Η ευθανασία ως υπέρτατη ένδειξη αγάπης και ηρωισμού θα πρέπει κάποτε να μας απασχολήσει ως κοινωνία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Ιουλίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-508)
Την αφορμή για να γράψω για το σημερινό θέμα μου την έδωσε ένα άρθρο γνώμης της Λασκαρίνας Λιακάκου στη LiFO με τίτλο «Όλα τα ’χαμε στην Ελλάδα, η ευθανασία μας έλειπε». Σε αυτό η αρθρογράφος στρέφεται κατά της ευθανασίας θεωρώντας ότι κάθε σχετική κουβέντα μετατρέπεται στο ερώτημα «πώς θα πεθάνουν πιο εύκολα οι φτωχοί που επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας». Μάλιστα, συνδέει το ζήτημα της ευθανασίας με τις πρόσφατες δολοφονίες δύο 85χρονων γυναικών (μιας καρκινοπαθούς στο Ρέθυμνο και μιας ανοϊκής στο Χαϊδάρι). Τις δολοφόνησαν συγγενείς τους που δεν άντεχαν να τις βλέπουν να υποφέρουν.
Προσωπικά, έχοντας ζήσει 30 χρόνια στο Βέλγιο, που νομοθέτησε την αποποινικοποίηση της ευθανασίας από το 2002, έχω έλθει πολύ κοντά σε σχετικές περιπτώσεις. Πρόσφατα, συζητώντας με μια πολύ καλή φίλη, αυθόρμητα μου είπε ότι έχει ήδη κάνει «τα χαρτιά» της. Κι αυτό όχι γιατί πάσχει από κάποια βαριά, ανίατη αρρώστια. Αλλά επειδή δεν θέλει να ταλαιπωρήσει τους δικούς της, όταν και αν, βρεθεί με άνοια, με κάποια βαριά μορφή καρκίνου, ή προσβληθεί από κάποια άλλη ανίατη ασθένεια.
Γιατί η ευθανασία είναι κατ’ αρχάς η υπέρτατη ένδειξη αγάπης προς την οικογένεια μας στα μέλη της οποίας δεν θέλουμε να επιβάλουμε την «υποχρέωση» να μας παρέχουν παρηγορητική φροντίδα όταν θα είμαστε κατάκοιτοι, αποκομμένοι από το περιβάλλον με το οποίο δεν θα μπορούμε να επικοινωνούμε πια και το μόνο που θα πετυχαίνουμε είναι να ταλαιπωρούμε τα πρόσωπα που μας αγαπάνε και νοιώθουν την υποχρέωση να μας περιποιηθούν. Επειδή θεωρούν ότι έτσι κάνουν το καθήκον τους, ενώ στην πραγματικότητα λιώνουν επιβαρύνοντας τη δική τους υγεία.
Αλλά και η υπέρτατη ένδειξη ηρωισμού, όπως μας διδάσκει η αρχαιοελληνική μας παράδοση. Ας αναλογιστούμε ότι ο πρώτος που φέρεται να αποφάσισε να προχωρήσει σε ευθανασία ήταν ο Ηρακλής. Ο οποίος, όταν φόρεσε το δηλητηριασμένο πουκάμισο που του έδωσε η γυναίκα του και άρχισε να υποφέρει από φρικτούς πόνους, μάζεψε ξύλα και παρακάλεσε τον Φιλοκτήτη, που τον λυπήθηκε, να ανάψει τη φωτιά πάνω στην κορυφή του βουνού Οίτη, με αποτέλεσμα να καεί ζωντανός. Γι’ αυτό και μετά τον θάνατό του αποθεώθηκε και έγινε δεκτός στον Όλυμπο ανάμεσα στους θεούς.
Η ευθανασία στο κόσμο. Όπως αναφέρθηκε στο πλαίσιο μιας συζήτησης του Society Uncensored στη Μικρή Σκηνή της Στέγης (του Ιδρύματος Ωνάση) με τίτλο «Τελική έξοδος», «οκτώ χώρες στον κόσμο συν κάποιες Πολιτείες της Αυστραλίας επιτρέπουν σήμερα υπό αυστηρές προϋποθέσεις την ενεργητική εθελοντική ευθανασία. Από αυτές οι πέντε είναι ευρωπαϊκές (Ολλανδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο, Ισπανία, Πορτογαλία), με τη Μεγάλη Βρετανία να είναι η αμέσως επόμενη “υποψήφια”. Η Ελβετία την αποδέχεται επίσης αλλά μόνο για ξένους υπηκόους.
Αρκετά περισσότερες είναι οι χώρες όπου επιτρέπεται η παθητική ευθανασία (άρνηση θεραπείας/απόσυρση υποστήριξης ζωής), ανάμεσά τους και η Ελλάδα, όπου πάντως η υποβοηθούμενη αυτοκτονία κάθε μορφής αποτελεί ποινικό αδίκημα και επισύρει πέντε χρόνια φυλάκιση ή και παραπάνω για το πρόσωπο που συνέργησε. Στον Καναδά, πάλι, που από το 2016 επιτρέπει την εθελοντική ευθανασία, ένα 7% του πληθυσμού συναινεί να εφαρμοστεί και στους ίδιους».
Η διαδικασία της ευθανασίας στο Βέλγιο είναι ιδιαίτερα αυστηρή και εξελίσσεται σε δύο στάδια. Ο υποψήφιος πρέπει να έχει τα λογικά του και να έχει δηλώσει εγγράφως και εγκαίρως την επιθυμία του να κινηθεί η διαδικασία της ευθανασίας. Το αίτημα πρέπει να γίνει στον οικογενειακό γιατρό που γνωρίζει όλο το ιστορικό του ασθενούς και ο οποίος υποβάλλει μια εμπεριστατωμένη έκθεση σε εξειδικευμένο νοσοκομειακό κέντρο όπου θα πραγματοποιηθεί η ευθανασία.
Εκεί, ο ασθενής θα πρέπει να συναντήσει έναν εξειδικευμένο γιατρό ο οποίος θα βεβαιώσει πως η απόφασή του έχει ληφθεί εθελοντικά, μετά από βαθιά σκέψη, είναι επαναλαμβανόμενη και χωρίς εξωτερική πίεση. Ο ασθενής μπορεί να συνοδεύεται και από κάποιο πρόσωπο εμπιστοσύνης. Ειδικές αυστηρές διατάξεις ισχύουν και για ανήλικους με αποδεδειγμένη ευθυκρισία και ικανότητα λήψης αποφάσεων.
Ερευνώντας το σημερινό θέμα έπεσα και στο τελευταίο έργο του καταξιωμένου σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά. Έχει τίτλο «Τελευταία πνοή» και πραγματεύεται μια σειρά από ιστορίες ασθενών που βρίσκονται στο τελευταίο στάδιο της ζωής τους και πώς συμπεριφέρονται οι δικοί τους άνθρωποι. Το κυριότερο δίδαγμα από αυτές και άλλες τέτοιες ιστορίες είναι ότι ο ασθενής πρέπει να γνωρίζει ακριβώς από τι πάσχει και ποιες είναι οι προοπτικές του.
Δυστυχώς, στη χώρα μας δεν έχουμε αυτή την κουλτούρα της ειλικρίνειας. Προσπαθούμε να κρύψουμε από τον ασθενή την πραγματική του κατάσταση, απαιτώντας και την συνένοχη σιωπή των γιατρών. Θυμάμαι, το παράπονο ενός θείου μου, όταν κατάλαβε ότι βρισκόταν στο τελικό στάδιο πριν την αναχώρηση. «Γιατί μου το κρύψατε;» είπε, και το βλέμμα του εξέφραζε όχι μόνο απορία αλλά και απέραντη θλίψη …
Ξέρω πως το ζήτημα της ευθανασίας δεν είναι το ευκολότερο θέμα συζήτησης, ιδίως όταν απευθύνεται σε μια κοινωνία η οποία φαίνεται πως δεν είναι ακόμη έτοιμη να το συζητήσει και πολύ περισσότερο να νομοθετήσει σχετικά. Γιατί εκτός από ζήτημα κουλτούρας, στην Ελλάδα έχουμε ένα προβληματικό σύστημα υγείας το οποίο δεν περιλαμβάνει οργανωμένη παρηγορητική φροντίδα.
Ας ελπίσουμε ότι κάποτε θα καταλάβουμε ότι δεν μπορούμε να καταστρέφουμε τις ζωές των παιδιών μας, επιβάλλοντας τους να μας φροντίζουν μέχρι να ξεψυχήσουμε. Και δεν είναι το κόστος με το οποίο επιβαρύνεται το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Αλλά οι επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των «φροντιστών» που συχνά καταλήγουν να χρειάζονται περισσότερη φροντίδα οι ίδιοι …
01 Ιουλίου 2025
03 Ιουνίου 2025
Η Μεγάλη Ελλάδα
Οι εκφραστικοί πολεμιστές του Ριάτσε και οι ελληνικές επιγραφές στα γκρεκάνικα χωριά δείχνουν ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να εμπνέει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιουνίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-507)
Με το φίλο και πρώην συνάδελφο Δημήτρη Χρονόπουλο ταξιδέψαμε οικογενειακώς για λίγες μέρες στη Νότια Ιταλία, σε ένα μέρος της Μεγάλης Ελλάδας. Περιοδεύσαμε στις περιφέρειες Απουλία (Puglia), Μπαζιλικάτα (Basilicata) και Καλαβρία (Calabria). Μερικά από τα πράγματα που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.
