Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Κινδυνεύει η χώρα μας;
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Μερικές σκέψεις με βάση πρόσφατες δημόσιες συζητήσεις περί εθνικών μύθων, τις διάφορες θεωρίες για συνομωσίες κατά της Ελλάδας και τον απολογισμό ενός «ελληνικού θαύματος»
Όσοι έχουν μικρά παιδιά ξέρουν πολύ καλά σε τι χρησιμεύουν τα παραμύθια. Διδάσκουν τις αξίες της ζωής. Ηρεμούν τα παιδιά όταν είναι αγχωμένα. Εξάπτουν την φαντασία τους και τα κάνουν να θέλουν να κάνουν ηρωικές πράξεις. Και με απλό, παραβολικό τρόπο λένε πράγματα που θα χρειαζόταν τόμοι ολόκληροι για να εξηγηθούν. Τα δύο κατ' εξοχήν ηρωικά ποιήματα των Αρχαίων, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, είναι γραμμένα σαν παραμύθια αλλά περιέχουν αιώνιες αλήθειες. Η Ιλιάδα από την πρώτη κιόλας λέξη περιγράφει τα βάσανα που προκαλούνται από το θυμό, τη «μήνιν», του Αχιλλέα. Που, αν και αθάνατος, η ασυλλόγιστη αντίδραση του σε μια, πράγματι άδικη, απόφαση της εξουσίας είχε ως αποτέλεσμα να ακολουθήσει στο τέλος τη μοίρα των θνητών. Οι πρώτες λέξεις της Οδύσσειας φωτογραφίζουν το ελληνικό δαιμόνιο, τον «άνδρα πολύτροπον», που παρά τις ανυπέρβλητες δυσκολίες και τους πολυάριθμους πειρασμούς πετυχαίνει τελικά το στόχο του.
Οι κάτοικοι της σύγχρονης Ελλάδας, του κρατιδίου που δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα μετά από αιματηρό αγώνα και παρέμβαση των ξένων δυνάμεων, έπρεπε να αποκτήσουν κοινή γλώσσα, κοινούς στόχους, κοινά ιδανικά. Οι Ρωμιοί πολίτες του νέου κράτους, ήταν οι περισσότεροι αγράμματοι, έχοντας ακόμη και πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ τους αφού, όπως παραστατικά μας έδειξε ο Δημήτριος Βυζάντιος στην κωμωδία «Βαβυλωνία», δεν μιλούσαν καν την ίδια γλώσσα. Σαν τα νήπια, είχαν ανάγκη από μύθους για να νοιώσουν πολίτες της ίδιας πολιτείας. Για να νοιώσουν Έλληνες. Για να μεγαλουργήσουν στους πολέμους που αύξησαν τα σύνορα της χώρας. Για να αντέξουν χρεωκοπίες και καταστροφές.
Όμως τα νήπια έπρεπε κάποτε να μεγαλώσουν. Να συνδεθούν με τα κλέη των προγόνων τους, την φιλοσοφία, τη δημοκρατία, το θέατρο. Αλλά και με τα επιτεύγματα άλλων λαών που δεν είχαν ζήσει τόσους αιώνες αποκομμένοι από την ελληνική κληρονομιά. Λαοί που είχαν μελετήσει αυτή την κληρονομιά, την είχαν αφομοιώσει, την είχαν αξιοποιήσει, την είχαν μετατρέψει σε επιστήμη και τεχνολογία. Δυστυχώς, για διάφορους λόγους, αυτή η ενηλικίωση αποδείχτηκε δύσκολη. Η χώρα απέκτησε λειτουργική δημοκρατία μόλις το 1974. Η παιδεία, η βάση για την ενηλικίωση μιας κοινωνίας, παραμένει πεδίο ιδεολογικών και άλλων αντιπαραθέσεων με αποτέλεσμα οι πραγματικά μορφωμένοι Έλληνες να είναι τις περισσότερες φορές «τραγικά αυτοδίδακτοι» όπως λέει κάπου ο Γιώργος Σεφέρης. Η επαφή μας με την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας ήταν αποσπασματική και συχνά αποτέλεσε τη βάση για νέους μύθους. Μύθους που μας έκαναν να πιστέψουμε πως είμαστε κάποιου είδους περιούσιος λαός. Πως μας χρωστούν και δεν χρωστάμε. Πως μπορούμε με βάση τo δαιμόνιό μας να παίζουμε «εν ου παικτοίς» …
Δείγμα της ανωριμότητάς μας ως κοινωνία είναι ότι συνεχίζουμε να πιστεύουμε σε μύθους! Σε προεκλογικούς μύθους πως «λεφτά υπάρχουν» όταν με απλή αριθμητική τα νούμερα δεν βγαίνουν. Μύθους ότι μας ψεκάζουν, πως συνωμοτούν για να μας υποδουλώσουν, ότι μας δανείζουν με τοκογλυφικά επιτόκια. Οι ορθολογικές φωνές και προτάσεις για το ασφαλιστικό, τα δημοσιονομικά, την οργάνωση του κράτους αντιμετωπίστηκαν με αδιαφορία ή και χλευασμό. Τα κόμματα που ζητούν μεταρρυθμίσεις και χρηστή διαχείριση δεν εκπροσωπούνται καν στη Βουλή. Οι μύθοι του λαϊκισμού και της κακώς εννοούμενης εθνικοφροσύνης υπερισχύουν. Με αποτέλεσμα, πολλοί να καταλήγουν στο συμπέρασμα πως οι Έλληνες, ενώ στο εξωτερικό διαπρέπουμε, στη χώρα μας δεν μπορούμε να οργανωθούμε και να πετύχουμε τίποτε ως κοινωνία … Ένα φαινόμενο που το βάφτισαν Ελληνικό Παράδοξο.
Κι έτσι φτάσαμε στην κρίση που αποκάλυψε πολλά. Κυρίως όμως ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε οι χειρότεροι εχθροί του εαυτού μας. Ότι, σαν τα κακομαθημένα παιδιά θέλουμε πάντα την καλοπέρασή μας χωρίς να μας νοιάζει για τις επιπτώσεις. Αντί να ανασκουμπωθούμε και να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για την πατρίδα μας, αποφασίσαμε πως για όλα φταίνε κάποιοι άλλοι. Αντί να προσφέρουμε ώρες εργασίας δωρεάν, όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά τον πόλεμο, απεργούμε όλο και συχνότερα. Ο εκσυγχρονισμός του κράτους και οι άλλες μεταρρυθμίσεις που θα μείωναν την ανεργία και θα έφερναν ανάπτυξη καθυστερούν αδικαιολόγητα. Και με βάση μερικούς διαδεδομένους μύθους προτείνονται λύσεις, που αν τις υιοθετήσουμε θα ζήσουμε πολύ τραγικότερες καταστάσεις.
Σε όλα τα παραπάνω υπάρχουν βέβαια και φωτεινές εξαιρέσεις. Η σημαντικότερη είναι η αλληλεγγύη που εκφράζεται σε καθημερινή βάση. Από τους πολίτες και τις πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που προσπαθούν να καλύψουν τις ελλείψεις του κράτους και να βοηθήσουν όσους πλήττονται από την κρίση ή πέφτουν θύματα ατυχημάτων και καταστροφών. Από τις λίγες ελληνικές επιχειρήσεις που με τον εξαγωγικό τους προσανατολισμό προσπαθούν να φέρουν χρήματα στη χώρα. Από τους πολίτες που επιμένουν να πληρώνουν τους φόρους τους στο ακέραιο. Από εκείνους που πιστεύουν ότι η Ελλάδα και οι Έλληνες μπορούν και πρέπει να τα καταφέρουν.
Όπως τα κατάφεραν το 2004. Όταν η Ελλάδα εξέπληξε τον κόσμο οργανώνοντας «αξέχαστους, ονειρεμένους» Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες. Κινητοποιώντας την ελληνική διοίκηση, τον ιδιωτικό τομέα, τους καταπληκτικούς εθελοντές, τους απλούς πολίτες. Πετυχαίνοντας κάτι που έμοιαζε με παραμύθι αλλά ήταν πραγματικότητα. Που τόνωσε το ηθικό μας και απέδειξε ότι οι Έλληνες μπορούν να πετύχουν όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στην ίδια τους τη χώρα. Το πώς επιτεύχθηκε αυτός ο άθλος το εξηγεί στην αυτοβιογραφία της η δυναμική κρητικιά, η Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη που ηγήθηκε αυτής της προσπάθειας, αντιμετωπίζοντας παρωχημένες νοοτροπίες και υπερπηδώντας ανυπέρβλητα εμπόδια. Καταρρίπτοντας και τον μύθο ότι το σημερινό χρέος οφείλεται σ' εκείνους τους αγώνες …
Κινδυνεύει λοιπόν η Ελλάδα; Αν δεν ενηλικιωθεί, αν δεν επιλέξει νέους ηγέτες με όραμα και νέα νοοτροπία οι προοπτικές είναι πράγματι δυσοίωνες. Αντίθετα, αν αποφασίσει να συμπεριφερθεί όπως η Ελλάδα του 2004 δεν έχει τίποτα να φοβηθεί. Θα μεσουρανήσει ανοίγοντας «τα φτερά, τα πρωτινά της τα μεγάλα». Κι αν χρειάζεται απαραίτητα ένα μύθο για να εμπνευστεί, αυτός ας είναι το «Παραμύθι χωρίς Όνομα» της Πηνελόπης Δέλτα!
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
19 Ιουνίου 2013
12 Ιουνίου 2013
Ασφαλή σχολεία για μαθητές και δασκάλους
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ασφαλή σχολεία για μαθητές και δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Συνεχίζω την επιστολή της περασμένης εβδομάδας προς τους δασκάλους με θέμα την προστασία, αυτή τη φορά από ατυχήματα και καταστροφές στο χώρο του σχολείου
Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,
την περασμένη εβδομάδα ανέφερα με συντομία τη θεματολογία που προτείνω να αποτελέσει κατά προτεραιότητα το επίκεντρο των μαθημάτων του προαιρετικού μαθήματος για την Αγωγή Υγείας. Η ανάπτυξη δυνατού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση του καπνίσματος και των ναρκωτικών. Η ανάπτυξη καλών συνηθειών όπως η καθημερινή φυσική άσκηση, η σωστή διατροφή αλλά και η τακτική ιατρική παρακολούθηση. Και τέλος, η αντιμετώπιση των πνιγμών και των τροχαίων με την εκπαίδευση στην κολύμβηση και την προβολή «εκφοβιστικών» μηνυμάτων για τις θανατηφόρες επιπτώσεις των παραβατικών συμπεριφορών κατά την οδήγηση.
Όμως, υπάρχει και μια ακόμη διάσταση όσον αφορά την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές αυτή το φορά εντός του σχολικού συγκροτήματος στο οποίο τα παιδιά και οι δάσκαλοι περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας. Πρόκειται για την ασφάλεια και την προστασία δασκάλων και μαθητών από καθημερινά ατυχήματα αλλά και από μεγαλύτερες φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές. Αν τα μαθήματα για την Αγωγή Υγείας είναι προαιρετικά, η προετοιμασία για την αντιμετώπιση μικρών ή μεγάλων ατυχημάτων και καταστροφών στα σχολεία είναι υποχρεωτική και μπορεί να αποτελέσει αφορμή για χρήσιμες δράσεις με τη συμμετοχή όλης της σχολικής κοινότητας.
Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές είναι κατ' αρχάς εργαζόμενοι και έχουν δικαίωμα με βάση το νόμο 3850 να επιλέγουν εκπρόσωπό τους για θέματα υγείας και ασφάλειας. Ο εκπρόσωπος ενεργεί συμβουλευτικά και παρακολουθεί την τήρηση των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια προτείνοντας παράλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν την σχολική κοινότητα. Μπορεί επίσης, με σύμφωνη γνώμη της ιεραρχίας να ζητήσει τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων για θέματα υγείας και ασφάλειας ενώ προβλέπεται και η εξειδικευμένη επιμόρφωσή του στα σχετικά θέματα.
Παράλληλα, η νόμος προβλέπει ότι ο διευθυντής του σχολείου θα πρέπει να καταρτίσει σχέδιο για τις πρώτες βοήθειες (σε περίπτωση ατυχημάτων), για την πυρασφάλεια (σε περίπτωση πυρκαγιάς) και για την εκκένωση του σχολείου (π.χ. σε περίπτωση σεισμού). Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού προβλέπεται ορισμός υπευθύνων πρώτων βοηθειών και πυροπροστασίας (συνήθως εθελοντών από την σχολική κοινότητα) οι οποίοι θα πρέπει να παρακολουθήσουν σχετική εκπαίδευση και ετήσιες επαναλήψεις για να μπορούν να ανταπεξέλθουν με επιτυχία στα σχετικά καθήκοντα.
Τα παραπάνω δεν είναι ούτε πρωτότυπα ούτε εξωπραγματικά. Εφαρμόζονται σε όλες τις πολιτισμένες χώρες και αποτελούν υποχρεώσεις της χώρας μας με βάση διεθνείς συνθήκες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πράξη, κάποιοι δάσκαλοι ή καθηγητές θα πρέπει να αναλάβουν εθελοντικά να εκπαιδευτούν στις πρώτες βοήθειες και να συγκροτήσουν κλιμάκιο πυροπροστασίας. Σχετικά μαθήματα γίνονται από τον Ερυθρό Σταυρό και άλλες εθελοντικές οργανώσεις. Παράλληλα θα πρέπει να συγκροτηθεί με την βοήθεια του συλλόγου γονέων ένα φαρμακείο πρώτων βοηθειών του σχολείου για την αντιμετώπιση μικροτραυματισμών.
Όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας θα πρέπει τουλάχιστον μια φορά το χρόνο να συμμετέχουν σε μια άσκηση εκκένωσης του σχολείου με βάση το προκαθορισμένο από την διεύθυνση σχέδιο. Έτσι όλοι, μαθητές και δάσκαλοι θα γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν και που πρέπει να συγκεντρωθούν σε περίπτωση σεισμού ή πυρκαγιάς. Αν το σχολείο βρίσκεται σε περιοχή που απειλείται από πλημμύρες ή από γειτνιάζουσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα πρέπει το σχέδιο εκκένωσης να περιλαμβάνει και επιπλέον σχετικές λεπτομέρειες.
Η υγιεινή και ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος περιλαμβάνει και άλλους ελέγχους που θα πρέπει να οργανωθούν από τον υπεύθυνο ασφαλείας και τη διεύθυνση. Μερικά παραδείγματα αφορούν τον έλεγχο της ποιότητας του μικροκλίματος στις σχολικές αίθουσες, τις υποδομές φυσικού αερισμού και τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και άλλων βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Κανείς δεν θέλει τα παιδιά και οι διδάσκοντες να αναπνέουν βλαβερές ουσίες που θα επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους.
Παράλληλα, θα πρέπει να προβλεφθεί η συντήρηση των ηλεκτρικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων αλλά και των χώρων υγιεινής. Τα παιδιά και οι διδάσκοντες δικαιούνται να χρησιμοποιούν σχολικές εγκαταστάσεις στις οποίες η συντήρηση πραγματοποιείται με συγκεκριμένη μεθοδολογία και πρόγραμμα. Αλλά και τα παιδιά και οι διδάσκοντες πρέπει να καταλάβουν ότι οι σχολικές εγκαταστάσεις έχουν κατασκευαστεί με χρήματα της πολιτείας, δηλαδή όλων μας, και θα πρέπει να τις χρησιμοποιούν με σεβασμό χωρίς να τις καταστρέφουν. Επίσης, αν θέλουμε τα παιδιά να μην αντιμετωπίσουν μυοσκελετικά προβλήματα θα πρέπει να προβλέψουμε να κάθονται σε καθίσματα και να χρησιμοποιούν θρανία που να ακολουθούν συγκεκριμένες εργονομικές σταθερές όσον αφορά τις διαστάσεις, το μέγεθος, το σχήμα και την άνεση, σταθερές που να έχουν προκύψει από ανθρωπομετρικές μελέτες παιδιών και εφήβων.
Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε όλα τα παραπάνω εξασφαλίζει την ευαισθητοποίηση τους σε θέματα πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές θα μεταφέρουν με τη σειρά τους στο σπίτι τους τις εμπειρίες και τις γνώσεις που θα αποκτήσουν και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να επηρεαστεί θετικά σε θέματα πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης η ευρύτερη τοπική κοινωνία. Με τη σωστή καθοδήγηση και πλαισίωση οι μαθητές θα μάθουν πως να αυτοπροστατεύονται από ατυχήματα και καταστροφές κάτι που θα τους χρησιμεύσει σε όλη τους τη ζωή, ιδίως όταν μεγαλώσουν και αποκτήσουν κι αυτοί οικογένειες.
Αγαπητοί δάσκαλοι,
θυμηθείτε ότι στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Εκπαιδεύεστε τους σωστά στην αυτοπροστασία σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Θα σας ευγνωμονούν μια ζωή για τα μαθήματα που θα τους δώσετε …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ασφαλή σχολεία για μαθητές και δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Συνεχίζω την επιστολή της περασμένης εβδομάδας προς τους δασκάλους με θέμα την προστασία, αυτή τη φορά από ατυχήματα και καταστροφές στο χώρο του σχολείου
Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,
την περασμένη εβδομάδα ανέφερα με συντομία τη θεματολογία που προτείνω να αποτελέσει κατά προτεραιότητα το επίκεντρο των μαθημάτων του προαιρετικού μαθήματος για την Αγωγή Υγείας. Η ανάπτυξη δυνατού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση του καπνίσματος και των ναρκωτικών. Η ανάπτυξη καλών συνηθειών όπως η καθημερινή φυσική άσκηση, η σωστή διατροφή αλλά και η τακτική ιατρική παρακολούθηση. Και τέλος, η αντιμετώπιση των πνιγμών και των τροχαίων με την εκπαίδευση στην κολύμβηση και την προβολή «εκφοβιστικών» μηνυμάτων για τις θανατηφόρες επιπτώσεις των παραβατικών συμπεριφορών κατά την οδήγηση.
Όμως, υπάρχει και μια ακόμη διάσταση όσον αφορά την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές αυτή το φορά εντός του σχολικού συγκροτήματος στο οποίο τα παιδιά και οι δάσκαλοι περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας. Πρόκειται για την ασφάλεια και την προστασία δασκάλων και μαθητών από καθημερινά ατυχήματα αλλά και από μεγαλύτερες φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές. Αν τα μαθήματα για την Αγωγή Υγείας είναι προαιρετικά, η προετοιμασία για την αντιμετώπιση μικρών ή μεγάλων ατυχημάτων και καταστροφών στα σχολεία είναι υποχρεωτική και μπορεί να αποτελέσει αφορμή για χρήσιμες δράσεις με τη συμμετοχή όλης της σχολικής κοινότητας.
Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές είναι κατ' αρχάς εργαζόμενοι και έχουν δικαίωμα με βάση το νόμο 3850 να επιλέγουν εκπρόσωπό τους για θέματα υγείας και ασφάλειας. Ο εκπρόσωπος ενεργεί συμβουλευτικά και παρακολουθεί την τήρηση των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια προτείνοντας παράλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν την σχολική κοινότητα. Μπορεί επίσης, με σύμφωνη γνώμη της ιεραρχίας να ζητήσει τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων για θέματα υγείας και ασφάλειας ενώ προβλέπεται και η εξειδικευμένη επιμόρφωσή του στα σχετικά θέματα.
Παράλληλα, η νόμος προβλέπει ότι ο διευθυντής του σχολείου θα πρέπει να καταρτίσει σχέδιο για τις πρώτες βοήθειες (σε περίπτωση ατυχημάτων), για την πυρασφάλεια (σε περίπτωση πυρκαγιάς) και για την εκκένωση του σχολείου (π.χ. σε περίπτωση σεισμού). Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού προβλέπεται ορισμός υπευθύνων πρώτων βοηθειών και πυροπροστασίας (συνήθως εθελοντών από την σχολική κοινότητα) οι οποίοι θα πρέπει να παρακολουθήσουν σχετική εκπαίδευση και ετήσιες επαναλήψεις για να μπορούν να ανταπεξέλθουν με επιτυχία στα σχετικά καθήκοντα.
Τα παραπάνω δεν είναι ούτε πρωτότυπα ούτε εξωπραγματικά. Εφαρμόζονται σε όλες τις πολιτισμένες χώρες και αποτελούν υποχρεώσεις της χώρας μας με βάση διεθνείς συνθήκες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πράξη, κάποιοι δάσκαλοι ή καθηγητές θα πρέπει να αναλάβουν εθελοντικά να εκπαιδευτούν στις πρώτες βοήθειες και να συγκροτήσουν κλιμάκιο πυροπροστασίας. Σχετικά μαθήματα γίνονται από τον Ερυθρό Σταυρό και άλλες εθελοντικές οργανώσεις. Παράλληλα θα πρέπει να συγκροτηθεί με την βοήθεια του συλλόγου γονέων ένα φαρμακείο πρώτων βοηθειών του σχολείου για την αντιμετώπιση μικροτραυματισμών.
Όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας θα πρέπει τουλάχιστον μια φορά το χρόνο να συμμετέχουν σε μια άσκηση εκκένωσης του σχολείου με βάση το προκαθορισμένο από την διεύθυνση σχέδιο. Έτσι όλοι, μαθητές και δάσκαλοι θα γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν και που πρέπει να συγκεντρωθούν σε περίπτωση σεισμού ή πυρκαγιάς. Αν το σχολείο βρίσκεται σε περιοχή που απειλείται από πλημμύρες ή από γειτνιάζουσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα πρέπει το σχέδιο εκκένωσης να περιλαμβάνει και επιπλέον σχετικές λεπτομέρειες.
Η υγιεινή και ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος περιλαμβάνει και άλλους ελέγχους που θα πρέπει να οργανωθούν από τον υπεύθυνο ασφαλείας και τη διεύθυνση. Μερικά παραδείγματα αφορούν τον έλεγχο της ποιότητας του μικροκλίματος στις σχολικές αίθουσες, τις υποδομές φυσικού αερισμού και τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και άλλων βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Κανείς δεν θέλει τα παιδιά και οι διδάσκοντες να αναπνέουν βλαβερές ουσίες που θα επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους.
Παράλληλα, θα πρέπει να προβλεφθεί η συντήρηση των ηλεκτρικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων αλλά και των χώρων υγιεινής. Τα παιδιά και οι διδάσκοντες δικαιούνται να χρησιμοποιούν σχολικές εγκαταστάσεις στις οποίες η συντήρηση πραγματοποιείται με συγκεκριμένη μεθοδολογία και πρόγραμμα. Αλλά και τα παιδιά και οι διδάσκοντες πρέπει να καταλάβουν ότι οι σχολικές εγκαταστάσεις έχουν κατασκευαστεί με χρήματα της πολιτείας, δηλαδή όλων μας, και θα πρέπει να τις χρησιμοποιούν με σεβασμό χωρίς να τις καταστρέφουν. Επίσης, αν θέλουμε τα παιδιά να μην αντιμετωπίσουν μυοσκελετικά προβλήματα θα πρέπει να προβλέψουμε να κάθονται σε καθίσματα και να χρησιμοποιούν θρανία που να ακολουθούν συγκεκριμένες εργονομικές σταθερές όσον αφορά τις διαστάσεις, το μέγεθος, το σχήμα και την άνεση, σταθερές που να έχουν προκύψει από ανθρωπομετρικές μελέτες παιδιών και εφήβων.
Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε όλα τα παραπάνω εξασφαλίζει την ευαισθητοποίηση τους σε θέματα πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές θα μεταφέρουν με τη σειρά τους στο σπίτι τους τις εμπειρίες και τις γνώσεις που θα αποκτήσουν και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να επηρεαστεί θετικά σε θέματα πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης η ευρύτερη τοπική κοινωνία. Με τη σωστή καθοδήγηση και πλαισίωση οι μαθητές θα μάθουν πως να αυτοπροστατεύονται από ατυχήματα και καταστροφές κάτι που θα τους χρησιμεύσει σε όλη τους τη ζωή, ιδίως όταν μεγαλώσουν και αποκτήσουν κι αυτοί οικογένειες.
Αγαπητοί δάσκαλοι,
θυμηθείτε ότι στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Εκπαιδεύεστε τους σωστά στην αυτοπροστασία σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Θα σας ευγνωμονούν μια ζωή για τα μαθήματα που θα τους δώσετε …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
05 Ιουνίου 2013
Περί προστασίας επιστολή προς δασκάλους
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Περί προστασίας επιστολή προς δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Σε ποια θέματα που αφορούν την προστασία και την ασφάλεια πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να δίνουν προτεραιότητα οι δάσκαλοι στο πλαίσιο του προαιρετικού μαθήματος της Αγωγής Υγείας
Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,
μιας και αποφάσισες, ως εθελοντής, να ασχοληθείς με την προστασία και την ασφάλεια στο πλαίσιο των μαθημάτων για την Αγωγή Υγείας, σου γράφω για να σε βοηθήσω, με την μικρή μου εμπειρία, να αποφασίσεις για τις προτεραιότητες που θα σου πρότεινα να υιοθετήσεις.
Η βάση για τις προτάσεις μου είναι οι στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) για την ετήσια επιβάρυνση του πληθυσμού λόγω ασθενειών και οι στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους τραυματισμούς. Σχετικά στοιχεία ανά περιοχή της Ελλάδας έχει δημοσιεύσει και το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Με βάση τις εν λόγω στατιστικές πεθαίνουμε από καρδιαγγειακά νοσήματα, νεοπλασίες (καρκίνους), ασθένειες του αναπνευστικού και του πεπτικού/ουρογεννητικού, τραυματισμούς και νευροψυχιατρικές παθήσεις.
Οι κύριες αιτίες που προκαλούν τις περισσότερες από τις παραπάνω ασθένειες είναι σύμφωνα με την ΠΟΥ το κάπνισμα, η υπέρταση, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης, το υψηλό ζάχαρο, η υψηλή χοληστερίνη, η ατμοσφαιρική ρύπανση στις αστικές περιοχές, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η κατανάλωση οινοπνεύματος. Αν πάρετε σοβαρά υπόψη σας τα παραπάνω το πρώτο μέλημά σας ως δάσκαλοι θα πρέπει να είναι η ενίσχυση του χαρακτήρα των παιδιών, ιδίως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να μπορέσουν να αντισταθούν στις επιθυμίες να αρχίσουν το κάπνισμα. Το χτίσιμο δυνατών χαρακτήρων που να μπορούν να αντισταθούν στις πιέσεις των φίλων και του περίγυρου για το πρώτο τσιγάρο θα πρέπει να αποτελεί μια από τις πρώτες προτεραιότητες στο σχολείο. Και φυσικά ο δυνατός χαρακτήρας θα αντισταθεί καλύτερα και στην πρόκληση των ναρκωτικών αλλά και στις αντιξοότητες της ζωής που συχνά οδηγούν σε καταθλίψεις ακόμη και σε αυτοκτονίες.
Καταλαβαίνω ότι συχνά οι προσπάθειές σας στο σχολείο έρχονται σε αντίθεση με τα παραδείγματα που τα παιδιά βλέπουν στο σπίτι ή με τις συνήθειες της τοπικής κοινωνίας που και αυτές αποτελούν αντιπαραδείγματα για τα παιδιά. Μην απογοητεύεστε όμως. Σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η πρόληψη των τροχαίων τα παιδιά συχνά δασκαλεύουν τους γονείς να φορέσουν ζώνη, να μην τρέχουν ή να μην μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν.
