Προστατέψτε τους τουρίστες!

Μαζί με τις ομορφιές της η Κρήτη εγκυμονεί για τους τουρίστες και θανατηφόρους, κινδύνους λόγω άγνοιας …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Σεπτεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-214)

Καταφθάνουν στο νησί κατά μυριάδες! Τους αρέσει ο ήλιος. Η θάλασσα. Το φαγητό. Οι κρητικές μαδάρες με την άγρια φύση τους. Θέλουν να τα δοκιμάσουν όλα. Τα βουνά. Τις απόκρημνες παραλίες. Τις μακρινές διαδρομές. Χωρίς να γνωρίζουν τους κινδύνους που τους απειλούν. Κι έτσι γίνονται συχνά θύματα πνιγμών, τροχαίων, θανατηφόρων πτώσεων.

Ο τουρισμός είναι πηγή εσόδων για την Κρήτη. Αλλά οι τουρίστες, ως επισκέπτες, αγνοούν τους κινδύνους που τους απειλούν με αποτέλεσμα οι ίδιοι να γυρίζουν τραυματισμένοι ή και νεκροί στη χώρα τους. Να τραυματίζεται η εικόνα του νησιού. Και να επιβαρύνονται, μερικές φορές υπέρμετρα οι ήδη καταπονημένες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Σε μια παλαιότερη μελέτη του για τα τροχαία ατυχήματα, ο Δημήτρης Βουρβαχάκης, ο αδικοχαμένος και αξέχαστος πρώην διευθυντής του ΕΚΑΒ Κρήτης, είχε τεκμηριώσει ένα γεγονός. Οι τουρίστες στην Κρήτη έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να εμπλακούν σε τροχαίο όταν οδηγούν νοικιασμένο όχημα. Επιπλέον, ο Βουρβαχάκης αναλύοντας τα στατιστικά στοιχεία των τραυματισμών είχε διαπιστώσει ότι οι οδηγοί από χώρες που οδηγούν αριστερά συμμετέχουν 2,5 φορές πιο συχνά σε ατυχήματα σε σχέση με τους υπόλοιπους οδηγούς.

Όμως, οι τουρίστες αντιμετωπίζουν και έναν άλλο κίνδυνο. Τον πνιγμό! Ασυνήθιστοι στο κολύμπι στην θάλασσα, δεν λαμβάνουν πάντα τις απαραίτητες προφυλάξεις. Κολυμπούν μετά από ένα πλήρες γεύμα. Αγνοούν ότι σε ορισμένα μέρη της Κρήτης τα νερά είναι βαθιά, κρύα και γεμάτα ρεύματα ή και ρουφήχτρες. Ξεκινούν επίπονες δραστηριότητες όπως υποβρύχια αλιεία και καταδύσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις παραβλέπουν σκοπίμως, επειδή νοιώθουν άνετα λόγω των διακοπών, κάποια χρόνια καρδιοπάθεια. Ή την αγνοούν γιατί δεν είχε εκδηλωθεί ποτέ προηγουμένως και η έντονη ζωή των διακοπών την φέρνει στην επιφάνεια!

Τέλος, ξεκινούν να περπατήσουν στις μαδάρες χωρίς να γνωρίζουν τα μέρη. Συχνά μόνοι και χωρίς να έχουν πάρει για οδηγό έναν πεπειραμένο ντόπιο. Ή επειδή έχουν διαβάσει κάπου ότι ή τάδε ή τάδε διαδρομή στο βουνό είναι σχετικά εύκολη. Το αποτέλεσμα είναι να χάνονται στις μαδάρες και να κινητοποιείται η Πυροσβεστική Υπηρεσία για να τους εντοπίσει …

«Μόνο στο νομό Χανίων έχουμε 30 με 35 διασώσεις τουριστών κάθε χρόνο» μου λέει ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χανίων, Πύραρχος Γιάννης Μαραγκάκης. «Συχνά σε πολύ δύσκολες συνθήκες που απαιτούν πολύωρες έρευνες στο βουνό από πολλούς διασώστες και την κινητοποίηση οχημάτων, ακόμη και ελικοπτέρων. Πολλούς τους βρίσκουμε εξουθενωμένους και πρέπει να τους περιθάλψουμε επί τόπου με ορούς και φάρμακα πριν τους μεταφέρει το ΕΚΑΒ στα νοσοκομεία», προσθέτει.

Αν κοστολογήσει κανείς αυτές τις διασώσεις, μαζί με τις διακομιδές και τις νοσηλείες που επακολουθούν, θα διαπιστώσει ότι το κόστος είναι ιδιαίτερα υψηλό. Ποιος το καλύπτει; Μα φυσικά ο Έλληνας φορολογούμενος … αφού οι αρμόδιες για τις διασώσεις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης είναι κρατικές υπηρεσίες που χρηματοδοτούνται από τον κρατικό προϋπολογισμό.

Όμως, οι διασώστες αντιμετωπίζουν συχνά μια παράλογη κατάσταση. Από τη μια, λόγω περικοπών στον προϋπολογισμό, έχουν ελλείψεις στον ατομικό τους εξοπλισμό ή στον εξοπλισμό των οχημάτων. Από την άλλη, πολλοί από τους διασωζόμενους τουρίστες δηλώνουν έκπληκτοι όταν μετά το πέρας της διάσωσης μαθαίνουν ότι δεν χρωστούν τίποτα. «Πολλοί τουρίστες μας λένε ότι έχουν ασφάλεια που μπορεί να καλύψει όλα τα έξοδα», σημειώνει ο κ. Μαραγκάκης. «Μας ενημερώνουν μάλιστα ότι στις χώρες τους οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης χρεώνουν στους πολίτες τα σχετικά έξοδα, τα οποία φυσικά καλύπτουν οι ασφάλειες», προσθέτει.

Από μια γρήγορη έρευνα στο διαδίκτυο διαπιστώνει κανείς ότι οι διασώσεις χρεώνονται στην Αυστρία, τη Βουλγαρία, την Ολλανδία, τη Σλοβακία και σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας. Στην Ιταλία και την Ουγγαρία οι διασώσεις χρεώνονται όταν αποδειχτεί ότι ο κίνδυνος στον οποίο βρέθηκαν οι διασωθέντες οφειλόταν σε δική τους αμέλεια. Τέλος σε άλλες χώρες (Βέλγιο, Γαλλία, Ιρλανδία. Γερμανία, Μάλτα) οι διασώσεις χρεώνονται μόνον όταν οι διασωζόμενοι έχουν ασφάλεια ή χρεώνεται μόνο η χρήση των χρησιμοποιούμενων μέσων, ιδίως αν αυτά έχουν (ή θα μπορούσαν να έχουν) νοικιαστεί από ιδιώτες. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διατάξεις περί πληρωμής των διασώσεων έχουν ληφθεί σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο (Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία).

Πως θα μπορούσαν να προστατευθούν καλύτερα οι τουρίστες; Στο πλαίσιο των προτάσεων για την εκστρατεία «Ασφαλής Κρήτη» που είχαμε καταθέσει στην Περιφέρεια Κρήτης το 2011, η δεύτερη φάση μετά τα τροχαία αφορούσε τα ατυχήματα στα οποία εμπλέκονται τουρίστες. Είχαμε προτείνει να κινητοποιηθούν οι επαγγελματικές ενώσεις των ξενοδόχων, των τουριστικών πρακτόρων και των εταιρειών του κλάδου των μεταφορών (αεροπορικές, ναυτιλιακές, εταιρείες ενοικίασης αυτοκινήτων) ώστε να ενημερώσουν τους τουρίστες για τους ιδιαίτερους κινδύνους που τους απειλούν. Με κάποια φυλλάδια και αφίσες στη γλώσσα τους.

Μια τέτοια ενημερωτική εκστρατεία της Περιφέρειας, που θα μπορούσε να περιλαμβάνει και κάποιες αναφορές και σε άλλους κινδύνους που απειλούν την Κρήτη (π.χ. σεισμούς), δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως δυσφήμιση της Κρήτης επειδή οι τουρίστες θα την θεωρούν επικίνδυνη. Αντίθετα, θα αποτελούσε δείγμα ευαισθησίας για τους επισκέπτες που πληρώνουν για να περάσουν ωραία και που συχνά γυρίζουν τραυματισμένοι ή νεκροί στις χώρες τους λόγω ελλιπούς πληροφόρησης.

Όσο για την χρέωση των διασώσεων των τουριστών είναι νομίζουμε καιρός να εξετάσει σοβαρά το θέμα η Περιφέρεια προκειμένου να καλυφθούν κάποιες επείγουσες ανάγκες των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, τις οποίες δεν επαρκεί να καλύψει η περιορισμένη κρατική χρηματοδότηση. Ούτως ή άλλως το κόστος θα το καλύπτουν οι ασφαλιστικές εταιρείες που έχουν ειδικά προγράμματα για τέτοιου είδους καταστάσεις …

Ας φροντίσουμε λοιπόν λίγο παραπάνω τους τουρίστες μας. Οι υπέροχες διαφημίσεις της Κρήτης ας συνοδευτούν και από κάποια ενημέρωση για τους κινδύνους που συχνά αποδεικνύονται θανατηφόροι. Τους το χρωστάμε …

ΠΛΑΙΣΙΟ - Τρεις συμβουλές για τουρίστες 

• Οδηγείτε προσεκτικά. Οι πιθανότητες να πάθετε ατύχημα με νοικιασμένο όχημα είναι αυξημένες - διπλάσιες αν προέρχεστε από χώρες όπου οδηγούν αριστερά. 
• Προφυλαχθείτε από πνιγμό. Μην κολυμπάτε φαγωμένοι ή μεθυσμένοι, ούτε σε μη επιτηρούμενες παραλίες, ιδίως αν έχετε και κάποιο προηγούμενο πρόβλημα υγείας. Οι πνιγμοί τουριστών από αμέλεια δεν είναι ασυνήθιστοι. 
• Προσοχή στα κρητικά βουνά. Η πεζοπορία και η ορειβασία χωρίς οδηγό σε άγνωστες περιοχές της ορεινής Κρήτης εγκυμονεί κινδύνους. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται δεκάδες διασώσεις αγνοούμενων τουριστών στα κρητικά φαράγγια χωρίς να λείπουν και τα θανατηφόρα περιστατικά.

Μετανοείτε Κρητικοί !

Η μείωση των τροχαίων στη Κρήτη απαιτεί κατά προτεραιότητα μιαν αλλαγή της γενικότερης συμπεριφοράς μας που έχει συχνά καταστροφικά αποτελέσματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 1 Σεπτεμβρίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-213)

Μάστιγα! Κακιά ώρα! Θέλημα Θεού! Πολλές οι κρητικές οικογένειες που θρηνούν κάποιον νεκρό από τροχαίο. Ακόμη περισσότερες όσες πρέπει να περιθάλπουν καθημερινά κι έναν ανάπηρο, ιδίως αυτές τις εποχές της κρίσης. Και το φαινόμενο δεν φαίνεται να περιορίζεται. Αντίθετα. «Ενώ πανελλαδικά έχουμε μείωση των θανατηφόρων ατυχημάτων κατά 2%, στην Κρήτη παρατηρούμε ότι αυτά αυξάνονται με ρυθμό 47% !!!» λέει ο Γιάννης Λιονάκης, πρώην διευθυντής ΕΛΠΑ και πρόεδρος του συλλόγου πρόληψης τροχαίων, του Ε.ΣΥ.ΠΡΟ.Τ.Α.

Τον Γιάννη Λιονάκη τον είχα γνωρίσει πριν μερικά χρόνια, όταν μερικοί «κουζουλοί» προτείναμε την υλοποίηση της στρατηγικής «Ασφαλής Κρήτη» για την μείωση των πάσης φύσεως ατυχημάτων στο νησί μας, με πρώτη προτεραιότητα την αντιμετώπιση των τροχαίων. Σε αυτό το πλαίσιο έγιναν κάποια έργα στο δευτερεύον οδικό δίκτυο και η Περιφέρεια οργάνωσε εκ των ενόντων μια ενημερωτική εκστρατεία στα σχολεία.

Όμως πώς να αλλάξεις νοοτροπία στον Κρητικό; «Στις επαρχίες η παραβατική συμπεριφορά αποτελεί τον κανόνα» υπογραμμίζει ο κ. Λιονάκης. «Να φανταστείς ότι υπάρχουν γονείς που επιβραβεύουν παιδιά 11 και 12 χρονών αγοράζοντάς τους μοτοσυκλέτες!» προσθέτει. Παράλληλα, πολλοί ηλικιωμένοι οδηγούν χωρίς να έχουν ανανεώσει την άδεια οδήγησης γιατί αρνούνται να υποβληθούν στις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις και κυκλοφορούν με ανασφάλιστα οχήματα ακόμη και χωρίς πινακίδες … «Πράγματι, είχαμε πρόσφατα 6 θανατηφόρα τροχαία με ηλικιωμένους αυτής της κατηγορίας», επισημαίνει ο κ. Λιονάκης. «Και παρατηρούμε αύξηση των δυστυχημάτων κατά 50% στις ηλικίες άνω των 55 ετών», προσθέτει.

Οι ενήλικες δεν φροντίζουν καν να προφυλάξουν ακόμη και μικρά παιδιά. «Παρατηρώ τώρα το καλοκαίρι, μερικά παιδικά κεφαλάκια να εξέχουν από τα ανοικτά παράθυρα πολλών αυτοκινήτων» λέει ο κ. Λιονάκης. Ενώ πολλοί συνετοί γονείς τοποθετούν τα παιδιά τους στα ειδικά παιδικά καθίσματα που προβλέπονται από το νόμο, μερικοί γονείς τα θέτουν σε θανάσιμο κίνδυνο. «Και ξέρεις τι μου απάντησε μια κυρία όταν της έκανα παρατήρηση; "Δεν θα γίνω εγώ Γερμανίδα" …» μου λέει απορημένος ο κ. Λιονάκης.

Πράγματι, η εφαρμογή του νόμου που θα μας προστάτευε από ανώφελες τραγωδίες, από κλάματα, από πόνο και έξοδα, από το θάνατο αγαπημένων προσώπων, από τα εκατοντάδες θύματα των τροχαίων, θεωρείται από μερικούς ως καταπίεση. Θεωρείται ένδειξη γενναιότητας και της «υπερήφανης Κρητικής ψυχής». Η κουζουλάδα έχει αντικαταστήσει τη φρόνεψη. Η ανομία θεωρείται νόμος. «Ουαι οι λεγοντες το πονηρον καλον και το καλον πονηρον οι τιθεντες το σκοτος φως και το φως σκοτος οι τιθεντες το πικρον γλυκυ και το γλυκυ πικρον» λέει κάπου ο προφήτης Ησαΐας. Με άλλα λόγια, αλίμονο σε όσους λένε ότι το κακό είναι καλό, που παρουσιάζουν το σκοτάδι σαν φως και το πικρό το λένε γλυκό …

Βέβαια, υπάρχουν και πολλοί άλλοι παράγοντες που ευνοούν τα τροχαία ατυχήματα στην Κρήτη. Ένας, είναι η συχνά ελλιπής αστυνόμευση στο δευτερεύον οδικό δίκτυο. Όπως μας λέει ο κ. Λιονάκης, μετά το 2008 με τη δημιουργία ειδικής υπηρεσίας για την αστυνόμευση του ΒΟΑΚ, παρατηρήθηκε μια αισθητή μείωση των θανάτων σε αυτόν τον άξονα. Από 28 με 30 θανάτους μόνο στον ΒΟΑΚ ετησίως πέσαμε στους 8. Όμως, παρατηρήθηκε μια μετανάστευση των τροχαίων στην ενδοχώρα της Κρήτης.