Οι πολεμιστές του Ριάτσε. Πρόκειται για δύο υπέροχα μπρούτζινα αγάλματα, μοναδικά δείγματα της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής των μέσων του 5ου π.Χ. αιώνα. Βρέθηκαν σε βάθος 6-8 μέτρων σε απόσταση 200 μέτρων από την ακτή του Ριάτσε (Riace), ενός μικρού χωριού στις ανατολικές ιταλικές ακτές του Ιονίου πελάγους. Εκτίθενται σε ειδική κλιματιζόμενη αίθουσα, πάνω σε αντισεισμικό βάθρο από μάρμαρο Καρράρας, στο Εθνικό Μουσείο της Μεγάλης Ελλάδας στο Ρέτζιο ντι Καλάμπρια (το αρχαίο Ρήγιο).
Εκτιμάται ότι οι πολεμιστές έχουν βγει από το εργαστήριο του Φειδία και ενδέχεται να είναι ακόμη και έργο του ιδίου. Ή ακόμη ότι είναι έργο της σχολής του Πολύκλειτου, συμμαθητή το Φειδία. Φαίνεται ότι το πλοίο που τους μετέφερε έπεσε σε τρικυμία και, είτε έπεσαν στη θάλασσα λόγω των κλυδωνισμών είτε τους έριξε το πλήρωμα για να γλιτώσει. Το Μουσείο περιλαμβάνει επίσης πλήθος από αρχαιολογικά ευρήματα που προέρχονται πολλές αρχαίες ελληνικές αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας.
Μερικά γκραικάνικα χωριά. Στη Καλαβρία, το Γκαλιτσιανό (Gallicianò), είναι κρυμμένο σε μια πτυχή της νότιας πλαγιάς του όρους Ασπρομόντε, μέσα στον ομώνυμο εθνικό δρυμό. Οι επιγραφές είναι όλες και στα Ελληνικά. Πίνοντας νερό από τη δροσερή «Πηγή της Αγάπης» φεύγεις ανανεωμένος. Έκπληκτος έπεσα πάνω στην «Πλατεία Άλιμος» τόπο της καταγωγής μου. Το χωριό κατοικήθηκε στους Βυζαντινούς χρόνους πιθανώς από μετανάστες που ήλθαν από την περιοχή του Κιλκίς (που τότε λεγόταν Γαλλικόν), όταν τα χωριά τους καταστράφηκαν από επιδρομές των Βουλγάρων.
Το χωριό Μπόβα (από το αρχαιοελληνικό Βούας) που κι αυτό βρίσκεται στον εθνικό δρυμό του Ασπρομόντε, φιλοξενεί το Μουσείο της Ελληνικής Γλώσσας της Καλαβρίας «Gerhard Rohlfs», από το όνομα του Γερμανού γλωσσολόγου ο οποίος πρώτος μελέτησε τα γραικανικά και απέδειξε τη μεγαλοελλαδίτικη καταγωγή της διαλέκτου. Κι εδώ οι επιγραφές και τα ονόματα των δρόμων είναι και στα Ελληνικά.
Στην ίδια περιοχή, το αρχαίο χωριό Πενταδάκτυλο (Pentedattilo) στη ρίζα του ομώνυμου βράχου είναι δυστυχώς εγκαταλειμμένο, αλλά λίγο πιο κάτω έχει δημιουργηθεί το νέο χωριό με σύγχρονα σπίτια. Συναντήσαμε επίσης στις περιπλανήσεις μας τον ποταμό Amendolea, ο οποίος στα αρχαία χρόνια ήταν πλωτός κοντά στις εκβολές του, ενώ σήμερα έχει περιοριστεί σε ένα μικρό ποταμάκι πλάτους σχεδόν ενός μέτρου.
Στην περιοχή του Σαλέντο στην Απουλία, μιλήσαμε με έναν κουρέα στο χωριό Sternatia (Χώρα στα γραικάνικα) ενώ στο Calimera συναντήσαμε τον κ. Παλαμά – «όχι τον Κωστή αλλά τον Συλβάνο», όπως μας είπε αστειευόμενος – ο οποίος μας έδειξε την αρχή του Ψαλμού 129 στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά χαραγμένη στο γείσο ενός σπιτιού. Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα είναι παρούσα σε αυτές τις περιοχές και συνεχίζει να εμπνέει …
Ελεγχόμενη αφισοκόλληση. Περπατώντας στο Μπόβα έπεσα πάνω στην προκήρυξη ενός δημοψηφίσματος για θέματα εργατικού δικαίου και ιθαγένειας που θα διεξαχθεί στις 8-9 Ιουνίου μαζί με το 2ο γύρο των δημοτικών εκλογών. Εντύπωση μου έκαναν οι μεταλλικοί πίνακες στους οποίους προβλέπεται να αναρτήσουν τις αφίσες τους, υποχρεωτικά, οι υποψήφιοι και τα κόμματα. Κάτι τέτοιο ισχύει και στο Βέλγιο όπου κάθε δήμος εγκαθιστά ξύλινα πλαίσια, στα οποία και μόνο τα κόμματα έχουν δικαίωμα να επικολλούν τις προεκλογικές τους αφίσες. Εκεί, οι δημοτικές αρχές καλύπτουν με άσπρο χαρτί τις αφίσες εκτός πλαισίου και καλούν το αντίστοιχο κόμμα να τις ξανακολλήσει. Οι παραβάτες μπορεί ακόμη και να μηνυθούν.
Το 112 ενιαίος αριθμός επειγόντων. Το 112 ήταν στην Ιταλία ο παραδοσιακός αριθμός κλήσης των καραμπινιέρων, της Ιταλικής χωροφυλακής. Από το 1991 που θεσπίστηκε το 112 ως ο ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων υπήρχε μια εκκρεμότητα στην Ιταλία λόγω ασυμβατότητας λόγω ιατρικού απορρήτου κυρίως με τις υπηρεσίες των ασθενοφόρων. Η εκκρεμότητα αυτή φαίνεται πως έχει διευθετηθεί και σε αρκετές περιπτώσεις διαπίστωσα (π.χ. εργοτάξια, βενζινάδικα) ότι το 112 αναγράφεται ως ο μοναδικός εθνικός αριθμός επειγόντων. Ας ελπίσουμε να το δούμε αυτό και στην Ελλάδα!
Μαθητές ως αγγλόφωνοι ξεναγοί. Περπατώντας στην πόλη Λέτσε (Lecce) πέσαμε πάνω σε μια ομάδα μαθητών από το Oxford Group του Λέτσε, μια ιδιωτική σχολή εκμάθησης ξένων γλωσσών σε συνδυασμό με Μοντεσιορανή προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μια 12χρονη κοπελίτσα με τη στολή του σχολείου προσφέρθηκε να μας παρουσιάσει δωρεάν και στα αγγλικά ένα κτήριο με ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Πρακτική άσκηση στην ξένη γλώσσα αλλά και στην ικανότητα δημόσιας ομιλίας. Λίγο αργότερα μια ομάδα νεαρών έκανε την ίδια δουλειά αλλά για τυφλούς. Μια μορφή εθελοντισμού με άμεσα πρακτικά αποτελέσματα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιουνίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-507)
Με το φίλο και πρώην συνάδελφο Δημήτρη Χρονόπουλο ταξιδέψαμε οικογενειακώς για λίγες μέρες στη Νότια Ιταλία, σε ένα μέρος της Μεγάλης Ελλάδας. Περιοδεύσαμε στις περιφέρειες Απουλία (Puglia), Μπαζιλικάτα (Basilicata) και Καλαβρία (Calabria). Μερικά από τα πράγματα που μου έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση.
Οι πολεμιστές του Ριάτσε. Πρόκειται για δύο υπέροχα μπρούτζινα αγάλματα, μοναδικά δείγματα της αρχαίας ελληνικής γλυπτικής των μέσων του 5ου π.Χ. αιώνα. Βρέθηκαν σε βάθος 6-8 μέτρων σε απόσταση 200 μέτρων από την ακτή του Ριάτσε (Riace), ενός μικρού χωριού στις ανατολικές ιταλικές ακτές του Ιονίου πελάγους. Εκτίθενται σε ειδική κλιματιζόμενη αίθουσα, πάνω σε αντισεισμικό βάθρο από μάρμαρο Καρράρας, στο Εθνικό Μουσείο της Μεγάλης Ελλάδας στο Ρέτζιο ντι Καλάμπρια (το αρχαίο Ρήγιο).
Εκτιμάται ότι οι πολεμιστές έχουν βγει από το εργαστήριο του Φειδία και ενδέχεται να είναι ακόμη και έργο του ιδίου. Ή ακόμη ότι είναι έργο της σχολής του Πολύκλειτου, συμμαθητή το Φειδία. Φαίνεται ότι το πλοίο που τους μετέφερε έπεσε σε τρικυμία και, είτε έπεσαν στη θάλασσα λόγω των κλυδωνισμών είτε τους έριξε το πλήρωμα για να γλιτώσει. Το Μουσείο περιλαμβάνει επίσης πλήθος από αρχαιολογικά ευρήματα που προέρχονται πολλές αρχαίες ελληνικές αποικίες της Μεγάλης Ελλάδας.
