Και να αδερφέ μου, που μάθαμε να κουβεντιάζουμε, ήσυχα, ήσυχα κι απλά. Καταλαβαινόμαστε τώρα, δε χρειάζονται περισσότερα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Μαΐου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-198)
Αυτοί οι στίχοι του Γιάννη Ρίτσου, με τη φωνή του αξέχαστου Νίκου Ξυλούρη, ηχούσαν στη σκέψη μου όταν κάθισα να γράψω αυτό το άρθρο. «Μα τι σχέση έχουν οι στίχοι αυτοί με την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές;» θα αναρωτηθείτε. «Έχουν σχέση με την αντιμετώπιση εκτάκτων περιστατικών και κρίσεων;» «Όταν όλοι προσπαθούν να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και οι καταστάσεις συχνά τους ξεπερνούν;» Κι όμως, όσοι έχουν εμβαθύνει στη διαχείριση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ξέρουν ότι ο ασφαλέστερος τρόπος να γίνουν όλα θάλασσα είναι η άγνοια της τέχνης του ήρεμου διαλόγου, της σωστής επικοινωνίας, της ομαδικής δουλειάς χωρίς αναίτιους ανταγωνισμούς.
Θυμάμαι πάντα μια παρουσίαση του υπεύθυνου διαχείρισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης μιας μεγάλης πολυεθνικής με αντικείμενο εργασιών την εξόρυξη υδρογονανθράκων. Έξω από την αίθουσα διαχείρισης κρίσεων στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας, μας είχε πει, υπάρχει μια πινακίδα που λέει «Άφησε το εγώ σου απέξω»! Γιατί άραγε;
Γιατί η διαχείριση μιας μικρής εταιρείας ή μιας πολυεθνικής, ενός μεγάλου οργανισμού, μιας χώρας απαιτεί τη λήψη αποφάσεων και την εφαρμογή τους στην πράξη. Για την επίτευξη κάποιου απώτερου στόχου. Για τις εταιρείες ο στόχος είναι το κέρδος και η επέκταση σε νέες αγορές. Για τους κοινωφελείς οργανισμούς στόχος είναι η εξυπηρέτηση της κοινωνίας. Αλήθεια ποιος είναι ο στόχος της διακυβέρνησης μιας χώρας; Δεν είναι το συμφέρον των πολιτών της, η ευημερία τους, η εξασφάλιση της εκπαίδευσης των νέων, η διαφύλαξη της δημόσιας υγείας, η ασφάλεια των πολιτών και η προστασία τους από ατυχήματα και καταστροφές;
Για όλα αυτά υπάρχουν κάποιοι κανόνες. Το Σύνταγμα και οι νόμοι. Που προβλέπουν κάποιους μηχανισμούς διαβούλευσης προκειμένου, ως συντεταγμένη πολιτεία, να μπορούμε να πετύχουμε τους παραπάνω στόχους προς το συμφέρον των πολιτών. Εκλέγουμε κάθε λίγα χρόνια βουλευτές που μας εκπροσωπούν στο Κοινοβούλιο και αποφασίζουν με ποιόν τρόπο θα επιτευχθούν οι στόχοι. Και πληρώνουμε φόρους προκειμένου να συντηρείται μια κρατική μηχανή η οποία θα υλοποιήσει τους στόχους, με βάση τους νόμους που ψηφίζουν οι εκπρόσωποι μας και τις οδηγίες της κυβέρνησης.
Σε όλες τις παραπάνω διαδικασίες απαιτείται διαβούλευση. Δηλαδή διάλογος και ανταλλαγή επιχειρημάτων. Με βάση αναλύσεις των επιπτώσεων των εναλλακτικών επιλογών. Με ποσοτικοποίηση και προϋπολογισμό των σχετικών δαπανών. Με αξιοποίηση κάθε έντιμης και ουδέτερης συνεισφοράς στον διάλογο. Και κυρίως χωρίς παρωπίδες και ιδεοληψίες. Σίγουρα, οι ασχολούμενοι με τα κοινά πρέπει να έχουν αρχές και πιστεύω. Αλλά θα πρέπει να αναζητούν και την αντικειμενική αλήθεια.
Και σε αυτή την αλήθεια μπορεί κανείς να καταλήξει μόνο με σύνθεση καλόπιστων συμβουλών και απόψεων. «Οἷς μὴ ὑπάρχει κυβέρνησις, πίπτουσιν ὥσπερ φύλλα, σωτηρία δὲ ὑπάρχει ἐν πολλῇ βουλῇ» λέει μια από τις Παροιμίες που αποθησαύρισε ο Σολομώντας (ια':14). «Όπου δεν είναι κυβέρνηση, ο λαός πίπτει (αλλά) εκ του πλήθους των συμβούλων προέρχεται σωτηρία». Με σύνθεση και συμβιβασμούς και αμοιβαίες υποχωρήσεις. «Μα έχουμε κόκκινες γραμμές», θα φωνάξουν κάποιοι. «Μα η ιδεολογία μας δεν το επιτρέπει», θα ισχυριστούν κάποιοι άλλοι. Όμως, η υπέρτατη κόκκινη γραμμή, η ανώτατη ιδεολογία δεν είναι άραγε το κοινό συμφέρον των πολιτών και της πολιτείας;
Πέρα από ατομικά ή επιμέρους (κομματικά, επιχειρηματικά, συντεχνιακά, τοπικιστικά και άλλα) συμφέροντα;
Ναι Γιάννη Ρίτσο! Γιατί όπως λες στο ποίημα σου, «κι αύριο λέω θα γίνουμε ακόμα πιο απλοί. Θα βρούμε αυτά τα λόγια που παίρνουνε το ίδιο βάρος σ’ όλες τις καρδιές, σ’ όλα τα χείλη, έτσι να λέμε πια τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη».
Πράγματι. Μερικά πράγματα είναι απλά. Τα σύκα σύκα. Η σκάφη σκάφη. Η αδυσώπητη αλήθεια των αριθμών. Οι διεθνείς συμφωνίες που έχει υπογράψει η Ελλάδα και που η αξιοπιστία της απαιτεί είτε να τις τηρήσει είτε να τις καταγγείλει επίσημα. Είτε τέλος, να τις αλλάξει, αν κατορθώσει να πείσει και την πλειοψηφία των εταίρων της για την ανάγκη τροποποίησής τους. Με διάλογο. Που αποτελεί τη βάση του ευρωπαϊκού μοντέλου επίλυσης των διακρατικών διαφορών.
Όμως στη χώρα μας, που διεκδικεί και την από αρχαιοτάτων χρόνων εφεύρεσή του, ο διάλογος φαίνεται πως αποτελεί είδος σε ανεπάρκεια. Αντίθετα ευδοκιμεί η εριστική, δηλαδή η μορφή εκείνη του διαλόγου που επιδιώκει τη διαιώνιση της διαφοράς και όχι την επίλυσή της. Συζητούμε για να νικήσουμε, να πάρουμε τα περισσότερα χειροκροτήματα, την υψηλότερη ακροαματικότητα ή τηλεθέαση, τα περισσότερα «Like». Όχι για να φτάσουμε στην αλήθεια. Ούτε για να καταλήξουμε σε συμφωνία προς το συμφέρον των πολιτών και της πολιτείας …
Ο διάλογος φίλοι μου δεν γίνεται με ατάκες. Τα πολύπλοκα προβλήματα όπως το δημογραφικό, η ρύπανση του περιβάλλοντος, η χρηματοπιστωτική κρίση δεν αντιμετωπίζονται με αναρτήσεις των 140 χαρακτήρων στο Twitter. Δεν αντιμετωπίζονται ακολουθώντας τις διδασκαλίες των σοφιστών Ευθύδυμου και Διονυσόδωρου αλλά εκείνες του Σωκράτη, του Πλάτωνα, του Αριστοτέλη. Ας πάψουμε να εκστασιαζόμαστε από τις λεκτικές αψιμαχίες στη Βουλή, στα τηλεοπτικά παράθυρα, στο ραδιόφωνο. Ας μην έχουμε στόχο να κατατροπώσουμε τον συνομιλητή μας με κάθε τρόπο. Χρησιμοποιώντας ακόμη και επιχειρήματα αντίθετα από εκείνα που χρησιμοποιούσαμε λίγο πριν. Αν έχουμε αρχές δεν θα πρέπει να τις απεμπολούμε ενδιαφερόμενοι μόνο να αποσπάσουμε μια πρόσκαιρη εφήμερη νίκη. Με έπαθλο την εξουσία, την επευφημία του πλήθους, το φτηνό χειροκρότημα!
Γιατί τελικά με τον τρόπο μας δημιουργούμε εχθρότητες. Φατρίες. Εμφύλιες συρράξεις. Οιονεί επαναστάσεις χωρίς αιτία. Ακόμη και χειροδικίες ή και φονικά. «Άμελγε γάλα, καὶ ἔσται βούτυρον, ἐὰν δὲ ἐκπιέζῃς μυκτῆρας, ἐξελεύσεται αἷμα, ἐὰν δὲ ἐξέλκῃς λόγους, ἐξελεύσονται κρίσεις καὶ μάχαι» λέει πάλι ο Σολομώντας (λ':33). «Όποιος χτυπάει το γάλα, βγάζει βούτυρο· και όποιος πιέζει τη μύτη, βγάζει αίμα· και όποιος ερεθίζει οργή, προξενεί μάχες».
Πότε θα μάθουμε να συζητούμε με στόχο να βρούμε την καλύτερη δυνατή λύση για τα προβλήματα του τόπου; Ώστε να καταλήξουμε σε συναινετικές λύσεις για την υλοποίηση των οποίων θα βάλουμε όλοι πλάτη παραμερίζοντας τις όποιες ιδεολογικές, κομματικές, συντεχνιακές, τοπικιστικές ή άλλες διαφορές. Και να αντιμετωπίσουμε επερχόμενα ατυχήματα και καταστροφές και κρίσεις. Πότε θα τραγουδήσουμε όλοι μαζί «Γιατί εμείς δεν τραγουδάμε για να ξεχωρίσουμε, αδελφέ μου, απ’ τον κόσμο. Εμείς τραγουδάμε για να σμίξουμε τον κόσμο»;
Γιατί αυτή η πατρίδα είναι ολονών μας!
05 Μαΐου 2015
04 Μαΐου 2015
Πού βρίσκει τα λεφτά η Ευρωπαϊκή Ένωση και πού τα ξοδεύει
Ένας μικρός αλλά αποτελεσματικός προϋπολογισμός που αποφασίζεται μετά από πολλές διαβουλεύσεις και επιφέρει σημαντικά άμεσα και έμμεσα αποτελέσματα στην Ένωση
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 4 Μαΐου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-08)
Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης γνωρίζουν πολύ λίγα για κάτι που τους αφορά άμεσα - τον προϋπολογισμό. Μάλιστα, επειδή η Ένωση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη διαχείριση των χρημάτων των ευρωπαίων φορολογούμενων, φροντίζοντας πάντα να αποφέρουν προστιθέμενη αξία, δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι ο ενωσιακός προϋπολογισμός είναι τεράστιος!
Και όμως. ο προϋπολογισμός της Ένωσης για το 2013 ανερχόταν σε 144 δισ. ευρώ (1% του συνολικού Ακαθάριστου Εγχώριου Εισοδήματος της ΕΕ) όταν ο προϋπολογισμός της Ελλάδας για το ίδιο έτος ήταν 107 δισ. ευρώ (και αντιστοιχούσε στο 59% του ΑΕΕ της χώρας). Για το 2015 ο προϋπολογισμός της Ένωσης είναι κάτι παραπάνω από 145 δισ. ευρώ.
Τα έσοδα του προϋπολογισμού της Ένωσης
Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται από τρεις πηγές. Πρώτον από τους δασμούς που επιβάλλονται στις εισαγωγές προϊόντων από τρίτες χώρες και τις εισφορές στην παραγωγή ζάχαρης. Από τα ποσά αυτά τα κράτη μέλη παρακρατούν 25% για λειτουργικά έξοδα. Δεύτερη πηγή εσόδων είναι ένα ποσοστό 0,3% του ΦΠΑ.
Τέλος, τρίτη πηγή εσόδων είναι η μεταφορά από κάθε κράτος μέλος ενός ποσοστού από το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημά του (ΑΕΕ). Το ποσοστό αυτό όμως, δεν μπορεί να υπερβεί το 1,23 του ΑΕΕ της ΕΕ σε ετήσια βάση. Η Ένωση έχει επίσης ένα μικρό εισόδημα (περίπου 1%) από τους φόρους που πληρώνουν οι υπάλληλοι, από τόκους τραπεζών και από τα πρόστιμα που επιβάλλονται π.χ. για παραβίαση των ευρωενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού.
Η χρηματοδότηση του προϋπολογισμού περιλαμβάνει και κάποιους διορθωτικούς μηχανισμούς που θεσπίστηκαν για να αντισταθμιστούν κάποιες υπερβολικές μεταφορές πόρων από ορισμένα κράτη μέλη. Πρόκειται κατ' αρχάς για την περίφημη διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που είχε διαπραγματευθεί το 1984 η τότε πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ. Να σημειωθεί ότι το ΗΒ παραμένει καθαρός συνεισφέρων στον προϋπολογισμό παρόλο που λαμβάνει πίσω το 66% της διαφοράς μεταξύ του ποσού που καταβάλει και των επιστροφών που λαμβάνει.
Το ποσό που θα έπρεπε να καταβάλει το ΗΒ χωρίς τη διόρθωση καλύπτεται αναλογικά από τα υπόλοιπα κράτη μέλη αλλά ορισμένα από αυτά καταβάλουν μόνο το 25% αυτής της συνεισφοράς επειδή την θεωρούν πολύ υψηλή. Κάποιες χώρες λαμβάνουν επίσης κατ' αποκοπή επιστροφές ενώ ορισμένες χώρες καταβάλλουν ποσοστό μικρότερο από 0,3 % επί του ΦΠΑ. Σε απόλυτες τιμές η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το ΗΒ είναι οι μεγαλύτεροι καθαροί συνεισφέροντες στον προϋπολογισμό.
Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης απαγορεύεται να είναι ελλειμματικός. Όλες οι δαπάνες πρέπει να καλύπτονται από τα έσοδα. Επειδή όμως τα έσοδα υπολογίζονται με κάποια καθυστέρηση, υπάρχει συχνά ανάγκη για διορθωτικούς προϋπολογισμούς.
Παράλληλα, κατά την κατάρτιση του ετήσιου προϋπολογισμού πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, δηλαδή μια συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καθορίζει τα ανώτατα όρια («οροφές») των ετήσιων δαπανών για τις διάφορες πολιτικές. Το τρέχον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο καλύπτει την περίοδο 2014-2020 και προβλέπει και κάποιες ρήτρες ευελιξίας (π.χ. για την χορήγηση πιστώσεων σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών).
Πού πάνε τα λεφτά
Οι ευρωενωσιακές δαπάνες καλύπτουν την αειφόρο ανάπτυξη και τους φυσικούς πόρους (39,49% των δαπανών). Την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή (37,33%). Την ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας (10,85%). Την Ευρώπη στον κόσμο (5,2%). Την ασφάλεια και την ιθαγένεια (1,46%). Και τέλος τις δαπάνες διοίκησης (5,35%). Προσοχή! Εκτός από τις δαπάνες διοίκησης το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αφορά συγχρηματοδοτήσεις με τα κράτη μέλη. Δηλαδή ο ενωσιακός προϋπολογισμός είναι επενδυτικός με ισχυρή μόχλευση - κάθε δαπανώμενο ευρώ δημιουργεί πρόσθετη επένδυση πάνω από ένα ευρώ.
Ας δούμε όμως τι καλύπτει κάθε κεφάλαιο χωριστά. Η αειφόρος ανάπτυξη, καλύπτει τις δαπάνες για το ευρωπαϊκό γεωργικό ταμείο προσανατολισμού και εγγυήσεων, το ευρωπαϊκό ταμείο αγροτικής ανάπτυξης και το ευρωπαϊκό ταμείο αλιείας. Στο παρελθόν, το μεγαλύτερο μέρος του κοινοτικού προϋπολογισμού ξοδευόταν σε επιδοτήσεις αγροτικών προϊόντων. Σήμερα, μετά από πολυάριθμες μεταρρυθμίσεις αυτό δεν συμβαίνει αφού επίκεντρο των σχετικών χρηματοδοτήσεων είναι η υποστήριξη του εισοδήματος των αγροτών για την παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων ποιότητας και για την βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι μισές από τις δαπάνες για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή αφορούν την ενίσχυση των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών της Ένωσης, και ακολουθούν η πολιτική συνοχής, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στις ανεπτυγμένες περιοχές και η στήριξη πρωτοβουλιών όπως η διευκόλυνση για την (ηλεκτρονική) σύνδεση της Ευρώπης και η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων.
Στο κεφάλαιο ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας οι μισές δαπάνες αφορούν το μεγάλο πολυετές πρόγραμμα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας της Ένωσης «Ορίζοντας 2020». Άλλα κονδύλια χρηματοδοτούν το πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus+, τα έργα κατασκευής μεγάλων υποδομών και τα προγράμματα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ.
Οι δαπάνες για το κεφάλαιο η Ευρώπη στον κόσμο καλύπτουν την αναπτυξιακή βοήθεια, την χρηματοδότηση της πολιτικής γειτονίας και της πολιτικής για τις υποψήφιες χώρες, την ανθρωπιστική βοήθεια και την χρηματοδότηση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας. Οι δαπάνες για την ασφάλεια και την ιθαγένεια καλύπτουν το ταμείο εσωτερικής ασφάλειας, την χρηματοδότηση του ταμείου για το άσυλο, τη μετανάστευση και την ενσωμάτωση καθώς και τις πολιτικές που αφορούν την υγεία και τους καταναλωτές, τον πολιτισμό, και τέλος τα δικαιώματα και την ισότητα των φύλων.
Όσον αφορά τις δαπάνες διοίκησης, ο προϋπολογισμός προβλέπει τη μείωση του προσωπικού και των σχετικών δαπανών, παρόλο που οι διαπραγματεύσεις για την θέσπιση των πολυάριθμων ενωσιακών πολιτικών και η καθημερινή τους διαχείριση δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση και απαιτεί πολύγλωσσους επαγγελματίες και επιστήμονες υψηλότατου επιπέδου.
Αλλά για τους τρόπους με τους οποίους δαπανώνται τα χρήματα του ευρωενωσιακού προϋπολογισμού θα επανέλθουμε …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 4 Μαΐου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-08)
Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης γνωρίζουν πολύ λίγα για κάτι που τους αφορά άμεσα - τον προϋπολογισμό. Μάλιστα, επειδή η Ένωση είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στη διαχείριση των χρημάτων των ευρωπαίων φορολογούμενων, φροντίζοντας πάντα να αποφέρουν προστιθέμενη αξία, δημιουργείται η εσφαλμένη εντύπωση ότι ο ενωσιακός προϋπολογισμός είναι τεράστιος!
Και όμως. ο προϋπολογισμός της Ένωσης για το 2013 ανερχόταν σε 144 δισ. ευρώ (1% του συνολικού Ακαθάριστου Εγχώριου Εισοδήματος της ΕΕ) όταν ο προϋπολογισμός της Ελλάδας για το ίδιο έτος ήταν 107 δισ. ευρώ (και αντιστοιχούσε στο 59% του ΑΕΕ της χώρας). Για το 2015 ο προϋπολογισμός της Ένωσης είναι κάτι παραπάνω από 145 δισ. ευρώ.
Τα έσοδα του προϋπολογισμού της Ένωσης
Ο προϋπολογισμός χρηματοδοτείται από τρεις πηγές. Πρώτον από τους δασμούς που επιβάλλονται στις εισαγωγές προϊόντων από τρίτες χώρες και τις εισφορές στην παραγωγή ζάχαρης. Από τα ποσά αυτά τα κράτη μέλη παρακρατούν 25% για λειτουργικά έξοδα. Δεύτερη πηγή εσόδων είναι ένα ποσοστό 0,3% του ΦΠΑ.
Τέλος, τρίτη πηγή εσόδων είναι η μεταφορά από κάθε κράτος μέλος ενός ποσοστού από το Ακαθάριστο Εθνικό Εισόδημά του (ΑΕΕ). Το ποσοστό αυτό όμως, δεν μπορεί να υπερβεί το 1,23 του ΑΕΕ της ΕΕ σε ετήσια βάση. Η Ένωση έχει επίσης ένα μικρό εισόδημα (περίπου 1%) από τους φόρους που πληρώνουν οι υπάλληλοι, από τόκους τραπεζών και από τα πρόστιμα που επιβάλλονται π.χ. για παραβίαση των ευρωενωσιακών κανόνων ανταγωνισμού.
Η χρηματοδότηση του προϋπολογισμού περιλαμβάνει και κάποιους διορθωτικούς μηχανισμούς που θεσπίστηκαν για να αντισταθμιστούν κάποιες υπερβολικές μεταφορές πόρων από ορισμένα κράτη μέλη. Πρόκειται κατ' αρχάς για την περίφημη διόρθωση υπέρ του Ηνωμένου Βασιλείου που είχε διαπραγματευθεί το 1984 η τότε πρωθυπουργός Μάργκαρετ Θάτσερ. Να σημειωθεί ότι το ΗΒ παραμένει καθαρός συνεισφέρων στον προϋπολογισμό παρόλο που λαμβάνει πίσω το 66% της διαφοράς μεταξύ του ποσού που καταβάλει και των επιστροφών που λαμβάνει.
Το ποσό που θα έπρεπε να καταβάλει το ΗΒ χωρίς τη διόρθωση καλύπτεται αναλογικά από τα υπόλοιπα κράτη μέλη αλλά ορισμένα από αυτά καταβάλουν μόνο το 25% αυτής της συνεισφοράς επειδή την θεωρούν πολύ υψηλή. Κάποιες χώρες λαμβάνουν επίσης κατ' αποκοπή επιστροφές ενώ ορισμένες χώρες καταβάλλουν ποσοστό μικρότερο από 0,3 % επί του ΦΠΑ. Σε απόλυτες τιμές η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και το ΗΒ είναι οι μεγαλύτεροι καθαροί συνεισφέροντες στον προϋπολογισμό.
Ας ξεκαθαρίσουμε από την αρχή ότι ο προϋπολογισμός της Ένωσης απαγορεύεται να είναι ελλειμματικός. Όλες οι δαπάνες πρέπει να καλύπτονται από τα έσοδα. Επειδή όμως τα έσοδα υπολογίζονται με κάποια καθυστέρηση, υπάρχει συχνά ανάγκη για διορθωτικούς προϋπολογισμούς.
Παράλληλα, κατά την κατάρτιση του ετήσιου προϋπολογισμού πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, δηλαδή μια συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που καθορίζει τα ανώτατα όρια («οροφές») των ετήσιων δαπανών για τις διάφορες πολιτικές. Το τρέχον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο καλύπτει την περίοδο 2014-2020 και προβλέπει και κάποιες ρήτρες ευελιξίας (π.χ. για την χορήγηση πιστώσεων σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών).
Πού πάνε τα λεφτά
Οι ευρωενωσιακές δαπάνες καλύπτουν την αειφόρο ανάπτυξη και τους φυσικούς πόρους (39,49% των δαπανών). Την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή (37,33%). Την ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας (10,85%). Την Ευρώπη στον κόσμο (5,2%). Την ασφάλεια και την ιθαγένεια (1,46%). Και τέλος τις δαπάνες διοίκησης (5,35%). Προσοχή! Εκτός από τις δαπάνες διοίκησης το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών αφορά συγχρηματοδοτήσεις με τα κράτη μέλη. Δηλαδή ο ενωσιακός προϋπολογισμός είναι επενδυτικός με ισχυρή μόχλευση - κάθε δαπανώμενο ευρώ δημιουργεί πρόσθετη επένδυση πάνω από ένα ευρώ.
Ας δούμε όμως τι καλύπτει κάθε κεφάλαιο χωριστά. Η αειφόρος ανάπτυξη, καλύπτει τις δαπάνες για το ευρωπαϊκό γεωργικό ταμείο προσανατολισμού και εγγυήσεων, το ευρωπαϊκό ταμείο αγροτικής ανάπτυξης και το ευρωπαϊκό ταμείο αλιείας. Στο παρελθόν, το μεγαλύτερο μέρος του κοινοτικού προϋπολογισμού ξοδευόταν σε επιδοτήσεις αγροτικών προϊόντων. Σήμερα, μετά από πολυάριθμες μεταρρυθμίσεις αυτό δεν συμβαίνει αφού επίκεντρο των σχετικών χρηματοδοτήσεων είναι η υποστήριξη του εισοδήματος των αγροτών για την παραγωγή ανταγωνιστικών προϊόντων ποιότητας και για την βελτίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
Οι μισές από τις δαπάνες για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή αφορούν την ενίσχυση των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών της Ένωσης, και ακολουθούν η πολιτική συνοχής, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας στις ανεπτυγμένες περιοχές και η στήριξη πρωτοβουλιών όπως η διευκόλυνση για την (ηλεκτρονική) σύνδεση της Ευρώπης και η πρωτοβουλία για την απασχόληση των νέων.
Στο κεφάλαιο ανταγωνιστικότητα για ανάπτυξη και θέσεις εργασίας οι μισές δαπάνες αφορούν το μεγάλο πολυετές πρόγραμμα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας της Ένωσης «Ορίζοντας 2020». Άλλα κονδύλια χρηματοδοτούν το πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών Erasmus+, τα έργα κατασκευής μεγάλων υποδομών και τα προγράμματα ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ.
Οι δαπάνες για το κεφάλαιο η Ευρώπη στον κόσμο καλύπτουν την αναπτυξιακή βοήθεια, την χρηματοδότηση της πολιτικής γειτονίας και της πολιτικής για τις υποψήφιες χώρες, την ανθρωπιστική βοήθεια και την χρηματοδότηση της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας. Οι δαπάνες για την ασφάλεια και την ιθαγένεια καλύπτουν το ταμείο εσωτερικής ασφάλειας, την χρηματοδότηση του ταμείου για το άσυλο, τη μετανάστευση και την ενσωμάτωση καθώς και τις πολιτικές που αφορούν την υγεία και τους καταναλωτές, τον πολιτισμό, και τέλος τα δικαιώματα και την ισότητα των φύλων.
Όσον αφορά τις δαπάνες διοίκησης, ο προϋπολογισμός προβλέπει τη μείωση του προσωπικού και των σχετικών δαπανών, παρόλο που οι διαπραγματεύσεις για την θέσπιση των πολυάριθμων ενωσιακών πολιτικών και η καθημερινή τους διαχείριση δεν αποτελεί εύκολη υπόθεση και απαιτεί πολύγλωσσους επαγγελματίες και επιστήμονες υψηλότατου επιπέδου.
Αλλά για τους τρόπους με τους οποίους δαπανώνται τα χρήματα του ευρωενωσιακού προϋπολογισμού θα επανέλθουμε …
28 Απριλίου 2015
Περί μεταρρυθμίσεων
Στα δάκτυλα του ενός χεριού μετριούνται οι τομείς που απαιτούν βαθιές και γενναίες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να επιστρέψουν και στη χώρα μας οι καλύτερες μέρες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-197)
Πολύ κουβέντα γίνεται για τις μεταρρυθμίσεις. Οι δανειστές και οι εταίροι τις απαιτούν για να μας δώσουν χρήματα. Μεταρρυθμίσεις μας συστήνει να κάνουμε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Μεταρρυθμίσεις ζητούν οι σκεπτόμενοι άνθρωποι όλου του πολιτικού φάσματος. Από τους φιλελεύθερους (να μην τους μπερδεύουμε παρακαλώ με τους νεοφιλελεύθερους) μέχρι την κεντροαριστερά, τη δημοκρατική αριστερά, και τους σοσιαλιστές.
Αλλά και ο απλός κόσμος με τον τρόπο του μεταρρυθμίσεις θέλει. «Δεν πάει άλλο». «Κάτι πρέπει να γίνει. Να βρει δουλειά ο κόσμος». «Έχουμε μια υπέροχη χώρα κι είναι κρίμα πολλοί να ξενιτεύονται». Αυτά ακούς σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις των φίλων και γνωστών. Όμως τι μεταρρυθμίσεις χρειάζεται η χώρα μας για να πάει μπροστά; Για να προσελκύσει τις πολυπόθητες επενδύσεις από τη Δύση ή και την Ανατολή;
Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να αρχίσουμε σοβαρή δουλειά σε πέντε τομείς. Ναι, μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού αλλά αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα απαιτήσουν σκληρή προσπάθεια, ομοφωνία, ομοψυχία και βαθιές αλλαγές.
Ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης. Στις αρχές Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2015 για τη δικαιοσύνη στην ΕΕ. Ο πίνακας δίνει μια γενική εικόνα της ποιότητας, της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων απονομής της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη. Η ελληνική δικαιοσύνη είναι σαφώς ανεξάρτητη αλλά μάλλον αναποτελεσματική. Διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς δικηγόρων και δικαστών ανά 100.000 κατοίκους αλλά κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά την χρήση πληροφορικής στην υποβολή, καταχώρηση και διαχείριση υποθέσεων και στην ηλεκτρονική επικοινωνία με τους διαδίκους. Κατά μέσον όρο, οι υποθέσεις ανάκτησης χρημάτων σε περίπτωση χρεοκοπίας τελεσιδικούν σε 3,5 χρόνια, οι υποθέσεις ανταγωνισμού σε περίπου 4,5 ενώ οι υποθέσεις δημόσιων συμβάσεων κρίνονται σε πρώτο βαθμό σε περίπου 1,5 χρόνο. Τέλος, οι εκκρεμούσες δίκες για αστικές και εμπορικές υποθέσεις έχουν αυξηθεί κατά τα τελευταία χρόνια.
Καταπολέμηση της διαφθοράς. Πέρσι τον Φεβρουάριο η Επιτροπή είχε δημοσιεύσει επίσης την πρώτη έκθεση της ΕΕ κατά της διαφθοράς. Σε αυτή τονιζόταν ότι η διαφθορά δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην Ελλάδα επειδή το νομικό πλαίσιο καταπολέμησής της εξακολουθεί να είναι περίπλοκο και δεν παράγει απτά αποτελέσματα. Τομείς που απαιτούν βελτιώσεις είναι οι δημόσιες συμβάσεις, η εντατικότερη εποπτεία της χρηματοδότησης των κομμάτων και των δηλώσεων συμφερόντων των πολιτικών, καθώς και η επανεξέταση του ζητήματος της βουλευτικής ασυλίας.
Στην σχετική έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που συνόδευε την έκθεση, το 99% των Ελλήνων απάντησε ότι πιστεύει πως η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 76%. Και οι μισοί από τους ερωτηθέντες απάντησαν ότι τα φακελάκια, οι δωροδοκίες και οι μίζες αποτελούν προβλήματα για τη χώρα όπως και η φοροδιαφυγή ή μη καταβολή του ΦΠΑ.
Σταθερό και δίκαιο φορολογικό σύστημα. Κάθε χρόνο στην χώρα μας θεσπίζονται δεκάδες φορολογικοί νόμοι οι οποίοι για να γίνουν κατανοητοί και να εφαρμοστούν συνοδεύονται από εκατοντάδες ερμηνευτικές εγκυκλίους τις περίφημες πολυγραφημένες διαταγές (ΠΟΛ). Οι φορολογικοί συντελεστές αλλάζουν σε ετήσια βάση, επιβάλλονται έκτακτες εισφορές που μετατρέπονται σε τακτικές, ενώ οι περίφημοι φόροι υπέρ τρίτων που συνεχώς εξαγγέλλεται ότι καταργούνται φαίνεται πως είναι εφτάψυχοι. Παράλληλα, από έρευνες του Ευρωβαρομέτρου προκύπτει ότι τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις είναι οι φορολογικοί συντελεστές (72%) και η ταχέως μεταβαλλόμενη νομοθεσία και πολιτικές (70%).
Απλούστερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες. Όποιος δοκίμασε να ιδρύσει μιαν επιχείρηση, να ανοίξει ένα μαγαζί, ακόμη και να μεταβιβάσει ένα εργοστάσιο σε λειτουργία γνωρίζει το πρόβλημα των διαδικασιών. Το 63% των ερωτηθέντων στις έρευνες του Ευρωβαρομέτρου κρίνουν τις διοικητικές διαδικασίες πολύπλοκες ενώ το 59% θεωρεί ότι δεν υφίστανται μέσα ή διαδικασίες για την ανάκτηση χρεών από άλλους. Συχνά για να ανοίξει μια επιχείρηση απαιτείται προέγκριση η οποία όμως δεν επιτρέπει την προσωρινή λειτουργία της επιχείρησης! Όταν σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η δημιουργία μιας νέας επιχείρησης απαιτεί ελάχιστες μέρες, στην Ελλάδα το μόνο που μάλλον απαιτείται φαίνεται πως είναι το περίφημο «γρηγορόσημο» …
Παράλληλα βέβαια, θα χρειαστεί να ενισχυθεί και η δυνατότητα χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γιούρκι Κατάινεν ανέφερε τη δυνατότητα απ' ευθείας χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χωρίς την παρέμβαση του δημοσίου τομέα. Ελπίζεται επίσης ότι με την ολοκλήρωση των συνομιλιών με τους εταίρους στο πλαίσιο της Ευρωομάδας (Eurogroup) θα επαναληφθεί η χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας και θα επανέλθει η ρευστότητα στην αγορά.
Αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Πόσα ακίνητα του δημοσίου ρημάζουν αναξιοποίητα; Όλοι μας ξέρουμε τα Ολυμπιακά Ακίνητα που μια δεκαετία μετά τους θρυλικούς εκείνους Ολυμπιακούς Αγώνες έχουν καταντήσει ερείπια. Αλλά και δημόσιες επιχειρήσεις που σήμερα είναι ζημιογόνες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν επωφελώς ακόμη και να παραχωρηθούν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε ενδιαφερόμενους επενδυτές έναντι ενός συμβολικού ποσού. Το κράτος έχει αποδειχτεί σε πολλές περιπτώσεις αναξιόπιστος και κακός επιχειρηματίας και θα πρέπει να περιοριστεί στον πραγματικό του ρόλο - να καθορίζει τους κανόνες και να ελέγχει αυστηρά την εφαρμογή τους. Φυσικά, ορισμένοι τομείς στρατηγικού ενδιαφέροντος θα πρέπει να παραμείνουν υπό κρατικό έλεγχο αλλά και εκεί υπάρχει η δυνατότητα συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που σε πάμπολλες περιπτώσεις έχει δώσει θεαματικά αποτελέσματα.
Υπάρχουν βέβαια και άλλοι τομείς που χρειάζονται σοβαρές μεταρρυθμίσεις. Πρωτίστως η παιδεία. Η υγειονομική περίθαλψη και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για τις οποίες έχουμε κατ' επανάληψη γράψει από αυτήν εδώ τη στήλη. Η προστασία του περιβάλλοντος. Η δημόσια διοίκηση γενικότερα. Και πολλοί άλλοι. Όμως, οι πέντε τομείς που ανέφερα αποτελούν προϋπόθεση για μια νέα οικονομική ανάπτυξη της χώρας που τόσο υποφέρει από την ύφεση και την ανεργία. Και θα πρέπει να βοηθήσουμε όλοι αυτές τις μεταρρυθμίσεις, παραμερίζοντας τις όποιες μικροπολιτικές μας διαφορές.
Γιατί το χρειάζεται η πατρίδα και οι πολίτες της …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 28 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-197)
Πολύ κουβέντα γίνεται για τις μεταρρυθμίσεις. Οι δανειστές και οι εταίροι τις απαιτούν για να μας δώσουν χρήματα. Μεταρρυθμίσεις μας συστήνει να κάνουμε ο πρόεδρος των ΗΠΑ. Μεταρρυθμίσεις ζητούν οι σκεπτόμενοι άνθρωποι όλου του πολιτικού φάσματος. Από τους φιλελεύθερους (να μην τους μπερδεύουμε παρακαλώ με τους νεοφιλελεύθερους) μέχρι την κεντροαριστερά, τη δημοκρατική αριστερά, και τους σοσιαλιστές.
Αλλά και ο απλός κόσμος με τον τρόπο του μεταρρυθμίσεις θέλει. «Δεν πάει άλλο». «Κάτι πρέπει να γίνει. Να βρει δουλειά ο κόσμος». «Έχουμε μια υπέροχη χώρα κι είναι κρίμα πολλοί να ξενιτεύονται». Αυτά ακούς σε όλες σχεδόν τις συζητήσεις των φίλων και γνωστών. Όμως τι μεταρρυθμίσεις χρειάζεται η χώρα μας για να πάει μπροστά; Για να προσελκύσει τις πολυπόθητες επενδύσεις από τη Δύση ή και την Ανατολή;
Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να αρχίσουμε σοβαρή δουλειά σε πέντε τομείς. Ναι, μετριούνται στα δάκτυλα του ενός χεριού αλλά αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα απαιτήσουν σκληρή προσπάθεια, ομοφωνία, ομοψυχία και βαθιές αλλαγές.
Ταχύτερη απονομή δικαιοσύνης. Στις αρχές Μαρτίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2015 για τη δικαιοσύνη στην ΕΕ. Ο πίνακας δίνει μια γενική εικόνα της ποιότητας, της ανεξαρτησίας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων απονομής της δικαιοσύνης στα κράτη μέλη. Η ελληνική δικαιοσύνη είναι σαφώς ανεξάρτητη αλλά μάλλον αναποτελεσματική. Διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς δικηγόρων και δικαστών ανά 100.000 κατοίκους αλλά κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά την χρήση πληροφορικής στην υποβολή, καταχώρηση και διαχείριση υποθέσεων και στην ηλεκτρονική επικοινωνία με τους διαδίκους. Κατά μέσον όρο, οι υποθέσεις ανάκτησης χρημάτων σε περίπτωση χρεοκοπίας τελεσιδικούν σε 3,5 χρόνια, οι υποθέσεις ανταγωνισμού σε περίπου 4,5 ενώ οι υποθέσεις δημόσιων συμβάσεων κρίνονται σε πρώτο βαθμό σε περίπου 1,5 χρόνο. Τέλος, οι εκκρεμούσες δίκες για αστικές και εμπορικές υποθέσεις έχουν αυξηθεί κατά τα τελευταία χρόνια.
Καταπολέμηση της διαφθοράς. Πέρσι τον Φεβρουάριο η Επιτροπή είχε δημοσιεύσει επίσης την πρώτη έκθεση της ΕΕ κατά της διαφθοράς. Σε αυτή τονιζόταν ότι η διαφθορά δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στην Ελλάδα επειδή το νομικό πλαίσιο καταπολέμησής της εξακολουθεί να είναι περίπλοκο και δεν παράγει απτά αποτελέσματα. Τομείς που απαιτούν βελτιώσεις είναι οι δημόσιες συμβάσεις, η εντατικότερη εποπτεία της χρηματοδότησης των κομμάτων και των δηλώσεων συμφερόντων των πολιτικών, καθώς και η επανεξέταση του ζητήματος της βουλευτικής ασυλίας.
Στην σχετική έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που συνόδευε την έκθεση, το 99% των Ελλήνων απάντησε ότι πιστεύει πως η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα όταν ο μέσος όρος στην Ευρώπη είναι 76%. Και οι μισοί από τους ερωτηθέντες απάντησαν ότι τα φακελάκια, οι δωροδοκίες και οι μίζες αποτελούν προβλήματα για τη χώρα όπως και η φοροδιαφυγή ή μη καταβολή του ΦΠΑ.
Σταθερό και δίκαιο φορολογικό σύστημα. Κάθε χρόνο στην χώρα μας θεσπίζονται δεκάδες φορολογικοί νόμοι οι οποίοι για να γίνουν κατανοητοί και να εφαρμοστούν συνοδεύονται από εκατοντάδες ερμηνευτικές εγκυκλίους τις περίφημες πολυγραφημένες διαταγές (ΠΟΛ). Οι φορολογικοί συντελεστές αλλάζουν σε ετήσια βάση, επιβάλλονται έκτακτες εισφορές που μετατρέπονται σε τακτικές, ενώ οι περίφημοι φόροι υπέρ τρίτων που συνεχώς εξαγγέλλεται ότι καταργούνται φαίνεται πως είναι εφτάψυχοι. Παράλληλα, από έρευνες του Ευρωβαρομέτρου προκύπτει ότι τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις είναι οι φορολογικοί συντελεστές (72%) και η ταχέως μεταβαλλόμενη νομοθεσία και πολιτικές (70%).
Απλούστερες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες. Όποιος δοκίμασε να ιδρύσει μιαν επιχείρηση, να ανοίξει ένα μαγαζί, ακόμη και να μεταβιβάσει ένα εργοστάσιο σε λειτουργία γνωρίζει το πρόβλημα των διαδικασιών. Το 63% των ερωτηθέντων στις έρευνες του Ευρωβαρομέτρου κρίνουν τις διοικητικές διαδικασίες πολύπλοκες ενώ το 59% θεωρεί ότι δεν υφίστανται μέσα ή διαδικασίες για την ανάκτηση χρεών από άλλους. Συχνά για να ανοίξει μια επιχείρηση απαιτείται προέγκριση η οποία όμως δεν επιτρέπει την προσωρινή λειτουργία της επιχείρησης! Όταν σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης η δημιουργία μιας νέας επιχείρησης απαιτεί ελάχιστες μέρες, στην Ελλάδα το μόνο που μάλλον απαιτείται φαίνεται πως είναι το περίφημο «γρηγορόσημο» …
Παράλληλα βέβαια, θα χρειαστεί να ενισχυθεί και η δυνατότητα χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από τις τράπεζες. Κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στην Ελλάδα ο αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Γιούρκι Κατάινεν ανέφερε τη δυνατότητα απ' ευθείας χρηματοδότησης των επιχειρήσεων από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χωρίς την παρέμβαση του δημοσίου τομέα. Ελπίζεται επίσης ότι με την ολοκλήρωση των συνομιλιών με τους εταίρους στο πλαίσιο της Ευρωομάδας (Eurogroup) θα επαναληφθεί η χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας και θα επανέλθει η ρευστότητα στην αγορά.
Αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας. Πόσα ακίνητα του δημοσίου ρημάζουν αναξιοποίητα; Όλοι μας ξέρουμε τα Ολυμπιακά Ακίνητα που μια δεκαετία μετά τους θρυλικούς εκείνους Ολυμπιακούς Αγώνες έχουν καταντήσει ερείπια. Αλλά και δημόσιες επιχειρήσεις που σήμερα είναι ζημιογόνες θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν επωφελώς ακόμη και να παραχωρηθούν για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα σε ενδιαφερόμενους επενδυτές έναντι ενός συμβολικού ποσού. Το κράτος έχει αποδειχτεί σε πολλές περιπτώσεις αναξιόπιστος και κακός επιχειρηματίας και θα πρέπει να περιοριστεί στον πραγματικό του ρόλο - να καθορίζει τους κανόνες και να ελέγχει αυστηρά την εφαρμογή τους. Φυσικά, ορισμένοι τομείς στρατηγικού ενδιαφέροντος θα πρέπει να παραμείνουν υπό κρατικό έλεγχο αλλά και εκεί υπάρχει η δυνατότητα συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που σε πάμπολλες περιπτώσεις έχει δώσει θεαματικά αποτελέσματα.
Υπάρχουν βέβαια και άλλοι τομείς που χρειάζονται σοβαρές μεταρρυθμίσεις. Πρωτίστως η παιδεία. Η υγειονομική περίθαλψη και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για τις οποίες έχουμε κατ' επανάληψη γράψει από αυτήν εδώ τη στήλη. Η προστασία του περιβάλλοντος. Η δημόσια διοίκηση γενικότερα. Και πολλοί άλλοι. Όμως, οι πέντε τομείς που ανέφερα αποτελούν προϋπόθεση για μια νέα οικονομική ανάπτυξη της χώρας που τόσο υποφέρει από την ύφεση και την ανεργία. Και θα πρέπει να βοηθήσουμε όλοι αυτές τις μεταρρυθμίσεις, παραμερίζοντας τις όποιες μικροπολιτικές μας διαφορές.
Γιατί το χρειάζεται η πατρίδα και οι πολίτες της …
27 Απριλίου 2015
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για το μεταναστευτικό πρόβλημα
Τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να αντιμετωπίσει αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο και εξαιρετικά πολύπλοκο πρόβλημα διεθνών διαστάσεων που πρόσφατα ήλθε ξανά στην επικαιρότητα με τραγικό τρόπο
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 27 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-07)
Πολυάριθμες μεταναστεύσεις ανά τους αιώνες διαμόρφωσαν τη σημερινή Ευρώπη. Στην ήπειρό μας μετακινήθηκαν Δωριείς, Κέλτες (που εμείς τους λέμε Γαλάτες), Σλάβοι, Αγγλοσάξονες, Φράγκοι, Ούννοι, Βάνδαλοι, Γότθοι. Οι έλληνες μετανάστες της αρχαιότητας δημιούργησαν τη Μεγάλη Ελλάδα ανά τη Μεσόγειο. Πιο πρόσφατα, ευρωπαίοι μετανάστες εγκαταστάθηκαν στην Βόρεια και Νότια Αμερική, στην Αυστραλία και στη Νότια Αφρική δημιουργώντας, συχνά με τη βία, νέα κράτη. Στις μέρες μας, τα μεταναστευτικά ρεύματα προκαλούνται από πολέμους, οικονομική δυσπραγία, ξηρασίες και άλλες φυσικές καταστροφές ή ακόμη και από διωγμούς για πολιτικούς ή θρησκευτικούς λόγους.
Από τα πρώτα στάδια της ευρωπαϊκής ενοποίησης, στις Συνθήκες προβλέφθηκε η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Το 1985 ορισμένα από τα κράτη μέλη της Ένωσης υπέγραψαν τη συμφωνία του Σένγκεν για την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων και τη θέσπιση κοινών κανόνων θεώρησης διαβατηρίων για τους επισκέπτες τρίτων χωρών. Η συμφωνία αυτή ενσωματώθηκε στις Συνθήκες το 1997 και σήμερα ο χώρος Σένγκεν περιλαμβάνει 26 ευρωπαϊκές χώρες (πλην Βρετανίας και Ιρλανδίας, με υποψήφιες τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κροατία και με τη συμμετοχή της Νορβηγίας και της Ισλανδίας). Με τη δημιουργία του χώρου Σένγκεν οι αποφάσεις για τα θέματα της μετανάστευσης λαμβάνονται πλέον σε επίπεδο Ένωσης.
Για την είσοδο στον χώρο Σένγκεν απαιτείται από τους υπηκόους πολλών τρίτων χωρών ομοιόμορφη θεώρηση εισόδου (visa). Παράλληλα, με το πληροφοριακό σύστημα Σένγκεν (SIS) διευκολύνεται ο εντοπισμός στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης καταζητούμενων ή αγνοούμενων ατόμων ή αντικειμένων με στόχο την ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας των χωρών μελών που συμμετέχουν.
Νόμιμη μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι δημογραφικές προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης γερνάει και μειώνεται. Χωρίς την εισροή μεταναστών το συνταξιοδοτικό μέλλον της Ευρώπης προβλέπεται δυσοίωνο. Για το λόγο αυτό η Ένωση έχει θεσπίσει σειρά πράξεων που ευνοούν τη νόμιμη μετανάστευση.
Η οδηγία του 2009 για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης προβλέπει την θέσπιση κοινών κανόνων σε επίπεδο Ένωσης για την χορήγηση της περίφημης «μπλε κάρτας». Με οδηγία του 2011 καθιερώνεται ενιαία άδεια διαμονής και εργασίας και προβλέπονται κοινά δικαιώματα για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες που διαμένουν νόμιμα στην Ένωση. Τέλος, δύο οδηγίες του 2014 προβλέπουν τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών που είτε πρόκειται να απασχοληθούν σε εποχιακές εργασίες είτε μετατίθενται στο πλαίσιο ενδοεταιρικών μετακινήσεων.
Παράλληλα, από το 2003 ισχύει η οδηγία για το δικαίωμα της οικογενειακής επανένωσης. Μετανάστες που κατέχουν άδεια διαμονής πάνω από ένα έτος, με εύλογη προοπτική απόκτησης δικαιώματος μόνιμης διαμονής μπορούν να φέρουν στην Ένωση τη σύζυγο και τα παιδιά τους υπό ορισμένες προϋποθέσεις (δυνατότητα συντήρησης, αποκλεισμός πολυγαμίας, ασφάλιση υγείας κλπ.). Άλλη οδηγία του 2003 ρυθμίζει το καθεστώς όσων μεταναστών διαμένουν νόμιμα στην Ένωση άνω της πενταετίας, ενώ με οδηγία του 2004 ρυθμίζονται οι προϋποθέσεις εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για σπουδές, ανταλλαγή μαθητών, άμισθη πρακτική άσκηση ή εθελοντική υπηρεσία.
Η Ένωση δραστηριοποιείται και στον τομέα της ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες δημιουργώντας ένα πλέγμα δομών υποστήριξης που περιλαμβάνουν ένα δίκτυο εθνικών σημείων επαφής και ένα ηλεκτρονικό φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρίας, καθώς και την έκδοση εγχειριδίου ένταξης για διαμορφωτές πολιτικής και επαγγελματίες. Με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ενσωμάτωσης χρηματοδοτεί την ενίσχυση της ικανότητας των κρατών μελών για την κατάρτιση και υλοποίηση στρατηγικών και δράσεων ενσωμάτωσης ιδίως νεοαφικνούμενων. Το 2011 τέλος, η Επιτροπή δημοσίευσε την ευρωπαϊκή ατζέντα για την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών.
Κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και παράνομη μετανάστευση
Οι διωγμοί για πολιτικούς ή θρησκευτικούς λόγους δημιουργούν μιαν ιδιαίτερη κατηγορία μεταναστών. Είναι οι πρόσφυγες που ζητούν άσυλο και προστασία. Η χορήγηση ασύλου αποτελεί διεθνή υποχρέωση στο πλαίσιο της Σύμβασης της Γενεύης στην οποία ανταποκρίθηκε η Ένωση δημιουργώντας το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου. Στα πλαίσια αυτά έχουν θεσπιστεί και αναθεωρηθεί με βάση την εμπειρία οδηγίες για τις προϋποθέσεις, τις διαδικασίες και τους όρους υποδοχής των αιτούντων άσυλο.
Παράλληλα, έχουν θεσπιστεί και δύο κανονισμοί. Ο κανονισμός για τα δακτυλικά αποτυπώματα των αιτούντων άσυλο (Eurodac) με στόχο την πρόληψη, τον εντοπισμό και την διερεύνηση εγκληματικών πράξεων. Και ο περίφημος, και εν πολλοίς αμφιλεγόμενος, κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ με τον οποίο επιδιώκεται η πρόληψη της υποβολής πολλαπλών αιτήσεων σε διαφορετικά κράτη μέλη και η απαγόρευση της μετακίνησης των αιτούντων άσυλο εντός της Ένωσης. Κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι η χορήγηση του ασύλου πρέπει να γίνεται από την χώρα πρώτης υποδοχής με αποτέλεσμα τεράστια προβλήματα στα κράτη μέλη πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα.
Μαζί με τους αιτούντες άσυλο ένα τσουνάμι οικονομικών μεταναστών μετακινείται προς τον ευρωπαϊκό «Παράδεισο στη δύση». Πως το αντιμετωπίζει η Ένωση; Με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Frontex) και του Ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων (Eurosur). Με την οδηγία για τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομους μετανάστες. Με την οδηγία για την επιστροφή των παράνομων μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους, τη σύναψη συμφωνιών με αρκετές χώρες για την επαναπροώθηση παράνομων μεταναστών και με τη δημιουργία του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για τη χρηματοδότηση σχετικών δράσεων.
Τέλος, από το τέλος του 2014 η μετανάστευση αποτελεί πολιτική προτεραιότητα της Επιτροπής Juncker η οποία έχει ανακοινώσει ότι θα παρουσιάσει ένα Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τη Μετανάστευση το Μάιο. Κανείς αντικειμενικός παρατηρητής δεν μπορεί να κατηγορήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι δεν κάνει τίποτα γι' αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο και εξαιρετικά πολύπλοκο πρόβλημα διεθνών διαστάσεων. Μάλιστα, η πρόσφατη κρίση αποτελεί αφορμή για να γίνουν ακόμη περισσότερα - αφού είναι γνωστό ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προχωρά μόνο μέσα από κρίσεις …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 27 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-07)
Πολυάριθμες μεταναστεύσεις ανά τους αιώνες διαμόρφωσαν τη σημερινή Ευρώπη. Στην ήπειρό μας μετακινήθηκαν Δωριείς, Κέλτες (που εμείς τους λέμε Γαλάτες), Σλάβοι, Αγγλοσάξονες, Φράγκοι, Ούννοι, Βάνδαλοι, Γότθοι. Οι έλληνες μετανάστες της αρχαιότητας δημιούργησαν τη Μεγάλη Ελλάδα ανά τη Μεσόγειο. Πιο πρόσφατα, ευρωπαίοι μετανάστες εγκαταστάθηκαν στην Βόρεια και Νότια Αμερική, στην Αυστραλία και στη Νότια Αφρική δημιουργώντας, συχνά με τη βία, νέα κράτη. Στις μέρες μας, τα μεταναστευτικά ρεύματα προκαλούνται από πολέμους, οικονομική δυσπραγία, ξηρασίες και άλλες φυσικές καταστροφές ή ακόμη και από διωγμούς για πολιτικούς ή θρησκευτικούς λόγους.
Από τα πρώτα στάδια της ευρωπαϊκής ενοποίησης, στις Συνθήκες προβλέφθηκε η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. Το 1985 ορισμένα από τα κράτη μέλη της Ένωσης υπέγραψαν τη συμφωνία του Σένγκεν για την κατάργηση των συνοριακών ελέγχων και τη θέσπιση κοινών κανόνων θεώρησης διαβατηρίων για τους επισκέπτες τρίτων χωρών. Η συμφωνία αυτή ενσωματώθηκε στις Συνθήκες το 1997 και σήμερα ο χώρος Σένγκεν περιλαμβάνει 26 ευρωπαϊκές χώρες (πλην Βρετανίας και Ιρλανδίας, με υποψήφιες τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και την Κροατία και με τη συμμετοχή της Νορβηγίας και της Ισλανδίας). Με τη δημιουργία του χώρου Σένγκεν οι αποφάσεις για τα θέματα της μετανάστευσης λαμβάνονται πλέον σε επίπεδο Ένωσης.
Για την είσοδο στον χώρο Σένγκεν απαιτείται από τους υπηκόους πολλών τρίτων χωρών ομοιόμορφη θεώρηση εισόδου (visa). Παράλληλα, με το πληροφοριακό σύστημα Σένγκεν (SIS) διευκολύνεται ο εντοπισμός στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης καταζητούμενων ή αγνοούμενων ατόμων ή αντικειμένων με στόχο την ενίσχυση της εσωτερικής ασφάλειας των χωρών μελών που συμμετέχουν.
Νόμιμη μετανάστευση στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι δημογραφικές προβλέψεις δείχνουν ότι ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης γερνάει και μειώνεται. Χωρίς την εισροή μεταναστών το συνταξιοδοτικό μέλλον της Ευρώπης προβλέπεται δυσοίωνο. Για το λόγο αυτό η Ένωση έχει θεσπίσει σειρά πράξεων που ευνοούν τη νόμιμη μετανάστευση.
Η οδηγία του 2009 για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης προβλέπει την θέσπιση κοινών κανόνων σε επίπεδο Ένωσης για την χορήγηση της περίφημης «μπλε κάρτας». Με οδηγία του 2011 καθιερώνεται ενιαία άδεια διαμονής και εργασίας και προβλέπονται κοινά δικαιώματα για τους εργαζομένους από τρίτες χώρες που διαμένουν νόμιμα στην Ένωση. Τέλος, δύο οδηγίες του 2014 προβλέπουν τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών που είτε πρόκειται να απασχοληθούν σε εποχιακές εργασίες είτε μετατίθενται στο πλαίσιο ενδοεταιρικών μετακινήσεων.
Παράλληλα, από το 2003 ισχύει η οδηγία για το δικαίωμα της οικογενειακής επανένωσης. Μετανάστες που κατέχουν άδεια διαμονής πάνω από ένα έτος, με εύλογη προοπτική απόκτησης δικαιώματος μόνιμης διαμονής μπορούν να φέρουν στην Ένωση τη σύζυγο και τα παιδιά τους υπό ορισμένες προϋποθέσεις (δυνατότητα συντήρησης, αποκλεισμός πολυγαμίας, ασφάλιση υγείας κλπ.). Άλλη οδηγία του 2003 ρυθμίζει το καθεστώς όσων μεταναστών διαμένουν νόμιμα στην Ένωση άνω της πενταετίας, ενώ με οδηγία του 2004 ρυθμίζονται οι προϋποθέσεις εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για σπουδές, ανταλλαγή μαθητών, άμισθη πρακτική άσκηση ή εθελοντική υπηρεσία.