Ένας άλλος παράγοντας είναι το οδόστρωμα. «Το οδόστρωμα είναι γερασμένο και τώρα το Σεπτέμβριο ολισθηρό από τη σκόνη και το μούστο που τρέχει από τα μεταφερόμενα σταφύλια» επισημαίνει κ. Λιονάκης. Αλλά και γενικότερα το οδικό δίκτυο της Κρήτης είναι προβληματικό. «Θα πρέπει να το σιάξουμε κατά προτεραιότητα», λέει ο κ. Λιονάκης. Όχι μόνο για να περιορίσουμε τα ατυχήματα, αλλά και για να υποστηρίξουμε καλύτερα μια από τις κυριότερες οικονομικές δραστηριότητες του νησιού μας - τον τουρισμό.

«Τα τελευταία χρόνια έπεσαν πολλά χρήματα στο νησί μας», επισημαίνει ο κ. Λιονάκης. Και προσθέτει: «Αναπτύχθηκαν μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, στις οποίες όμως η πρόσβαση είναι συχνά προβληματική λόγω του κακού οδικού δικτύου. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν χωρούν να περάσουν τα λεωφορεία, τα ασθενοφόρα, η πυροσβεστική … Και ο πολύς κόσμος έμεινε με τους κακούς δρόμους. Φαντάσου πως θα απογειωνόταν ο τουρισμός μας αν είχαμε και καλούς δρόμους. Δυστυχώς, δόθηκε προτεραιότητα στο εύκολο κέρδος και έμεινε πίσω ο άνθρωπος!».

Όμως, το κόστος των τροχαίων σπάνια μπαίνει στην εξίσωση. Από τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας προκύπτει ότι το κόστος των τροχαίων ανέρχεται κάθε χρόνο σε 4% περίπου του Ακαθάριστου Εθνικού μας Προϊόντος. Σε αυτό περιλαμβάνονται όλα τα στοιχεία - τραυματισμοί, πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, χαμένες εργατοώρες, «Έκανα μιαν αναλογιστική μελέτη για την Κρήτη όπου έχουμε καθημερινά 56 μικρές ή μεγαλύτερες συγκρούσεις οχημάτων» λέει ο κ. Λιονάκης. «Το ετήσιο κόστος των τροχαίων στο νησί μας είναι 631.000 ευρώ ετησίως. Το κόστος κατασκευής του ΒΟΑΚ έχει υπολογιστεί σε 1,5 με 2 δισ. ευρώ. Για φαντάσου! Αν επί τρία χρόνια είχαμε μηδέν ατυχήματα θα μπορούσαμε να φτιάξουμε τον τελειότερο αυτοκινητόδρομο!». Άραγε το θέλουμε;

Ναι, πρέπει να γίνουν κάποια έργα κατά προτεραιότητα. Σε κάποια «μαύρα σημεία» του οδικού δικτύου όπου σημειώνονται πολλά τροχαία. Να ενισχυθεί η συχνά κατεστραμμένη σήμανση. Ναι, πρέπει να αξιοποιήσουμε τις παραγωγικές και δημιουργικές δυνάμεις της Κρήτης για να αλλάξουμε την κατάσταση προς το καλύτερο.

Αλλά πάνω απ' όλα θα πρέπει να «αλλάξουμε μυαλά». Να μετανοήσουμε! Και να περάσουμε στα παιδιά μας μια παράδοση σεβασμού των κανόνων οδικής κυκλοφορίας, έστω κι αν διαφωνούμε με άλλους νόμους και κανονισμούς της κυβέρνησης. Μια παράδοση φρόνησης και όχι «κουζουλάδας». Μια παράδοση που μας την συστήνει ακόμη κι ο Ερωτόκριτος: «Γιατί κι ο Kύκλος του Kαιρού ανεβοκατεβαίνει, κ' η φρονιμάδα είναι γιατρός, και κάθε ανάγκη γιαίνει … κι ας πορπατούνε οι μέρες σας, κι ο Kύκλος θέλει αλλάξει, με τον Kαιρό όλα τα νικά η φρόνεψη κ' η τάξη» …

ΠΛΑΙΣΙΟ: 10 έμμετρες συμβουλές για να μειωθούν τα τροχαία 

• Στο κοπελάκι έδωσες τιμόνι ή μηχανάκι, ταχιά μέσα σε σάβανο θε να το δεις αντράκι. 
• Με περηφάνιες, πείσματα, με κόντρες και μαγκιές, εικονοστάσια στήνονται και χάνονται ψυχές. 
• Οι ξύπνιοι που 'χουνε μυαλό πάντα φοράνε κράνος, σκέπτονται μάνα και παιδιά που θα τους κάψει ο χάρος. 
• Αν πιείς κρασί και τσικουδιές άφησε το τιμόνι, σε κάποιον που ' χει πιεί νερό, γκαζόζα με λεμόνι.
• Άμα μιλάς στο κινητό την ώρα π' οδηγείς, είναι σ να πιες τσικουδιές χίλιες και δεκατρείς! 
• Στενοί, στριφτοί, επικίνδυνοι κι όλο λακκούβες δρόμοι; Το γκάζι εγώ δεν το πατώ, προσέχω στο τιμόνι. 
• Αν θες το κοπελάκι σου να το χαρείς μεγάλο, στο καρεκλάκι το σωστό δέσε το δίχως άλλο! 
• Είδες κοπέλι, έγκυο, ανάπηρο στο δρόμο; Έχουν προτεραιότητα, σεβάσου και το νόμο. 
• Σαν θα γεράσει ο άνθρωπος και σαν αδυνατίσει, ούτε να φάει δε μπορεί ούτε να οδηγήσει. 
• Ο έξυπνος δεν είναι αυτός που κάνει το γενναίο, αλλά εκείνος που θωρεί μην τύχει το μοιραίο!

Προστασία στην Παλιά Πόλη

Για να μην χάσουμε μέσα σε λίγες ώρες την Παλιά Πόλη των Χανίων θα πρέπει να λάβουμε τα μέτρα που προτείνει ο διοικητής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας το ταχύτερο δυνατόν
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 25 Αυγούστου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-212)

Διαβάζουμε τακτικά για τα προβλήματα που έχουν οι κάτοικοι της παλιάς πόλης με τη νυκτερινή φασαρία από κέντρα και άλλες οχλούσες επιχειρήσεις. Σημαντικό πρόβλημα που ίσως θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί και από πλευράς εφαρμογής των σχετικών οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον περιορισμό της ηχορύπανσης.

Όμως υπάρχει και μια άλλη εξίσου σημαντική αν όχι και σημαντικότερη διάσταση – η Πυρασφάλεια. Είχα πρόσφατα μια πολύ ενδιαφέρουσα σχετική συζήτηση με τον διοικητή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χανίων, τον Πύραρχο Γιάννη Μαραγκάκη. Η αγωνία για την αντιμετώπιση μιας ενδεχόμενης πυρκαγιάς στην παλαιά πόλη φαίνεται πως τον κρατά συχνά άγρυπνο τις νύχτες.

Ένα μεγάλο πρόβλημα είναι οι στενοί και γεμάτοι στροφές δρόμοι, από τους οποίους δεν είναι δυνατόν να περάσουν τα οχήματα της πυροσβεστικής. «Είναι λαβύρινθος», λέει ο κ. Μαραγκάκης. Και προσθέτει: «επιπλέον δεν έχουμε αρκετούς πυροσβεστικούς κρουνούς για να συνδέσουμε τις μάνικες, ενώ δεν υπάρχει πάντοτε και χώρος για να εγκαταστήσουμε τις κλίμακές μας». Πράγματι, χρειάζεται πλάτος 3-3,5 μέτρα για την διέλευση των οχημάτων και 4,20 μέτρα για την εγκατάσταση της κλίμακας … Κι αρκετοί δρόμοι της Παλιάς Πόλης είναι στενότεροι …

Η λύση δεν είναι πολύπλοκη και έχει ήδη προταθεί στις αρμόδιες αρχές. Περιλαμβάνει κατ’ αρχάς την εγκατάσταση σε στρατηγικά επιλεγμένα σημεία μεγάλων κιβωτίων έκτακτης ανάγκης (πυροσβεστικά ερμάρια) με κάποιον απαραίτητο εξοπλισμό. Αντιπυρικές κουβέρτες, φιάλες διοξειδίου, σωλήνες για σύνδεση με τους κρουνούς, σκαπάνες, αναπνευστικές συσκευές, σχοινί, κ.ά. «Έτσι σε περίπτωση πυρκαγιάς, τα αγήματα των πυροσβεστών που θα επιφορτιστούν με την κατάσβεση θα έχουν αμέσως στη διάθεσή τους τον απαραίτητο εξοπλισμό και δεν θα χρειαστεί να τον μεταφέρουν μέσα από τους δαιδαλώδεις δρόμους της Παλιάς Πόλης» επισημαίνει ο κ. Μαραγκάκης.

Μάλιστα, στα ερμάρια αυτά θα μπορούν να έχουν πρόσβαση ευαισθητοποιημένοι και εκπαιδευμένοι πολίτες αφού τα κλειδιά θα μπορούν να τοποθετηθούν μέσα σε κουτάκια με πρόσοψη από γυαλί που θα σπάει σε περίπτωση ανάγκης.

Η εγκατάσταση των κιβωτίων με τον απαραίτητο εξοπλισμό θα πρέπει να συνδυαστεί και με σήμανση των χώρων συγκέντρωσης των κατοίκων σε περίπτωση πυρκαγιάς αλλά και σε περίπτωση σεισμού καθώς και σήμανση των οδών διαφυγής. «Θα πρέπει να επιλεγούν διαφορετικοί χώροι για αυτούς τους δύο τύπους καταστροφών δεδομένου ότι οι απειλές είναι διαφορετικές» μας λέει ο κ. Μαραγκάκης.

«Θα πρέπει επίσης να προβλεφθεί και απελευθέρωση ορισμένων δρόμων από τραπεζοκαθίσματα και σκιάδια» που σε περίπτωση πυρκαγιάς ή σεισμού θα επιβραδύνουν δραματικά την εκκένωση αυξάνοντας τον αριθμό των θυμάτων. Μάλιστα ο κ. Μαραγκάκης προτείνει και την διοργάνωση τακτικών ασκήσεων εκκένωσης των κτιρίων της Παλαιάς Πόλης από ενοίκους και κατοίκους προκειμένου να εντοπιστούν οι αδυναμίες και τα προβλήματα και να εξασφαλιστεί η διόρθωσή τους πριν την ενδεχόμενη καταστροφή. «Δυο ασκήσεις μέσα στο καλοκαίρι θα συμβάλλουν στην ευαισθητοποίηση πολιτών και επισκεπτών».

Τη μελέτη και την εγκατάσταση των ερμαρίων αλλά και τη συντήρησή τους θα πρέπει να αναλάβουν οι αρμόδιες υπηρεσίες πολιτικής προστασίας του Δήμου σε συνδυασμό και με την εγκατάσταση ενός σωστού συστήματος συναγερμού. Ταυτόχρονα, οι κάτοικοι θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να εγκαταστήσουν ανιχνευτές καπνού – φτηνές συσκευές που σε άλλες χώρες είναι υποχρεωτικές για όλα τα σπίτια ενώ στην Ελλάδα υπάρχει υποχρέωση εγκατάστασής τους μόνο στα καταστήματα και τους επαγγελματικούς χώρους.

«Μια πυρκαγιά στην Παλιά Πόλη αν μεταδοθεί και δεν υπάρχει δυνατότητα ελέγχου της μπορεί να έχει καταστρεπτικά αποτελέσματα» επισημαίνει ο κ. Μαραγκάκης. Η πρόληψη, μπορεί να σώσει ζωές και περιουσίες. Την ευθύνη έχει πλέον ο Δήμος Χανίων …

ΠΛΑΙΣΙΟ - Λιγότερες κτηνοτροφικές πυρκαγιές στο Νομό Χανίων

Με τη συνεργασία της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, του Δασαρχείου και του Οργανισμού καταβολής των γεωργικών επιδοτήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ), επιτεύχθηκε ο θεαματικός περιορισμός των κτηνοτροφικών πυρκαγιών στο Νομό Χανίων. Η ουσιαστική παρέμβαση των υπηρεσιών ήταν απλώς η εφαρμογή των νόμων …

Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των περισσότερων από τις γεωργικές εκτάσεις που χρησιμοποιούν οι κτηνοτρόφοι δεν είναι αποσαφηνισμένο. Αρκεί λοιπόν, όταν σε κάποιες από τις εκτάσεις αυτές σημειωθεί πυρκαγιά, να χαρακτηριστούν αμέσως ως δασικές – συνεπώς και αναδασωτέες. Ο αγρότης ή κτηνοτρόφος που έβαλε τη φωτιά κινδυνεύει να χάσει το δικαίωμα στις επιδοτήσεις και λόγω του αποχαρακτηρισμού της έκτασης θα αντιμετωπίσει προβλήματα στη μεταβίβαση αυτής της έκτασης στους κληρονόμους του.

Αρκούσε κάποιος συνειδητοποιημένος εκπρόσωπος του νόμου να αποφασίσει ότι η εφαρμογή του ήταν αναγκαία, παρά τις όποιες αντιδράσεις …

Καλοκαιρινοί κίνδυνοι στο βουνό

Με αφορμή μια εκδρομή με τον Ορειβατικό Σύλλογο Χανίων μερικές σκέψεις για την πρόληψη από τους κινδύνους που θα συναντήσουμε πεζοπορώντας στις Κρητικές μαδάρες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 18 Αυγούστου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-211)

Η πεζοπορία είναι μια πολύ καλή άσκηση. Οι γιατροί συνιστούν μισή με μια ώρα περπάτημα την ημέρα για την προληπτική αντιμετώπιση πλήθους ασθενειών, όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία, το κυκλοφοριακό.

Την προπερασμένη Κυριακή είχαμε την ευκαιρία με την σύζυγό μου να συμμετάσχουμε σε μια ημερήσια εκδρομή του Ορειβατικού Συλλόγου Χανίων. Η διαδρομή ήταν από τον Αζωγυρέ Σελίνου μέχρι το Γιαλισκάρι Παλαιόχωρας μέσα από το Φαράγγι των Ανύδρων. Υπέροχη εκδρομή που συνδύαζε γύρω στις 3½ ώρες σχετικά εύκολη πεζοπορία και ένα καταπληκτικό μπάνιο στο Γιαλισκάρι με την υπέροχη παραλία.

Όμως, δεν θα αναλύσουμε εδώ τις εντυπώσεις μας από την εκδρομή. Το θέμα μας είναι η ασφάλεια στο βουνό και η πρόσφατη εκδρομή μου δίνει την ευκαιρία να μοιραστώ μαζί σας μερικές επίκαιρες σκέψεις.

Κατ’ αρχάς θα μπορούσαμε να ξεκινήσουμε μια δική μας πεζοπορία πάνω στις Κρητικές μαδάρες. Εγώ και η σύζυγός μου. Άντε και 2-3 άλλοι φίλοι. Έχοντας εμπειρίες από εκδρομές στο βουνό από την εποχή που ήμουν πρόσκοπος δεν θα συνιστούσα σε κανέναν να επιχειρήσει κάτι τέτοιο χωρίς συνοδεία από έμπειρους πεζοπόρους και ορειβάτες. Τα μονοπάτια του βουνού δεν είναι οι αμαξιτοί δρόμοι της πόλης όπου σε περίπτωση τραυματισμού, δύσπνοιας, λιποθυμίας ή άλλου προβλήματος θα καλέσεις το ασθενοφόρο να σε μεταφέρει στα επείγοντα!

