφορία - δυσβάσταχτο πρόστιμο. Λάδωσες δημόσιο υπάλληλο - κατάσχεται το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας σου. Χρηματίστηκες για να ευνοήσεις τον κολλητό σου - τα χάνεις όλα ακόμη και την ιθαγένεια. Ας μελετήσουμε τον Steven D. Levitt, τον οικονομολόγο που στα βιβλία του Freakonomics και Super Freakonomics μας έδειξε πως μόνο οι οικονομικές επιπτώσεις κάποιων μέτρων μπορούν να αλλάξουν τις συμπεριφορές της κοινωνίας. Σταθήκαμε αρκετά στη φράση που χρησιμοποιείτε συχνά στον τοίχο σας στο facebook: Ελλαδάρα ρεεεε!! Δύο λέξεις που βγάζουν παράπονο, πικρία, θυμό; Μάλλον ειρωνεία. Αναφέρομαι σε ειδήσεις από την σύγχρονη Ελλάδα για συμπεριφορές (π.χ. για τυφλούς μαϊμού, φοροφυγάδες, απατεώνες) που στα πολιτισμένα μέρη του κόσμου θεωρούνται αντικοινωνικές, παράνομες, κατακριτέες ενώ στην Ελλάδα θεωρούνται εξυπνάδες ή μαγκιές. Όσο αυτές οι συμπεριφορές δεν κοστίζουν «τα μαλλιά της κεφαλής» στους παρανομούντες, η Ελλάδα θα είναι μια «Ελλαδάρα …» του κλώτσου και του μπάτσου … Ποια θα ήταν η ιδανική εικόνα της Ελλάδας που θα θέλατε να δείτε τα επόμενα χρόνια; Θα μπορούσατε να βάλετε χρονικό ορίζοντα σε αυτή; Ονειρεύομαι μιαν Ελλάδα χωρίς σκουπίδια, με τουρισμό για περιβαλλοντικά και πολιτιστικά ευαισθητοποιημένους επισκέπτες, που θα έχει λύσει το πρόβλημα της ιστορικής της ταυτότητας και δεν θα έχει συμπλέγματα κατωτερότητας έναντι των υπόλοιπων λαών. Μια Ελλάδα φιλική προς τους σωστούς επιχειρηματίες και εχθρική προς τους απατεώνες. Με απλό και κατανοητό φορολογικό σύστημα και διαδικασίες παραγωγής πλούτου. Μια Ελλάδα ενεργειακά ανεξάρτητη με βάση τις ανανεώσιμες πηγές και την εξοικονόμηση ενέργειας. Μια Ελλάδα με σωστές υπηρεσίες υγείας στην οποία η βοήθεια σε περίπτωση κλήσης του 112 θα φτάνει σε 10’ το πολύ λεπτά και θα είναι υψηλής ποιότητας. Μια Ελλάδα δημοκρατική που θα σέβεται και θα ακούει τους πολίτες της, που θα την σέβονται παγκοσμίως λόγω του ηθικού της αναστήματος και θα την θεωρούν παράδειγμα προς μίμηση για την διαχείριση των κοινών, την ηλεκτρονική της διακυβέρνηση, την ευζωία και την ευημερία των κατοίκων της. Μια Ελλάδα με δυνατή βιολογική γεωργία, με ανανεωνόμενα ιχθυαποθέματα, με δυνατή παιδεία σε συγκεκριμένους τομείς, που θα έχει διατηρήσει την ηγετική της θέση στην παγκόσμια ναυτιλία. Μια Ελλάδα του «εμείς» και όχι του «Εγώ». Όχι δεν πρόκειται για ουτοπία. Με τους σωστούς ηγέτες που θα εμπνεύσουν ομοψυχία στους πολίτες και θα εργαστούν για το κοινό συμφέρον και όχι για την πάρτη τους μια τέτοια Ελλάδα είναι δυνατή μέσα σε 10 με 15 χρόνια. Πόσοι από εμάς την θέλουν; Και κάτι ακόμη. Όταν συνειδητοποίησα ότι είχα γίνει Ευρωπαίος ενστερνίστηκα την προτροπή του Jean Monnet να κάνω κάτι και όχι να γίνω κάποιος. Πόσοι από τους Έλληνες σήμερα μπορούν να «βάλουν πλάτη» για να κάνουμε την Ελλάδα καλύτερη χωρίς να προωθήσουμε το ατομικό μας συμφέρον, δηλαδή χωρίς αναγκαστικά να γίνουμε κάποιοι; Δανείζομαι τα λόγια από ένα δημοσίευμά σας σχετικό με το οικογενειακό εστιατόριο στην ιδιαίτερη πατρίδα σας: “Η συνεργασία των αδελφών είχε βέβαια τα προβλήματά της αλλά οι σχέσεις τους επικεντρωνόταν πάντα στο συμφέρον του μαγαζιού και στην εξυπηρέτηση του πελάτη.” Προφητικά μου φάνηκαν αυτά που γράψατε το 2008, ίσως με άλλη αφορμή αλλά συνδυάζονται άψογα με την απόφαση πολιτικής συνεργασίας των μεγάλων (την εποχή της απόφασης) ελληνικών πολιτικών κομμάτων. Η συνεργασία ήρθε στο έσχατο