Η Ένωση δραστηριοποιείται και στον τομέα της ένταξης των μεταναστών στις τοπικές κοινωνίες δημιουργώντας ένα πλέγμα δομών υποστήριξης που περιλαμβάνουν ένα δίκτυο εθνικών σημείων επαφής και ένα ηλεκτρονικό φόρουμ για την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειρίας, καθώς και την έκδοση εγχειριδίου ένταξης για διαμορφωτές πολιτικής και επαγγελματίες. Με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ενσωμάτωσης χρηματοδοτεί την ενίσχυση της ικανότητας των κρατών μελών για την κατάρτιση και υλοποίηση στρατηγικών και δράσεων ενσωμάτωσης ιδίως νεοαφικνούμενων. Το 2011 τέλος, η Επιτροπή δημοσίευσε την ευρωπαϊκή ατζέντα για την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών.
Κοινό ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου και παράνομη μετανάστευση
Οι διωγμοί για πολιτικούς ή θρησκευτικούς λόγους δημιουργούν μιαν ιδιαίτερη κατηγορία μεταναστών. Είναι οι πρόσφυγες που ζητούν άσυλο και προστασία. Η χορήγηση ασύλου αποτελεί διεθνή υποχρέωση στο πλαίσιο της Σύμβασης της Γενεύης στην οποία ανταποκρίθηκε η Ένωση δημιουργώντας το Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου. Στα πλαίσια αυτά έχουν θεσπιστεί και αναθεωρηθεί με βάση την εμπειρία οδηγίες για τις προϋποθέσεις, τις διαδικασίες και τους όρους υποδοχής των αιτούντων άσυλο.
Παράλληλα, έχουν θεσπιστεί και δύο κανονισμοί. Ο κανονισμός για τα δακτυλικά αποτυπώματα των αιτούντων άσυλο (Eurodac) με στόχο την πρόληψη, τον εντοπισμό και την διερεύνηση εγκληματικών πράξεων. Και ο περίφημος, και εν πολλοίς αμφιλεγόμενος, κανονισμός Δουβλίνο ΙΙΙ με τον οποίο επιδιώκεται η πρόληψη της υποβολής πολλαπλών αιτήσεων σε διαφορετικά κράτη μέλη και η απαγόρευση της μετακίνησης των αιτούντων άσυλο εντός της Ένωσης. Κάτι που στην πράξη σημαίνει ότι η χορήγηση του ασύλου πρέπει να γίνεται από την χώρα πρώτης υποδοχής με αποτέλεσμα τεράστια προβλήματα στα κράτη μέλη πρώτης γραμμής, όπως η Ελλάδα.
Μαζί με τους αιτούντες άσυλο ένα τσουνάμι οικονομικών μεταναστών μετακινείται προς τον ευρωπαϊκό «Παράδεισο στη δύση». Πως το αντιμετωπίζει η Ένωση; Με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τη διαχείριση της επιχειρησιακής συνεργασίας στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Frontex) και του Ευρωπαϊκού συστήματος επιτήρησης των συνόρων (Eurosur). Με την οδηγία για τις κυρώσεις και τα μέτρα κατά των εργοδοτών που απασχολούν παράνομους μετανάστες. Με την οδηγία για την επιστροφή των παράνομων μεταναστών στις χώρες καταγωγής τους, τη σύναψη συμφωνιών με αρκετές χώρες για την επαναπροώθηση παράνομων μεταναστών και με τη δημιουργία του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης για τη χρηματοδότηση σχετικών δράσεων.
Τέλος, από το τέλος του 2014 η μετανάστευση αποτελεί πολιτική προτεραιότητα της Επιτροπής Juncker η οποία έχει ανακοινώσει ότι θα παρουσιάσει ένα Ευρωπαϊκό Θεματολόγιο για τη Μετανάστευση το Μάιο. Κανείς αντικειμενικός παρατηρητής δεν μπορεί να κατηγορήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι δεν κάνει τίποτα γι' αυτό το διαρκώς εξελισσόμενο και εξαιρετικά πολύπλοκο πρόβλημα διεθνών διαστάσεων. Μάλιστα, η πρόσφατη κρίση αποτελεί αφορμή για να γίνουν ακόμη περισσότερα - αφού είναι γνωστό ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση προχωρά μόνο μέσα από κρίσεις …
21 Απριλίου 2015
Πόσο επικίνδυνο είναι το διαδίκτυο;
Στην σημερινή κοινωνία της πληροφορίας είναι αδιανόητο να μην χρησιμοποιήσουμε το διαδίκτυο. Όμως, καθημερινά πρέπει να είμαστε προσεκτικότεροι γιατί οι κίνδυνοι πολλαπλασιάζονται …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-196)
Σχετικά με τη ασφάλεια στο διαδίκτυο έχουμε αναφερθεί από αυτήν εδώ τη στήλη δύο φορές στο παρελθόν. Τον Αύγουστο του 2011 και τον Φεβρουάριο του 2013. Έγραφα το 2011 «… δεν θεωρώ ότι το διαδίκτυο είναι πιο επικίνδυνο από τα άλλα δίκτυα στα οποία στηρίζεται η σύγχρονη οικονομική και κοινωνική ζωή. Όλοι μας προσέχουμε να μην πάθουμε ατύχημα με το ηλεκτρικό ρεύμα – παρόλα αυτά κάθε χρόνο μερικοί απρόσεκτοι πεθαίνουν από ηλεκτροπληξία ή από πυρκαγιά που προκλήθηκε από υπερφορτωμένα κυκλώματα. Όλοι μας προσέχουμε να μη μας ξεγελάσουν διάφοροι μικροαπατεώνες που μας τηλεφωνούν στο σπίτι ή στο γραφείο. Ας μη μιλήσουμε για τα τροχαία που κάθε χρόνο προκαλούν χιλιάδες θανάτους και αναπηρίες στο οδικό δίκτυο κυρίως γιατί κάποιοι δεν σέβονται τις οδηγίες χρήσης του δικτύου, δηλαδή τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας».
Και το 2013 συμπλήρωνα πως μερικές «απειλές μπορεί να μετατραπούν σε εφιάλτη αν σε μια στιγμή απροσεξίας (ο χρήστης) εγκαταστήσει στον υπολογιστή του έναν καταστροφικό ιό, αν δώσει τα στοιχεία του τραπεζικού του λογαριασμού σε αγνώστους, αν μπλέξει με κυκλώματα εκβιαστών ή απατεώνων. Ο προσεκτικός χρήστης του διαδικτύου φροντίζει να έχει πάντα ενημερωμένο το αντι-ιικό πρόγραμμα του υπολογιστή του, να μην επισκέπτεται ιστοσελίδες με ύποπτο περιεχόμενο για τις οποίες λαμβάνει προειδοποίηση από το αντι-ιικό πρόγραμμα και να μην δίνει τα προσωπικά τραπεζικά του στοιχεία και τους κωδικούς σε ύποπτες ιστοσελίδες, γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες δεν ζητούν ποτέ επιβεβαίωση των στοιχείων των πελατών τους με συχνά ανορθόγραφα μηνύματα».
Πρόσφατα διάβασα ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο 464 σελίδων με τίτλο «Μελλοντικά εγκλήματα: όλα διασυνδέονται, όλοι είμαστε ευάλωτοι και τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό». Ο συγγραφέας, Μάρκ Γκούντμαν, πρώην αστυνομικός ειδικευμένος σε θέματα ασφάλειας υπολογιστών, σύμβουλος της Ιντερπόλ, του FBI, του ΝΑΤΟ, της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών και του ΟΗΕ είναι ο πλέον κατάλληλος να αναλύσει το θέμα. Τι μας λέει λοιπόν ο συγγραφέας που έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Μελλοντικών Εγκλημάτων και συμβουλεύει σχετικά πολλές αμερικανικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας;
Τα αντι-ιικά προγράμματα μπορούν να ανιχνεύσουν μόνο το 5% των ιών και αυτό με καθυστέρηση πολλών μηνών μετά την εμφάνισή τους. Οι περισσότεροι ιοί εντοπίζονται από τυχαία γεγονότα. Υπάρχουν εγκληματικές οργανώσεις που ειδικεύονται στις ηλεκτρονικές κλοπές τραπεζών και πιστωτικών καρτών και που έχουν πετύχει συχνά το στόχο τους παρόλο που οι σχετικές ειδήσεις δεν δημοσιεύονται για ευνόητους λόγους.
Οι δωρεάν υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τα δωρεάν συστήματα κοινωνικής δικτύωσης, οι δωρεάν υπηρεσίες διερεύνησης του διαδικτύου που οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε σε καθημερινή βάση, δεν είναι καθόλου δωρεάν! Μπορεί να μην πληρώνουμε για να τα χρησιμοποιήσουμε αλλά όλα μας τα μηνύματα καταγράφονται, οι φωτογραφίες μας αναλύονται, ακόμη και τα «like» που κάνουμε αποθηκεύονται. Στη συνέχεια όλα αυτά τα στοιχεία, αφού υποστούν επεξεργασία μοσχοπουλιόνται σε διαφημιστικές εταιρείες που τα χρησιμοποιούν για να μας βομβαρδίσουν με διαφημίσεις προσαρμοσμένες στις συνήθειές μας, στις προτιμήσεις μας, ακόμη και στις «αδυναμίες» μας … Δεν είμαστε πελάτες αυτών των υπηρεσιών - είμαστε τα ακριβοπληρωμένα προϊόντα τους … Κι όλα αυτά με την έγκρισή μας αφού κανείς σχεδόν δεν διαβάζει τους όρους χρήσης στους οποίους συμφωνούμε όλοι στην αρχή πατώντας ένα απλό ΟΚ!
Παράλληλα, οι μυστικές υπηρεσίες των υπερδυνάμεων, αναλύουν κάθε συναλλαγή, κάθε τηλεφωνική συνομιλία, κάθε μήνυμα, κάθε αγορά, κάθε κίνηση προκειμένου να εντοπίσουν ύποπτες κινήσεις τρομοκρατών και εγκληματιών κάθε είδους. Ακόμη και αθώοι πολίτες που χρησιμοποίησαν τυχαία κάποιες λέξεις και εκφράσεις οι οποίες βρίσκονταν στο στόχαστρο αυτών των υπηρεσιών, συνελήφθησαν και ταλαιπωρήθηκαν μέχρι να αποδείξουν ότι δεν ήταν τρομοκράτες … Και η πολυπλοκότητα των νόμων σημαίνει ότι ακόμη και οι νομιμόφρονες πολίτες που δεν έχουν τίποτα να κρύψουν ίσως να είναι παραβάτες - απλώς μάλλον δεν το ξέρουν ακόμη …
Συμπέρασμα: πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί για το τι λέμε και γράφουμε όταν επικοινωνούμε ηλεκτρονικά. Ακόμη κι αν ξέρουμε ότι οι υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης μας παρακολουθούν θα πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα τις ρυθμίσεις ασφαλείας στους λογαριασμούς μας προκειμένου όσα θέλουμε να παραμείνουν απόρρητα από φίλους, συγγενείς και το κοινό να μην κοινοποιούνται λόγω δικής μας απροσεξίας ή αμέλειας. Ρυθμίσεις ασφαλείας που οι εταιρείες αλλάζουν συχνά καταργώντας τις δικές μας επιλογές …
Γιατί ποτέ δεν ξέρει κανείς αν κάποια στοιχεία χρησιμοποιηθούν από κάποια εγκληματική οργάνωση για να εκβιάσουν, να εξαπατήσουν ή ακόμη και να απαγάγουν κάποιους συγγενείς, κάποιους συνεργάτες, κάποιους αθώους που θα έχουμε πάρει στο λαιμό μας χωρίς να το θέλουμε, απλώς γιατί κάποια στιγμή είμαστε εξαιρετικά ανοικτοί και διαφανείς. Ένα κλασσικό παράδειγμα είναι η κλοπή των στοιχείων ταυτότητας. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν ακόμη και μικρά παιδιά. Των οποίων οι ταυτότητες υποκλέπτονται από απατεώνες που τα χρησιμοποιούν για διάφορες απάτες. Χρόνια μετά, όταν τα παιδιά μεγαλώσουν και θελήσουν να αποκτήσουν δικό τους τραπεζικό λογαριασμό και πιστωτική κάρτα, διαπιστώνουν ότι είναι ήδη υπερχρεωμένα …
Ένα άλλο πρόβλημα, που μπορούμε να προλάβουμε αν είμαστε προσεκτικοί, είναι η υποκλοπή των κωδικών ασφαλείας μας. Συχνά, χρησιμοποιούμε τον ίδιο κωδικό σε πολλά συστήματα. Έτσι αν κάποιος απατεώνας κατορθώσει να υποκλέψει έναν κωδικό θα μπορέσει να αποκτήσει εύκολα πρόσβαση και σε άλλους λογαριασμούς μας με απρόβλεπτα καταστροφικά αποτελέσματα. Οι ειδικοί συμβουλεύουν να μην χρησιμοποιούμε ονόματα, ημερομηνίες γενεθλίων ή αριθμούς πινακίδων αλλά ολόκληρες προτάσεις (π.χ. «τονΑδελφόΜουΤονΛένεΓιώργο», «μουΑρέσειΤοΑρνί» κλπ.) που είναι αδύνατον να αποκρυπτογραφηθούν.
Έγραφα το 2011 πως πριν ξεκινήσουμε την διαδικτυακή μας περιήγηση φροντίζουμε να έχουμε ενεργοποιημένο και επικαιροποιημένο το ειδικό πρόγραμμα κατά των ηλεκτρονικών απειλών (ιοί και άλλα κακόβουλα προγράμματα). Να μην επισκεπτόμαστε σελίδες με πορνογραφικό υλικό και να μην προμηθευόμαστε προϊόντα πειρατείας ή κλοπής. Να μην μπαίνουμε σε χαρτοπαικτικές λέσχες, να μην απαντάμε στο μήνυμα που ζητά να στείλουμε χρήματα ή την ταυτότητά μας και τον τραπεζικό μας λογαριασμό. Να μην λέμε τα πάντα για την ιδιωτική μας ζωή στο διαδίκτυο ούτε και να καυγαδίζουμε για ψύλλου πήδημα.
Χρήσιμες συμβουλές για την ασφάλεια στο διαδίκτυο υπάρχουν στα ελληνικά στις ιστοσελίδες του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου (www.saferinternet.gr) που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και στις σελίδες της Υπηρεσίας Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας (www.astynomia.gr/asfali_gr.html και www.cyberkid.gov.gr).
Πρόληψη φίλοι μου! Το μυστικό για την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων είναι η πρόληψη. Για να μην θρηνούμε θύματα από τις εγκληματικές οργανώσεις που λυμαίνονται το διαδίκτυο, από τους παρόχους «δωρεάν» υπηρεσιών αλλά και από τις τραγικές δικές μας απροσεξίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-196)
Σχετικά με τη ασφάλεια στο διαδίκτυο έχουμε αναφερθεί από αυτήν εδώ τη στήλη δύο φορές στο παρελθόν. Τον Αύγουστο του 2011 και τον Φεβρουάριο του 2013. Έγραφα το 2011 «… δεν θεωρώ ότι το διαδίκτυο είναι πιο επικίνδυνο από τα άλλα δίκτυα στα οποία στηρίζεται η σύγχρονη οικονομική και κοινωνική ζωή. Όλοι μας προσέχουμε να μην πάθουμε ατύχημα με το ηλεκτρικό ρεύμα – παρόλα αυτά κάθε χρόνο μερικοί απρόσεκτοι πεθαίνουν από ηλεκτροπληξία ή από πυρκαγιά που προκλήθηκε από υπερφορτωμένα κυκλώματα. Όλοι μας προσέχουμε να μη μας ξεγελάσουν διάφοροι μικροαπατεώνες που μας τηλεφωνούν στο σπίτι ή στο γραφείο. Ας μη μιλήσουμε για τα τροχαία που κάθε χρόνο προκαλούν χιλιάδες θανάτους και αναπηρίες στο οδικό δίκτυο κυρίως γιατί κάποιοι δεν σέβονται τις οδηγίες χρήσης του δικτύου, δηλαδή τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας».
Και το 2013 συμπλήρωνα πως μερικές «απειλές μπορεί να μετατραπούν σε εφιάλτη αν σε μια στιγμή απροσεξίας (ο χρήστης) εγκαταστήσει στον υπολογιστή του έναν καταστροφικό ιό, αν δώσει τα στοιχεία του τραπεζικού του λογαριασμού σε αγνώστους, αν μπλέξει με κυκλώματα εκβιαστών ή απατεώνων. Ο προσεκτικός χρήστης του διαδικτύου φροντίζει να έχει πάντα ενημερωμένο το αντι-ιικό πρόγραμμα του υπολογιστή του, να μην επισκέπτεται ιστοσελίδες με ύποπτο περιεχόμενο για τις οποίες λαμβάνει προειδοποίηση από το αντι-ιικό πρόγραμμα και να μην δίνει τα προσωπικά τραπεζικά του στοιχεία και τους κωδικούς σε ύποπτες ιστοσελίδες, γνωρίζοντας ότι οι τράπεζες δεν ζητούν ποτέ επιβεβαίωση των στοιχείων των πελατών τους με συχνά ανορθόγραφα μηνύματα».
Πρόσφατα διάβασα ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο 464 σελίδων με τίτλο «Μελλοντικά εγκλήματα: όλα διασυνδέονται, όλοι είμαστε ευάλωτοι και τι μπορούμε να κάνουμε γι' αυτό». Ο συγγραφέας, Μάρκ Γκούντμαν, πρώην αστυνομικός ειδικευμένος σε θέματα ασφάλειας υπολογιστών, σύμβουλος της Ιντερπόλ, του FBI, του ΝΑΤΟ, της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών και του ΟΗΕ είναι ο πλέον κατάλληλος να αναλύσει το θέμα. Τι μας λέει λοιπόν ο συγγραφέας που έχει ιδρύσει το Ινστιτούτο Μελλοντικών Εγκλημάτων και συμβουλεύει σχετικά πολλές αμερικανικές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας;
Τα αντι-ιικά προγράμματα μπορούν να ανιχνεύσουν μόνο το 5% των ιών και αυτό με καθυστέρηση πολλών μηνών μετά την εμφάνισή τους. Οι περισσότεροι ιοί εντοπίζονται από τυχαία γεγονότα. Υπάρχουν εγκληματικές οργανώσεις που ειδικεύονται στις ηλεκτρονικές κλοπές τραπεζών και πιστωτικών καρτών και που έχουν πετύχει συχνά το στόχο τους παρόλο που οι σχετικές ειδήσεις δεν δημοσιεύονται για ευνόητους λόγους.
Οι δωρεάν υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, τα δωρεάν συστήματα κοινωνικής δικτύωσης, οι δωρεάν υπηρεσίες διερεύνησης του διαδικτύου που οι περισσότεροι από εμάς χρησιμοποιούμε σε καθημερινή βάση, δεν είναι καθόλου δωρεάν! Μπορεί να μην πληρώνουμε για να τα χρησιμοποιήσουμε αλλά όλα μας τα μηνύματα καταγράφονται, οι φωτογραφίες μας αναλύονται, ακόμη και τα «like» που κάνουμε αποθηκεύονται. Στη συνέχεια όλα αυτά τα στοιχεία, αφού υποστούν επεξεργασία μοσχοπουλιόνται σε διαφημιστικές εταιρείες που τα χρησιμοποιούν για να μας βομβαρδίσουν με διαφημίσεις προσαρμοσμένες στις συνήθειές μας, στις προτιμήσεις μας, ακόμη και στις «αδυναμίες» μας … Δεν είμαστε πελάτες αυτών των υπηρεσιών - είμαστε τα ακριβοπληρωμένα προϊόντα τους … Κι όλα αυτά με την έγκρισή μας αφού κανείς σχεδόν δεν διαβάζει τους όρους χρήσης στους οποίους συμφωνούμε όλοι στην αρχή πατώντας ένα απλό ΟΚ!
Παράλληλα, οι μυστικές υπηρεσίες των υπερδυνάμεων, αναλύουν κάθε συναλλαγή, κάθε τηλεφωνική συνομιλία, κάθε μήνυμα, κάθε αγορά, κάθε κίνηση προκειμένου να εντοπίσουν ύποπτες κινήσεις τρομοκρατών και εγκληματιών κάθε είδους. Ακόμη και αθώοι πολίτες που χρησιμοποίησαν τυχαία κάποιες λέξεις και εκφράσεις οι οποίες βρίσκονταν στο στόχαστρο αυτών των υπηρεσιών, συνελήφθησαν και ταλαιπωρήθηκαν μέχρι να αποδείξουν ότι δεν ήταν τρομοκράτες … Και η πολυπλοκότητα των νόμων σημαίνει ότι ακόμη και οι νομιμόφρονες πολίτες που δεν έχουν τίποτα να κρύψουν ίσως να είναι παραβάτες - απλώς μάλλον δεν το ξέρουν ακόμη …
Συμπέρασμα: πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί για το τι λέμε και γράφουμε όταν επικοινωνούμε ηλεκτρονικά. Ακόμη κι αν ξέρουμε ότι οι υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης μας παρακολουθούν θα πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα τις ρυθμίσεις ασφαλείας στους λογαριασμούς μας προκειμένου όσα θέλουμε να παραμείνουν απόρρητα από φίλους, συγγενείς και το κοινό να μην κοινοποιούνται λόγω δικής μας απροσεξίας ή αμέλειας. Ρυθμίσεις ασφαλείας που οι εταιρείες αλλάζουν συχνά καταργώντας τις δικές μας επιλογές …
Γιατί ποτέ δεν ξέρει κανείς αν κάποια στοιχεία χρησιμοποιηθούν από κάποια εγκληματική οργάνωση για να εκβιάσουν, να εξαπατήσουν ή ακόμη και να απαγάγουν κάποιους συγγενείς, κάποιους συνεργάτες, κάποιους αθώους που θα έχουμε πάρει στο λαιμό μας χωρίς να το θέλουμε, απλώς γιατί κάποια στιγμή είμαστε εξαιρετικά ανοικτοί και διαφανείς. Ένα κλασσικό παράδειγμα είναι η κλοπή των στοιχείων ταυτότητας. Ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν ακόμη και μικρά παιδιά. Των οποίων οι ταυτότητες υποκλέπτονται από απατεώνες που τα χρησιμοποιούν για διάφορες απάτες. Χρόνια μετά, όταν τα παιδιά μεγαλώσουν και θελήσουν να αποκτήσουν δικό τους τραπεζικό λογαριασμό και πιστωτική κάρτα, διαπιστώνουν ότι είναι ήδη υπερχρεωμένα …
Ένα άλλο πρόβλημα, που μπορούμε να προλάβουμε αν είμαστε προσεκτικοί, είναι η υποκλοπή των κωδικών ασφαλείας μας. Συχνά, χρησιμοποιούμε τον ίδιο κωδικό σε πολλά συστήματα. Έτσι αν κάποιος απατεώνας κατορθώσει να υποκλέψει έναν κωδικό θα μπορέσει να αποκτήσει εύκολα πρόσβαση και σε άλλους λογαριασμούς μας με απρόβλεπτα καταστροφικά αποτελέσματα. Οι ειδικοί συμβουλεύουν να μην χρησιμοποιούμε ονόματα, ημερομηνίες γενεθλίων ή αριθμούς πινακίδων αλλά ολόκληρες προτάσεις (π.χ. «τονΑδελφόΜουΤονΛένεΓιώργο», «μουΑρέσειΤοΑρνί» κλπ.) που είναι αδύνατον να αποκρυπτογραφηθούν.
Έγραφα το 2011 πως πριν ξεκινήσουμε την διαδικτυακή μας περιήγηση φροντίζουμε να έχουμε ενεργοποιημένο και επικαιροποιημένο το ειδικό πρόγραμμα κατά των ηλεκτρονικών απειλών (ιοί και άλλα κακόβουλα προγράμματα). Να μην επισκεπτόμαστε σελίδες με πορνογραφικό υλικό και να μην προμηθευόμαστε προϊόντα πειρατείας ή κλοπής. Να μην μπαίνουμε σε χαρτοπαικτικές λέσχες, να μην απαντάμε στο μήνυμα που ζητά να στείλουμε χρήματα ή την ταυτότητά μας και τον τραπεζικό μας λογαριασμό. Να μην λέμε τα πάντα για την ιδιωτική μας ζωή στο διαδίκτυο ούτε και να καυγαδίζουμε για ψύλλου πήδημα.
Χρήσιμες συμβουλές για την ασφάλεια στο διαδίκτυο υπάρχουν στα ελληνικά στις ιστοσελίδες του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου (www.saferinternet.gr) που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και στις σελίδες της Υπηρεσίας Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας (www.astynomia.gr/asfali_gr.html και www.cyberkid.gov.gr).
Πρόληψη φίλοι μου! Το μυστικό για την αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων είναι η πρόληψη. Για να μην θρηνούμε θύματα από τις εγκληματικές οργανώσεις που λυμαίνονται το διαδίκτυο, από τους παρόχους «δωρεάν» υπηρεσιών αλλά και από τις τραγικές δικές μας απροσεξίες …
Πώς λαμβάνονται οι αποφάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Δυο λόγια για τις αρχές που διέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και το πολύπλοκο σύστημα λήψης αποφάσεων των ευρωπαϊκών θεσμών
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 21 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-06)
Όλοι ξέρουμε λίγο-πολύ πως λειτουργεί η Ελληνική Πολιτεία. Η Βουλή νομοθετεί. Η Κυβέρνηση εκτελεί τους νόμους. Και τα δικαστήρια ελέγχουν την εφαρμογή τους. Κάπως έτσι λειτουργεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση αν και υπάρχουν πολλές και σημαντικές διαφορές. Διαφορές που κάνουν το σύστημα της Ένωσης κάπως πιο πολύπλοκο για τον απλό πολίτη.
Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση
Πρόκειται για μια Ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας σε μια υπερεθνική οντότητα, την Ένωση, η οποία έχει συγκροτηθεί με βάση τις Συνθήκες και η οποία διευθύνεται από κάποια θεσμικά όργανα. Θεμέλια της Ένωσης είναι οι αρχές του κράτους δικαίου, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και η ειρηνική επίλυση των διαφορών μεταξύ των μελών της μέσω διαλόγου. Τα θεσμικά όργανα περιλαμβάνουν και ένα Δικαστήριο του οποίου οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές.
Το πρώτο βήμα προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση έγινε το 1950 για να εξαλειφθούν οι αιτίες της μακρόχρονης γαλλογερμανικής σύγκρουσης. Το σιδηρομετάλλευμα και ο γαιάνθρακας, τα δύο υλικά που απαιτούνται για την παραγωγή του χάλυβα τέθηκαν υπό την διαχείριση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Τα θεσμικά όργανα της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν μετεξέλιξη εκείνων της ΕΚΑΧ.
Κύριος στόχος της Ένωσης ήταν από την αρχή η ειρηνική συνύπαρξη των λαών της Ευρώπης ώστε να αποφευχθεί κάθε επανάληψη των δύο παγκόσμιων πολέμων που είχαν ξεκινήσει από την Ευρωπαϊκή ήπειρο. Άλλοι στόχοι είναι η οικονομική ενοποίηση και η λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος. Η προστασία του περιβάλλοντος. Η ανακατανομή των πόρων. Η κοινωνική και εδαφική συνοχή. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μελών. Στόχοι, η επίτευξη των οποίων έχει τεθεί σε μεγάλη δοκιμασία τα τελευταία χρόνια λόγω της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: εμπορεύματα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Επιπλέον, η Ένωση στηρίζεται στις θεμελιώδεις αρχές της δοτής αρμοδιότητας, της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Δοτή αρμοδιότητα - η Ένωση μπορεί να δρα μόνο στους τομείς εκείνους για τους οποίους τα κράτη μέλη της έχουν εκχωρήσει την σχετική αρμοδιότητα. Η επικουρικότητα αφορά την εφαρμογή των μέτρων που αποφασίζονται στο καταλληλότερο επίπεδο - ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό. Τέλος, η αναλογικότητα αφορά την έκταση των μέτρων ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος - δεν χρησιμοποιούμε ένα κανόνι για να σκοτώσουμε μια μύγα.
Ποιος αποφασίζει και πώς
Γενικές κατευθύνσεις και προσανατολισμούς καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αποτελείται από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και έχει μόνιμο πρόεδρο (σήμερα τον Πολωνό Donald Tusk).