Η φυσική άσκηση και η σωστή διατροφή θα πρέπει να αποτελέσουν τις επόμενες προτεραιότητες. Μπορεί μερικά αθλήματα να απαιτούν ακριβό εξοπλισμό αλλά το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο και το ποδόσφαιρο παρέχουν τη δυνατότητα απλής και φτηνής φυσικής άσκησης και μπορούν να γίνουν καλές συνήθειες για ολόκληρη τη ζωή. Αντί για τις καφετέριες ή παράλληλα με αυτές είναι προτιμότερο οι νέοι μας να ασχολούνται με κάποιο άθλημα που να τους εξασφαλίζει ευεξία και καλή φυσική κατάσταση. Όσο για τη σωστή διατροφή, η τηλεόραση, τα ραδιόφωνα και ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος έχουν αναφερθεί κατ’ επανάληψη και με λεπτομέρειες στο θέμα αυτό έτσι που θα ήταν περιττό να αναφερθούμε και εδώ. Αυτό που μπορεί να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά με τον καλύτερο τρόπο είναι η δημιουργία ενός σχολικού λαχανόκηπου, μια καλή πρακτική η οποία έχει ήδη αναπτυχθεί σε ορισμένα σχολεία και στην Κρήτη.
Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κατανοήσουν τα παιδιά τη σημασία της τακτικής ιατρικής παρακολούθησης. Η αρτηριακή πίεση, το βάρος, το ζάχαρο ακόμη και η χοληστερίνη στο αίμα μπορούν να μετρηθούν με απλά και φτηνά φορητά όργανα σε συνεργασία με κάποια ομάδα εθελοντών. Αυτό μπορεί να συνδυαστεί και με κάποιες ομιλίες ή παρουσιάσεις ενδεχομένως από γιατρούς στις οποίες θα μπορούσαν να παρευρεθούν και οι γονείς.
Ας έλθουμε τώρα και στους τραυματισμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τραυματισμούς η Ελλάδα κατέχει δυο αρνητικές και μια θετική πρωτιά. Έχουμε το υψηλότερο ποσοστό θανάτων στην ΕΕ λόγω τραυματισμών από τροχαία και πνιγμούς και το μικρότερο ποσοστό θανάτων από τραυματισμούς στους ηλικιωμένους. Άλλες αιτίες θανατηφόρων τραυματισμών στις μικρές ηλικίες είναι οι πυρκαγιές και οι αυτοκτονίες αλλά και τα ατυχήματα που συμβαίνουν στο σπίτι, στο σχολείο και κατά τη διάρκεια της ψυχαγωγίας.
Για να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο από πνιγμό θα πρέπει να φροντίσουμε, σε συνεργασία με τους γονείς, να μάθουν όλα τα παιδιά κολύμπι όσο το δυνατόν νωρίτερα. Στα κολυμβητήρια οργανώνονται μαθήματα κολύμβησης σχεδόν όλο το χρόνο. Στις οργανωμένες κατασκηνώσεις γίνονται συνήθως και μαθήματα κολύμβησης. Τα σχολεία σε ορεινές περιοχές μπορούν να οργανώσουν τις ετήσιες τουριστικές εκδρομές συνδυάζοντας τες με μαθήματα κολύμβησης σε κολυμβητήριο ή και στη θάλασσα.
Η πρόληψη των τροχαίων μπορεί να επιτευχθεί με αξιοποίηση των υφιστάμενων πάρκων κυκλοφοριακής αγωγής. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό. Παραφράζοντας τον Εκκλησιαστή μπορούμε να πούμε ότι «Αρχή σοφίας φόβος τροχαίου». Με την τακτική και επαναλαμβανόμενη προβολή σχετικών τηλεοπτικών ενημερωτικών σποτ ακόμη και με την επίσκεψη στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου τα παιδιά θα μπορέσουν να αντιληφτούν τις επιπτώσεις στα ίδια αλλά και στις οικογένειές τους από ένα σοβαρό τροχαίο. Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς διαθέτει πλούσιο υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί στις τάξεις. Σημαντικό ρόλο παίζει και εδώ η οικογένεια. Όμως ο ευαισθητοποιημένος μαθητής μπορεί να επηρεάσει και τους μεγαλύτερους επιμένοντας πως πρέπει να φορούμε ζώνη στο αυτοκίνητο και κράνος στην μοτοσικλέτα. Πως δεν οδηγούμε όταν έχουμε πιεί. Πως δεν μιλούμε στο κινητό όταν οδηγούμε. Πως προσαρμόζουμε την ταχύτητά μας στις συνθήκες του δρόμου χωρίς να ξεπερνούμε τα όρια.
Αγαπητοί δάσκαλοι,
στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Στο χέρι σας είναι να τους μάθετε πώς να προφυλάσσονται από τις κυριότερες απειλές της ζωής και της υγείας τους. Για να μειώσουμε τους άδικους θανάτους χιλιάδων νέων ανθρώπων από άγνοια και απροσεξία. Στο επόμενο όμως θα επανέλθουμε σχετικά με την προστασία από μεγάλες καταστροφές …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Περί προστασίας επιστολή προς δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Σε ποια θέματα που αφορούν την προστασία και την ασφάλεια πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να δίνουν προτεραιότητα οι δάσκαλοι στο πλαίσιο του προαιρετικού μαθήματος της Αγωγής Υγείας
Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,
μιας και αποφάσισες, ως εθελοντής, να ασχοληθείς με την προστασία και την ασφάλεια στο πλαίσιο των μαθημάτων για την Αγωγή Υγείας, σου γράφω για να σε βοηθήσω, με την μικρή μου εμπειρία, να αποφασίσεις για τις προτεραιότητες που θα σου πρότεινα να υιοθετήσεις.
Η βάση για τις προτάσεις μου είναι οι στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) για την ετήσια επιβάρυνση του πληθυσμού λόγω ασθενειών και οι στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους τραυματισμούς. Σχετικά στοιχεία ανά περιοχή της Ελλάδας έχει δημοσιεύσει και το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Με βάση τις εν λόγω στατιστικές πεθαίνουμε από καρδιαγγειακά νοσήματα, νεοπλασίες (καρκίνους), ασθένειες του αναπνευστικού και του πεπτικού/ουρογεννητικού, τραυματισμούς και νευροψυχιατρικές παθήσεις.
Οι κύριες αιτίες που προκαλούν τις περισσότερες από τις παραπάνω ασθένειες είναι σύμφωνα με την ΠΟΥ το κάπνισμα, η υπέρταση, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης, το υψηλό ζάχαρο, η υψηλή χοληστερίνη, η ατμοσφαιρική ρύπανση στις αστικές περιοχές, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η κατανάλωση οινοπνεύματος. Αν πάρετε σοβαρά υπόψη σας τα παραπάνω το πρώτο μέλημά σας ως δάσκαλοι θα πρέπει να είναι η ενίσχυση του χαρακτήρα των παιδιών, ιδίως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να μπορέσουν να αντισταθούν στις επιθυμίες να αρχίσουν το κάπνισμα. Το χτίσιμο δυνατών χαρακτήρων που να μπορούν να αντισταθούν στις πιέσεις των φίλων και του περίγυρου για το πρώτο τσιγάρο θα πρέπει να αποτελεί μια από τις πρώτες προτεραιότητες στο σχολείο. Και φυσικά ο δυνατός χαρακτήρας θα αντισταθεί καλύτερα και στην πρόκληση των ναρκωτικών αλλά και στις αντιξοότητες της ζωής που συχνά οδηγούν σε καταθλίψεις ακόμη και σε αυτοκτονίες.
Καταλαβαίνω ότι συχνά οι προσπάθειές σας στο σχολείο έρχονται σε αντίθεση με τα παραδείγματα που τα παιδιά βλέπουν στο σπίτι ή με τις συνήθειες της τοπικής κοινωνίας που και αυτές αποτελούν αντιπαραδείγματα για τα παιδιά. Μην απογοητεύεστε όμως. Σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η πρόληψη των τροχαίων τα παιδιά συχνά δασκαλεύουν τους γονείς να φορέσουν ζώνη, να μην τρέχουν ή να μην μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν.
Η φυσική άσκηση και η σωστή διατροφή θα πρέπει να αποτελέσουν τις επόμενες προτεραιότητες. Μπορεί μερικά αθλήματα να απαιτούν ακριβό εξοπλισμό αλλά το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο και το ποδόσφαιρο παρέχουν τη δυνατότητα απλής και φτηνής φυσικής άσκησης και μπορούν να γίνουν καλές συνήθειες για ολόκληρη τη ζωή. Αντί για τις καφετέριες ή παράλληλα με αυτές είναι προτιμότερο οι νέοι μας να ασχολούνται με κάποιο άθλημα που να τους εξασφαλίζει ευεξία και καλή φυσική κατάσταση. Όσο για τη σωστή διατροφή, η τηλεόραση, τα ραδιόφωνα και ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος έχουν αναφερθεί κατ’ επανάληψη και με λεπτομέρειες στο θέμα αυτό έτσι που θα ήταν περιττό να αναφερθούμε και εδώ. Αυτό που μπορεί να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά με τον καλύτερο τρόπο είναι η δημιουργία ενός σχολικού λαχανόκηπου, μια καλή πρακτική η οποία έχει ήδη αναπτυχθεί σε ορισμένα σχολεία και στην Κρήτη.
Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κατανοήσουν τα παιδιά τη σημασία της τακτικής ιατρικής παρακολούθησης. Η αρτηριακή πίεση, το βάρος, το ζάχαρο ακόμη και η χοληστερίνη στο αίμα μπορούν να μετρηθούν με απλά και φτηνά φορητά όργανα σε συνεργασία με κάποια ομάδα εθελοντών. Αυτό μπορεί να συνδυαστεί και με κάποιες ομιλίες ή παρουσιάσεις ενδεχομένως από γιατρούς στις οποίες θα μπορούσαν να παρευρεθούν και οι γονείς.
Ας έλθουμε τώρα και στους τραυματισμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τραυματισμούς η Ελλάδα κατέχει δυο αρνητικές και μια θετική πρωτιά. Έχουμε το υψηλότερο ποσοστό θανάτων στην ΕΕ λόγω τραυματισμών από τροχαία και πνιγμούς και το μικρότερο ποσοστό θανάτων από τραυματισμούς στους ηλικιωμένους. Άλλες αιτίες θανατηφόρων τραυματισμών στις μικρές ηλικίες είναι οι πυρκαγιές και οι αυτοκτονίες αλλά και τα ατυχήματα που συμβαίνουν στο σπίτι, στο σχολείο και κατά τη διάρκεια της ψυχαγωγίας.
Για να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο από πνιγμό θα πρέπει να φροντίσουμε, σε συνεργασία με τους γονείς, να μάθουν όλα τα παιδιά κολύμπι όσο το δυνατόν νωρίτερα. Στα κολυμβητήρια οργανώνονται μαθήματα κολύμβησης σχεδόν όλο το χρόνο. Στις οργανωμένες κατασκηνώσεις γίνονται συνήθως και μαθήματα κολύμβησης. Τα σχολεία σε ορεινές περιοχές μπορούν να οργανώσουν τις ετήσιες τουριστικές εκδρομές συνδυάζοντας τες με μαθήματα κολύμβησης σε κολυμβητήριο ή και στη θάλασσα.
Η πρόληψη των τροχαίων μπορεί να επιτευχθεί με αξιοποίηση των υφιστάμενων πάρκων κυκλοφοριακής αγωγής. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό. Παραφράζοντας τον Εκκλησιαστή μπορούμε να πούμε ότι «Αρχή σοφίας φόβος τροχαίου». Με την τακτική και επαναλαμβανόμενη προβολή σχετικών τηλεοπτικών ενημερωτικών σποτ ακόμη και με την επίσκεψη στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου τα παιδιά θα μπορέσουν να αντιληφτούν τις επιπτώσεις στα ίδια αλλά και στις οικογένειές τους από ένα σοβαρό τροχαίο. Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς διαθέτει πλούσιο υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί στις τάξεις. Σημαντικό ρόλο παίζει και εδώ η οικογένεια. Όμως ο ευαισθητοποιημένος μαθητής μπορεί να επηρεάσει και τους μεγαλύτερους επιμένοντας πως πρέπει να φορούμε ζώνη στο αυτοκίνητο και κράνος στην μοτοσικλέτα. Πως δεν οδηγούμε όταν έχουμε πιεί. Πως δεν μιλούμε στο κινητό όταν οδηγούμε. Πως προσαρμόζουμε την ταχύτητά μας στις συνθήκες του δρόμου χωρίς να ξεπερνούμε τα όρια.
Αγαπητοί δάσκαλοι,
στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Στο χέρι σας είναι να τους μάθετε πώς να προφυλάσσονται από τις κυριότερες απειλές της ζωής και της υγείας τους. Για να μειώσουμε τους άδικους θανάτους χιλιάδων νέων ανθρώπων από άγνοια και απροσεξία. Στο επόμενο όμως θα επανέλθουμε σχετικά με την προστασία από μεγάλες καταστροφές …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
29 Μαΐου 2013
Μύθοι και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Μύθοι και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Τι κάνουμε όταν «γυρίσει» η γλώσσα; Βάζουμε ντομάτα στο κάψιμο; Πως αντιδρούμε όταν κάποιος δίπλα μας στραβοκαταπιεί και «πνίγεται»; Πως σταματούμε μια αιμορραγία; Πότε και που βάζουμε πάγο σε ένα κτύπημα;
Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ) μου έκανε την τιμή να με προσκαλέσει την περασμένη Κυριακή στη Θεσσαλονίκη για να μιλήσω για το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Οι εθελοντές της ομάδας οργάνωσαν στο Τελλόγλειο Ίδρυμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης μια πετυχημένη ημερίδα με θέμα τα ατυχήματα στην καθημερινή μας ζωή. Εκεί ο εκπαιδευτής κ. Βάιος Πολυχρονίδης μίλησε για μερικούς μύθους και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες, θέμα που αποτέλεσε αντικείμενο και σχετικού φυλλαδίου που μοιράστηκε στους συμμετέχοντες. Από εκεί άντλησα τις πληροφορίες που σας παρουσιάζω σήμερα.
Η γλώσσα δεν γυρίζει! Όταν κάποιος χάσει τις αισθήσεις του η γλώσσα χαλαρώνει και με το βάρος της πέφτει προς τα πίσω και φράζει τον αεραγωγό. Έτσι, εμποδίζει την διέλευση του αέρα προς τους πνεύμονες, κάτι που μπορεί να αποδειχτεί θανατηφόρο. Η αντιμετώπιση είναι απλή και ΔΕΝ απαιτεί προσπάθεια να πιάσουμε τη γλώσσα, κάτι που ούτως ή άλλως είναι αδύνατον! Βάζουμε το ένα χέρι στο μέτωπο του τραυματία (σαν να θέλαμε να δούμε αν έχει πυρετό) και με το άλλο σπρώχνουμε ελαφρά κάτω από το πηγούνι του έτσι ώστε να ανυψώσουμε ελαφρά το κεφάλι του. Η κίνηση αυτή αρκεί για να επαναφέρει τη γλώσσα στην αρχική της θέση με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί ο αεραγωγός και να μπορέσει ο τραυματίας να αναπνεύσει. Αυτή είναι επίσης και η πρώτη κίνηση που κάνουμε ακόμη και όταν διαπιστώσουμε ότι ο τραυματίας δεν αναπνέει και θα πρέπει να αρχίσουμε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) για την οποία όμως πρέπει να έχουμε παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση.
Δεν βάζουμε ντομάτα, οδοντόκρεμα ή γιαούρτι στα εγκαύματα! Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε στο έγκαυμα είναι να του ρίξουμε άφθονο τρεχούμενο νερό ή φυσιολογικό ορό επί τουλάχιστον 10 λεπτά της ώρας. Έτσι πέφτει η θερμοκρασία της περιοχής και επέρχεται ανακούφιση από τον πόνο. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε και κάποια ειδική αλοιφή για εγκαύματα. Στη συνέχεια καλύπτουμε το έγκαυμα με αποστειρωμένη γάζα για να αποφύγουμε περαιτέρω μόλυνση. Αν το έγκαυμα καλύπτει πάνω από το 10% της επιφάνειας του σώματος (η επιφάνεια της παλάμης αντιστοιχεί στο 1% της επιφάνειας του σώματος), ή αν το έγκαυμα έχει καφέ χρώμα και το θύμα δεν νοιώθει πόνο (έγκαυμα τρίτου βαθμού), τότε πρέπει οπωσδήποτε να το μεταφέρουμε σε νοσοκομείο. Κάθε άλλη κομπογιαννίτικη θεραπεία με ντομάτες, κρεμμύδια ή γιαούρτια θα αλλοιώσει το τραύμα και ενδεχομένως να το μολύνει κιόλας.
Όταν κάποιος στραβοκαταπιεί και «πνίγεται» ΔΕΝ βάζουμε το δάκτυλο μας στο στόμα του! Υπάρχει κίνδυνος να σπρώξουμε βαθύτερα το κομμάτι της τροφής που «πνίγει» τον παθόντα και να τον σκοτώσουμε από ασφυξία … Η σωστή αντίδραση, αν ο τραυματίας βήχει, είναι να τον αφήσουμε να βήξει με την ησυχία του. Ο βήχας σημαίνει ότι προσπαθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μόνος του. Δεν τον χτυπάμε στην πλάτη ούτε του δίνουμε να πιεί νερό ή άλλο υγρό. Θα επέμβουμε, μόνο αν σταματήσει να βήχει χωρίς να έχει φτύσει την τροφή που τον έπνιγε. Η επέμβαση που απαιτείται σε αυτές τις περιπτώσεις (χειρισμός Heimlich) καλόν είναι να γίνει από κάποιο που έχει παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση. Ακόμη και αν σώσουμε τον ασθενή αυτός θα πρέπει να επισκεφθεί οπωσδήποτε νοσοκομείο για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εσωτερικής αιμορραγίας.
ΜΗ βάζετε betadine σε ανοικτές πληγές! Το betadine είναι τοπικό αντισηπτικό που πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από επαγγελματίες της υγείας. Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα στις πληγές αλλά και σε ορισμένους που έχουν αλλεργία στα συστατικά του ενδέχεται να προκαλέσει αλλεργικό σοκ. Γι’ αυτό και η χρήση του πρέπει γενικά να αποφεύγεται. Τις μικρές αιμορραγίες μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε πλένοντας το τραύμα με άφθονο καθαρό νερό ή με φυσιολογικό ορό. Τοποθετούμε μια γάζα πάνω στην πληγή και πιέζουμε για να σταματήσει η αιμορραγία. Αν η αιμορραγία είναι μεγάλη τοποθετούμε και άλλες γάζες από πάνω χωρίς να βγάλουμε την πρώτη. Αν η αιμορραγία δεν σταματήσει σε ένα δεκάλεπτο φροντίζουμε να καλέσουμε το 166 ή το 112 για να μεταφέρουμε τον ασθενή στα επείγοντα.
ΔΕΝ βουλώνουμε τη μύτη μας με βαμβάκι όταν αιμορραγεί! Και δεν γυρίζουμε το κεφάλι προς τα πίσω, γιατί έτσι θα καταπιούμε το αίμα κάτι που ενδέχεται να μας φέρει αναγούλα και να προκαλέσει εμετό. Ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης της ρινορραγίας είναι να σκύψουμε μπροστά αφήνοντας το αίμα να τρέξει ελεύθερα πιέζοντας ταυτόχρονα τη μύτη μας στο μαλακά σημείο κάτω ακριβώς από το κόκκαλο στο οποίο στηρίζονται τα γυαλιά μας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να κλείσουμε τα ρουθούνια μας. Αν η ρινορραγία δεν σταματήσει σε λίγα λεπτά, ίσως να αποτελεί σύμπτωμα σοβαρότερου προβλήματος και θα πρέπει να συμβουλευτούμε γιατρό ή να επισκεφθούμε τα επείγοντα …
Η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα είναι επικίνδυνη! Αν χρειαστεί να βάλουμε πάγο πάνω σε ένα χτύπημα θα πρέπει να τον τοποθετήσουμε προηγουμένως μέσα σε ένα πανί ή μια πετσέτα γιατί η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα επί πολύ χρόνο μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα. Επίσης δεν βάζουμε ποτέ πάγο πάνω σε ανοικτή πληγή. Χρησιμοποιούμε τον πάγο με αυτό τον τρόπο για να αποφύγουμε ή και να μειώσουμε κάποιο πρήξιμο ή για να μειώσουμε κάποιον πόνο. Σε κάθε περίπτωση ο πάγος πρέπει να τοποθετείται επί 10 με 15 λεπτά ανά 2 έως 4 ώρες και όχι συνέχεια.
Αν χρειαστεί να δώσουμε τις πρώτες βοήθειες σε κάποιον παθόντα ας θυμηθούμε ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να υποκαταστήσουμε τους επαγγελματίες της υγείας. Η αποστολή μας είναι να ανακουφίσουμε προσωρινά το θύμα μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο που πρέπει να καλέσουμε όσον το δυνατόν γρηγορότερα. Μπορούμε έτσι να δείξουμε έμπρακτα την «αγάπη προς τον πλησίον» και να σώσουμε μια ζωή! Αν μάλιστα εκπαιδευτούμε και στις Πρώτες Βοήθειες θα μπορέσουμε να είμαστε πολλαπλά χρήσιμοι …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Μύθοι και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Τι κάνουμε όταν «γυρίσει» η γλώσσα; Βάζουμε ντομάτα στο κάψιμο; Πως αντιδρούμε όταν κάποιος δίπλα μας στραβοκαταπιεί και «πνίγεται»; Πως σταματούμε μια αιμορραγία; Πότε και που βάζουμε πάγο σε ένα κτύπημα;
Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ) μου έκανε την τιμή να με προσκαλέσει την περασμένη Κυριακή στη Θεσσαλονίκη για να μιλήσω για το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Οι εθελοντές της ομάδας οργάνωσαν στο Τελλόγλειο Ίδρυμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης μια πετυχημένη ημερίδα με θέμα τα ατυχήματα στην καθημερινή μας ζωή. Εκεί ο εκπαιδευτής κ. Βάιος Πολυχρονίδης μίλησε για μερικούς μύθους και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες, θέμα που αποτέλεσε αντικείμενο και σχετικού φυλλαδίου που μοιράστηκε στους συμμετέχοντες. Από εκεί άντλησα τις πληροφορίες που σας παρουσιάζω σήμερα.
Η γλώσσα δεν γυρίζει! Όταν κάποιος χάσει τις αισθήσεις του η γλώσσα χαλαρώνει και με το βάρος της πέφτει προς τα πίσω και φράζει τον αεραγωγό. Έτσι, εμποδίζει την διέλευση του αέρα προς τους πνεύμονες, κάτι που μπορεί να αποδειχτεί θανατηφόρο. Η αντιμετώπιση είναι απλή και ΔΕΝ απαιτεί προσπάθεια να πιάσουμε τη γλώσσα, κάτι που ούτως ή άλλως είναι αδύνατον! Βάζουμε το ένα χέρι στο μέτωπο του τραυματία (σαν να θέλαμε να δούμε αν έχει πυρετό) και με το άλλο σπρώχνουμε ελαφρά κάτω από το πηγούνι του έτσι ώστε να ανυψώσουμε ελαφρά το κεφάλι του. Η κίνηση αυτή αρκεί για να επαναφέρει τη γλώσσα στην αρχική της θέση με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί ο αεραγωγός και να μπορέσει ο τραυματίας να αναπνεύσει. Αυτή είναι επίσης και η πρώτη κίνηση που κάνουμε ακόμη και όταν διαπιστώσουμε ότι ο τραυματίας δεν αναπνέει και θα πρέπει να αρχίσουμε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) για την οποία όμως πρέπει να έχουμε παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση.
Δεν βάζουμε ντομάτα, οδοντόκρεμα ή γιαούρτι στα εγκαύματα! Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε στο έγκαυμα είναι να του ρίξουμε άφθονο τρεχούμενο νερό ή φυσιολογικό ορό επί τουλάχιστον 10 λεπτά της ώρας. Έτσι πέφτει η θερμοκρασία της περιοχής και επέρχεται ανακούφιση από τον πόνο. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε και κάποια ειδική αλοιφή για εγκαύματα. Στη συνέχεια καλύπτουμε το έγκαυμα με αποστειρωμένη γάζα για να αποφύγουμε περαιτέρω μόλυνση. Αν το έγκαυμα καλύπτει πάνω από το 10% της επιφάνειας του σώματος (η επιφάνεια της παλάμης αντιστοιχεί στο 1% της επιφάνειας του σώματος), ή αν το έγκαυμα έχει καφέ χρώμα και το θύμα δεν νοιώθει πόνο (έγκαυμα τρίτου βαθμού), τότε πρέπει οπωσδήποτε να το μεταφέρουμε σε νοσοκομείο. Κάθε άλλη κομπογιαννίτικη θεραπεία με ντομάτες, κρεμμύδια ή γιαούρτια θα αλλοιώσει το τραύμα και ενδεχομένως να το μολύνει κιόλας.
Όταν κάποιος στραβοκαταπιεί και «πνίγεται» ΔΕΝ βάζουμε το δάκτυλο μας στο στόμα του! Υπάρχει κίνδυνος να σπρώξουμε βαθύτερα το κομμάτι της τροφής που «πνίγει» τον παθόντα και να τον σκοτώσουμε από ασφυξία … Η σωστή αντίδραση, αν ο τραυματίας βήχει, είναι να τον αφήσουμε να βήξει με την ησυχία του. Ο βήχας σημαίνει ότι προσπαθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μόνος του. Δεν τον χτυπάμε στην πλάτη ούτε του δίνουμε να πιεί νερό ή άλλο υγρό. Θα επέμβουμε, μόνο αν σταματήσει να βήχει χωρίς να έχει φτύσει την τροφή που τον έπνιγε. Η επέμβαση που απαιτείται σε αυτές τις περιπτώσεις (χειρισμός Heimlich) καλόν είναι να γίνει από κάποιο που έχει παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση. Ακόμη και αν σώσουμε τον ασθενή αυτός θα πρέπει να επισκεφθεί οπωσδήποτε νοσοκομείο για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εσωτερικής αιμορραγίας.
ΜΗ βάζετε betadine σε ανοικτές πληγές! Το betadine είναι τοπικό αντισηπτικό που πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από επαγγελματίες της υγείας. Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα στις πληγές αλλά και σε ορισμένους που έχουν αλλεργία στα συστατικά του ενδέχεται να προκαλέσει αλλεργικό σοκ. Γι’ αυτό και η χρήση του πρέπει γενικά να αποφεύγεται. Τις μικρές αιμορραγίες μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε πλένοντας το τραύμα με άφθονο καθαρό νερό ή με φυσιολογικό ορό. Τοποθετούμε μια γάζα πάνω στην πληγή και πιέζουμε για να σταματήσει η αιμορραγία. Αν η αιμορραγία είναι μεγάλη τοποθετούμε και άλλες γάζες από πάνω χωρίς να βγάλουμε την πρώτη. Αν η αιμορραγία δεν σταματήσει σε ένα δεκάλεπτο φροντίζουμε να καλέσουμε το 166 ή το 112 για να μεταφέρουμε τον ασθενή στα επείγοντα.
ΔΕΝ βουλώνουμε τη μύτη μας με βαμβάκι όταν αιμορραγεί! Και δεν γυρίζουμε το κεφάλι προς τα πίσω, γιατί έτσι θα καταπιούμε το αίμα κάτι που ενδέχεται να μας φέρει αναγούλα και να προκαλέσει εμετό. Ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης της ρινορραγίας είναι να σκύψουμε μπροστά αφήνοντας το αίμα να τρέξει ελεύθερα πιέζοντας ταυτόχρονα τη μύτη μας στο μαλακά σημείο κάτω ακριβώς από το κόκκαλο στο οποίο στηρίζονται τα γυαλιά μας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να κλείσουμε τα ρουθούνια μας. Αν η ρινορραγία δεν σταματήσει σε λίγα λεπτά, ίσως να αποτελεί σύμπτωμα σοβαρότερου προβλήματος και θα πρέπει να συμβουλευτούμε γιατρό ή να επισκεφθούμε τα επείγοντα …
Η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα είναι επικίνδυνη! Αν χρειαστεί να βάλουμε πάγο πάνω σε ένα χτύπημα θα πρέπει να τον τοποθετήσουμε προηγουμένως μέσα σε ένα πανί ή μια πετσέτα γιατί η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα επί πολύ χρόνο μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα. Επίσης δεν βάζουμε ποτέ πάγο πάνω σε ανοικτή πληγή. Χρησιμοποιούμε τον πάγο με αυτό τον τρόπο για να αποφύγουμε ή και να μειώσουμε κάποιο πρήξιμο ή για να μειώσουμε κάποιον πόνο. Σε κάθε περίπτωση ο πάγος πρέπει να τοποθετείται επί 10 με 15 λεπτά ανά 2 έως 4 ώρες και όχι συνέχεια.
