Εικόνες από έναν περίπατο …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Σεπτεμβρίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-123
Εικόνες από έναν περίπατο …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Δεν πρόκειται για την ομώνυμη μουσική σύνθεση του Μουσόρσκυ αλλά για εικόνες από τους περιπάτους μου στο Βέλγιο και στην Αγγλία …

Κάθε Σάββατο, με μια παρέα ηλικιωμένων περπατούμε γύρω στα 10 χιλιόμετρα για να διατηρηθούμε σε καλή φυσική κατάσταση. Αλλά και όταν επισκέπτομαι άλλες πόλεις φροντίζω να περπατάω παρατηρώντας ταυτόχρονα το περιβάλλον. Μερικές σκέψεις από πρόσφατους περιπάτους στο Βέλγιο, όπου μένω μόνιμα, και στην Αγγλία, όπου είχα πάει πρόσφατα να επισκεφτώ την κόρη μου.

Τα σκουπίδια μόνιμη πρόκληση. «Μαζί με τα 302 παιδιά του Κράινεμ λέω ΟΧΙ στα σκουπίδια οπουδήποτε. Εσείς; Βοηθήστε με να κρατήσουμε αυτόν τον δρόμο καθαρό. Συμμετέχετε στην εκστρατεία στη διεύθυνση www.contrelesdechetssauvages.be». Ένα αγοράκι (στα γαλλικά) κι ένα κοριτσάκι (στα φλαμανδικά) διαφημίζουν μια δράση εναντίον της ανεξέλεγκτης εναπόθεσης σκουπιδιών που οργανώνουν ορισμένοι δήμοι σε συνεργασία με την διαδημοτική επιχείρηση αποκομιδής και ανακύκλωσης απορριμμάτων. Θα έλεγε κανείς ότι στις «πολιτισμένες χώρες της βόρειας Ευρώπης» όλοι έχουν μάθει να σέβονται το περιβάλλον και να μην πετούν σκουπίδια όπου λάχει. Ε, λοιπόν αυτό δεν είναι πάντα αλήθεια αν και η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη σε σχέση με την Ελλάδα …

Στην Αγγλία τώρα, στο μεγάλο πάρκο μιας μικρής πόλης, του Λέμινγκτον Σπα, συναντά κανείς κάδους ανακύκλωσης ειδικά σχεδιασμένους για παιδιά δίπλα στην παιδική χαρά και μέσα σε μια υπαίθρια ρηχή πισίνα για τα μικρά. «Παρακαλούμε αγαπήστε το πάρκο σας. Μην αφήνετε πίσω σας σκουπίδια. Χρησιμοποιείστε τους κάδους. Ανακυκλώστε εδώ», λένε το λευκό αγοράκι και το σκουρόχρωμο κοριτσάκι. Οι κάδοι στην πισίνα απευθύνονται σε μεγαλύτερα παιδιά και δεν έχουν σκίτσα. Έτσι τα παιδιά στο Βέλγιο και στην Αγγλία μαθαίνουν από μικρά την ανακύκλωση στην πράξη, με στόχο, μεγαλώνοντας να γίνουν υπεύθυνοι πολίτες και να διατηρούν το περιβάλλον της πόλης τους καθαρό.

Ανεξιθρησκία στην πράξη. Η επικρατούσα θρησκεία στην Αγγλία είναι βέβαια η αγγλικανική. Αρχηγός της είναι τυπικά η ίδια η βασίλισσα. Στα Βέλγιο, οι βασιλείς είναι πιστοί καθολικοί, μέχρι σημείου μάλιστα να συζητείται αν θα πρέπει να αγιοποιηθεί ο προ-προηγούμενος, και μακαρίτης πλέον, βασιλιάς Μπωντουέν, θείος του σημερινού βασιλιά. Και στις δύο χώρες αυτό δεν εμποδίζει την επίσημη πολιτεία να αποδέχεται και να υποστηρίζει την δημιουργία αξιοπρεπέστατων χώρων λατρείας για όλες τις θρησκείες.

Πάρτε για παράδειγμα το τζαμί των Βρυξελλών που βρίσκεται σε μια γωνιά του μεγάλου πάρκου των εορτών της Πεντηκονταετίας της βέλγικης βασιλείας (Parc du Cinquentenaire). Απέναντι σχεδόν από την Σχολή Ευελπίδων του Βελγίου και δύο βήματα από το Μπερλεμόν (έδρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) και το Γιούστους Λίπσιους (έδρα του Συμβουλίου Υπουργών). Γειτονεύει με τράπεζες, εστιατόρια, κτήρια γραφείων και πολυκατοικίες αλλά και με αρκετές πρεσβείες καθώς και με διάφορα Μουσεία (Πολεμικό, Ιστορικό, Αυτοκινήτου, Τέχνης). Με ελληνικά δεδομένα θα αντιστοιχούσε με το Ρολόι στον Δημοτικό Κήπο των Χανίων!! Έδρα του Ισλαμικού Κέντρου του Βελγίου, το τζαμί στεγάζεται σε ανακαινισμένο περίπτερο το οποίο δώρισε το 1967 ο τότε βασιλιάς Μπωντουέν στον βασιλιά της Σαουδικής Αραβίας Φεϋζάλ. Το περίπτερο ανακαινίστηκε με έξοδα της Σαουδικής Αραβίας και εγκαινιάστηκε το 1978 από τον επόμενο σαουδάραβα βασιλιά Καλίντ και τον Μπωντουέν.

Στο τζαμί στεγάζεται δημοτικό σχολείο για παιδιά μωαμεθανών, κέντρο διδασκαλίας της αραβικής γλώσσας για ενήλικες και παιδιά, καθώς και κέντρο κατήχησης στον ισλαμισμό. Κάθε Παρασκευή μεσημέρι την ώρα της προσευχής η περιοχή γύρω από το τζαμί γεμίζει από τις πολυτελείς λιμουζίνες των πρέσβεων των ισλαμικών χωρών αλλά και από αυτοκίνητα εργαζόμενων μουσουλμάνων και από πλήθος πιστών που έρχονται με τα πόδια ή με τη συγκοινωνία. Παραδίπλα, οι ευέλπιδες κάνουν γυμναστική στο πάρκο ενώ πλήθος βέλγων κάνουν βόλτα κάτω από τα δένδρα μόνοι ή με τα σκυλάκια τους ...

Αντίστοιχες εικόνες βλέπει κανείς και στην Αγγλία. Το μουσουλμανικό κέντρο του Λέμινγκτον Σπα βρίσκεται δίπλα στην Βασιλική Ναυτική Λέσχη μέσα στο πράσινο και με ευρύχωρο χώρο στάθμευσης αυτοκινήτων. Όμως με εντυπωσίασε κι ένα επιβλητικό τριώροφο κτήριο με μεγάλους τρούλους, δίπλα σε ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο. Στην αρχή το πέρασα για τζαμί αλλά όταν πλησίασα διαπίστωσα ότι ήταν ναός των Σιχ. Ο σιχισμός είναι μια μονοθεϊστική θρησκεία που ξεκίνησε τον 15ο αιώνα μ.Χ. στη βόρεια Ινδία, με επιρροές κυρίως από τον Ινδουισμό και το Ισλάμ. Οι οπαδοί της φορούν ένα χαρακτηριστικό τουρμπάνι γιατί απαγορεύεται να κόψουν τα μαλλιά τους. Φυσικά, στο κέντρο του Λέμιγκτον Σπα υπάρχει και ο αγγλικανικός ναός των Αγίων Πάντων, ένας από τους μεγαλύτερους της Αγγλίας.

Ας θυμηθούμε ότι τη λέξη «ανεξιθρησκία» επινόησε τον 18ο αιώνα ένας διακεκριμένος έλληνας κληρικός, παιδαγωγός και στοχαστής του νεοελληνικού διαφωτισμού, ο Ευγένιος Βούλγαρης για να αποδώσει τη γαλλική λέξη «tolérance (religieuse)» δηλ. θρησκευτική ανοχή. Είναι χαρακτηριστικό ότι η επιγραφή έξω από το μουσουλμανικό κέντρο του Λέμιγκτον Σπα λέει «Αγάπη για όλους. Μίσος για κανέναν», ενώ στην επιγραφή του ναού των Σίχ αναφέρεται «Αναγνωρίζουμε ότι το ανθρώπινο γένος είναι ΕΝΑ». Αιώνια διδάγματα όλων των θρησκειών για όλους τους ανθρώπους, που μετατρέπονται σε επικίνδυνους φανατικούς μόνο από την καταπίεση, την ανέχεια και την προπαγάνδα των επιτήδειων …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μικρά ενδιαφέροντα …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-122
Μικρά ενδιαφέροντα …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Νέα επιστημονική μέθοδος κατά του ροχαλητού. Αεροπλάνο, το ασφαλέστερο μεταφορικό μέσο. Τα πουλιά γνωρίζουν τα όρια ταχύτητας. Η κληρονομιά του Τσερνομπίλ στα δένδρα.

Ασκήσεις ωδικής κατά του ροχαλητού. 93 άτομα συμμετείχαν σε μια μελέτη καταπολέμησης του ροχαλητού με ασκήσεις ωδικής η οποία σημείωσε επιτυχία. Η μελέτη έγινε στο Βασιλικό νοσοκομείου του Ντέβον και Έξετερ στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε αυτήν συμμετείχε και ένας ελληνικής καταγωγής ωτορινολαρυγγολόγος. Οι ασθενείς συμμετείχαν επί τρίμηνο σε ασκήσεις ωδικής με στόχο την ενίσχυση των μυών του φάρυγγα. Το αποτέλεσμα ήταν η μείωση της σοβαρότητας, της συχνότητας και της έντασης του ροχαλητού και η βελτίωση των συμπτωμάτων σε όσους έπασχαν από ήπια έως μέτρια άπνοια. Την μέθοδο εμπνεύστηκε η Άλις Οζαί, μια διευθύντρια χορωδίας, τραγουδίστρια και συνθέτρια. Την εφάρμοσε πειραματικά επί αρκετά χρόνια μέχρι που επιβεβαιώθηκε και επιστημονικά με την πρόσφατα δημοσιευθείσα μελέτη. Περισσότερες πληροφορίες (στα αγγλικά) και παραγγελίες των ασκήσεων σε CD (κόστος 55 ευρώ περίπου) στη διεύθυνση www.singingforsnorers.com).

Μην φοβάστε τα αεροπλάνα. Είναι τα ασφαλέστερα μεταφορικά μέσα. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας για την ασφάλεια των πτήσεων, το 2012 ήταν η χρονιά με τα λιγότερα αεροπορικά ατυχήματα και με τα λιγότερα θύματα της τελευταίας εξαετίας. Το 2012 μεταφέρθηκαν με αεροπλάνο 2,9 δισεκατομμύρια επιβάτες (αύξηση 5% σε σχέση με το 2011 και αύξηση του αριθμού των επιβατο-χιλιομέτρων κατά 5,5%). Ο αριθμός των ατυχημάτων μειώθηκε κατά 21% και αντιστοιχεί σε 3,2 ατυχήματα ανά εκατομμύριο αναχωρήσεις. Ο αριθμός των θυμάτων μειώθηκε σε σχέση με το 2011 κατά 10% με αποτέλεσμα το 2012 να χαρακτηρίζεται το ασφαλέστερο έτος όσον αφορά τον αριθμό των θυμάτων από το 2004.

Πουλιά και όρια ταχύτητας. Δυο καναδοί βιολόγοι παρακολούθησαν συστηματικά τη συμπεριφορά των πουλιών στους δρόμους όταν παρατήρησαν ότι τα πουλιά πέταγαν σε μεγαλύτερες αποστάσεις μπροστά από το αυτοκίνητό τους σε δρόμους όπου το όριο ταχύτητας ήταν μεγαλύτερο. Στους δρόμους με όριο ταχύτητας 50 χιλιόμετρα την ώρα τα πουλιά απογειώνονταν σε απόσταση 15 μέτρων από το επερχόμενο αυτοκίνητο ενώ στους δρόμους που το όριο ήταν 110 χλμ/ώρα η αντίστοιχη απόσταση ήταν 75 μέτρα. Οι αποστάσεις αυτές παρέμεναν οι ίδιες ακόμη και όταν τα επερχόμενα αυτοκίνητα έτρεχαν πιο γρήγορα από το επίσημο όριο ταχύτητας. Τα πουλιά δεν διαβάζουν φυσικά τα σήματα της τροχαίας αλλά ούτε και αντιδρούν στην πραγματική ταχύτητα των αυτοκινήτων. Οι δύο βιολόγοι που έκαναν τις σχετικές παρατηρήσεις θεωρούν ότι τα πουλιά αντιμετωπίζουν τα αυτοκίνητα ως θηρευτές θεωρώντας ότι σε ορισμένες περιοχές οι θηρευτές αυτοί είναι πιο επικίνδυνοι. Παρατήρησαν επίσης ότι οι τα πουλιά άφηναν τα αυτοκίνητα να πλησιάσουν περισσότερο την άνοιξη ενώ το φθινόπωρο συμπεριφέρονταν με μεγαλύτερη προσοχή. Αυτό κατά τη γνώμη τους οφείλεται μάλλον στο γεγονός ότι την άνοιξη τα πουλιά είναι πιο δραστήρια τρέφοντας τα μικρά τους ή επειδή τα νέα πουλάκια εκπαιδεύονται την άνοιξη στις συνθήκες του περιβάλλοντός τους.

Τα πεύκα θυμούνται το Τσερνομπίλ. Η έκθεση στην ακτινοβολία που διέρρευσε από το πυρηνικό ατύχημα στο Τσερνομπίλ το 1986 είχε ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στα δένδρα της περιοχής με βάση μια πρόσφατα δημοσιευθείσα μελέτη. Τα χειρότερα αποτελέσματα καταγράφηκαν αμέσως μετά το ατύχημα αλλά τα δένδρα που επέζησαν αποδείχτηκαν πιο ευαίσθητα στις περιβαλλοντικές καταπονήσεις. Στα νεαρά δένδρα παρατηρήθηκαν επίσης και ανωμαλίες στην ανάπτυξη λόγω μεταλλάξεων αλλά και νεκρώσεις κυττάρων. Η μελέτη κάλυψε πάνω από 100 δένδρα δασικού πεύκου (Pinus sylvestris) σε 12 τοποθεσίες γύρω από το Τσερνομπίλ. Τα δένδρα αυτά αποτελούν αντικείμενο δασοκομίας και έχουν σημαντική οικονομική αξία. Οι δακτύλιοι τους μπορούν να αναγνωστούν ευκολότερα για να εντοπιστούν σημάδια από την ακτινοβολία.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Σωστή αξιολόγηση για καλύτερη προστασία

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 20 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-121
Σωστή αξιολόγηση για καλύτερη προστασία
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η λέξη «αξιολόγηση» βρίσκεται στην επικαιρότητα, συχνά με αρνητικές αναφορές. Όμως, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρονται στους πολίτες, περιορίζει και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η κοινωνία μας

Τις προάλλες, μπήκαμε με την κόρη μου σε μια εξοχική καφετέρια που λειτουργεί και ως εστιατόριο. Πήραμε ένα καφέ, ένα πράσινο τσάι κι ένα μεταλλικό νερό και βγήκαμε να τα πιούμε στην βεράντα πάνω από τον ποταμό. Μαζί με το λογαριασμό μας έδωσαν και μια καρτούλα. «Θέλουμε να γίνουμε ακόμη καλύτεροι» έγραφε. «Εργαζόμαστε σκληρά για να εξασφαλίσουμε την καλύτερη δυνατή εξυπηρέτησή σας και για να απολαύσετε κάθε σας επίσκεψη. Θέλουμε να γνωρίσουμε τις σκέψεις σας και σας παρακαλούμε να συμπληρώσετε ένα σύντομο ερωτηματολόγιο. Θα σας ακούσουμε με προσοχή και θα σας εντάξουμε στις κληρώσεις που διοργανώνουμε κάθε μήνα για ένα κιβώτιο σαμπάνια καθώς και στη μεγάλη ετήσια κλήρωση για ένα ταξίδι με το Όριεντ Εξπρές». Η καφετέρια ήταν βέβαια στην Αγγλία και το ερωτηματολόγιο μπορούσαμε να το συμπληρώσουμε στο διαδίκτυο ή μέσω κινητού τηλεφώνου.