σημείο βέβαια και η ερώτηση είναι κατά πόσο κοντά και συνάμα πόσο μακριά είμαστε σαν λαός από τη συνέργεια για έναν καλό σκοπό; Πολύ καλή η ερώτηση και σας ευχαριστώ. Θυμάμαι, όταν ο ένας από τους θείους ανακοίνωσε την αποχώρησή του από την εταιρεία για να ανοίξει δικό του εστιατόριο. Αυτό πείραξε πολύ τον πατέρα μου που είχε τη πρόθεση να κάνει κάποιο αντίστοιχο εγχείρημα και η απόφαση του θείου του «έκοψε τα φτερά». Δυστυχώς, λίγο καιρό αργότερα ο θείος που απεχώρησε αναγκάστηκε να επιστρέψει γιατί η επιχείρησή του είχε χρεοκοπήσει. Τα δύο αδέλφια, με επιμονή του μεγαλύτερου, όχι μόνο τον ξαναπήραν στην επιχείρηση, αλλά και στο τέλος του χρόνου του έδωσαν μέρισμα από τα κέρδη, παρόλο που ο αποχωρήσας δεν είχε εργαστεί στην επιχείρηση. Πως συνδέονται τα παραπάνω με την σχέση των κομμάτων που σε πρώτη ευκαιρία αλληλοκατηγορούνται και αλληλοϋποβλέπονται; Θα κατορθώσουμε ποτέ να αφαιρέσουμε από τον πολιτικό διάλογο τις κατηγορίες για «προδοσίες», «εθνικές μειοδοσίες» και «δοσιλογισμούς»; Όταν οι Νεοδημοκράτες, οι Αριστεροί, οι Συριζαίοι και οι νέο-εθνικιστές θεωρήσουν ότι έχουν μεν διαφορές αλλά πρέπει να τις λύσουν ως αδέλφια, τότε το παράδειγμα των αδελφών Αλεβαντή θα έχει βρει άξιους μιμητές στην σφαίρα της πολιτικής … Ας θυμηθούμε ότι εμείς οι Έλληνες είμαστε πολύ λίγοι σε αυτή τη γη για να έχουμε την πολυτέλεια να τσακωνόμαστε. Μια ευχή για το 2013. Καλά μυαλά, υγεία, προκοπή και όμορφα αισθήματα για όλους. Σας ευχαριστώ.   ------------------------------------------------------- Βιογραφικό σημείωμα Ο Παναγιώτης Ε. ΑΛΕΒΑΝΤΗΣ σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Υπηρέτησε ως διερμηνέας/μεταφραστής στο Μεταφραστικό Γραφείο και στη Διεύθυνση Οργανώσεως του Γενικού Επιτελείου Στρατού. Μετά (1979-84) εργάστηκε ως Βοηθός αρχισυντάκτη για Τεχνολογία και Φυσική στην εγκυκλοπαίδεια ΠΑΠΥΡΟΣ-LAROUSSE-BRITANNICA και ως επιστημονικός συντάκτης στα περιοδικά ΕΠΙΚΑΙΡΑ και 4ΤΡΟΧΟΙ. Από το 1984 εργάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αρχικά ως μεταφραστής και μετά (1986-91) ως υπεύθυνος έργου για την δημιουργία της βάσης νομικών δεδομένων CELEX (σήμερα Eur-Lex) στα ελληνικά και τον εκσυγχρονισμό του όλου συστήματος. Επέστρεψε στην Μεταφραστική Υπηρεσία (1991) όπου συντόνισε τις εργασίες εισαγωγής της εκτεταμένης πολυγλωσσίας στους υπολογιστές της Επιτροπής. Ως υπεύθυνος πληροφοριών (Information Officer) στην Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού (1992-97) οργάνωσε την πολιτική πληροφόρησης, κάτι που δεν μπόρεσε να κάνει ως υπεύθυνος πληροφοριών στην ΓΔ Ενέργειας (1997-98). Μετά και μέχρι το τέλος του 2002 υπηρέτησε στη Μονάδα Πολιτικής Προστασίας της ΓΔ Περιβάλλοντος όπου συνέβαλε στη δημιουργία του Κοινού Συστήματος Επικοινωνιών και Πληροφοριών Έκτακτης Ανάγκης (CECIS) και διαχειρίστηκε έργα σχετικά με την πληροφόρηση του κοινού, την ιατρική καταστροφών και τον ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης 112. Το 2003 επέστρεψε στο Ελληνικό τμήμα της ΓΔ Μετάφρασης, και από τότε ασχολείται εθελοντικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης και την προώθηση της εφαρμογής του 112 στην Ευρώπη. Από το 2011 γράφει στα «Χανιώτικα Νέα» την εβδομαδιαία στήλη «Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα». Ο Τάκης είναι παντρεμένος και έχει 4 παιδιά. Του αρέσει να διαβάζει, να βλέπει ταινίες και να γράφει. Ιστολόγιο: alevantis.blogspot.com