Μερικά γκραικάνικα χωριά. Στη Καλαβρία, το Γκαλιτσιανό (Gallicianò), είναι κρυμμένο σε μια πτυχή της νότιας πλαγιάς του όρους Ασπρομόντε, μέσα στον ομώνυμο εθνικό δρυμό. Οι επιγραφές είναι όλες και στα Ελληνικά. Πίνοντας νερό από τη δροσερή «Πηγή της Αγάπης» φεύγεις ανανεωμένος. Έκπληκτος έπεσα πάνω στην «Πλατεία Άλιμος» τόπο της καταγωγής μου. Το χωριό κατοικήθηκε στους Βυζαντινούς χρόνους πιθανώς από μετανάστες που ήλθαν από την περιοχή του Κιλκίς (που τότε λεγόταν Γαλλικόν), όταν τα χωριά τους καταστράφηκαν από επιδρομές των Βουλγάρων.
Το χωριό Μπόβα (από το αρχαιοελληνικό Βούας) που κι αυτό βρίσκεται στον εθνικό δρυμό του Ασπρομόντε, φιλοξενεί το Μουσείο της Ελληνικής Γλώσσας της Καλαβρίας «Gerhard Rohlfs», από το όνομα του Γερμανού γλωσσολόγου ο οποίος πρώτος μελέτησε τα γραικανικά και απέδειξε τη μεγαλοελλαδίτικη καταγωγή της διαλέκτου. Κι εδώ οι επιγραφές και τα ονόματα των δρόμων είναι και στα Ελληνικά.
Στην ίδια περιοχή, το αρχαίο χωριό Πενταδάκτυλο (Pentedattilo) στη ρίζα του ομώνυμου βράχου είναι δυστυχώς εγκαταλειμμένο, αλλά λίγο πιο κάτω έχει δημιουργηθεί το νέο χωριό με σύγχρονα σπίτια. Συναντήσαμε επίσης στις περιπλανήσεις μας τον ποταμό Amendolea, ο οποίος στα αρχαία χρόνια ήταν πλωτός κοντά στις εκβολές του, ενώ σήμερα έχει περιοριστεί σε ένα μικρό ποταμάκι πλάτους σχεδόν ενός μέτρου.
Στην περιοχή του Σαλέντο στην Απουλία, μιλήσαμε με έναν κουρέα στο χωριό Sternatia (Χώρα στα γραικάνικα) ενώ στο Calimera συναντήσαμε τον κ. Παλαμά – «όχι τον Κωστή αλλά τον Συλβάνο», όπως μας είπε αστειευόμενος – ο οποίος μας έδειξε την αρχή του Ψαλμού 129 στα αρχαία ελληνικά και στα λατινικά χαραγμένη στο γείσο ενός σπιτιού. Το συμπέρασμα είναι ότι η Ελλάδα είναι παρούσα σε αυτές τις περιοχές και συνεχίζει να εμπνέει …
Ελεγχόμενη αφισοκόλληση. Περπατώντας στο Μπόβα έπεσα πάνω στην προκήρυξη ενός δημοψηφίσματος για θέματα εργατικού δικαίου και ιθαγένειας που θα διεξαχθεί στις 8-9 Ιουνίου μαζί με το 2ο γύρο των δημοτικών εκλογών. Εντύπωση μου έκαναν οι μεταλλικοί πίνακες στους οποίους προβλέπεται να αναρτήσουν τις αφίσες τους, υποχρεωτικά, οι υποψήφιοι και τα κόμματα. Κάτι τέτοιο ισχύει και στο Βέλγιο όπου κάθε δήμος εγκαθιστά ξύλινα πλαίσια, στα οποία και μόνο τα κόμματα έχουν δικαίωμα να επικολλούν τις προεκλογικές τους αφίσες. Εκεί, οι δημοτικές αρχές καλύπτουν με άσπρο χαρτί τις αφίσες εκτός πλαισίου και καλούν το αντίστοιχο κόμμα να τις ξανακολλήσει. Οι παραβάτες μπορεί ακόμη και να μηνυθούν.
Το 112 ενιαίος αριθμός επειγόντων. Το 112 ήταν στην Ιταλία ο παραδοσιακός αριθμός κλήσης των καραμπινιέρων, της Ιταλικής χωροφυλακής. Από το 1991 που θεσπίστηκε το 112 ως ο ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων υπήρχε μια εκκρεμότητα στην Ιταλία λόγω ασυμβατότητας λόγω ιατρικού απορρήτου κυρίως με τις υπηρεσίες των ασθενοφόρων. Η εκκρεμότητα αυτή φαίνεται πως έχει διευθετηθεί και σε αρκετές περιπτώσεις διαπίστωσα (π.χ. εργοτάξια, βενζινάδικα) ότι το 112 αναγράφεται ως ο μοναδικός εθνικός αριθμός επειγόντων. Ας ελπίσουμε να το δούμε αυτό και στην Ελλάδα!
Μαθητές ως αγγλόφωνοι ξεναγοί. Περπατώντας στην πόλη Λέτσε (Lecce) πέσαμε πάνω σε μια ομάδα μαθητών από το Oxford Group του Λέτσε, μια ιδιωτική σχολή εκμάθησης ξένων γλωσσών σε συνδυασμό με Μοντεσιορανή προσχολική, πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Μια 12χρονη κοπελίτσα με τη στολή του σχολείου προσφέρθηκε να μας παρουσιάσει δωρεάν και στα αγγλικά ένα κτήριο με ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικά στοιχεία. Πρακτική άσκηση στην ξένη γλώσσα αλλά και στην ικανότητα δημόσιας ομιλίας. Λίγο αργότερα μια ομάδα νεαρών έκανε την ίδια δουλειά αλλά για τυφλούς. Μια μορφή εθελοντισμού με άμεσα πρακτικά αποτελέσματα …
31 Μαΐου 2025
Σχόλιο μου σε άρθρο του Documento για το αντλιοστάσιο στο Σταυρό
Στις 31 Μαΐου 2025 δημοσιεύτηκε στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Documento ένα άρθρο του Βαγγέλη Βαλαβάνη με τίτλο «Χανιά: Έσκαψαν μέχρι και την θάλασσα στην παραλία του Σταυρού – Τα λύματα και η οργή των κατοίκων προς τον δήμαρχο Χανίων» στο οποίο περιλαμβάνεται και το ακόλουθο σχόλιό μου:
Σχετικά με τις εργασίες κατασκευής του αντλιοστασίου Α44 στην Παραλία της Παχιάς Άμμου στο Σταυρό Ακρωτηρίου στα Χανιά της Κρήτης σας ενημερώνω ότι για το θέμα αυτό έχω αρθρογραφήσει στη στήλη «Προστασία του Πολίτη και καθημερινότητα» στα Χανιώτικα Νέα τέσσερεις φορές το 2024 (25/6, 3/9, 5/11 και 3/12) χωρίς ποτέ να πάρω απάντηση από τους αρμόδιους.
Συγκεκριμένα, έχω αναφέρει ότι το έργο κατασκευάζεται χωρίς επικαιροποιημένη και δημόσια διαθέσιμη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία επιπλέον ουδέποτε αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης όπως προβλέπεται από τη σχετική Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, χρησιμοποιήθηκε καταχρηστικά ο Νόμος 4014/2011 Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων, κλπ. (ΦΕΚ 209/Α-21.9.2011) ο οποίος στο πλαίσιο του Άρθρου 5 Διαδικασία Ανανέωσης ΑΕΠΟ εισάγει στην παράγραφο 2 στοιχείο β) την καινοφανή, σε σχέση με την Οδηγία, δυνατότητα της αρμόδιας περιβαλλοντικής αρχής να αξιολογεί τα υποβληθέντα δικαιολογητικά ανανέωσης της ΑΕΠΟ και να ζητά την υποβολή νέας ΜΠΕ μόνον εφόσον «επέρχονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ως προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλονβ)». Δυστυχώς, στο πλαίσιο των νομικών διαδικασιών που κινήθηκαν δεν έχει ζητηθεί μέχρι σήμερα η υποβολή προδικαστικού ερωτήματος ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη συμμόρφωση της σχετικής ελληνικής νομοθεσίας με την αντίστοιχη ευρωενωσιακή.
Επιπλέον, οι επιπτώσεις του έργου στο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα δυσμενείς αφού: 1) κατασκευάζεται παρανόμως στη ζώνη της παραλίας και σε δημόσια έκταση που δεν έχει παραχωρηθεί επίσημα στο Δήμο, 2) κατασκευάζεται σε παραλία με αμμοθίνες που αποτελούν μέρος του οικότοπου για το προστατευόμενο είδος «κρινάκι της θάλασσας» (Pancratium maritimum), 3) η παραλία γειτονεύει με θαλάσσια περιοχή στο βυθό της οποίας υπάρχει εκτεταμένος οικότοπος με λιβάδια του προστατευόμενου είδους Ποσειδωνία (Posidonia oceanica), 4) είναι δημοφιλής παραλία ενταγμένη στο Μητρώο ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης με κωδικό ELBW139325169101, 5) στην εν λόγω παραλία γεννούν θαλάσσιες χελώνες Caretta-caretta, και τέλος, 6) γειτονεύει άμεσα με στοιχεία φυσικής (π.χ. καταφύγιο άγριας ζωής, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους) και πολιτιστικής κληρονομιάς (π.χ. παραλία Ζορμπά), με εμβληματικό χαρακτήρα για την ΔΕ Χανίων. Γειτονεύει επίσης με αρχαιολογικό χώρο που περιλαμβάνει και απολιθωμένο δάσος.