Έρευνες ικανοποίησης της πελατείας με στόχο την βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών πραγματοποιούν πλέον όλες οι σοβαρές επιχειρήσεις που θέλουν να εξυπηρετήσουν και να ικανοποιήσουν τους πελάτες τους. Και αποτελούν έναν πολύ καλό τρόπο προστασίας των καταναλωτών που μπορούν να εκφράσουν την δυσαρέσκειά τους απ’ ευθείας στην επιχείρηση πριν απευθυνθούν ενδεχομένως στις επίσημες υπηρεσίες ή στις ενώσεις προστασίας καταναλωτών. Πρόκειται για μια πρώτη «δημοκρατική» αξιολόγηση από τους άμεσα ενδιαφερόμενους …

Υπάρχουν όμως και οι αξιολογήσεις που γίνονται με βάση κάποια προκαθορισμένα κριτήρια από εκπαιδευμένους ελεγκτές. Τέτοιοι έλεγχοι μπορεί να γίνονται στο πλαίσιο των λεγόμενων «κύκλων ποιότητας» που δημιούργησαν για πρώτη φορά οι γιαπωνέζικες βιομηχανίες στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Ή ακόμη καλύτερα στο πλαίσιο των ελέγχων ποιότητας που προβλέπονται ως μέρος των παραγωγικών διαδικασιών στις επιχειρήσεις που έχουν πιστοποιηθεί ότι εφαρμόζουν τα πρότυπα της σειράς 9000 του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης (ISO). Μάλιστα, πολλές έρευνες δείχνουν συσχέτιση της οικονομικής απόδοσης των επιχειρήσεων με την εν λόγω πιστοποίηση.

Στη χώρα μας η λέξη αξιολόγηση έχει δυστυχώς αποκτήσει αρνητική σημασία. Η προσπάθεια επαναφοράς της αξιολόγησης στην εκπαίδευση συνάντησε και συναντά οργανωμένες αντιδράσεις. Οι υπηρεσίες που προσφέρει το δημόσιο στους πολίτες δεν υπόκεινται σε αξιολόγηση από τους συχνά ταλαιπωρούμενους πολίτες. Και όπως έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη, δεν υπάρχει αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης (ασθενοφόρα, πυροσβεστική, αστυνομία) μέσω των αντίστοιχων αριθμών επειγόντων (112, 166, 199, 100).

Η καφετέρια, το ξενοδοχείο ή γενικά η επιχείρηση που επιζητεί την αξιολόγηση του πελάτη έχει στόχο να βελτιώσει τις παρεχόμενες υπηρεσίες προκειμένου να αποσπάσει πελάτες από τον ανταγωνισμό. Αυτό είναι θεμιτό και χρήσιμο στο κοινωνικό σύνολο γιατί ευνοεί μακροπρόθεσμα τις επιχειρήσεις που παρέχουν σωστά προϊόντα και υπηρεσίες. Αντίστοιχα, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχει το δημόσιο θα μπορούσε να εξασφαλίσει καλύτερη προστασία του πολίτη και εξοικονόμηση των χρημάτων του φορολογούμενου.

Όταν οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν τις κατάλληλες διδακτικές ικανότητες, οι μαθητές που θα περάσουν από τις τάξεις τους είναι πολύ πιθανόν να τελειώσουν το σχολείο χωρίς να έχουν αποκτήσει τις βασικές γνώσεις που θα τους είναι απαραίτητες στην καθημερινή τους ζωή. Έτσι, η κοινωνία επιβαρύνεται με άτομα που δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, με αποτέλεσμα αύξηση της ανεργίας αλλά συχνά και της εγκληματικότητας. Στο πλαίσιο μιας σωστής διαδικασίας θα μπορούσαν να αξιολογηθούν οι γνώσεις που απέκτησαν οι μαθητές αλλά και ο τρόπος με τον οποίο εκτιμούν οι μαθητές αλλά και οι γονείς τις προσπάθειες του δασκάλου. Οι εκπαιδευτικοί που δεν ανταποκρίνονται στις υψηλές προδιαγραφές της σωστής εκπαίδευσης μπορούν να μετακινηθούν σε θέσεις με λιγότερες απαιτήσεις έτσι ώστε το σχολείο να μπει σε μια τροχιά μακροπρόθεσμης βελτίωσης.

Αντίστοιχα, η αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχει το δημόσιο θα μπορούσε να συμβάλλει στη βελτίωση π.χ. του χρόνου εξυπηρέτησης των πολιτών, στη μείωση της περιττής γραφειοκρατίας και στην εξοικονόμηση πόρων, δηλαδή των χρημάτων των φορολογούμενων. Όμως, στην περίπτωση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης η βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών θα εξασφαλίσει μείωση των θανάτων και των επιπτώσεων από τους τραυματισμούς, καλύτερη προστασία της υγείας και της περιουσίας των πολιτών και σε πολλές περιπτώσεις εξοικονόμηση πόρων λόγω μείωσης των ζημιών και της επιβάρυνσης των ασφαλιστικών ταμείων.

Ένας άλλος τομέας αξιολόγησης είναι η εκτίμηση των κινδύνων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων από ένα δημόσιο έργο, από μια νέα ή υφιστάμενη εγκατάσταση, από μια διαδικασία. Πρόκειται για αξιολόγηση «εκ των προτέρων» με στόχο να εντοπιστούν τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να περιοριστούν τα ενδεχόμενα ατυχήματα και καταστροφές. Οι εκτιμήσεις αυτές είναι υποχρεωτικές με βάση την ισχύουσα νομοθεσία αλλά συχνά παραλείπονται λόγω κακής ενημέρωσης ή και εκ προμελέτης προκειμένου να προωθηθούν συγκεκριμένα συμφέροντα.

Αξιολόγηση λοιπόν. Αν θέλουμε η κοινωνία μας να γίνει καλύτερη και οι πολίτες να εξυπηρετούνται και να προστατεύονται καλύτερα από ένα αποδοτικότερο δημόσιο.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Σεισμός; Μην σε πιάνει πανικός …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-120
Σεισμός; Μην σε πιάνει πανικός …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι σεισμοί είναι συνηθισμένο φαινόμενο στην Ελλάδα και μπορούμε να προστατευθούμε από αυτούς αν γνωρίζουμε μερικά απλά πράγματα

Η πρώτη φορά που έγραψα για τους σεισμούς ήταν το Μάρτιο του 1981. Τότε, την παραμονή του γάμου μου, μια Παρασκευή, λίγες μέρες μετά τον μεγάλο σεισμό της Αθήνας τον Φεβρουάριο, ο διευθυντής των ΕΠΙΚΑΙΡΩΝ με κάλεσε και μου ζήτησε να του παραδώσω ένα μεγάλο επεξηγηματικό άρθρο για τους σεισμούς την επόμενη Τρίτη (η Δευτέρα ήταν Καθαρά Δευτέρα!). «Ξέρετε, αύριο παντρεύομαι!», απάντησα. «Και να φροντίσεις για καλή εικονογράφηση, θα είναι το θέμα του εξωφύλλου», ήταν η απάντηση. Ευτυχώς, είχα φροντίσει να μαζέψω βιβλιογραφία, κι έτσι το ιστορικό αυτό άρθρο που γράφτηκε τελικά μέσα στη φούρια του γάμου είναι ακόμη και σήμερα επίκαιρο.

Όμως, εκείνο που τελικά ενδιαφέρει τον πολίτη δεν είναι ένα μάθημα σεισμολογίας ή προχωρημένης γεωλογίας. Δεν τον ενδιαφέρουν τα ρίχτερ, τα επίκεντρα και οι σεισμικές ακολουθίες ούτε οι διαμάχες των επιστημόνων για τις σωστές ή τις λανθασμένες προβλέψεις. Αυτό που πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι πως θα βγούμε αλώβητοι από τον σεισμό χωρίς να δούμε την περιουσία μας να καταστρέφεται ή να αχρηστεύεται. Και το μυστικό είναι βέβαια η ΠΡΟΛΗΨΗ!

Όταν τρέμει η γη, το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε είναι να βγούμε έξω. Αν όμως μένουμε στην πόλη αυτό μπορεί να αποδειχτεί επικίνδυνο γιατί μπορεί να μας χτυπήσει κάποιο κομμάτι από μπαλκόνι, κάποια πλάκα που θα ξεκολλήσει από κάποιον τοίχο ή ακόμη και κάποιο κομμάτι από καμινάδα. Γι' αυτό, αν πρέπει να μετακινηθούμε θα πρέπει να το κάνουμε μακριά από κτήρια με στόχο να καταφύγουμε σε κάποιον ανοικτό χώρο, μια πλατεία, ένα δάσος ή ένα άκτιστο οικόπεδο. Χώρο που θα μας έχουν υποδείξει οι αρχές εκ των προτέρων και για τον οποίο θα πρέπει να έχουμε φροντίσει να ενημερωθούμε εκ των προτέρων.

Αλλά και μέσα στο σπίτι κινδυνεύουμε! Αν δεν έχουμε φροντίσει να στερεώσουμε τις ντουλάπες, τις βιβλιοθήκες και τα φωτιστικά για να μην πέσουν και μας πλακώσουν. Μπορεί επίσης να πέσουν και οι σοβάδες από το ταβάνι και γι' αυτό οι κλασσικές οδηγίες προστασίας από τους σεισμούς προβλέπουν ότι πρέπει να καλυφθούμε κάτω από ένα τραπέζι, ένα θρανίο ή ακόμη και μέσα σε ένα ντουλάπι.

Αν μένουμε σε πολυκατοικία, ιδίως αν το διαμέρισμά μας είναι σε υψηλό όροφο ας μην εκπλαγούμε από το γεγονός ότι θα κουνηθούμε περισσότερο παρά αν μένουμε στο ισόγειο. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα υψηλά κτήρια κατασκευάζονται έτσι ώστε να έχουν ελαστικότητα και να ταλαντώνονται χωρίς να καταρρέουν, αντέχοντας έτσι ακόμη και σε ισχυρούς σεισμούς. Όμως, τα κτήρια θα πρέπει να έχουν κατασκευαστεί ακολουθώντας ΠΙΣΤΑ τα σχέδια και τις οδηγίες των μηχανικών. Αν δεν έχουν μπει όλα τα σίδερα, αν το μπετόν δεν ήταν των σωστών προδιαγραφών, αν ο εργολάβος ή ο ιδιοκτήτης άφησαν κάποια ανοίγματα ή τροποποίησαν τα σχέδια χωρίς να ενημερώσουν τον μηχανικό, είναι πολύ πιθανόν το κτήριο να μην συμπεριφερθεί σωστά και να υπάρχουν σημαντικές ζημιές ή και καταρρεύσεις.

Γι' αυτό στα κτήρια που έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1985 όταν αναθεωρήθηκε ο αντισεισμικός κανονισμός καλόν θα ήταν να ελεγχθούν προσεισμικά από έμπειρο μηχανικό προκειμένου να ενισχυθούν αναλόγως. Όσο παλαιότερο το κτήριο τόσο αναγκαιότερος ο προσεισμικός αυτός έλεγχος! Για παράδειγμα, οι ειδικοί συστήνουν πως οι πυλωτές των πολυκατοικιών θα πρέπει να χτιστούν προκειμένου να ενισχυθούν αντισεισμικά τα κτήρια. Σε παλαιότερα κτήρια οι τοίχοι μπορούν να ενισχυθούν με ειδικά υλικά σε συνδυασμό με πλέγματα που ενισχύουν τις τοιχοποιίες ώστε τα κτήρια να αντέχουν ακόμη και σε ισχυρούς σεισμούς. Στο πλαίσιο των προσεισμικών ελέγχων μπορούν να ελεγχθούν και οι εσωτερικοί σοβάδες, που όπως είπαμε είναι πολύ πιθανόν να ξεκολλήσουν σε περίπτωση ακόμη και μέτριου σεισμού.

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τη συμπεριφορά του κτηρίου κατά την διάρκεια του σεισμού είναι η σύσταση του εδάφους πάνω στο οποίο έχει κτιστεί. Ο Παρθενώνας στέκεται αλώβητος από τους σεισμούς για περισσότερα από 2.000 χρόνια γιατί είναι κατασκευασμένος πάνω σε ένα τμήμα του αθηναϊκού σχιστόλιθου που προσδίδει στο κέντρο της Αθήνας μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στους σεισμούς. Αντίθετα, τα κτήρια που είναι κατασκευασμένα πάνω σε χαλαρά εδάφη (π.χ. προσχώσεις από ποτάμια, μπάζα κλπ.) κινδυνεύουν περισσότερο γιατί τα εδάφη αυτά έχουν την τάση να «ρευστοποιούνται» όταν υφίστανται τις επιδράσεις των σεισμικών δονήσεων.

Συχνά στο σεισμό κινδυνεύουμε περισσότερο από τον πανικό παρά από τον ίδιο το σεισμό και τις επιπτώσεις του. Οι άσκοπες μετακινήσεις π.χ. η απόφαση να φύγουμε για το χωριό, ή να επισκεφθούμε τα παιδιά ή τους γονείς μας δημιουργούν συμφόρηση στους δρόμους. Υπάρχει έτσι μεγαλύτερος κίνδυνος τροχαίων ενώ παρεμποδίζουμε και τις μετακινήσεις των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης. Η προσπάθεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με συγγενείς, φίλους και γνωστούς επιβαρύνει επίσης τα δίκτυα επικοινωνιών που είναι απαραίτητα για τις πραγματικές επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης.