Η ομάδα του Ορειβατικού είχε σχεδιάσει την εκδρομή από ημέρες. Είχε αρχηγό – την ευγενική Εμμανουέλα Στρατουδάκη – και στελέχη που ανέλαβαν ρόλο «σκούπας». Δηλαδή, έμεναν ως οπισθοφυλακή για να περιμαζέψουν τους βραδυπορούντες και να ειδοποιήσουν σε περίπτωση προβλήματος. Και στην παρέα συμμετείχαν αρκετοί παλαιοί ορειβάτες με προηγούμενη εμπειρία από την αντιμετώπιση πολύπλοκων καταστάσεων στο βουνό.

Βέβαια κι εμείς δεν πήγαμε απροετοίμαστοι. Σημαντικό εφόδιο κάθε πεζοπορίας τα σωστά παπούτσια. Δεν βγαίνουμε στο βουνό με σαγιονάρες ή με παντόφλες. Απαραίτητο είναι επίσης και ένα σωστό μπαστούνι – ας είναι και κρητική «κατσούνα»! Και φυσικά νερό και κάποια φαγώσιμα. Η ανάβαση αλλά και η κατάβαση καταναλώνουν θερμίδες και προκαλούν, ιδίως τώρα το καλοκαίρι, εφίδρωση. Που πρέπει να αναπληρωθεί με την πρόσληψη υγρών.

Όμως στο βουνό μπορεί να αντιμετωπίσουμε κι άλλους κινδύνους. Ευτυχώς στην Κρήτη δεν έχουμε αρκούδες αλλά σίγουρα μπορεί να πέσουμε πάνω σε κάποιο «εχθρικό» τσομπανόσκυλο, σε κάποιο επιθετικό δηλητηριώδες ερπετό (φίδι, σκορπιό, αράχνη) ή απλά σε κάποια ενοχλητική μέλισσα ή σφήκα. Στο πλαίσιο της ομαδικής εξόρμησης υπάρχει πάντα κάποιο φαρμακείο με πρώτες βοήθειες αλλά κι εμείς μπορεί να έχουμε μαζί μας λίγο μελισσόχορτο ή κάποιο άλλο προϊόν για τσιμπήματα.

Ας θυμίσουμε πάντως ότι στο βουνό είμαστε κατά κάποιο τρόπο φιλοξενούμενοι των ειδών που ζουν εκεί. Καλύτερα να μην τα πλησιάζουμε, ακόμα και αν φαίνονται φιλικά, να μην χαλάμε τις φωλιές τους και κυρίως να μην τα σκοτώνουμε – μερικά μπορεί να είναι μάλιστα και προστατευόμενα είδη.

Προσέχουμε επίσης τις πέτρες που μπορεί να πέσουν κατά την διαδρομή μας. Η πτώση τους μπορεί να οφείλεται σε φυσικές αιτίες (π.χ. αέρας) ή μπορεί να την έχει προκαλέσει κάποιος κατά λάθος. Αν αντιληφθούμε ότι πέφτουν πέτρες ειδοποιούμε την ομάδα (φωνάζοντας «πέτρες»), κρατάμε αποστάσεις και γενικά αποφεύγουμε μέρη που είναι γνωστά για κατολισθήσεις.

Ένας άλλος παράγοντας που μπορεί να χαλάσει την εκδρομή μας είναι ο καιρός. Όταν ξεκινούσαμε βλέπαμε ότι υπήρχε και κάποια πιθανότητα βροχής. Ένα μικρό αδιάβροχο στο σακίδιο θα έλυνε το πρόβλημα αλλά ευτυχώς δεν χρειάστηκε αφού το μόνο που είχαμε να αντιμετωπίσουμε ήταν ο ήλιος και η ζέστη. Απαραίτητα εφόδια, το καπέλο, τα γυαλιά ηλίου και το αντηλιακό. Και φυσικά το νερό … που πρέπει να το πιούμε πριν διψάσουμε!

Μιλήσαμε παραπάνω για τη σημασία της οργανωμένης εκδρομής και της συμμετοχής έμπειρων ορειβατών και πεζοπόρων. Είναι γεγονός ότι η άγνοια των συνθηκών που επικρατούν σε μια πεζοπορία, μπορεί να αποβεί μοιραία. Αν μάλιστα έχουμε αποφασίσει να ξεκινήσουμε χωρίς να ξέρουμε τα στοιχειώδη, χωρίς να έχουμε ενημερωθεί για τη διαδρομή, χωρίς τον κατάλληλο εξοπλισμό και χωρίς εκπαιδευμένη παρέα – ε! τότε το ατύχημα μας περιμένει στη γωνία.

Η άγνοια, η έλλειψη εμπειρίας, η επιπολαιότητα αποτελούν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα επικίνδυνου ατυχήματος στο βουνό. Η κούραση, η αφηρημάδα αλλά και μη εκτέλεση των οδηγιών του αρχηγού μπορούν επίσης να αποβούν μοιραίες από τη μια στιγμή στην άλλη.

Από την εκδρομική παρέα μάθαμε και πολλά άλλα χρήσιμα για τον Ορειβατικό Σύλλογο Χανίων, έναν από τους πιο δραστήριους της Ελλάδας. Με 500 περίπου μέλη, έχει ανανεωθεί τα τελευταία χρόνια με νέα και δραστήρια μέλη που ηγούνται εκδρομών και εξορμήσεων. Φέτος συμπληρώνει 85 χρόνια ζωής και το Σαββατοκύριακο 12-13 Σεπτεμβρίου οργανώνει την 35η Παγκρήτια Ορειβατική Συνάντηση των Συλλόγων της Κρήτης στην τοποθεσία Γούρνες, (υψόμετρο 1.150 μέτρα) που βρίσκεται στο ορεινό χωριό Καρές, στην επαρχία Αποκορώνου.

Περισσότερες πληροφορίες (και ημερολόγιο εκδρομών) στη διεύθυνση http://www.eoshanion.gr.

Μύθοι και προπαγάνδα

Μια άλλη ανάγνωση του γνωστού μύθου του Αισώπου για τα Τζιτζίκια και τα Μυρμήγκια του οποίου το αιώνιο ηθικό δίδαγμα δεν είναι η ταξική ή ιδεολογική προπαγάνδα αλλά η πρόληψη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 11 Αυγούστου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-210)

Καλοκαίρι. Ζέστη. Τα τζιτζίκια οργιάζουν. Αλλά στο σπίτι εμφανίστηκαν και μυρμήγκια. Όλα μαζί ξυπνούν αναμνήσεις. Βάζουν σε σκέψεις. Γίνονται και συνδυασμοί με την επικαιρότητα. Θυμίζουν μύθους αλλά και τις επιστημονικές αλήθειες που τους καταρρίπτουν.

Γνωστός ο μύθος του Αισώπου για τα εργατικά μυρμήγκια που όλο το καλοκαίρι μαζεύουν τροφές ενώ ο ανέμελος τζίτζικας τραγουδά και χαίρεται. Όμως, όταν έλθει ο χειμώνας τα μυρμήγκια έχουν γεμάτες τις αποθήκες με τρόφιμα. Κι όταν ο καημένος ο τζίτζικας, τους ζητάει λίγη τροφή τις δύσκολες μέρες του χειμώνα, τα μυρμήγκια τον ειρωνεύονται λέγοντας πως «αν τραγούδαγες όλο το καλοκαίρι, τώρα χόρευε …».

Ας ξαναδιαβάσουμε προσεκτικά το ηθικό δίδαγμα του αισώπειου μύθου: «οὐ δεῖ τινα ἀμελεῖν ἢ ὀκνεῖν ἐπί τινος πράγματος, ἀλλὰ τὰ δέοντα ποιεῖν, μή πως ὀκνήσας κινδύνῳ περιπέσῃ». Ή με άλλα λόγια, «γενικά δεν θα πρέπει να αμελούμε ούτε να τεμπελιάζουμε αλλά να κάνουμε ό,τι πρέπει ώστε να μην περιπέσουμε σε κινδύνους εξ αιτίας της τεμπελιάς μας». Η εικόνα που έχουμε όμως στο λαϊκό μας υποσυνείδητο για τον συγκεκριμένο μύθο δεν σχετίζεται απόλυτα με το σημαντικό αυτό δίδαγμα.

Θεωρούμε πως τα τζιτζίκια το μόνο που ξέρουν είναι να τραγουδούν όλο το καλοκαίρι, ενώ τα μυρμήγκια εργάζονται υπομονετικά και αθόρυβα αποθηκεύοντας τρόφιμα για τις δύσκολες μέρες. Από τη μια η (μεσογειακή) ανεμελιά κι από την άλλη η συστηματικά οργανωμένη (βορειοευρωπαϊκή) ομαδική εργασία. Κι όμως, η προσεκτική μελέτη της ζωής των δύο αυτών εντόμων μας αποκαλύπτει μιαν εντελώς άλλη εικόνα!

Όπως ανέφερα και παλαιότερα σε μια ανάρτηση που φιλοξένησε ο Νίκος Δήμου στο ιστολόγιό του (http://goo.gl/MyM8ax), σύμφωνα με τους ειδικούς, ο τζίτζικας προέρχεται από τη μεταμόρφωση μιας προνύμφης ηλικίας ενός ως έξη ετών. Η ένταση του τραγουδιού του μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 160 db, όσο περίπου είναι ο θόρυβος δίπλα σε ένα κινητήρα αεροπλάνου σε λειτουργία! Κάθε είδος τζιτζικιού διαθέτει τρεις τουλάχιστον μελωδίες, αλλά η κυριότερη είναι το ερωτικό κάλεσμα του αρσενικού προς το θηλυκό. Ενός αρσενικού, που είναι στην πραγματικότητα κουφό και διαθέτει ένα σύστημα «τύμπανων» (τα οποία πάλλονται 300 ως 900 φορές το λεπτό) καθώς και ευρείς θαλάμους (αντηχεία). Το σύστημα επηρεάζεται από την υγρασία του αέρα – εξ ου και οι παράξενες διακοπές το πρωί και το βράδυ.

Αντίθετα το θηλυκό δεν διαθέτει τέτοιο σύστημα παραγωγής ήχων κι έτσι παραμένει σιωπηλό. Αφουγκράζεται όμως, σμίγει με το αρσενικό που τραγουδά καλύτερα και τελικά εναποθέτει τα αυγά της σε κάποιο ξερό κλαδί το οποίο τρυπά ειδικά για την περίσταση. Τον Οκτώβριο θα βγουν οι νύμφες και θ’ αρχίσουν να σκάβουν το έδαφος για να βρουν ρίζες να ρουφήξουν. Μέχρι να βγουν στην επιφάνεια ύστερα από μερικά χρόνια και να μεταμορφωθούν σε τζίτζικες και να ξαναρχίσουν τον κύκλο.

Ο τζίτζικας τρέφεται βυθίζοντας μια κεραία στο κλαδί πάνω στο οποίο κάθεται και από εκεί απομυζά το χυμό. Γύρω του συγκεντρώνονται διάφορα έντομα κυρίως πεινασμένα μυρμήγκια (για φαντάσου!), που προσπαθούν να υποκλέψουν καμιά γουλιά χυμό. Όταν αυτό γίνει πολύ ενοχλητικό, ο τζίτζικάς μας, αλλάζει θέση πετώντας, αφού κατουρήσει στην κυριολεξία τους ενοχλητικούς!

Η ιεραρχικά οργανωμένη κοινωνία των μυρμηγκιών είναι καλύτερα γνωστή. Όλοι γνωρίζουν για τις δαιδαλώδεις, οργανωμένες φωλιές με την γόνιμη βασίλισσα, τις στείρες εργάτριες και πολεμίστριες και τους αρσενικούς κηφήνες. Η εξειδίκευση της εργασίας, η εκμετάλλευση μελιτοφόρων ειδών, οι πόλεμοι με τις γειτονικές φωλιές είναι θέματα που συγκινούν τους θεωρητικούς όλων των «αριστοκρατικών» καθεστώτων. Χιλιάδες εξειδικευμένα και εκλαϊκευμένα βιβλία και ιστοσελίδες είναι αφιερωμένα στην Μυρμηγκολογία. Δεν θα επεκταθώ λοιπόν – παρά μόνο προτείνοντας την ανάγνωση των υπέροχων βιβλίων του Bernard Werber του οποίου «H επανάσταση των μυρμηγκιών» κυκλοφορεί και στα ελληνικά.

Μονάχος του λοιπόν ο τζίτζικας. Σκάβει για χρόνια τη γη για να τραφεί χωρίς την κοινωνική προστασία μιας οργανωμένης φωλιάς να τον υποστηρίζει. Κι όταν βγει στη σύνταξη, ή αν θέλετε, όταν πάει διακοπές, ύστερα από χρόνια σκληρής δουλειάς στα έγκατα της γης, αρχίζει να τραγουδά με όλη του τη δύναμη για τέσσερις-πέντε εβδομάδες. Μέχρι που να ζευγαρώσει – αλήθεια πόση ώρα κρατά η ηδονή του; – και μετά να πέσει στο έδαφος όπου πεθαίνει εξαντλημένος.

Και ενώ τραγουδά, υποφέρει κι από την εκμετάλλευση των άλλων χωρίς πάλι να έχει οργανωμένο στρατό ούτε και θανατηφόρο κεντρί για να προστατευθεί. Απλώς θ’ αλλάξει θέση κατουρώντας τους ενοχλητικούς εκμεταλλευτές του. Και θα συνεχίσει να τραγουδά, καλώντας την όμορφη τζιτζικίνα και σημαδεύοντας ηχητικά τα καλοκαίρια μας, αυτός ο μοναχικός, αναρχικός και επίμονος τροβαδούρος του καλοκαιριού, αυτός ο παρεξηγημένος ήρωας.

Δυο λοιπόν οι όψεις του μύθου. Η επίσημη και πλέον διαδεδομένη, αφορά το εργατικό μυρμήγκι και το ανέμελο τζιτζίκι. Ο Γάλλος Lafontaine που οικειοποιήθηκε τους μύθους του Αισώπου, παρέλειψε το αισώπειο ηθικό δίδαγμα. Την εποχή της πεφωτισμένης δεσποτείας του Λουδοβίκου ΙΔ’ η πρόληψη ήταν θέμα του κράτους. Και όλοι έπρεπε να εντάσσονται στα σχέδια του βασιλιά. Τα μυρμήγκια έπρεπε να δουλεύουν για τη φωλιά, για την ιθύνουσα τάξη, για τον ηγεμόνα …

Η επιστημονική παρατήρηση μας αποκάλυψε όμως ότι ο τζίτζικας δεν τεμπελιάζει. Αντίθετα! Δουλεύει μόνος επί χρόνια και μάλιστα σκληρά. Φέρνοντας τον στα μέτρα μας θα τον χαρακτηρίζαμε μάλλον έναν φιλελεύθερο ελεύθερο επαγγελματία. Κάνει τη δουλειά του και στο τέλος φροντίζει για τη διαιώνιση του είδους, γεμίζοντας ηχητικά τα καλοκαίρια μας.

Όλοι όμως έχουμε ξεχάσει το αρχικό δίδαγμα του αισώπειου μύθου. ΠΡΟΛΗΨΗ! Πριν κινδυνεύσουμε, από ένδεια, ατύχημα, καταστροφή καλόν είναι να λάβουμε τα μέτρα μας. Με εργασία. Με εκπαίδευση. Με οργάνωση. Με σχεδιασμό. Πέρα από μύθους και προπαγάνδες! Σε ατομικό αλλά και σε ομαδικό επίπεδο. Ως πολίτες και ως πολιτεία.

Καλές βουτιές!