Η προστασία στα σχολεία II

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Ιανουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Η προστασία στα σχολεία II
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πριν από λίγες μέρες είχα δυο εμπειρίες σχετικές με την εκπαίδευση τις οποίες νομίζω ότι αξίζει να τις μοιραστώ μαζί σας, παρόλο που δεν σχετίζονται άμεσα με τα ατυχήματα και τις καταστροφές

Οι περισσότεροι έλληνες μαθητές αλλά και οι ενήλικες φαίνεται να αγνοούν τι είναι και πως λειτουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και πόσες από τις καθημερινές μας δραστηριότητες συχνά ρυθμίζονται αποκλειστικά από το Ενωσιακό δίκαιο. Η νοικοκυρά που αναρωτιέται τι θα ψήσω σήμερα, τι ρούχα θα βάλω για να πάω βόλτα ή πως θα μιλήσω στο τηλέφωνο με τις φίλες μου. Ο αγρότης που λαμβάνει τις Ενωσιακές επιδοτήσεις ή πρέπει να εφαρμόσει ευρωπαϊκά πρότυπα για τα προϊόντα του ή για τα απόβλητα και τα φυτοφάρμακα. Ο φοιτητής που θέλει να πραγματοποιήσει ένα μέρος των σπουδών του στο εξωτερικό, που εργάζεται σε ένα από τα πολυάριθμα ερευνητικά έργα των Ενωσιακών προγραμμάτων έρευνας ή που σχεδιάζει να εργαστεί μετά τις σπουδές του σε μιαν άλλη ευρωπαϊκή χώρα. Η μαθήτρια που ενδιαφέρεται για την προστασία της φύσης ή για την ανθρωπιστική βοήθεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα σε χώρες του τρίτου κόσμου. Οι περισσότεροι αγνοούν πως σε όλα τα παραπάνω το Ενωσιακό δίκαιο υπερισχύει πολλές φορές του εθνικού δικαίου. Ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων σε επίπεδο Ένωσης είναι ιδιαίτερα ανοικτή και διαφανής. Και ότι οι πολίτες της Ένωσης μπορούν να εκφράσουν τις απόψεις τους σε όλα τα επίπεδα και να εισακουστούν, εάν οι απόψεις αυτές υποστηρίζονται από μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.