Αν χρειαστεί να δώσουμε τις πρώτες βοήθειες σε κάποιον παθόντα ας θυμηθούμε ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να υποκαταστήσουμε τους επαγγελματίες της υγείας. Η αποστολή μας είναι να ανακουφίσουμε προσωρινά το θύμα μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο που πρέπει να καλέσουμε όσον το δυνατόν γρηγορότερα. Μπορούμε έτσι να δείξουμε έμπρακτα την «αγάπη προς τον πλησίον» και να σώσουμε μια ζωή! Αν μάλιστα εκπαιδευτούμε και στις Πρώτες Βοήθειες θα μπορέσουμε να είμαστε πολλαπλά χρήσιμοι …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
22 Μαΐου 2013
Νηφάλιου οδηγού έπαινος!
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Μαΐου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Νηφάλιου οδηγού έπαινος!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Μερικά διδάγματα από πρόσφατη ημερίδα στην 115 ΠΜ του Συλλόγου για την Πρόληψη των Τροχαίων Ατυχημάτων στα Χανιά (ΠΡΟ.ΤΑ)
Χαροκαμένες μάνες που έχασαν τα παλικάρια τους αλλά μετέτρεψαν τον πόνο τους σε προσπάθεια ενημέρωσης των «πλησίον» για να μην γνωρίσουν παρόμοιο πόνο. Οι κυρίες Θεοδοσία Γαβριλάκη και Βάσω Δανέλη-Μυλωνά, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς, μίλησαν για τα τροχαία που προκαλούν οικογενειακά δράματα και συνθλίβουν οικογένειες οι οποίες πρέπει να φροντίσουν ανάπηρους αδελφούς ή γονείς. Που στοιχίζουν πολύτιμους πόρους σε περίοδο κρίσης όταν τα ασφαλιστικά ταμεία δεν είναι σε θέση να καλύψουν τις ανάγκες νοσηλείας και επανένταξης. Για τα τροχαία που πρέπει να αντιμετωπιστούν με βάση τα πορίσματα της επιστήμης αλλά και την ουσιαστική δέσμευση της πολιτείας. Ο Αντώνης Τσαπατάκης και ο Γεώργιος Σκορδίλης, επιζήσαντες από τροχαία εξήγησαν πως επανεντάχθηκαν στην κανονική ζωή αντιμετωπίζοντας κατάματα τη μόνιμη αναπηρία τους. Όμως, μια ερώτηση που κρύβει πικρία μαζί και πόνο, θα είναι πάντα σε όλα τα χείλη. Γιατί;
Η απάντηση βέβαια δεν είναι πολύπλοκη. Έχει να κάνει πάνω απ’ όλα με τον υπεύθυνο οδηγό. Τον οδηγό που δεν πιάνει τιμόνι όταν έχει πιεί αλλά φροντίζει να έχει ορίσει έναν Νηφάλιο Οδηγό της Παρέας που δεν θα πιεί για να οδηγήσει τους φίλους με ασφάλεια στο σπίτι. Τον οδηγό που δεν μιλά στο κινητό όταν οδηγεί και δεν πιάνει τιμόνι αν είναι κουρασμένος ή νυστάζει. Τον οδηγό που φροντίζει να έχει συντηρήσει σωστά το αυτοκίνητό του, ιδίως τα φρένα, τα λάστιχα και τα φώτα. Που βάζει τη ζώνη ασφαλείας αν οδηγεί αυτοκίνητο και το κράνος αν οδηγεί μοτοσικλέτα. Που τοποθετεί τα παιδιά σε ειδικά, καλά στερεωμένα καθίσματα και οδηγεί προσέχοντας το δρόμο και προσαρμόζοντας την ταχύτητά του έτσι ώστε να διατηρεί πάντα τον έλεγχο τους αυτοκινήτου του.
Όμως ο ψυχολόγος ανθυποσμηναγός Φίλιππος Τεντολούρης, παρουσίασε και μιαν άλλη πλευρά του νηφάλιου οδηγού. Τον οδηγό που αντιμετωπίζει με επιτυχία το στρες από τις δύσκολες συνθήκες οδήγησης όπως τα μποτιλιαρίσματα, τις απότομες αλλαγές λωρίδας ή τις επικίνδυνες προσπεράσεις από άλλους οδηγούς, τα κορναρίσματα, τις φωνές, κλπ. Και τον οδηγό που δεν επηρεάζεται από το χρόνιο, διάχυτο άγχος από το οποίο μπορεί να υποφέρει λόγω της πίεσης στην εργασία ή στην οικογένειά του, λόγω της κρίσης ή κάποιας αρρώστιας, λόγω μιας ερωτικής απογοήτευσης ή της επαγγελματικής του εξουθένωσης (burn out). Τον οδηγό που δεν επηρεάζεται αρνητικά, δεν χάνει την ψυχραιμία του και διατηρεί τα αντανακλαστικά, την προσοχή και την εγρήγορση του.
Πως καταλαβαίνουμε ότι το στρες επηρεάζει την οδήγησή μας; Όταν οδηγούμε επιθετικά ιδίως όταν γλιτώνουμε παρά τρίχα μια σύγκρουση. Όταν έχουμε εκνευριστεί και αρχίζουμε να φωνάζουμε και να βρίζουμε. Όταν επιδιώκουμε, ιδίως ως νέοι οδηγοί να βρούμε μια συναισθηματική διέξοδο επιδιώκοντας κάποια δυνατή συγκίνηση π.χ. κάνοντας κόντρες με αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες. Αλλά η οδήγηση μας κινδυνεύει και όταν βιαζόμαστε, γιατί αργούμε σε κάποια συνάντηση, ή όταν οδηγούμε για πολύ ώρα χωρίς να κάνουμε διακοπή για ξεκούραση. Ακόμη οι καινούργιοι οδηγοί νοιώθουν στρες επειδή δεν έχουν ακόμη αναπτύξει την αυτοπεποίθησή τους στο τιμόνι και κατά κάποιο τρόπο φοβούνται όταν οδηγούνε …
Μερικές πρακτικές συμβουλές από τον ψυχολόγο κ. Τεντολούρη. Προσπαθήστε να καθαρίσετε το μυαλό σας πριν από την οδήγηση από προβλήματα και έγνοιες. Μην οδηγείτε εξαντλημένοι ή θυμωμένοι. Να έχετε υπόψη ότι απρόβλεπτοι κίνδυνοι μπορεί να ανακύψουν ανά πάσα στιγμή. Η οδήγηση απαιτεί επαγρύπνηση και εγρήγορση. Προβλέψτε και αποδεχθείτε τα πράγματα που σας ενοχλούν στο δρόμο. Προσπαθήστε να δικαιολογήσετε το ατόπημα ενός οδηγού αντί να νευριάσετε μαζί του - όλοι έχουμε κάνει λάθη ή είχαμε μια δύσκολη μέρα (π.χ. ο βιαστικός οδηγός ίσως να είναι γιατρός που πάει σε ένα επείγον περιστατικό, ο απρόσεχτος οδηγός ίσως να έχει ένα σοβαρό οικογενειακό πρόβλημα). Κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών κάντε τακτικά διαλείμματα για ξεκούραση. Οδηγείστε άνετα, χορτάτοι, με σωστά ρυθμισμένο κάθισμα και κλιματισμό, με χαλαρή γραβάτα και ευχάριστη μουσική στο αυτοκίνητο.
Αν πάσχετε από αγοραφοβία αποφύγετε την οδήγηση σε αυτοκινητόδρομους ή σε συνθήκες έντονης κυκλοφορίας. Αν αισθανθείτε ζαλάδα ή ναυτία επιβραδύνετε, πιάστε την ακριανή λωρίδα και βγείτε από την κοντινότερη έξοδο. Μη γελοιοποιείτε ούτε να φωνάζετε στους άλλους. Γενικά μην χαλάτε τη διάθεσή σας – αυτό μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία σας.
Αν μπλέξετε σε μποτιλιάρισμα προσπαθήστε να εκμεταλλευτείτε παραγωγικά το χαμένο χρόνο. Με ενδοσκόπηση, συζήτηση με το συνοδηγό ή με αυτοδιάλογο για ένα θέμα που σας απασχολεί. Ξεκινήστε νωρίτερα για τη δουλειά σας. Αν βιαστείτε και αγχωθείτε θα κερδίσετε το πολύ 5 λεπτά. Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε και εναλλακτικά μέσα μεταφοράς. Μελετήστε καλά τη διαδρομή σας πριν ξεκινήσετε και αφιερώσετε αρκετό χρόνο ώστε να φτάσετε στον προορισμό σας με ασφαλή ταχύτητα. Αν αισθανθείτε ένταση, πάρτε βαθιές ανάσες και σκεφτείτε τοπία ή πράγματα που σας ευχαριστούν. Εφαρμόστε τεχνικές χαλάρωσης.
Αν εμπλακείτε σε επεισόδιο με κάποιον άλλο οδηγό, μην υπερτιμήσετε τη συναισθηματική του ωριμότητα και την ικανότητα του να ελέγξει τις αντιδράσεις του. Αποφύγετε να κοιτάξετε στα μάτια τους επιθετικούς οδηγούς, μην ανταποδίδετε βρισιές ή χειρονομίες – απλώς αγνοήστε τους. Μην κάνετε υποθέσεις όσον αφορά την πρόθεση του μπροστινού που σας καθυστερεί ή εκείνου που πετάχτηκε απότομα μπροστά σας. Τηρείστε απόσταση ασφαλείας από τον μπροστινό σας. Δε χρειάζεται να επιταχύνετε ώστε να συναντήσετε πιο γρήγορα την ουρά στο φανάρι. Μην δίνετε υπερβολικές διαστάσεις στις διάφορες μικροενοχλήσεις που προκύπτουν από τις συνθήκες της κυκλοφορίας. Προσέξτε ποιον θα επιλέξετε ως συνοδηγό (αν έχει τάση να μιλά πολύ, να υποδεικνύει συνεχώς το δρομολόγιο, αν έχει διαφορετικές προτιμήσεις στη μουσική, κλπ.).
Γενικά, αφού δεν μπορούμε να ελέγξουμε το στρεσογόνο περιβάλλον του δρόμου, ας αλλάξουμε την οπτική και τη στάση μας απέναντί του. Η νηφαλιότητα θα μας επιτρέψει να γίνουμε καλύτεροι οδηγοί και να προστατέψουμε την ζωή, τη σωματική μας ακεραιότητα και την ψυχική μας υγεία. Και ίσως να επηρεάσουμε θετικά και τους γύρω μας …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Νηφάλιου οδηγού έπαινος!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Μερικά διδάγματα από πρόσφατη ημερίδα στην 115 ΠΜ του Συλλόγου για την Πρόληψη των Τροχαίων Ατυχημάτων στα Χανιά (ΠΡΟ.ΤΑ)
Χαροκαμένες μάνες που έχασαν τα παλικάρια τους αλλά μετέτρεψαν τον πόνο τους σε προσπάθεια ενημέρωσης των «πλησίον» για να μην γνωρίσουν παρόμοιο πόνο. Οι κυρίες Θεοδοσία Γαβριλάκη και Βάσω Δανέλη-Μυλωνά, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς, μίλησαν για τα τροχαία που προκαλούν οικογενειακά δράματα και συνθλίβουν οικογένειες οι οποίες πρέπει να φροντίσουν ανάπηρους αδελφούς ή γονείς. Που στοιχίζουν πολύτιμους πόρους σε περίοδο κρίσης όταν τα ασφαλιστικά ταμεία δεν είναι σε θέση να καλύψουν τις ανάγκες νοσηλείας και επανένταξης. Για τα τροχαία που πρέπει να αντιμετωπιστούν με βάση τα πορίσματα της επιστήμης αλλά και την ουσιαστική δέσμευση της πολιτείας. Ο Αντώνης Τσαπατάκης και ο Γεώργιος Σκορδίλης, επιζήσαντες από τροχαία εξήγησαν πως επανεντάχθηκαν στην κανονική ζωή αντιμετωπίζοντας κατάματα τη μόνιμη αναπηρία τους. Όμως, μια ερώτηση που κρύβει πικρία μαζί και πόνο, θα είναι πάντα σε όλα τα χείλη. Γιατί;
Η απάντηση βέβαια δεν είναι πολύπλοκη. Έχει να κάνει πάνω απ’ όλα με τον υπεύθυνο οδηγό. Τον οδηγό που δεν πιάνει τιμόνι όταν έχει πιεί αλλά φροντίζει να έχει ορίσει έναν Νηφάλιο Οδηγό της Παρέας που δεν θα πιεί για να οδηγήσει τους φίλους με ασφάλεια στο σπίτι. Τον οδηγό που δεν μιλά στο κινητό όταν οδηγεί και δεν πιάνει τιμόνι αν είναι κουρασμένος ή νυστάζει. Τον οδηγό που φροντίζει να έχει συντηρήσει σωστά το αυτοκίνητό του, ιδίως τα φρένα, τα λάστιχα και τα φώτα. Που βάζει τη ζώνη ασφαλείας αν οδηγεί αυτοκίνητο και το κράνος αν οδηγεί μοτοσικλέτα. Που τοποθετεί τα παιδιά σε ειδικά, καλά στερεωμένα καθίσματα και οδηγεί προσέχοντας το δρόμο και προσαρμόζοντας την ταχύτητά του έτσι ώστε να διατηρεί πάντα τον έλεγχο τους αυτοκινήτου του.
Όμως ο ψυχολόγος ανθυποσμηναγός Φίλιππος Τεντολούρης, παρουσίασε και μιαν άλλη πλευρά του νηφάλιου οδηγού. Τον οδηγό που αντιμετωπίζει με επιτυχία το στρες από τις δύσκολες συνθήκες οδήγησης όπως τα μποτιλιαρίσματα, τις απότομες αλλαγές λωρίδας ή τις επικίνδυνες προσπεράσεις από άλλους οδηγούς, τα κορναρίσματα, τις φωνές, κλπ. Και τον οδηγό που δεν επηρεάζεται από το χρόνιο, διάχυτο άγχος από το οποίο μπορεί να υποφέρει λόγω της πίεσης στην εργασία ή στην οικογένειά του, λόγω της κρίσης ή κάποιας αρρώστιας, λόγω μιας ερωτικής απογοήτευσης ή της επαγγελματικής του εξουθένωσης (burn out). Τον οδηγό που δεν επηρεάζεται αρνητικά, δεν χάνει την ψυχραιμία του και διατηρεί τα αντανακλαστικά, την προσοχή και την εγρήγορση του.
Πως καταλαβαίνουμε ότι το στρες επηρεάζει την οδήγησή μας; Όταν οδηγούμε επιθετικά ιδίως όταν γλιτώνουμε παρά τρίχα μια σύγκρουση. Όταν έχουμε εκνευριστεί και αρχίζουμε να φωνάζουμε και να βρίζουμε. Όταν επιδιώκουμε, ιδίως ως νέοι οδηγοί να βρούμε μια συναισθηματική διέξοδο επιδιώκοντας κάποια δυνατή συγκίνηση π.χ. κάνοντας κόντρες με αυτοκίνητα ή μοτοσικλέτες. Αλλά η οδήγηση μας κινδυνεύει και όταν βιαζόμαστε, γιατί αργούμε σε κάποια συνάντηση, ή όταν οδηγούμε για πολύ ώρα χωρίς να κάνουμε διακοπή για ξεκούραση. Ακόμη οι καινούργιοι οδηγοί νοιώθουν στρες επειδή δεν έχουν ακόμη αναπτύξει την αυτοπεποίθησή τους στο τιμόνι και κατά κάποιο τρόπο φοβούνται όταν οδηγούνε …
Μερικές πρακτικές συμβουλές από τον ψυχολόγο κ. Τεντολούρη. Προσπαθήστε να καθαρίσετε το μυαλό σας πριν από την οδήγηση από προβλήματα και έγνοιες. Μην οδηγείτε εξαντλημένοι ή θυμωμένοι. Να έχετε υπόψη ότι απρόβλεπτοι κίνδυνοι μπορεί να ανακύψουν ανά πάσα στιγμή. Η οδήγηση απαιτεί επαγρύπνηση και εγρήγορση. Προβλέψτε και αποδεχθείτε τα πράγματα που σας ενοχλούν στο δρόμο. Προσπαθήστε να δικαιολογήσετε το ατόπημα ενός οδηγού αντί να νευριάσετε μαζί του - όλοι έχουμε κάνει λάθη ή είχαμε μια δύσκολη μέρα (π.χ. ο βιαστικός οδηγός ίσως να είναι γιατρός που πάει σε ένα επείγον περιστατικό, ο απρόσεχτος οδηγός ίσως να έχει ένα σοβαρό οικογενειακό πρόβλημα). Κατά τη διάρκεια μεγάλων ταξιδιών κάντε τακτικά διαλείμματα για ξεκούραση. Οδηγείστε άνετα, χορτάτοι, με σωστά ρυθμισμένο κάθισμα και κλιματισμό, με χαλαρή γραβάτα και ευχάριστη μουσική στο αυτοκίνητο.
Αν πάσχετε από αγοραφοβία αποφύγετε την οδήγηση σε αυτοκινητόδρομους ή σε συνθήκες έντονης κυκλοφορίας. Αν αισθανθείτε ζαλάδα ή ναυτία επιβραδύνετε, πιάστε την ακριανή λωρίδα και βγείτε από την κοντινότερη έξοδο. Μη γελοιοποιείτε ούτε να φωνάζετε στους άλλους. Γενικά μην χαλάτε τη διάθεσή σας – αυτό μπορεί να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία σας.
Αν μπλέξετε σε μποτιλιάρισμα προσπαθήστε να εκμεταλλευτείτε παραγωγικά το χαμένο χρόνο. Με ενδοσκόπηση, συζήτηση με το συνοδηγό ή με αυτοδιάλογο για ένα θέμα που σας απασχολεί. Ξεκινήστε νωρίτερα για τη δουλειά σας. Αν βιαστείτε και αγχωθείτε θα κερδίσετε το πολύ 5 λεπτά. Εξετάστε το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσετε και εναλλακτικά μέσα μεταφοράς. Μελετήστε καλά τη διαδρομή σας πριν ξεκινήσετε και αφιερώσετε αρκετό χρόνο ώστε να φτάσετε στον προορισμό σας με ασφαλή ταχύτητα. Αν αισθανθείτε ένταση, πάρτε βαθιές ανάσες και σκεφτείτε τοπία ή πράγματα που σας ευχαριστούν. Εφαρμόστε τεχνικές χαλάρωσης.
Αν εμπλακείτε σε επεισόδιο με κάποιον άλλο οδηγό, μην υπερτιμήσετε τη συναισθηματική του ωριμότητα και την ικανότητα του να ελέγξει τις αντιδράσεις του. Αποφύγετε να κοιτάξετε στα μάτια τους επιθετικούς οδηγούς, μην ανταποδίδετε βρισιές ή χειρονομίες – απλώς αγνοήστε τους. Μην κάνετε υποθέσεις όσον αφορά την πρόθεση του μπροστινού που σας καθυστερεί ή εκείνου που πετάχτηκε απότομα μπροστά σας. Τηρείστε απόσταση ασφαλείας από τον μπροστινό σας. Δε χρειάζεται να επιταχύνετε ώστε να συναντήσετε πιο γρήγορα την ουρά στο φανάρι. Μην δίνετε υπερβολικές διαστάσεις στις διάφορες μικροενοχλήσεις που προκύπτουν από τις συνθήκες της κυκλοφορίας. Προσέξτε ποιον θα επιλέξετε ως συνοδηγό (αν έχει τάση να μιλά πολύ, να υποδεικνύει συνεχώς το δρομολόγιο, αν έχει διαφορετικές προτιμήσεις στη μουσική, κλπ.).
Γενικά, αφού δεν μπορούμε να ελέγξουμε το στρεσογόνο περιβάλλον του δρόμου, ας αλλάξουμε την οπτική και τη στάση μας απέναντί του. Η νηφαλιότητα θα μας επιτρέψει να γίνουμε καλύτεροι οδηγοί και να προστατέψουμε την ζωή, τη σωματική μας ακεραιότητα και την ψυχική μας υγεία. Και ίσως να επηρεάσουμε θετικά και τους γύρω μας …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
09 Μαΐου 2013
Καταστροφές και μέσα ενημέρωσης – η ευρωπαϊκή διάσταση
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαΐου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Καταστροφές και μέσα ενημέρωσης – η ευρωπαϊκή διάσταση
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η σχέση υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης αποτέλεσε στο παρελθόν αντικείμενο σειράς δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος πολιτικής προστασίας
Στις 9 Μαΐου γιορτάζουμε την ημέρα της Ευρώπης. Την ημέρα αυτή, το 1950, ο Ρομπέρ Σουμάν, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας, με αφορμή την επικείμενη επίσκεψή του στην Βρετανία έκανε την περίφημη δήλωση με την οποία καλούσε τις ευρωπαϊκές χώρες να συνασπιστούν για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα. Ήταν το πρώτο μικρό βήμα προς τη δημιουργία της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα προβλήματα και τις επιτυχίες της … Γιορτάζοντας την ημέρα αυτή, η σημερινή στήλη είναι αφιερωμένη σε μερικές δράσεις που υλοποίησε η Ένωση στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης. Οι δράσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος για την πολιτική προστασία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και πολλές από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν υλοποιήθηκαν στη συνέχεια και έχουν βοηθήσει τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην αντιμετώπιση πολυάριθμων καταστροφών. Μερικά παραδείγματα.
Από την έκτακτη ανάγκη στην κρίση. Αυτός ήταν ο τίτλος μιας σειράς συναντήσεων εργασίας που πραγματοποιήθηκαν με ευθύνη της ομοσπονδιακής Ακαδημίας πολιτικής προστασίας (AKNZ) στο Άρβαϊλερ της Γερμανίας το 1999. Οι τελικές προτάσεις των συμμετεχόντων στελεχών πολιτικής προστασίας από όλες τις χώρες περιελάμβαναν σειρά δράσεων πολλές από τις οποίες σήμερα λειτουργούν με επιτυχία σε επίπεδο Ένωσης. Πρόκειται για το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών (MIC) και το ευρωπαϊκό κοινό δίκτυο επικοινωνιών και πληροφοριών έκτακτης ανάγκης (CECIS). Το CECIS συνδέει τις αίθουσες διαχείρισης καταστροφών των κρατών μελών και χρησιμοποιείται για την αποστολή βοήθειας (πυροσβεστικά αεροπλάνα, σκηνές, κινητά νοσοκομεία, ιατροφαρμακευτικό υλικό κλπ.) στις χώρες που έχουν πληγεί από καταστροφές. Παράλληλα λειτουργούν κοινά προγράμματα εκπαίδευσης στελεχών για την αντιμετώπιση μεγάλων καταστροφών. Μια από τις προτάσεις ήταν και η διοργάνωση κοινών συναντήσεων υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης – μια τέτοια συνάντηση διοργανώνεται με πρωτοβουλία του Περιφερειάρχη κ. Σταύρου Αρναουτάκη από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου στις 11 και 12 Μαΐου στους Άγιους Πάντες Αποκορώνου.
Επικοινωνία σε κρίση. Στο πλαίσιο αυτής της πιλοτικής δράσης καταρτίστηκε και δοκιμάστηκε πιλοτικά ένα 4ήμερο στοιχειώδες πρόγραμμα σπουδών για εκπροσώπους τύπου, δημάρχους, διαχειριστές καταστροφών, διοικητές υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και άλλους εμπλεκόμενους στην αντιμετώπιση καταστροφών. Το πρόγραμμα περιελάμβανε εισαγωγή στη διαχείριση κρίσεων, στοιχεία για τη στρατηγική και τις τεχνικές της επικοινωνίας, ανάλυση του τρόπου λειτουργίας των ΜΜΕ, περιγραφή των κοινωνικών, πολιτιστικών, πολιτικών, νομικών και ψυχολογικών επιπτώσεων των καταστροφών, τι κάνουμε πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση και τέλος σειρά πρακτικών ασκήσεων με βάση μεγάλες καταστροφές (έκρηξη εργοστασίου πυροτεχνημάτων στο Enschede της Ολλανδίας, ναυάγιο του φέριμποτ Estonia στη Βαλτική, επιδημία αφθώδους πυρετού στη Βρετανία, τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη κλπ.).
Μερικά από τα θέματα που κάλυψε το πιλοτικό πρόγραμμα σπουδών ήταν: δουλεύοντας μέσα στο χάος, τεχνικοί πόροι (ιστότοπος, τηλεφωνική γραμμή, …), αντιμετώπιση του κατακλυσμού των ερωτήσεων από τα ΜΜΕ, οργάνωση κέντρου τύπου, έλεγχος της πρόσβασης στον χώρο ατυχήματος, επισκέψεις πολιτικών, φήμες και αντιμετώπισή τους, διαχείριση του άγχους, αντιμετώπιση των θυμάτων και των οικογενειών τους, αντιμετώπιση εθελοντών και δημοσιογράφων, συνεντεύξεις (τηλεφωνικές, τηλεοπτικές, ραδιοφωνικές), πως απαντούμε σε ερωτήσεις («έχω άσχημα νέα», εκφράσεις, χειρονομίες, γλώσσα του σώματος).
Ενημέρωση και πληροφόρηση του κοινού. Το πρόγραμμα αυτό περιλάμβανε σειρά συναντήσεων εργασίας για διάφορα θέματα μεταξύ των οποίων ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα σχετικά με τις ψυχολογικές πτυχές των καταστροφών. Πάρτε για παράδειγμα την συμπεριφορά του πληθυσμού μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Μερικοί αναπτύσσουν μια υπερκινητική συμπεριφορά τρέχοντας δεξιά κι αριστερά και φωνάζοντας. Άλλοι, μένουν απαθείς και δεν κάνουν καμία κίνηση λες και τους κτύπησε κεραυνός. Τέλος, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, μετά από μια αρχική περίοδο κατάπληξης αντιδρά κανονικά ακολουθώντας τις οδηγίες και προσπαθεί να βοηθήσει τον εαυτό του και τους άλλους. Βέβαια, το αίσθημα του άγχους, της ανημποριάς και της «απορίας» για τα επελθόντα και τα επερχόμενα δεινά παραμένει. Γι’ αυτό προτεραιότητα αποτελεί η διοργάνωση της ψυχολογικής υποστήριξης. Πάντως, περίπου το 75% του πληθυσμού δεν ζητά βοήθεια αν και το ποσοστό αυτό διαφοροποιείται ανάλογα με την κοινωνική και μορφωτική κατάσταση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμπεριφορά των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Οι ικανότητες και οι αντοχές εξαρτώνται από την εκπαίδευση και την προγενέστερη εμπειρία. Πολύ σημαντική είναι και η δυνατότητα «αποστασιοποίησης» των μελών των διαφόρων υπηρεσιών που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση της καταστροφής. Κι εδώ, πρωταρχική σημασία έχει η ψυχολογική υποστήριξη του προσωπικού προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις συχνά αφόρητες πιέσεις από τις τραγικές καταστάσεις που καλείται να αντιμετωπίσει. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού ΠΡΙΝ από την καταστροφή και σε αυτό μεγάλο ρόλο μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης. Προτεραιότητα θα πρέπει να δίδεται στην ενίσχυση της ικανότητας αυτοπροστασίας, αυτοβοήθειας και αποκατάστασης του πληθυσμού με εκπαιδευτικές δράσεις όσο το δυνατόν νωρίτερα (ακόμη και από το νηπιαγωγείο!) με μόνιμες εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις.