Μακάρι να μην ζήσουμε ποτέ έναν μεγάλο σεισμό. Αλλά καλόν είναι να έχουμε λάβει τα μέτρα μας για κάθε ενδεχόμενο. Σχετικές οδηγίες υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας (www.civilprotection.gr) και του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (www.oasp.gr). Η πρόληψη σώζει ζωές …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Τουρίστες γιατροί για τους τουρίστες …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Αυγούστου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-119
Τουρίστες γιατροί για τους τουρίστες …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η ιατρική περίθαλψη στις απομακρυσμένες και τις νησιωτικές τουριστικές περιοχές κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού θα μπορούσε να καλυφθεί συστηματικά από γιατρούς που θα έκαναν τις διακοπές τους

Αυτή την εποχή ψηφιοποιώ και βάζω σε τάξη το αρχείο μου. Είναι μια επίπονη δουλειά που έχει τρία πλεονεκτήματα. Πρώτον, γλυτώνω πάρα πολύ χώρο στέλνοντας το χαρτί στην ανακύκλωση. Δεύτερον, μπορώ να έχω πρόσβαση στο αρχείο ανά πάσα στιγμή επειδή χωράει ολόκληρο σε έναν σκληρό δίσκο. Και τρίτον, ξαναδιαβάζω παλιά μου κείμενα που είχα ξεχάσει ότι τα είχα γράψει …

Ψηφιοποιώ τώρα τα άρθρα που έγραφα μια φορά την εβδομάδα στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ του Γιάννη Πουρνάρα. Ήταν η εποχή που στα ΕΠΙΚΑΙΡΑ συνεργάζονταν μερικοί αξιολογότατοι δημοσιογράφοι και συγγραφείς. Ο αείμνηστος Νίκος Αγγελής, με τον οποίον, μιαν εποχή, μοιραζόμασταν το ίδιο τηλέφωνο. Ο Σόλων Γρηγοριάδης με τις αξέχαστες ιστορικές του αναδρομές. Ο Κώστας Καββαθάς από τους ιστορικούς 4Τροχούς. Ο συγγραφέας και καλός φίλος Νίκος Δήμου. Η αξέχαστη Μαλβίνα Κάραλη και πολλοί άλλοι. Μα και πολλοί ανερχόμενοι τότε αστέρες, μερικοί από τους οποίους βρίσκονται στις πρώτες θέσεις της δημοσιότητας τα τελευταία χρόνια. Όπως ο Γιώργος Τράγκας και η Σοφία Βούλτεψη …

Όμως το θέμα μας δεν είναι οι αναμνήσεις. Το θέμα μας είναι το μαργαριτάρι που ανακάλυψα στο αρχείο και το οποίο αφορά την έλλειψη γιατρού στο Φαράγγι της Σαμαριάς και στην Αγιά Ρουμέλη. Τον Αύγουστο του 1982 στη στήλη «Μικρομεσαιωνικά» της Μαλβίνας δημοσιεύτηκε το εξής κείμενο:

Αχρείαστος να 'ναι, αλλά. Εκατόν είκοσι χιλιάδες τουρίστες πάνω-κάτω κάθε χρόνο επισκέπτονται το φαράγγι της Σαμαριάς. Ύστερα από μια πορεία πέντε ωρών (τόσο χρειάζεται για να διασχίσει κανείς το φαράγγι) και στατιστικά ακόμα να το πάρουμε, όλο και κάποιος θα χρειαστεί πρώτες βοήθειες. Αλλά στο χωριό Άγια Ρούμελη που βρίσκεται στη έξοδο του φαραγγιού, το είδος είναι άγνωστο. Και οι μεν κάτοικοι τόσα χρόνια εναποθέτουν τις ελπίδες τους στην αυτόματο ίαση. Αλλά οι ξένοι, γυρίζοντας στην πατρίδα τους, έχουν να λένε πως στη χώρα του Xeniou Dia - έτσι δεν διαφημίζουν την Ελλάδα τα πρακτορεία; - μόνο η (καλή) πίστη γενικώς μπορεί να σε σώσει.

Τριανταένα χρόνια αργότερα το πρόβλημα παραμένει λίγο-πολύ το ίδιο. Οι επισκέπτες έχουν υπερδιπλασιαστεί (250.000 τους εκτιμούσε πέρσι σε επιστολή του ο αντιπρόεδρος του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης και γιατρός κ. Ε. Παπαδάκης, βλ. Χ.Ν. 4.8.2012) ενώ γιατρός φαίνεται ότι υπάρχει μεν στην Αγιά Ρουμέλη αλλά όχι μέσα στο Φαράγγι. Παρόμοια προβλήματα αντιμετωπίζουν και άλλες τοποθεσίες σε όλη την Ελλάδα που ενώ το χειμώνα είναι απομονωμένες το καλοκαίρι κατακλύζονται από έλληνες και ξένους τουρίστες, που στατιστικά ενδέχεται να χρειαστούν επιτόπια ιατρική φροντίδα. Και σε μια χώρα που ταλανίζεται από τη κρίση και η οποία πρέπει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να μειώσει τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων, η λύση δεν μπορεί να είναι βέβαια η αθρόα πρόληψη επιπλέον προσωπικού για μια καθαρά εποχιακή ανάγκη.

Υπάρχει βέβαια η λύση των εθελοντών. Στο Φαράγγι, όπως αναφέρει ο Γ. Λυβιάκης σε πρόσφατο σχόλιό του (βλ. Χ.Ν. 10.7.2013), για μιαν ακόμη χρόνια, φέτος, η ιατρική κάλυψη θα γίνει από εθελοντές τελειόφοιτους Ιατρικής. Πράγματι, οι εθελοντές μπορούν να προσφέρουν πολλά. Πάρτε για παράδειγμα την Ομάδα Αιγαίου, μια Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία που εδώ και 19 χρόνια με εθελοντές γιατρούς πολλών ειδικοτήτων πραγματοποιεί κάθε χρόνο έναν Διάπλου για την παροχή προληπτικής ιατρικής περίθαλψης στους κατοίκους των νησιών της άγονης γραμμής. Ή το Πανεπιστήμιο των Ορέων που ξεκίνησε από μια πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Κρήτης, και οργανώνει τακτικές ιατρικές εξορμήσεις σε ορεινές περιοχές στο πλαίσιο των οποίων ομάδες νοσοκομειακών και πανεπιστημιακών γιατρών εξετάζουν δωρεάν τους ηλικιωμένους κατοίκους παρέχοντας χρήσιμες συμβουλές.

Όμως αυτές οι πολύ χρήσιμες πρωτοβουλίες είναι περιορισμένης χρονικής διάρκειας και δεν καλύπτουν τις εποχιακές ανάγκες στις κατ' εξοχήν απομονωμένες τουριστικές περιοχές. Αν συνδύαζε κανείς την ιδέα των αγροτικών ιατρείων με την διάθεση για εθελοντική προσφορά των γιατρών θα μπορούσε να καινοτομήσει δημιουργώντας τα «τουριστικά ιατρεία». Στο ιδιώτη γιατρό ή στον γιατρό του ΕΣΥ που θα ήθελε να προσφέρει εθελοντικά τις υπηρεσίες του σε ένα τέτοιο «τουριστικό ιατρείο» επί δύο ή τρεις εβδομάδες (ή και παραπάνω) κατά την περίοδο από Μάιο έως Σεπτέμβριο θα μπορούσε να προσφερθεί δωρεάν διαμονή σε ένα τοπικό κατάλυμα. Έτσι και ο γιατρός θα έκανε δωρεάν τις διακοπές του και ταυτόχρονα θα προσέφερε εθελοντικά τις υπηρεσίες του στους έλληνες και ξένους τουρίστες που θα είχαν ανάγκη ιατρικής περίθαλψης.

Η υπηρεσία σε ένα «τουριστικό ιατρείο» θα μπορούσε να προσμετράται με κάποιον τρόπο για την εξέλιξη του γιατρού όπως προσμετράται και η θητεία στα αγροτικά ιατρεία. Οι αρμόδιες τοπικές αρχές (δήμος, δασική υπηρεσία κλπ.) θα πρέπει να φροντίζουν για το κατάλυμα του «τουριστικού γιατρού» (στο οποίο θα μπορεί να μένει και με την οικογένειά του) ενώ η οργάνωση της όλης επιχείρησης μπορεί να εξασφαλιστεί σε επίπεδο υγειονομικής περιφέρειας.

Νομίζω πως με την πρόταση αυτή θα είναι όλοι ευχαριστημένοι. Ο γιατρός που θα κάνει δωρεάν διακοπές. Οι τουρίστες που θα έχουν ιατρική κάλυψη. Οι αρχές που δεν θα έχουν έναν πονοκέφαλο με την έλλειψη ιατρικού προσωπικού. Κι όλα αυτά χωρίς σημαντικό κόστος σε μια εποχή που η πολιτεία δεν είναι δυνατόν να αναλαμβάνει μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις για ανελαστικές δαπάνες, ιδίως για την κάλυψη εποχιακών αναγκών.

Βέβαια, είμαι σίγουρος πως θα βρεθούν πολλοί να επικρίνουν την πρόταση. Όμως, οι αρμόδιοι πριν την απορρίψουν μετ' επαίνων, ας την εξετάσουν λίγο περισσότερο. Ενδεχομένως ας την εφαρμόσουν πιλοτικά σε μερικές περιοχές που έχουν χρόνιο πρόβλημα. Για να μην ξαναγράφουμε τα ίδια και το καλοκαίρι του 2043 …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Προστασία από απάτες

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 31 Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-118
Προστασία από απάτες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Σε καιρούς κρίσης και οικονομικής δυσπραγίας πολλαπλασιάζονται οι προσπάθειες των απατεώνων που προσπαθούν να επωφεληθούν από τις αδυναμίες και τις επιθυμίες των ανυποψίαστων πολιτών …

«Με έκλεψαν στο λεωφορείο!». «Ο πλανόδιος μικροπωλητής μου πούλησε σκάρτο πράγμα!» «Μου χτύπησαν την πόρτα για να ελέγξουν το ρολόι του ηλεκτρικού και με έκλεψαν!» «Μου πρότειναν ένα κόλπο με το οποίο θα διπλασιάσω τα λεφτά μου αλλά πήραν τα χρήματα κι εξαφανίστηκαν!» «Μου πούλησαν ένα διαμέρισμα που όμως δεν τους ανήκε!» «Το μεταχειρισμένο αυτοκίνητο που αγόρασα σε χαμηλή τιμή αποδείχτηκε κλεμμένο!» «Με πήραν τηλέφωνο ότι ο γιός μου είναι στο νοσοκομείο και χρειάζεται χρήματα, αλλά ευτυχώς του τηλεφώνησα και ήταν σπίτι του … υγιέστατος!»

Έχουμε ακούσει τις παραπάνω ιστορίες από γνωστούς μας που την έπαθαν. Τις έχουμε διαβάσει στις εφημερίδες. Τις ακούμε μερικές φορές στην τηλεόραση. Οι περισσότερες είναι δυστυχώς αληθινές. Συμβαίνουν σε ανυποψίαστους ανθρώπους σαν εσάς και σαν εμένα. Μια στιγμή απροσεξίας. Η επιθυμία για εύκολο κέρδος. Η διάθεση για επίδειξη εξυπνάδας. Αυτά είναι τα στοιχεία που εκμεταλλεύονται οι απατεώνες για να πετύχουν το στόχο τους. Και η πολιτεία αδυνατεί να βρίσκεται πίσω από κάθε πολίτη για να τον προστατεύσει όταν ο ίδιος ο πολίτης δεν καταβάλλει προσπάθεια να αυτοπροστατευθεί.

Πορτοφολάδες. «Να ανεβαίνεις πρώτος ή τελευταίος στο λεωφορείο. Ποτέ στη μέση. Και όταν περνάς απέναντι στο φανάρι να μην είσαι ποτέ στη μέση του πλήθους αλλά είτε μπροστά είτε στο τέλος.» Συμβουλές έμπειρου αστυνομικού για να αποφεύγουμε τους πορτοφολάδες. Αλλά και μέσα στο λεωφορείο προσέχετε ποιος έρχεται δίπλα σας, αποφεύγετε το συνωστισμό και μην εκνευριστείτε αν σας σπρώξουν απότομα. Γενικά να κρατάτε λίγα χρήματα όχι απαραίτητα σε πορτοφόλι αλλά στο βάθος της τσέπης σας. Μπορείτε ακόμη να βάλετε μια χαρτοπετσέτα σε ένα φτηνό πορτοφόλι για να εξαπατήσετε τους πορτοφολάδες.

Με τη μέθοδο της απασχόλησης. Αν σας χτυπήσουν την πόρτα για να ελέγξουν την ηλεκτρική εγκατάσταση ή τα τηλέφωνα ΜΗΝ ανοίξετε. Η καταμέτρηση των ρολογιών της ΔΕΗ γίνεται σε προκαθορισμένες μέρες που συνήθως αναγράφονται στο λογαριασμό. Τα τηλέφωνα ελέγχονται από το κέντρο, εκτός αν εσείς έχετε αναφέρει κάποια βλάβη για την οποία απαιτείται επιτόπια επίσκεψη. Αν έχετε αμφιβολία τηλεφωνήστε στην αντίστοιχη υπηρεσία για να επιβεβαιώσετε πριν ανοίξετε την πόρτα. Και φυσικά ΜΗΝ ανοίξετε αν σας χτυπήσουν την πόρτα για να σας πουλήσουν χτένια, εικόνες ή σκουλαρίκια. Ενώ θα σας απασχολούν με την πονεμένη ιστορία της ζωής τους θα σας κλέβουν χωρίς να το καταλάβετε καν ...

Απάτες με ακίνητα. «Πως ήταν δυνατόν να πουλήσει το ίδιο σπίτι σε τρεις αγοραστές όταν μάλιστα δεν ήταν καν δικό της» αναρωτιούνται οι περίοικοι σε μια γειτονιά της Αθήνας. Κι όμως είναι δυνατόν αλλά μόνο με την συνεργασία συμβολαιογράφων και δικηγόρων. Αν αποφασίσετε λοιπόν να αγοράσετε ακίνητο φροντίστε να εμπιστευθείτε σε κάποιον έντιμο δικηγόρο να υπερασπιστεί τα συμφέροντά σας. Αν η τιμή είναι υπερβολικά χαμηλή ερευνείστε λεπτομερώς τα κίνητρα του πωλητή. Συχνά οι ευκαιρίες που εξάπτουν την πλεονεξία μας και μας κάνουν να νοιώθουμε περήφανοι που ξεγελάσαμε τους άλλους βρίσκοντας το κελεπούρι, αποδεικνύονται μακροπρόθεσμα προβληματικές. Μπορεί να μην μας εξαπάτησαν πουλώντας μας κάτι που δεν τους ανήκει ή κάτι που έχουν ήδη πουλήσει και σε άλλους. Αλλά είναι πολύ πιθανόν το ακίνητο να έχει κάποιο κρυφό πρόβλημα (υγρασία, αστάθεια εδάφους, διεκδίκηση από το δημόσιο ή από ιδιώτη κλπ.) ώστε τελικά να αποδειχτεί ασύμφορο.