Για να εξασφαλίσει την καλύτερη ενημέρωση των δασκάλων, η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα ξεκίνησε από το 2011 ένα καινοτόμο και πρωτότυπο πρόγραμμα με τίτλο «Δάσκαλοι για την Ευρώπη». Το πρόγραμμα απευθύνεται σε δασκάλους από όλη την Ελλάδα που γνωρίζουν μια ξένη γλώσσα και είναι έτοιμοι να οργανώσουν μια βιωματική δραστηριότητα με τις τάξεις τους. Οι δάσκαλοι επιλέγονται με αυστηρά κριτήρια και παρακολουθούν αρχικά μια περίοδο θεωρητικής εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια των διακοπών των Χριστουγέννων. Πρόσφατα, είχα την τιμή να προσκληθώ ως ομιλητής στην πρώτη φάση της σχετικής θεωρητικής εκπαίδευσης και θαύμασα την ενεργή συμμετοχή των δασκάλων που εξεδήλωσαν το έντονο ενδιαφέρον τους για την σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την καθημερινότητα του πολίτη. Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης αυτής φάσης οι δάσκαλοι επιστρέφουν στα σχολεία τους, οργανώνουν τις σχετικές δραστηριότητες με τους μαθητές τους και θα ξαναβρεθούν γύρω στις διακοπές του Πάσχα για να παρουσιάσουν τις εργασίες που έκαναν στην τάξη. Στη συνέχεια θα συμμετάσχουν σε ένα εκπαιδευτικό ταξίδι στις Βρυξέλλες για να έλθουν σε άμεση επαφή με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσοι παρακολουθούν την εκπαιδευτική αυτή δράση συμμετέχουν επίσης και στην σχετική ηλεκτρονική κοινότητα (www.teachers4europe.gr) που τους επιτρέπει να συνεχίσουν τις ανταλλαγές βέλτιστων εκπαιδευτικών πρακτικών και τους εξασφαλίζει περαιτέρω ενημέρωση γύρω από τα ευρωπαϊκά θέματα.

Η παιδεία βέβαια δεν εμπίπτει στις άμεσες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά αποτελεί ευθύνη των εθνικών κυβερνήσεων. Το αντίστοιχο άρθρο 165 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει συγκεκριμένα ότι «η Ένωση συμβάλλει στην ανάπτυξη παιδείας υψηλού επιπέδου, ενθαρρύνοντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και, αν αυτό απαιτείται, υποστηρίζοντας και συμπληρώνοντας τη δράση τους, σεβόμενη ταυτόχρονα πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών για το περιεχόμενο της διδασκαλίας και την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος, καθώς και την πολιτιστική και γλωσσική τους πολυμορφία». Πράγματι, η Ένωση με μια σειρά προγράμματα στον χώρο της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης έχει συμβάλλει ιδιαίτερα στην ανάπτυξη πνεύματος συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευτικών δομών των κρατών μελών. Παράλληλα, έχουν αναγνωριστεί νομοθετικά σε επίπεδο Ένωσης τα επαγγελματικά προσόντα ορισμένων κλάδων (γιατρών, οδοντιάτρων, φαρμακοποιών, νοσοκόμων, μαιών και αρχιτεκτόνων) και βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία της Μπολόνια για την αμοιβαία αναγνώριση των προτύπων και της ποιότητας των σπουδών στο επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Δυστυχώς, η Ένωση δεν έχει σχεδόν καθόλου στηρίξει την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής διάστασης της παιδείας σε επίπεδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης κάτι που είναι απαραίτητο για πολλούς λόγους. Συγκεκριμένα, η Ένωση έχει θέσει ως στόχο για το έτος 2020 την επίτευξη μιας έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης κάτι που εξαρτάται από την βελτίωση της παιδείας όχι μόνο στο επίπεδο των πανεπιστημίων αλλά και στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αυτό τουλάχιστον δείχνουν οι έρευνες PISA του ΟΟΣΑ από τις οποίες προκύπτει υποβάθμιση του επιπέδου των γνώσεων και των δεξιοτήτων των 15χρονων μαθητών στην ανάγνωση και των επιδόσεών τους στα μαθηματικά και τις θετικές επιστήμες.

Για να πείσουμε την Ευρωπαϊκή Ένωση να ενεργήσει προς αυτή την κατεύθυνση μια ομάδα ενεργών ευρωπαίων πολιτών, δημιουργήσαμε το ΜΕΕΤ, το Κίνημα για μια Ευρωπαϊκή Εκπαιδευτική Παρακαταθήκη (www.EuroEdTrust.eu) προκειμένου να συγκεντρώσουμε ένα εκατομμύριο υπογραφές στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών, μιας διαδικασίας που θεσπίστηκε με τη Συνθήκη της Λισαβόνας. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα διαλόγου και συνεργασίας με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων, στο πλαίσιο της οποίας γονείς, δάσκαλοι, μαθητές, κοινωνικοί εταίροι και οι αποφασίζοντες θα προτείνουν, θα συζητήσουν και θα διατυπώσουν μια ευρωπαϊκή πολιτική για ένα εκπαιδευτικό μοντέλο, ποιοτικό, πλουραλιστικό και στραμμένο προς την ΕΕ του 2020 για την πρωτοβάθμια και την δευτεροβάθμια εκπαίδευση όλων των ευρωπαίων. Η πλατφόρμα αυτή θα εκπονήσει ένα χάρτη πορείας για την υλοποίηση του προαναφερθέντος εκπαιδευτικού μοντέλου, που θα έχει ως πιθανό τελικό στόχο την δημιουργία ενός ευρωπαϊκού απολυτηρίου, προς όφελος των μελλοντικών γενεών. Το πλήρες κείμενο της πρωτοβουλίας και περισσότερες πληροφορίες στα ελληνικά για την διαδικασία συγκέντρωσης υπογραφών (που ξεκίνησε πριν από λίγες μέρες) διατίθενται στη διεύθυνση http://euro-education.blogspot.gr.