Η πρακτική εφαρμογή όλων των παραπάνω αποτελεί ζητούμενο σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Με ευθύνη των αρμόδιων αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Για την καλύτερη προστασία των πολιτών στο πλαίσιο της ενωμένης Ευρώπης …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Καταστροφές και μέσα ενημέρωσης – η ευρωπαϊκή διάσταση
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η σχέση υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης αποτέλεσε στο παρελθόν αντικείμενο σειράς δράσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος πολιτικής προστασίας
Στις 9 Μαΐου γιορτάζουμε την ημέρα της Ευρώπης. Την ημέρα αυτή, το 1950, ο Ρομπέρ Σουμάν, υπουργός εξωτερικών της Γαλλίας, με αφορμή την επικείμενη επίσκεψή του στην Βρετανία έκανε την περίφημη δήλωση με την οποία καλούσε τις ευρωπαϊκές χώρες να συνασπιστούν για τη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα. Ήταν το πρώτο μικρό βήμα προς τη δημιουργία της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα προβλήματα και τις επιτυχίες της … Γιορτάζοντας την ημέρα αυτή, η σημερινή στήλη είναι αφιερωμένη σε μερικές δράσεις που υλοποίησε η Ένωση στον τομέα της συνεργασίας μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης. Οι δράσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος για την πολιτική προστασία στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και πολλές από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν υλοποιήθηκαν στη συνέχεια και έχουν βοηθήσει τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην αντιμετώπιση πολυάριθμων καταστροφών. Μερικά παραδείγματα.
Από την έκτακτη ανάγκη στην κρίση. Αυτός ήταν ο τίτλος μιας σειράς συναντήσεων εργασίας που πραγματοποιήθηκαν με ευθύνη της ομοσπονδιακής Ακαδημίας πολιτικής προστασίας (AKNZ) στο Άρβαϊλερ της Γερμανίας το 1999. Οι τελικές προτάσεις των συμμετεχόντων στελεχών πολιτικής προστασίας από όλες τις χώρες περιελάμβαναν σειρά δράσεων πολλές από τις οποίες σήμερα λειτουργούν με επιτυχία σε επίπεδο Ένωσης. Πρόκειται για το Κέντρο Παρακολούθησης και Πληροφοριών (MIC) και το ευρωπαϊκό κοινό δίκτυο επικοινωνιών και πληροφοριών έκτακτης ανάγκης (CECIS). Το CECIS συνδέει τις αίθουσες διαχείρισης καταστροφών των κρατών μελών και χρησιμοποιείται για την αποστολή βοήθειας (πυροσβεστικά αεροπλάνα, σκηνές, κινητά νοσοκομεία, ιατροφαρμακευτικό υλικό κλπ.) στις χώρες που έχουν πληγεί από καταστροφές. Παράλληλα λειτουργούν κοινά προγράμματα εκπαίδευσης στελεχών για την αντιμετώπιση μεγάλων καταστροφών. Μια από τις προτάσεις ήταν και η διοργάνωση κοινών συναντήσεων υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και μέσων ενημέρωσης – μια τέτοια συνάντηση διοργανώνεται με πρωτοβουλία του Περιφερειάρχη κ. Σταύρου Αρναουτάκη από την Περιφέρεια Κρήτης και το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου στις 11 και 12 Μαΐου στους Άγιους Πάντες Αποκορώνου.
Επικοινωνία σε κρίση. Στο πλαίσιο αυτής της πιλοτικής δράσης καταρτίστηκε και δοκιμάστηκε πιλοτικά ένα 4ήμερο στοιχειώδες πρόγραμμα σπουδών για εκπροσώπους τύπου, δημάρχους, διαχειριστές καταστροφών, διοικητές υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και άλλους εμπλεκόμενους στην αντιμετώπιση καταστροφών. Το πρόγραμμα περιελάμβανε εισαγωγή στη διαχείριση κρίσεων, στοιχεία για τη στρατηγική και τις τεχνικές της επικοινωνίας, ανάλυση του τρόπου λειτουργίας των ΜΜΕ, περιγραφή των κοινωνικών, πολιτιστικών, πολιτικών, νομικών και ψυχολογικών επιπτώσεων των καταστροφών, τι κάνουμε πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την κρίση και τέλος σειρά πρακτικών ασκήσεων με βάση μεγάλες καταστροφές (έκρηξη εργοστασίου πυροτεχνημάτων στο Enschede της Ολλανδίας, ναυάγιο του φέριμποτ Estonia στη Βαλτική, επιδημία αφθώδους πυρετού στη Βρετανία, τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη κλπ.).
Μερικά από τα θέματα που κάλυψε το πιλοτικό πρόγραμμα σπουδών ήταν: δουλεύοντας μέσα στο χάος, τεχνικοί πόροι (ιστότοπος, τηλεφωνική γραμμή, …), αντιμετώπιση του κατακλυσμού των ερωτήσεων από τα ΜΜΕ, οργάνωση κέντρου τύπου, έλεγχος της πρόσβασης στον χώρο ατυχήματος, επισκέψεις πολιτικών, φήμες και αντιμετώπισή τους, διαχείριση του άγχους, αντιμετώπιση των θυμάτων και των οικογενειών τους, αντιμετώπιση εθελοντών και δημοσιογράφων, συνεντεύξεις (τηλεφωνικές, τηλεοπτικές, ραδιοφωνικές), πως απαντούμε σε ερωτήσεις («έχω άσχημα νέα», εκφράσεις, χειρονομίες, γλώσσα του σώματος).
Ενημέρωση και πληροφόρηση του κοινού. Το πρόγραμμα αυτό περιλάμβανε σειρά συναντήσεων εργασίας για διάφορα θέματα μεταξύ των οποίων ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα συμπεράσματα σχετικά με τις ψυχολογικές πτυχές των καταστροφών. Πάρτε για παράδειγμα την συμπεριφορά του πληθυσμού μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Μερικοί αναπτύσσουν μια υπερκινητική συμπεριφορά τρέχοντας δεξιά κι αριστερά και φωνάζοντας. Άλλοι, μένουν απαθείς και δεν κάνουν καμία κίνηση λες και τους κτύπησε κεραυνός. Τέλος, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, μετά από μια αρχική περίοδο κατάπληξης αντιδρά κανονικά ακολουθώντας τις οδηγίες και προσπαθεί να βοηθήσει τον εαυτό του και τους άλλους. Βέβαια, το αίσθημα του άγχους, της ανημποριάς και της «απορίας» για τα επελθόντα και τα επερχόμενα δεινά παραμένει. Γι’ αυτό προτεραιότητα αποτελεί η διοργάνωση της ψυχολογικής υποστήριξης. Πάντως, περίπου το 75% του πληθυσμού δεν ζητά βοήθεια αν και το ποσοστό αυτό διαφοροποιείται ανάλογα με την κοινωνική και μορφωτική κατάσταση.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμπεριφορά των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Οι ικανότητες και οι αντοχές εξαρτώνται από την εκπαίδευση και την προγενέστερη εμπειρία. Πολύ σημαντική είναι και η δυνατότητα «αποστασιοποίησης» των μελών των διαφόρων υπηρεσιών που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση της καταστροφής. Κι εδώ, πρωταρχική σημασία έχει η ψυχολογική υποστήριξη του προσωπικού προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις συχνά αφόρητες πιέσεις από τις τραγικές καταστάσεις που καλείται να αντιμετωπίσει. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία έχει η ενημέρωση και εκπαίδευση του πληθυσμού ΠΡΙΝ από την καταστροφή και σε αυτό μεγάλο ρόλο μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης. Προτεραιότητα θα πρέπει να δίδεται στην ενίσχυση της ικανότητας αυτοπροστασίας, αυτοβοήθειας και αποκατάστασης του πληθυσμού με εκπαιδευτικές δράσεις όσο το δυνατόν νωρίτερα (ακόμη και από το νηπιαγωγείο!) με μόνιμες εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δράσεις.
Η πρακτική εφαρμογή όλων των παραπάνω αποτελεί ζητούμενο σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Με ευθύνη των αρμόδιων αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Για την καλύτερη προστασία των πολιτών στο πλαίσιο της ενωμένης Ευρώπης …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
30 Απριλίου 2013
Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μέσα ενημέρωσης
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Απριλίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μέσα ενημέρωσης
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η αντιμετώπιση ενός ατυχήματος – και πολύ περισσότερο, μιας καταστροφής – απαιτεί την αρμονική συνεργασία των αρχών με τα μέσα ενημέρωσης για την καλύτερη προστασία των πολιτών
Πριν από λίγα χρόνια σε ένα συνέδριο για την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών στο Άμστερνταμ είχα την ευκαιρία να ακούσω μια ενδιαφέρουσα εξομολόγηση. Μιλούσε ο Πιέρ Μπούρκ, δήμαρχος του Μονρεάλ που είχε διαχειριστεί την μεγάλη χιονοθύελλα του 2001 η οποία είχε παραλύσει ολόκληρο το βόρειο Καναδά επί εβδομάδες. Πολλές γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος είχαν καταστραφεί, οι δρόμοι είχαν κλείσει, ολόκληρες συνοικίες είχαν αποκλειστεί. «Μια στιγμή», είπε ο δήμαρχος, «με ειδοποίησαν ότι η διακοπή ρεύματος θα έπληττε την τοπική εταιρεία υδάτων με αποτέλεσμα η πόλη να μείνει ενδεχομένως και χωρίς νερό». «Με συμβούλευσαν», πρόσθεσε, «να το ανακοινώσω στον πληθυσμό, με κίνδυνο να επιταχύνω την κατάρρευση της υδροδότησης αφού όλοι οι πολίτες θα άρχιζαν να γεμίζουν τις μπανιέρες τους με νερό για να αντιμετωπίσουν την λειψυδρία. Αποφάσισα να μην ανακοινώσω τίποτα, αναλαμβάνοντας τις όποιες ευθύνες. Ευτυχώς η παροχή ρεύματος αποκαταστάθηκε εγκαίρως και έτσι ο κίνδυνος αποτράπηκε».
Πως θα αντιμετώπιζαν οι δημοσιογράφοι μια τέτοια είδηση; Θα την ανακοίνωναν στο κοινό δημιουργώντας κλίμα πανικού που θα οδηγούσε σε επιδείνωση της κατάστασης ή θα σεβόταν την απόφαση του δημάρχου που ανελάμβανε και την ευθύνη της απόφασης;
Στις περισσότερες χώρες τα μέσα ενημέρωσης συμμετέχουν ισότιμα στον σχεδιασμό και την αντιμετώπιση μεγάλων ατυχημάτων και καταστροφών. Η συμμετοχή τους στο σχεδιασμό τους δίνει την ευκαιρία να κατανοήσουν τις προκλήσεις και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι αρχές και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν καταστάσεις για την αντιμετώπιση των οποίων απαιτούνται μέσα πέρα από τις διαθέσιμες δυνατότητες. Εξ ορισμού η καταστροφή είναι μια κατάσταση η αντιμετώπιση της οποίας απαιτεί πολύ περισσότερα μέσα από αυτά που διατίθενται στην πράξη. Δέκα τραυματίες με βαριά εγκαύματα όταν διατίθενται μόνο πέντε εξοπλισμένες κλίνες. Χίλιοι τραυματισμένοι που χρειάζονται διακομιδή όταν διατίθενται μόνο δέκα ασθενοφόρα και δύο νοσοκομεία με κατάλληλα εξοπλισμένα χειρουργεία που μπορούν να περιθάλψουν από δύο έως πέντε τραυματίες την ώρα. Δέκα χιλιάδες άστεγοι όταν διατίθενται σκηνές και κλινοσκεπάσματα μόνο για πέντε χιλιάδες …
Μα στις άλλες χώρες διατίθενται πολύ περισσότερα μέσα, θα πει κάποιος. Γιατί η πολιτεία δεν φροντίζει να προβλέψει; Κι αν δεν έχει προβλέψει, ποιος πήρε την απόφαση και που πάνε τα χρήματα των φορολογούμενων; Που είναι το κράτος; Ποιος αποφασίζει; Να μερικές ερωτήσεις που συχνά θέτουν οι δημοσιογράφοι όταν κληθούν να καλύψουν μια καταστροφή χωρίς να έχουν ιδέα για τις δυνατότητες των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον σχεδιασμό. Όταν οι γερμανικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μια πυρκαγιά στο αεροδρόμιο του Ντίσελντορφ, γρήγορα διαπίστωσαν ότι οι διαθέσιμες κλίνες για βαρείς εγκαυματίες στην ευρύτερη περιοχή δεν αρκούσαν για την περίθαλψη των θυμάτων. Ευτυχώς, η κεντρική θέση του Ντίσελντορφ επέτρεψε την αεροδιακομιδή πολλών τραυματιών ακόμη και σε γειτονικές χώρες με κατάλληλη υποδομή που απείχαν το πολύ δύο ώρες από τον τόπο του ατυχήματος. Αυτός είναι ο μέγιστος χρόνος μέσα στον οποίο ο εγκαυματίας θα πρέπει να λάβει την κατάλληλη περίθαλψη σε εξειδικευμένο κέντρο για να έχει πιθανότητες να επιζήσει. Είναι προφανές ότι αυτό θα ήταν αδύνατο να γίνει αν μια παρόμοια καταστροφή έπληττε μια απομακρυσμένη περιφέρεια όπως η Κρήτη.
Μια άλλη κακή συνήθεια των ηλεκτρονικών ιδίως μέσων ενημέρωσης είναι να υποκαθιστούν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην παρακολούθηση της εξέλιξης μιας καταστροφής σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι ότι στο βωμό της ακροαματικότητας θυσιάζεται η δυνατότητα των αρμόδιων υπηρεσιών να δράσουν ανενόχλητες με βάση τα σχέδια και την εκπαίδευσή τους με στόχο την καλύτερη δυνατή προστασία των πολιτών. Αντ’ αυτού οι αρμόδιοι καλούνται να δίνουν εξηγήσεις για τις αποφάσεις τους στους δημοσιογράφους, να αντιμετωπίζουν τους θυμωμένους πολίτες που πιστεύουν την ελλιπή εικόνα που τους παρέχει το ένα ή το άλλο τηλεοπτικό κανάλι ή ραδιοσταθμός με αποτέλεσμα να δίνεται μια συχνά παραμορφωμένη και ανακριβής εικόνα κακής οργάνωσης ή έλλειψης επικοινωνίας.
Είναι δυνατόν να αποφευχθούν τα παραπάνω προβλήματα και να εξασφαλιστεί η αρμονικότερη συνεργασία και αλληλοκατανόηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και των μέσων ενημέρωσης; Η απάντηση είναι θετική αλλά απαιτείται μακροχρόνια συνεργασία και ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την συστηματική συμμετοχή των μέσων ενημέρωσης σε όλες τις φάσεις σχεδιασμού της αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών. Μόνον τότε η όποια κριτική θα γίνεται με πλήρη επίγνωση των βασικών επιλογών που έγιναν πριν από την καταστροφή αλλά και των δυνητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει στους πολίτες ή όποια κοινοποίηση ειδήσεων που θα αυξήσει τον πανικό και θα δημιουργήσει ανεξέλεγκτες αντιδράσεις. Παράλληλα, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης θα υποχρεωθούν να αντιμετωπίζουν ρεαλιστικά τα μέσα ενημέρωσης προσπαθώντας να αιτιολογήσουν πολύ καλύτερα τις αποφάσεις τους και βελτιώνοντας την ελεγχόμενη πρόσβαση στα θέατρα των επιχειρήσεων.
Με στόχο να τεθούν οι βάσεις για μια καλύτερη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και περιφερειακών μέσων ενημέρωσης, η Περιφέρεια Κρήτης σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου οργανώνουν στις 11 και 12 Μαΐου μια Διημερίδα στο ΙΕΤ στον Αποκόρωνα. Έχουν κληθεί εκπρόσωποι από τους δήμους, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τα κρητικά μέσα ενημέρωσης και ο στόχος είναι μέσα από συζήτηση να προκύψουν από κοινού συμφωνημένες αρχές και θεμελιώδεις κατευθύνσεις συνεργασίας. Τις αρχές και τις κατευθύνσεις αυτές θα αναλάβουν να εφαρμόσουν σε ένα πλαίσιο συνεργασίας και δεοντολογίας κατά την παρουσίαση, τον σχολιασμό και την αντιμετώπιση μελλοντικών ατυχημάτων και καταστροφών και των συναφών οδηγιών προς το κοινό, με επιδίωξη τη μείωση των συνεπειών και την αποφυγή τυχόν πανικού.
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και μέσα ενημέρωσης
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η αντιμετώπιση ενός ατυχήματος – και πολύ περισσότερο, μιας καταστροφής – απαιτεί την αρμονική συνεργασία των αρχών με τα μέσα ενημέρωσης για την καλύτερη προστασία των πολιτών
Πριν από λίγα χρόνια σε ένα συνέδριο για την αντιμετώπιση ατυχημάτων και καταστροφών στο Άμστερνταμ είχα την ευκαιρία να ακούσω μια ενδιαφέρουσα εξομολόγηση. Μιλούσε ο Πιέρ Μπούρκ, δήμαρχος του Μονρεάλ που είχε διαχειριστεί την μεγάλη χιονοθύελλα του 2001 η οποία είχε παραλύσει ολόκληρο το βόρειο Καναδά επί εβδομάδες. Πολλές γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος είχαν καταστραφεί, οι δρόμοι είχαν κλείσει, ολόκληρες συνοικίες είχαν αποκλειστεί. «Μια στιγμή», είπε ο δήμαρχος, «με ειδοποίησαν ότι η διακοπή ρεύματος θα έπληττε την τοπική εταιρεία υδάτων με αποτέλεσμα η πόλη να μείνει ενδεχομένως και χωρίς νερό». «Με συμβούλευσαν», πρόσθεσε, «να το ανακοινώσω στον πληθυσμό, με κίνδυνο να επιταχύνω την κατάρρευση της υδροδότησης αφού όλοι οι πολίτες θα άρχιζαν να γεμίζουν τις μπανιέρες τους με νερό για να αντιμετωπίσουν την λειψυδρία. Αποφάσισα να μην ανακοινώσω τίποτα, αναλαμβάνοντας τις όποιες ευθύνες. Ευτυχώς η παροχή ρεύματος αποκαταστάθηκε εγκαίρως και έτσι ο κίνδυνος αποτράπηκε».
Πως θα αντιμετώπιζαν οι δημοσιογράφοι μια τέτοια είδηση; Θα την ανακοίνωναν στο κοινό δημιουργώντας κλίμα πανικού που θα οδηγούσε σε επιδείνωση της κατάστασης ή θα σεβόταν την απόφαση του δημάρχου που ανελάμβανε και την ευθύνη της απόφασης;
Στις περισσότερες χώρες τα μέσα ενημέρωσης συμμετέχουν ισότιμα στον σχεδιασμό και την αντιμετώπιση μεγάλων ατυχημάτων και καταστροφών. Η συμμετοχή τους στο σχεδιασμό τους δίνει την ευκαιρία να κατανοήσουν τις προκλήσεις και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζουν οι αρχές και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν καταστάσεις για την αντιμετώπιση των οποίων απαιτούνται μέσα πέρα από τις διαθέσιμες δυνατότητες. Εξ ορισμού η καταστροφή είναι μια κατάσταση η αντιμετώπιση της οποίας απαιτεί πολύ περισσότερα μέσα από αυτά που διατίθενται στην πράξη. Δέκα τραυματίες με βαριά εγκαύματα όταν διατίθενται μόνο πέντε εξοπλισμένες κλίνες. Χίλιοι τραυματισμένοι που χρειάζονται διακομιδή όταν διατίθενται μόνο δέκα ασθενοφόρα και δύο νοσοκομεία με κατάλληλα εξοπλισμένα χειρουργεία που μπορούν να περιθάλψουν από δύο έως πέντε τραυματίες την ώρα. Δέκα χιλιάδες άστεγοι όταν διατίθενται σκηνές και κλινοσκεπάσματα μόνο για πέντε χιλιάδες …
Μα στις άλλες χώρες διατίθενται πολύ περισσότερα μέσα, θα πει κάποιος. Γιατί η πολιτεία δεν φροντίζει να προβλέψει; Κι αν δεν έχει προβλέψει, ποιος πήρε την απόφαση και που πάνε τα χρήματα των φορολογούμενων; Που είναι το κράτος; Ποιος αποφασίζει; Να μερικές ερωτήσεις που συχνά θέτουν οι δημοσιογράφοι όταν κληθούν να καλύψουν μια καταστροφή χωρίς να έχουν ιδέα για τις δυνατότητες των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και τις παραδοχές που χρησιμοποιήθηκαν κατά τον σχεδιασμό. Όταν οι γερμανικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν μια πυρκαγιά στο αεροδρόμιο του Ντίσελντορφ, γρήγορα διαπίστωσαν ότι οι διαθέσιμες κλίνες για βαρείς εγκαυματίες στην ευρύτερη περιοχή δεν αρκούσαν για την περίθαλψη των θυμάτων. Ευτυχώς, η κεντρική θέση του Ντίσελντορφ επέτρεψε την αεροδιακομιδή πολλών τραυματιών ακόμη και σε γειτονικές χώρες με κατάλληλη υποδομή που απείχαν το πολύ δύο ώρες από τον τόπο του ατυχήματος. Αυτός είναι ο μέγιστος χρόνος μέσα στον οποίο ο εγκαυματίας θα πρέπει να λάβει την κατάλληλη περίθαλψη σε εξειδικευμένο κέντρο για να έχει πιθανότητες να επιζήσει. Είναι προφανές ότι αυτό θα ήταν αδύνατο να γίνει αν μια παρόμοια καταστροφή έπληττε μια απομακρυσμένη περιφέρεια όπως η Κρήτη.
Μια άλλη κακή συνήθεια των ηλεκτρονικών ιδίως μέσων ενημέρωσης είναι να υποκαθιστούν τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στην παρακολούθηση της εξέλιξης μιας καταστροφής σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Το αποτέλεσμα είναι ότι στο βωμό της ακροαματικότητας θυσιάζεται η δυνατότητα των αρμόδιων υπηρεσιών να δράσουν ανενόχλητες με βάση τα σχέδια και την εκπαίδευσή τους με στόχο την καλύτερη δυνατή προστασία των πολιτών. Αντ’ αυτού οι αρμόδιοι καλούνται να δίνουν εξηγήσεις για τις αποφάσεις τους στους δημοσιογράφους, να αντιμετωπίζουν τους θυμωμένους πολίτες που πιστεύουν την ελλιπή εικόνα που τους παρέχει το ένα ή το άλλο τηλεοπτικό κανάλι ή ραδιοσταθμός με αποτέλεσμα να δίνεται μια συχνά παραμορφωμένη και ανακριβής εικόνα κακής οργάνωσης ή έλλειψης επικοινωνίας.
Είναι δυνατόν να αποφευχθούν τα παραπάνω προβλήματα και να εξασφαλιστεί η αρμονικότερη συνεργασία και αλληλοκατανόηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και των μέσων ενημέρωσης; Η απάντηση είναι θετική αλλά απαιτείται μακροχρόνια συνεργασία και ανάπτυξη σχέσεων εμπιστοσύνης. Κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την συστηματική συμμετοχή των μέσων ενημέρωσης σε όλες τις φάσεις σχεδιασμού της αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών. Μόνον τότε η όποια κριτική θα γίνεται με πλήρη επίγνωση των βασικών επιλογών που έγιναν πριν από την καταστροφή αλλά και των δυνητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει στους πολίτες ή όποια κοινοποίηση ειδήσεων που θα αυξήσει τον πανικό και θα δημιουργήσει ανεξέλεγκτες αντιδράσεις. Παράλληλα, οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης θα υποχρεωθούν να αντιμετωπίζουν ρεαλιστικά τα μέσα ενημέρωσης προσπαθώντας να αιτιολογήσουν πολύ καλύτερα τις αποφάσεις τους και βελτιώνοντας την ελεγχόμενη πρόσβαση στα θέατρα των επιχειρήσεων.
Με στόχο να τεθούν οι βάσεις για μια καλύτερη συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και περιφερειακών μέσων ενημέρωσης, η Περιφέρεια Κρήτης σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Επαρχιακού Τύπου οργανώνουν στις 11 και 12 Μαΐου μια Διημερίδα στο ΙΕΤ στον Αποκόρωνα. Έχουν κληθεί εκπρόσωποι από τους δήμους, τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και τα κρητικά μέσα ενημέρωσης και ο στόχος είναι μέσα από συζήτηση να προκύψουν από κοινού συμφωνημένες αρχές και θεμελιώδεις κατευθύνσεις συνεργασίας. Τις αρχές και τις κατευθύνσεις αυτές θα αναλάβουν να εφαρμόσουν σε ένα πλαίσιο συνεργασίας και δεοντολογίας κατά την παρουσίαση, τον σχολιασμό και την αντιμετώπιση μελλοντικών ατυχημάτων και καταστροφών και των συναφών οδηγιών προς το κοινό, με επιδίωξη τη μείωση των συνεπειών και την αποφυγή τυχόν πανικού.
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
24 Απριλίου 2013
0-5-30 για να ζήσουμε καλύτερα και περισσότερα χρόνια!
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Απριλίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
0-5-30 για να ζήσουμε καλύτερα και περισσότερα χρόνια!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αντιγράφοντας την πετυχημένη εκστρατεία ενημέρωσης των καναδικών αρχών, οι αρχές της Βαλονίας στο Βέλγιο θέλουν να πείσουν τους πολίτες να μηδενίσουν τα τσιγάρα, να τρώνε τουλάχιστον 5 φρούτα ή λαχανικά και να ασκούνται επί τουλάχιστον μισή ώρα ημερησίως
Στο γαλλόφωνο Βέλγιο τα ραδιόφωνα και η τηλεόραση φιλοξενούν εδώ και λίγες μέρες μια νέα εκστρατεία των αρχών με στόχο της ευζωία των πολιτών. Τρεις απλές κινήσεις που εξασφαλίζουν καλύτερη φυσική κατάσταση, λιγότερες πιθανότητες σοβαρής ασθένειας και περισσότερα χρόνια ζωής. Κόβουμε το κάπνισμα (μηδέν τσιγάρα). Καταναλώνουμε περισσότερα φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον πέντε μερίδες την ημέρα). Και κινούμαστε τουλάχιστον μισή ώρα την ημέρα (30 λεπτά φυσικής δραστηριότητας αρκούν).
Τι κερδίζουμε όταν κόψουμε το κάπνισμα. Κατ' αρχάς προφυλάσσουμε την υγεία μας. Σταματώντας το κάπνισμα μειώνουμε τον κίνδυνο προσβολής από σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα ή τα νοσήματα του αναπνευστικού. Αναπνέουμε καλύτερα, βελτιώνεται η φυσική μας κατάσταση και αποκτούμε καλύτερη γεύση και όσφρηση. Καθαρίζει η φωνή μας, κόβεται ο πρωινός τσιγαρόβηχας και η αναπνοή μας δεν μυρίζει όπως δεν μυρίζουν και τα ρούχα μας ή ο σπίτι και το αυτοκίνητό μας. Κόβοντας το κάπνισμα στις σημερινές εποχές της κρίσης, εξοικονομούμε χρήματα - ένα πακέτο των 3,5 ευρώ την ημέρα αντιστοιχεί σε 105 ευρώ το μήνα ή 1260 ευρώ το χρόνο. Και ελευθερωνόμαστε από μια θανατηφόρα εξάρτηση στην οποία μας έχει υποδουλώσει η βιομηχανία των τσιγάρων. Μάλιστα, όσο νωρίτερα κόψουμε το κάπνισμα, τόσο το όφελος είναι μεγαλύτερο.