Κλεμμένα αυτοκίνητα. Πριν από χρόνια αγόρασα ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο στο Βέλγιο. Ευκαιρία. Αλλά ένα μήνα μετά την αγορά με κάλεσαν στην βέλγικη αστυνομία για έλεγχο του αυτοκινήτου, το οποίο με πληροφόρησαν ότι ήταν μάλλον κλεμμένο. Αφού το εξέτασαν επί ώρες οι ειδικοί της αστυνομίας με πληροφόρησαν ότι ναι μεν ήταν κλεμμένο αλλά δεν μπορούσαν να εντοπίσουν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει την πραγματική προέλευση του οχήματος. Και μου εξήγησαν την μέθοδο που είχε χρησιμοποιηθεί. Κλέβουν ένα κανονικό όχημα. Ταυτόχρονα φροντίζουν να αγοράσουν ένα παρόμοιο όχημα κατεστραμμένο από ατύχημα. Σβήνουν επιμελώς τους αριθμούς από τον κινητήρα του κλεμμένου και αντικαθιστούν όλους τους άλλους αριθμούς με τους αριθμούς από το κατεστραμμένο. Ηθικό δίδαγμα. Αγοράστε μεταχειρισμένο από επίσημη αντιπροσωπεία, από σοβαρή εταιρεία ή από πρόσωπο εμπιστοσύνης. Και εξετάσετε λεπτομερώς τις «καταπληκτικές» ευκαιρίες. Ίσως να σας οδηγήσουν στο εδώλιο ως κλεπταποδόχους …

Απάτες με πυραμίδες. «Θέλετε ειλικρινά να πλουτίσετε;» Αυτό ήταν το σύνθημα της μεγαλύτερης σύγχρονης πυραμίδας, της IOS που τάραξε τους χρηματοπιστωτικούς κύκλους στο τέλος της δεκαετίας του 1960. Οι ανυποψίαστοι, αλλά πλεονέκτες, πελάτες της IOS κατέθεταν τα λεφτά τους και η εταιρεία τους υποσχόταν να τα διπλασιάσει σε ένα χρόνο! Επρόκειτο φυσικά για κλασσική πυραμίδα όπου οι πρώτοι κερδίζουν λαμβάνοντας χρήματα από τους επόμενους αλλά οι τελευταίοι δεν παίρνουν τίποτα! Χρειάζεται μεγάλη προσοχή όταν κάποιος ζητήσει τα χρήματά σας υποσχόμενος γρήγορο κέρδος. Ακόμη και σοβαρά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατέρρευσαν επειδή οι υπεύθυνοι για τις επενδύσεις χρησιμοποίησαν παράνομα τα χρήματα των καταθετών για πυραμιδοειδή συστήματα και άλλες απάτες. Η βρετανική τράπεζα Μπάριγκς, που λειτουργούσε από το 1762, χρεοκόπησε το 1995 όταν αποκαλύφθηκε ότι ένας υπάλληλός της στη Σιγκαπούρη είχε επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια λίρες σε επισφαλή ομόλογα. Τελικά η τράπεζα πουλήθηκε για μία λίρα Αγγλίας …

Από τους απλούς πορτοφολάδες και τους απατεώνες με ακίνητα και αυτοκίνητα στις πυραμίδες μεγαλοαπατεώνων και τις επισφαλείς επενδύσεις μεγάλων χρηματοπιστωτικών οργανισμών η μέθοδος προστασίας είναι μία. ΠΡΟΣΟΧΗ! Και μην αφήσετε την πλεονεξία ή την ματαιοδοξία σας να σας τυφλώσει. Οι απατεώνες εκμεταλλεύονται αυτές ακριβώς τις αδυναμίες και φυσικά την απροσεξία σας …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Δυο λόγια (και μερικά σκίτσα) για την οδική ασφάλεια

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-117
Δυο λόγια (και μερικά σκίτσα) για την οδική ασφάλεια
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ακόμη και τα παιδιά ξέρουν ποιες είναι οι σοβαρές τροχονομικές παραβάσεις που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή οδηγών και πεζών και προκαλούν δράματα σε πολυάριθμες οικογένειες

Την περασμένη εβδομάδα (βλ. Χ.Ν. 16/7/2013) η Τροχαία ανακοίνωσε ότι σε ελέγχους που πραγματοποίησε επί ένα μόνο τετραήμερο στην Κρήτη, βεβαίωσε 1.315 τροχονομικές παραβάσεις. Οι κυριότερες από αυτές, με τη σειρά σπουδαιότητας ήταν η υπερβολική ταχύτητα (302), η μη χρήση προστατευτικού κράνους (214) η οδήγηση υπό την επίδραση οινοπνεύματος (75) και το αντικανονικό προσπέρασμα (23). Όλες αυτές οι παραβάσεις μπορούν να αποδειχτούν θανατηφόρες ή να προκαλέσουν μόνιμες αναπηρίες στους παραβάτες οδηγούς αλλά και σε όσους αθώους άλλους οδηγούς ή και πεζούς θα βρεθούν στο δρόμο τους. Προκαλώντας οικογενειακά δράματα και τραγωδίες που θα επηρεάσουν τις ζωές πολλών ανθρώπων επί πολλά χρόνια.

Είναι όμως τόσο δύσκολο να συμπεριφερθούμε υπεύθυνα ως οδηγοί και να εφαρμόσουμε τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας; Ένας καλός οικογενειακός φίλος, ο καλλιτέχνης και καθηγητής Γιάννης Μαυρικάκης, που ζει και εργάζεται στα Τρίκαλα, μου επεσήμανε πρόσφατα τον 2ο Πανελλήνιο Μαθητικό Διαγωνισμό Σκίτσου που οργάνωσε στις αρχές του 2013 η επιστημονική ομάδα educartoon.gr με την Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Σερρών στο πλαίσιο της εκστρατείας ενημέρωσης για την κυκλοφοριακή αγωγή. Στον διαγωνισμό πήραν μέρος 8.000 μαθητές από τις τρεις τελευταίες τάξεις δημοτικών σχολείων και μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων (από συνολικά 595 σχολεία της Ελλάδας και της Ομογένειας, με τη στήριξη 950 εκπαιδευτικών). Το θέμα ήταν «Η χρήση του δρόμου… είναι στο χέρι σου – Αύριο εγώ θα οδηγώ».

Τα σκίτσα που βραβεύθηκαν αντιστοιχούν στις κυριότερες τροχονομικές παραβάσεις που αναφέραμε παραπάνω και εικονογραφούν πλήρως τις οδηγίες που εξέδωσε η Τροχαία μετά τους σχετικούς ελέγχους στην Κρήτη. Παρουσιάζω με ευχαρίστηση τα πρώτα βραβεία του Γυμνασίου (το δεύτερο δόθηκε στον Κωνσταντίνο Βενιανάκη από το Γυμνάσιο Αλικιανού (καθηγήτρια Κατερίνα Πολύζου) και δύο έργα μαθητών από τα Χανιά που έλαβαν επαίνους (ένα ακόμη έργο του μαθητή Κωνσταντίνου Σολάνου από το ΓΕΛ Νέας Κυδωνίας έλαβε έπαινο στην κατηγορία κόμικς-σεναρίου).

Συμπέρασμα: τα παιδιά ξέρουν καλύτερα από τους μεγάλους πώς να συμπεριφερθούν στους δρόμους. Ας ελπίσουμε ότι όταν θα πιάσουν κι αυτά κάποτε το τιμόνι θα συμπεριφερθούν καλύτερα προς το συμφέρον όλων μας.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Προστασία από τα πλαστικά και τα σκουπίδια

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 16 Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Προστασία από τα πλαστικά και τα σκουπίδια
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Κολυμπούμε σε μια θάλασσα από πλαστικά! Κάθε τι που τρώμε, φοράμε, μεταφέρουμε, κάθε τι πάνω στο οποίο κοιμόμαστε και χρησιμοποιούμε για να πλένουμε ανήκει πιθανότατα σε μια από τις επτά οικογένειες των πλαστικών …

Μάθετε τα πλαστικά. Οι σπουδαστές της νέας σχολής βιομηχανικού σχεδίου Πάρσονς στη νέα Υόρκη στο πλαίσιο του μαθήματος «Σχεδιασμός οπτικής οργάνωσης και πληροφόρησης» έφτιαξαν μια αφίσα για τα πλαστικά. Σας προτείνω να την κόψετε και να την κολλήσετε στο ψυγείο σας για να μάθετε πώς να διαχειρίζεστε τα πλαστικά που μας περιβάλλουν … Έτσι, όχι μόνο θα εντυπωσιάσετε τους φίλους σας με τις γνώσεις σας αλλά θα ξέρετε και τι θα κάνετε με κάθε πλαστικό μπουκάλι, δοχείο ή σακούλα.

Σε πόσα χρόνια διαλύονται; Ο εκτιμώμενος χρόνος βιοαποδόμησης των διάφορων υλικών στη φύση μας υποδεικνύει και την σοβαρότητα με την οποία πρέπει να αντιμετωπίζουμε, ιδίως τώρα το καλοκαίρι, την ανεξέλεγκτη εναπόθεση σκουπιδιών. Πριν πετάξετε το αποτσίγαρό σας στην άμμο σκεφτείτε θα χρειαστούν περίπου 10 χρόνια για να διαλυθεί. Αν πετάξετε πλαστικά μπουκάλια αυτά για να διαλυθούν θα χρειαστούν πάνω από χίλια χρόνια! Και ενώ διαλύονται θα περνούν σιγά σιγά στην διατροφική αλυσίδα προκαλώντας ανεπανόρθωτες ζημιές στα οικοσυστήματα και τελικά στον ίδιο τον άνθρωπο. Η λύση είναι βέβαια παντού και πάντα η ανακύκλωση …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ένα πολύ επικίνδυνο μέρος: η κουζίνα

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ένα πολύ επικίνδυνο μέρος: η κουζίνα
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πάρα πολλοί τραυματισμοί συμβαίνουν στην κουζίνα από απροσεξία, από αμέλεια αλλά και από άγνοια των κινδύνων λόγω εσφαλμένης αντίδρασης

Η κουζίνα κατέχει τα πρωτεία στους οικιακούς τραυματισμούς. Εκεί υπάρχει πληθώρα από αιχμηρά και κοπτερά εργαλεία και συσκευές. Εκεί καταναλώνεται μεγάλο μέρος θερμικής ενέργειας για το μαγείρεμα των τροφών. Εκεί αναπτύσσονται τόσο υψηλές θερμοκρασίες που να μπορούν να προκαλέσουν πυρκαγιές. Για να μην αναφέρουμε τους κινδύνους από πτώσεις όταν σκαρφαλώνουμε σε καρέκλες και σκαμνιά για να φτάσουμε το αλεύρι, τη ζάχαρη ή τη φόρμα του γλυκού στο ψηλότερο ντουλάπι.

Προσοχή στα μαχαίρια … Το καθημερινό μαγείρεμα ξεκινά συχνά με κάποιο καθάρισμα και κόψιμο λαχανικών ή και κρεάτων. Ακόμη και οι πιο προσεκτικοί μπορούν να τραυματιστούν από ένα κοπτερό μαχαίρι κόβοντας το κρέας ή τα πράσα. Ή από τον τρίφτη ενώ ξύνουμε το τυρί που θα ρίξουμε στο παστίτσιο. Ή τέλος από τα μαχαίρια του μίξερ τη στιγμή που τα ξεπλένουμε. Αν το κόψιμο δεν είναι πολύ βαθύ, συνιστάται πλύσιμο με νερό της βρύσης, στέγνωμα με μια γάζα (όχι με βαμβάκι γιατί κολλάει ) και επικάλυψη με λευκοπλάστη με γάζα (χανζαπλάστ). Για μεγαλύτερο ή και βαθύτερο κόψιμο σταματούμε την αιμορραγία πιέζοντας πάνω στο κόψιμο με καθαρές γάζες (ξανά όχι βαμβάκι) δένουμε την πληγή και πηγαίνουμε στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Για να αποφύγετε άσκοπα δράματα, μην ξεχάσετε, τέλος, να φυλάξετε τα μαχαίρια και τα άλλα αιχμηρά και κοπτερά αντικείμενα εκεί που δεν θα τα βρουν τα παιδιά.

… αλλά και στα εγκαύματα. Mια απρόσεκτη κίνηση ενώ ψήνεται το φαγητό. Το καυτό νερό από τα βραστά χόρτα ή τα μακαρόνια. Το ταψί από το φούρνο που ακουμπήσαμε κατά λάθος. Και να το έγκαυμα στο χέρι … Μην πανικοβάλλεστε και ξεχάστε τα γιατροσόφια της γιαγιάς. Στα εγκαύματα ΔΕΝ βάζουμε ντομάτα, οδοντόκρεμα ή γιαούρτι! Απλώς τους ρίχνουμε άφθονο τρεχούμενο νερό ή φυσιολογικό ορό επί τουλάχιστον 10 λεπτά της ώρας. Στόχος είναι να ρίξουμε τη θερμοκρασία της περιοχής και να ανακουφίσουμε από τον πόνο. Στη συνέχεια, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε και κάποια ειδική αλοιφή για εγκαύματα. Τέλος, καλύπτουμε το έγκαυμα με αποστειρωμένη γάζα για να αποφύγουμε περαιτέρω μόλυνση. Αν το έγκαυμα καλύπτει πάνω από το 10% της επιφάνειας του σώματος (η επιφάνεια της παλάμης αντιστοιχεί στο 1% της επιφάνειας του σώματος), ή αν το έγκαυμα έχει καφέ χρώμα και το θύμα δεν νοιώθει πόνο (έγκαυμα τρίτου βαθμού), τότε πρέπει οπωσδήποτε να το μεταφέρουμε σε νοσοκομείο.

Φροντίστε τα χερούλια από τις κατσαρόλες να είναι στραμμένα προς το πίσω μέρος της κουζίνας έτσι ώστε να μην τα φτάνουν τα μικρά παιδιά. Γενικά, μην αφήνετε μικρά παιδιά να μπλέκονται στα πόδια σας όταν μαγειρεύετε. Δεν θα θέλατε να ακουμπήσουν στα μάτια της κουζίνας ή στον αναμμένο φούρνο, ή να αναποδογυρίσουν μια κατσαρόλα καυτού φαγητού πάνω τους …

Πυρκαγιές από τηγάνια και φριτέζες. Τα τηγανιτά είναι γενικά επικίνδυνα για την υγεία. Αλλά το τηγάνισμα μπορεί να αποδειχτεί πολύ επικίνδυνο αν δεν προσέξουμε, και το λάδι ζεσταθεί τόσο πολύ που να πάρει φωτιά. Στην αρχή το λάδι αρχίζει να καπνίζει και στη συνέχεια, αν το έχουμε ξεχάσει, και δεν ρίξουμε μέσα τις πατάτες ή τα ψάρια, θα πάρει φωτιά. Ευτυχώς, οι σύγχρονες κουζίνες και φριτέζες διαθέτουν θερμοστάτες που κρατούν τη θερμοκρασία σταθερή αλλά και πάλι αν έχουμε γυρίσει το κουμπί στο μέγιστο, το λάδι θα συνεχίσει να θερμαίνεται μέχρι να ανάψει.