Όμως για την προστασία στα σχολεία θα επανέλθουμε.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Η προστασία στα σχολεία I

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιανουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Η προστασία στα σχολεία I
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι σχολικές κοινότητες αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες απειλές αλλά αποτελούν και ιδανικούς χώρους για την ανάπτυξη μιας μακροπρόθεσμης κουλτούρας πρόληψης

Στα σχολεία τα παιδιά μας περνούν αρκετές ώρες της ημέρας για να αποκτήσουν περισσότερα εφόδια ώστε να αντιμετωπίσουν την ζωή. Γραφή, ανάγνωση, μαθηματικά, φυσική, χημεία, λογοτεχνία, έκθεση, γεωγραφία, ιστορία, θρησκευτικά και πολλά άλλα. Τα σχολεία όμως αντιμετωπίζουν και ιδιαίτερους κινδύνους αφού οι μαθητές, ιδίως οι μικροί, αποτελούν μια από τις πλέον ευάλωτες ομάδες σε ατυχήματα και καταστροφές. Όπως έχουμε ξαναγράψει, οι τραυματισμοί αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου παιδιών, εφήβων και νέων. Από τη σχετική ανάλυση προκύπτει ότι στα νήπια (ηλικίες 1 έως 4 έτη) πρωτοστατούν τα τροχαία (ένας στους τέσσερεις θανατηφόρους τραυματισμούς), οι πνιγμοί (ένας στους πέντε) και οι πυρκαγιές (ένας στους δέκα θανατηφόρους τραυματισμούς). Στους νέους (ηλικίες 15-24) πρωτοστατούν πάλι τα τροχαία (σε αυτά οφείλεται ένας στους δύο θανατηφόρους τραυματισμούς) και ακολουθούν οι αυτοκτονίες (ένας στους πέντε).

Παράλληλα, όπως μας πληροφορεί το φυλλάδιο «Μαθαίνοντας για την πρόληψη καταστροφών» της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, τα παιδιά, ιδιαίτερα τα βρέφη και εκείνα με κινητικές δυσκολίες, αποτελούν μία από τις πλέον ευπαθείς ομάδες όταν πρόκειται για φυσικές ή ανθρωπογενείς. Επειδή πολλές καταστροφές συμβαίνουν όταν τα παιδιά βρίσκονται στο σχολείο, αποτελεί καθήκον των εθνικών και τοπικών αρχών, των εθνικών και διεθνών κοινοτήτων, των θεσμών, των οικογενειών και των σχολείων, να τους παρέχουν επαρκή προστασία. Γιατί τα παιδιά του σήμερα είναι τα νιάτα του αύριο και οι ενήλικες του μέλλοντος.

Έτσι, κάθε δράση που αποσκοπεί στην πρόληψη ατυχημάτων και καταστροφών στο σχολικό περιβάλλον πρέπει να έχει διπλό στόχο: την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών από ατυχήματα και καταστροφές και την εκπαίδευσή τους στις τεχνικές πρόληψης προκειμένου να μπορούν να προφυλαχτούν όταν θα βρίσκονται εκτός σχολείου αλλά και όταν μεγαλώσουν και ως πολίτες αποκτήσουν οικογένεια, εργασία και γίνουν ενεργά μέλη της τοπικής τους κοινωνίας.

Για την εκπαίδευση των παιδιών στην πρόληψη και στην απόκτηση συνηθειών που θα μειώσουν την έκθεσή τους σε κινδύνους που μπορεί να απειλήσουν τη ζωή και την υγεία τους οι δάσκαλοι και οι καθηγητές έχουν στην διάθεσή τους τα προγράμματα Αγωγής Υγείας. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να καλύψουν πλήθος θεμάτων από τη σκοπιά πολλών γνωστικών αντικειμένων και καλύπτουν την π.χ. αποφυγή της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών (ναρκωτικά, αλκοόλ, τσιγάρο), τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τα φαινόμενα ρατσισμού, βίας και ξενοφοβίας, τον εθελοντισμό (πρώτες βοήθειες και εθελοντική εργασία), τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την πρόληψη και αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων όπως σεισμών, πλημμυρών, πυρκαγιών, ναυαγίων κ.α. την ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αντιμετώπιση της μόλυνσης του περιβάλλοντος, τρομοκρατικών ενεργειών, του άγχους, του φόβου κλπ.