Σωτήριο κινητό

Έχουν κατηγορηθεί για πλείστα όσα. Αλλά τα κινητά όταν εξοπλιστούν με τις σωστές εφαρμογές μπορούν να σώσουν ζωές …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Αυγούστου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-209)

Ταξίδευα την περασμένη εβδομάδα στις Κυκλάδες με ένα ιστιοπλοϊκό, καλεσμένος ενός φίλου. Το έξυπνο κινητό μας εξασφάλισε τηλεφωνική επικοινωνία ακόμη και μεσοπέλαγα. Ταυτόχρονα μας επέτρεψε να έχουμε πρόσβαση και στο διαδίκτυο για να ανταλλάξουμε μηνύματα, να δούμε την πρόγνωση του καιρού, να διαβάσουμε τις αναρτήσεις των φίλων και να ενημερωθούμε για τις τελευταίες ειδήσεις. Ακόμη να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη του ταξιδιού μας με την χρήση συστημάτων γεωεντοπισμού μέσω δορυφόρων.

Ευτυχώς, όλα πήγαν καλά και δεν χρειαστήκαμε να ζητήσουμε βοήθεια. Η κάλυψη του δικτύου θα μας επέτρεπε, σε περίπτωση σοβαρού προβλήματος, να καλέσουμε το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό έκτακτης ανάγκης. Μεσοπέλαγα! Όπως είχαν κάνει κάποιοι επιβάτες του Norman Atlantic της ΑΝΕΚ όταν αντιλήφθηκαν την πυρκαγιά που είχε ξεσπάσει στο πλοίο τον περασμένο Δεκέμβριο.

Το κινητό αποδεικνύεται χρήσιμο σε όλες τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Μάλιστα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 65% των κλήσεων στις υπηρεσίες επειγόντων γίνονται από κινητά τηλέφωνα. Στην ιδιαίτερη περίπτωση των τροχαίων ατυχημάτων που μπορούν να συμβούν σε οποιοδήποτε σημείο του οδικού δικτύου, ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη άφιξη της βοήθειας στο σημείο του ατυχήματος. Και αυτό με βάση την ακριβή γνώση των γεωγραφικών συντεταγμένων του καλούντος.

Γι' αυτό, η Ευρωπαϊκή Ένωση μετά από πολύχρονες συζητήσεις και μελέτες, έχει θεσμοθετήσει την υποχρεωτική εγκατάσταση από τον Απρίλιο του 2018 του συστήματος eCall σε όλα τα καινούργια αυτοκίνητα. Το σύστημα αυτό, σε περίπτωση ατυχήματος, θα καλεί το 112 αναφέροντας και την θέση του ατυχήματος. Θα επιταχύνεται έτσι η επέμβαση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και θα σώζονται ανθρώπινες ζωές.

Βέβαια, η εγκατάσταση του eCall θα είναι υποχρεωτική μόνο στα καινούργια αυτοκίνητα. Κι επειδή κάθε χρόνο ανανεώνεται μόνο το 4% περίπου του στόλου των αυτοκινήτων, η εγκατάσταση του νέου συστήματος δεν προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί πριν από το 2045! Φυσικά θα είναι δυνατή η εγκατάσταση του eCall και σε παλαιότερα αυτοκίνητα με σχετικά μικρό κόστος (υπολογίζεται γύρω στα 100 ευρώ) αλλά και πάλι θα περάσει καιρός μέχρι να εξοπλιστεί όλος ο στόλος …

Επιπλέον, το eCall έχει σχεδιαστεί μόνο για αυτοκίνητα. Όμως τι γίνεται αν οδηγείτε μοτοσυκλέτα; Ή ποδήλατο; Ή τις άκρως επικίνδυνες τετράτροχες «γουρούνες»; Ή τέλος αν σκαρφαλώνετε με τα πόδια στις κρητικές μαδάρες και πέσετε σε κάποιο φαράγγι όπως έχει συμβεί κατ' επανάληψη σε μη ενημερωμένους τολμηρούς τουρίστες; Το κινητό σας θα είναι μάλλον άχρηστο αν δεν είστε σε θέση να τηλεφωνήσετε γιατί θα έχετε χάσει τις αισθήσεις σας και δεν είχατε φροντίσει, όπως προβλέπουν οι κανόνες ασφαλείας, να συνοδεύεστε από κάποιον που θα καλέσει σε βοήθεια.

Μια ελληνική εταιρεία υψηλής τεχνολογίας έχει τώρα μια λύση που υπερτερεί του eCall γιατί λειτουργεί σε κάθε περίπτωση και όχι μόνο στα αυτοκίνητα. Η ιδέα ήταν απλή και στηρίζεται στα εξελιγμένα συστήματα και τους αισθητήρες που έχουν τα σύγχρονα έξυπνα κινητά για την ανίχνευση της κίνησης και των μεταβολών της. Μια εφαρμογή που εγκαθίσταται εύκολα στο κινητό ενεργοποιείται μόλις αντιληφθεί μια πολύ απότομη επιβράδυνση και στέλνει ένα σήμα προληπτικού συναγερμού σε ένα τηλεφωνικό κέντρο.

Στη συνέχεια και μέσα στα επόμενα 20 δευτερόλεπτα, η εφαρμογή θα επιβεβαιώσει αν οι αισθητήρες λειτουργούν κανονικά δηλαδή αν το κινητό συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά. Δηλαδή ότι δεν έχει καταστραφεί. Σε περίπτωση καταστροφής του κινητού, ο προληπτικός συναγερμός μετατρέπεται σε οριστικό και το κέντρο ενεργοποιεί τις αρμόδιες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

Στην περίπτωση που το κινητό συνεχίζει να λειτουργεί, το σύστημα θα ελέγξει μέσα στα επόμενα 1 με 2 λεπτά αν το κινητό μετακινείται και σε αυτή την περίπτωση θα εκπέμψει σήμα ακύρωσης του συναγερμού. Όμως αν το κινητό δεν φαίνεται να κινείται θα σταλεί οριστικός συναγερμός αλλά με την ένδειξη ότι το κινητό λειτουργεί ώστε πριν την κινητοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης να επιβεβαιωθεί το ενδεχόμενο ατύχημα με τηλεφωνική επικοινωνία με τον χρήστη.

Σε κάθε περίπτωση, το κέντρο διαβιβάζει στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης τα στοιχεία του ιδιοκτήτη του τηλεφώνου καθώς και την ακριβή του θέση. Αυτό διευκολύνει την αποστολή της βοήθειας στο σωστό σημείο χωρίς περιττές καθυστερήσεις.

Το PODIS (POst DIstress System, δηλαδή Σύστημα Ενημέρωσης Μετά το Ατύχημα) παρουσιάστηκε πριν από λίγες εβδομάδες στο συνέδριο SafeChania2015. Το σύστημα έχει ήδη αναπτυχθεί και βρίσκεται σε πιλοτική λειτουργία. Στόχος είναι να υιοθετηθεί από κάποιες ασφαλιστικές εταιρείες που έχουν κάθε συμφέρον να το διανείμουν δωρεάν στα μέλη τους. Οι εν λόγω εταιρείες θα μπορούν να αναλάβουν και την λειτουργία του ενδιάμεσου κέντρου ελέγχου της αξιοπιστίας των κλήσεων πριν από την ενεργοποίηση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης.

Η παραπάνω εφαρμογή δεν είναι βέβαια η μόνη στον τομέα της ασφάλειας που μπορεί να χρησιμοποιήσει κάποιος άμεσα ή στο προσεχές μέλλον. Ήδη υπάρχουν εφαρμογές για κινητά που εξασφαλίζουν τον εντοπισμό της θέσης παιδιών αλλά και κατοικίδιων ζώων. Αλλά και συστήματα παρακολούθησης και συναγερμού για ηλικιωμένους - ιδίως όσων είναι ευάλωτοι λόγω προχωρημένης ηλικίας ή εξαιτίας κάποιων σοβαρών παθήσεων.

Το έξυπνο κινητό τηλέφωνο έχει κατηγορηθεί - συχνά δικαιολογημένα - για πολλά! Ακτινοβολίες, εθισμοί σε παιχνίδια, παρακολούθηση από υπηρεσίες ασφαλείας, πρόσβαση σε ιστοσελίδες με ακατάλληλο περιεχόμενο, φουσκωμένοι λογαριασμοί, χρήση σε διαγωνίσματα για αντιγραφή, απόσπαση της προσοχής κατά την οδήγηση, … Όμως, η λογική και έξυπνη χρήση του μπορεί να σώσει ζωές σε κάθε είδους καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.

Παραφράζοντας έναν γνωστό βυζαντινό αφορισμό μπορούμε να πούμε ότι ««Αν εκ του κινητού ἐῤῥρύη τὰ φαῦλα, τότε και εκ του κινητού πηγάζει τα κρείτω!»

Κέρδη και ζημίες

Αρχίζεις να κερδίζεις την πρώτη μέρα που σταματάς να χάνεις. Εβραϊκή παροιμία
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Ιουλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-208)

Μια από τις πολλές παροιμίες που μου έλεγε ο μακαρίτης ο θείος μου. Δεν έπαιρνε τα γράμματα παρόλο που είχε την τιμή να φοιτήσει στη Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη. Έτσι τον έβαλαν κοντά στο θείο του, τον ξυλουργό, που είχε γλυτώσει από τα τάγματα εργασίας των Νεότουρκων επειδή ήταν καλός τεχνίτης και τον χρησιμοποιούσαν οι τούρκοι αξιωματικοί για εργασίες στα στρατόπεδα αλλά και στα σπίτια τους.

Έγινε τέλειος τεχνίτης. Τόσο που τον ξεχώρισε ένα επίλεκτο μέλος της τοπικής εβραϊκής κοινότητας που του ανέθεσε να κατασκευάσει το ξύλινο τέμπλο της νέας συναγωγής. «Ξέρεις πόσα πράγματα έμαθα από τους εβραίους», μου έλεγε συχνά. Και μας διηγιόταν πραγματικές ιστορίες και ανέκδοτα από τη ζωή στην Πόλη, από τις επαφές του με όλες τις φυλές της γης που συγκατοικούσαν στην πάλε ποτέ ξεπεσμένη Βασιλεύουσα.

Από τεχνίτης εξελίχτηκε γρήγορα σε κάλφα, μετά σε μεγαλοεργολάβο και κατασκευαστή οικοδομών. Μέχρι που διατάχθηκε το 1963 να εγκαταλείψει την Τουρκία μέσα σε 24 ώρες κι έφτασε στην Ελλάδα με ένα βαλιτσάκι και τα ρούχα που φορούσε. Έφτασε στην Αθήνα κι αντί να κλαίει τη μοίρα του πήγε εργάτης σε οικοδομή. Ευτυχώς δεν έμεινε εκεί. Κάποιοι Κωνσταντινουπολίτες είχαν φέρει μερικά χρήματα. Τους έδωσε κι ο πατέρας μου ένα οικόπεδο αντιπαροχή. Η μια πολυκατοικία ακολούθησε την άλλη. Και ο θείος ξανάφτιαξε τη ζωή του στην Ελλάδα πολύ καλύτερα απ' ό,τι στην Πόλη …

«Αρχίζεις να κερδίζεις την πρώτη μέρα που σταματάς να χάνεις» λοιπόν. Αλήθεια, και η Ελλάδα, πότε θα σταματήσει να χάνει;

Πότε θα σταματήσουμε να χάνουμε τα δάση μας από τις πυρκαγιές; Και την ελληνική φύση από τα σκουπίδια; Πότε θα καταλάβουμε ότι δεν θα πρέπει να πετούμε τα σκουπίδια μας όπου λάχει; Πότε θα συντονιστούμε για να καθαρίζουμε τα δάση πριν από τις μεγάλες ζέστες για να μειώσουμε την καύσιμη ύλη και να προλάβουμε έτσι τις πυρκαγιές; Πότε θα ακολουθήσουμε τις συμβουλές για αναδασώσεις με λιγότερο εύφλεκτα φυτά και όχι με πεύκα; Πότε θα φτιάξουμε αντιπυρικές ζώνες για να εμποδίσουμε τη διάδοση των δασικών πυρκαγιών; Πότε η κύρια αποστολή των πυροσβεστών θα είναι η πρόληψη και όχι η κατάσβεση;

Πότε θα σταματήσουν να κλείνουν οι παραγωγικές επιχειρήσεις λόγω της ασφυξίας που έχει επιβληθεί στην αγορά; Πότε θα καταλάβουμε ότι δεν μπορεί να συντηρηθεί το κράτος αν δεν υπάρχουν νέοι επιχειρηματίες που θα ξεκινήσουν την παραγωγή πλούτου με βάση νέες ιδέες και με αξιοποίηση της υψηλής τεχνολογίας; Πότε θα σταματήσουμε να διώχνουμε τα πιο έξυπνα μυαλά μας στο εξωτερικό; Πότε θα καταλάβουμε ότι εκτός από την ελληνική φύση οι σπουδαιότεροι πλουτοπαραγωγικοί πόροι μας δεν είναι τα ορυκτά που ενδεχομένως θα αξιοποιήσουμε αλλά τα μυαλά των νέων ανθρώπων που εξωθούμε τραγικά στη μετανάστευση;

Πότε θα πάψουμε να χάνουμε τουρίστες λόγω κακής συμπεριφοράς, λόγω κερδοσκοπίας, λόγω σκουπιδιών, λόγω αγένειας; Πότε θα καταλάβουμε ότι δεν αρκεί ο αρχαίος μας πολιτισμός και η υπέροχη φύση μας για να ικανοποιηθούν οι ξένοι επισκέπτες; Ότι χρειάζονται και καθαρές παραλίες, καθαρές και λειτουργικές τουαλέτες, καθαρούς και ευγενικούς σερβιτόρους, χαμογελαστούς και πρόθυμους οδηγούς λεωφορείων και ταξί; Πότε θα καταλάβουμε μιαν άλλη, σέρβικη αυτή τη φορά παροιμία που λέει ότι «Η καλή φήμη φτάνει μακριά, όμως ασύγκριτα μακρύτερα φτάνει η κακή φήμη»;

Πότε θα περιορίσουμε τη μάστιγα των τροχαίων που μας αφήνουν κάθε χρόνο εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες ανάπηρους; Πότε θα μάθουμε στους νέους μας να φορούν κράνος και να οδηγούν προσεκτικά, στους συχνά απαίσιους ελληνικούς δρόμους - που δεν πρόκειται να φτιάξουν σύντομα λόγω έλλειψης χρημάτων; Πότε θα μάθουμε ότι δεν οδηγούμε μετά από κατανάλωση οινοπνευματωδών, ούτε όταν μιλούμε στο κινητό;

Πότε θα πάψουμε να χάνουμε κόσμο από πνιγμούς; Πότε θα μάθουμε ότι δεν κολυμπάμε μετά από πλούσιο γεύμα, σε άγνωστα νερά;

Πότε θα περιορίσουμε την γραφειοκρατία μειώνοντας στο ελάχιστο την πολυπλοκότητα και επιταχύνοντας στο έπακρο κάθε επαφή του πολίτη με την δημόσια διοίκηση; Πότε θα αποκτήσουμε μιαν αποτελεσματική και οικονομική δημόσια διοίκηση στην υπηρεσία του πολίτη;

Πότε θα περιορίσουμε την τεράστια φοροδιαφυγή που μας κατατρύχει ως κράτος; Πότε θα καταλάβουμε ότι οι φόροι χρησιμεύουν για την παροχή υπηρεσιών προς τους πολίτες, για να καλυφθούν τα έξοδα της δημόσιας παιδείας, της υγείας, των δημόσιων υποδομών (δρόμοι, νοσοκομεία, ασθενοφόρα, πυροσβεστικά) και της εθνικής άμυνας; Πότε θα εξασφαλιστεί η πλήρης διαφάνεια των οικονομικών του δημοσίου αλλά και όσων διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα;

Πότε θα αποκτήσουμε μια αποτελεσματική δικαιοσύνη; Που θα κρίνει σε συντομότερους χρόνους και δεν θα «διαιωνίζει» τις υποθέσεις με νομικά τερτίπια; Πότε θα έχουμε τις δικαστικές αποφάσεις αυθημερόν και όχι μετά από τρία τέρμινα μέχρι να «καθαρογραφούν»; Πότε όλες οι διακινήσεις εγγράφων θα γίνονται ηλεκτρονικά όχι μόνο στη δικαιοσύνη αλλά και σε ολόκληρη τη δημόσια διοίκηση - από το δήμο και την περιφέρεια μέχρι τα υπουργεία;

Πότε επιτέλους θα σταματήσουμε να χάνουμε σε αξιοπρέπεια, σε χρήμα, σε μυαλά, σε ιδέες; Πότε θα αποφασίσουμε ότι η πατρίδα μας αξίζει παραπάνω από τα μικροσυμφέροντα του καθενός;

Τότε θα αρχίσουμε πραγματικά να κερδίζουμε!