Προς Θεού μην ρίξετε νερό πάνω σε αναμμένο τηγάνι ή φριτέζα! Η φλόγα θα γίνει δέκα φορές μεγαλύτερη και κινδυνεύετε να περιλουστείτε και να καείτε πολύ άσχημα. Διατηρείστε την ψυχραιμία σας και φροντίστε αμέσως να κλείσετε το μάτι ή να αποσυνδέσετε τη φριτέζα για να διακοπεί η παροχή ενέργειας. Στη συνέχεια σκεπάστε το τηγάνι με ένα καπάκι ή με μια βρεγμένη πετσέτα. Έτσι θα διακόψετε την παροχή οξυγόνου απενεργοποιώντας έναν από τους τρεις παράγοντες του τριγώνου της φωτιάς (οξειδωτικό, καύσιμη ύλη, έναυσμα).

Επικίνδυνα χημικά στην κουζίνα. Η κουζίνα είναι κατ' αρχάς χώρος προετοιμασίας του φαγητού. Πολλοί από μας προσπαθούν να τρέφονται με υγιεινότερο τρόπο καταναλώνοντας πολλά φρούτα και λαχανικά, και περιορίζοντας τα λίπη και τα κατεργασμένα ζάχαρα. Αλλά δεν δίνουμε μεγάλη σημασία στα σκεύη που χρησιμοποιούμε για την παρασκευή και αποθήκευση του φαγητού … τα οποία ίσως να είναι επίσης επικίνδυνα. Πράγματι, πολλές επικίνδυνες χημικές ουσίες που μπορούν να επιμολύνουν το φαγητό μας προέρχονται από κατσαρόλες, τηγάνια και δοχεία αποθήκευσης φαγητού.

Πολλά τηγάνια και άλλα μαγειρικά σκεύη φέρουν επικαλύψεις για να μην κολλάνε. Στις επικαλύψεις αυτές χρησιμοποιούνται ουσίες (υπερφθοριούχες χημικές ενώσεις με κυριότερο εκπρόσωπο το τεφλόν) οι οποίες σε υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να διασπαστούν. Τα χημικά που παράγονται από τη διάσπαση είναι λίαν επικίνδυνα, συχνά καρκινογόνα και έχουν συνδεθεί με λιποβαρή νεογέννητα, υψηλή χοληστερίνη, προβλήματα θυρεοειδούς και ήπατος, πρόωρη εμμηνόπαυση και εξασθένηση του ανοσοποιητικού. Αν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τέτοια μαγειρικά σκεύη μαγειρέψτε σε χαμηλή φωτιά, μην τα αφήνετε ποτέ άδεια πάνω στο αναμμένο μάτι, και προστατέψτε την επικάλυψη - μην τα ξύνετε με συρματάκι και χρησιμοποιείστε κουτάλες από ξύλο).

Μια άλλη ουσία που πρέπει να αποφεύγεται είναι το τρικλοσάν. Πρόκειται για μια αντιβακτηριδιακή ουσία που χρησιμοποιείται σε πολλά σκεύη κουζίνας όπως πλάκες κοπής, πετσέτες, πλαστικά κουτιά «που κρατούν το φαγητό φρέσκο» καθώς και σφουγγαράκια και υγρά καθαριστικά με «αντιβακτηριδιακή δράση» που «καταπολεμούν τις οσμές». Το τρικλοσάν συσσωρεύεται στο ανθρώπινο σώμα, ερεθίζει το ήπαρ, ενεργεί ως ορμονικός διαταράκτης και συμβάλλει στην ενίσχυση των βακτηριδίων που ανθίστανται στα αντιβιοτικά. Χρησιμοποιείστε απλό σαπούνι για καθαρισμό και ξύδι για απολύμανση.

Επικίνδυνα πλαστικά. Περιφέρατε το βλέμμα στην κουζίνα σας και θα διαπιστώσετε το πλήθος των πλαστικών αντικειμένων που σας περιβάλλουν. Κανάτες, μπουκάλια, κουτιά και ταπεράκια, συσκευασίες και άλλα πλαστικά αντικείμενα μας κατακλύζουν. Πολλά από αυτά είναι επικίνδυνα επειδή χρησιμοποιούνται λανθασμένα (π.χ. πλαστικά μπουκάλια νερού για να βάλουμε λάδι, κρασί ή τσικουδιά). Για να φυλάξετε το φαΐ που περίσσεψε προτιμείστε γυάλινα ή μεταλλικά κουτιά. Για το λάδι, το κρασί και την τσικουδιά γυάλινα μπουκάλια. Αν πρέπει να χρησιμοποιήσετε οπωσδήποτε πλαστικά δοχεία προτιμείστε όσα έχουν την ένδειξη «5» ή τα γράμματα «PP». Τα πλαστικά με τους αριθμούς 1, 2, και 4 είναι γενικά ασφαλέστερα αλλά έχουν μικρότερη διάρκεια ζωής. Αποφύγετε τα πλαστικά με τους αριθμούς 3, 6 και 7. Τέλος, μην βάζετε ποτέ πλαστικά δοχεία στο φούρνο μικροκυμάτων ή στο πλυντήριο πιάτων ακόμη κι αν φέρουν ένδειξη ότι αντέχουν. Η σχετική ένδειξη σημαίνει ότι το σκεύος δεν θα λειώσει, όχι απαραίτητα ότι δεν θα απελευθερώσει επικίνδυνα χημικά.

Γι' αυτό λοιπόν, νοικοκυρές και νοικοκύρηδες γρηγορείτε! Η υγεία και η ασφάλεια της οικογένειάς σας εξαρτώνται ιδιαίτερα από την καλή διαχείριση της κουζίνας σας.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Τα όρια του εθελοντισμού

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιουλίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Τα όρια του εθελοντισμού
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Οι εθελοντές θα πρέπει να πλαισιώνονται από καλά οργανωμένες και αποδοτικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και όχι μόνον, προκειμένου να αξιοποιείται και να μην πηγαίνει χαμένη η πολύτιμη προσφορά τους

Σε πρόσφατες παρεμβάσεις του ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη κ. Δένδιας, επεσήμανε πολύ σωστά, τον ρόλο των εθελοντών στην πυρόσβεση αλλά και την ανάγκη κάθε πολίτης να αναλάβει τις ευθύνες του για την προστασία της Ελλάδας από τις πυρκαγιές. Η ανάπτυξη μιας παιδείας πρόληψης που να στηρίζεται στην εθελοντική προσφορά και την κινητοποίηση της κοινωνίας είναι ιδιαίτερα σημαντική όχι μόνο για την εξάλειψη των πυρκαγιών αλλά και για την αντιμετώπιση πλήθους άλλων απειλών, από τα καρδιακά νοσήματα και τους καρκίνους μέχρι τους σεισμούς και τα τροχαία.

Η σχετική νομοθεσία, με βάση την οποία δημιουργήθηκε το σύστημα εθελοντισμού Πολιτικής Προστασίας και στη χώρα μας, προβλέπει «την ενίσχυση των δράσεων» εθελοντικών οργανώσεων «που αφορούν την πρόληψη, αντιμετώπιση και αποκατάσταση φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών». Οι εθελοντικές οργανώσεις εγγράφονται σε μητρώο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας και εντάσσονται επιχειρησιακά στα αντίστοιχα συντονιστικά όργανα σε νομαρχιακό ή τοπικό επίπεδο. Οι εθελοντικές οργανώσεις υποστηρίζονται με χρηματοδότηση, διάθεση εξοπλισμού, μέσων και αναλώσιμων από την ΓΓΠΠ και θα έπρεπε να εκπαιδεύονται στο Επιστημονικό και Ερευνητικό Κέντρο Πολιτικής Προστασίας το οποίο, δεν λειτούργησε ποτέ και καταργήθηκε τελικά το 2010. Με τον προταθέντα νόμο για την αναδιοργάνωση των υπηρεσιών του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης και Προστασίας του Πολίτη η σχετική εκπαίδευση θα παρέχεται από την Εθνική Σχολή Πολιτικής Προστασίας που θα δημιουργηθεί στην Πυροσβεστική Ακαδημία.

Όμως, η καθημερινότητα διαφέρει συχνά από τον σχεδιασμό επί χάρτου. Οι εθελοντές πρέπει να δρουν υποστηρικτικά προς τις επίσημες υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και όχι να τις υποκαθιστούν. Ως εθελοντές (βάζω και τον εαυτό μου σε αυτή την κατηγορία αφού έχω παρακολουθήσει τις σχετικές εκπαιδεύσεις), έχουμε υποχρέωση κατ' αρχάς να καλέσουμε τις αρμόδιες υπηρεσίες (ΕΚΑΒ, Πυροσβεστική, Αστυνομία, Λιμενικό) χρησιμοποιώντας τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων (112) ή τους επιμέρους αριθμούς κάθε υπηρεσίας (166, 199, 100, 108 αντίστοιχα). Στη συνέχεια, και με βάση την εκπαίδευσή μας μπορούμε να βοηθήσουμε το θύμα ή να αντιμετωπίσουμε την πυρκαγιά στην αρχή της χωρίς όμως να θέτουμε σε κίνδυνο τους εαυτούς μας και τους γύρω μας.

Τι γίνεται όμως όταν το ασθενοφόρο αργεί υπερβολικά; Ή όταν δεν έρχεται καθόλου; Τι γίνεται όταν, λόγω της καθυστέρησης η πυρκαγιά επεκταθεί και καταστεί ανεξέλεγκτη; Όταν η επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και με τις εθελοντικές οργανώσεις δυσχεραίνεται λόγω έλλειψης συμβατού εξοπλισμού ή επειδή κάθε υπηρεσία μιλά την δική της «γλώσσα»; Για να μην αναφερθούμε στις ελλείψεις σε καύσιμα ή ανταλλακτικά για τα οχήματα των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης που συχνά-πυκνά βλέπουν το φως της δημοσιότητας.

Η κριτική βέβαια είναι εύκολη για όσους είναι έξω από το χορό. Ιδίως, όταν ο καθένας θεωρεί ότι οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης πρέπει να επεμβαίνουν σε χρόνο μηδέν ακόμη και σε περιπτώσεις που η άμεση επέμβαση δεν δικαιολογείται από τις περιστάσεις. Συχνά μάλιστα οι πολίτες επικρίνουν τις υπηρεσίες που δεν ανταποκρίθηκαν όταν οι ίδιοι οι πολίτες δεν έδωσαν ακριβή στοιχεία στους τηλεφωνητές λόγω άγχους ή αμέλειας με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η αποστολή της βοήθειας εκεί που πρέπει στον ελάχιστο δυνατό χρόνο.

Όμως και αυτές οι καταστάσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια των εθελοντών. Η εικόνα των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης θα βελτιωνόταν σημαντικά αν δεχόταν να υποβληθούν σε εξωτερική αξιολόγηση των υπηρεσιών που παρέχουν μέσω των αριθμών έκτακτης ανάγκης. Η σχετική μεθοδολογία έχει αναπτυχθεί από την Ένωση Καταναλωτών της Πορτογαλίας και διατίθεται από τις ιστοσελίδες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η αξιολόγηση συνίσταται στην πραγματοποίηση σειράς εικονικών κλήσεων στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης μέσα σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο και με βάση συγκεκριμένα σενάρια καταστάσεων (ατύχημα, πυρκαγιά, επίθεση, κλπ.) και προκαθορισμένο πρωτόκολλο αξιολόγησης (σε πόσο χρόνο απαντήθηκε η κλήση, τέθηκαν οι σωστές ερωτήσεις από τον τηλεφωνητή, σε πόσο χρόνο έφτασε η βοήθεια κλπ.). Βέβαια, οι εικονικές κλήσεις στους αριθμούς έκτακτης ανάγκης απαγορεύονται αλλά η όλη επιχείρηση θεωρείται άσκηση των αρμόδιων υπηρεσιών που έχουν ενημερωθεί για το χρονικό διάστημα στο οποίο θα γίνουν οι κλήσεις αλλά όχι για τα σενάρια καταστάσεων. Σε μια τέτοια αξιολόγηση τα μέλη των εθελοντικών οργανώσεων μπορούν να διαδραματίσουν πρωτεύοντα ρόλο καταβάλλοντας σχετικά μικρή προσπάθεια αφού φυσικά παρακολουθήσουν μια σύντομη εκπαίδευση.

Ζητούμενο επίσης αποτελεί η σωστή πλαισίωση των εθελοντικών οργανώσεων από τις αρμόδιες υπηρεσίες όταν πρέπει να αντιμετωπιστεί κάποια μεγαλύτερη καταστροφή. Αυτό είναι δυνατό μόνο με σωστή εκπαίδευση στη συνεργασία υπηρεσιών και εθελοντών κάτι που μπορεί να επιτευχθεί μόνο στο πλαίσιο τακτικών ασκήσεων. Στον τομέα αυτό φαίνεται από τη σχετική ειδησεογραφία ότι έχει γίνει και συνεχίζει να γίνεται σημαντική προσπάθεια από όλους. Οι αξιέπαινες αυτές προσπάθειες συμβάλλουν επίσης και στην ευαισθητοποίηση των πολιτών, ιδίως των παιδιών και των νέων, σε θέματα πρόληψης αλλά και εθελοντισμού και αλληλεγγύης, κάτι που χρειάζεται ιδιαίτερα η ελληνική κοινωνία αυτή την δύσκολη εποχή της κρίσης.

Τέλος, σημαντική είναι και η προσφορά των εθελοντών στην εκπαίδευση των μαθητών σε θέματα πρόληψης και αντιμετώπισης ατυχημάτων και καταστροφών. Και αυτό όμως πρέπει να γίνεται οργανωμένα και πάντα με πρωτοβουλία των δασκάλων και των καθηγητών, στο πλαίσιο σχολικών δραστηριοτήτων για την αγωγή υγείας η διοργάνωση των οποίων επαφίεται επίσης στην εθελοντική διάθεση των εκπαιδευτικών.

Αξιέπαινοι και χρήσιμοι λοιπόν οι εθελοντές αλλά η προσφορά τους μπορεί να μεγιστοποιηθεί προς όφελος όλων μόνον όταν υπάρχει θέληση και πλαισίωση από τους αρμόδιους φορείς …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Για την ασφαλή οδήγηση μοτοσικλέτας

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Ιουνίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Για την ασφαλή οδήγηση μοτοσικλέτας
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η ανάλυση του Βελγικού Ινστιτούτου οδικής Ασφάλειας για τις αιτίες σοβαρών και θανατηφόρων ατυχημάτων με μοτοσικλέτες που μπορεί να φανεί χρήσιμη και στα καθ' ημάς …

Στα Χ.Ν. της 20ης Φεβρουαρίου γράφαμε για τη μήνυση που είχε καταθέσει η Βελγική Ομοσπονδία των Θυμωμένων Μοτοσικλετιστών για την υποβάθμιση του οδοστρώματος στην βελγική περιφέρεια της Βαλονίας. Η Ομοσπονδία υποστήριζε ότι το 10% των θανατηφόρων τροχαίων με τη συμμετοχή μοτοσικλετιστών οφειλόταν στην κακή κατάσταση του οδοστρώματος και ανέφερε ότι προσπαθεί εδώ και οκτώ χρόνια να πείσει το αρμόδιο υπουργείο να λάβει μέτρα.