Ένα πολύ ωραίο παράδειγμα του πως λειτουργεί η Αγωγή Υγείας είναι το αντικαπνιστικό τραγουδάκι για μικρούς και μεγάλους σε στίχους και μουσική Ορέστη Ντάντου που τραγούδησαν τα παιδιά του 5ου Δημοτικού Σχολείου Ηρακλείου στις 6 Δεκεμβρίου 2012 στο πλαίσιο του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου για τον Έλεγχο του Καπνίσματος «Μαθαίνω να Μην Καπνίζω», το οποίο διοργάνωσε το Υπουργείο Παιδείας (μπορείτε να το ακούσετε όλο στο ιστολόγιο της κ. Ευαγγελίας Σιαφαρίκα, υπεύθυνης Αγωγής Υγείας της Διεύθυνσης Π.Ε. Β΄ Αθήνας απ’ όπου αντέγραψα τους πρώτους στίχους - agwgi-ygeias.blogspot.gr).

Το μόνο που μπορώ να θυμηθώ για τον παππού μου,
το πρώτο πράγμα που 'ρχεται αυτόματα στο νου μου,
η μόνη εικόνα που ποτέ απ' τον παππού μου είχα:
τη μπόχα απ' τα τσιγάρα του και τον ξερό του βήχα.

Η μάνα μου του φώναζε: «Σταμάτα να καπνίζεις!»,
αφού το είπε κι ο γιατρός κι αφού κι εσύ γνωρίζεις
μα εκείνος δεν την άκουγε και κάπνιζε με λύσσα
και ’γίναν τα πνευμόνια του πιο μαύρα κι απ' την πίσσα.

Έτσι λοιπόν κατέληξε μες στο νοσοκομείο.
Μαζεύτηκε όλο το χωριό για το στερνό αντίο.
Οι νοσοκόμες βρήκανε κάτω από τον νιπτήρα
οχτώ πακέτα άφιλτρα και έναν αναπτήρα.

ΜΑΓΚΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΥΠΑΚΟΥΣ, ΜΑΓΚΙΑ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΔΙΑΦΕΡΕΙΣ 
ΝΑ ΜΗΝ ΕΧΕΙΣ ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΜΗΝ ΥΠΟΦΕΡΕΙΣ 
ΝΑ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣΑΙ ΤΗ ΖΩΗ ΚΑΙ ΝΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙΣ 
ΜΗ ΛΑΧΑΝΙΑΖΕΙΣ ΣΤΑ ΣΚΑΛΙΑ, Ν' ΑΝΤΕΧΕΙΣ ΝΑ Τ' ΑΝΕΒΕΙΣ. 

Ο μάγκας του σχολείου μου καπνίζει σαν φουγάρο. 
Στην τσέπη το πακέτο του, στο χέρι το τσιγάρο. 
Μου λέει: «Μήπως θες κι εσύ;», του λέω: «Δε θα πάρω»
«δε θέλω να 'μαι δίπλα σου όταν θα δεις το χάρο». 

Νομίζει ότι είναι δυνατός, συνέχεια φωνάζει 
μα έπειτα από δυο λεπτά στο μπάσκετ λαχανιάζει 
και ψάχνει κάπου απόμερα να κάτσει να καπνίσει. 
Mακάρι να βρεθεί κανείς να πάει να τον βοηθήσει. 

Νομίζει ότι είναι άγριος, νομίζει ότι είναι ωραίος 
μα τα κορίτσια μια φορά του το 'πανε ευθέως 
πως πρέπει να 'ναι σιωπηλός γιατί όποτε μιλάει 
απ' το πολύ το κάπνισμα το στόμα του βρωμάει.

Όμως στο θέμα αυτό θα επανέλθουμε.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Πέντε σωτήριες συνήθειες για το 2013!