Αποφάσεις παίρνουν από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται με άμεση ψηφοφορία από τους πολίτες της Ένωσης ανά πενταετία. Το Συμβούλιο της ΕΕ συνέρχεται σε διαφορετικές συνθέσεις ανάλογα με τον τομέα πολιτικής (Συμβούλιο περιβάλλοντος, ενέργειας, εσωτερικών και δικαιοσύνης κλπ.). H προεδρία του Συμβουλίου ασκείται εκ περιτροπής, ανά εξάμηνο, από ένα κράτος μέλος. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει το δικαίωμα της πρωτοβουλίας, δηλαδή το δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις οδηγιών, κανονισμών και αποφάσεων στους άλλους δύο συννομοθέτες.
Προσοχή όμως! Η Επιτροπή έχει δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις μόνο για τα θέματα στα οποία η Ένωση έχει αρμοδιότητα. Οι κανόνες της ενιαίας αγοράς, τα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης, τα θέματα της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής, η προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, η αναπτυξιακή και ανθρωπιστική βοήθεια και πολλά άλλα. Πριν υποβάλλει κάποια πρόταση στους συννομοθέτες, η Επιτροπή διαβουλεύεται με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, με ομάδες συμφερόντων, με εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη. Κάνει μελέτες και εκτιμήσεις επιπτώσεων, οργανώνει συζητήσεις και συνέδρια.
Στη συνέχεια, για την έγκριση της πρότασης εφαρμόζεται η λεγόμενη κοινοτική ή ευρωενωσιακή μέθοδος. Η πρόταση που έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξετάζεται από ομάδες εμπειρογνωμόνων και από κοινοβουλευτικές επιτροπές αντίστοιχα. Αυτές θα προτείνουν τροπολογίες και βελτιώσεις. Μετά, το Κοινοβούλιο εγκρίνει την πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία. Στο Συμβούλιο, όπου κάθε κράτος έχει ορισμένο αριθμό ψήφων ανάλογα με τον πληθυσμό του, η πρόταση εγκρίνεται με την λεγόμενη «ειδική πλειοψηφία» που αντιστοιχεί στο 55% των ψήφων από τουλάχιστον 15 κράτη μέλη τα οποία αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Ακολούθως, η εγκεκριμένη πράξη εφαρμόζεται σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Η εφαρμογή της ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία, σε περίπτωση παράβασης, προσφεύγει κατά του παρανομούντος κράτους μέλους ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Οι παραβάσεις διαπιστώνονται συχνά και από καταγγελίες που υποβάλλουν στην Επιτροπή ενδιαφερόμενοι πολίτες.
Η Επιτροπή δεν υποβάλλει προτάσεις για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) ούτε για θέματα συντονισμού της οικονομικής πολιτικής. Για τα θέματα αυτά εφαρμόζεται η διακυβερνητική μέθοδος, που στηρίζεται στην ομοφωνία. Μάλιστα οι σχετικές αποφάσεις δεν υπόκεινται σε έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Δικαστηρίου. Οι αποφάσεις για θέματα ΚΕΠΠΑ λαμβάνονται από το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στο οποίο προεδρεύει η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα ΚΕΠΠΑ (σήμερα η Ιταλίδα Federica Mogherini). Και υλοποιούνται από την Ύπατη Εκπρόσωπο και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).
Αντίστοιχα, ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των χωρών που έχουν υιοθετήσει ως κοινό νόμισμα το ευρώ γίνεται από τους Υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, το Eurogroup ή Ευρωομάδα (με σημερινό πρόεδρο τον Ολλανδό Jeroen Dijsselbloem), στην οποία συμμετέχει και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που διαχειρίζεται το €υρώ.
Ποιος είπε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύπλοκη;
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 21 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-06)
Όλοι ξέρουμε λίγο-πολύ πως λειτουργεί η Ελληνική Πολιτεία. Η Βουλή νομοθετεί. Η Κυβέρνηση εκτελεί τους νόμους. Και τα δικαστήρια ελέγχουν την εφαρμογή τους. Κάπως έτσι λειτουργεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση αν και υπάρχουν πολλές και σημαντικές διαφορές. Διαφορές που κάνουν το σύστημα της Ένωσης κάπως πιο πολύπλοκο για τον απλό πολίτη.
Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση
Πρόκειται για μια Ένωση κρατών τα οποία έχουν εκχωρήσει μέρος της εθνικής τους κυριαρχίας σε μια υπερεθνική οντότητα, την Ένωση, η οποία έχει συγκροτηθεί με βάση τις Συνθήκες και η οποία διευθύνεται από κάποια θεσμικά όργανα. Θεμέλια της Ένωσης είναι οι αρχές του κράτους δικαίου, η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της πολιτιστικής και γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και η ειρηνική επίλυση των διαφορών μεταξύ των μελών της μέσω διαλόγου. Τα θεσμικά όργανα περιλαμβάνουν και ένα Δικαστήριο του οποίου οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές.
Το πρώτο βήμα προς την ευρωπαϊκή ενοποίηση έγινε το 1950 για να εξαλειφθούν οι αιτίες της μακρόχρονης γαλλογερμανικής σύγκρουσης. Το σιδηρομετάλλευμα και ο γαιάνθρακας, τα δύο υλικά που απαιτούνται για την παραγωγή του χάλυβα τέθηκαν υπό την διαχείριση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ). Τα θεσμικά όργανα της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν μετεξέλιξη εκείνων της ΕΚΑΧ.
Κύριος στόχος της Ένωσης ήταν από την αρχή η ειρηνική συνύπαρξη των λαών της Ευρώπης ώστε να αποφευχθεί κάθε επανάληψη των δύο παγκόσμιων πολέμων που είχαν ξεκινήσει από την Ευρωπαϊκή ήπειρο. Άλλοι στόχοι είναι η οικονομική ενοποίηση και η λειτουργία μιας ενιαίας αγοράς. Η επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος. Η προστασία του περιβάλλοντος. Η ανακατανομή των πόρων. Η κοινωνική και εδαφική συνοχή. Η αλληλεγγύη μεταξύ των μελών. Στόχοι, η επίτευξη των οποίων έχει τεθεί σε μεγάλη δοκιμασία τα τελευταία χρόνια λόγω της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: εμπορεύματα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Επιπλέον, η Ένωση στηρίζεται στις θεμελιώδεις αρχές της δοτής αρμοδιότητας, της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Δοτή αρμοδιότητα - η Ένωση μπορεί να δρα μόνο στους τομείς εκείνους για τους οποίους τα κράτη μέλη της έχουν εκχωρήσει την σχετική αρμοδιότητα. Η επικουρικότητα αφορά την εφαρμογή των μέτρων που αποφασίζονται στο καταλληλότερο επίπεδο - ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό. Τέλος, η αναλογικότητα αφορά την έκταση των μέτρων ανάλογα με την σοβαρότητα του προβλήματος - δεν χρησιμοποιούμε ένα κανόνι για να σκοτώσουμε μια μύγα.
Ποιος αποφασίζει και πώς
Γενικές κατευθύνσεις και προσανατολισμούς καθορίζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Αποτελείται από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων και έχει μόνιμο πρόεδρο (σήμερα τον Πολωνό Donald Tusk).
Αποφάσεις παίρνουν από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκλέγεται με άμεση ψηφοφορία από τους πολίτες της Ένωσης ανά πενταετία. Το Συμβούλιο της ΕΕ συνέρχεται σε διαφορετικές συνθέσεις ανάλογα με τον τομέα πολιτικής (Συμβούλιο περιβάλλοντος, ενέργειας, εσωτερικών και δικαιοσύνης κλπ.). H προεδρία του Συμβουλίου ασκείται εκ περιτροπής, ανά εξάμηνο, από ένα κράτος μέλος. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει το δικαίωμα της πρωτοβουλίας, δηλαδή το δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις οδηγιών, κανονισμών και αποφάσεων στους άλλους δύο συννομοθέτες.
Προσοχή όμως! Η Επιτροπή έχει δικαίωμα να υποβάλλει προτάσεις μόνο για τα θέματα στα οποία η Ένωση έχει αρμοδιότητα. Οι κανόνες της ενιαίας αγοράς, τα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης, τα θέματα της κοινής γεωργικής και αλιευτικής πολιτικής, η προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, τα προγράμματα έρευνας και καινοτομίας, η αναπτυξιακή και ανθρωπιστική βοήθεια και πολλά άλλα. Πριν υποβάλλει κάποια πρόταση στους συννομοθέτες, η Επιτροπή διαβουλεύεται με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, με ομάδες συμφερόντων, με εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη. Κάνει μελέτες και εκτιμήσεις επιπτώσεων, οργανώνει συζητήσεις και συνέδρια.
Στη συνέχεια, για την έγκριση της πρότασης εφαρμόζεται η λεγόμενη κοινοτική ή ευρωενωσιακή μέθοδος. Η πρόταση που έχει υποβληθεί στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξετάζεται από ομάδες εμπειρογνωμόνων και από κοινοβουλευτικές επιτροπές αντίστοιχα. Αυτές θα προτείνουν τροπολογίες και βελτιώσεις. Μετά, το Κοινοβούλιο εγκρίνει την πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία. Στο Συμβούλιο, όπου κάθε κράτος έχει ορισμένο αριθμό ψήφων ανάλογα με τον πληθυσμό του, η πρόταση εγκρίνεται με την λεγόμενη «ειδική πλειοψηφία» που αντιστοιχεί στο 55% των ψήφων από τουλάχιστον 15 κράτη μέλη τα οποία αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του ευρωπαϊκού πληθυσμού.
Ακολούθως, η εγκεκριμένη πράξη εφαρμόζεται σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Η εφαρμογή της ελέγχεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία, σε περίπτωση παράβασης, προσφεύγει κατά του παρανομούντος κράτους μέλους ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που εδρεύει στο Λουξεμβούργο. Οι παραβάσεις διαπιστώνονται συχνά και από καταγγελίες που υποβάλλουν στην Επιτροπή ενδιαφερόμενοι πολίτες.
Η Επιτροπή δεν υποβάλλει προτάσεις για θέματα κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) ούτε για θέματα συντονισμού της οικονομικής πολιτικής. Για τα θέματα αυτά εφαρμόζεται η διακυβερνητική μέθοδος, που στηρίζεται στην ομοφωνία. Μάλιστα οι σχετικές αποφάσεις δεν υπόκεινται σε έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Δικαστηρίου. Οι αποφάσεις για θέματα ΚΕΠΠΑ λαμβάνονται από το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών στο οποίο προεδρεύει η Ύπατη Εκπρόσωπος της Ένωσης για θέματα ΚΕΠΠΑ (σήμερα η Ιταλίδα Federica Mogherini). Και υλοποιούνται από την Ύπατη Εκπρόσωπο και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ).
Αντίστοιχα, ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών των χωρών που έχουν υιοθετήσει ως κοινό νόμισμα το ευρώ γίνεται από τους Υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης, το Eurogroup ή Ευρωομάδα (με σημερινό πρόεδρο τον Ολλανδό Jeroen Dijsselbloem), στην οποία συμμετέχει και ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που διαχειρίζεται το €υρώ.
Ποιος είπε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πολύπλοκη;
07 Απριλίου 2015
Το Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας
Μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο η ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας στους πάσης φύσεως ξένους όρους
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-195)
Ποιοι διαμορφώνουν τη σύγχρονη Ελληνική Γλώσσα; Όπως ανέφερε πριν λίγο καιρό ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης παρουσιάζοντας το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών, την ελληνική γλώσσα δεν τη διαμορφώνουν πλέον οι λογοτέχνες αλλά οι θετικοί επιστήμονες, οι μηχανικοί, οι νομικοί και οι οικονομολόγοι. Και φυσικά οι μεταφραστές, πολλοί από τους οποίους ζουν και εργάζονται στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο. Πράγματι, γύρω από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα παρατηρείται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ελλήνων μεταφραστών από την εποχή των Εβδομήκοντα!
Συχνά μάλιστα οι μεταφραστές αυτοί καλούνται να μεταφράσουν κείμενα με λέξεις δηλαδή όρους, που δεν έχουν ξαναμεταφραστεί στα ελληνικά και που θα περάσουν στη συνέχεια στην ελληνική έννομη τάξη αφού τα νομοθετικά κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να ενσωματωθούν στην ελληνική νομοθεσία και να εφαρμοστούν από το κράτος και τους πολίτες. Τι συμβαίνει όμως όταν η απόδοση ενός όρου είναι ανεπιτυχής και η ελληνική δημόσια διοίκηση ή τα πανεπιστήμια αποφασίσουν ότι θα αποδώσουν την σχετική έννοια με διαφορετική λέξη; Θα δημιουργηθεί προφανώς κάποια μικρή ή και μεγάλη ασυνεννοησία.
Γι' αυτό, το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκίνησε πέρσι κάποιες διερευνητικές συναντήσεις και συζητήσεις με στόχο τη δημιουργία ενός Δικτύου Ορολογίας για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση. Φιλοδοξία του εν λόγω Δικτύου είναι να συγκεντρώσει εμπειρογνώμονες από το χώρο της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και των ελληνικών ΑΕΙ που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ορολογικά τους μεταφραστές των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αλλά και την ίδια την ελληνική δημόσια διοίκηση που αντιμετωπίζει συχνά μεταφραστικά προβλήματα λόγω της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας. Πως μεταφράζονται π.χ. τα διάφορα αδικήματα για τα οποία έχει καταδικαστεί ένας έλληνας σε μια ξένη χώρα και περιλαμβάνονται στο ποινικό του μητρώο; Ή τα αδικήματα στο ποινικό μητρώο ενός αλλοδαπού; Το γεγονός ότι δεν υπάρχει βάση δεδομένων με την επίσημη ορολογία που χρησιμοποιεί η ελληνική δημόσια διοίκηση, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα πράγματα …
Έτσι, την Παρασκευή 3 Απριλίου σε μια Ημερίδα Εργασίας με τη συμμετοχή 80 περίπου εκπροσώπων από ελληνικά υπουργεία και οργανισμούς, από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τα ελληνικά ΑΕΙ, ανακοινώθηκε η ίδρυση του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας. Πέρα από τα όργανα που θα το πλαισιώνουν (Γενική Συνέλευση, Συντονιστική και Επιστημονική Επιτροπή, Γραμματεία), το εν λόγω Δίκτυο περιλαμβάνει και μια Υπηρεσία Επείγουσας Απόδοσης Όρων που ήδη λειτουργεί ηλεκτρονικά για να συνδέει τους μεταφραστές και τους εμπειρογνώμονες.
Η συγκεκριμένη υπηρεσία, η οποία αποτελεί κατά κάποιο τρόπο και την «καρδιά του Δικτύου», περιλαμβάνει αρχικά πέντε θεματικές ομάδες που καλύπτουν τους εξής τομείς: Νομικά, Οικονομικά, Τεχνολογία, Χημεία και Φυσικούς Πόρους. Ο μεταφραστής που θα έχει μιαν απορία για ένα καινοφανή όρο ή που θα δυσκολεύεται να επιλέξει ανάμεσα σε πολλούς διαφορετικούς όρους για την ίδια έννοια, θα δημιουργεί ένα ηλεκτρονικό δελτίο με όλα τα στοιχεία σχετικά με το ερώτημα (συγκείμενο, ορισμός, συνώνυμα, κλπ.).
Το δελτίο θα διαβιβάζεται ηλεκτρονικά σε όλους τους εμπειρογνώμονες που θα έχουν εγγραφεί στην αντίστοιχη ομάδα, οι οποίοι και θα μπορούν να προτείνουν αποδόσεις, συνοδεύοντας τες με την κατάλληλη κάθε φορά τεκμηρίωση. Ο συντονιστής της θεματικής ομάδας θα διαμορφώνει το τελικό συμπέρασμα της συζήτησης και ο μεταφραστής θα μπορεί να χρησιμοποιήσει άφοβα τον προτεινόμενο όρο.
Στη συνέχεια, οι όροι που θα έχουν διαμορφωθεί με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εισαχθούν στην ηλεκτρονική βάση ορολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΙΑΤΕ) για ευρεία διάδοση και να οριστικοποιηθούν στο πλαίσιο επίσημων διαδικασιών οροδοσίας σε αρμόδια όργανα τυποποίησης και ορολογίας στη Ελλάδα και την Κύπρο (π.χ. Εθνικοί Οργανισμοί Τυποποίησης, Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας).
Το έντονο ενδιαφέρον όλων των εμπλεκόμενων φορέων για συμμετοχή στην Ημερίδα και οι προσφορές για εθελοντική συμμετοχή στο Δίκτυο, προδικάζουν και την επιτυχία του εγχειρήματος, που αποτελεί σημαντική καινοτομία στο χώρο της μετάφρασης και της ορολογίας. Μάλιστα, όπως τόνισε ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα κ. Πάνος Καρβούνης στον χαιρετισμό του στην έναρξη της Ημερίδας, «με το εγχείρημα καταρρίπτεται για άλλη μια φορά ένας ακόμη μύθος σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση – ο αστήριχτος ισχυρισμός σύμφωνα με τον οποίο η ελληνική γλώσσα οδεύει προς αφανισμό αφού η Ευρώπη θέλει τάχα να επιβάλλει σε όλους μια και μόνο γλώσσα». Είναι ένας μύθος που διαψεύδεται από τα ίδια τα γεγονότα, παρόλο που κατά καιρούς αναζωπυρώνεται στα μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πράγματι, τα ελληνικά είναι μια από τις 24 επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Όλα τα επίσημα έγγραφα μεταφράζονται στα ελληνικά. Και οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν στα ελληνικά με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φρόντισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 να συμπεριληφθούν όλοι οι ελληνικοί χαρακτήρες (ακόμη και τα πολυτονικά) στα αντίστοιχα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης. Έτσι όλοι οι προσωπικοί υπολογιστές που κυκλοφορούν στο εμπόριο από το 1995 και μετά, περιλαμβάνουν εκ κατασκευής τα ελληνικά.
Έτσι, σήμερα εκατομμύρια σελίδες στο διαδίκτυο γράφονται στα ελληνικά, εκατοντάδες ηλεκτρονικές εφημερίδες εκδίδονται στα ελληνικά, χιλιάδες συζητήσεις διεξάγονται στα ελληνικά στα φόρα του διαδικτύου, στο Facebook και στο Twitter. Συνεπώς, το Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας έρχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας στους κάθε φύσεως αγγλισμούς, γαλλισμούς και γερμανισμούς που εξακολουθούν να κατατρύχουν τη γλώσσα μας. Έρχεται να βοηθήσει τα τμήματα ελληνικής μετάφρασης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Κι έρχεται ως ένα μοναδικό εργαλείο για την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση.
Ένας πρώτος απολογισμός της λειτουργίας του Δικτύου προβλέπεται να γίνει στο 10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» που οργανώνει στις 12–14 Νοεμβρίου 2015 η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας στην Αθήνα.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Απριλίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-195)
Ποιοι διαμορφώνουν τη σύγχρονη Ελληνική Γλώσσα; Όπως ανέφερε πριν λίγο καιρό ο καθηγητής της Γλωσσολογίας Χριστόφορος Χαραλαμπάκης παρουσιάζοντας το Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής της Ακαδημίας Αθηνών, την ελληνική γλώσσα δεν τη διαμορφώνουν πλέον οι λογοτέχνες αλλά οι θετικοί επιστήμονες, οι μηχανικοί, οι νομικοί και οι οικονομολόγοι. Και φυσικά οι μεταφραστές, πολλοί από τους οποίους ζουν και εργάζονται στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες και στο Λουξεμβούργο. Πράγματι, γύρω από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα παρατηρείται η μεγαλύτερη συγκέντρωση ελλήνων μεταφραστών από την εποχή των Εβδομήκοντα!
Συχνά μάλιστα οι μεταφραστές αυτοί καλούνται να μεταφράσουν κείμενα με λέξεις δηλαδή όρους, που δεν έχουν ξαναμεταφραστεί στα ελληνικά και που θα περάσουν στη συνέχεια στην ελληνική έννομη τάξη αφού τα νομοθετικά κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να ενσωματωθούν στην ελληνική νομοθεσία και να εφαρμοστούν από το κράτος και τους πολίτες. Τι συμβαίνει όμως όταν η απόδοση ενός όρου είναι ανεπιτυχής και η ελληνική δημόσια διοίκηση ή τα πανεπιστήμια αποφασίσουν ότι θα αποδώσουν την σχετική έννοια με διαφορετική λέξη; Θα δημιουργηθεί προφανώς κάποια μικρή ή και μεγάλη ασυνεννοησία.
Γι' αυτό, το Τμήμα Ελληνικής Γλώσσας της Γενικής Διεύθυνσης Μετάφρασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκίνησε πέρσι κάποιες διερευνητικές συναντήσεις και συζητήσεις με στόχο τη δημιουργία ενός Δικτύου Ορολογίας για την ελληνική γλώσσα και μετάφραση. Φιλοδοξία του εν λόγω Δικτύου είναι να συγκεντρώσει εμπειρογνώμονες από το χώρο της ελληνικής δημόσιας διοίκησης και των ελληνικών ΑΕΙ που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ορολογικά τους μεταφραστές των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αλλά και την ίδια την ελληνική δημόσια διοίκηση που αντιμετωπίζει συχνά μεταφραστικά προβλήματα λόγω της εφαρμογής της ενωσιακής νομοθεσίας. Πως μεταφράζονται π.χ. τα διάφορα αδικήματα για τα οποία έχει καταδικαστεί ένας έλληνας σε μια ξένη χώρα και περιλαμβάνονται στο ποινικό του μητρώο; Ή τα αδικήματα στο ποινικό μητρώο ενός αλλοδαπού; Το γεγονός ότι δεν υπάρχει βάση δεδομένων με την επίσημη ορολογία που χρησιμοποιεί η ελληνική δημόσια διοίκηση, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο τα πράγματα …
Έτσι, την Παρασκευή 3 Απριλίου σε μια Ημερίδα Εργασίας με τη συμμετοχή 80 περίπου εκπροσώπων από ελληνικά υπουργεία και οργανισμούς, από τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και από τα ελληνικά ΑΕΙ, ανακοινώθηκε η ίδρυση του Ελληνικού Δικτύου Ορολογίας. Πέρα από τα όργανα που θα το πλαισιώνουν (Γενική Συνέλευση, Συντονιστική και Επιστημονική Επιτροπή, Γραμματεία), το εν λόγω Δίκτυο περιλαμβάνει και μια Υπηρεσία Επείγουσας Απόδοσης Όρων που ήδη λειτουργεί ηλεκτρονικά για να συνδέει τους μεταφραστές και τους εμπειρογνώμονες.
Η συγκεκριμένη υπηρεσία, η οποία αποτελεί κατά κάποιο τρόπο και την «καρδιά του Δικτύου», περιλαμβάνει αρχικά πέντε θεματικές ομάδες που καλύπτουν τους εξής τομείς: Νομικά, Οικονομικά, Τεχνολογία, Χημεία και Φυσικούς Πόρους. Ο μεταφραστής που θα έχει μιαν απορία για ένα καινοφανή όρο ή που θα δυσκολεύεται να επιλέξει ανάμεσα σε πολλούς διαφορετικούς όρους για την ίδια έννοια, θα δημιουργεί ένα ηλεκτρονικό δελτίο με όλα τα στοιχεία σχετικά με το ερώτημα (συγκείμενο, ορισμός, συνώνυμα, κλπ.).
Το δελτίο θα διαβιβάζεται ηλεκτρονικά σε όλους τους εμπειρογνώμονες που θα έχουν εγγραφεί στην αντίστοιχη ομάδα, οι οποίοι και θα μπορούν να προτείνουν αποδόσεις, συνοδεύοντας τες με την κατάλληλη κάθε φορά τεκμηρίωση. Ο συντονιστής της θεματικής ομάδας θα διαμορφώνει το τελικό συμπέρασμα της συζήτησης και ο μεταφραστής θα μπορεί να χρησιμοποιήσει άφοβα τον προτεινόμενο όρο.
Στη συνέχεια, οι όροι που θα έχουν διαμορφωθεί με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να εισαχθούν στην ηλεκτρονική βάση ορολογίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΙΑΤΕ) για ευρεία διάδοση και να οριστικοποιηθούν στο πλαίσιο επίσημων διαδικασιών οροδοσίας σε αρμόδια όργανα τυποποίησης και ορολογίας στη Ελλάδα και την Κύπρο (π.χ. Εθνικοί Οργανισμοί Τυποποίησης, Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας).
Το έντονο ενδιαφέρον όλων των εμπλεκόμενων φορέων για συμμετοχή στην Ημερίδα και οι προσφορές για εθελοντική συμμετοχή στο Δίκτυο, προδικάζουν και την επιτυχία του εγχειρήματος, που αποτελεί σημαντική καινοτομία στο χώρο της μετάφρασης και της ορολογίας. Μάλιστα, όπως τόνισε ο επικεφαλής της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Ελλάδα κ. Πάνος Καρβούνης στον χαιρετισμό του στην έναρξη της Ημερίδας, «με το εγχείρημα καταρρίπτεται για άλλη μια φορά ένας ακόμη μύθος σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση – ο αστήριχτος ισχυρισμός σύμφωνα με τον οποίο η ελληνική γλώσσα οδεύει προς αφανισμό αφού η Ευρώπη θέλει τάχα να επιβάλλει σε όλους μια και μόνο γλώσσα». Είναι ένας μύθος που διαψεύδεται από τα ίδια τα γεγονότα, παρόλο που κατά καιρούς αναζωπυρώνεται στα μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Πράγματι, τα ελληνικά είναι μια από τις 24 επίσημες γλώσσες της Ένωσης. Όλα τα επίσημα έγγραφα μεταφράζονται στα ελληνικά. Και οι πολίτες μπορούν να επικοινωνούν στα ελληνικά με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φρόντισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 να συμπεριληφθούν όλοι οι ελληνικοί χαρακτήρες (ακόμη και τα πολυτονικά) στα αντίστοιχα πρότυπα του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης. Έτσι όλοι οι προσωπικοί υπολογιστές που κυκλοφορούν στο εμπόριο από το 1995 και μετά, περιλαμβάνουν εκ κατασκευής τα ελληνικά.
Έτσι, σήμερα εκατομμύρια σελίδες στο διαδίκτυο γράφονται στα ελληνικά, εκατοντάδες ηλεκτρονικές εφημερίδες εκδίδονται στα ελληνικά, χιλιάδες συζητήσεις διεξάγονται στα ελληνικά στα φόρα του διαδικτύου, στο Facebook και στο Twitter. Συνεπώς, το Ελληνικό Δίκτυο Ορολογίας έρχεται να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ανθεκτικότητα της ελληνικής γλώσσας στους κάθε φύσεως αγγλισμούς, γαλλισμούς και γερμανισμούς που εξακολουθούν να κατατρύχουν τη γλώσσα μας. Έρχεται να βοηθήσει τα τμήματα ελληνικής μετάφρασης των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων. Κι έρχεται ως ένα μοναδικό εργαλείο για την Ελληνική Δημόσια Διοίκηση.
Ένας πρώτος απολογισμός της λειτουργίας του Δικτύου προβλέπεται να γίνει στο 10ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία» που οργανώνει στις 12–14 Νοεμβρίου 2015 η Ελληνική Εταιρεία Ορολογίας στην Αθήνα.
06 Απριλίου 2015
Ατυχήματα και καταστροφές - τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση
Για την ασφάλεια των προϊόντων και των αυτοκινήτων, για το κάπνισμα, τα χημικά ατυχήματα, τις πλημμύρες και τις μεγάλες καταστροφές, η Ένωση έχει θεσπίσει νομοθεσία με επίκεντρο τον πολίτη
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 6 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-05)
Διαβάζουμε καθημερινά για ατυχήματα στο δρόμο, στο σπίτι, στη δουλειά. Αλλά και για επιδημίες ή και καταστροφές που απειλούν την υγεία μας, την ζωή μας και συχνά την περιουσία μας. Αλήθεια τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να μας προφυλάξει από τα καθημερινά ατυχήματα αλλά και από τις μεγάλες καταστροφές;
Επίκεντρο η πρόληψη
Σύμφωνα με τις Συνθήκες, κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου. Στο επίκεντρο της δράσης της Ένωσης βρίσκεται φυσικά η πρόληψη και η αποτροπή των πηγών κινδύνου για την σωματική και ψυχική υγεία.