Δυο ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη …

… που εκφράζουν πολύ καλά την σημερινή μας κατάσταση
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Ιουλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-207)

Ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης, ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με το Νόμπελ λογοτεχνίας το 1963, ήταν διπλωμάτης καριέρας. Μικρασιάτης, από το 1927 που διορίστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών μέχρι το 1962 που συνταξιοδοτήθηκε, έζησε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, την εξόριστη κυβέρνηση στην Αίγυπτο και την ταραγμένη μεταπολεμική περίοδο του εμφυλίου.

Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών έφεραν στη σκέψη μου δυο ποιήματα του Σεφέρη. Το πρώτο, Τα τριζόνια το έγραψε τον Γενάρη του 1942 στην Πραιτόρια της Νότιας Αφρικής, όπου υπηρετούσε στην εκεί ελληνική πρεσβεία.

Το σπίτι γέμισε τριζόνια
χτυπούν σαν άρρυθμα ρολόγια
λαχανιασμένα. Και τα χρόνια

που ζούμε σαν αυτά χτυπούν
καθώς οι δίκαιοι σιωπούν
σα να μην είχαν τί να πουν.

Κάποτε τ’ άκουσα στο Πήλιο
να σκάβουνε γοργά ένα σπήλαιο
μέσα στη νύχτα. Αλλά το φύλλο

της μοίρας τώρα το γυρίσαμε
και μας γνωρίσατε και σας γνωρίσαμε
από τους υπερβόρειους ίσαμε

τους νέγρους του ισημερινού
που έχουνε σώμα χωρίς νου
και που φωνάζουν σαν πονούν.

Κι εγώ πονώ κι εσείς πονείτε
μα δε φωνάζουμε και μήτε
καν ψιθυρίζουμε, γιατί

η μηχανή είναι βιαστική
στη φρίκη και στην καταφρόνια
στο θάνατο και στη ζωή,

το σπίτι γέμισε τριζόνια.

Το δεύτερο ποίημα του Σεφέρη, με τίτλο Θεατρίνοι Μ.Α. (δηλαδή Μέσης Ανατολής) γράφτηκε τον Αύγουστο του 1943 όταν υπηρετούσε στο Κάιρο ως Γενικός Διευθυντής Τύπου Μέσης Ανατολής της εξόριστης Ελληνικής Κυβέρνησης.

Στήνουμε θέατρα και τα χαλνούμε
όπου σταθούμε κι όπου βρεθούμε
στήνουμε θέατρα και σκηνικά,
όμως η μοίρα μας πάντα νικά

και τα σαρώνει και μας σαρώνει
και τους θεατρίνους και το θεατρώνη
υποβολέα και μουσικούς
στους πέντε ανέμους τους βιαστικούς.

Σάρκες, λινάτσες, ξύλα, φτιασίδια,
ρίμες, αισθήματα, πέπλα, στολίδια,
μάσκες, λιογέρματα, γόοι και κραυγές
κι επιφωνήματα και χαραυγές

ριγμένα ανάκατα μαζί μ’ εμάς
(πες μου πού πάμε; πες μου πού πας;)
πάνω απ’ το δέρμα μας γυμνά τα νεύρα
σαν τις λουρίδες ονάγρου ή ζέβρα

γυμνά κι ανάερα, στεγνά στην κάψα
(πότε μας γέννησαν; πότε μας θάψαν;)
και τεντωμένα σαν τις χορδές
μιας λύρας που ολοένα βουίζει. Δες

και την καρδιά μας· ένα σφουγγάρι,
στο δρόμο σέρνεται και στο παζάρι
πίνοντας το αίμα και τη χολή
και του τετράρχη και του ληστή.

(© Άννα Λόντου, Εκδ. Ίκαρος. Από τις ιστοσελίδες του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας).

Αντιμετωπίζοντας τις καλοκαιρινές απειλές

Στην παραλία, στο σπίτι, στην κουζίνα, στο αυτοκίνητο, στο δρόμο: αποφεύγουμε τις απροσεξίες και τις επιπολαιότητες για να περάσουμε όμορφες κι ευχάριστες διακοπές χωρίς προβλήματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Ιουνίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-206)

Τα σχολεία έκλεισαν, οι διακοπές άρχισαν, το καλοκαίρι μας κατακλύζει! Όμως η καλοκαιρινή περίοδος δεν είναι ακίνδυνη και χρειάζεται ειδικές προφυλάξεις. Ας δούμε περιληπτικά τις κυριότερες απειλές ώστε να λάβουμε τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα.

Στην παραλία. Η θάλασσα μας δροσίζει. Το κολύμπι μας γυμνάζει. Και ο ήλιος μας βοηθά να μαυρίσουμε συμβάλλοντας στην παραγωγή της απαραίτητης για τα κόκκαλα βιταμίνης D. Ευτυχώς οι περισσότερες παραλίες στα Χανιά έχουν καθαρά νερά όπως επιβεβαιώνουν οι γαλάζιες σημαίες που τους έχουν απονεμηθεί και φέτος. Βέβαια, ανάλογα με τον αέρα ίσως σε ορισμένες να εμφανιστούν ακαθαρσίες οπόταν καλό είναι να ελέγχουμε το νερό πριν κάνουμε τις βουτιές μας.

Όσο καλός κι αν είναι ο ήλιος δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι θα πρέπει πάντα να χρησιμοποιούμε αντηλιακό για να προφυλαχτούμε από τα εγκαύματα. Και δεν ξεχνούμε το καπέλο που μας προφυλάσσει από την ηλίαση αλλά και τη συχνή κατανάλωση υγρών για να μην πάθουμε αφυδάτωση. ιδιαίτερη προσοχή στα παιδιά που είναι πιο ευαίσθητα …

Αποφεύγουμε το κολύμπι μετά το φαγητό και δεν κολυμπάμε σε παραλίες που δεν γνωρίζουμε. Οι ηλικιωμένοι, ιδίως όσοι έχουν επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, να φροντίσουν να συνοδεύονται από κάποιο νεώτερο μέλος της οικογένειας και να μην απομακρύνονται από την ακτή.

Ιδιαίτερη προσοχή στα τσιμπήματα από τσούχτρες, αλλά και από μέλισσες, σφήκες και μπούμπουρες. Προμηθευθείτε από το φαρμακείο κάποιο προϊόν για πρώτες βοήθειες και ζητήσετε χωρίς καθυστέρηση ιατρική βοήθεια αν διαπιστώσετε γρήγορο πρήξιμο και αλλεργική αντίδραση - ιδίως δύσπνοια.

Στο σπίτι. Δύο είναι οι κυριότερες απειλές που αντιμετωπίζουμε στο σπίτι μας το καλοκαίρι. Τα ανεπιθύμητα έντομα και τους ανεπιθύμητους επισκέπτες. Κουνούπια, σκνίπες, κατσαρίδες είναι στην ημερησία διάταξη. Η χρήση εντομοκτόνων δεν είναι πάντα η αποτελεσματικότερη και υγιεινότερη λύση. Οι σίτες στα παράθυρα και τις πόρτες μας εξασφαλίζουν ικανοποιητική προστασία, αν βέβαια φροντίζουμε να τις κρατάμε κλειστές.

Σε ανοικτούς χώρους, τα κεριά κιτρονέλλας κρατούν μακριά τα κουνούπια ενώ ο βασιλικός λέγεται πως απωθεί τις μύγες. Στα φαρμακεία υπάρχουν σπρέι κιτρονέλλας για να προστατέψουμε χέρια και πόδια καθώς και στικάκια μελισσόχορτου που καταπραΰνει αμέσως τη φαγούρα από τα τσιμπήματα. Για τις κατσαρίδες, ψάξτε να βρείτε την περίφημη «αλοιφή» μακράς διαρκείας - την τοποθετείτε σε πιθανά μέρη διέλευσης και το μόνο αρνητικό στοιχείο είναι ότι θα βρείτε μερικές κατσαρίδες νεκρές τις επόμενες μέρες.

Αν έχετε συνηθίσει να κοιμάστε με ανοικτά παράθυρα ίσως να σας προτιμήσουν και κάποιοι κλέφτες. Ο μόνος ασφαλής τρόπος για να τους αποφύγετε είναι η εγκατάσταση συστήματος συναγερμού. Άλλη καλή μέθοδος είναι ένας καλός τετράποδος φύλακας που θα έχει γυμναστεί κατάλληλα για να ειδοποιεί έγκαιρα γαυγίζοντας, αλλά μόνο για τις πραγματικές απειλές και όχι για τη γάτα του γείτονα …

Προσοχή στις ψησταριές και σε κάθε εργασία που παράγει σπίθες - ηλεκτροσυγκολλήσεις, τροχοί κοπής κλπ. Αν δεν έχετε καθαρίσει τον κήπο από τα ξερόχορτα κινδυνεύετε να προκαλέσετε πυρκαγιά, ιδίως αν το σπίτι σας είναι σε δασώδη περιοχή. Σε αυτή την τελευταία περίπτωση πρέπει να έχετε πάρει τις κατάλληλες προφυλάξεις με βάση τις οδηγίες πυροπροστασίας που έχουν αναρτηθεί στις ιστοσελίδες του Δήμου Χανίων.

Στην κουζίνα. Οι απροσεξίες στην κουζίνα προκαλούν πολλά ατυχήματα όπως κοψίματα από μαχαίρια και άλλα κοπτερά ή μυτερά αντικείμενα ή εγκαύματα από καυτό νερό ή λάδι. Επίσης, αν ξεχάσουμε το τηγάνι πάνω στη φωτιά είναι πολύ πιθανόν να έχουμε εκδήλωση πυρκαγιάς με απρόβλεπτα αποτελέσματα. Δεν ρίχνουμε ποτέ νερό πάνω στο αναμμένο λάδι αλλά φροντίζουμε να σκεπάσουμε το τηγάνι για να διακόψουμε την καύση.

Ένα άλλο ζήτημα που μπορεί να προκαλέσει προβλήματα είναι η σωστή συντήρηση των τροφών. Πάντα φυλάμε τα ευπαθή προϊόντα στο ψυγείο γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες επιταχύνουν την αλλοίωση. Επιπλέον, τα φρούτα και τα λαχανικά πρέπει να πλένονται καλά πριν την κατανάλωση για να απομακρυνθούν οι σκόνες ή και τα έντομα που έχουν ίσως παρεισφρήσει εν αγνοία μας.

Στο αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο που θα μείνει στον ήλιο μετατρέπεται σε ένα μικρό θερμοκήπιο με αποτέλεσμα στο εσωτερικό του να αναπτύσσονται πολύ υψηλές θερμοκρασίες. Δεν αφήνουμε λοιπόν ΠΟΤΕ παιδιά ή κατοικίδια μέσα σε οχήματα, ιδίως όταν αυτά εκτίθενται στον ήλιο. Όταν γυρίσουμε θα τα βρούμε λιπόθυμα ή και νεκρά!

Επίσης δεν αφήνουμε στο αυτοκίνητο ευπαθή προϊόντα και φάρμακα, επειδή η υψηλή θερμοκρασία μπορεί να προκαλέσει αλλοιώσεις που να έχουν πολύ άσχημες επιπτώσεις στην υγεία μας. Και φυσικά, χειμώνα-καλοκαίρι αποφεύγουμε να αφήνουμε σε εμφανή σημεία στο αυτοκίνητο πορτοφόλια, υπολογιστές και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές, κοσμήματα και άλλα είδη αξίας - ο περαστικός κακοποιός δεν θα διστάσει να σπάσει το τζάμι και να τα αρπάξει …

Στο δρόμο. Το πρώτο πράγμα που σκέφτεται ο μοτοσικλετιστής το καλοκαίρι είναι πώς να αποφύγει να φορέσει το κράνος του λόγω της ζέστης! Τα αποτελέσματα από αυτή την παράλειψη μπορεί να είναι τραγικά για τον ίδιο και τους αγαπημένους του. Μην χρησιμοποιείτε μαύρο ή σκούρο κράνος γιατί συγκεντρώνει περισσότερη θερμότητα - προτιμήστε ένα γυαλιστερό με λευκό ή ασημί χρώμα. Αν διαθέσετε λίγα χρήματα παραπάνω υπάρχουν κράνη με αερισμό καθώς και στολές προστασίας και γάντια.

Μην οδηγάτε μετά από οινοποσία ή τσικουδοποσία. Επίσης μη μιλάτε στο κινητό όταν οδηγάτε - η έλλειψη συγκέντρωσης ισοδυναμεί με μεγάλη μέθη! Μην ξεχνάτε να βάλετε ζώνη και να ασφαλίσετε τα παιδιά στα ειδικά παιδικά καθίσματα αυτοκινήτου. Τηρείτε τα όρια ταχύτητας, προσπερνάτε μόνο αν έχετε καλή ορατότητα και προσέχετε διπλά - το οδόστρωμα μπορεί να είναι κατεστραμμένο, ο οδηγός που έρχεται από το αντίθετο ρεύμα ίσως να μην σας είδε, η γιαγιά ή ο παππούς ίσως αποφασίσει να διασχίσει το οδόστρωμα παρόλο που δεν σας έχει δει.

Καλές και ασφαλείς διακοπές για εσάς και τους αγαπημένους σας!

Μερικά διδάγματα από το συνέδριο SafeChania2015

Ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες, όμορφες ιδέες αλλά και πολλές ελλείψεις και παρωχημένες αντιλήψεις για την προστασία των πολιτών από ατυχήματα και καταστροφές στην καθημερινότητα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 23 Ιουνίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-205)

Και το φετινό όπως και το αντίστοιχο Συνέδριο του 2014 στη Ρόδο στηρίχτηκε στην αρχή σύμφωνα με την οποία το τρίγωνο της γνώσης - εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία - παράγει χρήσιμες λύσεις που μπορούν να τεθούν στην υπηρεσία της αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών. Δυστυχώς όμως, οι καινοτομίες από τα ανώτατα και τα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν φτάνουν σχεδόν ποτέ στο πεδίο, είτε γιατί δεν συνοδεύονται από σαφές επιχειρηματικό μοντέλο είτε γιατί η γενίκευση της εφαρμογής τους είναι αδύνατη αφού δεν διατίθενται τα απαραίτητα κονδύλια από τις αρμόδιες για την προστασία του πολίτη υπηρεσίες.