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιανουαρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Πέντε σωτήριες συνήθειες για το 2013!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Υιοθετώντας πέντε σωτήριες συνήθειες και πείθοντας παράλληλα και τους γύρω σας να τις υιοθετήσουν, το 2013 θα αποδειχτεί πραγματικά σωτήριο έτος …

Στον καθένα μας μπορεί να συμβεί ένα ατύχημα ή μια καταστροφή. Αρκεί να βρεθούμε σε λάθος τόπο, την λανθασμένη στιγμή. Αυτό όμως δεν αποτελεί δικαιολογία για να υιοθετήσουμε παράτολμες ή απερίσκεπτες συμπεριφορές που αυξάνουν κατακόρυφα τις πιθανότητες να γνωρίσουμε κάποια τραυματική εμπειρία, η οποία μπορεί να είναι ακόμη και θανατηφόρα. Ακόμη και όσοι αναγκάζονται λόγω επαγγέλματος να «ζουν επικίνδυνα» λαμβάνουν μέτρα προφύλαξης έτσι ώστε μετά τη δουλειά να γυρίσουν σώοι και ασφαλείς στις οικογένειές τους. Σκέπτομαι για παράδειγμα τους ανταποκριτές και τους φωτογράφους που καλύπτουν πολέμους ή μεγάλες, σε εξέλιξη, καταστροφές. όσους χειρίζονται επικίνδυνες ουσίες σε βιομηχανίες ή επιστημονικά εργαστήρια. Τους οικοδόμους που εργάζονται σε επικίνδυνα εργοτάξια, τους εναερίτες που επιδιορθώνουν ηλεκτρικά καλώδια, τους πυροσβέστες, τους αστυνομικούς, τους λοιμωξιολόγους και πολλούς άλλους.

Μαζί με τις ευχές μου για έναν Καλό και Ευτυχισμένο Χρόνο σκέφτηκα να σας προτείνω να υιοθετήσετε πέντε καλές συνήθειες που σίγουρα θα σας βοηθήσουν να μειώσετε τις πιθανότητες να σας συμβεί κάποιο ατύχημα στο μέλλον.

Οδηγός της παρέας. Όλοι θέλουμε να ξεσκάσουμε με την παρέα μας το Σαββατοκύριακο σε μια ταβέρνα, σε ένα μπαρ, σε ένα φιλικό σπίτι. Θα πιούμε δυο-τρεις μπύρες, μερικά ποτήρια κρασί, λίγες τσικουδιές. Είναι σίγουρο με βάση το βάρος μας και το χρόνο που χρειάστηκε να καταναλώσουμε όλα αυτά τα οινοπνευματώδη πως έχουμε μετατραπεί σε «δημόσιο κίνδυνο» αν αποφασίσουμε να οδηγήσουμε αυτοκίνητο (ελέγξτε την περιεκτικότητα αλκοόλ στο αίμα σας στο www.iatronet.gr). Ωστόσο, είναι πανεύκολο να ορίσουμε πριν από το γλέντι κάποιον ως τον οδηγό της παρέας που θα αναλάβει να μην πιεί για να μας οδηγήσει με ασφάλεια στο σπίτι. Ας σκεφτούμε τις μακροχρόνιες επιπτώσεις από ένα σοβαρό ατύχημα, τον πόνο από ένα θάνατο ή μια χρόνια αναπηρία για να αποκτήσουμε την καλή συνήθεια να μην πίνουμε όταν οδηγούμε και να μην οδηγούμε όταν έχουμε πιεί.

Φοράμε πάντα κράνος. Η μοτοσυκλέτα αποτελεί γρήγορο και οικονομικό μέσο μαζικής μεταφοράς ιδίως σε πόλεις με σοβαρά κυκλοφοριακά προβλήματα. Όμως, όταν οδηγούμε μοτοσυκλέτα το σώμα μας είναι πολύ πιο εκτεθειμένο σε κινδύνους από πτώσεις και συγκρούσεις. Στην Κρήτη θρηνούμε σχεδόν καθημερινά νέους μοτοσυκλετιστές που σκοτώνονται επειδή δεν φορούσαν κράνος. Το κράνος μειώνει κατά σχεδόν 40% τον κίνδυνο θανάτου και κατά σχεδόν 70% τον κίνδυνο σοβαρής αναπηρίας ενώ 8 στους 10 θανάτους σε ατυχήματα με μοτοσυκλέτες οφείλονται σε κτυπήματα στο κεφάλι. Είναι τόσο απλό να βάλουμε το κράνος μας και να το δέσουμε σωστά πριν ξεκινήσουμε για τη δουλειά, για το σχολείο, για την παρέα. Ας σκεφτούμε όλους αυτούς που θα πονέσουν όταν θα μάθουν ότι είχαμε ατύχημα με την μοτοσυκλέτα, ατύχημα που έγινε σοβαρότερο επειδή δεν φορούσαμε κράνος.