Πριν από λίγες μέρες, το Βελγικό Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας (IBSR ή ΒΙΟΑ) ανακοίνωσε τα αποτελέσματα μιας μελέτης που επιβεβαιώνει κατά κάποιο τρόπο τις θέσεις της Ομοσπονδίας αλλά αποδεικνύει επίσης και την μεγάλη ευθύνη των ίδιων των μοτοσικλετιστών. Συγκεκριμένα, το ΒΙΟΑ ανέλυσε 200 δικαστικούς φακέλους σοβαρών ή θανατηφόρων ατυχημάτων στα οποία συμμετείχαν μοτοσικλετιστές, με στόχο να προσδιοριστούν τα αίτια πρόκλησης ή επιδείνωσης παρόμοιων ατυχημάτων. Απώτερος σκοπός ήταν να διατυπωθούν προτάσεις για σχετικές δράσεις πρόληψης δεδομένου ότι οι μοτοσικλετιστές αποτελούν ευπαθή ομάδα αφού έχουν 12 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες συμμετοχής σε ατύχημα σε σχέση με τον μέσο οδηγό μηχανοκίνητου οχήματος. Βέβαια, πριν αναφέρω τα στατιστικά πορίσματα της μελέτης, θα πρέπει να σημειώσω ότι στο Βέλγιο, όπου ζω και εργάζομαι τα τελευταία 29 χρόνια, δεν έχω συναντήσει ΟΥΤΕ ΕΝΑΝ μοτοσικλετιστή χωρίς κράνος. Οι περισσότεροι φορούν επίσης και ολόσωμες προστατευτικές στολές που τους προφυλάσσουν από κτυπήματα σε περίπτωση πτώσης.

Τύποι ατυχημάτων και κυριότερες αιτίες. Από τα 200 ατυχήματα που αναλύθηκαν, τα μισά ήταν θανατηφόρα και τα μισά πολύ σοβαρά. Το 56% προκλήθηκε από τον μοτοσικλετιστή και το 41% από άλλον οδηγό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αυτός που προκάλεσε το ατύχημα ήταν και ο (αποκλειστικός) υπεύθυνος από νομική άποψη. Απλώς προκάλεσε αλλαγή της κυκλοφορίας τέτοια που να προκληθεί το ατύχημα. Σε ποσοστό 3% των περιπτώσεων το ατύχημα προκλήθηκε από εξωτερική αιτία (π.χ. πρόβλημα στο οδόστρωμα).

Σε 35% των ατυχημάτων εμπλεκόταν μόνον ο μοτοσικλετιστής χωρίς τη συμμετοχή άλλων οδηγών. Το 90% αυτών των ατυχημάτων προκλήθηκε μάλιστα από τον ίδιο τον μοτοσικλετιστή κυρίως λόγω απώλειας του ελέγχου ή ανατροπής κατά το φρενάρισμα (80%). Περισσότερα από τα μισά (58%) τέτοια ατυχήματα συνέβησαν σε στροφές. Σε 65% των ατυχημάτων ο μοτοσικλετιστής συγκρούστηκε με άλλο όχημα (από αυτά 42% συνέβησαν σε διασταύρωση και 17% σε έξοδο οχημάτων). Σε 54% των περιπτώσεων οι άλλοι οδηγοί δεν αντιλήφθησαν εγκαίρως ή και καθόλου τον μοτοσικλετιστή (στο 10% των περιπτώσεων αυτών είχαν υποτιμήσει την ταχύτητα του μοτοσικλετιστή).

Τυπικές καταστάσεις. Ποσοστό 86% των ατυχημάτων που αναλύθηκαν εντάχθηκε σε μια τις πέντε τυπικές καταστάσεις που προσδιορίστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης. Το 32% των ατυχημάτων σημειώθηκε όταν ο μοτοσικλετιστής έχασε τον έλεγχο - σε δύσκολους δρόμους συχνά σε κλειστές στροφές. Όμως εκτός από τον δρόμο οι κύριες αιτίες των ατυχημάτων αυτής της κατηγορίας ήταν η υπερβολική ταχύτητα, η μέθη και η έλλειψη εμπειρίας. Το 30% των ατυχημάτων σημειώθηκε όταν ο άλλος οδηγός δεν αντιλήφθηκε τον μοτοσικλετιστή επειδή έστριβε αριστερά ή επειδή εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα. Η κύρια αιτία ήταν η απροσεξία του άλλου οδηγού με επιβαρυντικό παράγοντα την υπερβολική ταχύτητα του μοτοσικλετιστή. Τρίτη κατάσταση στην οποία οφειλόταν το 13% των αναλυθέντων ατυχημάτων ήταν εκείνη κατά την οποία ο μοτοσικλετιστής δεν ήταν επαρκώς ορατός όταν προσπερνούσε κανονικά τον άλλο οδηγό ή μια σειρά οχημάτων με αποτέλεσμα ο άλλος οδηγός να μην τον περιμένει στα αριστερά του και να του κόψει το δρόμο στρίβοντας ή προσπερνώντας. Ποσοστό 6% των ατυχημάτων οφειλόταν στην αντικανονική προσπέραση του μοτοσικλετιστή - που επιχείρησε να προσπεράσει σε άσχημη στιγμή, σε άσχημο σημείο ή με λανθασμένο τρόπο. Τέλος, 7% των ατυχημάτων οφειλόταν στο γεγονός ότι ο άλλος οδηγός βρισκόταν στην λωρίδα του μοτοσικλετιστή (π.χ. λόγω απώλειας ελέγχου, έλλειψης προσοχής ή προσπέρασης χωρίς ορατότητα).

Που, πότε και από ποιους. Τα περισσότερα ατυχήματα σημειώθηκαν εκτός αστικών περιοχών (65%) και σε διαδρομές χωρίς διασταυρώσεις (70%). Επίσης, τα περισσότερα ατυχήματα (62%) συνέβησαν από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο και κατά τη διάρκεια της εβδομάδας (64%) και τα τρία τέταρτα (78%) την ημέρα (τα 44% από τις 2 έως τις 7 το απόγευμα). Όμως τα ατυχήματα στα οποία ενεπλάκη ένας μόνο μοτοσικλετιστής, σημειώθηκαν σε ποσοστό 63% τη νύχτα, από τις 7 το βράδυ έως τις 6 το πρωί. Οι περισσότεροι μοτοσικλετιστές (98%) ήταν άνδρες ενώ η μέση ηλικία εκείνων που ενεπλάκησαν σε σοβαρά και θανατηφόρα ατυχήματα ήταν 40 έτη. Τέλος, οι μοτοσικλετιστές που είχαν πάρει το δίπλωμα το πολύ πριν ένα χρόνο συμμετείχαν σε πολύ μεγάλο ποσοστό στα σοβαρά και θανατηφόρα ατυχήματα.

Παραβάσεις και υποδομή. Ένας στους τρεις μοτοσικλετιστές είχε αναπτύξει υπερβολική ταχύτητα γεγονός που ενέχει τρεις κινδύνους: απώλεια ελέγχου της μοτοσικλέτας, αδυναμία φρεναρίσματος και μη αντίληψη του μοτοσικλετιστή από τους άλλους οδηγούς. Ένας στους πέντε μοτοσικλετιστές ήταν μεθυσμένος με αποτέλεσμα να χάσει τον έλεγχο της μοτοσικλέτας ενώ 17% των μοτοσικλετιστών δεν είχε δίπλωμα οδήγησης. Όσον αφορά την υποδομή, το κακό οδόστρωμα αποτελούσε δευτερεύουσα αιτία αφού σε αυτό οφείλονταν λιγότερα από 10% των ατυχημάτων. Σε άλλα προβλήματα όμως (κακή σήμανση, κακός φωτισμός ή κακή διαμόρφωση της κυκλοφορίας) οφειλόταν το 10% των ατυχημάτων. Τέλος, το ένα τρίτο των μοτοσικλετιστών που συμμετείχε σε θανατηφόρο ατύχημα είχε προσκρούσει σε δένδρο, κολώνα ή τοίχο.

Προτάσεις. Κατ' αρχάς οι μοτοσικλετιστές πρέπει να εκπαιδευτούν στην αμυντική οδήγηση και στον καλύτερο έλεγχο της μοτοσικλέτας. Οι ενημερωτικές εκστρατείες για την οδική συμπεριφορά, ιδίως την μείωση της υπερβολικής ταχύτητας, των μοτοσικλετιστών αλλά και την προσοχή που πρέπει να καταβάλουν οι άλλοι οδηγοί. Έλεγχοι ταχύτητας, διπλώματος και αλκοτέστ ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τέλος, οι μοτοσικλετιστές πρέπει να φέρουν εξοπλισμό (ιδίως κράνος) που να τους καθιστά πιο ορατούς μέσα στην κυκλοφορία ενώ ταυτόχρονα πρέπει να ενισχυθεί και ο φωτισμός στους δρόμους.

Τα παραπάνω, με ιδιαίτερη αναφορά στο κράνος, στο οποίο φαίνεται πως έχουν αλλεργία οι έλληνες μοτοσικλετιστές μπορούν να αποδειχτούν ιδιαίτερα χρήσιμα και εις τα καθ' ημάς …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Κινδυνεύει η χώρα μας;

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Κινδυνεύει η χώρα μας;
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Μερικές σκέψεις με βάση πρόσφατες δημόσιες συζητήσεις περί εθνικών μύθων, τις διάφορες θεωρίες για συνομωσίες κατά της Ελλάδας και τον απολογισμό ενός «ελληνικού θαύματος»

Όσοι έχουν μικρά παιδιά ξέρουν πολύ καλά σε τι χρησιμεύουν τα παραμύθια. Διδάσκουν τις αξίες της ζωής. Ηρεμούν τα παιδιά όταν είναι αγχωμένα. Εξάπτουν την φαντασία τους και τα κάνουν να θέλουν να κάνουν ηρωικές πράξεις. Και με απλό, παραβολικό τρόπο λένε πράγματα που θα χρειαζόταν τόμοι ολόκληροι για να εξηγηθούν. Τα δύο κατ' εξοχήν ηρωικά ποιήματα των Αρχαίων, η Ιλιάδα και η Οδύσσεια, είναι γραμμένα σαν παραμύθια αλλά περιέχουν αιώνιες αλήθειες. Η Ιλιάδα από την πρώτη κιόλας λέξη περιγράφει τα βάσανα που προκαλούνται από το θυμό, τη «μήνιν», του Αχιλλέα. Που, αν και αθάνατος, η ασυλλόγιστη αντίδραση του σε μια, πράγματι άδικη, απόφαση της εξουσίας είχε ως αποτέλεσμα να ακολουθήσει στο τέλος τη μοίρα των θνητών. Οι πρώτες λέξεις της Οδύσσειας φωτογραφίζουν το ελληνικό δαιμόνιο, τον «άνδρα πολύτροπον», που παρά τις ανυπέρβλητες δυσκολίες και τους πολυάριθμους πειρασμούς πετυχαίνει τελικά το στόχο του.

Οι κάτοικοι της σύγχρονης Ελλάδας, του κρατιδίου που δημιουργήθηκε τον 19ο αιώνα μετά από αιματηρό αγώνα και παρέμβαση των ξένων δυνάμεων, έπρεπε να αποκτήσουν κοινή γλώσσα, κοινούς στόχους, κοινά ιδανικά. Οι Ρωμιοί πολίτες του νέου κράτους, ήταν οι περισσότεροι αγράμματοι, έχοντας ακόμη και πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ τους αφού, όπως παραστατικά μας έδειξε ο Δημήτριος Βυζάντιος στην κωμωδία «Βαβυλωνία», δεν μιλούσαν καν την ίδια γλώσσα. Σαν τα νήπια, είχαν ανάγκη από μύθους για να νοιώσουν πολίτες της ίδιας πολιτείας. Για να νοιώσουν Έλληνες. Για να μεγαλουργήσουν στους πολέμους που αύξησαν τα σύνορα της χώρας. Για να αντέξουν χρεωκοπίες και καταστροφές.

Όμως τα νήπια έπρεπε κάποτε να μεγαλώσουν. Να συνδεθούν με τα κλέη των προγόνων τους, την φιλοσοφία, τη δημοκρατία, το θέατρο. Αλλά και με τα επιτεύγματα άλλων λαών που δεν είχαν ζήσει τόσους αιώνες αποκομμένοι από την ελληνική κληρονομιά. Λαοί που είχαν μελετήσει αυτή την κληρονομιά, την είχαν αφομοιώσει, την είχαν αξιοποιήσει, την είχαν μετατρέψει σε επιστήμη και τεχνολογία. Δυστυχώς, για διάφορους λόγους, αυτή η ενηλικίωση αποδείχτηκε δύσκολη. Η χώρα απέκτησε λειτουργική δημοκρατία μόλις το 1974. Η παιδεία, η βάση για την ενηλικίωση μιας κοινωνίας, παραμένει πεδίο ιδεολογικών και άλλων αντιπαραθέσεων με αποτέλεσμα οι πραγματικά μορφωμένοι Έλληνες να είναι τις περισσότερες φορές «τραγικά αυτοδίδακτοι» όπως λέει κάπου ο Γιώργος Σεφέρης. Η επαφή μας με την κληρονομιά της αρχαίας Ελλάδας ήταν αποσπασματική και συχνά αποτέλεσε τη βάση για νέους μύθους. Μύθους που μας έκαναν να πιστέψουμε πως είμαστε κάποιου είδους περιούσιος λαός. Πως μας χρωστούν και δεν χρωστάμε. Πως μπορούμε με βάση τo δαιμόνιό μας να παίζουμε «εν ου παικτοίς» …

Δείγμα της ανωριμότητάς μας ως κοινωνία είναι ότι συνεχίζουμε να πιστεύουμε σε μύθους! Σε προεκλογικούς μύθους πως «λεφτά υπάρχουν» όταν με απλή αριθμητική τα νούμερα δεν βγαίνουν. Μύθους ότι μας ψεκάζουν, πως συνωμοτούν για να μας υποδουλώσουν, ότι μας δανείζουν με τοκογλυφικά επιτόκια. Οι ορθολογικές φωνές και προτάσεις για το ασφαλιστικό, τα δημοσιονομικά, την οργάνωση του κράτους αντιμετωπίστηκαν με αδιαφορία ή και χλευασμό. Τα κόμματα που ζητούν μεταρρυθμίσεις και χρηστή διαχείριση δεν εκπροσωπούνται καν στη Βουλή. Οι μύθοι του λαϊκισμού και της κακώς εννοούμενης εθνικοφροσύνης υπερισχύουν. Με αποτέλεσμα, πολλοί να καταλήγουν στο συμπέρασμα πως οι Έλληνες, ενώ στο εξωτερικό διαπρέπουμε, στη χώρα μας δεν μπορούμε να οργανωθούμε και να πετύχουμε τίποτε ως κοινωνία … Ένα φαινόμενο που το βάφτισαν Ελληνικό Παράδοξο.