Συχνά μάλιστα, οι εν λόγω υπηρεσίες επιμένουν σε λύσεις που έχουν αποδειχτεί αναποτελεσματικές στο παρελθόν. Πάρτε για παράδειγμα τις πινακίδες των χώρων συγκέντρωσης του κόσμου σε περίπτωση σεισμού. Τα Χανιά είχαν πρωτοπορήσει πριν από λίγα χρόνια στην εγκατάσταση τέτοιων πινακίδων σε πολλά σημεία της πόλης. Όμως, οι πινακίδες αυτές έγιναν στόχος γκράφιτι και αυτοκόλλητων διαφημιστικών για κλειδαράδες, αποχετεύσεις, λογιστές, υδραυλικούς και ηλεκτρολόγους ...

Θα περίμενε κανείς ότι οι αρμόδιες αρχές θα καταλάβαιναν ότι δεν θα έπρεπε να ξαναπετάξουν λεφτά για νέες πινακίδες αλλά να σκεφτούν άλλους τρόπους για την ενημέρωση του πληθυσμού. Πριν από τρία χρόνια είχαμε προτείνει από αυτήν εδώ τη στήλη έναν αποτελεσματικότερο τρόπο για να προστατευθούν οι πολίτες όχι μόνο σε περίπτωση σεισμού αλλά και από άλλα ατυχήματα και καταστροφές. Στηριζόταν στην αυτοοργάνωση σε επίπεδο πολυκατοικίας και γειτονιάς με έναν υπεύθυνο εθελοντή ο οποίος, αφού εκπαιδευόταν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, θα αναλάμβανε να ενημερώσει τους πολίτες για το πώς θα πρέπει να ενεργήσουν πριν και κατά τη διάρκεια σεισμού αλλά και άλλων καταστροφών. Έτσι θα αξιοποιούνταν παραγωγικότερα και οι πολυάριθμες εθελοντικές ομάδες που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την Κρήτη και ειδικότερα στο νομαρχιακό διαμέρισμα Χανίων.

Ένα άλλο πράγμα που έμαθα στο Συνέδριο ήταν οι αξιόλογες προσπάθειες που κάνει ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας για να ενημερώσει τους Δήμους και τα σχολεία σχετικά με την αντιμετώπιση των σεισμών. Μάλιστα, παρουσιάστηκε και μια πρωτότυπη άσκηση που έγινε πριν λίγο καιρό στη Χίο όπου με έκπληξη διαπίστωσα την εμπλοκή όλων των φορέων - ακόμη και των μέσων ενημέρωσης - σε όλα τα στάδια της άσκησης.

Είναι πράγματα που τα γράφουμε εδώ και καιρό σε αυτή τη στήλη και τα κηρύττουμε σε κάθε ευκαιρία σε ημερίδες, παρουσιάσεις και συζητήσεις. Και χαιρόμαστε ιδιαίτερα όταν τα βλέπουμε να εφαρμόζονται και στην πράξη. Είναι κρίμα όμως που πολλοί υπεύθυνοι πολιτικής προστασίας των δήμων της Κρήτης δεν αφιέρωσαν λίγο χρόνο για να παρακολουθήσουν το Συνέδριο και να αποκομίσουν χρήσιμες πληροφορίες και ιδέες για την καλύτερη προστασία των πολιτών …

Το πρόβλημα των επικοινωνιών έκτακτης τέθηκε επίσης επιτακτικά. Η έλλειψη ενός ενοποιημένου συστήματος διοίκησης, ελέγχου, συντονισμού, επικοινωνιών και πληροφόρησης (πρόκειται για το περίφημο C4I) εξαναγκάζει τον κόσμο της πολιτικής προστασίας να προσφεύγει σε λύσεις ανάγκης. Η χρησιμοποίηση της, εδώ και καιρό ξεπερασμένης, τεχνολογίας Tetra είναι σίγουρα μια λύση που εξασφαλίζει τουλάχιστον το απόρρητο των επικοινωνιών. Όμως δεν καλύπτει ανάγκες όπως η μετάδοση εικόνων, χαρτών και άλλων ψηφιακών πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο.

Έτσι, επιστρατεύονται σύγχρονες εφαρμογές για έξυπνα κινητά τηλέφωνα οι οποίες όμως δεν εντάσσονται σε ένα γενικό και τυποποιημένο σύστημα αλλά αποτελούν τοπικές πρωτοβουλίες, αξιέπαινες σίγουρα αλλά που ίσως να μην λειτουργήσουν σε περίπτωση καταστροφής όταν π.χ. τα δίκτυα της κινητής τηλεφωνίας θα είναι υπερφορτωμένα ή εκτός λειτουργίας. Επιπλέον, οι εν λόγω εφαρμογές ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο κακόβουλου λογισμικού με στόχο να υποθηκευθεί η ασφάλεια και η αξιοπιστία των μεταδιδόμενων πληροφοριών στο πλαίσιο οργανωμένων κυβερνοεπιθέσεων παραπλάνησης αρχών και κοινού.

Το συνέδριο ήταν σαφώς επικεντρωμένο στις μεγάλες καταστροφές και ιδιαίτερα στον σεισμικό κίνδυνο, που όμως δεν επιβαρύνουν τόσο την καθημερινότητα όσο άλλες απειλές όπως το κάπνισμα, οι διατροφικές συνήθειες, οι συμπεριφορές μας στο δρόμο, στο σπίτι, στην ψυχαγωγία. Δεν υποστηρίζει κανείς βέβαια ότι δεν θα πρέπει να ασχολούμεθα με τις μεγάλες καταστροφές όπως οι σεισμοί, οι πλημμύρες, οι δασικές πυρκαγιές, η κλιματική αλλαγή. Ιδίως, όταν οι καταστροφές αυτές δημιουργούν λίγα θύματα αλλά μεγάλες οικονομικές ζημιές. Όμως, ακόμη και γι' αυτές τις καταστροφές θα πρέπει να εστιαστούμε στην πρόληψη επηρεάζοντας τις ανθρώπινες συμπεριφορές - πως και που κτίζουμε τα σπίτια μας, πως οδηγούμε, πως διασκεδάζουμε, αν καθαρίζουμε τα ξερόχορτα και αν ανάβουμε φωτιές κατά την περίοδο που αυτό απαγορεύεται.

Το θετικότερο στοιχείο του Συνεδρίου πάντως, είναι ότι ορισμένοι αρμόδιοι αρχίζουν να συνειδητοποιούν ότι πρέπει να δικτυωθούν για να μάθουν από την ακαδημαϊκή κοινότητα γενικότερα αλλά και από τους συναδέλφους τους, ιδιαίτερα τους παλαιότερους που διαθέτουν πολύχρονη εμπειρία.

Ένας από αυτούς, ο φίλος Κώστας Κοκολάκης, επί σειρά ετών υπεύθυνος πολιτικής προστασίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και της αποκεντρωμένης διοίκησης Μακεδονίας - Θράκης, παρουσίασε γεγονότα από την πολύχρονη εμπειρία του που καταδεικνύουν ότι έχουμε ακόμη πολύ δρόμο να κάνουμε για να πούμε ότι ως χώρα έχουμε οργανωθεί αποτελεσματικά στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Αλληλεπικαλυπτόμενες και αντικρουόμενες αρμοδιότητες με βάση τους ισχύοντες νόμους, υποστελέχωση υπηρεσιών, έλλειψη εκπαίδευσης σε όλα τα επίπεδα, προσωπικές στρατηγικές και πολλά άλλα επιτείνουν τους κινδύνους και δυσχεραίνουν το συντονισμό του έργου της επέμβασης και της αντιμετώπισης πυρκαγιών, σεισμών και άλλων μεγάλων καταστροφών.

Το επόμενο συνέδριο θα γίνει τον Ιούνιο του 2016 στην Αλεξανδρούπολη και το μεθεπόμενο το 2017 στην Αθήνα …

Ελληνική γλώσσα και πολιτισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Η παγκόσμια θέση της ελληνικής γλώσσας κατοχυρώθηκε χάρις και στις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την οποία τα ελληνικά είναι μια από τις 24 ισότιμες επίσημες γλώσσες
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 23 Ιουνίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-15)

Ακούω και διαβάζω συχνά καταστροφικές ιστορίες για την γλώσσα μας που συρρικνώνεται. Για το αλφάβητό μας που θα αντικατασταθεί από το λατινικό - ιδίως στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές λόγω της επέκτασης της χρήσης των greeklish. Για την πολιτιστική μας αλλοτρίωση που προωθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μύθοι και φήμες ανυπόστατες αν γνωρίζει κανείς τα πραγματικά γεγονότα.

Τα ελληνικά ισότιμη επίσημη γλώσσα της Ένωσης
Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι ένας χαλαρός διακυβερνητικός οργανισμός αλλά μια υπερεθνική οντότητα στην οποία τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει κάποιες αρμοδιότητες, με αποτέλεσμα η Ένωση να παράγει νομικές πράξεις που συχνά εφαρμόζονται απ' ευθείας στους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Όμως, οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν στη γλώσσα τους το νόμο που καλούνται να εφαρμόσουν. Γι' αυτό και η Ένωση λειτουργεί με 24 ισότιμες επίσημες γλώσσες, μια από τις οποίες είναι και τα ελληνικά.

Αυτή η πολυγλωσσία που είναι θεσμικά κατοχυρωμένη, μεταφράζεται στην πράξη στην υποχρέωση δημοσίευσης των επίσημων εγγράφων και στα ελληνικά. Επιπλέον τα ελληνικά κείμενα έχουν και την ίδια νομική ισχύ με τα κείμενα στις άλλες γλώσσες. Τέλος, οι έλληνες πολίτες μπορούν να γράψουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη γλώσσα τους για να καταγγείλουν μια παρανομία, μιαν απάτη ή για να ζητήσουν πληροφορίες για ένα θέμα ευρωενωσιακού ενδιαφέροντος.

Μάλιστα, για να ανταποκριθούν σε αυτές τους τις υποχρεώσεις τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι και ο μεγαλύτερος εργοδότης ελληνόφωνων μεταφραστών παγκοσμίως αφού απασχολούν συνολικά καμιά 200 μεταφραστές ελληνικής σε Βρυξέλλες και Λουξεμβούργο. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συγκέντρωση ελληνόφωνων μεταφραστών από την εποχή που οι Ο' (εβδομήκοντα) μετέφρασαν την Πεντάτευχο από τα εβραϊκά στα ελληνικά στην Αλεξάνδρεια.

Τα ελληνικά σε ΟΛΟΥΣ τους υπολογιστές
Η ευρωενωσιακή αυτή πολυγλωσσία οδήγησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και σε μιαν άλλη πολύ σημαντική εξέλιξη. Η εισαγωγή της πληροφορικής σε όλες τις υπηρεσίες της Ένωσης δημιούργησε την ανάγκη υποστήριξης και των ελληνικών σε όλα τα συστήματα. Στους επεξεργαστές κειμένου, στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και φυσικά στις βάσεις δεδομένων.

Έτσι αναπτύχθηκε η ελληνική έκδοση της βάσης νομικών δεδομένων Celex (η σημερινή Eur-Lex) που περιλαμβάνει όλη τη νομοθεσία και τη νομολογία της Ένωσης καθώς και τις σχετικές προπαρασκευαστικές πράξεις. Αλλά και η βάση δεδομένων ορολογίας Eurodicauton (η σημερινή IATE) με τους όρους που χρησιμοποιούνται στα έγγραφα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το σημαντικό αυτό έργο, με το οποίο κατοχυρώθηκε και επίσημα η θέση των ελληνικών στα συστήματα πληροφορικής ακολούθησε η έκδοση των λειτουργικών προδιαγραφών για την υποστήριξη της εκτεταμένης πολυγλωσσίας, δηλαδή της πολυγλωσσίας που περιελάμβανε και τις γλώσσες των υποψηφίων για προσχώρηση χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Καθορίστηκαν οι γλώσσες που έπρεπε να υποστηρίζονται. Οι χαρακτήρες. Τα πληκτρολόγια για την εισαγωγή των δεδομένων. Οι κωδικοποιήσεις των χαρακτήρων. Και τέλος οι αλφαβητικές κατατάξεις.

Οι εν λόγω προδιαγραφές υιοθετήθηκαν από το 1995 και μετά από όλες τις μεγάλες εταιρείες πληροφορικής που τις εφάρμοσαν σε όλα τα συστήματά τους παγκοσμίως. Και φυσικά, οι προδιαγραφές αυτές περιελάμβαναν και τα ελληνικά με βάση τα οικεία ελληνικά και διεθνή πρότυπα που είχαν εντωμεταξύ θεσπιστεί από τον Ελληνικό και τον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ΕΛΟΤ και ISO). Κάτι που μάλλον δεν θα είχε επιτευχθεί, τουλάχιστον με την ίδια ευκολία, αν δεν είχαν παρέμβει ενεργά οι υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβάλλοντας τη νομική υποχρέωση υποστήριξης των ελληνικών σε όλα τα συστήματα πληροφορικής που κυκλοφορούν στην Ευρώπη.

Άραγε πόσοι χρήστες του διαδικτύου συνειδητοποιούν, όταν καταφέρονται εναντίον της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα ελληνικά, ότι η Ένωση την οποία κατηγορούν έχει φροντίσει να μπορούν να εκφράζονται στη γλώσσα τους χωρίς πρόβλημα; Και πόσοι από αυτούς που καταφέρονται εναντίον των greeklish γνωρίζουν ότι η χρήση τους σταδιακά περιορίζεται, όπως διαπιστώθηκε και σε πρόσφατη σχετική ημερίδα του Οργανισμού για την Διάδοση της Ελληνικής Γλώσσας;

Υποστήριξη της πολιτιστικής παράδοσης
Μια άλλη άγνωστη σχετικά διάσταση της ενωμένης Ευρώπης, είναι ο σεβασμός της ιστορίας, του πολιτισμού και των παραδόσεων των ευρωπαϊκών λαών, σεβασμός που αποτελεί έναν από τους πυλώνες των Συνθηκών. Ναι, ο πολιτισμός δεν αποτελεί αποκλειστική ούτε συντρέχουσα ενωσιακή αρμοδιότητα. Αλλά στις Συνθήκες παράλληλα με τους άλλους στόχους περί εσωτερικής αγοράς, περί προστασίας του περιβάλλοντος, περί εδαφικής συνοχής και περί νομισματικής ένωσης προβλέπεται ότι «η Ένωση σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής της πολυμορφίας και μεριμνά για την προστασία και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς».

Έτσι, η Ένωση υποστηρίζει 30 χρόνια τώρα τον θεσμό της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης. Από το 1985 που θεσπίστηκε, με πρώτη την Αθήνα, μέχρι φέτος με πολιτιστικές πρωτεύουσες της Ευρώπης την βελγική Μόνς και την πολωνική Πίλσεν, ο θεσμός έχει συμβάλλει στην προβολή του Ευρωπαϊκού πολιτισμού σε όλες του τις εκφάνσεις. Η Ένωση, υποστηρίζει ακόμη τις λογοτεχνικές μεταφράσεις, τη δικτύωση νέων καλλιτεχνών, την παραγωγή και διανομή ταινιών για τον κινηματογράφο και την τηλεόραση (πρόγραμμα Media), τις ημέρες και τα βραβεία πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και τα βραβεία σύγχρονης αρχιτεκτονικής.