Δεν μιλούμε στο κινητό όταν οδηγάμε. Το κινητό τηλέφωνο έχει γίνει πια απαραίτητο στην καθημερινή μας ζωή. Οι μητέρες το χρησιμοποιούν για να ειδοποιήσουν τα παιδιά τους ότι θα καθυστερήσουν. Οι επαγγελματίες για να κλείσουν σημαντικές συναντήσεις. Οι νέοι για να επικοινωνήσουν με τους φίλους και τις φίλες τους. Οι ηλικιωμένοι για να νοιώθουν σιγουριά. Όμως, οι έρευνες έχουν δείξει ότι η χρήση κινητού κατά την οδήγηση ακόμη και όταν χρησιμοποιείται λυσιχερής συσκευή (hands free) ισοδυναμεί με ποσοστό οινοπνεύματος στο αίμα 8%, κάτι που θωρείται άκρως επικίνδυνο και επιφέρει άμεση αφαίρεση διπλώματος. Και είναι τόσο απλό να σταματήσει κανείς στην άκρη του δρόμου για να τηλεφωνήσει με την ησυχία του … Οι μητέρες ας σκεφτούν τα παιδιά τους που δεν θα τις δουν έστω και καθυστερημένες. Οι επαγγελματίες τις συναντήσεις στις οποίες δεν θα παρευρεθούν. Οι νέοι τους φίλους και τις φίλες που θα διασκεδάζουν χωρίς αυτούς. Τελικά δεν είναι δύσκολο να πάρει κανείς την απόφαση να μην χρησιμοποιεί το κινητό όταν οδηγεί …

Κόβουμε το τσιγάρο. Το κάπνισμα σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας είναι αποδεδειγμένα ο μεγαλύτερος φονιάς στις κοινωνίες δυτικού τύπου σαν και τη δική μας. Προκαλεί καρκίνους, καρδιαγγειακές και αναπνευστικές παθήσεις. Επιβαρύνει την υγεία όχι μόνο των ίδιων των καπνιστών αλλά και των γύρω τους, των «παθητικών» λεγόμενων καπνιστών. Αποφασίστε να το κόψετε και χρησιμοποιείστε έναν από τους πολλούς τρόπους για να υλοποιήσετε την απόφασή σας (π.χ. ηλεκτρονικό τσιγάρο, αυτοκόλλητα ή τσίχλες νικοτίνης, ψυχολογική υποστήριξη, βελονισμός). Θυμηθείτε, πως το τσιγάρο σας στοιχίζει 2 έως 2,5 χιλιάδες ευρώ το χρόνο … χώρια τα ιατρικά έξοδα σε περίπτωση αρρώστιας …

Ασκούμεθα περισσότερο. Η καθημερινή φυσική άσκηση, σύμφωνα με πολυάριθμες έρευνες συμβάλλει στην αντιμετώπιση πολυάριθμων ασθενειών. Δεν μιλάμε εδώ για επίπονες ασκήσεις στο γυμναστήριο αλλά για μισή με μια ώρα γρήγορο περπάτημα κάθε μέρα π.χ. για να κάνουμε τα ψώνια μας ή να πάμε στη δουλειά μας. Η φυσική άσκηση μειώνει τους κινδύνους ανάπτυξης σακχαρώδους διαβήτη, υπέρτασης, καρδιοπάθειας και καρκίνου του εντέρου. Μειώνει τα αισθήματα κατάθλιψης και άγχους και συμβάλλει στη βελτίωση της ψυχολογικής μας κατάστασης. Βοηθά να ελέγχουμε το βάρος μας. Συμβάλλει στην ανάπτυξη υγιών οστών, μυών και αρθρώσεων. Και δυναμώνει τους ηλικιωμένους βοηθώντας τους να κινούνται χωρίς να πέφτουν.

Πέντε απλές, εύκολες, σωτήριες συνήθειες για το 2013. Το πρόσωπο που φέρει την αποκλειστική ευθύνη γι' αυτές δεν βρίσκεται στο Μαξίμου, στην Καγκελαρία, στις Βρυξέλλες ή στον Λευκό Οίκο. Είναι το πρόσωπο που όλοι συναντάμε κάθε πρωί στον καθρέφτη μας …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com