Έτσι, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, υπάρχει ήδη σημαντική ενωσιακή νομοθεσία στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων μέσω της λεπτομερούς επισήμανσης τους και της ιχνηλασιμότητας της προέλευσής τους. Υπάρχουν επίσης δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης για τα επικίνδυνα τρόφιμα, για κάθε είδους προϊόν που παρουσιάζει επικίνδυνα για τη ζωή και την υγεία ελαττώματα καθώς και για τις επικίνδυνες μεταδοτικές ασθένειες, όπως η γρίπη, που μπορεί να εξελιχθούν σε επιδημίες ή πανδημίες.
Παράλληλα, η νομοθεσία υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας είναι ιδιαίτερα ενδελεχής προκειμένου να προστατεύεται όχι μόνο ο μέσος εργαζόμενος αλλά και ειδικές κατηγορίες όπως οι έγκυες και οι θηλάζουσες μητέρες, οι ανάπηροι, οι νέοι αλλά και όσοι εκτίθενται σε διάφορα επικίνδυνα περιβάλλοντα ή χειρίζονται επικίνδυνες χημικές και άλλες ουσίες. Επίσης, όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά οφείλουν να τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας τα οποία έχουν θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό ή εθνικό επίπεδο και να αναγράφουν τα στοιχεία του παραγωγού ή του εισαγωγέα αν πρόκειται για προϊόντα τρίτων χωρών.
Ιδιαίτερη νομοθεσία ισχύει για την έγκριση τύπου και τη γενική ασφάλεια όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων αλλά και για τα ελαστικά τους και όλα τα επιμέρους συστήματα και κατασκευαστικά τους στοιχεία. Καθώς και για τον περιορισμό των εκπομπών των αέριων ρύπων και των θερμοκηπιακών αερίων που προκαλούν τις κλιματικές αλλαγές.
Παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία
Από τις έρευνες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι οι κυριότεροι παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία μας είναι με σειρά σοβαρότητας το κάπνισμα, η υπέρταση, η υψηλή χοληστερίνη, η παχυσαρκία, η ελλιπής κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, η έλλειψη σωματικής άσκησης και η κατάχρηση αλκοόλ.
Στην ΕΕ το κάπνισμα αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία που θα μπορούσε να αποφευχθεί. Είναι η σημαντικότερη αιτία πρόωρων θανάτων (700.000 περίπου ετησίως) αφού το 50% περίπου των καπνιστών πεθαίνει κατά μέσο όρο 14 χρόνια νωρίτερα. Επιπλέον, οι καπνιστές ζουν τα περισσότερα χρόνια της ζωής τους με προβλήματα υγείας (καρκίνοι, καρδιαγγειακά νοσήματα και παθήσεις του αναπνευστικού) με αποτέλεσμα, εκτός από την επιβάρυνση της υγείας να επιβαρύνονται υπερβολικά και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης …
Γι' αυτό με βάση ενωσιακή νομοθεσία τα πακέτα των τσιγάρων φέρουν τις γνωστές προειδοποιητικές ενδείξεις για την επιβάρυνση της υγείας και απαγορεύεται η διαφήμιση τους σε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (εφημερίδες και περιοδικά, ραδιόφωνο και τηλεόραση, αφίσες). Παράλληλα, για να μειωθεί η έκθεση και των μη καπνιζόντων στον καπνό, 17 από τις 28 χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν θεσπίσει ολοκληρωμένη νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους χώρους εργασίας. Ωστόσο, η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας δεν είναι πάντοτε αποτελεσματική …
Παράλληλα, η Ένωση έχει θεσπίσει σειρά στρατηγικών και συστάσεων για την αντιμετώπιση και των άλλων παραγόντων επικινδυνότητας (κατάχρηση αλκοόλ, ανθυγιεινή διατροφή και έλλειψη σωματικής άσκησης) καθώς και για τη μείωση των τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα για τον περιορισμό των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, καθώς και για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας.
Πρόληψη και αντιμετώπιση καταστροφών
Η πρόληψη των ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης επικίνδυνων χημικών προϊόντων, αποτελεί αντικείμενο ενωσιακής νομοθεσίας, της γνωστής και ως οδηγίας Σεβέζο, από την ιταλική πόλη που το 1976 επλήγη από ένα μεγάλο βιομηχανικό ατύχημα. Έτσι σήμερα, οι χημικές βιομηχανίες οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης για συγκεκριμένες χημικές ουσίες, να διαθέτουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενου ατυχήματος και να έχουν ενημερώσει σχετικά τον πληθυσμό γύρω από τις εγκαταστάσεις τους. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να επιθεωρούν τακτικά τις εν λόγω εγκαταστάσεις εξασφαλίζοντας πιστή συμμόρφωση.
Χάρις στην εφαρμογή της οδηγίας Σεβέζο τα ατυχήματα στις αντίστοιχες βιομηχανίες έχουν σχεδόν εξαλειφθεί. Παρόμοια αποτελέσματα ελπίζεται ότι θα επιτευχθούν και για την αντιμετώπιση των πλημμυρών. Με βάση άλλη σχετική οδηγία έχουν εκπονηθεί μελέτες επικινδυνότητας σε όλες τις λεκάνες απορροής ποταμών που εμφανίζουν δυνητικό κίνδυνο πλημμύρας με στόχο να εκπονηθούν στη συνέχεια και τα αντίστοιχα σχέδια έκτακτης ανάγκης αλλά και πρόληψης (χωροταξικές διατάξεις, αντιπλημμυρικά έργα).
Και για την αντιμετώπιση των μεγάλων καταστροφών που ενδέχεται να πλήξουν τα κράτη μέλη, αλλά και τρίτες χώρες έχει θεσπιστεί ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιλαμβάνει ένα κέντρο επιχειρήσεων και ένα σύστημα επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών. Η ταχύτατη αποστολή π.χ. πυροσβεστικών αεροπλάνων, ομάδων έρευνας και υποστήριξης σεισμόπληκτων, νοσοκομείων εκστρατείας και εμπειρογνωμόνων διευκολύνεται έτσι στο έπακρο δεδομένου ότι τα σχετικά έξοδα μετακίνησης καλύπτονται από την Ένωση.
Τέλος, η Ένωση έχει συστήσει και ένα ειδικό Ταμείο Αλληλεγγύης για να συγχρηματοδοτεί έργα αποκατάστασης μετά την καταστροφή στα κράτη μέλη, ενώ για τις καταστροφές σε αναπτυσσόμενες τρίτες χώρες η αντίστοιχη χρηματοδότηση προέρχεται από τα κονδύλια ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας.
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 6 Απριλίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-05)
Διαβάζουμε καθημερινά για ατυχήματα στο δρόμο, στο σπίτι, στη δουλειά. Αλλά και για επιδημίες ή και καταστροφές που απειλούν την υγεία μας, την ζωή μας και συχνά την περιουσία μας. Αλήθεια τι κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να μας προφυλάξει από τα καθημερινά ατυχήματα αλλά και από τις μεγάλες καταστροφές;
Επίκεντρο η πρόληψη
Σύμφωνα με τις Συνθήκες, κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, πρέπει να εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου. Στο επίκεντρο της δράσης της Ένωσης βρίσκεται φυσικά η πρόληψη και η αποτροπή των πηγών κινδύνου για την σωματική και ψυχική υγεία.
Έτσι, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, υπάρχει ήδη σημαντική ενωσιακή νομοθεσία στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων μέσω της λεπτομερούς επισήμανσης τους και της ιχνηλασιμότητας της προέλευσής τους. Υπάρχουν επίσης δίκτυα έγκαιρης προειδοποίησης για τα επικίνδυνα τρόφιμα, για κάθε είδους προϊόν που παρουσιάζει επικίνδυνα για τη ζωή και την υγεία ελαττώματα καθώς και για τις επικίνδυνες μεταδοτικές ασθένειες, όπως η γρίπη, που μπορεί να εξελιχθούν σε επιδημίες ή πανδημίες.
Παράλληλα, η νομοθεσία υγιεινής και ασφάλειας στους χώρους εργασίας είναι ιδιαίτερα ενδελεχής προκειμένου να προστατεύεται όχι μόνο ο μέσος εργαζόμενος αλλά και ειδικές κατηγορίες όπως οι έγκυες και οι θηλάζουσες μητέρες, οι ανάπηροι, οι νέοι αλλά και όσοι εκτίθενται σε διάφορα επικίνδυνα περιβάλλοντα ή χειρίζονται επικίνδυνες χημικές και άλλες ουσίες. Επίσης, όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην ευρωπαϊκή αγορά οφείλουν να τηρούν τα πρότυπα ασφαλείας τα οποία έχουν θεσπιστεί σε ευρωπαϊκό ή εθνικό επίπεδο και να αναγράφουν τα στοιχεία του παραγωγού ή του εισαγωγέα αν πρόκειται για προϊόντα τρίτων χωρών.
Ιδιαίτερη νομοθεσία ισχύει για την έγκριση τύπου και τη γενική ασφάλεια όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων αλλά και για τα ελαστικά τους και όλα τα επιμέρους συστήματα και κατασκευαστικά τους στοιχεία. Καθώς και για τον περιορισμό των εκπομπών των αέριων ρύπων και των θερμοκηπιακών αερίων που προκαλούν τις κλιματικές αλλαγές.
Παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία
Από τις έρευνες της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προκύπτει ότι οι κυριότεροι παράγοντες που επιβαρύνουν την υγεία μας είναι με σειρά σοβαρότητας το κάπνισμα, η υπέρταση, η υψηλή χοληστερίνη, η παχυσαρκία, η ελλιπής κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, η έλλειψη σωματικής άσκησης και η κατάχρηση αλκοόλ.
Στην ΕΕ το κάπνισμα αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την υγεία που θα μπορούσε να αποφευχθεί. Είναι η σημαντικότερη αιτία πρόωρων θανάτων (700.000 περίπου ετησίως) αφού το 50% περίπου των καπνιστών πεθαίνει κατά μέσο όρο 14 χρόνια νωρίτερα. Επιπλέον, οι καπνιστές ζουν τα περισσότερα χρόνια της ζωής τους με προβλήματα υγείας (καρκίνοι, καρδιαγγειακά νοσήματα και παθήσεις του αναπνευστικού) με αποτέλεσμα, εκτός από την επιβάρυνση της υγείας να επιβαρύνονται υπερβολικά και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης …
Γι' αυτό με βάση ενωσιακή νομοθεσία τα πακέτα των τσιγάρων φέρουν τις γνωστές προειδοποιητικές ενδείξεις για την επιβάρυνση της υγείας και απαγορεύεται η διαφήμιση τους σε όλα τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (εφημερίδες και περιοδικά, ραδιόφωνο και τηλεόραση, αφίσες). Παράλληλα, για να μειωθεί η έκθεση και των μη καπνιζόντων στον καπνό, 17 από τις 28 χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν θεσπίσει ολοκληρωμένη νομοθεσία απαγόρευσης του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους χώρους εργασίας. Ωστόσο, η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας δεν είναι πάντοτε αποτελεσματική …
Παράλληλα, η Ένωση έχει θεσπίσει σειρά στρατηγικών και συστάσεων για την αντιμετώπιση και των άλλων παραγόντων επικινδυνότητας (κατάχρηση αλκοόλ, ανθυγιεινή διατροφή και έλλειψη σωματικής άσκησης) καθώς και για τη μείωση των τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα για τον περιορισμό των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας, καθώς και για την προαγωγή της ψυχικής υγείας και ευεξίας.
Πρόληψη και αντιμετώπιση καταστροφών
Η πρόληψη των ατυχημάτων σε εγκαταστάσεις παραγωγής και αποθήκευσης επικίνδυνων χημικών προϊόντων, αποτελεί αντικείμενο ενωσιακής νομοθεσίας, της γνωστής και ως οδηγίας Σεβέζο, από την ιταλική πόλη που το 1976 επλήγη από ένα μεγάλο βιομηχανικό ατύχημα. Έτσι σήμερα, οι χημικές βιομηχανίες οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης για συγκεκριμένες χημικές ουσίες, να διαθέτουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση ενδεχόμενου ατυχήματος και να έχουν ενημερώσει σχετικά τον πληθυσμό γύρω από τις εγκαταστάσεις τους. Οι εθνικές αρχές οφείλουν να επιθεωρούν τακτικά τις εν λόγω εγκαταστάσεις εξασφαλίζοντας πιστή συμμόρφωση.
Χάρις στην εφαρμογή της οδηγίας Σεβέζο τα ατυχήματα στις αντίστοιχες βιομηχανίες έχουν σχεδόν εξαλειφθεί. Παρόμοια αποτελέσματα ελπίζεται ότι θα επιτευχθούν και για την αντιμετώπιση των πλημμυρών. Με βάση άλλη σχετική οδηγία έχουν εκπονηθεί μελέτες επικινδυνότητας σε όλες τις λεκάνες απορροής ποταμών που εμφανίζουν δυνητικό κίνδυνο πλημμύρας με στόχο να εκπονηθούν στη συνέχεια και τα αντίστοιχα σχέδια έκτακτης ανάγκης αλλά και πρόληψης (χωροταξικές διατάξεις, αντιπλημμυρικά έργα).
Και για την αντιμετώπιση των μεγάλων καταστροφών που ενδέχεται να πλήξουν τα κράτη μέλη, αλλά και τρίτες χώρες έχει θεσπιστεί ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιλαμβάνει ένα κέντρο επιχειρήσεων και ένα σύστημα επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών. Η ταχύτατη αποστολή π.χ. πυροσβεστικών αεροπλάνων, ομάδων έρευνας και υποστήριξης σεισμόπληκτων, νοσοκομείων εκστρατείας και εμπειρογνωμόνων διευκολύνεται έτσι στο έπακρο δεδομένου ότι τα σχετικά έξοδα μετακίνησης καλύπτονται από την Ένωση.
Τέλος, η Ένωση έχει συστήσει και ένα ειδικό Ταμείο Αλληλεγγύης για να συγχρηματοδοτεί έργα αποκατάστασης μετά την καταστροφή στα κράτη μέλη, ενώ για τις καταστροφές σε αναπτυσσόμενες τρίτες χώρες η αντίστοιχη χρηματοδότηση προέρχεται από τα κονδύλια ανθρωπιστικής και αναπτυξιακής βοήθειας.
31 Μαρτίου 2015
Επικίνδυνα επαγγέλματα
Ντελιβεράδες, ταξιτζήδες, αστυνομικοί των ομάδων δίκυκλης αστυνόμευσης (ΔΙ.ΑΣ.), πυροσβέστες αλλά και αγρότες: μερικά από τα σύγχρονα επικίνδυνα επαγγέλματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-194)
Παρατηρούσα τις προάλλες έναν ντελιβερά. Ξέρετε, αυτά τα παλικάρια που σχίζονται να σας φέρουν σουβλάκια, πίτσες ακόμη και φραπέδες στην πόρτα σας. Που καβαλούν το μηχανάκι της εταιρείας ή πολλές φορές και το δικό τους για να παραδώσουν την παραγγελία σας. Φαγητά, σαλάτες, μακαρονάδες, γλυκά. Κάθε μέρα το γραμματοκιβώτιο είναι γεμάτο με προσφορές. Κινέζικη, μεξικάνικη, παραδοσιακή ελληνική κουζίνα! Όρεξη να υπάρχει …
Όμως ποιος σκέφτεται τον ντελιβερά; Που πρέπει να ξεπεράσει την πυκνή κυκλοφορία. Να αποφύγει τις λακκούβες. Να προσέξει τους ασυνείδητους οδηγούς που συχνά αγνοούν τα μηχανάκια. Να αντιμετωπίσει ένα σωρό κινδύνους στη βροχή, στο κρύο, στην σκοτεινιά των κακοφωτισμένων δρόμων. Και να φτάσει στη σωστή διεύθυνση. Να κτυπήσει το σωστό κουδούνι. Να κρατά και ρέστα. Αν δεν πέσει σε κανένα επιθετικό πελάτη που έχει αλλάξει γνώμη. Ή έχει τσακωθεί με τη γυναίκα του …
Κι όλα αυτά για ένα πενιχρό μεροκάματο, συχνά χωρίς ένσημα αλλά και χωρίς ασφάλιση για ατυχήματα … Μερικές φορές και χωρίς κράνος. Ευτυχώς οι περισσότερες επώνυμες αλυσίδες γρήγορου φαγητού φροντίζουν να προμηθεύουν κράνη στα ηρωικά νέα παιδιά που αποφασίζουν να γίνουν ντελιβεράδες!
Άλλο επικίνδυνο επάγγελμα της καθημερινότητας οι ταξιτζήδες. Κι όχι μόνο επειδή κυκλοφορούν στους επικίνδυνους και απρόβλεπτους ελληνικούς δρόμους. Που όπως είπαμε είναι γεμάτοι παγίδες από λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα κι είναι συχνά κακοσχεδιασμένοι με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση. Με οδηγούς που ανά πάσα στιγμή μπορεί να παραβιάσουν το κόκκινο, το STOP, την προτεραιότητα. Αλλά και με πεζούς που δεν ελέγχουν το δρόμο πριν τον διασχίσουν. Μαγαζάτορες που θα βγάλουν κάθε λογίς εμπόδια στο δρόμο - καρέκλες, κιβώτια, κουβάδες …
Ταξιτζήδες που πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν αγενείς και καμιά φορά επικίνδυνους πελάτες. Παράξενους, επιθετικούς, μεθυσμένους ή μαστουρωμένους. Πελάτες που δεν έχουν πάντα καλούς σκοπούς, ιδίως τις μεταμεσονύχτιες ώρες. Πελάτες που θα σκεφτούν χίλια δυο κόλπα για να μην πληρώσουν …
Όμως, οι πραγματικοί κίνδυνοι του επαγγέλματος είναι άλλοι. Η συνεχής καθιστική ζωή είναι από μόνη της εξαιρετικά επιβλαβής. Ιδίως σε συνδυασμό με κάπνισμα και κακή διατροφή. Πόνοι στη μέση, ζάχαρο, καρδιαγγειακά είναι στην ημερησία διάταξη. Υψηλή πίεση και άγχος από τις συνθήκες δουλειάς, ιδίως σε μεγάλες πόλεις με έντονη κυκλοφορία. Και πολυάριθμα αναπνευστικά προβλήματα λόγω ρύπανσης του αέρα από τα καυσαέρια.
Μια άλλη επαγγελματική ομάδα που αντιμετωπίζει καθημερινά τον κίνδυνο είναι οι αστυνομικοί των ομάδων δίκυκλης αστυνόμευσης. Οι αστυνομικοί της ομάδας ΔΙ.ΑΣ. κυκλοφορούν στους δρόμους με μοτοσικλέτες, έτοιμοι να επέμβουν σε όποιο σημείο εμφανιστεί πρόβλημα. Έχουν να αντιμετωπίσουν τα περισσότερα σχεδόν από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και οι ντελιβεράδες: κακοσχεδιασμένους δρόμους με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση, με λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα. Ευτυχώς, ως αστυνομικοί εμπνέουν κάποιο σεβασμό ή μάλλον φόβο σε όσους δεν σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ιδίως όταν έχουν αναμμένους τους μπλε περιστροφικούς φανούς.
Όμως οι εποχούμενοι αστυνομικοί αντιμετωπίζουν και άλλους μεγαλύτερους κινδύνους. Τους διάφορους θερμόαιμους κουμπουροφόρους που ενδέχεται να συναντήσουν στο δρόμο τους. Αδίστακτοι ληστές, επαγγελματίες τρομοκράτες αλλά και ερασιτέχνες «επαναστάτες» που χρησιμοποιούν όπλα για να πυροβολήσουν τους εκπροσώπους του νόμου ακόμη και όταν δεν έχουν προκληθεί. Θυμηθείτε τον πρόσφατο τραυματισμό από πυροβολισμούς δύο αστυνομικών στις Βρύσες Αποκορώνου …
Επικίνδυνο επάγγελμα ασκούν και οι πυροσβέστες. Έγραφα το Σεπτέμβρη (Χ.Ν. 23/9/2014) για το τραγικό δυστύχημα που είχε σημειωθεί εκείνες τις μέρες όταν ένας νεαρός πυροσβέστης προσπάθησε να σώσει μια γυναίκα από ένα φλεγόμενο διαμέρισμα. Αν και χρησιμοποιούσε φιάλες οξυγόνου, κάποια στιγμή ο αέρας του έλειψε, έχασε τις αισθήσεις του και πέθανε επί τόπου, χωρίς να μπορέσει να σώσει ούτε τη γυναίκα.
Από την σχετική έρευνα που έκανε ο απόστρατος αντιστράτηγος - υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος και νομικός Ανδριανός Γκουρμπάτσης προέκυψαν εξαιρετικά σοβαρές παραλείψεις, πλημμέλειες και παθογένειες του συστήματος ελέγχου, επιθεώρησης και συντήρησης του εξοπλισμού ατομικής προστασίας. Μερικές διαπιστώσεις μάλιστα αγγίζουν ακόμη και τα όρια αξιόποινων πράξεων, αφού η μη τήρηση των ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, αλλά και των οδηγιών χρήσης και συντήρησης των κατασκευαστών και προμηθευτών θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία των πυροσβεστών όταν χρησιμοποιούν τον εν λόγω εξοπλισμό (αυτόνομες αναπνευστικές συσκευές ανοιχτού κυκλώματος και αεροσυμπιεστές πλήρωσης των φιαλών τους).
Τέλος, επικίνδυνο είναι και το επάγγελμα του αγρότη! Ιδίως του ανεκπαίδευτου και του ανεπίδεκτου μαθήσεως … Που δεν χρησιμοποιεί σωστά τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα λαμβάνοντας τις προβλεπόμενες προφυλάξεις. Γιατί όμως πρέπει να το κάνει; Την περασμένη εβδομάδα ξέσπασε μια επιστημονική διαμάχη γύρω από το γνωστό ζιζανιοκτόνο Roundup. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας χαρακτήρισε ως «πιθανώς καρκινογόνο» το κύριο συστατικό του εν λόγω ζιζανιοκτόνου κάτι που αμφισβητήθηκε από την εταιρεία που παράγει το προϊόν, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός της ΠΟΥ δεν στηρίχτηκε σε νέες έρευνες αλλά σε ανάλυση προηγούμενων ερευνών.
Επειδή λοιπόν δεν ξέρουμε ποιες ουσίες θα αποδειχτούν καρκινογόνες στο μέλλον, καλόν θα είναι, η χρήση όλων των φυτοφαρμάκων να γίνεται πάντα με πιστή τήρηση των οδηγιών χρήσης. Χρησιμοποιώντας προστατευτικές ενδυμασίες, γυαλιά, μάσκες και γάντια όταν ψεκάζουν. Πλένοντας μετά το ψέκασμα τα ρούχα χωριστά από τα ρούχα της υπόλοιπης οικογένειας, ιδίως όταν υπάρχουν και μικρά παιδιά στην οικογένεια. Κάνοντας δολωματικούς μόνο ψεκασμούς με τα αντίστοιχα φάρμακα και όχι ολική κάλυψη. και λαμβάνοντας τις απαραίτητες προφυλάξεις όταν κλαδεύουμε ελιές, πορτοκαλιές, λεμονιές ή καστανιές!
Πρόληψη φίλοι μου! Το μυστικό για την αποφυγή ατυχημάτων είναι η πρόληψη, ιδίως στα πιο επικίνδυνα επαγγέλματα. Για να μην θρηνούμε θύματα από την αντικοινωνική συμπεριφορά των συμπολιτών μας αλλά και από τις τραγικές δικές μας απροσεξίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-194)
Παρατηρούσα τις προάλλες έναν ντελιβερά. Ξέρετε, αυτά τα παλικάρια που σχίζονται να σας φέρουν σουβλάκια, πίτσες ακόμη και φραπέδες στην πόρτα σας. Που καβαλούν το μηχανάκι της εταιρείας ή πολλές φορές και το δικό τους για να παραδώσουν την παραγγελία σας. Φαγητά, σαλάτες, μακαρονάδες, γλυκά. Κάθε μέρα το γραμματοκιβώτιο είναι γεμάτο με προσφορές. Κινέζικη, μεξικάνικη, παραδοσιακή ελληνική κουζίνα! Όρεξη να υπάρχει …
Όμως ποιος σκέφτεται τον ντελιβερά; Που πρέπει να ξεπεράσει την πυκνή κυκλοφορία. Να αποφύγει τις λακκούβες. Να προσέξει τους ασυνείδητους οδηγούς που συχνά αγνοούν τα μηχανάκια. Να αντιμετωπίσει ένα σωρό κινδύνους στη βροχή, στο κρύο, στην σκοτεινιά των κακοφωτισμένων δρόμων. Και να φτάσει στη σωστή διεύθυνση. Να κτυπήσει το σωστό κουδούνι. Να κρατά και ρέστα. Αν δεν πέσει σε κανένα επιθετικό πελάτη που έχει αλλάξει γνώμη. Ή έχει τσακωθεί με τη γυναίκα του …
Κι όλα αυτά για ένα πενιχρό μεροκάματο, συχνά χωρίς ένσημα αλλά και χωρίς ασφάλιση για ατυχήματα … Μερικές φορές και χωρίς κράνος. Ευτυχώς οι περισσότερες επώνυμες αλυσίδες γρήγορου φαγητού φροντίζουν να προμηθεύουν κράνη στα ηρωικά νέα παιδιά που αποφασίζουν να γίνουν ντελιβεράδες!
Άλλο επικίνδυνο επάγγελμα της καθημερινότητας οι ταξιτζήδες. Κι όχι μόνο επειδή κυκλοφορούν στους επικίνδυνους και απρόβλεπτους ελληνικούς δρόμους. Που όπως είπαμε είναι γεμάτοι παγίδες από λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα κι είναι συχνά κακοσχεδιασμένοι με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση. Με οδηγούς που ανά πάσα στιγμή μπορεί να παραβιάσουν το κόκκινο, το STOP, την προτεραιότητα. Αλλά και με πεζούς που δεν ελέγχουν το δρόμο πριν τον διασχίσουν. Μαγαζάτορες που θα βγάλουν κάθε λογίς εμπόδια στο δρόμο - καρέκλες, κιβώτια, κουβάδες …
Ταξιτζήδες που πρέπει επίσης να αντιμετωπίσουν αγενείς και καμιά φορά επικίνδυνους πελάτες. Παράξενους, επιθετικούς, μεθυσμένους ή μαστουρωμένους. Πελάτες που δεν έχουν πάντα καλούς σκοπούς, ιδίως τις μεταμεσονύχτιες ώρες. Πελάτες που θα σκεφτούν χίλια δυο κόλπα για να μην πληρώσουν …
Όμως, οι πραγματικοί κίνδυνοι του επαγγέλματος είναι άλλοι. Η συνεχής καθιστική ζωή είναι από μόνη της εξαιρετικά επιβλαβής. Ιδίως σε συνδυασμό με κάπνισμα και κακή διατροφή. Πόνοι στη μέση, ζάχαρο, καρδιαγγειακά είναι στην ημερησία διάταξη. Υψηλή πίεση και άγχος από τις συνθήκες δουλειάς, ιδίως σε μεγάλες πόλεις με έντονη κυκλοφορία. Και πολυάριθμα αναπνευστικά προβλήματα λόγω ρύπανσης του αέρα από τα καυσαέρια.
Μια άλλη επαγγελματική ομάδα που αντιμετωπίζει καθημερινά τον κίνδυνο είναι οι αστυνομικοί των ομάδων δίκυκλης αστυνόμευσης. Οι αστυνομικοί της ομάδας ΔΙ.ΑΣ. κυκλοφορούν στους δρόμους με μοτοσικλέτες, έτοιμοι να επέμβουν σε όποιο σημείο εμφανιστεί πρόβλημα. Έχουν να αντιμετωπίσουν τα περισσότερα σχεδόν από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και οι ντελιβεράδες: κακοσχεδιασμένους δρόμους με κακή ή ανύπαρκτη σήμανση, με λακκούβες και ολισθηρά οδοστρώματα. Ευτυχώς, ως αστυνομικοί εμπνέουν κάποιο σεβασμό ή μάλλον φόβο σε όσους δεν σέβονται τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ιδίως όταν έχουν αναμμένους τους μπλε περιστροφικούς φανούς.