Ένα άλλο σημαντικό έργο που υποστηρίζει η Ένωση είναι η μεγάλη ψηφιακή βιβλιοθήκη Europeana. Στόχος της είναι η διασύνδεση όλων των βιβλιοθηκών της Ευρώπης και η ψηφιοποίηση όλων των ευρωπαϊκών πολιτιστικών θησαυρών προκειμένου να είναι διαθέσιμοι σε όλους τους πολίτες μέσω του διαδικτύου. Αλλά και η ελληνική έκδοση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας ειδήσεων Euronews, η οποία για εμπορικούς λόγους δεν μεταδίδεται ελεύθερα στη χώρα μας παρά μόνο μέσω συνδρομητικών υπηρεσιών ή του διαδικτύου …

Είναι καλό να αγωνιούμε για τη γλώσσα και τον πολιτισμό μας. Αλλά δεν θα πρέπει να κατηγορούμε τους φορείς εκείνους χάρις στους οποίους έχει επιτευχθεί η διεθνής τους νομική κατοχύρωση και θωράκιση στο σύγχρονο οπτικοακουστικό διαδικτυακό οικοσύστημα του 21ου αιώνα.

Εμπρός στο δρόμο που άνοιξε ο Νίκος Μουδάκης

Μιμούμενος τον φίλο Νίκο Μουδάκη καθάρισα μερικές πινακίδες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο οδηγούς και πεζούς …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Ιουνίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-204)

Ο διαδικτυακός μου φίλος και εθελοντής Νίκος Μουδάκης ξεκίνησε πριν από λίγο καιρό μια προσπάθεια καθαρισμού ορισμένων πινακίδων που είχαν σκεπαστεί από αυτοκόλλητες διαφημίσεις και γκράφιτι. Τον συγχάρηκα διαδικτυακά και είδα με χαρά ότι η προσπάθειά του προβλήθηκε και από ορισμένα τοπικά μέσα ενημέρωσης. Έτσι, με την ευκαιρία της πρόσφατης επίσκεψής μου στα Χανιά αποφάσισα να τον μιμηθώ.

Έχω παρατηρήσει ότι πολλές από τις πινακίδες σήμανσης του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας που έχουν μουντζουρωθεί από τους σύγχρονους βανδάλους θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών αλλά και κατοίκων. Έτσι την περασμένη Κυριακή το πρωί αποφάσισα να ασχοληθώ σοβαρά με το πρόβλημα. Με βάση τις συμβουλές του Νίκου, είχα προμηθευτεί από την προηγούμενη ένα μπουκάλι με υλικό αντι-γκράφιτι από ένα χρωματοπωλείο, ένα δοχείο με νερό και ψεκαστήρα (για τα αυτοκόλλητα), μια σπάτουλα, μερικά σφουγγαράκια και πολύ καλή διάθεση.

Μερικές πινακίδες βέβαια είτε έχουν ξεθωριάσει τελείως (π.χ. μια πινακίδα κοντά σε σχολείο στον Άγιο Ονούφρη) είτε έχουν καταστραφεί πλήρως (π.χ. μια πινακίδα προς το αεροδρόμιο). Κάποιες είχαν κρυφτεί πίσω από πυκνή βλάστηση – με ένα κλαδευτήρι ξαναείδαν το φως του ήλιου. Και μια στον Καλαθά, την οποία είχα επισημάνει από τον Οκτώβριο του 2011, όχι μόνο δεν είχε καθαριστεί αλλά την βρήκα και με δυο τρύπες, μάλλον από σφαίρες …

Δεν ξέρω ποιος έχει την ευθύνη για τις πινακίδες – ο Δήμος, η Αντιπεριφέρεια, η Περιφέρεια ή κάποιο Υπουργείο στην Αθήνα. Ξέρω ότι όσοι έχουν πέσει θύματα τροχαίων λόγω κακής σήμανσης θα μπορούσαν να ζητήσουν όχι μόνο αποζημιώσεις αλλά και τον καταλογισμό ποινικών ευθυνών από όλες τις αρμόδιες αρχές που δεν φρόντισαν να συντηρήσουν τις πινακίδες σήμανσης – τουλάχιστον αυτές που προειδοποιούν για επερχόμενο κίνδυνο.

Ελπίζω επίσης το παράδειγμα του Νίκου Μουδάκη να ακολουθήσουν και άλλοι ευαισθητοποιημένοι πολίτες και να αφιερώσουν λίγο από τον χρόνο τους για να προστατεύσουν τα παιδιά τους, τους συνανθρώπους τους, τη γειτονιά τους. Εγώ πάντως μόλις ξανακατέβω στα Χανιά θα επαναλάβω την προσπάθεια όσες φορές χρειαστεί. Στο κάτω-κάτω της γραφής όλη η εργασία χρειάστηκε κάτι περισσότερο από μία ώρα …

Ο υγιής ανταγωνισμός στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Μερικά παραδείγματα από την εφαρμογή της ενωσιακής πολιτικής στον τομέα του ανταγωνισμού που καταδεικνύουν τα οφέλη που αποκομίζουν οι ευρωπαίοι καταναλωτές
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 16 Ιουνίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-14)

Ακούμε συχνά συνθήματα κατά της νεοφιλελεύθερης Ευρώπης των μονοπωλίων. Κατά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου όλα τα ρυθμίζουν οι αγορές, όπου οι μεγάλες εταιρείες έχουν ξεσαλώσει και εκμεταλλεύονται τους φτωχούς καταναλωτές με κάθε τρόπο. Προσωπικά, δεν γνωρίζω σε ποια Ευρωπαϊκή Ένωση αναφέρονται όσοι υποστηρίζουν αυτές τις απόψεις. Η Ευρωπαϊκή Ένωση που γνωρίζω εγώ έχει μια από τις αυστηρότερες αντιμονοπωλιακές νομοθεσίες παγκοσμίως και έχει κατ’ επανάληψη επιβάλει πρόστιμα ακόμη και σε κολοσσούς όπως η πάλαι ποτέ IBM αλλά και πιο πρόσφατα η Microsoft.

Οι δεσπόζουσες θέσεις στο στόχαστρο
Μιλάμε για δεσπόζουσα θέση, όταν μια μεγάλη εταιρεία θέλει να επιβάλει ορισμένα από τα προϊόντα της στην αγορά υποχρεώνοντας τους πελάτες της να τα αγοράσουν μαζί με άλλα δικά της προϊόντα ευρείας κατανάλωσης. Με τον τρόπο αυτό κάθε ανταγωνιστής της μεγάλης εταιρείας βρίσκεται σε μειονεκτική θέση και εξαναγκάζεται σε κλείσιμο γιατί δεν μπορεί να πουλήσει τα προϊόντα του.

Κάτι τέτοιο έκανε η Microsoft που υποχρέωνε τους αγοραστές του λειτουργικού συστήματος Windows να χρησιμοποιούν μόνο τον δικό της φυλλομετρητή για να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή της επέβαλε πρόστιμο και την υποχρέωσε να δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να επιλέγουν τον φυλλομετρητή της αρεσκείας τους.

Άλλες εταιρείες δεν κοινοποιούν τις προδιαγραφές διαλειτουργικότητας των προϊόντων τους σε μικρότερες εταιρείες που κατασκευάζουν εξειδικευμένα προϊόντα για συγκεκριμένα τμήματα της αγοράς. Ή χρησιμοποιούν άλλες αντιδεοντολογικές πρακτικές για να παρεμποδίσουν την διάθεση των προϊόντων τους οι εταιρείες που δεν ελέγχονται εξ ολοκλήρου από αυτές.

Τα κράτη μέλη έχουν εκχωρήσει στην Ένωση την αρμοδιότητα για την εφαρμογή των ενωσιακών κανόνων του ανταγωνισμού γιατί μόνο αυτή έχει το μέγεθος και τη δυνατότητα να αντιταχθεί σε εταιρείες κολοσσούς επιβάλλοντας πρόστιμα και θέτοντας όρους.

Αυστηρά πρόστιμα για τα καρτέλ
Πριν από λίγα χρόνια οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές εταιρείες παραγωγής τσιμέντου συμφώνησαν μυστικά να καθορίσουν τις τιμές πώλησης των προϊόντων τους έτσι ώστε να αυξήσουν τα κέρδη τους. Έφτιαξαν δηλαδή ένα καρτέλ, κάτι που απαγορεύεται ρητά από την ενωσιακή νομοθεσία. Μετά από καταγγελία και αφού παρακολούθησε την αγορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να επέμβει.

Μιαν ωραία πρωία, τα γραφεία όλων των εταιρειών τσιμέντου δέχτηκαν την επίσκεψη των ελεγκτών της Επιτροπής. Ελέγχθηκαν όλα τα αρχεία ακόμη και οι ανεπίσημες σημειώσεις των στελεχών. Τα αποδεικτικά στοιχεία της σύστασης του καρτέλ ήταν ακαταμάχητα. Όσες εταιρείες δεν επέτρεψαν την είσοδο των ελεγκτών στα γραφεία τους υποχρεώθηκαν να το κάνουν με εντολή του τοπικού εισαγγελέα και την παρέμβαση της αστυνομίας.

Όλες οι εταιρείες του καρτέλ του τσιμέντου καταδικάστηκαν σε μεγάλα πρόστιμα. Όπως και οι ναυτιλιακές εταιρείες στις γραμμές Ελλάδας-Ιταλίας που και αυτές είχαν συμπήξει καρτέλ. Τα πρόστιμα μάλιστα μπορούν να ανέλθουν μέχρι και σε ποσοστό 10% του ετήσιου κύκλου εργασιών της εταιρείας … Ποια μεγάλη εταιρεία δεν είδε τους ελεγκτές της Επιτροπής τα ξημερώματα στα γραφεία της και δεν τους φοβήθηκε;

Συγχωνεύσεις και καταναλωτές
Όταν δύο μεγάλες εταιρείες θέλουν να συγχωνευθούν θα πρέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις να λάβουν έγκριση από τις αρχές ανταγωνισμού της ΕΕ. Είναι υποχρεωμένες να το κάνουν όταν ο συνδυασμένος κύκλος εργασιών τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την συγχώνευση ξεπερνά ένα ορισμένο ποσό. Και αν προβλέπεται ότι η νέα εταιρεία που θα προκύψει από την συγχώνευση θα καταλάβει δεσπόζουσα θέση στην συγκεκριμένη αγορά καταλαμβάνοντας σημαντικό μερίδιό της.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να απορρίψει το αίτημα συγχώνευσης όπως έκανε το 2001 όταν απέρριψε το αίτημα συγχώνευσης της General Electric με την Honeywell παρόλο που αμφότερες οι εταιρείες έδρευαν εκτός της Ένωσης. Ή να επιβάλει κάποιους όρους ανοίγματος της αγοράς στον ανταγωνισμό όπως έγινε με την συγχώνευση Ολυμπιακής και Aegean – με αποτέλεσμα την είσοδο στην ελληνική αγορά της ιρλανδικής εταιρείας χαμηλού κόστους Ryanair που άρχισε να εκτελεί και δρομολόγια σε πτήσεις εσωτερικού.

Κρατικές ενισχύσεις και απελευθέρωση αγορών
Ένας άλλος τομέας στον οποίο επεμβαίνει η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι και οι κρατικές ενισχύσεις. Ξέρετε, τα χρήματα που δίνει το κράτος για να ενισχύσει συγκεκριμένους κλάδους (π.χ. αγρότες) ή και εταιρείες (π.χ. Ολυμπιακή). Αυτές οι κρατικές ενισχύσεις δεν θα πρέπει να δημιουργούν στρέβλωση του ανταγωνισμού στο πλαίσιο της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς και γι’ αυτό πρέπει να λάβουν κάθε φορά την έγκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκατοντάδες τέτοιες ενισχύσεις εγκρίνονται κάθε χρόνο σε τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, το περιβάλλον, η γεωργία ή και οι μεταφορές π.χ. για την εξυπηρέτηση άγονων γραμμών ή εξόχως απόκεντρων περιοχών.

Μερικές όμως που αποβλέπουν εξόφθαλμα στην διατήρηση ζημιογόνων επιχειρήσεων και κλάδων κρίνονται ασυμβίβαστες με την ενωσιακή νομοθεσία και οι επιδοτηθέντες καλούνται να επιστρέψουν τα ποσά που έχουν λάβει. Αλλιώς, η Επιτροπή προσφεύγει στο Δικαστήριο εναντίον του κράτους μέλους που παρανόμησε.

Τέλος, η πολιτική του ανταγωνισμού αποβλέπει στην απελευθέρωση των αγορών σε ελεγχόμενους κλάδους της οικονομίας στους οποίους μέχρι πρότινος κυριαρχούσαν κατεστημένα κρατικά μονοπώλια. Οι τηλεπικοινωνίες και οι εναέριες μεταφορές είναι οι πιο γνωστοί από αυτούς τους κλάδους. Με την απελευθέρωση έγινε δυνατή η μείωση των τιμών και η προφορά καλύτερων και πιο καινοτόμων υπηρεσιών στους καταναλωτές.

Κι όλα αυτά χάρις στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την οποία μερικοί κατηγορούν αβασάνιστα, από άγνοια ή υστεροβουλία, ότι εξυπηρετεί τα μονοπώλια και τις πολυεθνικές …

Απροσεξία μου, μ’ άναψες φωτιές

Η καλύτερη προφύλαξη από τη φωτιά στο σπίτι είναι η προσοχή και η ετοιμότητα αλλά πάνω απ’ όλα η πρόληψη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιουνίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-203)

Πατάτες ήθελε να τηγανίσει. Έριξε το λάδι στο τηγάνι κι άναψε το μάτι. Εκείνη τη στιγμή κτύπησε το τηλέφωνο. Ήταν μια καλή φίλη. «Χαθήκαμε!». «Έχω πέσει με τις δουλειές». «Κι εμείς είχαμε αρρώστιες! Νοσοκομεία και τρεξίματα». «Για πες μου. Τίποτα σοβαρό ελπίζω!». «Όχι. Να μια μικροεπέμβαση …» Λίγα λεπτά αργότερα, το τηλεφώνημα διακόπηκε απότομα. Το σπίτι είχε αρχίσει να γεμίζει καπνούς. Όρμησε στην κουζίνα αλλά ήταν αργά. Το τηγάνι είχε λαμπαδιάσει και τώρα καιγόταν τα ντουλάπια πάνω από την ηλεκτρική κουζίνα. Η θερμοκρασία ανυπόφορη. Ο καπνός της έκαιγε τα πνευμόνια. Ευτυχώς, βγήκε εγκαίρως έξω και τηλεφώνησε στο 199 της Πυροσβεστικής.

Όταν ήλθαν οι πυροσβέστες η φωτιά είχε μεταδοθεί στο σαλόνι. Ο πυκνός καπνός από τα πλαστικά, τα έπιπλα, τις κουρτίνες γεμάτος καρκινογόνες διοξίνες γέμιζε τώρα όλο το σπίτι. Το νερό που έριξαν οι πυροσβέστες κατέστρεψε ό,τι είχε απομείνει … Ολική καταστροφή! Ευτυχώς, το σπίτι ήταν ασφαλισμένο επειδή δεν είχε ξεπληρωθεί ακόμη το στεγαστικό δάνειο … «Κάτι είναι κι αυτό μέσα στην ατυχία μας!» σκέφτηκε …

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Πυροσβεστικού Σώματος στην Κρήτη το 2014 σημειώθηκαν 809 αστικές πυρκαγιές από τις οποίες οι 198 στο νομό Χανίων. Γενικά, οι περισσότερες αστικές πυρκαγιές ξεσπούν το Σαββατοκύριακο και από τις 12 το μεσημέρι έως τις 9 το βράδυ. Με βάση τα στατιστικά ολόκληρης της χώρας για το 2014, η Πυροσβεστική επεμβαίνει κατά μέσον όρο 41 φορές την ημέρα, έχει σώσει 42 ζωές και περιουσία αξίας 816 εκατομμυρίων ευρώ.