Κι έτσι φτάσαμε στην κρίση που αποκάλυψε πολλά. Κυρίως όμως ότι εμείς οι ίδιοι είμαστε οι χειρότεροι εχθροί του εαυτού μας. Ότι, σαν τα κακομαθημένα παιδιά θέλουμε πάντα την καλοπέρασή μας χωρίς να μας νοιάζει για τις επιπτώσεις. Αντί να ανασκουμπωθούμε και να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να κάνουμε εμείς για την πατρίδα μας, αποφασίσαμε πως για όλα φταίνε κάποιοι άλλοι. Αντί να προσφέρουμε ώρες εργασίας δωρεάν, όπως έκαναν οι Γερμανοί μετά τον πόλεμο, απεργούμε όλο και συχνότερα. Ο εκσυγχρονισμός του κράτους και οι άλλες μεταρρυθμίσεις που θα μείωναν την ανεργία και θα έφερναν ανάπτυξη καθυστερούν αδικαιολόγητα. Και με βάση μερικούς διαδεδομένους μύθους προτείνονται λύσεις, που αν τις υιοθετήσουμε θα ζήσουμε πολύ τραγικότερες καταστάσεις.

Σε όλα τα παραπάνω υπάρχουν βέβαια και φωτεινές εξαιρέσεις. Η σημαντικότερη είναι η αλληλεγγύη που εκφράζεται σε καθημερινή βάση. Από τους πολίτες και τις πολυάριθμες εθελοντικές οργανώσεις που προσπαθούν να καλύψουν τις ελλείψεις του κράτους και να βοηθήσουν όσους πλήττονται από την κρίση ή πέφτουν θύματα ατυχημάτων και καταστροφών. Από τις λίγες ελληνικές επιχειρήσεις που με τον εξαγωγικό τους προσανατολισμό προσπαθούν να φέρουν χρήματα στη χώρα. Από τους πολίτες που επιμένουν να πληρώνουν τους φόρους τους στο ακέραιο. Από εκείνους που πιστεύουν ότι η Ελλάδα και οι Έλληνες μπορούν και πρέπει να τα καταφέρουν.

Όπως τα κατάφεραν το 2004. Όταν η Ελλάδα εξέπληξε τον κόσμο οργανώνοντας «αξέχαστους, ονειρεμένους» Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες. Κινητοποιώντας την ελληνική διοίκηση, τον ιδιωτικό τομέα, τους καταπληκτικούς εθελοντές, τους απλούς πολίτες. Πετυχαίνοντας κάτι που έμοιαζε με παραμύθι αλλά ήταν πραγματικότητα. Που τόνωσε το ηθικό μας και απέδειξε ότι οι Έλληνες μπορούν να πετύχουν όχι μόνο στο εξωτερικό αλλά και στην ίδια τους τη χώρα. Το πώς επιτεύχθηκε αυτός ο άθλος το εξηγεί στην αυτοβιογραφία της η δυναμική κρητικιά, η Γιάννα Αγγελοπούλου-Δασκαλάκη που ηγήθηκε αυτής της προσπάθειας, αντιμετωπίζοντας παρωχημένες νοοτροπίες και υπερπηδώντας ανυπέρβλητα εμπόδια. Καταρρίπτοντας και τον μύθο ότι το σημερινό χρέος οφείλεται σ' εκείνους τους αγώνες …

Κινδυνεύει λοιπόν η Ελλάδα; Αν δεν ενηλικιωθεί, αν δεν επιλέξει νέους ηγέτες με όραμα και νέα νοοτροπία οι προοπτικές είναι πράγματι δυσοίωνες. Αντίθετα, αν αποφασίσει να συμπεριφερθεί όπως η Ελλάδα του 2004 δεν έχει τίποτα να φοβηθεί. Θα μεσουρανήσει ανοίγοντας «τα φτερά, τα πρωτινά της τα μεγάλα». Κι αν χρειάζεται απαραίτητα ένα μύθο για να εμπνευστεί, αυτός ας είναι το «Παραμύθι χωρίς Όνομα» της Πηνελόπης Δέλτα!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Ασφαλή σχολεία για μαθητές και δασκάλους

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ασφαλή σχολεία για μαθητές και δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Συνεχίζω την επιστολή της περασμένης εβδομάδας προς τους δασκάλους με θέμα την προστασία, αυτή τη φορά από ατυχήματα και καταστροφές στο χώρο του σχολείου

Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,
την περασμένη εβδομάδα ανέφερα με συντομία τη θεματολογία που προτείνω να αποτελέσει κατά προτεραιότητα το επίκεντρο των μαθημάτων του προαιρετικού μαθήματος για την Αγωγή Υγείας. Η ανάπτυξη δυνατού χαρακτήρα για την αντιμετώπιση του καπνίσματος και των ναρκωτικών. Η ανάπτυξη καλών συνηθειών όπως η καθημερινή φυσική άσκηση, η σωστή διατροφή αλλά και η τακτική ιατρική παρακολούθηση. Και τέλος, η αντιμετώπιση των πνιγμών και των τροχαίων με την εκπαίδευση στην κολύμβηση και την προβολή «εκφοβιστικών» μηνυμάτων για τις θανατηφόρες επιπτώσεις των παραβατικών συμπεριφορών κατά την οδήγηση.

Όμως, υπάρχει και μια ακόμη διάσταση όσον αφορά την προστασία από ατυχήματα και καταστροφές αυτή το φορά εντός του σχολικού συγκροτήματος στο οποίο τα παιδιά και οι δάσκαλοι περνούν μεγάλο μέρος της ημέρας. Πρόκειται για την ασφάλεια και την προστασία δασκάλων και μαθητών από καθημερινά ατυχήματα αλλά και από μεγαλύτερες φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές. Αν τα μαθήματα για την Αγωγή Υγείας είναι προαιρετικά, η προετοιμασία για την αντιμετώπιση μικρών ή μεγάλων ατυχημάτων και καταστροφών στα σχολεία είναι υποχρεωτική και μπορεί να αποτελέσει αφορμή για χρήσιμες δράσεις με τη συμμετοχή όλης της σχολικής κοινότητας.

Οι δάσκαλοι και οι καθηγητές είναι κατ' αρχάς εργαζόμενοι και έχουν δικαίωμα με βάση το νόμο 3850 να επιλέγουν εκπρόσωπό τους για θέματα υγείας και ασφάλειας. Ο εκπρόσωπος ενεργεί συμβουλευτικά και παρακολουθεί την τήρηση των μέτρων για την υγεία και την ασφάλεια προτείνοντας παράλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση των κινδύνων που απειλούν την σχολική κοινότητα. Μπορεί επίσης, με σύμφωνη γνώμη της ιεραρχίας να ζητήσει τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων για θέματα υγείας και ασφάλειας ενώ προβλέπεται και η εξειδικευμένη επιμόρφωσή του στα σχετικά θέματα.

Παράλληλα, η νόμος προβλέπει ότι ο διευθυντής του σχολείου θα πρέπει να καταρτίσει σχέδιο για τις πρώτες βοήθειες (σε περίπτωση ατυχημάτων), για την πυρασφάλεια (σε περίπτωση πυρκαγιάς) και για την εκκένωση του σχολείου (π.χ. σε περίπτωση σεισμού). Στο πλαίσιο αυτού του σχεδιασμού προβλέπεται ορισμός υπευθύνων πρώτων βοηθειών και πυροπροστασίας (συνήθως εθελοντών από την σχολική κοινότητα) οι οποίοι θα πρέπει να παρακολουθήσουν σχετική εκπαίδευση και ετήσιες επαναλήψεις για να μπορούν να ανταπεξέλθουν με επιτυχία στα σχετικά καθήκοντα.

Τα παραπάνω δεν είναι ούτε πρωτότυπα ούτε εξωπραγματικά. Εφαρμόζονται σε όλες τις πολιτισμένες χώρες και αποτελούν υποχρεώσεις της χώρας μας με βάση διεθνείς συνθήκες και το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πράξη, κάποιοι δάσκαλοι ή καθηγητές θα πρέπει να αναλάβουν εθελοντικά να εκπαιδευτούν στις πρώτες βοήθειες και να συγκροτήσουν κλιμάκιο πυροπροστασίας. Σχετικά μαθήματα γίνονται από τον Ερυθρό Σταυρό και άλλες εθελοντικές οργανώσεις. Παράλληλα θα πρέπει να συγκροτηθεί με την βοήθεια του συλλόγου γονέων ένα φαρμακείο πρώτων βοηθειών του σχολείου για την αντιμετώπιση μικροτραυματισμών.

Όλα τα μέλη της σχολικής κοινότητας θα πρέπει τουλάχιστον μια φορά το χρόνο να συμμετέχουν σε μια άσκηση εκκένωσης του σχολείου με βάση το προκαθορισμένο από την διεύθυνση σχέδιο. Έτσι όλοι, μαθητές και δάσκαλοι θα γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν και που πρέπει να συγκεντρωθούν σε περίπτωση σεισμού ή πυρκαγιάς. Αν το σχολείο βρίσκεται σε περιοχή που απειλείται από πλημμύρες ή από γειτνιάζουσες βιομηχανικές εγκαταστάσεις θα πρέπει το σχέδιο εκκένωσης να περιλαμβάνει και επιπλέον σχετικές λεπτομέρειες.

Η υγιεινή και ασφάλεια του σχολικού περιβάλλοντος περιλαμβάνει και άλλους ελέγχους που θα πρέπει να οργανωθούν από τον υπεύθυνο ασφαλείας και τη διεύθυνση. Μερικά παραδείγματα αφορούν τον έλεγχο της ποιότητας του μικροκλίματος στις σχολικές αίθουσες, τις υποδομές φυσικού αερισμού και τον περιορισμό των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οξειδίων του αζώτου και άλλων βλαβερών αερίων του θερμοκηπίου. Κανείς δεν θέλει τα παιδιά και οι διδάσκοντες να αναπνέουν βλαβερές ουσίες που θα επιβαρύνουν μακροπρόθεσμα την υγεία τους.

Παράλληλα, θα πρέπει να προβλεφθεί η συντήρηση των ηλεκτρικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων αλλά και των χώρων υγιεινής. Τα παιδιά και οι διδάσκοντες δικαιούνται να χρησιμοποιούν σχολικές εγκαταστάσεις στις οποίες η συντήρηση πραγματοποιείται με συγκεκριμένη μεθοδολογία και πρόγραμμα. Αλλά και τα παιδιά και οι διδάσκοντες πρέπει να καταλάβουν ότι οι σχολικές εγκαταστάσεις έχουν κατασκευαστεί με χρήματα της πολιτείας, δηλαδή όλων μας, και θα πρέπει να τις χρησιμοποιούν με σεβασμό χωρίς να τις καταστρέφουν. Επίσης, αν θέλουμε τα παιδιά να μην αντιμετωπίσουν μυοσκελετικά προβλήματα θα πρέπει να προβλέψουμε να κάθονται σε καθίσματα και να χρησιμοποιούν θρανία που να ακολουθούν συγκεκριμένες εργονομικές σταθερές όσον αφορά τις διαστάσεις, το μέγεθος, το σχήμα και την άνεση, σταθερές που να έχουν προκύψει από ανθρωπομετρικές μελέτες παιδιών και εφήβων.

Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών σε όλα τα παραπάνω εξασφαλίζει την ευαισθητοποίηση τους σε θέματα πρόληψης ατυχημάτων και καταστροφών. Με τον τρόπο αυτό οι μαθητές θα μεταφέρουν με τη σειρά τους στο σπίτι τους τις εμπειρίες και τις γνώσεις που θα αποκτήσουν και το τελικό αποτέλεσμα θα είναι να επηρεαστεί θετικά σε θέματα πρόληψης, προετοιμασίας και αντιμετώπισης η ευρύτερη τοπική κοινωνία. Με τη σωστή καθοδήγηση και πλαισίωση οι μαθητές θα μάθουν πως να αυτοπροστατεύονται από ατυχήματα και καταστροφές κάτι που θα τους χρησιμεύσει σε όλη τους τη ζωή, ιδίως όταν μεγαλώσουν και αποκτήσουν κι αυτοί οικογένειες.

Αγαπητοί δάσκαλοι,
θυμηθείτε ότι στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Εκπαιδεύεστε τους σωστά στην αυτοπροστασία σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. Θα σας ευγνωμονούν μια ζωή για τα μαθήματα που θα τους δώσετε …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Περί προστασίας επιστολή προς δασκάλους

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Περί προστασίας επιστολή προς δασκάλους
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Σε ποια θέματα που αφορούν την προστασία και την ασφάλεια πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να δίνουν προτεραιότητα οι δάσκαλοι στο πλαίσιο του προαιρετικού μαθήματος της Αγωγής Υγείας

Αγαπητέ δάσκαλε, Αγαπητή δασκάλα,

μιας και αποφάσισες, ως εθελοντής, να ασχοληθείς με την προστασία και την ασφάλεια στο πλαίσιο των μαθημάτων για την Αγωγή Υγείας, σου γράφω για να σε βοηθήσω, με την μικρή μου εμπειρία, να αποφασίσεις για τις προτεραιότητες που θα σου πρότεινα να υιοθετήσεις.

Η βάση για τις προτάσεις μου είναι οι στατιστικές της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ) για την ετήσια επιβάρυνση του πληθυσμού λόγω ασθενειών και οι στατιστικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τους τραυματισμούς. Σχετικά στοιχεία ανά περιοχή της Ελλάδας έχει δημοσιεύσει και το Εργαστήριο Δημογραφικών και Κοινωνικών Αναλύσεων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Με βάση τις εν λόγω στατιστικές πεθαίνουμε από καρδιαγγειακά νοσήματα, νεοπλασίες (καρκίνους), ασθένειες του αναπνευστικού και του πεπτικού/ουρογεννητικού, τραυματισμούς και νευροψυχιατρικές παθήσεις.

Οι κύριες αιτίες που προκαλούν τις περισσότερες από τις παραπάνω ασθένειες είναι σύμφωνα με την ΠΟΥ το κάπνισμα, η υπέρταση, η παχυσαρκία, η έλλειψη φυσικής άσκησης, το υψηλό ζάχαρο, η υψηλή χοληστερίνη, η ατμοσφαιρική ρύπανση στις αστικές περιοχές, η μη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και η κατανάλωση οινοπνεύματος. Αν πάρετε σοβαρά υπόψη σας τα παραπάνω το πρώτο μέλημά σας ως δάσκαλοι θα πρέπει να είναι η ενίσχυση του χαρακτήρα των παιδιών, ιδίως στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ώστε να μπορέσουν να αντισταθούν στις επιθυμίες να αρχίσουν το κάπνισμα. Το χτίσιμο δυνατών χαρακτήρων που να μπορούν να αντισταθούν στις πιέσεις των φίλων και του περίγυρου για το πρώτο τσιγάρο θα πρέπει να αποτελεί μια από τις πρώτες προτεραιότητες στο σχολείο. Και φυσικά ο δυνατός χαρακτήρας θα αντισταθεί καλύτερα και στην πρόκληση των ναρκωτικών αλλά και στις αντιξοότητες της ζωής που συχνά οδηγούν σε καταθλίψεις ακόμη και σε αυτοκτονίες.