Όμως οι εποχούμενοι αστυνομικοί αντιμετωπίζουν και άλλους μεγαλύτερους κινδύνους. Τους διάφορους θερμόαιμους κουμπουροφόρους που ενδέχεται να συναντήσουν στο δρόμο τους. Αδίστακτοι ληστές, επαγγελματίες τρομοκράτες αλλά και ερασιτέχνες «επαναστάτες» που χρησιμοποιούν όπλα για να πυροβολήσουν τους εκπροσώπους του νόμου ακόμη και όταν δεν έχουν προκληθεί. Θυμηθείτε τον πρόσφατο τραυματισμό από πυροβολισμούς δύο αστυνομικών στις Βρύσες Αποκορώνου …
Επικίνδυνο επάγγελμα ασκούν και οι πυροσβέστες. Έγραφα το Σεπτέμβρη (Χ.Ν. 23/9/2014) για το τραγικό δυστύχημα που είχε σημειωθεί εκείνες τις μέρες όταν ένας νεαρός πυροσβέστης προσπάθησε να σώσει μια γυναίκα από ένα φλεγόμενο διαμέρισμα. Αν και χρησιμοποιούσε φιάλες οξυγόνου, κάποια στιγμή ο αέρας του έλειψε, έχασε τις αισθήσεις του και πέθανε επί τόπου, χωρίς να μπορέσει να σώσει ούτε τη γυναίκα.
Από την σχετική έρευνα που έκανε ο απόστρατος αντιστράτηγος - υπαρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος και νομικός Ανδριανός Γκουρμπάτσης προέκυψαν εξαιρετικά σοβαρές παραλείψεις, πλημμέλειες και παθογένειες του συστήματος ελέγχου, επιθεώρησης και συντήρησης του εξοπλισμού ατομικής προστασίας. Μερικές διαπιστώσεις μάλιστα αγγίζουν ακόμη και τα όρια αξιόποινων πράξεων, αφού η μη τήρηση των ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων, αλλά και των οδηγιών χρήσης και συντήρησης των κατασκευαστών και προμηθευτών θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια και την υγεία των πυροσβεστών όταν χρησιμοποιούν τον εν λόγω εξοπλισμό (αυτόνομες αναπνευστικές συσκευές ανοιχτού κυκλώματος και αεροσυμπιεστές πλήρωσης των φιαλών τους).
Τέλος, επικίνδυνο είναι και το επάγγελμα του αγρότη! Ιδίως του ανεκπαίδευτου και του ανεπίδεκτου μαθήσεως … Που δεν χρησιμοποιεί σωστά τα φυτοφάρμακα και τα ζιζανιοκτόνα λαμβάνοντας τις προβλεπόμενες προφυλάξεις. Γιατί όμως πρέπει να το κάνει; Την περασμένη εβδομάδα ξέσπασε μια επιστημονική διαμάχη γύρω από το γνωστό ζιζανιοκτόνο Roundup. Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας χαρακτήρισε ως «πιθανώς καρκινογόνο» το κύριο συστατικό του εν λόγω ζιζανιοκτόνου κάτι που αμφισβητήθηκε από την εταιρεία που παράγει το προϊόν, δεδομένου ότι ο χαρακτηρισμός της ΠΟΥ δεν στηρίχτηκε σε νέες έρευνες αλλά σε ανάλυση προηγούμενων ερευνών.
Επειδή λοιπόν δεν ξέρουμε ποιες ουσίες θα αποδειχτούν καρκινογόνες στο μέλλον, καλόν θα είναι, η χρήση όλων των φυτοφαρμάκων να γίνεται πάντα με πιστή τήρηση των οδηγιών χρήσης. Χρησιμοποιώντας προστατευτικές ενδυμασίες, γυαλιά, μάσκες και γάντια όταν ψεκάζουν. Πλένοντας μετά το ψέκασμα τα ρούχα χωριστά από τα ρούχα της υπόλοιπης οικογένειας, ιδίως όταν υπάρχουν και μικρά παιδιά στην οικογένεια. Κάνοντας δολωματικούς μόνο ψεκασμούς με τα αντίστοιχα φάρμακα και όχι ολική κάλυψη. και λαμβάνοντας τις απαραίτητες προφυλάξεις όταν κλαδεύουμε ελιές, πορτοκαλιές, λεμονιές ή καστανιές!
Πρόληψη φίλοι μου! Το μυστικό για την αποφυγή ατυχημάτων είναι η πρόληψη, ιδίως στα πιο επικίνδυνα επαγγέλματα. Για να μην θρηνούμε θύματα από την αντικοινωνική συμπεριφορά των συμπολιτών μας αλλά και από τις τραγικές δικές μας απροσεξίες …
30 Μαρτίου 2015
Ευρωπαϊκή Ένωση και ανεργία των νέων
Τι κάνει η Ένωση για να βοηθήσει τους νέους να αντιμετωπίσουν το μεγαλύτερο πρόβλημα του καιρού μας - την ανεργία …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 30 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-04)
Ίσως θα ήταν πλεονασμός να πούμε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχολεί τους σημερινούς νέους είναι η ανεργία. Αυτό θεωρούν ως την κύρια πρόκληση για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 54% των ερωτηθέντων Ελλήνων ηλικίας 16 έως 30 ετών σε μια έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που έγινε πριν από έναν χρόνο. Παρόμοιο είναι και το ποσοστό της ανεργίας των νέων (49,8%) που κατέγραψε η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία (Eurostat) το Γενάρη του 2015. Όμως, τι κάνει η Ευρώπη για να βοηθήσει τους νέους να αντιμετωπίσουν το φάσμα της ανεργίας; Κάνει πολλά, χρήσιμα και καινοτόμα!
Ένα πετυχημένο πρόγραμμα - το Erasmus
Ποιος νέος δεν έχει ακούσει για το πρόγραμμα Erasmus; Από το 1987 που θεσπίστηκε το περίφημο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών, σπουδαστών και διδασκόντων πάνω από 3 εκατ. άτομα επωφελήθηκαν από σπουδές και επιμόρφωση σε μιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλα 4 εκατ. θα επωφεληθούν από το ανανεωμένο πρόγραμμα Erasmus+ κατά την περίοδο 2014-2020. Το νέο πρόγραμμα ενισχύει επίσης τη διάσταση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και των ανταλλαγών για πρακτική άσκηση στο εξωτερικό.
Και πως βοήθησε στην αντιμετώπιση της ανεργίας το Erasmus; Από την αξιολόγηση του προγράμματος που έγινε το 2014 προέκυψε ότι όσοι σπούδασαν στο εξωτερικό είχαν 50% λιγότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν μακροχρόνια ανεργία σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν σπουδάσει ή δεν έχουν παρακολουθήσει κατάρτιση στο εξωτερικό και, πέντε χρόνια μετά την αποφοίτησή τους, το ποσοστό ανεργίας τους είναι κατά 23% χαμηλότερο. Παράλληλα όσοι συμμετείχαν σε ανταλλαγές του προγράμματος μπορούσαν ευκολότερα να μετακομίσουν στο εξωτερικό προς εξεύρεση εργασίας.
Μια άλλη διάσταση της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία αφορά τις ανταλλαγές νέων εθελοντών. Η Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας περιλαμβάνει πλήθος ευκαιριών για τους νέους και τις νέες που θέλουν να συμμετάσχουν εθελοντικά σε δραστηριότητες στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας, της κοινωνικής ένταξης και της υποστήριξης τοπικών κοινοτήτων κατά τη διάρκεια των διακοπών. Και η συμμετοχή σε τέτοιες δράσεις εμπλουτίζει το βιογραφικό και συμβάλλει στην εξεύρεση εργασίας αφού οι σοβαροί εργοδότες προτιμούν σύμφωνα με την αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus, υποψήφιους με εγκάρσιες δεξιότητες (φιλομάθεια, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, ανεκτικότητα και αυτοπεποίθηση), αλλά και με διεθνή εμπειρία.
Άλλα εργαλεία καταπολέμησης της ανεργίας
Τι άλλο προφέρει η Ένωση στους νέους που ψάχνουν για δουλειά; Την υπηρεσία Europass για την σύνταξη τυποποιημένου βιογραφικού σημειώματος μαζί με το Ευρωπαϊκό Διαβατήριο Δεξιοτήτων. Την υπηρεσία EURES για την εύρεση εργασίας ανά την Ευρώπη. Και τέλος δρομολόγησε την πρωτοβουλία «Εγγύηση για τη Νεολαία» στο πλαίσιο της οποίας οι άνεργοι νέοι ηλικίας κάτω των 25 θα λαμβάνουν μια συγκεκριμένη, ποιοτική προσφορά εργασίας, μαθητείας, πρακτικής άσκησης ή συνέχισης της εκπαίδευσής τους μέσα σε 4 μήνες αφότου ολοκληρώσουν την επίσημη εκπαίδευσή τους ή καταστούν άνεργοι.
Η Ένωση διαθέτει επίσης ένα σημαντικότατο εργαλείο για την ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης και της εξάλειψης των αιτίων που δημιουργούν κοινωνικές ανισότητες: το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Το ΕΚΤ λειτουργεί επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Ευρώπης – τους εργαζόμενους, τους νέους και όλους όσους αναζητούν εργασία. Στόχος των δράσεων που συγχρηματοδοτεί είναι η βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης, ιδιαίτερα αυτών που δυσκολεύονται στην εξεύρεση εργασίας. Έτσι συγχρηματοδοτούνται από έργα φιλανθρωπικών οργανώσεων μικρής κλίμακας που βοηθούν τα άτομα με αναπηρίες να βρουν κατάλληλες θέσεις εργασίας, έως εθνικά έργα που προωθούν την επαγγελματική κατάρτιση για ολόκληρο τον πληθυσμό. Υπάρχουν επίσης έργα που απευθύνονται στα εκπαιδευτικά συστήματα, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, έργα για νέους και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που αναζητούν εργασία, και έργα για δυνητικούς επιχειρηματίες από κάθε κοινωνικό υπόβαθρο.
Όμως, όπως είπαμε, η Ένωση κατοχυρώνει την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζόμενων και των υπηρεσιών. Και σε αυτό το πλαίσιο έχουν γίνει πολλά π.χ. στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σχετική οδηγία καλύπτει τα ιατρικά επαγγέλματα (ιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, νοσοκόμοι, οδοντίατροι, κτηνίατροι, μαίες και μαιευτές, φαρμακοποιοί) και τους αρχιτέκτονες καθώς και πολλά άλλα επαγγέλματα με βάση κοινές αρχές και δοκιμασίες εκπαίδευσης (π.χ. λογιστές, οικονομολόγοι, μηχανικοί και τεχνίτες κάθε ειδικότητας και πολλοί άλλοι). Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εκδώσουν απόφαση αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων εντός το πολύ τεσσάρων μηνών από την κατάθεση του σχετικού φακέλου, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι ο υποψήφιος έχει και τις απαραίτητες γλωσσικές γνώσεις.
Θα μπορούσε η Ένωση να κάνει περισσότερα για το μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας; Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο τομέας της απασχόλησης δεν αποτελεί αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης αλλά υπόκειται απλώς σε συντονισμό σε διακυβερνητικό επίπεδο. Επίσης, στους τομείς της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης η Ένωση δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα (όπως π.χ. στον ανταγωνισμό) ούτε και συντρέχουσα αρμοδιότητα (όπως π.χ. στο περιβάλλον) αλλά μπορεί μόνον να αναλαμβάνει δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών.
Όμως ήδη όσα αναφέρθηκαν είναι πάρα πολλά. Αν μάλιστα συνδυαστούν και με τις δράσεις τη Ένωσης στους τομείς της Έρευνας, της Καινοτομίας και της Κοινωνίας των Πληροφοριών μπορούν να αποφέρουν θεαματικά αποτελέσματα. Αλλά γι' αυτά θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 30 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-04)
Ίσως θα ήταν πλεονασμός να πούμε ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα που απασχολεί τους σημερινούς νέους είναι η ανεργία. Αυτό θεωρούν ως την κύρια πρόκληση για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 54% των ερωτηθέντων Ελλήνων ηλικίας 16 έως 30 ετών σε μια έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που έγινε πριν από έναν χρόνο. Παρόμοιο είναι και το ποσοστό της ανεργίας των νέων (49,8%) που κατέγραψε η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία (Eurostat) το Γενάρη του 2015. Όμως, τι κάνει η Ευρώπη για να βοηθήσει τους νέους να αντιμετωπίσουν το φάσμα της ανεργίας; Κάνει πολλά, χρήσιμα και καινοτόμα!
Ένα πετυχημένο πρόγραμμα - το Erasmus
Ποιος νέος δεν έχει ακούσει για το πρόγραμμα Erasmus; Από το 1987 που θεσπίστηκε το περίφημο ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής φοιτητών, σπουδαστών και διδασκόντων πάνω από 3 εκατ. άτομα επωφελήθηκαν από σπουδές και επιμόρφωση σε μιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Άλλα 4 εκατ. θα επωφεληθούν από το ανανεωμένο πρόγραμμα Erasmus+ κατά την περίοδο 2014-2020. Το νέο πρόγραμμα ενισχύει επίσης τη διάσταση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και των ανταλλαγών για πρακτική άσκηση στο εξωτερικό.
Και πως βοήθησε στην αντιμετώπιση της ανεργίας το Erasmus; Από την αξιολόγηση του προγράμματος που έγινε το 2014 προέκυψε ότι όσοι σπούδασαν στο εξωτερικό είχαν 50% λιγότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν μακροχρόνια ανεργία σε σύγκριση με εκείνους που δεν έχουν σπουδάσει ή δεν έχουν παρακολουθήσει κατάρτιση στο εξωτερικό και, πέντε χρόνια μετά την αποφοίτησή τους, το ποσοστό ανεργίας τους είναι κατά 23% χαμηλότερο. Παράλληλα όσοι συμμετείχαν σε ανταλλαγές του προγράμματος μπορούσαν ευκολότερα να μετακομίσουν στο εξωτερικό προς εξεύρεση εργασίας.
Μια άλλη διάσταση της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη νεολαία αφορά τις ανταλλαγές νέων εθελοντών. Η Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας περιλαμβάνει πλήθος ευκαιριών για τους νέους και τις νέες που θέλουν να συμμετάσχουν εθελοντικά σε δραστηριότητες στους τομείς της ανθρωπιστικής βοήθειας, της κοινωνικής ένταξης και της υποστήριξης τοπικών κοινοτήτων κατά τη διάρκεια των διακοπών. Και η συμμετοχή σε τέτοιες δράσεις εμπλουτίζει το βιογραφικό και συμβάλλει στην εξεύρεση εργασίας αφού οι σοβαροί εργοδότες προτιμούν σύμφωνα με την αξιολόγηση του προγράμματος Erasmus, υποψήφιους με εγκάρσιες δεξιότητες (φιλομάθεια, ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, ανεκτικότητα και αυτοπεποίθηση), αλλά και με διεθνή εμπειρία.
Άλλα εργαλεία καταπολέμησης της ανεργίας
Τι άλλο προφέρει η Ένωση στους νέους που ψάχνουν για δουλειά; Την υπηρεσία Europass για την σύνταξη τυποποιημένου βιογραφικού σημειώματος μαζί με το Ευρωπαϊκό Διαβατήριο Δεξιοτήτων. Την υπηρεσία EURES για την εύρεση εργασίας ανά την Ευρώπη. Και τέλος δρομολόγησε την πρωτοβουλία «Εγγύηση για τη Νεολαία» στο πλαίσιο της οποίας οι άνεργοι νέοι ηλικίας κάτω των 25 θα λαμβάνουν μια συγκεκριμένη, ποιοτική προσφορά εργασίας, μαθητείας, πρακτικής άσκησης ή συνέχισης της εκπαίδευσής τους μέσα σε 4 μήνες αφότου ολοκληρώσουν την επίσημη εκπαίδευσή τους ή καταστούν άνεργοι.
Η Ένωση διαθέτει επίσης ένα σημαντικότατο εργαλείο για την ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης και της εξάλειψης των αιτίων που δημιουργούν κοινωνικές ανισότητες: το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Το ΕΚΤ λειτουργεί επενδύοντας στο ανθρώπινο κεφάλαιο της Ευρώπης – τους εργαζόμενους, τους νέους και όλους όσους αναζητούν εργασία. Στόχος των δράσεων που συγχρηματοδοτεί είναι η βελτίωση των προοπτικών απασχόλησης, ιδιαίτερα αυτών που δυσκολεύονται στην εξεύρεση εργασίας. Έτσι συγχρηματοδοτούνται από έργα φιλανθρωπικών οργανώσεων μικρής κλίμακας που βοηθούν τα άτομα με αναπηρίες να βρουν κατάλληλες θέσεις εργασίας, έως εθνικά έργα που προωθούν την επαγγελματική κατάρτιση για ολόκληρο τον πληθυσμό. Υπάρχουν επίσης έργα που απευθύνονται στα εκπαιδευτικά συστήματα, τους εκπαιδευτικούς και τους μαθητές, έργα για νέους και άτομα μεγαλύτερης ηλικίας που αναζητούν εργασία, και έργα για δυνητικούς επιχειρηματίες από κάθε κοινωνικό υπόβαθρο.
Όμως, όπως είπαμε, η Ένωση κατοχυρώνει την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζόμενων και των υπηρεσιών. Και σε αυτό το πλαίσιο έχουν γίνει πολλά π.χ. στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η σχετική οδηγία καλύπτει τα ιατρικά επαγγέλματα (ιατροί διαφόρων ειδικοτήτων, νοσοκόμοι, οδοντίατροι, κτηνίατροι, μαίες και μαιευτές, φαρμακοποιοί) και τους αρχιτέκτονες καθώς και πολλά άλλα επαγγέλματα με βάση κοινές αρχές και δοκιμασίες εκπαίδευσης (π.χ. λογιστές, οικονομολόγοι, μηχανικοί και τεχνίτες κάθε ειδικότητας και πολλοί άλλοι). Οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να εκδώσουν απόφαση αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων εντός το πολύ τεσσάρων μηνών από την κατάθεση του σχετικού φακέλου, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι ο υποψήφιος έχει και τις απαραίτητες γλωσσικές γνώσεις.
Θα μπορούσε η Ένωση να κάνει περισσότερα για το μεγάλο πρόβλημα της ανεργίας; Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε εδώ ότι ο τομέας της απασχόλησης δεν αποτελεί αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης αλλά υπόκειται απλώς σε συντονισμό σε διακυβερνητικό επίπεδο. Επίσης, στους τομείς της παιδείας και της επαγγελματικής κατάρτισης η Ένωση δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα (όπως π.χ. στον ανταγωνισμό) ούτε και συντρέχουσα αρμοδιότητα (όπως π.χ. στο περιβάλλον) αλλά μπορεί μόνον να αναλαμβάνει δράσεις για να υποστηρίζει, να συντονίζει ή να συμπληρώνει τη δράση των κρατών μελών.
Όμως ήδη όσα αναφέρθηκαν είναι πάρα πολλά. Αν μάλιστα συνδυαστούν και με τις δράσεις τη Ένωσης στους τομείς της Έρευνας, της Καινοτομίας και της Κοινωνίας των Πληροφοριών μπορούν να αποφέρουν θεαματικά αποτελέσματα. Αλλά γι' αυτά θα μιλήσουμε σε επόμενο άρθρο …
24 Μαρτίου 2015
Περί αντικοινωνικής συμπεριφοράς
Οι αντικοινωνικές συμπεριφορές τείνουν να γίνουν κανόνας ενώ όσοι τολμούν να διαμαρτυρηθούν θεωρούνται γραφικοί και παράξενοι …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-193)
Απαιτείς να διασχίσεις το δρόμο όταν το φανάρι είναι πράσινο για τους πεζούς; Και να μην σε απειλεί το αυτοκίνητο που θέλει ντε και καλά να περάσει με κόκκινο; Κύριε μου είστε άσχετος! Δεν γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα προτεραιότητα έχει πάντα ο οδηγός και όχι ο πεζός;
Θέλεις να απολαύσεις το καφεδάκι σου στο καφενεδάκι της γειτονιάς ή στην σύγχρονη καφετέρια χωρίς να σε φλομώνει το τσιγάρο του διπλανού σου; Έλα μωρέ παράξενε, αφού όλοι καπνίζουν!
Σκοπεύεις να κλείσεις ραντεβού με τον γιατρό χωρίς να πληρώσεις επίσκεψη όπως δικαιούσαι ως ασφαλισμένος; Μεγάλες απαιτήσεις έχεις φίλε! Εδώ είναι Ελλάδα και πρέπει να ακολουθήσεις την πεπατημένη και να πληρώσεις έξτρα ραντεβού. Αν θέλεις να σε δει ο γιατρός …
Σε ενοχλούν τα σκουπίδια που ρίχνουν ανεξέλεγκτα στις παραλίες, στο δρόμο, στα δάση οι περιπατητές, οι λουόμενοι, τα ζευγαράκια; Έλα καημένε με τις παραξενιές σου! Αφού θα τα μαζέψουν οι πρόσκοποι ή οι μαθητές και θα κάνουν και μια καλή πράξη.
Δεν έχεις χρήματα να πληρώσεις φροντιστήρια για την μεγάλη σου κόρη που θέλει να μπει στο πανεπιστήμιο και απαιτείς να γίνεται το μάθημα σωστά στο δημόσιο σχολείο; Με τους μισθούς πείνας που παίρνουν οι καθηγητές του δημοσίου τι θέλεις να κάνουν κι αυτοί; Εδώ είναι Ελλάδα, μην περιμένεις και πολλά από το κράτος …
Θέλεις να διακανονίσεις μια υπόθεση με την εφορία και δεν θέλεις να δώσεις το κάτι τις στον υπάλληλο που υπόσχεται να διεκπεραιώσει ταχύτατα την υπόθεσή σου και με το ένα δέκατο του κόστους; Μα που ζεις; Αφού όλη η Ελλάδα έτσι κινείται …
Η άδεια που έχεις ζητήσει για να κτίσεις εκείνο το επιπλέον δωμάτιο στο μικρό σου εξοχικό δεν έχει εκδοθεί ακόμη και αρνείσαι να πληρώσεις όσα σου ζήτησαν για να επιταχυνθεί η διαδικασία; Καλά φίλε, εσύ έχεις έλθει από άλλο πλανήτη μου φαίνεται και δεν ξέρεις πως λειτουργούν τα πράγματα στα Βαλκάνια …
Ζήτησες απόδειξη από τον ταβερνιάρη για το φαγητό που έφαγες εσύ κι η παρέα σου; Τουρίστας είσαι φίλε; Δεν ξέρεις ότι εδώ δεν δίνουμε αποδείξεις;
Δήλωσες ότι δεν πρόκειται να ξανακάτσεις σε γιορτή όπου συμμετέχουν άτομα τα οποία μόλις έλθουν στο κέφι θα βγάλουν το πιστόλι και θα ρίξουν τις «καθιερωμένες» μπαλωθιές; Μα τι παραξενιές είναι αυτές; Δεν ξέρεις ότι εδώ είναι Κρήτη και η οπλοφορία είναι «νόμιμη»;
Ο μπροστινός σου επέμενε να δεχτούν τις υπέρβαρες αποσκευές του στο αεροπλάνο χωρίς να πληρώσει το ανάλογο ποσό ενώ γνώριζε ότι ισχύει όριο βάρους; Η ευγενική υπάλληλος του έδειξε τον κανονισμό, κι αυτός άρχισε να φωνάζει και να διαμαρτύρεται κατηγορώντας την εταιρεία, τους υπαλλήλους και το κράτος που δεν έχουν προβλέψει την ειδική περίπτωσή του … Κι όταν είπες χαμηλόφωνα ότι έχει δίκιο η κοπέλα, σε αγριοκοίταξε και σου πέταξε ένα «θες να τ' ακούσεις κι εσύ τώρα;».
Διαμαρτυρήθηκες για την αγένεια οδηγών, εισπρακτόρων και ελεγκτών στα λεωφορεία; Αλλά και για την αγένεια των επιβατών που δεν έχουν φροντίσει να βγάλουν εισιτήριο, ούτε να ειδοποιήσουν εγκαίρως για τη στάση που θα κατέβουν; Ενοχλούν τους άλλους επιβάτες με τη μουσική που ακούνε, με τις θορυβώδεις συζητήσεις τους στο κινητό, ακόμη και με την απλυσιά τους … Τι είπες κύριος; Δηλαδή δεν έχω δικαίωμα να μιλήσω στο τηλέφωνο;;;
Οδηγεί το μηχανάκι έχοντας στο πίσω μέρος και τη μικρή του κόρη. Και οι δυο δεν φοράνε κράνος ενώ κάνει και επικίνδυνες προσπεράσεις. Κι όταν του κάνεις παρατήρηση, απαντά χωρίς να κοκκινίζει: Άντε ρε παρλαπίπα, κοίτα τη δουλειά σου, που θα μου πεις εσύ ότι νοιάζεσαι για το παιδί μου περισσότερο από μένα!
Στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα ιατρεία και στα νοσοκομεία, στα σχολεία, στα μαγαζιά και στα γραφεία, ο σωστός, ο νόμιμος, ο λογικός, ο κοινωνικός λοιδορείται, απαξιώνεται, υποτιμάται. Η πραγματικά αντικοινωνική συμπεριφορά θεωρείται ο κανόνας. Η μαγκιά, ο τσαμπουκάς, η υποτιμητική ατάκα, η προσωπική επίθεση, έχουν αντικαταστήσει τον διάλογο, την ευγένεια, τη συγνώμη.
Φυσικά και υπάρχουν καλοί οδηγοί που σέβονται τους πεζούς και τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Που φορούν κράνος και ζώνη ασφαλείας αυτοί και τα παιδιά τους. Φυσικά και υπάρχουν καπνιστές που σέβονται την απαγόρευση του καπνίσματος και βγαίνουν στο ύπαιθρο για να καπνίσουν. Αλλά και καφετζήδες και εστιάτορες που εφαρμόζουν το νόμο. Φυσικά και υπάρχουν γιατροί που δεν εκβιάζουν για να πληρωθούν επιπλέον. Που κάνουν το παν για να ανακουφίσουν τους ασθενείς εργαζόμενοι συχνά υπερωριακά χωρίς επιπλέον αμοιβή. Πολίτες που δεν πετούν σκουπίδια, που χαμηλώνουν τη φωνή όταν μιλούν στο κινητό ή με άλλους σε δημόσιους χώρους, που σέβονται τους νόμους και τους κανόνες. Δάσκαλοι που δίνουν τη ζωή τους για να μεταδώσουν γνώσεις και στάση ζωής στους μαθητές τους. Σωστοί επαγγελματίες.
Αλλά ενώ οι σωστοί καθημερινά λιγοστεύουν, οι «αντικοινωνικοί» φαίνεται πως αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς … Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρείται νόμιμη η παρανομία, εξυπνάδα ο υποβιβασμός του άλλου, μαγκιά ο εκβιασμός και το δίκιο του ισχυρότερου. Αλλά εξεγειρόμαστε όταν διαβάζουμε να μας κατηγορούν ως αφιλόξενους κάποιοι ταλαιπωρημένοι ξένοι τουρίστες που τους εκμεταλλεύτηκαν. Όταν μαθαίνουμε για κάποιο μαθητή που αυτοκτόνησε επειδή υπέστη σχολικό εκφοβισμό. Για κάποιο ηλικιωμένο που τον χτύπησε μηχανάκι ενώ περνούσε τη διάβαση πεζών με πράσινο.
Πότε θα γίνουν δακτυλοδεικτούμενη μειονότητα όσοι συμπεριφέρονται αντικοινωνικά; Πότε θα «φιλοτιμηθούμε» να εφαρμόσουμε το νόμο, να συμπεριφερόμαστε ευγενικά, να λογαριάζουμε το κόστος που θα έχουν οι πράξεις μας ή οι παραλήψεις μας στους εαυτούς μας και στους άλλους; Πότε θα γίνουμε πλειοψηφία οι πολιτισμένοι πολίτες σε αυτή τη χώρα;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-193)
Απαιτείς να διασχίσεις το δρόμο όταν το φανάρι είναι πράσινο για τους πεζούς; Και να μην σε απειλεί το αυτοκίνητο που θέλει ντε και καλά να περάσει με κόκκινο; Κύριε μου είστε άσχετος! Δεν γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα προτεραιότητα έχει πάντα ο οδηγός και όχι ο πεζός;
Θέλεις να απολαύσεις το καφεδάκι σου στο καφενεδάκι της γειτονιάς ή στην σύγχρονη καφετέρια χωρίς να σε φλομώνει το τσιγάρο του διπλανού σου; Έλα μωρέ παράξενε, αφού όλοι καπνίζουν!