Οι έρευνες δείχνουν ότι 20 λεπτά μετά την διακοπή του καπνίσματος μειώνονται η αρτηριακή πίεση και ο καρδιακός ρυθμός ενώ βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος στα χέρια και τα πόδια των οποίων η θερμοκρασία αυξάνει. Οκτώ ώρες αργότερα η συγκέντρωση της νικοτίνης και του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα έχει μειωθεί στο μισό και το ποσοστό του οξυγόνου έχει επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα. Μετά από 24 ώρες ο οργανισμός έχει αποβάλει το μονοξείδιο και οι πνεύμονες αρχίζουν να αποβάλλουν τις βλέννες και τα άλλα υπολείμματα του καπνού. Ο κίνδυνος καρδιακού επεισοδίου αρχίζει να μειώνεται. Μετά από 48 ώρες δεν ανιχνεύεται πλέον νικοτίνη στο αίμα ενώ μετά από μια εβδομάδα έχει βελτιωθεί η όσφρηση και η γεύση. 2 με 12 εβδομάδες χωρίς τσιγάρο και η κυκλοφορία του αίματος έχει βελτιωθεί διευκολύνοντας τη φυσική άσκηση (περπάτημα, τρέξιμο). Στους 3 με 9 μήνες εξαφανίζεται ο τσιγαρόβηχας και τα αναπνευστικά προβλήματα ενώ στον ένα χρόνο ο κίνδυνος καρδιακού επεισοδίου έχει μειωθεί στο μισό σε σχέση με τον φίλο μας που δεν το έκοψε. Στα 10 χρόνια έχει μειωθεί στο μισό και ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, ενώ στα 15 χρόνια το προσδόκιμο ζωής του πρώην καπνιστή είναι ίδιο με εκείνο κάποιου που δεν κάπνισε ποτέ στη ζωή του …
Και πώς να το κόψω θα ρωτήσετε; Διαλέξτε μια περίοδο με λιγότερο άγχος και πάρτε σταθερή απόφαση. Αποφύγετε το καφενείο, την παρέα, την ταβέρνα που θα σας πιέσουν ψυχολογικά να ξαναρχίσετε και αρχίστε να περπατάτε ή να αθλείστε. Ζητήστε βοήθεια από τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας αλλά και από τους φίλους και συγγενείς που θα σας υποστηρίξουν. Είναι προτιμότερο να το κόψετε απότομα - όσοι λένε πως θα το μειώσουν σταδιακά συχνά δεν το κόβουν ποτέ …
Τα οφέλη από την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών. Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πλούσια σε βιταμίνες, ίνες, ιχνοστοιχεία και τις επιλεγόμενες αντιοξειδωτικές ουσίες. Αντιοξειδωτικές είναι οι βιταμίνες C και Ε, ορισμένες κίτρινες, πορτοκαλί και κόκκινες χρωστικές (καροτενοειδή) και ορισμένα ιχνοστοιχεία όπως το σελήνιο και ο ψευδάργυρος. Οι ουσίες αυτές είναι απαραίτητες για την υγεία των κυττάρων μας ενώ οι βιταμίνες υπεισέρχονται σε πολλές διεργασίες του μεταβολισμού. Οι ίνες διευκολύνουν την πέψη και την λειτουργία του εντέρου και βοηθούν στην αποβολή του λίπους και συνεπώς στη μείωση της χοληστερίνης. Τα φρούτα και τα λαχανικά παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου και καρδιαγγειακών ασθενειών.
Οι γιατροί συνιστούν πέντε μερίδες φρούτα και λαχανικά ημερησίως. Μια μερίδα αντιστοιχεί σε ένα αχλάδι, μισή μπανάνα, ένα μήλο, ένα μικρό κεσεδάκι φράουλες ή δύο ακτινίδια. Μισό πεπόνι, ένα τέταρτο ανανά ή μια μερίδα καρπούζι. Ή ακόμη σε ένα ποτήρι 100% φυσικού χυμού χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Για τα ψημένα λαχανικά, μια μερίδα αντιστοιχεί σε 8 κουταλιές της σούπας ενώ για τα ωμά λαχανικά μια μερίδα αντιστοιχεί σε μια ντομάτα, μισό αγγούρι, λίγα καρότα, 5 κουταλιές της σούπας ψιλοκομμένα λαχανικά (π.χ. σέλινο, καρότα, λάχανο άσπρο ή κόκκινο). Φυσικά πρόκειται για φρέσκα ή το πολύ κατεψυγμένα φρούτα και λαχανικά και όχι κονσέρβες, φρούτα σε γιαούρτι, έτοιμες σούπες σε σκόνη ή μαρμελάδες. Τέλος, οι πατάτες, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί χρησιμεύουν μεν στην διατροφή μας αλλά δεν θα πρέπει να συνυπολογίζονται στα φρούτα και τα λαχανικά …
Η ευεργετική επίδραση της άσκησης. Οι έρευνες των τελευταίων ετών έχουν δείξει ότι η ημίωρη καθημερινή άσκηση επιδρά ευεργετικά στην υγεία, ιδίως όσων η εργασία είναι κυρίως καθιστική. Η φυσική άσκηση βοηθά στην καλή υγεία της καρδιάς, στην μείωση της υπέρτασης και του διαβήτη τύπου Β αλλά και στον περιορισμό του κινδύνου από καρκίνους. Βοηθά επίσης όσους πάσχουν από ορισμένες ψυχικές ασθένειες. Δεν μιλάμε για γυμναστήρια και μαραθώνιους! 30 λεπτά της ώρας ημερησίως αρκούν. Ακόμη και αν πρόκειται για τρία δεκάλεπτα … Μια ήπια φυσική δραστηριότητα όπως περπάτημα, χρήση της σκάλας και όχι του ανελκυστήρα, δουλειά στον κήπο, παιχνίδι με τα παιδιά ή τα εγγόνια, ποδήλατο ακόμη και χορός! Θα πρέπει να ξοδέψουμε 120 με 200 θερμίδες μέσα σε μισή ώρα ή συνολικά 1000 έως 1500 θερμίδες την εβδομάδα.
Και πως θα το καταφέρουμε; Παρκάρουμε το αυτοκίνητο σε απόσταση από τον προορισμό μας ή κατεβαίνουμε μια στάση πιο μπροστά και περπατούμε. Χρησιμοποιούμε τις σκάλες αντί για ανελκυστήρα ή κυλιόμενες σκάλες. Στο γραφείο περπατούμε μέχρι το γραφείο του συναδέλφου αντί για τηλέφωνο ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Βγάζουμε βόλτα το σκυλάκι μας ή κάνουμε απλώς το γύρο της γειτονιάς μας. Χρησιμοποιούμε ποδήλατο και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Πάμε στα ψώνια με τα πόδια, κολυμπάμε ή αρχίζουμε μαθήματα χορού …
Μηδέν-Πέντε-Τριάντα. Τρεις ευκολομνημόνευτοι αριθμοί για καλύτερη ζωή!
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
0-5-30 για να ζήσουμε καλύτερα και περισσότερα χρόνια!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αντιγράφοντας την πετυχημένη εκστρατεία ενημέρωσης των καναδικών αρχών, οι αρχές της Βαλονίας στο Βέλγιο θέλουν να πείσουν τους πολίτες να μηδενίσουν τα τσιγάρα, να τρώνε τουλάχιστον 5 φρούτα ή λαχανικά και να ασκούνται επί τουλάχιστον μισή ώρα ημερησίως
Στο γαλλόφωνο Βέλγιο τα ραδιόφωνα και η τηλεόραση φιλοξενούν εδώ και λίγες μέρες μια νέα εκστρατεία των αρχών με στόχο της ευζωία των πολιτών. Τρεις απλές κινήσεις που εξασφαλίζουν καλύτερη φυσική κατάσταση, λιγότερες πιθανότητες σοβαρής ασθένειας και περισσότερα χρόνια ζωής. Κόβουμε το κάπνισμα (μηδέν τσιγάρα). Καταναλώνουμε περισσότερα φρούτα και λαχανικά (τουλάχιστον πέντε μερίδες την ημέρα). Και κινούμαστε τουλάχιστον μισή ώρα την ημέρα (30 λεπτά φυσικής δραστηριότητας αρκούν).
Τι κερδίζουμε όταν κόψουμε το κάπνισμα. Κατ' αρχάς προφυλάσσουμε την υγεία μας. Σταματώντας το κάπνισμα μειώνουμε τον κίνδυνο προσβολής από σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος, τα καρδιαγγειακά νοσήματα ή τα νοσήματα του αναπνευστικού. Αναπνέουμε καλύτερα, βελτιώνεται η φυσική μας κατάσταση και αποκτούμε καλύτερη γεύση και όσφρηση. Καθαρίζει η φωνή μας, κόβεται ο πρωινός τσιγαρόβηχας και η αναπνοή μας δεν μυρίζει όπως δεν μυρίζουν και τα ρούχα μας ή ο σπίτι και το αυτοκίνητό μας. Κόβοντας το κάπνισμα στις σημερινές εποχές της κρίσης, εξοικονομούμε χρήματα - ένα πακέτο των 3,5 ευρώ την ημέρα αντιστοιχεί σε 105 ευρώ το μήνα ή 1260 ευρώ το χρόνο. Και ελευθερωνόμαστε από μια θανατηφόρα εξάρτηση στην οποία μας έχει υποδουλώσει η βιομηχανία των τσιγάρων. Μάλιστα, όσο νωρίτερα κόψουμε το κάπνισμα, τόσο το όφελος είναι μεγαλύτερο.
Οι έρευνες δείχνουν ότι 20 λεπτά μετά την διακοπή του καπνίσματος μειώνονται η αρτηριακή πίεση και ο καρδιακός ρυθμός ενώ βελτιώνεται η κυκλοφορία του αίματος στα χέρια και τα πόδια των οποίων η θερμοκρασία αυξάνει. Οκτώ ώρες αργότερα η συγκέντρωση της νικοτίνης και του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα έχει μειωθεί στο μισό και το ποσοστό του οξυγόνου έχει επανέλθει σε φυσιολογικά επίπεδα. Μετά από 24 ώρες ο οργανισμός έχει αποβάλει το μονοξείδιο και οι πνεύμονες αρχίζουν να αποβάλλουν τις βλέννες και τα άλλα υπολείμματα του καπνού. Ο κίνδυνος καρδιακού επεισοδίου αρχίζει να μειώνεται. Μετά από 48 ώρες δεν ανιχνεύεται πλέον νικοτίνη στο αίμα ενώ μετά από μια εβδομάδα έχει βελτιωθεί η όσφρηση και η γεύση. 2 με 12 εβδομάδες χωρίς τσιγάρο και η κυκλοφορία του αίματος έχει βελτιωθεί διευκολύνοντας τη φυσική άσκηση (περπάτημα, τρέξιμο). Στους 3 με 9 μήνες εξαφανίζεται ο τσιγαρόβηχας και τα αναπνευστικά προβλήματα ενώ στον ένα χρόνο ο κίνδυνος καρδιακού επεισοδίου έχει μειωθεί στο μισό σε σχέση με τον φίλο μας που δεν το έκοψε. Στα 10 χρόνια έχει μειωθεί στο μισό και ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα, ενώ στα 15 χρόνια το προσδόκιμο ζωής του πρώην καπνιστή είναι ίδιο με εκείνο κάποιου που δεν κάπνισε ποτέ στη ζωή του …
Και πώς να το κόψω θα ρωτήσετε; Διαλέξτε μια περίοδο με λιγότερο άγχος και πάρτε σταθερή απόφαση. Αποφύγετε το καφενείο, την παρέα, την ταβέρνα που θα σας πιέσουν ψυχολογικά να ξαναρχίσετε και αρχίστε να περπατάτε ή να αθλείστε. Ζητήστε βοήθεια από τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας αλλά και από τους φίλους και συγγενείς που θα σας υποστηρίξουν. Είναι προτιμότερο να το κόψετε απότομα - όσοι λένε πως θα το μειώσουν σταδιακά συχνά δεν το κόβουν ποτέ …
Τα οφέλη από την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών. Τα φρούτα και τα λαχανικά είναι πλούσια σε βιταμίνες, ίνες, ιχνοστοιχεία και τις επιλεγόμενες αντιοξειδωτικές ουσίες. Αντιοξειδωτικές είναι οι βιταμίνες C και Ε, ορισμένες κίτρινες, πορτοκαλί και κόκκινες χρωστικές (καροτενοειδή) και ορισμένα ιχνοστοιχεία όπως το σελήνιο και ο ψευδάργυρος. Οι ουσίες αυτές είναι απαραίτητες για την υγεία των κυττάρων μας ενώ οι βιταμίνες υπεισέρχονται σε πολλές διεργασίες του μεταβολισμού. Οι ίνες διευκολύνουν την πέψη και την λειτουργία του εντέρου και βοηθούν στην αποβολή του λίπους και συνεπώς στη μείωση της χοληστερίνης. Τα φρούτα και τα λαχανικά παίζουν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου και καρδιαγγειακών ασθενειών.
Οι γιατροί συνιστούν πέντε μερίδες φρούτα και λαχανικά ημερησίως. Μια μερίδα αντιστοιχεί σε ένα αχλάδι, μισή μπανάνα, ένα μήλο, ένα μικρό κεσεδάκι φράουλες ή δύο ακτινίδια. Μισό πεπόνι, ένα τέταρτο ανανά ή μια μερίδα καρπούζι. Ή ακόμη σε ένα ποτήρι 100% φυσικού χυμού χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Για τα ψημένα λαχανικά, μια μερίδα αντιστοιχεί σε 8 κουταλιές της σούπας ενώ για τα ωμά λαχανικά μια μερίδα αντιστοιχεί σε μια ντομάτα, μισό αγγούρι, λίγα καρότα, 5 κουταλιές της σούπας ψιλοκομμένα λαχανικά (π.χ. σέλινο, καρότα, λάχανο άσπρο ή κόκκινο). Φυσικά πρόκειται για φρέσκα ή το πολύ κατεψυγμένα φρούτα και λαχανικά και όχι κονσέρβες, φρούτα σε γιαούρτι, έτοιμες σούπες σε σκόνη ή μαρμελάδες. Τέλος, οι πατάτες, τα όσπρια, οι ξηροί καρποί χρησιμεύουν μεν στην διατροφή μας αλλά δεν θα πρέπει να συνυπολογίζονται στα φρούτα και τα λαχανικά …
Η ευεργετική επίδραση της άσκησης. Οι έρευνες των τελευταίων ετών έχουν δείξει ότι η ημίωρη καθημερινή άσκηση επιδρά ευεργετικά στην υγεία, ιδίως όσων η εργασία είναι κυρίως καθιστική. Η φυσική άσκηση βοηθά στην καλή υγεία της καρδιάς, στην μείωση της υπέρτασης και του διαβήτη τύπου Β αλλά και στον περιορισμό του κινδύνου από καρκίνους. Βοηθά επίσης όσους πάσχουν από ορισμένες ψυχικές ασθένειες. Δεν μιλάμε για γυμναστήρια και μαραθώνιους! 30 λεπτά της ώρας ημερησίως αρκούν. Ακόμη και αν πρόκειται για τρία δεκάλεπτα … Μια ήπια φυσική δραστηριότητα όπως περπάτημα, χρήση της σκάλας και όχι του ανελκυστήρα, δουλειά στον κήπο, παιχνίδι με τα παιδιά ή τα εγγόνια, ποδήλατο ακόμη και χορός! Θα πρέπει να ξοδέψουμε 120 με 200 θερμίδες μέσα σε μισή ώρα ή συνολικά 1000 έως 1500 θερμίδες την εβδομάδα.
Και πως θα το καταφέρουμε; Παρκάρουμε το αυτοκίνητο σε απόσταση από τον προορισμό μας ή κατεβαίνουμε μια στάση πιο μπροστά και περπατούμε. Χρησιμοποιούμε τις σκάλες αντί για ανελκυστήρα ή κυλιόμενες σκάλες. Στο γραφείο περπατούμε μέχρι το γραφείο του συναδέλφου αντί για τηλέφωνο ή ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Βγάζουμε βόλτα το σκυλάκι μας ή κάνουμε απλώς το γύρο της γειτονιάς μας. Χρησιμοποιούμε ποδήλατο και τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Πάμε στα ψώνια με τα πόδια, κολυμπάμε ή αρχίζουμε μαθήματα χορού …
Μηδέν-Πέντε-Τριάντα. Τρεις ευκολομνημόνευτοι αριθμοί για καλύτερη ζωή!
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
17 Απριλίου 2013
Ατυχήματα, καταστροφές και ο κλάδος των ασφαλίσεων
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Απριλίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ατυχήματα, καταστροφές και ο κλάδος των ασφαλίσεων
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η πορεία του κλάδου των ασφαλίσεων είναι στενά συνδεδεμένη με τα ατυχήματα και τις καταστροφές. Και οι προοπτικές δεν είναι ανθηρές ιδίως αν επαναληφθούν οι μεγάλες καταστροφές που έπληξαν την ανθρωπότητα τα τελευταία χρόνια
Ένας παλιός επαγγελματίας του κλάδου είχε πει ότι ο ασφαλιστής είναι ένας πολύ αισιόδοξος άνθρωπος που κηρύττει την απαισιοδοξία. Ο ορισμός δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα αν και οι σύγχρονες κοινωνίες μας έχουν πλέον συνηθίσει να αντιμετωπίζουν την επικινδυνότητα με οικονομικά κριτήρια και να την καλύπτουν προσφεύγοντας στις ασφάλειες. Ασφαλίζουμε υποχρεωτικά τα αυτοκίνητά μας έτσι ώστε σε περίπτωση ατυχήματος να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στα έξοδα αποζημίωσης τρίτων. Ασφαλίζουμε επίσης τα σπίτια μας ή και τα μαγαζιά μας κατά της πυρκαγιάς ή και κατά της κλοπής. Τέλος ακούμε συχνά στις ειδήσεις για ασφάλειες που γίνονται για τη μεταφορά έργων τέχνης, για τα ομόλογα που εκδίδει ένα κράτος ή για τα πόδια ποδοσφαιριστών και διάφορα σωματικά προσόντα καλλιτεχνών …
Όταν ασφαλίζουμε το αυτοκίνητό μας ή το σπίτι μας, το ασφαλιστήριο συμβόλαιο περιλαμβάνει πάντα ένα ανώτατο ποσό αποζημίωσης, το οποίο η ασφαλιστική εταιρεία θα καταβάλει σε όποιον έχει υποστεί τη ζημιά. Τι γίνεται όμως όταν οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να αποζημιώσουν τα θύματα μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής όπως για παράδειγμα ενός σεισμού ή μιας πλημμύρας; Απλώς έχουν ασφαλιστεί με τη σειρά τους σε άλλες ασφαλιστικές εταιρείες, τις αποκαλούμενες εταιρείες «αντασφάλισης».
Φυσικά, όπως και στα κανονικά ασφαλιστήρια συμβόλαια, έτσι και τα συμβόλαια αντασφάλισης προβλέπουν ανώτατα όρια αποζημίωσης. Όταν και τα όρια αυτά ξεπεραστούν, επεμβαίνει συνήθως η πολιτεία, η οποία θα πρέπει να έχει δημιουργήσει εκ των προτέρων κάποιο ταμείο αποζημίωσης θυμάτων φυσικών καταστροφών. Για ακόμη μεγαλύτερες καταστροφές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει ένα ταμείο αλληλεγγύης για να βοηθά τα κράτη μέλη που έχουν πληγεί. Η προσφυγή στο Ταμείο αυτό είναι δυνατή όταν οι συνολικές ζημίες ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ ή το 0,6% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (για την Ελλάδα το 2013 το ποσό αυτό ήταν 1,2 δισ. ευρώ). Τα χρήματα αυτά προορίζονται κατά προτεραιότητα για την αποκατάσταση των δημόσιων υποδομών που έχουν καταστραφεί (οδικό δίκτυο, νοσοκομεία, σχολεία, κυβερνητικά κτήρια, κλπ.).
Πως είναι δυνατόν ο κλάδος των ασφαλειών να συμβάλλει στην πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των ατυχημάτων και των καταστροφών; Είναι γνωστό για παράδειγμα πως η ασφαλιστική εταιρεία δεν σας αποζημιώνει αν σε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα αποδειχτεί ότι δεν φορούσατε ζώνη ή ότι είχατε καταναλώσει αλκοολούχα ποτά. Στις ασφάλειες ζωής το γεγονός ότι καπνίζετε είναι πολύ πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα αύξηση των ασφαλίστρων. Και η εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού και αντικλεπτικών συστημάτων συναγερμού αποτελεί σε πολλές χώρες απαραίτητη προϋπόθεση για τη σύναψη ασφαλιστηρίου συμβολαίου κατά της πυρκαγιάς και της κλοπής. Όταν όμως πρόκειται για φυσικές καταστροφές, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα, επειδή απαιτείται συνεργασία των ασφαλιστών με τις αρχές.
Όσον αφορά τους σεισμούς θα ήταν δυνατόν να ισχύουν μειωμένα ασφάλιστρα για τα κτήρια στα οποία έχουν εφαρμοστεί πιστά οι προβλέψεις των πλέον πρόσφατων αντισεισμικών κανονισμών ή στα οποία οι ιδιοκτήτες έχουν λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα προσεισμικής ενίσχυσης. Αντίστοιχα για τις πλημμύρες, τα κτήρια σε περιοχές στις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί αντιπλημμυρικά έργα ή στα οποία οι ιδιοκτήτες έχουν κατασκευάσει συστήματα αντιπλημμυρικής προστασίας θα μπορούσαν επίσης να καταβάλουν μειωμένα ασφάλιστρα. Όσον αφορά τους σεισμούς, για τον καθορισμό των ασφαλίστρων χρειάζονται μαθηματικά μοντέλα που να συνδυάζουν την πιθανότητα σεισμού σε μια περιοχή με την σεισμική επικινδυνότητα των κτηρίων. Παρόμοια μαθηματικά μοντέλα θα χρειαστούν και για τις πλημμύρες και γενικότερα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε συνδυασμό με τις προβλεπόμενες καταστροφές και το ύψος των ζημιών που θα κληθούν να καλύψουν οι ασφαλιστές ή το κράτος.
Η κλιματική αλλαγή που βρίσκεται πλέον προ των πυλών, σε συνδυασμό με τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης δεν αποκλείεται να οδηγήσουν στο μέλλον στην υποχρεωτική επιβολή της ιδιωτικής ασφάλισης των κτηρίων έναντι φυσικών καταστροφών. Αυτό φυσικά θα πρέπει να συνοδευτεί από αυστηρή εποπτεία των εμπλεκόμενων εταιρειών προκειμένου τα χρήματα των ασφαλισμένων να επενδυθούν με σιγουριά και να διατίθενται πράγματι για την αποκατάσταση των ζημιών όταν σημειωθεί κάποια καταστροφή. Οι ασφάλειες, όπως και οι τράπεζες και ολόκληρος ο χρηματοπιστωτικός τομέας προβλέπεται στο άμεσο μέλλον να τεθούν υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ώστε να αποφευχθούν οι επισφαλείς επενδύσεις και η κατασπατάληση των χρημάτων των ασφαλισμένων ή των καταθετών.
Η ενδεχόμενη επιβολή υποχρεωτικής ασφάλισης των κτηρίων από φυσικές καταστροφές, αν συνοδευτεί και από μειωμένα ασφάλιστρα όταν ο ασφαλιζόμενος έχει λάβει μέτρα ελαχιστοποίησης των επιπτώσεων από τις πιθανές καταστροφές, θα έχει ως αποτέλεσμα την καλύτερη προστασία των πολιτών μακροπρόθεσμα. Αν μάλιστα συνοδευτεί και από έλεγχο των ασφαλιστικών εταιρειών αλλά και των ασφαλισμένων προκειμένου να επαληθευτεί η εφαρμογή των μέτρων πρόληψης και ελαχιστοποίησης των επιπτώσεων θα οδηγήσει και σε σημαντική οικονομική ανάπτυξη ιδίως του κλάδου της οικοδομής που σήμερα βρίσκεται σε ασφυξία …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ατυχήματα, καταστροφές και ο κλάδος των ασφαλίσεων
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η πορεία του κλάδου των ασφαλίσεων είναι στενά συνδεδεμένη με τα ατυχήματα και τις καταστροφές. Και οι προοπτικές δεν είναι ανθηρές ιδίως αν επαναληφθούν οι μεγάλες καταστροφές που έπληξαν την ανθρωπότητα τα τελευταία χρόνια
Ένας παλιός επαγγελματίας του κλάδου είχε πει ότι ο ασφαλιστής είναι ένας πολύ αισιόδοξος άνθρωπος που κηρύττει την απαισιοδοξία. Ο ορισμός δεν απέχει πολύ από την πραγματικότητα αν και οι σύγχρονες κοινωνίες μας έχουν πλέον συνηθίσει να αντιμετωπίζουν την επικινδυνότητα με οικονομικά κριτήρια και να την καλύπτουν προσφεύγοντας στις ασφάλειες. Ασφαλίζουμε υποχρεωτικά τα αυτοκίνητά μας έτσι ώστε σε περίπτωση ατυχήματος να μπορούμε να ανταπεξέλθουμε στα έξοδα αποζημίωσης τρίτων. Ασφαλίζουμε επίσης τα σπίτια μας ή και τα μαγαζιά μας κατά της πυρκαγιάς ή και κατά της κλοπής. Τέλος ακούμε συχνά στις ειδήσεις για ασφάλειες που γίνονται για τη μεταφορά έργων τέχνης, για τα ομόλογα που εκδίδει ένα κράτος ή για τα πόδια ποδοσφαιριστών και διάφορα σωματικά προσόντα καλλιτεχνών …
Όταν ασφαλίζουμε το αυτοκίνητό μας ή το σπίτι μας, το ασφαλιστήριο συμβόλαιο περιλαμβάνει πάντα ένα ανώτατο ποσό αποζημίωσης, το οποίο η ασφαλιστική εταιρεία θα καταβάλει σε όποιον έχει υποστεί τη ζημιά. Τι γίνεται όμως όταν οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να αποζημιώσουν τα θύματα μιας μεγάλης φυσικής καταστροφής όπως για παράδειγμα ενός σεισμού ή μιας πλημμύρας; Απλώς έχουν ασφαλιστεί με τη σειρά τους σε άλλες ασφαλιστικές εταιρείες, τις αποκαλούμενες εταιρείες «αντασφάλισης».
Φυσικά, όπως και στα κανονικά ασφαλιστήρια συμβόλαια, έτσι και τα συμβόλαια αντασφάλισης προβλέπουν ανώτατα όρια αποζημίωσης. Όταν και τα όρια αυτά ξεπεραστούν, επεμβαίνει συνήθως η πολιτεία, η οποία θα πρέπει να έχει δημιουργήσει εκ των προτέρων κάποιο ταμείο αποζημίωσης θυμάτων φυσικών καταστροφών. Για ακόμη μεγαλύτερες καταστροφές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει ένα ταμείο αλληλεγγύης για να βοηθά τα κράτη μέλη που έχουν πληγεί. Η προσφυγή στο Ταμείο αυτό είναι δυνατή όταν οι συνολικές ζημίες ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ ή το 0,6% του ακαθάριστου εθνικού προϊόντος (για την Ελλάδα το 2013 το ποσό αυτό ήταν 1,2 δισ. ευρώ). Τα χρήματα αυτά προορίζονται κατά προτεραιότητα για την αποκατάσταση των δημόσιων υποδομών που έχουν καταστραφεί (οδικό δίκτυο, νοσοκομεία, σχολεία, κυβερνητικά κτήρια, κλπ.).
Πως είναι δυνατόν ο κλάδος των ασφαλειών να συμβάλλει στην πρόληψη και την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των ατυχημάτων και των καταστροφών; Είναι γνωστό για παράδειγμα πως η ασφαλιστική εταιρεία δεν σας αποζημιώνει αν σε ένα αυτοκινητιστικό ατύχημα αποδειχτεί ότι δεν φορούσατε ζώνη ή ότι είχατε καταναλώσει αλκοολούχα ποτά. Στις ασφάλειες ζωής το γεγονός ότι καπνίζετε είναι πολύ πιθανόν να έχει ως αποτέλεσμα αύξηση των ασφαλίστρων. Και η εγκατάσταση ανιχνευτών καπνού και αντικλεπτικών συστημάτων συναγερμού αποτελεί σε πολλές χώρες απαραίτητη προϋπόθεση για τη σύναψη ασφαλιστηρίου συμβολαίου κατά της πυρκαγιάς και της κλοπής. Όταν όμως πρόκειται για φυσικές καταστροφές, τα πράγματα είναι πιο πολύπλοκα, επειδή απαιτείται συνεργασία των ασφαλιστών με τις αρχές.