Ως κάτοικος του Σταυρού που χρησιμοποιώ με τα παιδιά και τα εγγόνια μου τις παραλίες του Ζορμπά και της Παχιάς Άμμου θλίβομαι να βλέπω τις δυσμενείς επιπτώσεις από τα εκτελούμενα έργα. Περισσότερο όμως τρομάζω με την ιδέα των τρομερών επιπτώσεων από τη διαρροή ανεπεξέργαστων λυμάτων στη θάλασσα σε περίπτωση δυσλειτουργίας του Α44 αλλά και των Α46 και Α47 (στην άλλη πλευρά του Σταυρού) για τα οποία προβλέπονται αγωγοί υπερχείλισης.
β) Ακολούθως, εντός χρονικού διαστήματος είκοσι πέντε εργάσιμων ημερών από την υποβολή του φακέλου, η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή αξιολογεί τα υποβληθέντα δικαιολογητικά και είτε: αα) εφόσον επέρχονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ως προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, ζητεί την υποβολή νέας ΜΠΕ ως προς το σύνολο ή μέρος του έργου ή δραστηριότητας προκειμένου να τηρηθεί η διαδικασία των άρθρων 3 και 4 του παρόντος είτε ββ) ανανεώνει την ΑΕΠΟ λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες γενικές προδιαγραφές, όρους και περιορισμούς που προβλέπονται από τις οικείες διατάξεις είτε, τέλος, γγ) παρατείνει τη διάρκεια ισχύος της ΑΕΠΟ ως έχει.
Σχετικά με τις εργασίες κατασκευής του αντλιοστασίου Α44 στην Παραλία της Παχιάς Άμμου στο Σταυρό Ακρωτηρίου στα Χανιά της Κρήτης σας ενημερώνω ότι για το θέμα αυτό έχω αρθρογραφήσει στη στήλη «Προστασία του Πολίτη και καθημερινότητα» στα Χανιώτικα Νέα τέσσερεις φορές το 2024 (25/6, 3/9, 5/11 και 3/12) χωρίς ποτέ να πάρω απάντηση από τους αρμόδιους.
Συγκεκριμένα, έχω αναφέρει ότι το έργο κατασκευάζεται χωρίς επικαιροποιημένη και δημόσια διαθέσιμη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), η οποία επιπλέον ουδέποτε αποτέλεσε αντικείμενο δημόσιας διαβούλευσης όπως προβλέπεται από τη σχετική Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντίθετα, χρησιμοποιήθηκε καταχρηστικά ο Νόμος 4014/2011 Περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων, κλπ. (ΦΕΚ 209/Α-21.9.2011) ο οποίος στο πλαίσιο του Άρθρου 5 Διαδικασία Ανανέωσης ΑΕΠΟ εισάγει στην παράγραφο 2 στοιχείο β) την καινοφανή, σε σχέση με την Οδηγία, δυνατότητα της αρμόδιας περιβαλλοντικής αρχής να αξιολογεί τα υποβληθέντα δικαιολογητικά ανανέωσης της ΑΕΠΟ και να ζητά την υποβολή νέας ΜΠΕ μόνον εφόσον «επέρχονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ως προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλονβ)». Δυστυχώς, στο πλαίσιο των νομικών διαδικασιών που κινήθηκαν δεν έχει ζητηθεί μέχρι σήμερα η υποβολή προδικαστικού ερωτήματος ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη συμμόρφωση της σχετικής ελληνικής νομοθεσίας με την αντίστοιχη ευρωενωσιακή.
Επιπλέον, οι επιπτώσεις του έργου στο περιβάλλον είναι ιδιαίτερα δυσμενείς αφού: 1) κατασκευάζεται παρανόμως στη ζώνη της παραλίας και σε δημόσια έκταση που δεν έχει παραχωρηθεί επίσημα στο Δήμο, 2) κατασκευάζεται σε παραλία με αμμοθίνες που αποτελούν μέρος του οικότοπου για το προστατευόμενο είδος «κρινάκι της θάλασσας» (Pancratium maritimum), 3) η παραλία γειτονεύει με θαλάσσια περιοχή στο βυθό της οποίας υπάρχει εκτεταμένος οικότοπος με λιβάδια του προστατευόμενου είδους Ποσειδωνία (Posidonia oceanica), 4) είναι δημοφιλής παραλία ενταγμένη στο Μητρώο ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης με κωδικό ELBW139325169101, 5) στην εν λόγω παραλία γεννούν θαλάσσιες χελώνες Caretta-caretta, και τέλος, 6) γειτονεύει άμεσα με στοιχεία φυσικής (π.χ. καταφύγιο άγριας ζωής, τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους) και πολιτιστικής κληρονομιάς (π.χ. παραλία Ζορμπά), με εμβληματικό χαρακτήρα για την ΔΕ Χανίων. Γειτονεύει επίσης με αρχαιολογικό χώρο που περιλαμβάνει και απολιθωμένο δάσος.
Ως κάτοικος του Σταυρού που χρησιμοποιώ με τα παιδιά και τα εγγόνια μου τις παραλίες του Ζορμπά και της Παχιάς Άμμου θλίβομαι να βλέπω τις δυσμενείς επιπτώσεις από τα εκτελούμενα έργα. Περισσότερο όμως τρομάζω με την ιδέα των τρομερών επιπτώσεων από τη διαρροή ανεπεξέργαστων λυμάτων στη θάλασσα σε περίπτωση δυσλειτουργίας του Α44 αλλά και των Α46 και Α47 (στην άλλη πλευρά του Σταυρού) για τα οποία προβλέπονται αγωγοί υπερχείλισης.
β) Ακολούθως, εντός χρονικού διαστήματος είκοσι πέντε εργάσιμων ημερών από την υποβολή του φακέλου, η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή αξιολογεί τα υποβληθέντα δικαιολογητικά και είτε: αα) εφόσον επέρχονται ουσιαστικές διαφοροποιήσεις ως προς τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, ζητεί την υποβολή νέας ΜΠΕ ως προς το σύνολο ή μέρος του έργου ή δραστηριότητας προκειμένου να τηρηθεί η διαδικασία των άρθρων 3 και 4 του παρόντος είτε ββ) ανανεώνει την ΑΕΠΟ λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες γενικές προδιαγραφές, όρους και περιορισμούς που προβλέπονται από τις οικείες διατάξεις είτε, τέλος, γγ) παρατείνει τη διάρκεια ισχύος της ΑΕΠΟ ως έχει.
06 Μαΐου 2025
Γράμμα από το Ελσίνκι
Εντυπώσεις από το ετήσιο συνέδριο του 112 και από το Ελσίνκι, την πρωτεύουσα της Φινλανδίας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 6η Μαΐου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-506)
Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω το ετήσιο συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων (EENA) έγινε την δεύτερη εβδομάδα του Απριλίου στο Ελσίνκι. Εκτός από τους Έλληνες που εργάζονται για την ΕΕΝΑ, στο συνέδριο, δυστυχώς, δεν συμμετείχε κανένας εκπρόσωπος ούτε από τις ελληνικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ούτε από το αρμόδιο υπουργείο.
Καλύτερη στόχευση των μηνυμάτων του 112. Οι προειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης του 112 αποστέλλονται σε όλα τα κινητά τηλέφωνα που είναι συνδεδεμένα με τις συγκεκριμένες κεραίες κινητής τηλεφωνίας οι οποίες βρίσκονται στην περιοχή της επερχόμενης ή εξελισσόμενης καταστροφής (π.χ. πυρκαγιά, πλημμύρα). Ωστόσο, η περιοχή (κυψέλη) που καλύπτει κάθε κεραία, ιδίως αν είναι αστική, ίσως να είναι πολύ μεγαλύτερη από την περιοχή που θα επηρεαστεί από την καταστροφή, με αποτέλεσμα να λαμβάνουν την προειδοποίηση και άτομα που δεν θα επηρεαστούν.
Η εθνική Ολλανδική υπηρεσία προειδοποιήσεων έκτακτης ανάγκης (NL-Alert) παρουσίασε μια τεχνική γεω-καθορισμού περιμέτρων (geofencing) που συνδυάζεται με την υπάρχουσα τεχνολογία έγκαιρης προειδοποίησης έτσι ώστε να ενεργοποιούνται μόνο τα κινητά τηλέφωνα που βρίσκονται μέσα στη συγκεκριμένη περίμετρο. Η νέα τεχνική που έχει ήδη δοκιμαστεί πειραματικά θα περάσει μέσα στους επόμενους μήνες σε δοκιμαστική χρήση ευρείας κλίμακας πριν περάσει σε παραγωγή.
Παρουσιάστηκαν επίσης α) η ετήσια ανασκόπηση των βέλτιστων πρακτικών και των προβλημάτων χρήσης των δημόσιων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης στην Ευρώπη και β) μια ενδελεχής ανάλυση του πως αντιλαμβάνονται οι πολίτες τις πηγές πληροφόρησης όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση.
Διαβίβαση εικόνων και βίντεο στο 112. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης της Ισλανδίας και η πυροσβεστική υπηρεσία της νότιας περιοχής του Ντένβερ (στο Κολοράντο των ΗΠΑ) παρουσίασαν τις εμπειρίες τους από τη μετάδοση φωτογραφιών και βίντεο στο πλαίσιο της διαχείρισης συμβάντων. Σε κάθε περίπτωση η διαβίβαση γίνεται σε ειδικό λογαριασμό και κατά προτίμηση από το ίδιο το προσωπικό των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης ή μετά από επικύρωση του συμβάντος από πιστοποιημένο διασώστη.