Σκοπεύεις να κλείσεις ραντεβού με τον γιατρό χωρίς να πληρώσεις επίσκεψη όπως δικαιούσαι ως ασφαλισμένος; Μεγάλες απαιτήσεις έχεις φίλε! Εδώ είναι Ελλάδα και πρέπει να ακολουθήσεις την πεπατημένη και να πληρώσεις έξτρα ραντεβού. Αν θέλεις να σε δει ο γιατρός …
Σε ενοχλούν τα σκουπίδια που ρίχνουν ανεξέλεγκτα στις παραλίες, στο δρόμο, στα δάση οι περιπατητές, οι λουόμενοι, τα ζευγαράκια; Έλα καημένε με τις παραξενιές σου! Αφού θα τα μαζέψουν οι πρόσκοποι ή οι μαθητές και θα κάνουν και μια καλή πράξη.
Δεν έχεις χρήματα να πληρώσεις φροντιστήρια για την μεγάλη σου κόρη που θέλει να μπει στο πανεπιστήμιο και απαιτείς να γίνεται το μάθημα σωστά στο δημόσιο σχολείο; Με τους μισθούς πείνας που παίρνουν οι καθηγητές του δημοσίου τι θέλεις να κάνουν κι αυτοί; Εδώ είναι Ελλάδα, μην περιμένεις και πολλά από το κράτος …
Θέλεις να διακανονίσεις μια υπόθεση με την εφορία και δεν θέλεις να δώσεις το κάτι τις στον υπάλληλο που υπόσχεται να διεκπεραιώσει ταχύτατα την υπόθεσή σου και με το ένα δέκατο του κόστους; Μα που ζεις; Αφού όλη η Ελλάδα έτσι κινείται …
Η άδεια που έχεις ζητήσει για να κτίσεις εκείνο το επιπλέον δωμάτιο στο μικρό σου εξοχικό δεν έχει εκδοθεί ακόμη και αρνείσαι να πληρώσεις όσα σου ζήτησαν για να επιταχυνθεί η διαδικασία; Καλά φίλε, εσύ έχεις έλθει από άλλο πλανήτη μου φαίνεται και δεν ξέρεις πως λειτουργούν τα πράγματα στα Βαλκάνια …
Ζήτησες απόδειξη από τον ταβερνιάρη για το φαγητό που έφαγες εσύ κι η παρέα σου; Τουρίστας είσαι φίλε; Δεν ξέρεις ότι εδώ δεν δίνουμε αποδείξεις;
Δήλωσες ότι δεν πρόκειται να ξανακάτσεις σε γιορτή όπου συμμετέχουν άτομα τα οποία μόλις έλθουν στο κέφι θα βγάλουν το πιστόλι και θα ρίξουν τις «καθιερωμένες» μπαλωθιές; Μα τι παραξενιές είναι αυτές; Δεν ξέρεις ότι εδώ είναι Κρήτη και η οπλοφορία είναι «νόμιμη»;
Ο μπροστινός σου επέμενε να δεχτούν τις υπέρβαρες αποσκευές του στο αεροπλάνο χωρίς να πληρώσει το ανάλογο ποσό ενώ γνώριζε ότι ισχύει όριο βάρους; Η ευγενική υπάλληλος του έδειξε τον κανονισμό, κι αυτός άρχισε να φωνάζει και να διαμαρτύρεται κατηγορώντας την εταιρεία, τους υπαλλήλους και το κράτος που δεν έχουν προβλέψει την ειδική περίπτωσή του … Κι όταν είπες χαμηλόφωνα ότι έχει δίκιο η κοπέλα, σε αγριοκοίταξε και σου πέταξε ένα «θες να τ' ακούσεις κι εσύ τώρα;».
Διαμαρτυρήθηκες για την αγένεια οδηγών, εισπρακτόρων και ελεγκτών στα λεωφορεία; Αλλά και για την αγένεια των επιβατών που δεν έχουν φροντίσει να βγάλουν εισιτήριο, ούτε να ειδοποιήσουν εγκαίρως για τη στάση που θα κατέβουν; Ενοχλούν τους άλλους επιβάτες με τη μουσική που ακούνε, με τις θορυβώδεις συζητήσεις τους στο κινητό, ακόμη και με την απλυσιά τους … Τι είπες κύριος; Δηλαδή δεν έχω δικαίωμα να μιλήσω στο τηλέφωνο;;;
Οδηγεί το μηχανάκι έχοντας στο πίσω μέρος και τη μικρή του κόρη. Και οι δυο δεν φοράνε κράνος ενώ κάνει και επικίνδυνες προσπεράσεις. Κι όταν του κάνεις παρατήρηση, απαντά χωρίς να κοκκινίζει: Άντε ρε παρλαπίπα, κοίτα τη δουλειά σου, που θα μου πεις εσύ ότι νοιάζεσαι για το παιδί μου περισσότερο από μένα!
Στην πολυκατοικία, στη γειτονιά, στο δρόμο, στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στα ιατρεία και στα νοσοκομεία, στα σχολεία, στα μαγαζιά και στα γραφεία, ο σωστός, ο νόμιμος, ο λογικός, ο κοινωνικός λοιδορείται, απαξιώνεται, υποτιμάται. Η πραγματικά αντικοινωνική συμπεριφορά θεωρείται ο κανόνας. Η μαγκιά, ο τσαμπουκάς, η υποτιμητική ατάκα, η προσωπική επίθεση, έχουν αντικαταστήσει τον διάλογο, την ευγένεια, τη συγνώμη.
Φυσικά και υπάρχουν καλοί οδηγοί που σέβονται τους πεζούς και τους κανόνες του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Που φορούν κράνος και ζώνη ασφαλείας αυτοί και τα παιδιά τους. Φυσικά και υπάρχουν καπνιστές που σέβονται την απαγόρευση του καπνίσματος και βγαίνουν στο ύπαιθρο για να καπνίσουν. Αλλά και καφετζήδες και εστιάτορες που εφαρμόζουν το νόμο. Φυσικά και υπάρχουν γιατροί που δεν εκβιάζουν για να πληρωθούν επιπλέον. Που κάνουν το παν για να ανακουφίσουν τους ασθενείς εργαζόμενοι συχνά υπερωριακά χωρίς επιπλέον αμοιβή. Πολίτες που δεν πετούν σκουπίδια, που χαμηλώνουν τη φωνή όταν μιλούν στο κινητό ή με άλλους σε δημόσιους χώρους, που σέβονται τους νόμους και τους κανόνες. Δάσκαλοι που δίνουν τη ζωή τους για να μεταδώσουν γνώσεις και στάση ζωής στους μαθητές τους. Σωστοί επαγγελματίες.
Αλλά ενώ οι σωστοί καθημερινά λιγοστεύουν, οι «αντικοινωνικοί» φαίνεται πως αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς … Σήμερα έχουμε φτάσει στο σημείο να θεωρείται νόμιμη η παρανομία, εξυπνάδα ο υποβιβασμός του άλλου, μαγκιά ο εκβιασμός και το δίκιο του ισχυρότερου. Αλλά εξεγειρόμαστε όταν διαβάζουμε να μας κατηγορούν ως αφιλόξενους κάποιοι ταλαιπωρημένοι ξένοι τουρίστες που τους εκμεταλλεύτηκαν. Όταν μαθαίνουμε για κάποιο μαθητή που αυτοκτόνησε επειδή υπέστη σχολικό εκφοβισμό. Για κάποιο ηλικιωμένο που τον χτύπησε μηχανάκι ενώ περνούσε τη διάβαση πεζών με πράσινο.
Πότε θα γίνουν δακτυλοδεικτούμενη μειονότητα όσοι συμπεριφέρονται αντικοινωνικά; Πότε θα «φιλοτιμηθούμε» να εφαρμόσουμε το νόμο, να συμπεριφερόμαστε ευγενικά, να λογαριάζουμε το κόστος που θα έχουν οι πράξεις μας ή οι παραλήψεις μας στους εαυτούς μας και στους άλλους; Πότε θα γίνουμε πλειοψηφία οι πολιτισμένοι πολίτες σε αυτή τη χώρα;
23 Μαρτίου 2015
Όλα όσα προσφέρει η Ε.Ε. στους εργαζόμενους της και πρέπει να γνωρίζετε
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει πολλά και για τους εργαζόμενους - από την προστασία τους στους χώρους εργασίας μέχρι την κάρτα ασφάλισης ασθενείας και την ευρωπαϊκή υπηρεσία εύρεσης εργασίας EURES …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 23 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-03)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: προϊόντα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλοι οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι μπορούν να μετακομίσουν και να εγκατασταθούν σε κάποιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, παράλληλα με τη διασφάλιση αυτής της ελεύθερης μετακίνησης, που ενδεχομένως την δυσκολεύει μόνο η άγνοια ξένων γλωσσών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και πολυάριθμες νομοθετικές πράξεις στον τομέα της υγιεινής και της ασφάλειας των εργαζόμενων. Και όχι μόνο …
Κάθε νέο ή ανακαινισμένο κτήριο που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για να στεγάσει εργαζόμενους πρέπει να πληροί ορισμένες βασικές απαιτήσεις ασφαλείας. Καλύπτονται οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, οι οδοί και έξοδοι κινδύνου, τα συστήματα πυρανίχνευσης και κατάσβεσης πυρκαγιάς αλλά και τα συστήματα συναγερμού. Ο εξαερισμός, η θερμοκρασία, ο φωτισμός και τα δάπεδα, των χώρων εργασίας αλλά και των χώρων ανάπαυσης του προσωπικού. Οι πόρτες, οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης, οι εγκαταστάσεις υγιεινής, τα αποδυτήρια και οι χώροι πρώτων βοηθειών. Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για τις έγκυες και τους ανάπηρους εργαζόμενους και για όσους εργάζονται στο ύπαιθρο.
Άλλη ενωσιακή οδηγία προβλέπει με λεπτομέρεια τα σήματα ασφαλείας που χρησιμοποιούνται στους χώρους εργασίας. Κι επειδή όλοι λίγο-πολύ οι δημόσιοι χώροι στους οποίους έχουν πρόσβαση οι πολίτες είναι χώροι εργασίας κάποιων άλλων, τα σήματα της σχετικής οδηγίας χρησιμοποιούνται σχεδόν παντού για να δείξουν τις εξόδους κινδύνου, τα σημεία ύπαρξης φορητών ή μόνιμων πυροσβεστήρων, αλλά και τους χώρους στους οποίους απαγορεύεται το κάπνισμα ή η είσοδος, ή από τους οποίους απαγορεύεται η διέλευση πεζών ή οχημάτων. Επίσης οι πινακίδες επισήμανσης εύφλεκτων, εκρηκτικών, τοξικών και κάθε είδους επικίνδυνων υλικών αλλά και οι μπλε πινακίδες που μας προειδοποιούν να φορέσουμε κράνος ασφαλείας, προστατευτικά γυαλιά, μπότες ή ωτοασπίδες όταν μπαίνουμε σε συγκεκριμένα εργοτάξια.
Ναι! Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πανταχού παρούσα στους χώρους δουλειάς! Ρυθμίζοντας τις προδιαγραφές του προστατευτικού εξοπλισμού που χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι. Προβλέποντας τις συνθήκες εργασίας και τις προφυλάξεις πάνω σε αλιευτικά πλοία καθώς και το ιατρικό υλικό που πρέπει να έχουν τα πλοία γενικώς. Καθορίζοντας ελάχιστες απαιτήσεις ασφαλείας για όσους εργάζονται σε μεγάλα ύψη, όσους καλούνται να σηκώσουν βάρη, όσους εργάζονται μπροστά σε οθόνες υπολογιστών. Για τις έγκυες και θηλάζουσες μητέρες, για τους νέους και για όσους εργάζονται με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή ως προσωρινοί.
Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για όσους εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, εκρηκτικές ατμόσφαιρες, μηχανικές δονήσεις, θόρυβο και ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Αλλά και για τους εργαζόμενους που χειρίζονται χημικές ουσίες με ιδιαίτερη νομοθεσία για τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή βιολογικούς παράγοντες. Η αυστηρότερη νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα αφορά τον αμίαντο του οποίου η χρήση υπόκειται σε ιδιαίτερους περιορισμούς με προβλέψεις για την προστασία και εκπαίδευση των εργαζόμενων που χειρίζονται το εξαιρετικά καρκινογόνο αυτό υλικό.
Παράλληλα, η Ένωση με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης νοοτροπίας πρόληψης κινδύνων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην Ευρώπη, έχει δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία που εδρεύει στο Μπιλμπάο της Ισπανίας.
Όμως, οι παρεμβάσεις της Ένωσης για τους εργαζόμενους δεν εξαντλούνται στην εξασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας. Όσοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό θα έχουν σίγουρα ενημερωθεί για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας. Είναι μια κάρτα που σας χορηγεί ο ασφαλιστικός σας φορέας και η οποία σας προσφέρει πρόσβαση σε ιατρικά αναγκαία, κρατική περίθαλψη κατά την προσωρινή διαμονή σας σε μια από τις 28 χώρες της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με τους ίδιους όρους και το ίδιο κόστος (σε ορισμένες χώρες, δωρεάν) με τους ασφαλισμένους της εν λόγω χώρας.
Η Ένωση έχει επίσης θεσπίσει κανόνες για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. Αυτός ο συντονισμός είναι απαραίτητος για τους εργαζόμενους που δουλεύουν διαδοχικά σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη, ή που εργάζονται σε ένα κράτος μέλος και διαμένουν σε άλλο. Και αφορά θέματα όπως οι διάφορες παροχές και επιδόματα, η συνταξιοδότηση γήρατος και αναπηρίας και τα επιδόματα ανεργίας. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει μια ειδική πανευρωπαϊκή υπηρεσία εύρεσης εργασίας, την EURES, μέσω της οποίας όσοι ψάχνουν εργασία μπορούν να ενημερωθούν για τις προσφορές εργασίας σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Όμορφα μας τα λες αγαπητέ, θα πουν μερικοί. Τι γίνεται όμως με την εφαρμογή όλων αυτών των ωραίων ευρωενωσιακών οδηγιών; Τι μπορώ να κάνω αν διαπιστώσω ότι ο εργοδότης μου δεν τηρεί τη νομοθεσία για την σωστή θερμοκρασία στους χώρους εργασίας, την οδηγία για το χρόνο εργασίας ή τη νομοθεσία περί ισότητας ανδρών και γυναικών; Κατ' αρχάς η εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών και των περιφερειακών αρχών κάθε κράτους μέλους. Όποιος πολίτης διαπιστώσει ότι κάποια νομοθεσία της ΕΕ δεν εφαρμόζεται σωστά θα πρέπει κατ' αρχάς να απευθυνθεί στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Αν δεν πάρει ικανοποιητική απάντηση, μπορεί να υποβάλλει τεκμηριωμένη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Επιτροπή θα διερευνήσει την υπόθεση και αν διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος πράγματι δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του, θα αποστείλει προειδοποιητική επιστολή και θα παραπέμψει το κράτος μέλος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε περίπτωση καταδίκης και αν το κράτος δεν συμμορφωθεί, είναι δυνατόν να επιβληθεί ημερήσιο πρόστιμο μέχρι να υπάρξει συμμόρφωση. Σίγουρα πρόκειται για επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία αλλά αξίζει τον κόπο. Η Βασιλική Νικολούδη, καθαρίστρια στον ΟΤΕ, το διαπίστωσε το 2005, όταν το Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο την δικαίωσε, αναγνωρίζοντας της το δικαίωμα στη μονιμοποίηση και την συναφή αρχαιότητα που της είχε αρνηθεί ο εργοδότης της ...
Πράγματι, η Ευρώπη κάνει πολλά στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Θα μπορούσε να κάνει περισσότερα π.χ. στον τομέα της απασχόλησης αν ο εν λόγω τομέας αποτελούσε εξ ολοκλήρου αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης και όχι απλώς αντικείμενο συντονισμού σε διακυβερνητικό επίπεδο. Αλλά θα επανέλθουμε …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 23 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-03)
Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί με βάση τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες διακίνησης: προϊόντα, υπηρεσίες, εργαζόμενοι και κεφάλαια μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στα 28 κράτη μέλη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι όλοι οι ευρωπαίοι εργαζόμενοι μπορούν να μετακομίσουν και να εγκατασταθούν σε κάποιαν άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όμως, παράλληλα με τη διασφάλιση αυτής της ελεύθερης μετακίνησης, που ενδεχομένως την δυσκολεύει μόνο η άγνοια ξένων γλωσσών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και πολυάριθμες νομοθετικές πράξεις στον τομέα της υγιεινής και της ασφάλειας των εργαζόμενων. Και όχι μόνο …
Κάθε νέο ή ανακαινισμένο κτήριο που πρόκειται να χρησιμοποιηθεί για να στεγάσει εργαζόμενους πρέπει να πληροί ορισμένες βασικές απαιτήσεις ασφαλείας. Καλύπτονται οι ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, οι οδοί και έξοδοι κινδύνου, τα συστήματα πυρανίχνευσης και κατάσβεσης πυρκαγιάς αλλά και τα συστήματα συναγερμού. Ο εξαερισμός, η θερμοκρασία, ο φωτισμός και τα δάπεδα, των χώρων εργασίας αλλά και των χώρων ανάπαυσης του προσωπικού. Οι πόρτες, οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης, οι εγκαταστάσεις υγιεινής, τα αποδυτήρια και οι χώροι πρώτων βοηθειών. Ειδικές προβλέψεις ισχύουν για τις έγκυες και τους ανάπηρους εργαζόμενους και για όσους εργάζονται στο ύπαιθρο.
Άλλη ενωσιακή οδηγία προβλέπει με λεπτομέρεια τα σήματα ασφαλείας που χρησιμοποιούνται στους χώρους εργασίας. Κι επειδή όλοι λίγο-πολύ οι δημόσιοι χώροι στους οποίους έχουν πρόσβαση οι πολίτες είναι χώροι εργασίας κάποιων άλλων, τα σήματα της σχετικής οδηγίας χρησιμοποιούνται σχεδόν παντού για να δείξουν τις εξόδους κινδύνου, τα σημεία ύπαρξης φορητών ή μόνιμων πυροσβεστήρων, αλλά και τους χώρους στους οποίους απαγορεύεται το κάπνισμα ή η είσοδος, ή από τους οποίους απαγορεύεται η διέλευση πεζών ή οχημάτων. Επίσης οι πινακίδες επισήμανσης εύφλεκτων, εκρηκτικών, τοξικών και κάθε είδους επικίνδυνων υλικών αλλά και οι μπλε πινακίδες που μας προειδοποιούν να φορέσουμε κράνος ασφαλείας, προστατευτικά γυαλιά, μπότες ή ωτοασπίδες όταν μπαίνουμε σε συγκεκριμένα εργοτάξια.
Ναι! Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται πανταχού παρούσα στους χώρους δουλειάς! Ρυθμίζοντας τις προδιαγραφές του προστατευτικού εξοπλισμού που χρησιμοποιούν οι εργαζόμενοι. Προβλέποντας τις συνθήκες εργασίας και τις προφυλάξεις πάνω σε αλιευτικά πλοία καθώς και το ιατρικό υλικό που πρέπει να έχουν τα πλοία γενικώς. Καθορίζοντας ελάχιστες απαιτήσεις ασφαλείας για όσους εργάζονται σε μεγάλα ύψη, όσους καλούνται να σηκώσουν βάρη, όσους εργάζονται μπροστά σε οθόνες υπολογιστών. Για τις έγκυες και θηλάζουσες μητέρες, για τους νέους και για όσους εργάζονται με σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου ή ως προσωρινοί.
Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για όσους εκτίθενται σε ηλεκτρομαγνητικά πεδία, εκρηκτικές ατμόσφαιρες, μηχανικές δονήσεις, θόρυβο και ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Αλλά και για τους εργαζόμενους που χειρίζονται χημικές ουσίες με ιδιαίτερη νομοθεσία για τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους, μεταλλαξιογόνους ή βιολογικούς παράγοντες. Η αυστηρότερη νομοθεσία σε αυτόν τον τομέα αφορά τον αμίαντο του οποίου η χρήση υπόκειται σε ιδιαίτερους περιορισμούς με προβλέψεις για την προστασία και εκπαίδευση των εργαζόμενων που χειρίζονται το εξαιρετικά καρκινογόνο αυτό υλικό.
Παράλληλα, η Ένωση με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης νοοτροπίας πρόληψης κινδύνων για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην Ευρώπη, έχει δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία που εδρεύει στο Μπιλμπάο της Ισπανίας.
Όμως, οι παρεμβάσεις της Ένωσης για τους εργαζόμενους δεν εξαντλούνται στην εξασφάλιση της υγιεινής και της ασφάλειας στους χώρους εργασίας. Όσοι ταξιδεύουν στο εξωτερικό θα έχουν σίγουρα ενημερωθεί για την Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας. Είναι μια κάρτα που σας χορηγεί ο ασφαλιστικός σας φορέας και η οποία σας προσφέρει πρόσβαση σε ιατρικά αναγκαία, κρατική περίθαλψη κατά την προσωρινή διαμονή σας σε μια από τις 28 χώρες της ΕΕ, την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, τη Νορβηγία και την Ελβετία, με τους ίδιους όρους και το ίδιο κόστος (σε ορισμένες χώρες, δωρεάν) με τους ασφαλισμένους της εν λόγω χώρας.
Η Ένωση έχει επίσης θεσπίσει κανόνες για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας. Αυτός ο συντονισμός είναι απαραίτητος για τους εργαζόμενους που δουλεύουν διαδοχικά σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη, ή που εργάζονται σε ένα κράτος μέλος και διαμένουν σε άλλο. Και αφορά θέματα όπως οι διάφορες παροχές και επιδόματα, η συνταξιοδότηση γήρατος και αναπηρίας και τα επιδόματα ανεργίας. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει μια ειδική πανευρωπαϊκή υπηρεσία εύρεσης εργασίας, την EURES, μέσω της οποίας όσοι ψάχνουν εργασία μπορούν να ενημερωθούν για τις προσφορές εργασίας σε όλες τις χώρες της ΕΕ.
Όμορφα μας τα λες αγαπητέ, θα πουν μερικοί. Τι γίνεται όμως με την εφαρμογή όλων αυτών των ωραίων ευρωενωσιακών οδηγιών; Τι μπορώ να κάνω αν διαπιστώσω ότι ο εργοδότης μου δεν τηρεί τη νομοθεσία για την σωστή θερμοκρασία στους χώρους εργασίας, την οδηγία για το χρόνο εργασίας ή τη νομοθεσία περί ισότητας ανδρών και γυναικών; Κατ' αρχάς η εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών και των περιφερειακών αρχών κάθε κράτους μέλους. Όποιος πολίτης διαπιστώσει ότι κάποια νομοθεσία της ΕΕ δεν εφαρμόζεται σωστά θα πρέπει κατ' αρχάς να απευθυνθεί στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Αν δεν πάρει ικανοποιητική απάντηση, μπορεί να υποβάλλει τεκμηριωμένη καταγγελία στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η Επιτροπή θα διερευνήσει την υπόθεση και αν διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος πράγματι δεν τηρεί τις υποχρεώσεις του, θα αποστείλει προειδοποιητική επιστολή και θα παραπέμψει το κράτος μέλος στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε περίπτωση καταδίκης και αν το κράτος δεν συμμορφωθεί, είναι δυνατόν να επιβληθεί ημερήσιο πρόστιμο μέχρι να υπάρξει συμμόρφωση. Σίγουρα πρόκειται για επίπονη και χρονοβόρα διαδικασία αλλά αξίζει τον κόπο. Η Βασιλική Νικολούδη, καθαρίστρια στον ΟΤΕ, το διαπίστωσε το 2005, όταν το Δικαστήριο της ΕΕ στο Λουξεμβούργο την δικαίωσε, αναγνωρίζοντας της το δικαίωμα στη μονιμοποίηση και την συναφή αρχαιότητα που της είχε αρνηθεί ο εργοδότης της ...