Όσον αφορά τους σεισμούς θα ήταν δυνατόν να ισχύουν μειωμένα ασφάλιστρα για τα κτήρια στα οποία έχουν εφαρμοστεί πιστά οι προβλέψεις των πλέον πρόσφατων αντισεισμικών κανονισμών ή στα οποία οι ιδιοκτήτες έχουν λάβει τα ενδεικνυόμενα μέτρα προσεισμικής ενίσχυσης. Αντίστοιχα για τις πλημμύρες, τα κτήρια σε περιοχές στις οποίες έχουν πραγματοποιηθεί αντιπλημμυρικά έργα ή στα οποία οι ιδιοκτήτες έχουν κατασκευάσει συστήματα αντιπλημμυρικής προστασίας θα μπορούσαν επίσης να καταβάλουν μειωμένα ασφάλιστρα. Όσον αφορά τους σεισμούς, για τον καθορισμό των ασφαλίστρων χρειάζονται μαθηματικά μοντέλα που να συνδυάζουν την πιθανότητα σεισμού σε μια περιοχή με την σεισμική επικινδυνότητα των κτηρίων. Παρόμοια μαθηματικά μοντέλα θα χρειαστούν και για τις πλημμύρες και γενικότερα για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής σε συνδυασμό με τις προβλεπόμενες καταστροφές και το ύψος των ζημιών που θα κληθούν να καλύψουν οι ασφαλιστές ή το κράτος.
Η κλιματική αλλαγή που βρίσκεται πλέον προ των πυλών, σε συνδυασμό με τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες λόγω της χρηματοπιστωτικής κρίσης δεν αποκλείεται να οδηγήσουν στο μέλλον στην υποχρεωτική επιβολή της ιδιωτικής ασφάλισης των κτηρίων έναντι φυσικών καταστροφών. Αυτό φυσικά θα πρέπει να συνοδευτεί από αυστηρή εποπτεία των εμπλεκόμενων εταιρειών προκειμένου τα χρήματα των ασφαλισμένων να επενδυθούν με σιγουριά και να διατίθενται πράγματι για την αποκατάσταση των ζημιών όταν σημειωθεί κάποια καταστροφή. Οι ασφάλειες, όπως και οι τράπεζες και ολόκληρος ο χρηματοπιστωτικός τομέας προβλέπεται στο άμεσο μέλλον να τεθούν υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ώστε να αποφευχθούν οι επισφαλείς επενδύσεις και η κατασπατάληση των χρημάτων των ασφαλισμένων ή των καταθετών.
Η ενδεχόμενη επιβολή υποχρεωτικής ασφάλισης των κτηρίων από φυσικές καταστροφές, αν συνοδευτεί και από μειωμένα ασφάλιστρα όταν ο ασφαλιζόμενος έχει λάβει μέτρα ελαχιστοποίησης των επιπτώσεων από τις πιθανές καταστροφές, θα έχει ως αποτέλεσμα την καλύτερη προστασία των πολιτών μακροπρόθεσμα. Αν μάλιστα συνοδευτεί και από έλεγχο των ασφαλιστικών εταιρειών αλλά και των ασφαλισμένων προκειμένου να επαληθευτεί η εφαρμογή των μέτρων πρόληψης και ελαχιστοποίησης των επιπτώσεων θα οδηγήσει και σε σημαντική οικονομική ανάπτυξη ιδίως του κλάδου της οικοδομής που σήμερα βρίσκεται σε ασφυξία …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
10 Απριλίου 2013
Εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πρόληψη καταστροφών
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 10 Απριλίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πρόληψη καταστροφών
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η υποχρεωτική διεξαγωγή εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για συγκεκριμένα δημόσια και ιδιωτικά έργα πριν την αδειοδότησή τους δεν είναι μόνο νομική υποχρέωση αλλά και απαραίτητη διαδικασία για την αποτελεσματική προστασία των πολιτών
Την περασμένη εβδομάδα αναφερθήκαμε στην εκτίμηση των κινδύνων από την εκμετάλλευση κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου αλλά και γεωθερμικών πεδίων. Αναφέραμε μάλιστα και συγκεκριμένα παραδείγματα από διάφορες περιοχές του κόσμου, όπου, εξ αιτίας των σχετικών εργασιών αυξήθηκε ο σεισμικός κίνδυνος. Η ανάλυση της επικινδυνότητας ενός έργου εντάσσεται στο πλαίσιο της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που πρέπει να διεξαχθεί βάσει του νόμου στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδότησης μεγάλων έργων, τα οποία έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον. Παράλληλα, υπάρχει υποχρέωση εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεγάλων προγραμμάτων που περιλαμβάνουν σειρά έργων και αποφάσεων. Τότε μιλάμε για στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που και αυτή είναι υποχρεωτική βάσει του νόμου.
Ας πάρουμε πάλι ως παράδειγμα την επικείμενη αξιοποίηση του φυσικού αερίου και των υδρογονανθράκων που φαίνεται ότι περικλείει το υπέδαφος της Ανατολικής Μεσογείου νότια της Κύπρου και της Κρήτης αλλά και το υπέδαφος του Ιονίου Πελάγους. Για κάθε εξέδρα άντλησης που θα στηθεί θα απαιτηθεί μια μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Επίσης, για το σύνολο της αξιοποίησης των κοιτασμάτων (άντληση, σταθμοί μεταφόρτωσης, αγωγοί μεταφοράς, διυλιστήρια κλπ.), η Ελληνική Πολιτεία θα πρέπει να συντάξει και μια στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για να συνοδέψει τις σχετικές αποφάσεις της κυβέρνησης ή της Βουλής. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία η σωστή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα πρέπει να εξετάσει την εγκατάσταση της εξέδρας άντλησης από πολλές πλευρές όπως μέγεθος, σώρευση με άλλα έργα στην περιοχή, χρήση των φυσικών πόρων, παραγωγή αποβλήτων, ρύπανση και οχλήσεις και τέλος από πλευράς κινδύνου ατυχημάτων (ιδίως ως προς τις χρησιμοποιούμενες ουσίες ή τεχνολογίες). Ας επικεντρωθούμε προς στιγμήν σε αυτή την πτυχή της εκτίμησης των επιπτώσεων.
>
Τα ατυχήματα στις πλωτές εξέδρες άντλησης υδρογονανθράκων είναι μάλλον σπάνια αλλά οι πιθανές καταστροφές, όπως φάνηκε από το ατύχημα του 2010 στην εξέδρα Deepwater Horizon της BP στον κόλπο του Μεξικού, είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες. Από τις πολυάριθμες έρευνες που έγιναν για να εντοπιστούν τα αίτια του συγκεκριμένου ατυχήματος προέκυψε ότι υπήρχαν προβλήματα με τις τσιμεντοκονίες της γεώτρησης. Αυτό με τη σειρά του οφειλόταν σε παραλείψεις της BP και της εταιρείας στην οποία είχε ανατεθεί με υπεργολαβία η εκμετάλλευση της εξέδρας. Οι έρευνες κατέδειξαν επίσης ότι οι εταιρείες είχαν λάβει σειρά αποφάσεων για τη μείωση του λειτουργικού κόστους που είχαν ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ασφάλειας …
Η εθνική διακομματική επιτροπή διερεύνησης του ατυχήματος που συνέστησε ο Πρόεδρος Ομπάμα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ατύχημα θα είχε αποφευχθεί αν οι εταιρείες είχαν βελτιώσει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, την επικοινωνία μεταξύ τους και την εκπαίδευση των μηχανικών και του προσωπικού της εξέδρας άντλησης. Όμως η επιτροπή διαπίστωσε ότι χωρίς αποτελεσματική κρατική εποπτεία ο κλάδος της υπεράκτιας άντλησης πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν πρόκειται να μειώσει επαρκώς τον κίνδυνο ατυχημάτων ούτε θα προετοιμαστεί αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Φυσικά, η κρατική εποπτεία από μόνη της δεν αρκεί για να μειωθούν πλήρως οι σχετικοί κίνδυνοι. Θα πρέπει να συνοδεύεται από θεμελιώδεις αλλαγές του τρόπου με τον οποίο ο κλάδος αντιμετωπίζει τα θέματα ασφάλειας. Και μόνο όταν αποδείξει ότι έχει υλοποιήσει πράγματι τις αλλαγές αυτές θα δικαιούται να αξιοποιήσει τους ενεργειακούς πόρους που κρύβει το υπέδαφος της χώρας.
Να λοιπόν που η αδυναμία της κρατικής μηχανής να παρακολουθήσει επαρκώς την αποτελεσματική εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου και μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες ατυχήματος ή και καταστροφής. Κάτι παρόμοιο είχε μάλιστα αναφερθεί ως παράγοντας κινδύνου και στην ημερίδα που είχαμε οργανώσει το 2008 με τον τότε ευρωβουλευτή και νυν περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη σε συνεργασία με τη Νομαρχία Ηρακλείου. Ότι δηλαδή, παράγοντα κινδύνου αποτελεί η ίδια η διοίκηση η οποία είναι απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις (όπως π.χ. αλλαγές χρήσης γης και διαχείριση χώρων όπως οι βιομηχανικές περιοχές και τα γειτνιάζοντα αεροδρόμια). Αλλά και η ελλιπής εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας των μηχανικών και των τεχνικών που θα εργαστούν στις υπεράκτιες αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου.
Είναι προφανές ότι η Κρήτη έχει μια μοναδική ευκαιρία να προετοιμαστεί αποτελεσματικά για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων εάν και όταν αποφασιστεί. Η ενίσχυση του Πολυτεχνείου για να εκπαιδεύσει τη νέα γενιά των μηχανικών και των τεχνικών που θα αξιοποιηθούν στις εξορύξεις αλλά και θα στελεχώσουν τις κρατικές υπηρεσίες σχεδιασμού και εποπτείας θα πρέπει να αποτελέσει μια πρώτη προτεραιότητα. Η σύνταξη προκαταρκτικών μελετών εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο πλαίσιο διπλωματικών ή διδακτορικών εργασιών μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμη όπως χρήσιμο μπορεί να είναι και ένα πρόγραμμα ενίσχυσης των ανταλλαγών φοιτητών με πανεπιστήμια του εξωτερικού που ειδικεύονται σε θέματα εξόρυξης υδρογονανθράκων αλλά και σε θέματα ασφάλειας και προστασίας. Ακόμη και αν δεν αξιοποιηθούν απευθείας από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι εκπαιδευμένοι μηχανικοί θα είναι σε θέση, ως ενημερωμένοι πολίτες, να συμμετάσχουν με τεκμηριωμένα επιχειρήματα στις δημόσιες διαβουλεύσεις που είναι υποχρεωτικές στο πλαίσιο της κατάρτισης της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Με άλλα λόγια ας ξαναθυμηθούμε την παραίνεση του Ερωτόκριτου: «Με φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, Πριχού ’ρθουσι τα πράγματα προβλέπει και λογιάζει».
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και πρόληψη καταστροφών
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Η υποχρεωτική διεξαγωγή εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων για συγκεκριμένα δημόσια και ιδιωτικά έργα πριν την αδειοδότησή τους δεν είναι μόνο νομική υποχρέωση αλλά και απαραίτητη διαδικασία για την αποτελεσματική προστασία των πολιτών
Την περασμένη εβδομάδα αναφερθήκαμε στην εκτίμηση των κινδύνων από την εκμετάλλευση κοιτασμάτων φυσικού αερίου και πετρελαίου αλλά και γεωθερμικών πεδίων. Αναφέραμε μάλιστα και συγκεκριμένα παραδείγματα από διάφορες περιοχές του κόσμου, όπου, εξ αιτίας των σχετικών εργασιών αυξήθηκε ο σεισμικός κίνδυνος. Η ανάλυση της επικινδυνότητας ενός έργου εντάσσεται στο πλαίσιο της εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που πρέπει να διεξαχθεί βάσει του νόμου στο πλαίσιο της διαδικασίας αδειοδότησης μεγάλων έργων, τα οποία έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον. Παράλληλα, υπάρχει υποχρέωση εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεγάλων προγραμμάτων που περιλαμβάνουν σειρά έργων και αποφάσεων. Τότε μιλάμε για στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, που και αυτή είναι υποχρεωτική βάσει του νόμου.
Ας πάρουμε πάλι ως παράδειγμα την επικείμενη αξιοποίηση του φυσικού αερίου και των υδρογονανθράκων που φαίνεται ότι περικλείει το υπέδαφος της Ανατολικής Μεσογείου νότια της Κύπρου και της Κρήτης αλλά και το υπέδαφος του Ιονίου Πελάγους. Για κάθε εξέδρα άντλησης που θα στηθεί θα απαιτηθεί μια μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Επίσης, για το σύνολο της αξιοποίησης των κοιτασμάτων (άντληση, σταθμοί μεταφόρτωσης, αγωγοί μεταφοράς, διυλιστήρια κλπ.), η Ελληνική Πολιτεία θα πρέπει να συντάξει και μια στρατηγική εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων για να συνοδέψει τις σχετικές αποφάσεις της κυβέρνησης ή της Βουλής. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία η σωστή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα πρέπει να εξετάσει την εγκατάσταση της εξέδρας άντλησης από πολλές πλευρές όπως μέγεθος, σώρευση με άλλα έργα στην περιοχή, χρήση των φυσικών πόρων, παραγωγή αποβλήτων, ρύπανση και οχλήσεις και τέλος από πλευράς κινδύνου ατυχημάτων (ιδίως ως προς τις χρησιμοποιούμενες ουσίες ή τεχνολογίες). Ας επικεντρωθούμε προς στιγμήν σε αυτή την πτυχή της εκτίμησης των επιπτώσεων.
>
Τα ατυχήματα στις πλωτές εξέδρες άντλησης υδρογονανθράκων είναι μάλλον σπάνια αλλά οι πιθανές καταστροφές, όπως φάνηκε από το ατύχημα του 2010 στην εξέδρα Deepwater Horizon της BP στον κόλπο του Μεξικού, είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες. Από τις πολυάριθμες έρευνες που έγιναν για να εντοπιστούν τα αίτια του συγκεκριμένου ατυχήματος προέκυψε ότι υπήρχαν προβλήματα με τις τσιμεντοκονίες της γεώτρησης. Αυτό με τη σειρά του οφειλόταν σε παραλείψεις της BP και της εταιρείας στην οποία είχε ανατεθεί με υπεργολαβία η εκμετάλλευση της εξέδρας. Οι έρευνες κατέδειξαν επίσης ότι οι εταιρείες είχαν λάβει σειρά αποφάσεων για τη μείωση του λειτουργικού κόστους που είχαν ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ασφάλειας …
Η εθνική διακομματική επιτροπή διερεύνησης του ατυχήματος που συνέστησε ο Πρόεδρος Ομπάμα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ατύχημα θα είχε αποφευχθεί αν οι εταιρείες είχαν βελτιώσει τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, την επικοινωνία μεταξύ τους και την εκπαίδευση των μηχανικών και του προσωπικού της εξέδρας άντλησης. Όμως η επιτροπή διαπίστωσε ότι χωρίς αποτελεσματική κρατική εποπτεία ο κλάδος της υπεράκτιας άντλησης πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν πρόκειται να μειώσει επαρκώς τον κίνδυνο ατυχημάτων ούτε θα προετοιμαστεί αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης. Φυσικά, η κρατική εποπτεία από μόνη της δεν αρκεί για να μειωθούν πλήρως οι σχετικοί κίνδυνοι. Θα πρέπει να συνοδεύεται από θεμελιώδεις αλλαγές του τρόπου με τον οποίο ο κλάδος αντιμετωπίζει τα θέματα ασφάλειας. Και μόνο όταν αποδείξει ότι έχει υλοποιήσει πράγματι τις αλλαγές αυτές θα δικαιούται να αξιοποιήσει τους ενεργειακούς πόρους που κρύβει το υπέδαφος της χώρας.
Να λοιπόν που η αδυναμία της κρατικής μηχανής να παρακολουθήσει επαρκώς την αποτελεσματική εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου και μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες ατυχήματος ή και καταστροφής. Κάτι παρόμοιο είχε μάλιστα αναφερθεί ως παράγοντας κινδύνου και στην ημερίδα που είχαμε οργανώσει το 2008 με τον τότε ευρωβουλευτή και νυν περιφερειάρχη Σταύρο Αρναουτάκη σε συνεργασία με τη Νομαρχία Ηρακλείου. Ότι δηλαδή, παράγοντα κινδύνου αποτελεί η ίδια η διοίκηση η οποία είναι απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις (όπως π.χ. αλλαγές χρήσης γης και διαχείριση χώρων όπως οι βιομηχανικές περιοχές και τα γειτνιάζοντα αεροδρόμια). Αλλά και η ελλιπής εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας των μηχανικών και των τεχνικών που θα εργαστούν στις υπεράκτιες αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου.
Είναι προφανές ότι η Κρήτη έχει μια μοναδική ευκαιρία να προετοιμαστεί αποτελεσματικά για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων εάν και όταν αποφασιστεί. Η ενίσχυση του Πολυτεχνείου για να εκπαιδεύσει τη νέα γενιά των μηχανικών και των τεχνικών που θα αξιοποιηθούν στις εξορύξεις αλλά και θα στελεχώσουν τις κρατικές υπηρεσίες σχεδιασμού και εποπτείας θα πρέπει να αποτελέσει μια πρώτη προτεραιότητα. Η σύνταξη προκαταρκτικών μελετών εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων στο πλαίσιο διπλωματικών ή διδακτορικών εργασιών μπορεί να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμη όπως χρήσιμο μπορεί να είναι και ένα πρόγραμμα ενίσχυσης των ανταλλαγών φοιτητών με πανεπιστήμια του εξωτερικού που ειδικεύονται σε θέματα εξόρυξης υδρογονανθράκων αλλά και σε θέματα ασφάλειας και προστασίας. Ακόμη και αν δεν αξιοποιηθούν απευθείας από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι εκπαιδευμένοι μηχανικοί θα είναι σε θέση, ως ενημερωμένοι πολίτες, να συμμετάσχουν με τεκμηριωμένα επιχειρήματα στις δημόσιες διαβουλεύσεις που είναι υποχρεωτικές στο πλαίσιο της κατάρτισης της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Με άλλα λόγια ας ξαναθυμηθούμε την παραίνεση του Ερωτόκριτου: «Με φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, Πριχού ’ρθουσι τα πράγματα προβλέπει και λογιάζει».
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
02 Απριλίου 2013
Εκτίμηση κινδύνων για σωστές αποφάσεις
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 2 Απριλίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Εκτίμηση κινδύνων για σωστές αποφάσεις
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Πριν ληφθεί μια σοβαρή απόφαση για οικονομικούς λόγους είναι απαραίτητο να αναλυθούν σωστά οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για το φυσικό αέριο και τους υδρογονάνθρακες που περικλείει το υπέδαφος της Ανατολικής Μεσογείου νότια της Κύπρου και της Κρήτης. Όλοι επικεντρώνονται στα οικονομικά οφέλη από την εξόρυξη τους, οφέλη που θα χρησιμεύσουν στην ανακούφιση των χρεών και στην βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Αναφέρονται συχνά και οι στρατηγικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις για την περιοχή μας από την ανακάλυψη των «τεράστιων», όπως λέγεται, αυτών κοιτασμάτων. Και μερικοί ισχυρίζονται ότι η εκμετάλλευσή τους θα μπορούσε να έχει αρχίσει νωρίτερα αν οι πολιτικές ηγεσίες είχαν προχωρήσει θαρραλέα στην αξιοποίησή τους.
Όμως, ακόμη και αν οι έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη αποδείξουν ότι υπάρχουν πράγματι τα εκμεταλλεύσιμα αυτά κοιτάσματα που όλοι ονειρεύονται, η εκμετάλλευσή τους θα πρέπει να προχωρήσει μόνο μετά από λεπτομερή μελέτη των ενδεχόμενων κινδύνων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από αυτή την εκμετάλλευση. Και δεν αναφέρομαι μόνο στους γεωπολιτικούς κινδύνους, επειδή στα κοιτάσματα εγείρουν αξιώσεις και οι γειτονικές χώρες.
Πρόσφατα δημοσιεύματα σε αξιόπιστα μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν στους κινδύνους ενίσχυσης της σεισμογένειας σε περιοχές από το υπέδαφος των οποίων εξάγεται φυσικό αέριο. Μια τέτοια περιοχή, το Χρόνιχεν, βρίσκεται στη Βόρεια Ολλανδία και εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Τον περασμένο Αύγουστο την περιοχή έπληξε ένας σεισμός έντασης 3,6 Ρίχτερ, ο μεγαλύτερος που καταγράφηκε ποτέ στην περιοχή αυτή. Και από τις αρχές του χρόνου στην περιοχή καταγράφηκαν 18 σεισμοί επιβεβαιώνοντας την τάση αύξησης της σεισμικότητας που άρχισε από το 2011 όταν αντί για 20-40 σεισμούς ετησίως η περιοχή άρχισε να γνωρίζει επτά σεισμούς το μήνα. Με βάση τις πολυάριθμες αιτήσεις αποζημίωσης, ο δήμαρχος του Χρόνιχεν ζήτησε να συσταθεί ταμείο αποζημιώσεων ύψους 1 δις ευρώ ενώ τέθηκε και το ζήτημα του ρυθμού της παραγωγής.
Μια έκθεση της Ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής που εποπτεύει την εξορυκτική βιομηχανία διαπίστωσε την συσχέτιση της ποσότητας του παραγόμενου αερίου με την συχνότητα και την σοβαρότητα των σεισμών. Το συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι αν η εξόρυξη αερίου συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό σε 12 μήνες θα υπάρχει πιθανότητα 7% (μία στις δεκατέσσερις) να σημειωθεί σεισμός από 4 έως 5 Ρίχτερ. Και επειδή οι σεισμοί αυτοί είναι πάντα μικρού βάθους, οι ζημίες στα κτήρια προβλέπονται σημαντικές - ιδίως σε μια χώρα όπως η Ολλανδία που δεν έχει αυστηρό αντισεισμικό κανονισμό για τα κτήρια. Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με τους κανόνες ασφαλείας για τα Ολλανδικά φράγματα για τα οποία η πιθανότητα σοβαρής ζημίας δεν πρέπει να ξεπερνά τη μία στα 10.000 !
Δυστυχώς η περίπτωση της Ολλανδίας δεν είναι μεμονωμένη. Η εξόρυξη φυσικού αερίου αλλά και πετρελαίου από το υπέδαφος είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Αν το αέριο ή το πετρέλαιο βρίσκονται υπό πίεση αναβλύζουν από μόνα τους. Αυτό όμως δημιουργεί κενά στους γεωλογικούς σχηματισμούς που τα περικλείουν με αποτέλεσμα τα πετρώματα του ταμιευτήρα να καταρρέουν προκαλώντας σεισμούς ακόμη και υποχωρήσεις εδαφών. Αν το φυσικό αέριο ή το πετρέλαιο δεν έχουν αρκετή πίεση διοχετεύονται στο κοίτασμα μεγάλες ποσότητες νερού που είναι αναμεμιγμένο με άμμο και διάφορες χημικές ουσίες οι οποίες διαλύουν τα πετρώματα και διευκολύνουν την άντληση (μια τεχνική που είναι γνωστή ως υδρορωγμάτωση), αλλά προκαλούν πάλι υπόγειες κατολισθήσεις και καταρρεύσεις …
Σε πρόσφατο άρθρο στο επίσημο περιοδικό της Αμερικανικής Ένωσης Γεωλόγων μια ομάδα γεωλόγων από διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια ανέλυσε τη σεισμική δραστηριότητα στην Οκλαχόμα κατά την τελευταία διετία και συμπέρανε ότι οι εξορυκτικές δραστηριότητες προκάλεσαν τους σεισμούς που σημειώθηκαν στις αρχές Νοεμβρίου 2011 στην αμερικανική αυτή πολιτεία - μεταξύ των οποίων και ένας σεισμός έντασης 5,7 Ρίχτερ που έγινε αισθητός σε 17 πολιτείες και προκάλεσε την κατάρρευση 14 σπιτιών και δύο τραυματίες. Και οι σεισμολόγοι υποπτεύονται ότι πολλοί σεισμοί στο Τέξας, το Άρκανσο, το Κολοράντο και το Οχάιο ίσως να οφείλονται στη εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μάλιστα μερικές από αυτές τις πολιτείες είτε απαγόρευσαν τελείως την χρήση της υδρορωγμάτωσης, είτε απαιτούν γνωμοδότηση από σεισμολόγους πριν δώσουν τις σχετικές εγκρίσεις, είτε παρακολουθούν στενά τις σχετικές δραστηριότητες με σκοπό να τις απαγορεύσουν μόλις σημειωθεί σεισμική δραστηριότητα. Παρόμοια φαινόμενα σεισμικής δραστηριότητας λόγω υδρορωγμάτωσης έχουν όμως παρατηρηθεί και σε συνάρτηση με την εκμετάλλευση γεωθερμικών πεδίων. Στο τέλος του 2009 οι αρχές της Ελβετίας απαγόρευσαν την εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου της Βασιλείας, με βάση μια κυβερνητική μελέτη που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε αυτό οφειλόταν η αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή. Ταυτόχρονα σχεδόν, ένα παρόμοιο έργο εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας στην Καλιφόρνια, εγκαταλείφθηκε λόγω των πολλών προβλημάτων ασφαλείας που παρουσίαζε, μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα πρόκλησης σεισμών.
Η Κύπρος και η Κρήτη, όπως είναι γνωστό, γειτονεύουν με σεισμογενή γεωλογικά ρήγματα τα οποία έχουν δώσει στο παρελθόν και προβλέπεται να δώσουν στο μέλλον σημαντικούς και καταστρεπτικούς σεισμούς. Παράλληλα, η οικονομική ανάγκη εκμετάλλευσης των βεβαιωμένων και πιθανών κοιτασμάτων γίνεται όλο και μεγαλύτερη λόγω της κρίσης. Προσωπικά δεν είμαι με κανέναν τρόπο εναντίον της εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πόρων του ελληνικού υπεδάφους. Όμως, η όποια απόφαση προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να στηριχτεί σε σοβαρές μελέτες εκτίμησης των κινδύνων, ένας από τους οποίους είναι και ο σεισμικός. Ακόμη και αν αποφασιστεί να προχωρήσει η εκμετάλλευση, οι αρχές θα πρέπει να επαγρυπνούν φροντίζοντας να αναστείλουν τις εξορυκτικές εργασίες με την πρώτη ένδειξη αυξημένου κινδύνου.
Όμως, την επόμενη εβδομάδα θα συνεχίσουμε με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Εκτίμηση κινδύνων για σωστές αποφάσεις
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Πριν ληφθεί μια σοβαρή απόφαση για οικονομικούς λόγους είναι απαραίτητο να αναλυθούν σωστά οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις
Πολύς λόγος γίνεται τελευταία για το φυσικό αέριο και τους υδρογονάνθρακες που περικλείει το υπέδαφος της Ανατολικής Μεσογείου νότια της Κύπρου και της Κρήτης. Όλοι επικεντρώνονται στα οικονομικά οφέλη από την εξόρυξη τους, οφέλη που θα χρησιμεύσουν στην ανακούφιση των χρεών και στην βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών. Αναφέρονται συχνά και οι στρατηγικές και γεωπολιτικές επιπτώσεις για την περιοχή μας από την ανακάλυψη των «τεράστιων», όπως λέγεται, αυτών κοιτασμάτων. Και μερικοί ισχυρίζονται ότι η εκμετάλλευσή τους θα μπορούσε να έχει αρχίσει νωρίτερα αν οι πολιτικές ηγεσίες είχαν προχωρήσει θαρραλέα στην αξιοποίησή τους.