Η εικόνα μπορεί να δείξει ότι δεν πρόκειται για κάτι σοβαρό, όταν ο πανικόβλητος καλών το μεγαλοποιεί. Ή αντίθετα να κινητοποιήσει εξαιρετικά μέσα (π.χ. ελικόπτερο) όταν ο καλών δείχνει καθησυχαστικός ενώ πρόκειται για σοβαρό περιστατικό (π.χ. σοβαρό τραυματισμό).
Παραπληροφόρηση και καταστροφές. Ένα σοβαρό πρόβλημα που αναφέρθηκε στο συνέδριο ήταν και η «κακόβουλη παραπληροφόρηση» σχετικά με τη διαχείριση μιας καταστροφής. Σε αντίθεση με την «κακή πληροφόρηση» (misinformation) που είναι η ψευδής πληροφορία την οποία διαδίδει κάποιος πιστεύοντας ότι είναι αληθινή και την «παραπληροφόρηση» (disinformation) που είναι η ψευδής πληροφορία την οποία διαδίδει κάποιος γνωρίζοντας ότι είναι ψευδής, η «κακόβουλη παραπληροφόρηση» (malinformation) είναι πληροφορίες που βασίζονται εν μέρει στην πραγματικότητα, αλλά χρησιμοποιούνται για να προκαλέσουν ζημιά σε ένα άτομο, έναν οργανισμό ή μια χώρα.
Κλασσικό παράδειγμα κακόβουλης παραπληροφόρησης αποτελούν οι ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφόρησαν σχετικά με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Καταστάσεων (FEMA) μετά τον τυφώνα Έλεν ο οποίος κτύπησε τη Φλόριντα από τις 24 έως 29 Σεπτεμβρίου 2024 προκαλώντας 219 θανάτους και ζημιές 79,6 δις δολάρια. α) η FEMA προχωρεί σε κατάσχεση των εισφορών των πολιτών (η υπηρεσία δεν δέχεται εισφορές από πολίτες), β) η χρηματοδότηση της υπηρεσίας δεν πηγαίνει στους πληγέντες αλλά στην υποστήριξη μεταναστών (οι πόροι του ειδικού ταμείου για τις καταστροφές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλο σκοπό), και γ) η υπηρεσία χορηγεί μόνο 750 δολάρια στους πληγέντες (αυτό είναι το ποσό της άμεσης βοήθειας, ακολουθεί περισσότερη βοήθεια μετά από αίτηση και καταγραφή των αναγκών).
Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης συχνά κατακλύζονται από τέτοιες ψευδείς ειδήσεις που διαδίδονται για να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη και να αυξήσουν την πίεση και το άγχος του προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης. Στόχος είναι η πτώση του ηθικού των δυνάμεων επέμβασης και η τροφοδότηση πολιτικής αντιπαλότητας. Τα όποια λάθη στη διαχείριση της έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να αναλύονται στο πλαίσιο ειδικής δράσης για την εξαγωγή των διδαγμάτων ΜΕΤΑ την λήξη της επέμβασης, με στόχο όχι μόνο τον καταλογισμό ευθυνών, αλλά κυρίως τη βελτίωση των διαδικασιών και πρωτοκόλλων για την αντιμετώπιση μελλοντικών παρόμοιων καταστάσεων.
Εντυπώσεις από το Ελσίνκι. Καθαρότατη πόλη – παρακολουθήσαμε πως καθαρίζουν δρόμους και πεζοδρόμια (με 4-5 ειδικά μηχανήματα χωρίς οδοκαθαριστές). Τα σχολεία δεν έχουν κάγκελα – ένα χαμηλό σκαλοπάτι μόνο όταν βρίσκονται δίπλα σε δρόμο για να μην πεταχτούν τα παιδιά έξω. Όταν θελήσαμε να φωτογραφήσουμε ένα σχολείο αμέσως ήλθαν μερικοί μαθητές να μας ρωτήσουν γιατί το κάνουμε.
Υπάρχουν τεράστιοι υπόγειοι χώροι στάθμευσης και υπόγεια εμπορικά κέντρα σμιλεμένα μέσα στον γρανίτη που αποτελεί το υπέδαφος της πόλης, καθώς και μετρό κατασκευασμένο σε πολύ μεγάλο βάθος – είναι όλα καταφύγια στα οποία θα καταφύγει ο κόσμος σε περίπτωση πολέμου. Όλα τα σπίτια λέγεται ότι έχουν σάουνα, όπως και τα ξενοδοχεία, ακόμη και μερικά εστιατόρια – όπως πάμε εμείς στην παραλία, οι Φινλανδοί πάνε στη σάουνα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 6η Μαΐου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-506)
Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω το ετήσιο συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων (EENA) έγινε την δεύτερη εβδομάδα του Απριλίου στο Ελσίνκι. Εκτός από τους Έλληνες που εργάζονται για την ΕΕΝΑ, στο συνέδριο, δυστυχώς, δεν συμμετείχε κανένας εκπρόσωπος ούτε από τις ελληνικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ούτε από το αρμόδιο υπουργείο.
Καλύτερη στόχευση των μηνυμάτων του 112. Οι προειδοποιήσεις έκτακτης ανάγκης του 112 αποστέλλονται σε όλα τα κινητά τηλέφωνα που είναι συνδεδεμένα με τις συγκεκριμένες κεραίες κινητής τηλεφωνίας οι οποίες βρίσκονται στην περιοχή της επερχόμενης ή εξελισσόμενης καταστροφής (π.χ. πυρκαγιά, πλημμύρα). Ωστόσο, η περιοχή (κυψέλη) που καλύπτει κάθε κεραία, ιδίως αν είναι αστική, ίσως να είναι πολύ μεγαλύτερη από την περιοχή που θα επηρεαστεί από την καταστροφή, με αποτέλεσμα να λαμβάνουν την προειδοποίηση και άτομα που δεν θα επηρεαστούν.
Η εθνική Ολλανδική υπηρεσία προειδοποιήσεων έκτακτης ανάγκης (NL-Alert) παρουσίασε μια τεχνική γεω-καθορισμού περιμέτρων (geofencing) που συνδυάζεται με την υπάρχουσα τεχνολογία έγκαιρης προειδοποίησης έτσι ώστε να ενεργοποιούνται μόνο τα κινητά τηλέφωνα που βρίσκονται μέσα στη συγκεκριμένη περίμετρο. Η νέα τεχνική που έχει ήδη δοκιμαστεί πειραματικά θα περάσει μέσα στους επόμενους μήνες σε δοκιμαστική χρήση ευρείας κλίμακας πριν περάσει σε παραγωγή.
Παρουσιάστηκαν επίσης α) η ετήσια ανασκόπηση των βέλτιστων πρακτικών και των προβλημάτων χρήσης των δημόσιων συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης στην Ευρώπη και β) μια ενδελεχής ανάλυση του πως αντιλαμβάνονται οι πολίτες τις πηγές πληροφόρησης όσον αφορά την έγκαιρη προειδοποίηση.
Διαβίβαση εικόνων και βίντεο στο 112. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης της Ισλανδίας και η πυροσβεστική υπηρεσία της νότιας περιοχής του Ντένβερ (στο Κολοράντο των ΗΠΑ) παρουσίασαν τις εμπειρίες τους από τη μετάδοση φωτογραφιών και βίντεο στο πλαίσιο της διαχείρισης συμβάντων. Σε κάθε περίπτωση η διαβίβαση γίνεται σε ειδικό λογαριασμό και κατά προτίμηση από το ίδιο το προσωπικό των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης ή μετά από επικύρωση του συμβάντος από πιστοποιημένο διασώστη.
Η εικόνα μπορεί να δείξει ότι δεν πρόκειται για κάτι σοβαρό, όταν ο πανικόβλητος καλών το μεγαλοποιεί. Ή αντίθετα να κινητοποιήσει εξαιρετικά μέσα (π.χ. ελικόπτερο) όταν ο καλών δείχνει καθησυχαστικός ενώ πρόκειται για σοβαρό περιστατικό (π.χ. σοβαρό τραυματισμό).
Παραπληροφόρηση και καταστροφές. Ένα σοβαρό πρόβλημα που αναφέρθηκε στο συνέδριο ήταν και η «κακόβουλη παραπληροφόρηση» σχετικά με τη διαχείριση μιας καταστροφής. Σε αντίθεση με την «κακή πληροφόρηση» (misinformation) που είναι η ψευδής πληροφορία την οποία διαδίδει κάποιος πιστεύοντας ότι είναι αληθινή και την «παραπληροφόρηση» (disinformation) που είναι η ψευδής πληροφορία την οποία διαδίδει κάποιος γνωρίζοντας ότι είναι ψευδής, η «κακόβουλη παραπληροφόρηση» (malinformation) είναι πληροφορίες που βασίζονται εν μέρει στην πραγματικότητα, αλλά χρησιμοποιούνται για να προκαλέσουν ζημιά σε ένα άτομο, έναν οργανισμό ή μια χώρα.