Έχουμε γράψει και παλιότερα για τις πυρκαγιές που ξεσπούν στα σπίτια αλλά είναι χρήσιμο να επαναλάβουμε μερικά πράγματα που θα πρέπει να γνωρίζουμε όλοι.

Πρόληψη. Η φωτιά είναι στην πραγματικότητα μια χημική αντίδραση. Το υλικό που καίγεται και το οποίο τις περισσότερες φορές αποτελείται από άτομα άνθρακα, αντιδρά με το οξυγόνο του αέρα για να παραχθεί διοξείδιο του άνθρακα, νερό και κάποιες επιβλαβείς χημικές ουσίες – συνήθως διοξίνες. Για να υπάρξει φωτιά, εκτός από την καύσιμη ύλη και το οξυγόνο πρέπει να υπάρξει και κάποιο έναυσμα. Αυτό ανεβάζει τη θερμοκρασία της καύσιμης ύλης και επιτρέπει την έναρξη της καύσης. Πρόκειται για το περίφημο «τρίγωνο της φωτιάς» - καύσιμο, οξειδωτικό, έναυσμα.

Το λάδι στο τηγάνι θα αρπάξει όταν ζεσταθεί τόσο πολύ ώστε να ανάψουν οι ατμοί. Μην αφήνετε λοιπόν ποτέ το τηγάνι για το τηλέφωνο, για το επεισόδιο στην τηλεόραση, για τη γειτόνισσα που φωνάζει, για τους επισκέπτες που φλυαρούν. Μην ξεχάσετε την κατσαρόλα με το φαΐ πάνω στο αναμμένο μάτι. Γενικά, μην αφήνετε χωρίς επιτήρηση καμία ηλεκτρική συσκευή στο σπίτι – ιδίως τις παλιότερες. Πλυντήρια πιάτων και ρούχων, στεγνωτήρια, ηλεκτρικές ψηστιέρες, μπάρμπεκιου με αέριο, θερμαντικά σώματα, κλιματιστικά.

Ακόμη μην υπερφορτώνετε τις πρίζες συνδέοντας πολλές συσκευές. Οι γραμμές του ηλεκτρικού ρεύματος ζεσταίνονται όταν υπερφορτωθούν και το πλαστικό από τις ίδιες τις πρίζες και τα καλώδια μπορεί να αναφλεγεί και να μεταδώσει τη φωτιά στα γύρω εύφλεκτα αντικείμενα.

Και φυσικά αν χτίζετε ή ανακαινίζετε σπίτι ή διαμέρισμα φροντίστε να χρησιμοποιήσετε άκαυστα υλικά για τις επενδύσεις, πόρτες που αντέχουν στις υψηλές θερμοκρασίες, άκαυστα ή βραδύκαυστα μονωτικά ή ακόμη και πυρίμαχες βαφές. Στοιχίζουν περισσότερο αλλά μπορεί να κάνουν τη διαφορά μεταξύ ζωής και θανάτου όταν κάποια απροσεξία οδηγεί στην καταστροφή …

Επέμβαση. Τι κάνουμε αν αντιληφθούμε τα πρώτα στάδια μιας φωτιάς; Αν τα πράγματα δεν έχουν προχωρήσει τόσο που να έχουμε καπνούς και υψηλές θερμοκρασίες θα πρέπει να ενεργήσουμε ώστε να σπάσουμε το τρίγωνο της φωτιάς. Κλείστε αμέσως το μάτι της κουζίνας για να μην ζεσταίνεται το λάδι. Προσοχή! ΜΗΝ ρίξετε ΠΟΤΕ νερό πάνω στο τηγάνι. Το νερό θα εξατμιστεί και θα συμπαρασύρει το αναμμένο λάδι στα ύψη με αποτέλεσμα δεκαπλάσια φλόγα και τεράστιες ζημιές – εγκαύματα και μετάδοση της πυρκαγιάς.

Αν έχετε πρόχειρο ένα καπάκι, σκεπάστε το τηγάνι αμέσως, προσέχοντας να μην καείτε. Στην ανάγκη χρησιμοποιείστε μια βρεγμένη (αλλά στυμμένη) πετσέτα για να σκεπάσετε το τηγάνι προστατεύοντας πρόσωπο και χέρια για να μην καείτε. Στο εμπόριο υπάρχουν ειδικές κουβέρτες πυρόσβεσης που μπορείτε να έχετε στην κουζίνα σας για κάθε ενδεχόμενο. Φυσικά, δεν αντικαθιστούν την επαγρύπνηση …

Αν η πυρκαγιά οφείλεται σε βραχυκύκλωμα ή αφορά ηλεκτρική συσκευή κλείστε αμέσως τον γενικό διακόπτη. ΜΗΝ ρίξετε ΠΟΤΕ νερό γιατί κινδυνεύετε από ηλεκτροπληξία. Σε κάθε περίπτωση, ιδίως για να προφυλαχτείτε από πυρκαγιές που μπορεί να ξεκινήσουν απροειδοποίητα τη νύχτα χρήσιμο είναι να υπάρχουν στο σπίτι ανιχνευτές καπνού. Στοιχίζουν ελάχιστα και μόλις αντιληφθούν τον ελάχιστο καπνό με τη σειρήνα τους ξεσηκώνουν τον κόσμο σώζοντας ζωές. Σε πολλές χώρες μάλιστα η εγκατάστασή τους είναι υποχρεωτική.

Χρήσιμοι μπορούν να αποδειχτούν και οι φορητοί πυροσβεστήρες. Αρκεί να γνωρίζετε πώς να τους χρησιμοποιήσετε και να τους έχετε συντηρήσει κατάλληλα πριν από την ημερομηνία λήξης τους. Με τους πυροσβεστήρες διοξειδίου του άνθρακα μπορούμε να σβήσουμε μικρές φωτιές ηλεκτρικών συσκευών όπως υπολογιστών. Οι πυροσβεστήρες σκόνης κάνουν για όλες σχεδόν τις φωτιές αλλά η σκόνη μπορεί να καταστρέψει υπολογιστές, κινητά και άλλες ηλεκτρονικές συσκευές επειδή καταστρέφει τα κυκλώματα. Οι πυροσβεστήρες αφρού είναι επίσης χρήσιμοι για πυρκαγιές με υγρά όπως το πετρέλαιο. Το νερό χρησιμοποιείται μόνο για χαρτιά, ξύλα, και υφάσματα.

Πάντως, αν δεν μπορέσετε να επέμβετε στα πρώτα 2-3 λεπτά μην προσπαθήσετε άλλο. Απομακρυνθείτε και καλέστε την πυροσβεστική στο 199. Η ζωή και η υγεία σας αξίζει πολύ περισσότερο από την περιουσία σας …

Αποκατάσταση. Όπως ανέφερα και στην αρχή, για τα σπίτια που έχουν αγοραστεί με ενυπόθηκο δάνειο είναι υποχρεωτική η ασφάλιση. Γενικά πάντως, στο πλαίσιο της πρόληψης είναι εξαιρετικά χρήσιμη μια ασφάλεια πυρός που να συνδυάζεται ενδεχομένως και με ασφάλεια κατά των ζημιών που προέρχονται και από διάφορα φυσικά φαινόμενα (πλημμύρες, σεισμοί, καταιγίδες).

Όμως με την πρόληψη, την επαγρύπνηση και την ετοιμότητα είναι σίγουρο πως δεν θα πιάσουν πότε φωτιά τα μπατζάκια σας …

Παρανομίες και απάτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Ο ενημερωμένος και καλόπιστος πολίτης έχει τη δυνατότητα να απαιτήσει την εφαρμογή της ενωσιακής νομοθεσίας και την καταπολέμηση της απάτης - και να το πετύχει!
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 8 Ιουνίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-13)

Όπου θεσπίζονται νόμοι υπάρχουν και παραβάτες. Η ιδιαιτερότητα της Ένωσης είναι ότι οι παραβάτες της νομοθεσίας που θεσπίζουν από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο είναι κατ' αρχάς τα κράτη μέλη που δεν την εφαρμόζουν. Φυσικά, σε ορισμένες περιπτώσεις οι παραβάσεις του ενωσιακού δικαίου σημειώνονται και από εταιρείες που δεν τηρούν π.χ. τους κανόνες του ανταγωνισμού ή που χρησιμοποιούν με παράνομο τρόπο τα κονδύλια του προϋπολογισμού της ΕΕ. Όμως τι μπορεί να κάνει ο πολίτης όταν διαπιστώνει την κακή ή την μη εφαρμογή της νομοθεσίας που έχει θεσπιστεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Και τι μπορεί να κάνει αν διαπιστώσει απάτη σε βάρος του προϋπολογισμού της ΕΕ;

Όταν το κράτος παρανομεί
Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ένας συνειδητοποιημένος πολίτης διαπίστωσε τη ρύπανση του περιβάλλοντος από τα σκουπίδια που πετούσαν οι γύρω δήμοι στην περιοχή του Κουρουπητού κοντά στα Χανιά. Μελέτησε τις σχετικές οδηγίες για τα στερεά και τα τοξικά και επικίνδυνα απόβλητα. Και διαπίστωσε ότι το ελληνικό κράτος απλώς δεν τις εφάρμοζε. Πήρε λοιπόν χαρτί και μολύβι και έγραψε μια καταγγελία προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αυτή η απλή επιστολή έθεσε σε κίνηση μια ολόκληρη διαδικασία. Η Επιτροπή ζήτησε εξηγήσεις από τις ελληνικές αρχές. Όμως οι εξηγήσεις δεν ήταν ικανοποιητικές. Οι πολυάριθμες ανταλλαγές επιστολών κατέδειξαν πλήρως τις ελλείψεις της ελληνικής κρατικής μηχανής. Έτσι, τον Ιανουάριο του 1991 η Επιτροπή κατέθεσε προσφυγή εναντίον της Ελλάδας ενώπιον του Δικαστηρίου των τότε Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η Ελλάδα καταδικάστηκε τον Απρίλιο του 1992 αλλά αγνόησε την απόφαση και δεν έκανε τίποτα!

Γι’ αυτό, το 1997 η Επιτροπή επανήλθε με νέα προσφυγή κατά της Ελλάδας με βάση την αναθεωρημένη Συνθήκη που προέβλεπε πλέον ημερήσιο πρόστιμο για τα κράτη που δεν εφάρμοζαν τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Το αποτέλεσμα ήταν το 2000 να καταδικαστεί εκ νέου η Ελλάδα σε πρόστιμο 20.000 ευρώ για κάθε μέρα μη εφαρμογής της απόφασης! Ευτυχώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε κάποια κονδύλια για την κατασκευή ενός εργοστασίου δεματοποίησης, ενός Χώρου Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ) και ενός εργοστασίου ανακύκλωσης. Η παλιά χωματερή σκεπάστηκε, φυτεύτηκαν δένδρα και λουλούδια, ο χώρος είναι σήμερα επισκέψιμος και αποτελεί περιοχή περιπάτου και αναψυχής μέχρι και τη μικρή παραλία του Κουρουπητού!

Κι όλα αυτά γιατί κάποιος πολίτης, αφού ενημερώθηκε, πήρε χαρτί και μολύβι και έγραψε μια καταγγελία. Αυτή είναι ακριβώς η διαδικασία που ακολουθείται όταν το κράτος παρανομεί. Ίσως να είναι χρονοβόρα και γραφειοκρατική. Είναι όμως σίγουρη και όταν είναι τεκμηριωμένη φέρνει πάντα αποτελέσματα.

Ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής και το Κοινοβούλιο
Τι συμβαίνει όμως αν η Επιτροπή δεν επιληφθεί της καταγγελίας του πολίτη; Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν απαντήσει μέσα σε ένα μήνα στη συστημένη, με απόδειξη παραλαβής, επιστολή του πολίτη; Τότε ο πολίτης έχει δικαίωμα να γράψει στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή παραπονούμενος για την αδιαφορία της Επιτροπής και ζητώντας την επέμβαση του.

Ο Διαμεσολαβητής, θα ανοίξει μια υπόθεση και θα ζητήσει από την Επιτροπή εξηγήσεις. Αν η απάντηση δεν είναι ικανοποιητική, μπορεί να εκδώσει απόφαση κακοδιοίκησης κατά της Επιτροπής υποχρεώνοντας την να ενεργήσει τα δέοντα και να προχωρήσει την υπόθεση ως όφειλε.

Οι αποφάσεις του Διαμεσολαβητή διαβιβάζονται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο οποίο ο ενδιαφερόμενος μπορεί επίσης να καταθέσει και σχετική αναφορά. Η αναφορά θα συζητηθεί από την Επιτροπή Αναφορών του Κοινοβουλίου και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να δικαιολογηθεί δημοσίως και να αναλάβει τη δέσμευση να προχωρήσει την υπόθεση.

Όλα τα παραπάνω, μπορούν να συνδυαστούν με ενημερώσεις των ευρωβουλευτών που θ καταθέσουν, εάν συμφωνήσουν, ερωτήσεις προς την Επιτροπή. Αλλά και με σχετική αρθρογραφία στον τύπο προκειμένου να ενημερωθεί και να κινητοποιηθεί η κοινή γνώμη. Μια συνδυασμένη και τεκμηριωμένη εκστρατεία για ένα δίκαιο αίτημα που αφορά τους πολίτες φέρνει πάντα αποτελέσματα.

Οι περιπτώσεις απάτης
Παρόλο που οι περιπτώσεις απάτης όσον αφορά τον προϋπολογισμό της ΕΕ βρίσκονται σε πολύ χαμηλά επίπεδα (1%) αυτό δεν σημαίνει ότι έχουν εκλείψει πλήρως. Οι επιδοτήσεις στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, οι χρηματοδοτήσεις έργων από τα περιφερειακά ταμεία αλλά και από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για επιμορφωτικά σεμινάρια και άλλες δράσεις που αφορούν π.χ. ανέργους, αποτελούν συχνά δέλεαρ για διασπάθιση των χρημάτων του ευρωπαίου φορολογούμενου.

Η Ένωση έχει δημιουργήσει την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) στην οποία οι πολίτες μπορούν να καταγγείλουν κάποια απάτη που αφορά τις ενωσιακές χρηματοδοτήσεις. Φυσικά, η καταγγελίες πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και σοβαρές και να μην γίνονται για προσωπική εκδίκηση ή επειδή ο καταγγέλλων έχει πλούσια φαντασία.

Το 2014 η OLAF άνοιξε 234 νέες υποθέσεις και ολοκλήρωσε 250 συνολικά έρευνες. Ο μέσος όρος διερεύνησης μιας υπόθεσης έχει πλέον κατέβει στους 21 μήνες διάρκεια που αποτελεί ρεκόρ πενταετίας. Μόνο το 2014 οι έρευνες της OLAF είχαν ως αποτέλεσμα προτάσεις για ανακτήσεις συνολικού ποσού 901 εκατ. ευρώ. Μερικές από τις υποθέσεις που χειρίστηκε η OLAF αφορούσαν την κατάσχεση 21 τόνων απομιμήσεων εντομοκτόνων στην Πολωνία, την καταπολέμηση του διακρατικού λαθρεμπορίου τσιγάρων, μια απάτη σχετικά με την ενωσιακή χρηματοδότηση της κατασκευής λιμενικών εγκαταστάσεων στην Ισπανία, κάποιες απάτες ναυτιλιακών εταιρειών που χρηματοδοτήθηκαν για να υποκαταστήσουν ορισμένες οδικές μεταφορές, μια απάτη σχετικά με την πώληση ιατρικού εξοπλισμού από την Σλοβενία στην Ουγγαρία, κ.ά.

Υπάρχουν όμως και οι περιπτώσεις αθέμιτου ανταγωνισμού και προστασίας των καταναλωτών για τις οποίες θα μιλήσουμε την επόμενη εβδομάδα …