Όμως, ακόμη και αν οι έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη αποδείξουν ότι υπάρχουν πράγματι τα εκμεταλλεύσιμα αυτά κοιτάσματα που όλοι ονειρεύονται, η εκμετάλλευσή τους θα πρέπει να προχωρήσει μόνο μετά από λεπτομερή μελέτη των ενδεχόμενων κινδύνων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από αυτή την εκμετάλλευση. Και δεν αναφέρομαι μόνο στους γεωπολιτικούς κινδύνους, επειδή στα κοιτάσματα εγείρουν αξιώσεις και οι γειτονικές χώρες.
Πρόσφατα δημοσιεύματα σε αξιόπιστα μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν στους κινδύνους ενίσχυσης της σεισμογένειας σε περιοχές από το υπέδαφος των οποίων εξάγεται φυσικό αέριο. Μια τέτοια περιοχή, το Χρόνιχεν, βρίσκεται στη Βόρεια Ολλανδία και εκεί βρίσκεται το μεγαλύτερο πεδίο φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Τον περασμένο Αύγουστο την περιοχή έπληξε ένας σεισμός έντασης 3,6 Ρίχτερ, ο μεγαλύτερος που καταγράφηκε ποτέ στην περιοχή αυτή. Και από τις αρχές του χρόνου στην περιοχή καταγράφηκαν 18 σεισμοί επιβεβαιώνοντας την τάση αύξησης της σεισμικότητας που άρχισε από το 2011 όταν αντί για 20-40 σεισμούς ετησίως η περιοχή άρχισε να γνωρίζει επτά σεισμούς το μήνα. Με βάση τις πολυάριθμες αιτήσεις αποζημίωσης, ο δήμαρχος του Χρόνιχεν ζήτησε να συσταθεί ταμείο αποζημιώσεων ύψους 1 δις ευρώ ενώ τέθηκε και το ζήτημα του ρυθμού της παραγωγής.
Μια έκθεση της Ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής που εποπτεύει την εξορυκτική βιομηχανία διαπίστωσε την συσχέτιση της ποσότητας του παραγόμενου αερίου με την συχνότητα και την σοβαρότητα των σεισμών. Το συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι αν η εξόρυξη αερίου συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό σε 12 μήνες θα υπάρχει πιθανότητα 7% (μία στις δεκατέσσερις) να σημειωθεί σεισμός από 4 έως 5 Ρίχτερ. Και επειδή οι σεισμοί αυτοί είναι πάντα μικρού βάθους, οι ζημίες στα κτήρια προβλέπονται σημαντικές - ιδίως σε μια χώρα όπως η Ολλανδία που δεν έχει αυστηρό αντισεισμικό κανονισμό για τα κτήρια. Αυτό όμως έρχεται σε αντίθεση με τους κανόνες ασφαλείας για τα Ολλανδικά φράγματα για τα οποία η πιθανότητα σοβαρής ζημίας δεν πρέπει να ξεπερνά τη μία στα 10.000 !
Δυστυχώς η περίπτωση της Ολλανδίας δεν είναι μεμονωμένη. Η εξόρυξη φυσικού αερίου αλλά και πετρελαίου από το υπέδαφος είναι μια πολύπλοκη διαδικασία. Αν το αέριο ή το πετρέλαιο βρίσκονται υπό πίεση αναβλύζουν από μόνα τους. Αυτό όμως δημιουργεί κενά στους γεωλογικούς σχηματισμούς που τα περικλείουν με αποτέλεσμα τα πετρώματα του ταμιευτήρα να καταρρέουν προκαλώντας σεισμούς ακόμη και υποχωρήσεις εδαφών. Αν το φυσικό αέριο ή το πετρέλαιο δεν έχουν αρκετή πίεση διοχετεύονται στο κοίτασμα μεγάλες ποσότητες νερού που είναι αναμεμιγμένο με άμμο και διάφορες χημικές ουσίες οι οποίες διαλύουν τα πετρώματα και διευκολύνουν την άντληση (μια τεχνική που είναι γνωστή ως υδρορωγμάτωση), αλλά προκαλούν πάλι υπόγειες κατολισθήσεις και καταρρεύσεις …
Σε πρόσφατο άρθρο στο επίσημο περιοδικό της Αμερικανικής Ένωσης Γεωλόγων μια ομάδα γεωλόγων από διάφορα αμερικανικά πανεπιστήμια ανέλυσε τη σεισμική δραστηριότητα στην Οκλαχόμα κατά την τελευταία διετία και συμπέρανε ότι οι εξορυκτικές δραστηριότητες προκάλεσαν τους σεισμούς που σημειώθηκαν στις αρχές Νοεμβρίου 2011 στην αμερικανική αυτή πολιτεία - μεταξύ των οποίων και ένας σεισμός έντασης 5,7 Ρίχτερ που έγινε αισθητός σε 17 πολιτείες και προκάλεσε την κατάρρευση 14 σπιτιών και δύο τραυματίες. Και οι σεισμολόγοι υποπτεύονται ότι πολλοί σεισμοί στο Τέξας, το Άρκανσο, το Κολοράντο και το Οχάιο ίσως να οφείλονται στη εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μάλιστα μερικές από αυτές τις πολιτείες είτε απαγόρευσαν τελείως την χρήση της υδρορωγμάτωσης, είτε απαιτούν γνωμοδότηση από σεισμολόγους πριν δώσουν τις σχετικές εγκρίσεις, είτε παρακολουθούν στενά τις σχετικές δραστηριότητες με σκοπό να τις απαγορεύσουν μόλις σημειωθεί σεισμική δραστηριότητα. Παρόμοια φαινόμενα σεισμικής δραστηριότητας λόγω υδρορωγμάτωσης έχουν όμως παρατηρηθεί και σε συνάρτηση με την εκμετάλλευση γεωθερμικών πεδίων. Στο τέλος του 2009 οι αρχές της Ελβετίας απαγόρευσαν την εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου της Βασιλείας, με βάση μια κυβερνητική μελέτη που κατέληξε στο συμπέρασμα ότι σε αυτό οφειλόταν η αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας στην περιοχή. Ταυτόχρονα σχεδόν, ένα παρόμοιο έργο εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας στην Καλιφόρνια, εγκαταλείφθηκε λόγω των πολλών προβλημάτων ασφαλείας που παρουσίαζε, μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα πρόκλησης σεισμών.
Η Κύπρος και η Κρήτη, όπως είναι γνωστό, γειτονεύουν με σεισμογενή γεωλογικά ρήγματα τα οποία έχουν δώσει στο παρελθόν και προβλέπεται να δώσουν στο μέλλον σημαντικούς και καταστρεπτικούς σεισμούς. Παράλληλα, η οικονομική ανάγκη εκμετάλλευσης των βεβαιωμένων και πιθανών κοιτασμάτων γίνεται όλο και μεγαλύτερη λόγω της κρίσης. Προσωπικά δεν είμαι με κανέναν τρόπο εναντίον της εκμετάλλευσης των πλουτοπαραγωγικών πόρων του ελληνικού υπεδάφους. Όμως, η όποια απόφαση προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να στηριχτεί σε σοβαρές μελέτες εκτίμησης των κινδύνων, ένας από τους οποίους είναι και ο σεισμικός. Ακόμη και αν αποφασιστεί να προχωρήσει η εκμετάλλευση, οι αρχές θα πρέπει να επαγρυπνούν φροντίζοντας να αναστείλουν τις εξορυκτικές εργασίες με την πρώτη ένδειξη αυξημένου κινδύνου.
Όμως, την επόμενη εβδομάδα θα συνεχίσουμε με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
20 Μαρτίου 2013
Τα κέντρα κοινωνικής προστασίας στο Βέλγιο
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Μαρτίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Τα κέντρα κοινωνικής προστασίας στο Βέλγιο
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αποστολή των Δημόσιων Κέντρων Κοινωνικής Δράσης είναι να εξασφαλίζουν σε όλους τη δυνατότητα να ζουν με ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το οποίο αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα
Δημόσια Κέντρα Κοινωνικής Δράσης (CPAS-OCMW ή ΔΚΚΔ) υπάρχουν σε κάθε δήμο στο Βέλγιο. Λειτουργούν υπό την ευθύνη της δημοτικής αρχής που εκλέγει, αμέσως μετά τις δημοτικές εκλογές, το διοικητικό συμβούλιο στο οποίο συνήθως προΐσταται ένας εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος. Τα κέντρα παρέχουν κατά προτεραιότητα κοινωνική βοήθεια και φροντίδα σε όσους δεν έχουν επαρκή μέσα να ζήσουν αξιοπρεπώς και έχουν εξαντλήσει όλα τα άλλα μέσα κοινωνικής ασφάλισης. Έτσι, σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη, τα ΔΚΚΔ παρέχουν τροφή, ένδυση, στέγη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, με ισότιμο και αντικειμενικό τρόπο, ανεξάρτητα από ιδεολογικές, φιλοσοφικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις και χωρίς να θίγεται η προσωπική ζωή.
Τα ΔΚΚΔ είναι αρμόδια για την παροχή οικονομικής βοήθειας υπό τη μορφή «εισοδήματος ενσωμάτωσης» με στόχο να βοηθηθεί ο πολίτης να ξαναγίνει αυτόνομος. Το ύψος τους εισοδήματος ενσωμάτωσης είναι 534 ευρώ αν ο δικαιούχος συγκατοικεί με άλλον, 801 ευρώ αν μένει μόνος του και 1.068 ευρώ εάν έχει οικογένεια με τουλάχιστον ένα ανήλικο παιδί. Αλλά υπάρχουν και άλλες μορφές οικονομικής ενίσχυσης όπως για παράδειγμα το επίδομα εγκατάστασης (για την αγορά επίπλων), το επίδομα ενοικίου και το επίδομα θέρμανσης. Οι κοινωνικοί λειτουργοί που επεξεργάζονται τις σχετικές αιτήσεις αποφασίζουν μετά από επιτόπιες επισκέψεις για να διαπιστώσουν τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης του αιτούντα. Τα ΔΚΚΔ προσφέρουν επίσης βοήθεια σε είδος, όπως, κουπόνια για την αγορά τροφίμων, δέματα με τρόφιμα, φαγητό από κοινωνικές κουζίνες, ενδύματα ή και έπιπλα, εισιτήρια για τα αστικά μέσα μαζικής μεταφοράς και κάρτες τηλεφώνου καθώς και βοήθεια σε περίπτωση μετακόμισης. Συμμετέχουν επίσης στα έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των πολιτών που βρίσκονται σε ανάγκη.
Η κοινωνικο-επαγγελματική βοήθεια που παρέχει το ΔΚΚΔ αποσκοπεί στην υποστήριξη του πολίτη με στόχο τη μόνιμη επαγγελματική του ένταξη χωρίς το ΔΚΚΔ να ενεργεί ως γραφείο εύρεσης εργασίας. Βοηθά τον πολίτη να καταστρώσει ένα επαγγελματικό σχέδιο και τον υποστηρίζει κατά τη φάση της υλοποίησης συντονίζοντας τις αρμόδιες υπηρεσίες και φορείς. Το σχέδιο αυτό μπορεί να περιλαμβάνει μαθήματα ξένων γλωσσών, τεχνική κατάρτιση, ενεργή αναζήτηση εργασίας και τέλος συμπαράσταση για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας σε επιδοτούμενες επιχειρήσεις. Όπως είπαμε στόχος είναι ο πολίτης να καταστεί αυτόνομος και να ενταχθεί επαγγελματικά στην κοινωνία με βάση τα προσόντα και τις ικανότητές του.
Πολύ σημαντική είναι και η βοήθεια που παρέχουν τα ΔΚΚΔ σε ηλικιωμένους και αναγκεμένες οικογένειες. Πολλά ΔΚΚΔ παρέχουν για παράδειγμα υπηρεσία φύλαξης άρρωστων παιδιών με εργαζόμενους γονείς. Αφορά παιδιά ηλικίας 3 μηνών έως 12 ετών στα οποία η υπηρεσία φροντίζει να χορηγηθούν τα προβλεπόμενα φάρμακα και γεύματα. Η υπηρεσία παρέχεται επί πληρωμή, το πολύ για ένα πενθήμερο, με μέγιστη φύλαξη μέχρι 9 ώρες ημερησίως. Όσον αφορά τους ηλικιωμένους που έχουν ακόμη δυνάμεις και διαύγεια πνεύματος, προβλέπεται βοήθεια στην καθημερινότητα όπως συνοδεία στις μετακινήσεις, στα καθημερινά ψώνια και την καθαριότητα του σπιτιού καθώς και βοήθεια στο μαγείρεμα. Μια νοσοκόμα βοηθά στην ατομική υγιεινή αλλά και παρακολουθεί την φαρμακευτική αγωγή του ηλικιωμένου. Η κοινωνική λειτουργός βοηθά στην προσαρμογή της κατοικίας για άτομα με προβλήματα κινητικότητας αλλά και αφιερώνει χρόνο για να ακούσει τις δυσκολίες των ηλικιωμένων και των ανάπηρων και να τους ανακουφίσει με έναν καλό λόγο. Μπορεί ακόμη να βοηθήσει με νομικές συμβουλές ιδίως τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, να κατευθύνει τον πολίτη σε εξειδικευμένες υπηρεσίες (π.χ. σε οίκους ευγηρίας) ή να τον βοηθήσει σε θέματα οικογενειακού προϋπολογισμού.
Όταν ο ηλικιωμένος δεν μπορεί πια να μείνει μόνος του, το ΔΚΚΔ τον κατευθύνει σε έναν από τους ιδιωτικούς ή δημόσιους οίκους ευγηρίας. Σε κάθε δήμο λειτουργεί τουλάχιστον ένας δημόσιος οίκος ευγηρίας υπό την ευθύνη του ΔΚΚΔ. Εκτός από τα κανονικά δωμάτια με δύο συγκάτοικους λειτουργεί και ιδιαίτερη πτέρυγα για κατάκοιτους και συχνά, σε συνεργασία με τα περιφερειακά νοσοκομεία, και ιδιαίτερη πτέρυγα παρηγορητικής φροντίδας. Συνήθως οι οίκοι ευγηρίας είναι αρμόδιοι και για την ετοιμασία των γευμάτων που διανέμονται καθημερινά στους ηλικιωμένους που εξακολουθούν να μένουν μόνοι τους στα σπίτια τους αλλά δεν έχουν πια την δυνατότητα να μαγειρεύουν.
Μένοντας στο Βέλγιο επί 29 τόσα χρόνια, είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω κατ' επανάληψη την αποτελεσματικότητα με την οποία λειτουργεί το σύστημα. Θυμάμαι την Έρνα, μια ρωσικής καταγωγής ηλικιωμένη κυρία, την οποία γνωρίσαμε μόλις φτάσαμε στο Βέλγιο και η οποία είχε γίνει δεκτή στον οίκο ευγηρίας της Ιξέλ στην περιοχή των Βρυξελλών. Την επισκεπτόμασταν τακτικά, πρώτα στο δίκλινο δωμάτιό της και στη συνέχεια στην πτέρυγα για κατάκοιτους. Η Έρνα ήταν άπορη αλλά εκτός από την πλήρη φροντίδα που της παρείχε το ΔΚΚΔ έπαιρνε και ένα μικρό ποσό κάθε μήνα ως «χαρτζιλίκι» και με τα χρήματα αυτά αγόραζε σοκολάτες για τους επισκέπτες. Θυμάμαι επίσης την Ανέτ, την γειτόνισσά μας στη Φλάνδρα. Όταν πια δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τις δουλειές του σπιτιού το ΔΚΚΔ της έστελνε κάθε εβδομάδα καθαρίστρια, την επισκεπτόταν καθημερινά νοσοκόμα για να βεβαιωθεί ότι έπαιρνε τα φάρμακά της, το αυτοκινητάκι του δήμου της έφερνε καθημερινά το φαγητό της ενώ η κοινωνική λειτουργός φρόντισε να της βρει δικηγόρο για να ρυθμίσει τα κληρονομικά της και να αποφύγει τις κατασχέσεις επειδή είχε υπογράψει ως εγγυήτρια για κάποια δάνεια της κόρης της. Όταν η νόσος Αλζχάιμερ προχώρησε πολύ, η Ανέτ μετακόμισε σε έναν εξειδικευμένο οίκο ευγηρίας για πάσχοντες από άνοια και παρόμοια νοσήματα …
Συνταγματικά κατοχυρωμένη ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η εφαρμογή της στην πράξη. Φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Τα κέντρα κοινωνικής προστασίας στο Βέλγιο
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αποστολή των Δημόσιων Κέντρων Κοινωνικής Δράσης είναι να εξασφαλίζουν σε όλους τη δυνατότητα να ζουν με ανθρώπινη αξιοπρέπεια, το οποίο αποτελεί συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα
Δημόσια Κέντρα Κοινωνικής Δράσης (CPAS-OCMW ή ΔΚΚΔ) υπάρχουν σε κάθε δήμο στο Βέλγιο. Λειτουργούν υπό την ευθύνη της δημοτικής αρχής που εκλέγει, αμέσως μετά τις δημοτικές εκλογές, το διοικητικό συμβούλιο στο οποίο συνήθως προΐσταται ένας εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος. Τα κέντρα παρέχουν κατά προτεραιότητα κοινωνική βοήθεια και φροντίδα σε όσους δεν έχουν επαρκή μέσα να ζήσουν αξιοπρεπώς και έχουν εξαντλήσει όλα τα άλλα μέσα κοινωνικής ασφάλισης. Έτσι, σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη, τα ΔΚΚΔ παρέχουν τροφή, ένδυση, στέγη και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, με ισότιμο και αντικειμενικό τρόπο, ανεξάρτητα από ιδεολογικές, φιλοσοφικές ή θρησκευτικές πεποιθήσεις και χωρίς να θίγεται η προσωπική ζωή.
Τα ΔΚΚΔ είναι αρμόδια για την παροχή οικονομικής βοήθειας υπό τη μορφή «εισοδήματος ενσωμάτωσης» με στόχο να βοηθηθεί ο πολίτης να ξαναγίνει αυτόνομος. Το ύψος τους εισοδήματος ενσωμάτωσης είναι 534 ευρώ αν ο δικαιούχος συγκατοικεί με άλλον, 801 ευρώ αν μένει μόνος του και 1.068 ευρώ εάν έχει οικογένεια με τουλάχιστον ένα ανήλικο παιδί. Αλλά υπάρχουν και άλλες μορφές οικονομικής ενίσχυσης όπως για παράδειγμα το επίδομα εγκατάστασης (για την αγορά επίπλων), το επίδομα ενοικίου και το επίδομα θέρμανσης. Οι κοινωνικοί λειτουργοί που επεξεργάζονται τις σχετικές αιτήσεις αποφασίζουν μετά από επιτόπιες επισκέψεις για να διαπιστώσουν τις πραγματικές συνθήκες διαβίωσης του αιτούντα. Τα ΔΚΚΔ προσφέρουν επίσης βοήθεια σε είδος, όπως, κουπόνια για την αγορά τροφίμων, δέματα με τρόφιμα, φαγητό από κοινωνικές κουζίνες, ενδύματα ή και έπιπλα, εισιτήρια για τα αστικά μέσα μαζικής μεταφοράς και κάρτες τηλεφώνου καθώς και βοήθεια σε περίπτωση μετακόμισης. Συμμετέχουν επίσης στα έξοδα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των πολιτών που βρίσκονται σε ανάγκη.
Η κοινωνικο-επαγγελματική βοήθεια που παρέχει το ΔΚΚΔ αποσκοπεί στην υποστήριξη του πολίτη με στόχο τη μόνιμη επαγγελματική του ένταξη χωρίς το ΔΚΚΔ να ενεργεί ως γραφείο εύρεσης εργασίας. Βοηθά τον πολίτη να καταστρώσει ένα επαγγελματικό σχέδιο και τον υποστηρίζει κατά τη φάση της υλοποίησης συντονίζοντας τις αρμόδιες υπηρεσίες και φορείς. Το σχέδιο αυτό μπορεί να περιλαμβάνει μαθήματα ξένων γλωσσών, τεχνική κατάρτιση, ενεργή αναζήτηση εργασίας και τέλος συμπαράσταση για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας σε επιδοτούμενες επιχειρήσεις. Όπως είπαμε στόχος είναι ο πολίτης να καταστεί αυτόνομος και να ενταχθεί επαγγελματικά στην κοινωνία με βάση τα προσόντα και τις ικανότητές του.
Πολύ σημαντική είναι και η βοήθεια που παρέχουν τα ΔΚΚΔ σε ηλικιωμένους και αναγκεμένες οικογένειες. Πολλά ΔΚΚΔ παρέχουν για παράδειγμα υπηρεσία φύλαξης άρρωστων παιδιών με εργαζόμενους γονείς. Αφορά παιδιά ηλικίας 3 μηνών έως 12 ετών στα οποία η υπηρεσία φροντίζει να χορηγηθούν τα προβλεπόμενα φάρμακα και γεύματα. Η υπηρεσία παρέχεται επί πληρωμή, το πολύ για ένα πενθήμερο, με μέγιστη φύλαξη μέχρι 9 ώρες ημερησίως. Όσον αφορά τους ηλικιωμένους που έχουν ακόμη δυνάμεις και διαύγεια πνεύματος, προβλέπεται βοήθεια στην καθημερινότητα όπως συνοδεία στις μετακινήσεις, στα καθημερινά ψώνια και την καθαριότητα του σπιτιού καθώς και βοήθεια στο μαγείρεμα. Μια νοσοκόμα βοηθά στην ατομική υγιεινή αλλά και παρακολουθεί την φαρμακευτική αγωγή του ηλικιωμένου. Η κοινωνική λειτουργός βοηθά στην προσαρμογή της κατοικίας για άτομα με προβλήματα κινητικότητας αλλά και αφιερώνει χρόνο για να ακούσει τις δυσκολίες των ηλικιωμένων και των ανάπηρων και να τους ανακουφίσει με έναν καλό λόγο. Μπορεί ακόμη να βοηθήσει με νομικές συμβουλές ιδίως τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, να κατευθύνει τον πολίτη σε εξειδικευμένες υπηρεσίες (π.χ. σε οίκους ευγηρίας) ή να τον βοηθήσει σε θέματα οικογενειακού προϋπολογισμού.
Όταν ο ηλικιωμένος δεν μπορεί πια να μείνει μόνος του, το ΔΚΚΔ τον κατευθύνει σε έναν από τους ιδιωτικούς ή δημόσιους οίκους ευγηρίας. Σε κάθε δήμο λειτουργεί τουλάχιστον ένας δημόσιος οίκος ευγηρίας υπό την ευθύνη του ΔΚΚΔ. Εκτός από τα κανονικά δωμάτια με δύο συγκάτοικους λειτουργεί και ιδιαίτερη πτέρυγα για κατάκοιτους και συχνά, σε συνεργασία με τα περιφερειακά νοσοκομεία, και ιδιαίτερη πτέρυγα παρηγορητικής φροντίδας. Συνήθως οι οίκοι ευγηρίας είναι αρμόδιοι και για την ετοιμασία των γευμάτων που διανέμονται καθημερινά στους ηλικιωμένους που εξακολουθούν να μένουν μόνοι τους στα σπίτια τους αλλά δεν έχουν πια την δυνατότητα να μαγειρεύουν.
Μένοντας στο Βέλγιο επί 29 τόσα χρόνια, είχα την ευκαιρία να διαπιστώσω κατ' επανάληψη την αποτελεσματικότητα με την οποία λειτουργεί το σύστημα. Θυμάμαι την Έρνα, μια ρωσικής καταγωγής ηλικιωμένη κυρία, την οποία γνωρίσαμε μόλις φτάσαμε στο Βέλγιο και η οποία είχε γίνει δεκτή στον οίκο ευγηρίας της Ιξέλ στην περιοχή των Βρυξελλών. Την επισκεπτόμασταν τακτικά, πρώτα στο δίκλινο δωμάτιό της και στη συνέχεια στην πτέρυγα για κατάκοιτους. Η Έρνα ήταν άπορη αλλά εκτός από την πλήρη φροντίδα που της παρείχε το ΔΚΚΔ έπαιρνε και ένα μικρό ποσό κάθε μήνα ως «χαρτζιλίκι» και με τα χρήματα αυτά αγόραζε σοκολάτες για τους επισκέπτες. Θυμάμαι επίσης την Ανέτ, την γειτόνισσά μας στη Φλάνδρα. Όταν πια δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τις δουλειές του σπιτιού το ΔΚΚΔ της έστελνε κάθε εβδομάδα καθαρίστρια, την επισκεπτόταν καθημερινά νοσοκόμα για να βεβαιωθεί ότι έπαιρνε τα φάρμακά της, το αυτοκινητάκι του δήμου της έφερνε καθημερινά το φαγητό της ενώ η κοινωνική λειτουργός φρόντισε να της βρει δικηγόρο για να ρυθμίσει τα κληρονομικά της και να αποφύγει τις κατασχέσεις επειδή είχε υπογράψει ως εγγυήτρια για κάποια δάνεια της κόρης της. Όταν η νόσος Αλζχάιμερ προχώρησε πολύ, η Ανέτ μετακόμισε σε έναν εξειδικευμένο οίκο ευγηρίας για πάσχοντες από άνοια και παρόμοια νοσήματα …
Συνταγματικά κατοχυρωμένη ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η εφαρμογή της στην πράξη. Φωτεινό παράδειγμα προς μίμηση …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
13 Μαρτίου 2013
100 άρθρα για την προστασία!
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 13 Μαρτίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
100 άρθρα για την προστασία!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αυτό είναι το εκατοστό άρθρο μου για την Προστασία του Πολίτη και την Καθημερινότητα που φιλοξενούν τα Χανιώτικα Νέα. Ας κάνουμε λοιπόν μια σύντομη ανασκόπηση …
Το πρώτο άρθρο αυτής της σειράς δημοσιεύτηκε στις 21 Ιανουαρίου 2011 και αφορούσε - τι άλλο - το 112, τον Ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Με αυτόν τον αριθμό, τον οποίο οι πολίτες μπορούν να καλούν για βοήθεια όταν απειλείται ζωή ή περιουσία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ασχοληθήκαμε αρκετές φορές στα 100 αυτά άρθρα. Το 112 λειτουργεί βέβαια και στην Ελλάδα παρόλο που είναι σχεδόν άγνωστο στους Έλληνες και ελπίζουμε σύντομα να αναβαθμιστεί και να αντικαταστήσει όλους τους άλλους αριθμούς έκτακτης ανάγκης χάρις σε ένα ειδικό έργο εκσυγχρονισμού του που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ένα άλλο θέμα το οποίο θίξαμε κατ' επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη ήταν οι «μικρές καταστροφές» της καθημερινότητας. Τρομάζουμε όταν ακούμε για τις μεγάλες καταστροφές που πλήττουν τον πλανήτη προκαλώντας δεκάδες χιλιάδες θύματα. Η τηλεόραση μας φέρνει τις εικόνες στα σπίτια μας και μας δημιουργεί ένα αίσθημα φόβου και άγχους για τα επερχόμενα δεινά στην ανθρωπότητα. Στη συνέχεια όμως ανέμελοι ανεβαίνουμε στη σκάλα να κλαδέψουμε τις ελιές ή να φτιάξουμε την ταράτσα της αποθήκης. Ή πάμε για ψώνια και μιλάμε στο κινητό ενώ οδηγούμε. Ή ακόμη χειρότερα συνεχίζουμε να πιάνουμε το τιμόνι αφού έχουμε πιεί υπερβολικά. Δεν ασκούμαστε καθημερινά και καπνίζουμε σαν φουγάρα χωρίς να προσέχουμε τη διατροφή μας. Και τελικά πεθαίνουμε ή υποφέρουμε από μιαν υποβαθμισμένη ποιότητα ζωής λόγω καρδιακών, λόγω τραυματισμών, λόγω καρκίνων και καταθλίψεων.