Κλασσικό παράδειγμα κακόβουλης παραπληροφόρησης αποτελούν οι ψευδείς ειδήσεις που κυκλοφόρησαν σχετικά με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διαχείρισης Εκτάκτων Καταστάσεων (FEMA) μετά τον τυφώνα Έλεν ο οποίος κτύπησε τη Φλόριντα από τις 24 έως 29 Σεπτεμβρίου 2024 προκαλώντας 219 θανάτους και ζημιές 79,6 δις δολάρια. α) η FEMA προχωρεί σε κατάσχεση των εισφορών των πολιτών (η υπηρεσία δεν δέχεται εισφορές από πολίτες), β) η χρηματοδότηση της υπηρεσίας δεν πηγαίνει στους πληγέντες αλλά στην υποστήριξη μεταναστών (οι πόροι του ειδικού ταμείου για τις καταστροφές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλο σκοπό), και γ) η υπηρεσία χορηγεί μόνο 750 δολάρια στους πληγέντες (αυτό είναι το ποσό της άμεσης βοήθειας, ακολουθεί περισσότερη βοήθεια μετά από αίτηση και καταγραφή των αναγκών).
Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης συχνά κατακλύζονται από τέτοιες ψευδείς ειδήσεις που διαδίδονται για να αποπροσανατολίσουν την κοινή γνώμη και να αυξήσουν την πίεση και το άγχος του προσωπικού που είναι επιφορτισμένο με την αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης. Στόχος είναι η πτώση του ηθικού των δυνάμεων επέμβασης και η τροφοδότηση πολιτικής αντιπαλότητας. Τα όποια λάθη στη διαχείριση της έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να αναλύονται στο πλαίσιο ειδικής δράσης για την εξαγωγή των διδαγμάτων ΜΕΤΑ την λήξη της επέμβασης, με στόχο όχι μόνο τον καταλογισμό ευθυνών, αλλά κυρίως τη βελτίωση των διαδικασιών και πρωτοκόλλων για την αντιμετώπιση μελλοντικών παρόμοιων καταστάσεων.
Εντυπώσεις από το Ελσίνκι. Καθαρότατη πόλη – παρακολουθήσαμε πως καθαρίζουν δρόμους και πεζοδρόμια (με 4-5 ειδικά μηχανήματα χωρίς οδοκαθαριστές). Τα σχολεία δεν έχουν κάγκελα – ένα χαμηλό σκαλοπάτι μόνο όταν βρίσκονται δίπλα σε δρόμο για να μην πεταχτούν τα παιδιά έξω. Όταν θελήσαμε να φωτογραφήσουμε ένα σχολείο αμέσως ήλθαν μερικοί μαθητές να μας ρωτήσουν γιατί το κάνουμε.
Υπάρχουν τεράστιοι υπόγειοι χώροι στάθμευσης και υπόγεια εμπορικά κέντρα σμιλεμένα μέσα στον γρανίτη που αποτελεί το υπέδαφος της πόλης, καθώς και μετρό κατασκευασμένο σε πολύ μεγάλο βάθος – είναι όλα καταφύγια στα οποία θα καταφύγει ο κόσμος σε περίπτωση πολέμου. Όλα τα σπίτια λέγεται ότι έχουν σάουνα, όπως και τα ξενοδοχεία, ακόμη και μερικά εστιατόρια – όπως πάμε εμείς στην παραλία, οι Φινλανδοί πάνε στη σάουνα …
Τι τραγουδούσαν οι Φινλανδοί υπό Ρωσική κατοχή
Να θυμίσουμε και το επαναστατικό τραγούδι που τραγουδούσαν στους δρόμους οι Φινλανδοί στα τέλη του 19ου αιώνα όταν ζούσαν υπό Ρωσική κατοχή. Πρόκειται για το χορωδιακό «Ο Ύμνος των Αθηναίων» (Atenarnes Sång, Op 31 No 3). Γραμμένο στα Σουηδικά και σε μουσική του μεγάλου Φινλανδού συνθέτη Γιαν Σιμπέλιους (Jan Sibelius), ήταν διασκευή από το πολεμικό έπος Δέξιππος που έγραψε ο ποιητής Viktor Rydberg εμπνεόμενος από τα έπη του Σπαρτιάτη ποιητή Τυρταίου. Το ποίημα διηγείται τη μάχη ανάμεσα στους πολιτισμένους Αθηναίους και του Πέρσες στην Αθήνα του 267 π.Χ.
Η αναλογία με τη σχέση Φιλανδών και Ρώσων ήταν εμφανής.
Όμορφος είναι ο θάνατος, όταν γενναία στην πρώτη γραμμή πέφτεις
πεθαίνοντας για την πατρίδα σου, πεθαίνοντας για την πόλη και το σπίτι σου.
Γι' αυτό με ζήλο σηκωθείτε να υπερασπιστείτε την πατρίδα!
Σπεύσατε να θυσιάσετε τη ζωή σας για τις μελλοντικές γενιές!
Εμπρός, παλικάρια, προχωρήστε σε πυκνές, ακλόνητες γραμμές!
Πάντοτε άφοβοι, χωρίς ποτέ να σκέφτεστε τη φυγή!
πεθαίνοντας για την πατρίδα σου, πεθαίνοντας για την πόλη και το σπίτι σου.
Γι' αυτό με ζήλο σηκωθείτε να υπερασπιστείτε την πατρίδα!
Σπεύσατε να θυσιάσετε τη ζωή σας για τις μελλοντικές γενιές!
Εμπρός, παλικάρια, προχωρήστε σε πυκνές, ακλόνητες γραμμές!
Πάντοτε άφοβοι, χωρίς ποτέ να σκέφτεστε τη φυγή!
Ντροπή και ατίμωση για το στρατό, όταν στην άκρη του σχηματισμού...
οι νέοι βλέπουν τους γέρους να αιμορραγούν και να πεθαίνουν.
Αυτό αρμόζει κυρίως σε ένα παλικάρι, όσο ακόμα...
φοράει το στεφάνι των ανοιξιάτικων λουλουδιών.
Μπορεί ζωντανός να φαίνεται όμορφος στις γυναίκες κι επιβλητικός στους άντρες!
Αλλά πιο όμορφος φαντάζει ως νεκρός, πεσμένος στη μέση της σφαγής!
οι νέοι βλέπουν τους γέρους να αιμορραγούν και να πεθαίνουν.
Αυτό αρμόζει κυρίως σε ένα παλικάρι, όσο ακόμα...
φοράει το στεφάνι των ανοιξιάτικων λουλουδιών.
Μπορεί ζωντανός να φαίνεται όμορφος στις γυναίκες κι επιβλητικός στους άντρες!
Αλλά πιο όμορφος φαντάζει ως νεκρός, πεσμένος στη μέση της σφαγής!
01 Απριλίου 2025
Επερχόμενες απειλές, Παραπληροφόρηση και κριτική σκέψη
Καθώς η Ένωση προετοιμάζεται να αντιμετωπίσει νέες κρίσεις και απειλές το ζητούμενο είναι η ανάπτυξη κριτικής σκέψης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Απριλίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-505)
Τις προάλλες ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η «Στρατηγική ετοιμότητας της ΕΕ για την πρόληψη και την αντίδραση σε αναδυόμενες απειλές και κρίσεις». Συντάχθηκε με βάση την πρόσφατη έκθεση του πρώην προέδρου της Φινλανδίας με τίτλο «Ασφαλέστεροι Μαζί - Ενίσχυση της πολιτικής και στρατιωτικής προετοιμασίας και ετοιμότητας». Η Στρατηγική ανακοινώθηκε καθώς η Ένωση αντιμετωπίζει όλο και πιο σύνθετες κρίσεις και προκλήσεις.
Αυτές περιλαμβάνουν τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις και συγκρούσεις, τις υβριδικές απειλές και τις απειλές για την κυβερνοασφάλεια, τη χειραγώγηση και τις παρεμβάσεις από ξένες υπηρεσίες πληροφοριών, καθώς και την κλιματική αλλαγή και τις αυξανόμενες φυσικές καταστροφές. Γι’ αυτό η ΕΕ πρέπει να είναι έτοιμη να προστατεύσει τους πολίτες της και τις βασικές κοινωνικές λειτουργίες και υποδομές που είναι ζωτικής σημασίας για τη δημοκρατία και την καθημερινή ζωή.
Η Στρατηγική προσεγγίζει ολοκληρωμένα όλους τους κινδύνους και εμπλέκει τους φορείς διακυβέρνησης όλων των επιπέδων (τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και της ΕΕ) αλλά και το σύνολο της κοινωνίας. Τους πολίτες, τις τοπικές κοινότητες και την κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και τους κοινωνικούς εταίρους, καθώς και την επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα.
Οι απειλές. Προετοιμάζοντας μια παρουσίαση με αντικείμενο την Προστασία των πολιτών από Ατυχήματα, Καταστροφές και Κρίσεις επιχείρησα μια καταγραφή των απειλών που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Έλληνες πολίτες. Αυτές κατατάσσονται σε τρείς μεγάλες κατηγορίες. Κατ’ αρχάς οι Μείζονες απειλές υγείας από τις οποίες προέρχονται διαχρονικά οι περισσότεροι θάνατοι και αναπηρίες (βλ. Αιτίες θανάτου: έτος 2022, πηγή: ΕΛΣΤΑΤ).