Καταλαβαίνω ότι συχνά οι προσπάθειές σας στο σχολείο έρχονται σε αντίθεση με τα παραδείγματα που τα παιδιά βλέπουν στο σπίτι ή με τις συνήθειες της τοπικής κοινωνίας που και αυτές αποτελούν αντιπαραδείγματα για τα παιδιά. Μην απογοητεύεστε όμως. Σε άλλους τομείς, όπως για παράδειγμα η πρόληψη των τροχαίων τα παιδιά συχνά δασκαλεύουν τους γονείς να φορέσουν ζώνη, να μην τρέχουν ή να μην μιλούν στο κινητό όταν οδηγούν.

Η φυσική άσκηση και η σωστή διατροφή θα πρέπει να αποτελέσουν τις επόμενες προτεραιότητες. Μπορεί μερικά αθλήματα να απαιτούν ακριβό εξοπλισμό αλλά το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο και το ποδόσφαιρο παρέχουν τη δυνατότητα απλής και φτηνής φυσικής άσκησης και μπορούν να γίνουν καλές συνήθειες για ολόκληρη τη ζωή. Αντί για τις καφετέριες ή παράλληλα με αυτές είναι προτιμότερο οι νέοι μας να ασχολούνται με κάποιο άθλημα που να τους εξασφαλίζει ευεξία και καλή φυσική κατάσταση. Όσο για τη σωστή διατροφή, η τηλεόραση, τα ραδιόφωνα και ο έντυπος και ηλεκτρονικός τύπος έχουν αναφερθεί κατ’ επανάληψη και με λεπτομέρειες στο θέμα αυτό έτσι που θα ήταν περιττό να αναφερθούμε και εδώ. Αυτό που μπορεί να ευαισθητοποιήσει τα παιδιά με τον καλύτερο τρόπο είναι η δημιουργία ενός σχολικού λαχανόκηπου, μια καλή πρακτική η οποία έχει ήδη αναπτυχθεί σε ορισμένα σχολεία και στην Κρήτη.

Πολύ σημαντικό είναι επίσης να κατανοήσουν τα παιδιά τη σημασία της τακτικής ιατρικής παρακολούθησης. Η αρτηριακή πίεση, το βάρος, το ζάχαρο ακόμη και η χοληστερίνη στο αίμα μπορούν να μετρηθούν με απλά και φτηνά φορητά όργανα σε συνεργασία με κάποια ομάδα εθελοντών. Αυτό μπορεί να συνδυαστεί και με κάποιες ομιλίες ή παρουσιάσεις ενδεχομένως από γιατρούς στις οποίες θα μπορούσαν να παρευρεθούν και οι γονείς.

Ας έλθουμε τώρα και στους τραυματισμούς. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τραυματισμούς η Ελλάδα κατέχει δυο αρνητικές και μια θετική πρωτιά. Έχουμε το υψηλότερο ποσοστό θανάτων στην ΕΕ λόγω τραυματισμών από τροχαία και πνιγμούς και το μικρότερο ποσοστό θανάτων από τραυματισμούς στους ηλικιωμένους. Άλλες αιτίες θανατηφόρων τραυματισμών στις μικρές ηλικίες είναι οι πυρκαγιές και οι αυτοκτονίες αλλά και τα ατυχήματα που συμβαίνουν στο σπίτι, στο σχολείο και κατά τη διάρκεια της ψυχαγωγίας.

Για να αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο από πνιγμό θα πρέπει να φροντίσουμε, σε συνεργασία με τους γονείς, να μάθουν όλα τα παιδιά κολύμπι όσο το δυνατόν νωρίτερα. Στα κολυμβητήρια οργανώνονται μαθήματα κολύμβησης σχεδόν όλο το χρόνο. Στις οργανωμένες κατασκηνώσεις γίνονται συνήθως και μαθήματα κολύμβησης. Τα σχολεία σε ορεινές περιοχές μπορούν να οργανώσουν τις ετήσιες τουριστικές εκδρομές συνδυάζοντας τες με μαθήματα κολύμβησης σε κολυμβητήριο ή και στη θάλασσα.

Η πρόληψη των τροχαίων μπορεί να επιτευχθεί με αξιοποίηση των υφιστάμενων πάρκων κυκλοφοριακής αγωγής. Όμως αυτό δεν είναι αρκετό. Παραφράζοντας τον Εκκλησιαστή μπορούμε να πούμε ότι «Αρχή σοφίας φόβος τροχαίου». Με την τακτική και επαναλαμβανόμενη προβολή σχετικών τηλεοπτικών ενημερωτικών σποτ ακόμη και με την επίσκεψη στο τμήμα επειγόντων περιστατικών ενός νοσοκομείου τα παιδιά θα μπορέσουν να αντιληφτούν τις επιπτώσεις στα ίδια αλλά και στις οικογένειές τους από ένα σοβαρό τροχαίο. Το Ινστιτούτο Οδικής Ασφάλειας Πάνος Μυλωνάς διαθέτει πλούσιο υλικό που μπορεί να αξιοποιηθεί στις τάξεις. Σημαντικό ρόλο παίζει και εδώ η οικογένεια. Όμως ο ευαισθητοποιημένος μαθητής μπορεί να επηρεάσει και τους μεγαλύτερους επιμένοντας πως πρέπει να φορούμε ζώνη στο αυτοκίνητο και κράνος στην μοτοσικλέτα. Πως δεν οδηγούμε όταν έχουμε πιεί. Πως δεν μιλούμε στο κινητό όταν οδηγούμε. Πως προσαρμόζουμε την ταχύτητά μας στις συνθήκες του δρόμου χωρίς να ξεπερνούμε τα όρια.

Αγαπητοί δάσκαλοι,

στις τάξεις σας έχετε τους αυριανούς Έλληνες πολίτες. Στο χέρι σας είναι να τους μάθετε πώς να προφυλάσσονται από τις κυριότερες απειλές της ζωής και της υγείας τους. Για να μειώσουμε τους άδικους θανάτους χιλιάδων νέων ανθρώπων από άγνοια και απροσεξία. Στο επόμενο όμως θα επανέλθουμε σχετικά με την προστασία από μεγάλες καταστροφές …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

Μύθοι και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2013.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Μύθοι και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Τι κάνουμε όταν «γυρίσει» η γλώσσα; Βάζουμε ντομάτα στο κάψιμο; Πως αντιδρούμε όταν κάποιος δίπλα μας στραβοκαταπιεί και «πνίγεται»; Πως σταματούμε μια αιμορραγία; Πότε και που βάζουμε πάγο σε ένα κτύπημα;

Η Ελληνική Ομάδα Διάσωσης (ΕΟΔ) μου έκανε την τιμή να με προσκαλέσει την περασμένη Κυριακή στη Θεσσαλονίκη για να μιλήσω για το 112, τον ευρωπαϊκό αριθμό επειγόντων. Οι εθελοντές της ομάδας οργάνωσαν στο Τελλόγλειο Ίδρυμα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης μια πετυχημένη ημερίδα με θέμα τα ατυχήματα στην καθημερινή μας ζωή. Εκεί ο εκπαιδευτής κ. Βάιος Πολυχρονίδης μίλησε για μερικούς μύθους και αλήθειες στις πρώτες βοήθειες, θέμα που αποτέλεσε αντικείμενο και σχετικού φυλλαδίου που μοιράστηκε στους συμμετέχοντες. Από εκεί άντλησα τις πληροφορίες που σας παρουσιάζω σήμερα.

Η γλώσσα δεν γυρίζει! Όταν κάποιος χάσει τις αισθήσεις του η γλώσσα χαλαρώνει και με το βάρος της πέφτει προς τα πίσω και φράζει τον αεραγωγό. Έτσι, εμποδίζει την διέλευση του αέρα προς τους πνεύμονες, κάτι που μπορεί να αποδειχτεί θανατηφόρο. Η αντιμετώπιση είναι απλή και ΔΕΝ απαιτεί προσπάθεια να πιάσουμε τη γλώσσα, κάτι που ούτως ή άλλως είναι αδύνατον! Βάζουμε το ένα χέρι στο μέτωπο του τραυματία (σαν να θέλαμε να δούμε αν έχει πυρετό) και με το άλλο σπρώχνουμε ελαφρά κάτω από το πηγούνι του έτσι ώστε να ανυψώσουμε ελαφρά το κεφάλι του. Η κίνηση αυτή αρκεί για να επαναφέρει τη γλώσσα στην αρχική της θέση με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί ο αεραγωγός και να μπορέσει ο τραυματίας να αναπνεύσει. Αυτή είναι επίσης και η πρώτη κίνηση που κάνουμε ακόμη και όταν διαπιστώσουμε ότι ο τραυματίας δεν αναπνέει και θα πρέπει να αρχίσουμε καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση (ΚΑΡΠΑ) για την οποία όμως πρέπει να έχουμε παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση.

Δεν βάζουμε ντομάτα, οδοντόκρεμα ή γιαούρτι στα εγκαύματα! Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε στο έγκαυμα είναι να του ρίξουμε άφθονο τρεχούμενο νερό ή φυσιολογικό ορό επί τουλάχιστον 10 λεπτά της ώρας. Έτσι πέφτει η θερμοκρασία της περιοχής και επέρχεται ανακούφιση από τον πόνο. Μπορούμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε και κάποια ειδική αλοιφή για εγκαύματα. Στη συνέχεια καλύπτουμε το έγκαυμα με αποστειρωμένη γάζα για να αποφύγουμε περαιτέρω μόλυνση. Αν το έγκαυμα καλύπτει πάνω από το 10% της επιφάνειας του σώματος (η επιφάνεια της παλάμης αντιστοιχεί στο 1% της επιφάνειας του σώματος), ή αν το έγκαυμα έχει καφέ χρώμα και το θύμα δεν νοιώθει πόνο (έγκαυμα τρίτου βαθμού), τότε πρέπει οπωσδήποτε να το μεταφέρουμε σε νοσοκομείο. Κάθε άλλη κομπογιαννίτικη θεραπεία με ντομάτες, κρεμμύδια ή γιαούρτια θα αλλοιώσει το τραύμα και ενδεχομένως να το μολύνει κιόλας.

Όταν κάποιος στραβοκαταπιεί και «πνίγεται» ΔΕΝ βάζουμε το δάκτυλο μας στο στόμα του! Υπάρχει κίνδυνος να σπρώξουμε βαθύτερα το κομμάτι της τροφής που «πνίγει» τον παθόντα και να τον σκοτώσουμε από ασφυξία … Η σωστή αντίδραση, αν ο τραυματίας βήχει, είναι να τον αφήσουμε να βήξει με την ησυχία του. Ο βήχας σημαίνει ότι προσπαθεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα μόνος του. Δεν τον χτυπάμε στην πλάτη ούτε του δίνουμε να πιεί νερό ή άλλο υγρό. Θα επέμβουμε, μόνο αν σταματήσει να βήχει χωρίς να έχει φτύσει την τροφή που τον έπνιγε. Η επέμβαση που απαιτείται σε αυτές τις περιπτώσεις (χειρισμός Heimlich) καλόν είναι να γίνει από κάποιο που έχει παρακολουθήσει ειδική εκπαίδευση. Ακόμη και αν σώσουμε τον ασθενή αυτός θα πρέπει να επισκεφθεί οπωσδήποτε νοσοκομείο για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο εσωτερικής αιμορραγίας.

ΜΗ βάζετε betadine σε ανοικτές πληγές! Το betadine είναι τοπικό αντισηπτικό που πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο από επαγγελματίες της υγείας. Σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να προκαλέσει εγκαύματα στις πληγές αλλά και σε ορισμένους που έχουν αλλεργία στα συστατικά του ενδέχεται να προκαλέσει αλλεργικό σοκ. Γι’ αυτό και η χρήση του πρέπει γενικά να αποφεύγεται. Τις μικρές αιμορραγίες μπορούμε να τις αντιμετωπίσουμε πλένοντας το τραύμα με άφθονο καθαρό νερό ή με φυσιολογικό ορό. Τοποθετούμε μια γάζα πάνω στην πληγή και πιέζουμε για να σταματήσει η αιμορραγία. Αν η αιμορραγία είναι μεγάλη τοποθετούμε και άλλες γάζες από πάνω χωρίς να βγάλουμε την πρώτη. Αν η αιμορραγία δεν σταματήσει σε ένα δεκάλεπτο φροντίζουμε να καλέσουμε το 166 ή το 112 για να μεταφέρουμε τον ασθενή στα επείγοντα.

ΔΕΝ βουλώνουμε τη μύτη μας με βαμβάκι όταν αιμορραγεί! Και δεν γυρίζουμε το κεφάλι προς τα πίσω, γιατί έτσι θα καταπιούμε το αίμα κάτι που ενδέχεται να μας φέρει αναγούλα και να προκαλέσει εμετό. Ο σωστός τρόπος αντιμετώπισης της ρινορραγίας είναι να σκύψουμε μπροστά αφήνοντας το αίμα να τρέξει ελεύθερα πιέζοντας ταυτόχρονα τη μύτη μας στο μαλακά σημείο κάτω ακριβώς από το κόκκαλο στο οποίο στηρίζονται τα γυαλιά μας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να κλείσουμε τα ρουθούνια μας. Αν η ρινορραγία δεν σταματήσει σε λίγα λεπτά, ίσως να αποτελεί σύμπτωμα σοβαρότερου προβλήματος και θα πρέπει να συμβουλευτούμε γιατρό ή να επισκεφθούμε τα επείγοντα …

Η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα είναι επικίνδυνη! Αν χρειαστεί να βάλουμε πάγο πάνω σε ένα χτύπημα θα πρέπει να τον τοποθετήσουμε προηγουμένως μέσα σε ένα πανί ή μια πετσέτα γιατί η άμεση επαφή του πάγου με το δέρμα επί πολύ χρόνο μπορεί να προκαλέσει έγκαυμα. Επίσης δεν βάζουμε ποτέ πάγο πάνω σε ανοικτή πληγή. Χρησιμοποιούμε τον πάγο με αυτό τον τρόπο για να αποφύγουμε ή και να μειώσουμε κάποιο πρήξιμο ή για να μειώσουμε κάποιον πόνο. Σε κάθε περίπτωση ο πάγος πρέπει να τοποθετείται επί 10 με 15 λεπτά ανά 2 έως 4 ώρες και όχι συνέχεια.

Αν χρειαστεί να δώσουμε τις πρώτες βοήθειες σε κάποιον παθόντα ας θυμηθούμε ότι σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να υποκαταστήσουμε τους επαγγελματίες της υγείας. Η αποστολή μας είναι να ανακουφίσουμε προσωρινά το θύμα μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο που πρέπει να καλέσουμε όσον το δυνατόν γρηγορότερα. Μπορούμε έτσι να δείξουμε έμπρακτα την «αγάπη προς τον πλησίον» και να σώσουμε μια ζωή! Αν μάλιστα εκπαιδευτούμε και στις Πρώτες Βοήθειες θα μπορέσουμε να είμαστε πολλαπλά χρήσιμοι …

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com