Γράψαμε βέβαια και για τις μεγάλες καταστροφές, με το βλέμμα στραμμένο πάντα στην πρόληψη. Για τις επικίνδυνες αλλαγές που δεν πρέπει να κάνουμε στις οικοδομές γιατί τις καθιστούμε πιο ευάλωτες στους σεισμούς. Για τους ανιχνευτές καπνού που μπορεί να μας σώσουν από μια πυρκαγιά στο σπίτι. Για τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε προκαταβολικά για να προστατεύσουμε το σπίτι μας από μια δασική πυρκαγιά αν κατοικούμε μέσα σε δάσος, ή από την πλημμύρα αν κατοικούμε σε πλημμυροπαθή περιοχή. Αναφερθήκαμε συχνά στα μέτρα προστασίας που πρέπει να πάρουμε το καλοκαίρι αλλά και κατά τη διάρκεια των μεγάλων εορτών των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Ιδιαίτερη αναφορά κάναμε στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών σε περιπτώσεις επερχόμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών. Αλλά και στο ρόλο που παίζουν, ή που μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης για την προστασία των πολιτών παρέχοντας σωστή ενημέρωση χωρίς να προκαλούν πανικούς.
Η γνώση σώζει και η άγνοια σκοτώνει. Αυτήν ήταν η αρχή στην οποία στηρίχτηκαν τα άρθρα για την Προστασία του Πολίτη σε αυτήν εδώ τη στήλη. Και οι πολίτες μπορούν να αποκτήσουν αυτή τη γνώση παρακολουθώντας μαθήματα στις πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που ασχολούνται με την παροχή πρώτων βοηθειών και με τη διάσωση. Πρώτη προτεραιότητα η γνώση της καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), την οποία όλοι μπορούμε να μάθουμε για να σώσουμε κάποιον συνάνθρωπο που κινδυνεύει από καρδιακή ανακοπή. Αλλά και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων ενός εγκεφαλικού επεισοδίου σε ηλικιωμένους και λιγότερο ηλικιωμένους φίλους και γνωστούς. Αναφερθήκαμε μάλιστα σε ιδιαίτερο άρθρο στην προστασία του παππού και της γιαγιάς, θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού της χώρας μας.
Θίξαμε επίσης και θέματα ευρύτερης πολιτικής. Μιλήσαμε για ποιοτική αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στους πολίτες. Για την αξιοποίηση των ασθενοφόρων των δήμων και των ιδιωτικών κλινικών στο πλαίσιο μιας καλύτερης κατανομής του φόρτου εργασίας έτσι ώστε οι πολίτες που κινδυνεύουν να εξυπηρετούνται κατά προτεραιότητα από το ΕΚΑΒ ενώ οι μη επείγουσες ιατρικές διακομιδές να καλύπτονται από άλλους φορείς - που θα ελέγχονται για την τήρηση ορισμένων προτύπων ποιότητας και ασφάλειας. Αναφερθήκαμε στα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης και στα σήματα ποιότητας για την ασφαλή λειτουργία τους που μπορούν να καθιερωθούν και στην Κρήτη όπως συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Γράψαμε ανοικτές επιστολές στους εθελοντές, στον Άι-Βασίλη, στους μελλοντικούς βουλευτές. Επαινέσαμε την πρωτοβουλία «Ασφαλής Κρήτη» του περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη. Μιλήσαμε για το πώς σχεδιάζονται ανθεκτικές πόλεις αλλά και για τον αριθμό για μη επείγοντα περιστατικά που γνωρίζει τεράστια επιτυχία στη Νέα Υόρκη. Και φυσικά δεν παραλείψαμε να αναφερθούμε στους λαχανόκηπους της κρίσης, που ήδη καλλιεργούνται σε πολλές πόλεις ανά την Ελλάδα αλλά και σε σχολεία εδώ στην Κρήτη. Αφιερώσαμε ειδικά άρθρα για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς των ατυχημάτων και των καταστροφών, εστιάζοντας και εδώ την προσοχή μας στα μέτρα πρόληψης και μετριασμού των επιπτώσεων τόσο σε θέματα που αφορούν την υγεία όσο και σε θέματα μεγάλων καταστροφών όπως οι σεισμοί και οι πλημμύρες. Μας απασχόλησαν επίσης οι απειλές που συναντούμε στο διαδίκτυο, τα προβλήματα που δημιουργεί η κακή και υπερβολική χρήση των φυτοφαρμάκων, καθώς και ο διαρκής παγκόσμιος πόλεμος της ανθρωπότητας κατά των μικροβίων.
Και μαντινάδες γράψαμε, γι' αυτή την προστασία, Όπως ο Ερωτόκριτος μας λέει με σημασία: Με φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, Πριχού ’ρθουσι τα πράγματα προβλέπει και λογιάζει.
Ευχαριστώντας τον Γιάννη Γαρεδάκη που μου έδωσε τη ευκαιρία να γράφω στα Χανιώτικα Νέα, εύχομαι τα άρθρα αυτά (που αναδημοσιεύονται στο alevantis.blogspot.com) να χρησιμεύσουν στον απλό πολίτη αλλά και στους αποφασίζοντες, ώστε να μην χάνονται άδικα ζωές, ιδίως παιδιά και νέοι. Σε μιαν Ελλάδα, όπου σήμερα δεν μας περισσεύει κανένας …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
100 άρθρα για την προστασία!
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Αυτό είναι το εκατοστό άρθρο μου για την Προστασία του Πολίτη και την Καθημερινότητα που φιλοξενούν τα Χανιώτικα Νέα. Ας κάνουμε λοιπόν μια σύντομη ανασκόπηση …
Το πρώτο άρθρο αυτής της σειράς δημοσιεύτηκε στις 21 Ιανουαρίου 2011 και αφορούσε - τι άλλο - το 112, τον Ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Με αυτόν τον αριθμό, τον οποίο οι πολίτες μπορούν να καλούν για βοήθεια όταν απειλείται ζωή ή περιουσία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, ασχοληθήκαμε αρκετές φορές στα 100 αυτά άρθρα. Το 112 λειτουργεί βέβαια και στην Ελλάδα παρόλο που είναι σχεδόν άγνωστο στους Έλληνες και ελπίζουμε σύντομα να αναβαθμιστεί και να αντικαταστήσει όλους τους άλλους αριθμούς έκτακτης ανάγκης χάρις σε ένα ειδικό έργο εκσυγχρονισμού του που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γράψαμε βέβαια και για τις μεγάλες καταστροφές, με το βλέμμα στραμμένο πάντα στην πρόληψη. Για τις επικίνδυνες αλλαγές που δεν πρέπει να κάνουμε στις οικοδομές γιατί τις καθιστούμε πιο ευάλωτες στους σεισμούς. Για τους ανιχνευτές καπνού που μπορεί να μας σώσουν από μια πυρκαγιά στο σπίτι. Για τα μέτρα που πρέπει να πάρουμε προκαταβολικά για να προστατεύσουμε το σπίτι μας από μια δασική πυρκαγιά αν κατοικούμε μέσα σε δάσος, ή από την πλημμύρα αν κατοικούμε σε πλημμυροπαθή περιοχή. Αναφερθήκαμε συχνά στα μέτρα προστασίας που πρέπει να πάρουμε το καλοκαίρι αλλά και κατά τη διάρκεια των μεγάλων εορτών των Χριστουγέννων και του Πάσχα. Ιδιαίτερη αναφορά κάναμε στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών σε περιπτώσεις επερχόμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών. Αλλά και στο ρόλο που παίζουν, ή που μπορούν να παίξουν τα μέσα ενημέρωσης για την προστασία των πολιτών παρέχοντας σωστή ενημέρωση χωρίς να προκαλούν πανικούς.
Η γνώση σώζει και η άγνοια σκοτώνει. Αυτήν ήταν η αρχή στην οποία στηρίχτηκαν τα άρθρα για την Προστασία του Πολίτη σε αυτήν εδώ τη στήλη. Και οι πολίτες μπορούν να αποκτήσουν αυτή τη γνώση παρακολουθώντας μαθήματα στις πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που ασχολούνται με την παροχή πρώτων βοηθειών και με τη διάσωση. Πρώτη προτεραιότητα η γνώση της καρδιοπνευμονικής αναζωογόνησης (ΚΑΡΠΑ), την οποία όλοι μπορούμε να μάθουμε για να σώσουμε κάποιον συνάνθρωπο που κινδυνεύει από καρδιακή ανακοπή. Αλλά και η αναγνώριση των πρώιμων συμπτωμάτων ενός εγκεφαλικού επεισοδίου σε ηλικιωμένους και λιγότερο ηλικιωμένους φίλους και γνωστούς. Αναφερθήκαμε μάλιστα σε ιδιαίτερο άρθρο στην προστασία του παππού και της γιαγιάς, θέμα ιδιαίτερα επίκαιρο λόγω της δημογραφικής γήρανσης του πληθυσμού της χώρας μας.
Θίξαμε επίσης και θέματα ευρύτερης πολιτικής. Μιλήσαμε για ποιοτική αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχουν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στους πολίτες. Για την αξιοποίηση των ασθενοφόρων των δήμων και των ιδιωτικών κλινικών στο πλαίσιο μιας καλύτερης κατανομής του φόρτου εργασίας έτσι ώστε οι πολίτες που κινδυνεύουν να εξυπηρετούνται κατά προτεραιότητα από το ΕΚΑΒ ενώ οι μη επείγουσες ιατρικές διακομιδές να καλύπτονται από άλλους φορείς - που θα ελέγχονται για την τήρηση ορισμένων προτύπων ποιότητας και ασφάλειας. Αναφερθήκαμε στα νυχτερινά κέντρα διασκέδασης και στα σήματα ποιότητας για την ασφαλή λειτουργία τους που μπορούν να καθιερωθούν και στην Κρήτη όπως συμβαίνει σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Γράψαμε ανοικτές επιστολές στους εθελοντές, στον Άι-Βασίλη, στους μελλοντικούς βουλευτές. Επαινέσαμε την πρωτοβουλία «Ασφαλής Κρήτη» του περιφερειάρχη Σταύρου Αρναουτάκη. Μιλήσαμε για το πώς σχεδιάζονται ανθεκτικές πόλεις αλλά και για τον αριθμό για μη επείγοντα περιστατικά που γνωρίζει τεράστια επιτυχία στη Νέα Υόρκη. Και φυσικά δεν παραλείψαμε να αναφερθούμε στους λαχανόκηπους της κρίσης, που ήδη καλλιεργούνται σε πολλές πόλεις ανά την Ελλάδα αλλά και σε σχολεία εδώ στην Κρήτη. Αφιερώσαμε ειδικά άρθρα για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς των ατυχημάτων και των καταστροφών, εστιάζοντας και εδώ την προσοχή μας στα μέτρα πρόληψης και μετριασμού των επιπτώσεων τόσο σε θέματα που αφορούν την υγεία όσο και σε θέματα μεγάλων καταστροφών όπως οι σεισμοί και οι πλημμύρες. Μας απασχόλησαν επίσης οι απειλές που συναντούμε στο διαδίκτυο, τα προβλήματα που δημιουργεί η κακή και υπερβολική χρήση των φυτοφαρμάκων, καθώς και ο διαρκής παγκόσμιος πόλεμος της ανθρωπότητας κατά των μικροβίων.
Και μαντινάδες γράψαμε, γι' αυτή την προστασία, Όπως ο Ερωτόκριτος μας λέει με σημασία: Με φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, Πριχού ’ρθουσι τα πράγματα προβλέπει και λογιάζει.
Ευχαριστώντας τον Γιάννη Γαρεδάκη που μου έδωσε τη ευκαιρία να γράφω στα Χανιώτικα Νέα, εύχομαι τα άρθρα αυτά (που αναδημοσιεύονται στο alevantis.blogspot.com) να χρησιμεύσουν στον απλό πολίτη αλλά και στους αποφασίζοντες, ώστε να μην χάνονται άδικα ζωές, ιδίως παιδιά και νέοι. Σε μιαν Ελλάδα, όπου σήμερα δεν μας περισσεύει κανένας …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
06 Μαρτίου 2013
Σχολικά μαθήματα για καλύτερη προστασία
Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Μαρτίου 2013.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Σχολικά μαθήματα για καλύτερη προστασία
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Όσοι έχουν τελειώσει Γυμνάσιο και Λύκειο έχουν διδαχτεί βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που θα τους χρησιμεύσουν σε όλη τους τη ζωή για να προστατευθούν από ατυχήματα και καταστροφές
«Εγώ θα γίνω φιλόλογος. Τι μου χρειάζεται η Φυσική;». «Κι εγώ ως οικονομολόγος δεν πρόκειται να ξαναμπλέξω με τη Χημεία …». «Αμάν πια με αυτά τα Μαθηματικά. Λες και θα τα χρειαστούμε μεθαύριο όταν θα δικηγορούμε …». Αυτές και άλλες παρόμοιες ατάκες, ακούγονται συχνά στα διαλλείματα όλων των Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί φωτισμένοι δάσκαλοι που θα εξηγήσουν στα παιδιά τη σημασία που θα έχουν για ολόκληρη τη ζωή τους οι βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που αποκτούν στο σχολείο. Ας κάνουμε λοιπόν ένα σύντομο μάθημα για να κατανοήσουμε γιατί αυτές οι βασικές γνώσεις είναι σημαντικές για την καθημερινότητά μας …
Φυσική. Η διδασκαλία της Φυσικής αρχίζει σχεδόν πάντα με θέματα κίνησης και ενέργειας. Κίνηση με σταθερή ταχύτητα, επιταχυνόμενη κίνηση, κινητική ενέργεια. Στην καθημερινότητά μας οι σχετικές γνώσεις μας βοηθούν να καταλάβουμε γιατί κινδυνεύουμε άσκοπα από την υπερβολική ταχύτητα. Ας πάρουμε για παράδειγμα μια διαδρομή 20 χιλιομέτρων με όριο ταχύτητας 70 χιλιόμετρα την ώρα. Αν την διαδρομή αυτή τη διανύσουμε με 90 χιλιόμετρα την ώρα θα κερδίσουμε απλώς 4 λεπτά. Όμως, αν, ο μη γένοιτο, έχουμε κάποιο ατύχημα, ενώ η ταχύτητα μας ήταν 30% περίπου μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, η ενέργεια που θα απελευθερωθεί από την σύγκρουση και συνεπώς η σοβαρότητα των τραυμάτων και των ζημιών θα είναι 65% μεγαλύτερη! Κι αυτό γιατί η ενέργεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο της ταχύτητας. Περισσότερη απελευθερωμένη ενέργεια σε μια σύγκρουση μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου …
Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της Φυσικής είναι ο ηλεκτρισμός. Εκεί μαθαίνουμε τους κινδύνους της ηλεκτροπληξίας, γιατί δεν πρέπει να πιάνουμε τα ηλεκτροφόρα καλώδια με βρεγμένα χέρια αλλά και σε τι χρησιμεύουν τα αλεξικέραυνα σε περιοχές που πλήττονται από κεραυνούς. Στην οπτική μαθαίνουμε για τις διορθώσεις της όρασης με τους φακούς, γιατί πρέπει να φορούμε τα γυαλιά μας όταν οδηγούμε αλλά και τη σημασία των σωστών γυαλιών ηλίου που φιλτράρουν τις επικίνδυνες ακτινοβολίες του ηλιακού φωτός. Τέλος γιατί κινδυνεύουμε να τυφλωθούμε αν κοιτάζουμε για λίγα λεπτά τον ήλιο.
Χημεία. Στη Χημεία μαθαίνουμε για τα διάφορα στοιχεία, για τις χημικές ενώσεις που αυτά σχηματίζουν και για τις ιδιότητές τους. Τη σημασία του οξυγόνου για τη διατήρηση της ζωής. Το οξυγόνο που μεταφέρεται στα κύτταρα του σώματος μέσω της αιμοσφαιρίνης που υπάρχει στο αίμα. Τους κινδύνους από το μονοξείδιο του άνθρακα που βγαίνει από την κακή καύση ξύλων ή κάρβουνου σε κλειστούς χώρους. Δυο-τρεις εισπνοές μονοξειδίου του άνθρακα αρκούν για να επιφέρουν το θάνατο αφού το άοσμο αυτό αέριο ενώνεται σταθερά με την αιμοσφαιρίνη και την εμποδίζει να μεταφέρει οξυγόνο στα κύτταρα. Μαθαίνουμε για τα αέρια του θερμοκηπίου και πως αυτά συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη που έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή του κλίματος, δηλαδή περισσότερες πλημμύρες, ξηρασίες και έντονα καιρικά φαινόμενα.
Αλλά στη Χημεία μαθαίνουμε και για τα οξέα και τις βάσεις και ότι η ανάμιξη τους παράγει άλατα. Στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε ακουαφόρτε που είναι διάλυμα νιτρικού οξέος αλλά και καυστική ποτάσα που είναι μια ισχυρή βάση. Όμως η ανάμιξή τους ακόμη και σε μικρές ποσότητες, χωρίς να ληφθούν οι απαραίτητες προφυλάξεις, μπορεί να αποβεί καταστροφική. Μια γνωστή μου που προσπάθησε να το κάνει καθαρίζοντας, είναι σήμερα τυφλή και από τα δύο μάτια. Γιατί ένα από τα πράγματα που μαθαίνουμε στη Χημεία είναι ότι πρέπει πάντα να διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης που υπάρχουν πάνω στα μπουκάλια με τα χημικά και να εφαρμόζουμε τις σχετικές οδηγίες ασφαλείας. Είτε πρόκειται για ακουαφόρτε, για καυστική ποτάσα, για εντομοκτόνο, φυτοφάρμακο ή λίπασμα …
Μαθηματικά. Είναι ένα μάθημα που δεν συμπαθούν πολλοί μαθητές, το οποίο όμως είναι απαραίτητο σε όλη μας τη ζωή. Ακόμη και περισπούδαστοι οικονομολόγοι δεν καταλαβαίνουν την απλή πρόσθεση από την οποία προκύπτει ότι ο χαμηλοσυνταξιούχος δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει όταν πρέπει να πληρώσει ενοίκιο, ηλεκτρικό, νερό, εφορία, τρόφιμα, φάρμακα και εισιτήρια. Ή μαντεύουν λανθασμένα τις συνθήκες που θα επικρατούν στο άμεσο μέλλον με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζουν με λάθος συντελεστές και να προβλέπουν οικονομική ανάπτυξη ενώ επέρχεται ύφεση. Τα μαθηματικά που αγνοεί ακόμη και ο απλός πολίτης που δανείζεται από την τράπεζα χωρίς να καταλαβαίνει τι σημαίνει επιτόκιο, τόκος, τοκοχρεολύσιο. Το αποτέλεσμα είναι να βρίσκεται υπερχρεωμένος και να χάνει ακόμη και αυτά που είχε πριν δανειστεί. Πόσο μάλλον που αυτά τα απλά μαθηματικά τα αγνοούν συχνά και οι κυβερνώντες με αποτέλεσμα να οδηγούν ολόκληρες χώρες στην οικονομική καταστροφή.
Δεν ξέρω αν κατόρθωσα μέσα από τις λίγες αυτές γραμμές να σας πείσω για την χρησιμότητα αυτών των μαθημάτων για την καθημερινότητά του πολίτη αλλά και για την προστασία του από διάφορα ατυχήματα και καταστροφές. Η σχολική χρονιά διαρκεί αρκετούς μήνες και η διδακτέα ύλη καλύπτει πολύ περισσότερα θέματα από αυτά που θίξαμε παραπάνω. Όποιος θέλει να γίνει ενημερωμένος πολίτης και να έχει τη δυνατότητα να αυτοπροστατεύεται, ας δώσει προσοχή και σε όσα μαθήματα θεωρεί άχρηστα. Και να θυμάται ότι η κοπάνα για τσιγαράκι στο διπλανό πάρκο τον βλάπτει διπλά: το κάπνισμα ΚΑΙ η άγνοια σκοτώνουν …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Σχολικά μαθήματα για καλύτερη προστασία
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*
Όσοι έχουν τελειώσει Γυμνάσιο και Λύκειο έχουν διδαχτεί βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που θα τους χρησιμεύσουν σε όλη τους τη ζωή για να προστατευθούν από ατυχήματα και καταστροφές
«Εγώ θα γίνω φιλόλογος. Τι μου χρειάζεται η Φυσική;». «Κι εγώ ως οικονομολόγος δεν πρόκειται να ξαναμπλέξω με τη Χημεία …». «Αμάν πια με αυτά τα Μαθηματικά. Λες και θα τα χρειαστούμε μεθαύριο όταν θα δικηγορούμε …». Αυτές και άλλες παρόμοιες ατάκες, ακούγονται συχνά στα διαλλείματα όλων των Γυμνασίων και Λυκείων της χώρας. Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί φωτισμένοι δάσκαλοι που θα εξηγήσουν στα παιδιά τη σημασία που θα έχουν για ολόκληρη τη ζωή τους οι βασικές γνώσεις Φυσικής, Χημείας και Μαθηματικών που αποκτούν στο σχολείο. Ας κάνουμε λοιπόν ένα σύντομο μάθημα για να κατανοήσουμε γιατί αυτές οι βασικές γνώσεις είναι σημαντικές για την καθημερινότητά μας …
Φυσική. Η διδασκαλία της Φυσικής αρχίζει σχεδόν πάντα με θέματα κίνησης και ενέργειας. Κίνηση με σταθερή ταχύτητα, επιταχυνόμενη κίνηση, κινητική ενέργεια. Στην καθημερινότητά μας οι σχετικές γνώσεις μας βοηθούν να καταλάβουμε γιατί κινδυνεύουμε άσκοπα από την υπερβολική ταχύτητα. Ας πάρουμε για παράδειγμα μια διαδρομή 20 χιλιομέτρων με όριο ταχύτητας 70 χιλιόμετρα την ώρα. Αν την διαδρομή αυτή τη διανύσουμε με 90 χιλιόμετρα την ώρα θα κερδίσουμε απλώς 4 λεπτά. Όμως, αν, ο μη γένοιτο, έχουμε κάποιο ατύχημα, ενώ η ταχύτητα μας ήταν 30% περίπου μεγαλύτερη από την επιτρεπόμενη, η ενέργεια που θα απελευθερωθεί από την σύγκρουση και συνεπώς η σοβαρότητα των τραυμάτων και των ζημιών θα είναι 65% μεγαλύτερη! Κι αυτό γιατί η ενέργεια είναι ανάλογη με το τετράγωνο της ταχύτητας. Περισσότερη απελευθερωμένη ενέργεια σε μια σύγκρουση μπορεί να σημαίνει τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου …
Ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο της Φυσικής είναι ο ηλεκτρισμός. Εκεί μαθαίνουμε τους κινδύνους της ηλεκτροπληξίας, γιατί δεν πρέπει να πιάνουμε τα ηλεκτροφόρα καλώδια με βρεγμένα χέρια αλλά και σε τι χρησιμεύουν τα αλεξικέραυνα σε περιοχές που πλήττονται από κεραυνούς. Στην οπτική μαθαίνουμε για τις διορθώσεις της όρασης με τους φακούς, γιατί πρέπει να φορούμε τα γυαλιά μας όταν οδηγούμε αλλά και τη σημασία των σωστών γυαλιών ηλίου που φιλτράρουν τις επικίνδυνες ακτινοβολίες του ηλιακού φωτός. Τέλος γιατί κινδυνεύουμε να τυφλωθούμε αν κοιτάζουμε για λίγα λεπτά τον ήλιο.
Χημεία. Στη Χημεία μαθαίνουμε για τα διάφορα στοιχεία, για τις χημικές ενώσεις που αυτά σχηματίζουν και για τις ιδιότητές τους. Τη σημασία του οξυγόνου για τη διατήρηση της ζωής. Το οξυγόνο που μεταφέρεται στα κύτταρα του σώματος μέσω της αιμοσφαιρίνης που υπάρχει στο αίμα. Τους κινδύνους από το μονοξείδιο του άνθρακα που βγαίνει από την κακή καύση ξύλων ή κάρβουνου σε κλειστούς χώρους. Δυο-τρεις εισπνοές μονοξειδίου του άνθρακα αρκούν για να επιφέρουν το θάνατο αφού το άοσμο αυτό αέριο ενώνεται σταθερά με την αιμοσφαιρίνη και την εμποδίζει να μεταφέρει οξυγόνο στα κύτταρα. Μαθαίνουμε για τα αέρια του θερμοκηπίου και πως αυτά συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη που έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή του κλίματος, δηλαδή περισσότερες πλημμύρες, ξηρασίες και έντονα καιρικά φαινόμενα.
Αλλά στη Χημεία μαθαίνουμε και για τα οξέα και τις βάσεις και ότι η ανάμιξη τους παράγει άλατα. Στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε ακουαφόρτε που είναι διάλυμα νιτρικού οξέος αλλά και καυστική ποτάσα που είναι μια ισχυρή βάση. Όμως η ανάμιξή τους ακόμη και σε μικρές ποσότητες, χωρίς να ληφθούν οι απαραίτητες προφυλάξεις, μπορεί να αποβεί καταστροφική. Μια γνωστή μου που προσπάθησε να το κάνει καθαρίζοντας, είναι σήμερα τυφλή και από τα δύο μάτια. Γιατί ένα από τα πράγματα που μαθαίνουμε στη Χημεία είναι ότι πρέπει πάντα να διαβάζουμε τις οδηγίες χρήσης που υπάρχουν πάνω στα μπουκάλια με τα χημικά και να εφαρμόζουμε τις σχετικές οδηγίες ασφαλείας. Είτε πρόκειται για ακουαφόρτε, για καυστική ποτάσα, για εντομοκτόνο, φυτοφάρμακο ή λίπασμα …
Μαθηματικά. Είναι ένα μάθημα που δεν συμπαθούν πολλοί μαθητές, το οποίο όμως είναι απαραίτητο σε όλη μας τη ζωή. Ακόμη και περισπούδαστοι οικονομολόγοι δεν καταλαβαίνουν την απλή πρόσθεση από την οποία προκύπτει ότι ο χαμηλοσυνταξιούχος δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει όταν πρέπει να πληρώσει ενοίκιο, ηλεκτρικό, νερό, εφορία, τρόφιμα, φάρμακα και εισιτήρια. Ή μαντεύουν λανθασμένα τις συνθήκες που θα επικρατούν στο άμεσο μέλλον με αποτέλεσμα να πολλαπλασιάζουν με λάθος συντελεστές και να προβλέπουν οικονομική ανάπτυξη ενώ επέρχεται ύφεση. Τα μαθηματικά που αγνοεί ακόμη και ο απλός πολίτης που δανείζεται από την τράπεζα χωρίς να καταλαβαίνει τι σημαίνει επιτόκιο, τόκος, τοκοχρεολύσιο. Το αποτέλεσμα είναι να βρίσκεται υπερχρεωμένος και να χάνει ακόμη και αυτά που είχε πριν δανειστεί. Πόσο μάλλον που αυτά τα απλά μαθηματικά τα αγνοούν συχνά και οι κυβερνώντες με αποτέλεσμα να οδηγούν ολόκληρες χώρες στην οικονομική καταστροφή.
Δεν ξέρω αν κατόρθωσα μέσα από τις λίγες αυτές γραμμές να σας πείσω για την χρησιμότητα αυτών των μαθημάτων για την καθημερινότητά του πολίτη αλλά και για την προστασία του από διάφορα ατυχήματα και καταστροφές. Η σχολική χρονιά διαρκεί αρκετούς μήνες και η διδακτέα ύλη καλύπτει πολύ περισσότερα θέματα από αυτά που θίξαμε παραπάνω. Όποιος θέλει να γίνει ενημερωμένος πολίτης και να έχει τη δυνατότητα να αυτοπροστατεύεται, ας δώσει προσοχή και σε όσα μαθήματα θεωρεί άχρηστα. Και να θυμάται ότι η κοπάνα για τσιγαράκι στο διπλανό πάρκο τον βλάπτει διπλά: το κάπνισμα ΚΑΙ η άγνοια σκοτώνουν …
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