Περιλαμβάνουν τις καθημερινές συνήθειες και συμπεριφορές όπως κάπνισμα, κατανάλωση αλκοόλ και κακή διατροφή. Τους τραυματισμούς, ιδίως λόγω τροχαίων αλλά λόγω ατυχημάτων στο σπίτι, σε ψυχαγωγικές και σε αθλητικές δραστηριότητες. Και τις επιδημίες από νεοεμφανιζόμενα μικρόβια (π.χ. Covid) αλλά και από μειωμένη εμβολιαστική κάλυψη (π.χ. γρίπη).
Άλλη σημαντική κατηγορία είναι οι Φυσικές και τεχνολογικές απειλές. Στη χώρα μας, οι απειλές αυτές δεν συνδέονται με πολλές ανθρώπινες απώλειες αλλά κυρίως με οικονομικές ζημίες. Περιλαμβάνουν σεισμούς, πλημμύρες, δασικές και αστικές πυρκαγιές, όλες τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης (επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα, ξηρασία, ερημοποίηση, εξαφάνιση ειδών). Τελευταία κατηγορία είναι οι Κοινωνικές απειλές, όπως διαπροσωπική βία (που περιλαμβάνει και τον πόλεμο), απάτες, φτωχοποίηση και τις κάθε είδους εξαρτήσεις.
Η παραπληροφόρηση. Τα τελευταία χρόνια έχει εμφανιστεί και μια νέα απειλή, η παραπληροφόρηση, που ενισχύει τα καταστροφικά αποτελέσματα των περισσότερων απειλών και πρέπει να θεωρηθεί ως ιδιαίτερα σημαντική, αν όχι η σημαντικότερη.
Έχουμε γράψει στο παρελθόν για τη μεθοδολογία της προμελετημένης διάδοσης από την καπνοβιομηχανία, συγκεχυμένων και παραπλανητικών πληροφοριών, με στόχο την απόκρυψη των γεγονότων που συνέδεαν το κάπνισμα με τον καρκίνο και την υποβάθμιση της υγείας γενικότερα (βλ. ΧΝ 28/4/20). Στην παραπληροφόρηση όσον αφορά τη διατροφή οφείλεται εν πολλοίς η επιδημία παιδικής (και όχι μόνο) παχυσαρκίας. Και φυσικά όλη η παραφιλολογία κατά των εμβολιασμών, συχνά και από ανεύθυνους πολιτικούς, έχει οδηγήσει σε επιπλέον θανάτους από επιδημίες, ακόμη και την επανεμφάνιση εξαφανισμένων ασθενειών ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες (βλ. ιλαρά στις ΗΠΑ).
Μια κατηγορία απειλών που έχουν αποτελέσει αντικείμενο έντονης παραπληροφόρησης είναι και όσες συνδέονται με την κλιματική αλλαγή και τη σχέση της με την χρήση ορυκτών καυσίμων. Η βιομηχανία πετρελαίου χρησιμοποίησε μεθόδους παρόμοιες με εκείνες της καπνοβιομηχανίας για να παραπληροφορήσει τον κόσμο έτσι που να διαδοθεί η άποψη ότι η κλιματική αλλαγή δεν συνδέεται με την άκριτη κατανάλωση ορυκτών καυσίμων (κάρβουνο, πετρέλαιο, φυσικό αέριο – βλ. ΧΝ 9/1/24). Παρόλες τις προειδοποιήσεις των επιστημόνων της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) οι εταιρείες αυτές επεκτείνουν τα προγράμματα εξορύξεων, ακόμη και στην άμεση γειτονιά μας.
Με παραπληροφόρηση διάφοροι απατεώνες προσπαθούν τα ξεγελάσουν (ιδίως ηλικιωμένους) ανυποψίαστους πολίτες προκειμένου να τους αποσπάσουν χρήματα (βλ. ΧΝ 8/1/25). Είτε προσποιούμενοι τραυματισμό συγγενικών προσώπων, είτε εμφανιζόμενοι ως υπάλληλοι οργανισμών κοινής ωφελείας ή ακόμη και ως μέλη των σωμάτων ασφαλείας.
Τέλος, η παραπληροφόρηση πρωταγωνιστεί στον ανταγωνισμό μεταξύ μεγάλων δυνάμεων (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Ινδία) αλλά και μεταξύ κρατών με διασυνοριακές διαφορές ιδίως στις περιπτώσεις ένοπλων συγκρούσεων (π.χ. Παλαιστίνη και Ουκρανία). Το διαδίκτυο είναι γεμάτο με σχετικές «ψευδείς ειδήσεις» που συχνά περιλαμβάνουν και ψευδή βίντεο (κατασκευασμένα με σύγχρονα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης) στα οποία εμφανίζονται γνωστές προσωπικότητες να λένε πράγματα που δεν έχουν πει ποτέ στ’ αλήθεια …
Ευτυχώς υπάρχουν οργανισμοί, οι οποίοι διερευνούν και καταρρίπτουν τις ψευδείς ειδήσεις και γενικά την παραπληροφόρηση ελέγχοντας τις εξονυχιστικά (π.χ. ΕλληνικάHoaxes, EU Disinfo Lab και Snopes). Όμως για να μην πέσει κανείς θύμα θα πρέπει να αναπτύξει κριτική σκέψη και να την εξασκεί σε κάθε ευκαιρία. Για να προφυλάσσεται από κάθε απειλή και να μην πέφτει θύμα του οποιουδήποτε …
04 Μαρτίου 2025
Περί επερχόμενων δεινών
Πλημμύρες, δασικές πυρκαγιές και τα τύμπανα του πολέμου …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Μαρτίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-504)
Καθώς ξαναβρέθηκα στο Βέλγιο τις τελευταίες εβδομάδες, μου έκαναν εντύπωση μερικές ενδιαφέρουσες ειδήσεις σχετικά με δυνητικούς μελλοντικούς κινδύνους.
Πλημμύρες. Το καλοκαίρι του 2021 μεγάλο μέρος του Βελγίου μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κτυπήθηκε από πρωτοφανείς πλημμύρες. 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και το εκτιμώμενο κόστος ανήλθε σε πάνω από 2,6 δις ευρώ. Ωστόσο, μεταγενέστερες πλημμύρες στην Θεσσαλία (το 2023) και στην Ισπανία (Βαλένθια) (το 2024), προβληματίζουν τους υπεύθυνους ιδίως στη Φλάνδρα. «Τι θα συμβεί αν πέσει και στη Φλάνδρα η ποσότητα του νερού που έπεσε στην Βαλένθια;» είναι το ερώτημα που απασχολεί τους αρμόδιους.
Στο παρελθόν, στόχος ήταν η απομάκρυνση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού. Όμως με την κλιματική αλλαγή ο στόχος είναι πλέον η κατακράτηση στον υδροφόρο ορίζοντα όσον το δυνατόν περισσότερου νερού. Έτσι, οι επιφάνειες που είναι αδιαπέραστες στο νερό (π.χ. ασφαλτοστρωμένες ή πλακοστρωμένες) θα πρέπει να γίνουν πάλι διαπερατές. Παράλληλα, θα πρέπει να γίνει καταγραφή του ύψους των κατωφλίων στων σπιτιών ούτως ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή γνωστός ο κίνδυνος πλημμύρας ανάλογα με το ύψος της βροχόπτωσης.
Για την Κρήτη, υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας α) το «Προσχέδιο Διαχείρισης Κίνδυνων Πλημμύρας» (αναρτήθηκε τον Ιούνιο του 2024) και β) η «Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» (αναρτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024). Περιλαμβάνουν λεπτομερείς χάρτες και σενάρια βροχοπτώσεων, με βάση τα οποία η αυτοδιοίκηση μπορεί να σχεδιάσει τα σχετικά μέτρα πρόληψης …
Δασικές πυρκαγιές. Η αύξηση της θερμοκρασίας σε συνδυασμό με περιόδους ξηρασίας αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης δασικών πυρκαγιών και στο Βέλγιο. Το οποίο αν και διαθέτει αρκετά δάση δεν διαθέτει πυροσβέστες εκπαιδευμένους στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως αυτές που εκδηλώνονται στη νότια Ευρώπη ή και στην Καλιφόρνια.
Επιπλέον, επειδή στο Βέλγιο βρέχει πολύ, ακόμη και το καλοκαίρι, τα δάση είναι αρκετά «ενυδατωμένα» κι έτσι δημιουργείται ένα αίσθημα ψευδούς ασφάλειας που καθυστερεί η λήψη μακροπρόθεσμων μέτρων. Ωστόσο, το Κέντρο Αξιολόγησης Κλιματικών Κινδύνων, επισημαίνει ότι, βάση τις σημερινές προβλέψεις, σε λίγα χρόνια το Βέλγιο θα αντιμετωπίσει και αυτό κινδύνους από δασικές πυρκαγιές.
Περί πολέμου. Το Νοέμβριο, Σουηδοί, Νορβηγοί και Φινλανδοί έλαβαν ένα φυλλάδιο με οδηγίες για να προετοιμαστούν να αντιμετωπίσουν κάποια μελλοντική κρίση ή και πόλεμο. Την περασμένη εβδομάδα ήταν η σειρά του Βέλγου πρωθυπουργού και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμύνης του Βελγίου να προειδοποιήσουν τους συμπατριώτες τους προς αυτή την κατεύθυνση.