Πράγματι, η Ευρώπη κάνει πολλά στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Θα μπορούσε να κάνει περισσότερα π.χ. στον τομέα της απασχόλησης αν ο εν λόγω τομέας αποτελούσε εξ ολοκλήρου αντικείμενο αποκλειστικής ή συντρέχουσας αρμοδιότητας της Ένωσης και όχι απλώς αντικείμενο συντονισμού σε διακυβερνητικό επίπεδο. Αλλά θα επανέλθουμε …
17 Μαρτίου 2015
Γιατί;
Μερικά αμείλικτα «γιατί» που πρέπει να μας βάλουν σε σκέψεις και να μας οδηγήσουν σε κάποιες αναγκαίες αλλαγές συμπεριφοράς, για να έχουμε ελπίδα επιβίωσης ως έθνος στο μέλλον …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-192)
Γιατί υπάρχουν παιδιά που πέφτουν θύματα σχολικού εκφοβισμού; Γιατί μερικοί ενήλικες γίνονται θύματα ηθικής ή σεξουαλικής παρενόχλησης;
Γιατί μερικοί οδηγοί παραβιάζουν τον κόκκινο σηματοδότη ή την πινακίδα υποχρεωτικής στάσης STOP απειλώντας να σκοτώσουν και να σκοτωθούν;
Γιατί μερικοί κολυμπούν με γεμάτο στομάχι ακόμη κι όταν τους έχουν προειδοποιήσει για τους κινδύνους που διατρέχουν; Γιατί, ενώ είμαστε η χώρα με τις περισσότερες παραλίες κατέχουμε και την πρωτιά σε πνιγμούς;
Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που μουντζουρώνουν τις πινακίδες στους δρόμους θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών και πεζών που δεν γνωρίζουν τα όρια ταχύτητας, την επικίνδυνη στροφή ή την είσοδο σε κατοικημένη περιοχή;
Γιατί μερικοί μοτοσυκλετιστές επιμένουν να μη φορούν κράνος παρά τους θανάσιμους κινδύνους που αντιμετωπίζουν με αυτή τους την παράλειψη; Γιατί υπάρχουν γονείς που ανεβάζουν τα παιδιά τους στη μοτοσυκλέτα χωρίς να φορούν κράνος ούτε ίδιοι ούτε τα παιδιά;
Γιατί μερικοί γονείς επιμένουν να μη δένουν τα παιδιά τους στο πίσω κάθισμα και να μην προβλέπουν το ειδικά διαμορφωμένο κάθισμα που εξασφαλίζει την προστασία του παιδιού σε περίπτωση ατυχήματος;
Γιατί πολλοί αγρότες επιμένουν να ραντίζουν τα δέντρα τους με ολική κάλυψη χρησιμοποιώντας φυτοφάρμακα που προορίζονται για δολωματικούς ψεκασμούς;
Γιατί επιμένουμε να μην σεβόμαστε την ουρά στις δημόσιες υπηρεσίες, στις τράπεζες, στις εφορίες, στα πάσης φύσεως γκισέ αλλά προσπαθούμε να περάσουμε καταστρατηγώντας τα σειρά προτεραιότητας;
Γιατί τα παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα ξένων γλωσσών από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο, πρέπει να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα ή να παρακολουθήσουν μαθήματα σε ιδιωτικό κέντρο ξένων γλωσσών για να μάθουν πραγματικά μια ξένη γλώσσα;
Γιατί ορισμένοι επιμένουν να πετούν στο δρόμο, στις παραλίες, στα δάση και σε ανεξέλεγκτες χωματερές, σκουπίδια και άλλα απόβλητα χωρίς να υπολογίζουν τη ζημιά στο περιβάλλον, στον τουρισμό και στην ίδια τους την υγεία;
Γιατί μερικοί συνεχίζουν να καπνίζουν σε κλειστούς χώρους μη σεβόμενοι το νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος αλλά, κυρίως, αψηφώντας τις μακροχρόνιες αποδεδειγμένα βλαβερές επιπτώσεις της συνήθειάς τους αυτής στην υγεία τους;
Γιατί κάποιοι επιμένουν να γεμίζουν με ακαλαίσθητα γκράφιτι ακόμη και φρεσκοβαμμένους τοίχους βρωμίζοντας ξένες περιουσίες και υποβαθμίζοντας την πόλη;
Γιατί μερικοί δεν σέβονται τις ώρες κοινής ησυχίας αλλά κυκλοφορούν με πειραγμένες εξατμίσεις πατώντας εξεπίτηδες γκάζι και ξεσηκώνοντας τις γειτονιές όταν όλοι κοιμούνται;
Γιατί κάποιοι υπάλληλοι σε δημόσιες υπηρεσίες αλλά και σε ιδιωτικά γραφεία και καταστήματα συμπεριφέρονται αγενώς δυσκολεύοντας τη ζωή των πολιτών ή και των πελατών τους;
Γιατί πολλοί οδηγοί επιμένουν να μην φορούν ζώνη αλλά και να μην τηρούν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αναπτύσσοντας υπερβολική ταχύτητα και προσπερνώντας ακόμη και σε σημεία μηδενικής ορατότητας στις εθνικές αλλά και τις επαρχιακές οδούς;
Γιατί μερικοί πολιτικοί επιμένουν να παραπλανούν τους ψηφοφόρους με υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιηθούν γιατί είναι είτε παράνομες, είτε ανεδαφικές είτε εξαιρετικά δαπανηρές και ως εκ τούτου ανεφάρμοστες;
Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε κάθε λογίς θεωρίες συνωμοσίας περί επερχόμενης καταστροφής της χώρας ή και του πλανήτη μας; Γιατί παράλληλα, υπάρχουν συμπολίτες μας που πιστεύουν σε κρυμμένους θησαυρούς και επερχόμενους σωτήρες που θα λύσουν όλα μας τα οικονομικά, εθνικά και παγκόσμια προβλήματα; Σωτήρες που όλο έρχονται και ποτέ δεν εμφανίζονται;
Γιατί υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που πέφτουν στα δίχτυα επιτήδειων που υπόσχονται εύκολο πλουτισμό, θεραπεία κάθε είδους ασθενειών, ακόμη και οικογενειακή αποκατάσταση όταν όλα τα σημεία δείχνουν ότι πρόκειται για απατεώνες;
Γιατί θρηνούμε κάθε χρόνο τόσα θύματα από τροχαία που οφείλονται στην κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών, στην υπερβολική ταχύτητα και στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση;
Γιατί μερικοί κατ' ευφημισμό «αθλητές» και «φίλαθλοι» αμαυρώνουν διάφορα αθλήματα, πότε με την αποκάλυψη ότι ντοπάρονται, πότε με τα επεισόδια που προκαλούν συμπλεκόμενοι με τους «φιλάθλους» των αντιπάλων, πότε καταστρέφοντας αθλητικές και άλλες εγκαταστάσεις;
Αλήθεια, γιατί;
Μήπως, γιατί τις τελευταίες δεκαετίες, η παιδεία μας υποβαθμίστηκε σιγά-σιγά με αποτέλεσμα να μετατραπούμε σε μια κοινωνία ουσιαστικά απαίδευτων και κακομαθημένων κατ' ευφημισμό «πολιτών»;
Μήπως, γιατί οι μεγαλύτεροι δεν έδωσαν το καλό παράδειγμα στους νεώτερους υποθηκεύοντας το μέλλον του τόπου με υπερβολικούς δανεισμούς, υποβάθμιση του περιβάλλοντος, ωχαδερφισμό και αδιαφορία για το κοινό καλό;
Μήπως, γιατί ενώ γίναμε συλλογικά πιο «εθνικιστές» αποκοπήκαμε στην πραγματικότητα από τις πατροπαράδοτες αξίες μας, όπως μας τις δίδαξαν - αν μας τις δίδαξαν - οι αρχαίοι έλληνες ποιητές, φιλόσοφοι και ιστορικοί;
Μήπως, γιατί η εικόνα που θέλουμε να έχουν οι ξένοι για μας δεν αντιστοιχεί με την πραγματική μας κατάσταση;
Μήπως ήρθε η ώρα να ξεκινήσουμε τις μεταρρυθμίσεις από τους ίδιους μας τους εαυτούς;
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Μαρτίου 2015 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-192)
Γιατί υπάρχουν παιδιά που πέφτουν θύματα σχολικού εκφοβισμού; Γιατί μερικοί ενήλικες γίνονται θύματα ηθικής ή σεξουαλικής παρενόχλησης;
Γιατί μερικοί οδηγοί παραβιάζουν τον κόκκινο σηματοδότη ή την πινακίδα υποχρεωτικής στάσης STOP απειλώντας να σκοτώσουν και να σκοτωθούν;
Γιατί μερικοί κολυμπούν με γεμάτο στομάχι ακόμη κι όταν τους έχουν προειδοποιήσει για τους κινδύνους που διατρέχουν; Γιατί, ενώ είμαστε η χώρα με τις περισσότερες παραλίες κατέχουμε και την πρωτιά σε πνιγμούς;
Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που μουντζουρώνουν τις πινακίδες στους δρόμους θέτοντας σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών και πεζών που δεν γνωρίζουν τα όρια ταχύτητας, την επικίνδυνη στροφή ή την είσοδο σε κατοικημένη περιοχή;
Γιατί μερικοί μοτοσυκλετιστές επιμένουν να μη φορούν κράνος παρά τους θανάσιμους κινδύνους που αντιμετωπίζουν με αυτή τους την παράλειψη; Γιατί υπάρχουν γονείς που ανεβάζουν τα παιδιά τους στη μοτοσυκλέτα χωρίς να φορούν κράνος ούτε ίδιοι ούτε τα παιδιά;
Γιατί μερικοί γονείς επιμένουν να μη δένουν τα παιδιά τους στο πίσω κάθισμα και να μην προβλέπουν το ειδικά διαμορφωμένο κάθισμα που εξασφαλίζει την προστασία του παιδιού σε περίπτωση ατυχήματος;
Γιατί πολλοί αγρότες επιμένουν να ραντίζουν τα δέντρα τους με ολική κάλυψη χρησιμοποιώντας φυτοφάρμακα που προορίζονται για δολωματικούς ψεκασμούς;
Γιατί επιμένουμε να μην σεβόμαστε την ουρά στις δημόσιες υπηρεσίες, στις τράπεζες, στις εφορίες, στα πάσης φύσεως γκισέ αλλά προσπαθούμε να περάσουμε καταστρατηγώντας τα σειρά προτεραιότητας;
Γιατί τα παιδιά που παρακολουθούν μαθήματα ξένων γλωσσών από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο, πρέπει να κάνουν ιδιαίτερα μαθήματα ή να παρακολουθήσουν μαθήματα σε ιδιωτικό κέντρο ξένων γλωσσών για να μάθουν πραγματικά μια ξένη γλώσσα;
Γιατί ορισμένοι επιμένουν να πετούν στο δρόμο, στις παραλίες, στα δάση και σε ανεξέλεγκτες χωματερές, σκουπίδια και άλλα απόβλητα χωρίς να υπολογίζουν τη ζημιά στο περιβάλλον, στον τουρισμό και στην ίδια τους την υγεία;
Γιατί μερικοί συνεχίζουν να καπνίζουν σε κλειστούς χώρους μη σεβόμενοι το νόμο περί απαγόρευσης του καπνίσματος αλλά, κυρίως, αψηφώντας τις μακροχρόνιες αποδεδειγμένα βλαβερές επιπτώσεις της συνήθειάς τους αυτής στην υγεία τους;
Γιατί κάποιοι επιμένουν να γεμίζουν με ακαλαίσθητα γκράφιτι ακόμη και φρεσκοβαμμένους τοίχους βρωμίζοντας ξένες περιουσίες και υποβαθμίζοντας την πόλη;
Γιατί μερικοί δεν σέβονται τις ώρες κοινής ησυχίας αλλά κυκλοφορούν με πειραγμένες εξατμίσεις πατώντας εξεπίτηδες γκάζι και ξεσηκώνοντας τις γειτονιές όταν όλοι κοιμούνται;
Γιατί κάποιοι υπάλληλοι σε δημόσιες υπηρεσίες αλλά και σε ιδιωτικά γραφεία και καταστήματα συμπεριφέρονται αγενώς δυσκολεύοντας τη ζωή των πολιτών ή και των πελατών τους;
Γιατί πολλοί οδηγοί επιμένουν να μην φορούν ζώνη αλλά και να μην τηρούν τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας αναπτύσσοντας υπερβολική ταχύτητα και προσπερνώντας ακόμη και σε σημεία μηδενικής ορατότητας στις εθνικές αλλά και τις επαρχιακές οδούς;
Γιατί μερικοί πολιτικοί επιμένουν να παραπλανούν τους ψηφοφόρους με υποσχέσεις που δεν μπορούν να υλοποιηθούν γιατί είναι είτε παράνομες, είτε ανεδαφικές είτε εξαιρετικά δαπανηρές και ως εκ τούτου ανεφάρμοστες;
Γιατί υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν σε κάθε λογίς θεωρίες συνωμοσίας περί επερχόμενης καταστροφής της χώρας ή και του πλανήτη μας; Γιατί παράλληλα, υπάρχουν συμπολίτες μας που πιστεύουν σε κρυμμένους θησαυρούς και επερχόμενους σωτήρες που θα λύσουν όλα μας τα οικονομικά, εθνικά και παγκόσμια προβλήματα; Σωτήρες που όλο έρχονται και ποτέ δεν εμφανίζονται;
Γιατί υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που πέφτουν στα δίχτυα επιτήδειων που υπόσχονται εύκολο πλουτισμό, θεραπεία κάθε είδους ασθενειών, ακόμη και οικογενειακή αποκατάσταση όταν όλα τα σημεία δείχνουν ότι πρόκειται για απατεώνες;
Γιατί θρηνούμε κάθε χρόνο τόσα θύματα από τροχαία που οφείλονται στην κατάχρηση αλκοόλ και άλλων ουσιών, στην υπερβολική ταχύτητα και στη χρήση κινητού κατά την οδήγηση;
Γιατί μερικοί κατ' ευφημισμό «αθλητές» και «φίλαθλοι» αμαυρώνουν διάφορα αθλήματα, πότε με την αποκάλυψη ότι ντοπάρονται, πότε με τα επεισόδια που προκαλούν συμπλεκόμενοι με τους «φιλάθλους» των αντιπάλων, πότε καταστρέφοντας αθλητικές και άλλες εγκαταστάσεις;
Αλήθεια, γιατί;
Μήπως, γιατί τις τελευταίες δεκαετίες, η παιδεία μας υποβαθμίστηκε σιγά-σιγά με αποτέλεσμα να μετατραπούμε σε μια κοινωνία ουσιαστικά απαίδευτων και κακομαθημένων κατ' ευφημισμό «πολιτών»;
Μήπως, γιατί οι μεγαλύτεροι δεν έδωσαν το καλό παράδειγμα στους νεώτερους υποθηκεύοντας το μέλλον του τόπου με υπερβολικούς δανεισμούς, υποβάθμιση του περιβάλλοντος, ωχαδερφισμό και αδιαφορία για το κοινό καλό;
Μήπως, γιατί ενώ γίναμε συλλογικά πιο «εθνικιστές» αποκοπήκαμε στην πραγματικότητα από τις πατροπαράδοτες αξίες μας, όπως μας τις δίδαξαν - αν μας τις δίδαξαν - οι αρχαίοι έλληνες ποιητές, φιλόσοφοι και ιστορικοί;
Μήπως, γιατί η εικόνα που θέλουμε να έχουν οι ξένοι για μας δεν αντιστοιχεί με την πραγματική μας κατάσταση;
Μήπως ήρθε η ώρα να ξεκινήσουμε τις μεταρρυθμίσεις από τους ίδιους μας τους εαυτούς;
16 Μαρτίου 2015
Πώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει τα του οίκου μας
Από τα θεμέλια μέχρι την σκεπή, από την κουζίνα και το μπάνιο μέχρι το σαλόνι η Ευρωπαϊκή Ένωση ρυθμίζει την καθημερινότητά μας με μοναδικό τρόπο
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 16 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-02)
Ίσως να μην το ξέρουμε, αλλά ζούμε όλοι σε σπίτια και μας περιβάλλουν συσκευές και αντικείμενα που αποτελούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αντικείμενο νομοθετικών πράξεων ή προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια σειρά ευρωπαϊκών προτύπων, οι Ευρωκώδικες καλύπτουν το σχεδιασμό των κατασκευών και παρέχουν κοινές μεθόδους υπολογισμού της μηχανικής αντοχής των κατασκευαστικών έργων και των στοιχείων τους. Έτσι, όταν σχεδιάζουν κατασκευές οι πολιτικοί μηχανικοί εφαρμόζουν εκτός από τον αντισεισμικό κανονισμό, που αποτελεί καθαρά εθνική αρμοδιότητα, και τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Παράλληλα, επειδή τα σπίτια μας αλλά και τα κτήρια γενικότερα, αποτελούν μεγάλους καταναλωτές ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας με την χρήση καλύτερης μόνωσης αλλά και αποδοτικότερων οικιακών συσκευών. Τα περίφημα ενεργειακά πιστοποιητικά που είναι υποχρεωτικά στο πλαίσιο της αγοράς ή και της ενοικίασης έχουν ως στόχο να ενημερώσουν τους καταναλωτές για την ενεργειακή κατανάλωση των ακινήτων που θα αγοράσουν ή θα νοικιάσουν. Υποχρεώνοντας τους κατασκευαστές να βελτιώνουν τις μονώσεις σε τοίχους και στέγες, να τοποθετούν διπλά τζάμια και να εκμεταλλεύονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ηλιακή ενέργεια.
Και όλες οι οικιακές συσκευές. Οι κουζίνες και οι φούρνοι. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες, τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων. Οι ηλιακοί ή ηλεκτρικοί θερμαντήρες νερού, οι καυστήρες και οι λέβητες. Τα κλιματιστικά, οι ηλεκτρικές σκούπες ακόμη και οι λαμπτήρες και τα πάσης φύσεως φωτιστικά, φέρουν τώρα την ειδική πολύχρωμη ετικέτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δείχνει σε ποια ενεργειακή κλάση ανήκουν. Αυτό υποχρεώνει τους κατασκευαστές να βελτιώνουν συνεχώς τις επιδόσεις των συσκευών τους με αποτέλεσμα και οι ετικέτες να προσαρμόζονται ανάλογα. Η βέλτιστη ενεργειακή κλάση μετακινείται από το Α στο Α+ και μετά στο Α++ και στο Α+++.
Όμως δεν πρέπει να εξοικονομήσουμε μόνο ενέργεια αλλά και νερό! Γι' αυτό και οι ετικέτες στα πλυντήρια αναφέρουν και την κατανάλωση νερού που οι κατασκευαστές προσπαθούν να μειώσουν σε κάθε νέο μοντέλο. Πρέπει επίσης να μάθουμε να χρησιμοποιούμε με περίσκεψη τα προϊόντα που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Τα απορρυπαντικά, τις χρησιμοποιημένες μπαταρίες, τις χαλασμένες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, τους λαμπτήρες. Η ανακύκλωση όλων αυτών αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας με βάση αποφάσεις που έχουν ληφθεί από κοινού σε επίπεδο Ένωσης για να προστατευθεί καλύτερα το περιβάλλον και να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικότερα οι φυσικοί μας πόροι. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και αυστηρές προδιαγραφές για συσκευές, εγκαταστάσεις και διαδικασίες που επιθυμούν να λάβουν το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα.
Ένας άλλος τομέας που αποτελεί αντικείμενο αυστηρής νομοθετικής ρύθμισης σε επίπεδο Ένωσης είναι και οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούμε κατά κόρον στα σπίτια μας. Τα απορρυπαντικά, τα καθαριστικά για επιφάνειες, τουαλέτες, μπάνια και νεροχύτες. Τα υλικά χρωματισμού, oι βαφές, τα γυαλιστικά για έπιπλα, αυτοκίνητα και σκάφη. Όλα πρέπει να φέρουν στη συσκευασία τα ειδικά σήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τις ειδικές φράσεις για την τοξικότητα που ενδέχεται να προκαλούν στον άνθρωπο, στις εγκύους, στα οικοσυστήματα και στον υδροφόρο ορίζοντα. Όσοι πολίτες νοιάζονται και τα διαβάσουν καταλαβαίνουν αμέσως πόσο σημαντικό είναι να λάβουν και τα μέτρα προστασίας που επίσης υποχρεωτικά αναγράφονται στη συσκευασία στις γλώσσες της χώρας στην οποία κυκλοφορούν τα προϊόντα.
Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στο νερό. Το οποίο αποτελεί αντικείμενο ειδικής νομοθετικής δέσμης που καλύπτει τις μέγιστες επιτρεπόμενες ποσότητες ορισμένων βλαβερών ουσιών (π.χ. νιτρικά και νιτρώδη άλατα από τα λιπάσματα), καθώς και την προστασία των θαλάσσιων και γλυκέων υδάτων και των συναφών οικοσυστημάτων. Καλύπτεται επίσης η προστασία από πλημμύρες ιδίως στις λεκάνες απορροής μεγάλων διασυνοριακών ποταμών. Ήδη και στη Ελλάδα καταρτίζονται χάρτες με τις ζώνες που εμφανίζουν κίνδυνο πλημμύρας προκειμένου να εκτελεστούν τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα και να ενημερωθούν οι πολίτες να μην κτίζουν εκεί γιατί κινδυνεύουν.
Αφού κάναμε το γύρο του σπιτιού ας καθίσουμε στο σαλόνι να απολαύσουμε και την αγαπημένη μας τηλεοπτική σειρά. Πριν ανοίξετε την τηλεόραση να σας υπενθυμίσω την περίφημη οδηγία για την Τηλεόραση Χωρίς Σύνορα. Με βάση την οποία, οι ευρωπαϊκοί τηλεοπτικοί σταθμοί είναι υποχρεωμένοι να αφιερώνουν ένα ορισμένο μέρος του χρόνου τους σε ευρωπαϊκές παραγωγές. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι έχουμε δει άπειρες φορές τα έργα της Αλίκης Βουγιουκλάκη, κι άλλες τόσες τα έργα του Κωνσταντάρα και της Καρέζη. Αλλά και επαναλήψεις σειρών όπως «Κωνσταντίνου και Ελένης» και «Στο παρά 5'». Συμπληρώνεται έτσι η ποσόστωση προκειμένου να μπορούμε να δούμε τουρκικές και βραζιλιάνικες σειρές χωρίς να παραβιάζεται η ενωσιακή νομοθεσία.
Μα κάνει τόσο πολλά η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απορήσετε! Αυτά κι ακόμη παραπάνω! Γι' αυτό θα επανέλθουμε …
(Δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο του FortuneGreece.com στις 16 Μαρτίου 2015 - Ευρωπαϊκή Ένωση και Καθημερινότητα-02)
Ίσως να μην το ξέρουμε, αλλά ζούμε όλοι σε σπίτια και μας περιβάλλουν συσκευές και αντικείμενα που αποτελούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αντικείμενο νομοθετικών πράξεων ή προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια σειρά ευρωπαϊκών προτύπων, οι Ευρωκώδικες καλύπτουν το σχεδιασμό των κατασκευών και παρέχουν κοινές μεθόδους υπολογισμού της μηχανικής αντοχής των κατασκευαστικών έργων και των στοιχείων τους. Έτσι, όταν σχεδιάζουν κατασκευές οι πολιτικοί μηχανικοί εφαρμόζουν εκτός από τον αντισεισμικό κανονισμό, που αποτελεί καθαρά εθνική αρμοδιότητα, και τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Παράλληλα, επειδή τα σπίτια μας αλλά και τα κτήρια γενικότερα, αποτελούν μεγάλους καταναλωτές ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ως στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας με την χρήση καλύτερης μόνωσης αλλά και αποδοτικότερων οικιακών συσκευών. Τα περίφημα ενεργειακά πιστοποιητικά που είναι υποχρεωτικά στο πλαίσιο της αγοράς ή και της ενοικίασης έχουν ως στόχο να ενημερώσουν τους καταναλωτές για την ενεργειακή κατανάλωση των ακινήτων που θα αγοράσουν ή θα νοικιάσουν. Υποχρεώνοντας τους κατασκευαστές να βελτιώνουν τις μονώσεις σε τοίχους και στέγες, να τοποθετούν διπλά τζάμια και να εκμεταλλεύονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την ηλιακή ενέργεια.
Και όλες οι οικιακές συσκευές. Οι κουζίνες και οι φούρνοι. Τα ψυγεία, οι καταψύκτες, τα πλυντήρια πιάτων και ρούχων. Οι ηλιακοί ή ηλεκτρικοί θερμαντήρες νερού, οι καυστήρες και οι λέβητες. Τα κλιματιστικά, οι ηλεκτρικές σκούπες ακόμη και οι λαμπτήρες και τα πάσης φύσεως φωτιστικά, φέρουν τώρα την ειδική πολύχρωμη ετικέτα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δείχνει σε ποια ενεργειακή κλάση ανήκουν. Αυτό υποχρεώνει τους κατασκευαστές να βελτιώνουν συνεχώς τις επιδόσεις των συσκευών τους με αποτέλεσμα και οι ετικέτες να προσαρμόζονται ανάλογα. Η βέλτιστη ενεργειακή κλάση μετακινείται από το Α στο Α+ και μετά στο Α++ και στο Α+++.
Όμως δεν πρέπει να εξοικονομήσουμε μόνο ενέργεια αλλά και νερό! Γι' αυτό και οι ετικέτες στα πλυντήρια αναφέρουν και την κατανάλωση νερού που οι κατασκευαστές προσπαθούν να μειώσουν σε κάθε νέο μοντέλο. Πρέπει επίσης να μάθουμε να χρησιμοποιούμε με περίσκεψη τα προϊόντα που ρυπαίνουν το περιβάλλον. Τα απορρυπαντικά, τις χρησιμοποιημένες μπαταρίες, τις χαλασμένες ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, τους λαμπτήρες. Η ανακύκλωση όλων αυτών αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας με βάση αποφάσεις που έχουν ληφθεί από κοινού σε επίπεδο Ένωσης για να προστατευθεί καλύτερα το περιβάλλον και να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικότερα οι φυσικοί μας πόροι. Σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θεσπίσει και αυστηρές προδιαγραφές για συσκευές, εγκαταστάσεις και διαδικασίες που επιθυμούν να λάβουν το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα.
Ένας άλλος τομέας που αποτελεί αντικείμενο αυστηρής νομοθετικής ρύθμισης σε επίπεδο Ένωσης είναι και οι χημικές ουσίες που χρησιμοποιούμε κατά κόρον στα σπίτια μας. Τα απορρυπαντικά, τα καθαριστικά για επιφάνειες, τουαλέτες, μπάνια και νεροχύτες. Τα υλικά χρωματισμού, oι βαφές, τα γυαλιστικά για έπιπλα, αυτοκίνητα και σκάφη. Όλα πρέπει να φέρουν στη συσκευασία τα ειδικά σήματα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας και τις ειδικές φράσεις για την τοξικότητα που ενδέχεται να προκαλούν στον άνθρωπο, στις εγκύους, στα οικοσυστήματα και στον υδροφόρο ορίζοντα. Όσοι πολίτες νοιάζονται και τα διαβάσουν καταλαβαίνουν αμέσως πόσο σημαντικό είναι να λάβουν και τα μέτρα προστασίας που επίσης υποχρεωτικά αναγράφονται στη συσκευασία στις γλώσσες της χώρας στην οποία κυκλοφορούν τα προϊόντα.
Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στο νερό. Το οποίο αποτελεί αντικείμενο ειδικής νομοθετικής δέσμης που καλύπτει τις μέγιστες επιτρεπόμενες ποσότητες ορισμένων βλαβερών ουσιών (π.χ. νιτρικά και νιτρώδη άλατα από τα λιπάσματα), καθώς και την προστασία των θαλάσσιων και γλυκέων υδάτων και των συναφών οικοσυστημάτων. Καλύπτεται επίσης η προστασία από πλημμύρες ιδίως στις λεκάνες απορροής μεγάλων διασυνοριακών ποταμών. Ήδη και στη Ελλάδα καταρτίζονται χάρτες με τις ζώνες που εμφανίζουν κίνδυνο πλημμύρας προκειμένου να εκτελεστούν τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα και να ενημερωθούν οι πολίτες να μην κτίζουν εκεί γιατί κινδυνεύουν.
Αφού κάναμε το γύρο του σπιτιού ας καθίσουμε στο σαλόνι να απολαύσουμε και την αγαπημένη μας τηλεοπτική σειρά. Πριν ανοίξετε την τηλεόραση να σας υπενθυμίσω την περίφημη οδηγία για την Τηλεόραση Χωρίς Σύνορα. Με βάση την οποία, οι ευρωπαϊκοί τηλεοπτικοί σταθμοί είναι υποχρεωμένοι να αφιερώνουν ένα ορισμένο μέρος του χρόνου τους σε ευρωπαϊκές παραγωγές. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι έχουμε δει άπειρες φορές τα έργα της Αλίκης Βουγιουκλάκη, κι άλλες τόσες τα έργα του Κωνσταντάρα και της Καρέζη. Αλλά και επαναλήψεις σειρών όπως «Κωνσταντίνου και Ελένης» και «Στο παρά 5'». Συμπληρώνεται έτσι η ποσόστωση προκειμένου να μπορούμε να δούμε τουρκικές και βραζιλιάνικες σειρές χωρίς να παραβιάζεται η ενωσιακή νομοθεσία.
Μα κάνει τόσο πολλά η Ευρωπαϊκή Ένωση θα απορήσετε! Αυτά κι ακόμη παραπάνω! Γι' αυτό θα επανέλθουμε …
15 Μαρτίου 2015
Ελλάδα εναντίον Ευρωζώνης: η κρυφή ιστορία ενός μπρα ντε φερ
Μετάφραση της πλήρους μορφής άρθρου του Jean Quatremer που δημοσιεύτηκε συντομευμένο στη γαλλική εφημερίδα Liberation της 10ης Μαρτίου 2015 (όπως δημοσιεύτηκε στο προσωπικό του ιστολόγιο στις 12 Μαρτίου 2015. Η μετάφραση δημοσιεύεται με άδεια του συγγραφέα).
Περιμένετε και θα δείτε, μας είπαν! Ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς, που κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, απειλούσε να τελειώσει με τη λιτότητα και το χρέος: υποσχόταν «αλλαγή στην Ευρώπη». Ένα μήνα αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας υποχρεώνεται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα: η Ελλάδα δεν έχει απολύτως κανένα περιθώριο δημοσιονομικών ελιγμών και θα εξαρτάται ακόμη επί μεγάλο χρονικό διάστημα από την οικονομική στήριξη της ευρωζώνης. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να περάσει από τα καυδιανά δίκρανα των πιστωτών της, οι οποίοι μόλις που δέχτηκαν να κάνουν κάποιες προσαρμογές στα περιθώρια του προγράμματος μεταρρυθμίσεων, το οποίο έχει επιβληθεί στην Ελλάδα. «Μέσα σε τέσσερις εβδομάδες, ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάστηκε να προσαρμόσει τη θέση του πολύ μακριά από τις βασικές του θέσεις. Έμαθαν ότι έπρεπε να διατυπώνουν από κοινού τις αποφάσεις», αναφέρει ο Pierre Moscovici, ο αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις ευρωπαίος επίτροπος. Στο άρθρο αυτό σας διηγούμαι τα παρασκήνια της κρίσης ανάμεσα στην Ελλάδα και την ευρωζώνη που κράτησε ένα μήνα.
Ολόκληρο το μεταφρασμένο άρθρο εδώ.
Περιμένετε και θα δείτε, μας είπαν! Ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα της ριζοσπαστικής αριστεράς, που κέρδισε τις βουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου, απειλούσε να τελειώσει με τη λιτότητα και το χρέος: υποσχόταν «αλλαγή στην Ευρώπη». Ένα μήνα αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας υποχρεώνεται να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα: η Ελλάδα δεν έχει απολύτως κανένα περιθώριο δημοσιονομικών ελιγμών και θα εξαρτάται ακόμη επί μεγάλο χρονικό διάστημα από την οικονομική στήριξη της ευρωζώνης. Εν τω μεταξύ, θα πρέπει να περάσει από τα καυδιανά δίκρανα των πιστωτών της, οι οποίοι μόλις που δέχτηκαν να κάνουν κάποιες προσαρμογές στα περιθώρια του προγράμματος μεταρρυθμίσεων, το οποίο έχει επιβληθεί στην Ελλάδα. «Μέσα σε τέσσερις εβδομάδες, ο ΣΥΡΙΖΑ χρειάστηκε να προσαρμόσει τη θέση του πολύ μακριά από τις βασικές του θέσεις. Έμαθαν ότι έπρεπε να διατυπώνουν από κοινού τις αποφάσεις», αναφέρει ο Pierre Moscovici, ο αρμόδιος για τις οικονομικές και νομισματικές υποθέσεις ευρωπαίος επίτροπος. Στο άρθρο αυτό σας διηγούμαι τα παρασκήνια της κρίσης ανάμεσα στην Ελλάδα και την ευρωζώνη που κράτησε ένα μήνα.
Ολόκληρο το μεταφρασμένο άρθρο εδώ.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