Από το βήμα της Βουλής, και στη συνέχεια από τη συχνότητα της Φλαμανδικής ραδιοτηλεόρασης, ο νέος Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Γουίβερ, υπογράμμισε τη σοβαρότητα της στιγμής. «Μερικές φορές στην Ιστορία δεν συμβαίνει τίποτα επί δεκαετίες. Κι άλλες, μέσα σε μια εβδομάδα εξελίσσονται δεκαετίες ιστορίας». Ο ιστορικός δεν παραβλέπει τα εγχειρίδιά του που διδάσκουν «αυτά που κάνουν οι τυραννικοί ηγέτες που διαθέτουν ένα μεγάλο στρατό: αργά ή γρήγορα θα τον χρησιμοποιήσουν». Εμείς πρέπει να διδαχτούμε: «Πρέπει να προετοιμαστούμε αμυντικά απέναντι στην απειλή ενός τυράννου από την ανατολή, απειλή που δεν πρόκειται να εξαφανιστεί αμέσως».
Παράλληλα, ο Αντιπτέραχος Φρεντερίκ Βανσινά, αρχηγός του Βέλγικου ΓΕΕΘΑ έδωσε μια εκτεταμένη συνέντευξη σχετικά με την άμυνα της Ευρώπης. «Δεν είμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση, αλλά δύσκολα μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε και σε περίοδο ειρήνης. Ο κόσμος θα πρέπει να το συνειδητοποιήσει και να ετοιμαστεί να απορροφήσει τους κραδασμούς». Δεν πρόκειται για την έλευση αρμάτων μάχης στις Βρυξέλλες αλλά για την αντιμετώπιση του υβριδικού πολέμου που διεξάγει η Ρωσία.
Ο Αντιπτέραρχος έχει τρεις προτεραιότητες για το άμεσο μέλλον. Πρώτον, βελτίωση της προετοιμασίας των ενόπλων δυνάμεων. Δεύτερον, ενίσχυση της ανθεκτικότητας – ενημέρωση του πληθυσμού και ενίσχυση της ικανότητας απορρόφησης των κραδασμών, προστασία των ενεργειακών δικτύων στη Βόρεια Θάλασσα και βελτίωση της προστασίας έναντι της διαρκώς διευρυνόμενης ρωσικής παραπληροφόρησης, και τέλος αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων. Και τρίτον, ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και φυσικά σε έναν ευρωπαϊκό πυλώνα επίσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Όσον αφορά τον πληθυσμό, ο Αντιπτέραρχος συμβουλεύει να καταταγούν στις εφεδρείες (σημ. η υποχρεωτική θητεία έχει καταργηθεί στο Βέλγιο εδώ και αρκετά χρόνια). Ή να αποθηκεύσουν προμήθειες επειδή τα τραπεζικά δίκτυα ή οι γραμμές τροφοδοσίας μπορεί να παραλύσουν λόγω κυβερνοεπιθέσεων. «Τώρα που έχει αρχίσει να κλείνει η ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ, ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι η ασφάλεια δεν είναι πλέον δεδομένη, ότι η ασφάλεια ισοδυναμεί με την ελευθερία και με την προστασία των δημοκρατιών μας αξιών. Ίσως μάλιστα να χρειαστεί να πολεμήσουμε όπως οι πρόγονοί μας για τις προστατέψουμε, ελπίζοντας βέβαια ότι κάτι τέτοιο δεν θα είναι απαραίτητο».
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Μαρτίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-504)
Καθώς ξαναβρέθηκα στο Βέλγιο τις τελευταίες εβδομάδες, μου έκαναν εντύπωση μερικές ενδιαφέρουσες ειδήσεις σχετικά με δυνητικούς μελλοντικούς κινδύνους.
Πλημμύρες. Το καλοκαίρι του 2021 μεγάλο μέρος του Βελγίου μαζί με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, κτυπήθηκε από πρωτοφανείς πλημμύρες. 39 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και το εκτιμώμενο κόστος ανήλθε σε πάνω από 2,6 δις ευρώ. Ωστόσο, μεταγενέστερες πλημμύρες στην Θεσσαλία (το 2023) και στην Ισπανία (Βαλένθια) (το 2024), προβληματίζουν τους υπεύθυνους ιδίως στη Φλάνδρα. «Τι θα συμβεί αν πέσει και στη Φλάνδρα η ποσότητα του νερού που έπεσε στην Βαλένθια;» είναι το ερώτημα που απασχολεί τους αρμόδιους.
Στο παρελθόν, στόχος ήταν η απομάκρυνση όσο το δυνατόν μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού. Όμως με την κλιματική αλλαγή ο στόχος είναι πλέον η κατακράτηση στον υδροφόρο ορίζοντα όσον το δυνατόν περισσότερου νερού. Έτσι, οι επιφάνειες που είναι αδιαπέραστες στο νερό (π.χ. ασφαλτοστρωμένες ή πλακοστρωμένες) θα πρέπει να γίνουν πάλι διαπερατές. Παράλληλα, θα πρέπει να γίνει καταγραφή του ύψους των κατωφλίων στων σπιτιών ούτως ώστε να είναι ανά πάσα στιγμή γνωστός ο κίνδυνος πλημμύρας ανάλογα με το ύψος της βροχόπτωσης.
Για την Κρήτη, υπάρχουν στις ιστοσελίδες της Ειδικής Γραμματείας Υδάτων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας α) το «Προσχέδιο Διαχείρισης Κίνδυνων Πλημμύρας» (αναρτήθηκε τον Ιούνιο του 2024) και β) η «Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» (αναρτήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024). Περιλαμβάνουν λεπτομερείς χάρτες και σενάρια βροχοπτώσεων, με βάση τα οποία η αυτοδιοίκηση μπορεί να σχεδιάσει τα σχετικά μέτρα πρόληψης …
Δασικές πυρκαγιές. Η αύξηση της θερμοκρασίας σε συνδυασμό με περιόδους ξηρασίας αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης δασικών πυρκαγιών και στο Βέλγιο. Το οποίο αν και διαθέτει αρκετά δάση δεν διαθέτει πυροσβέστες εκπαιδευμένους στην αντιμετώπιση δασικών πυρκαγιών, όπως αυτές που εκδηλώνονται στη νότια Ευρώπη ή και στην Καλιφόρνια.
Επιπλέον, επειδή στο Βέλγιο βρέχει πολύ, ακόμη και το καλοκαίρι, τα δάση είναι αρκετά «ενυδατωμένα» κι έτσι δημιουργείται ένα αίσθημα ψευδούς ασφάλειας που καθυστερεί η λήψη μακροπρόθεσμων μέτρων. Ωστόσο, το Κέντρο Αξιολόγησης Κλιματικών Κινδύνων, επισημαίνει ότι, βάση τις σημερινές προβλέψεις, σε λίγα χρόνια το Βέλγιο θα αντιμετωπίσει και αυτό κινδύνους από δασικές πυρκαγιές.
Περί πολέμου. Το Νοέμβριο, Σουηδοί, Νορβηγοί και Φινλανδοί έλαβαν ένα φυλλάδιο με οδηγίες για να προετοιμαστούν να αντιμετωπίσουν κάποια μελλοντική κρίση ή και πόλεμο. Την περασμένη εβδομάδα ήταν η σειρά του Βέλγου πρωθυπουργού και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμύνης του Βελγίου να προειδοποιήσουν τους συμπατριώτες τους προς αυτή την κατεύθυνση.
Από το βήμα της Βουλής, και στη συνέχεια από τη συχνότητα της Φλαμανδικής ραδιοτηλεόρασης, ο νέος Βέλγος πρωθυπουργός, Μπαρτ ντε Γουίβερ, υπογράμμισε τη σοβαρότητα της στιγμής. «Μερικές φορές στην Ιστορία δεν συμβαίνει τίποτα επί δεκαετίες. Κι άλλες, μέσα σε μια εβδομάδα εξελίσσονται δεκαετίες ιστορίας». Ο ιστορικός δεν παραβλέπει τα εγχειρίδιά του που διδάσκουν «αυτά που κάνουν οι τυραννικοί ηγέτες που διαθέτουν ένα μεγάλο στρατό: αργά ή γρήγορα θα τον χρησιμοποιήσουν». Εμείς πρέπει να διδαχτούμε: «Πρέπει να προετοιμαστούμε αμυντικά απέναντι στην απειλή ενός τυράννου από την ανατολή, απειλή που δεν πρόκειται να εξαφανιστεί αμέσως».
Παράλληλα, ο Αντιπτέραχος Φρεντερίκ Βανσινά, αρχηγός του Βέλγικου ΓΕΕΘΑ έδωσε μια εκτεταμένη συνέντευξη σχετικά με την άμυνα της Ευρώπης. «Δεν είμαστε σε εμπόλεμη κατάσταση, αλλά δύσκολα μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε και σε περίοδο ειρήνης. Ο κόσμος θα πρέπει να το συνειδητοποιήσει και να ετοιμαστεί να απορροφήσει τους κραδασμούς». Δεν πρόκειται για την έλευση αρμάτων μάχης στις Βρυξέλλες αλλά για την αντιμετώπιση του υβριδικού πολέμου που διεξάγει η Ρωσία.
Ο Αντιπτέραρχος έχει τρεις προτεραιότητες για το άμεσο μέλλον. Πρώτον, βελτίωση της προετοιμασίας των ενόπλων δυνάμεων. Δεύτερον, ενίσχυση της ανθεκτικότητας – ενημέρωση του πληθυσμού και ενίσχυση της ικανότητας απορρόφησης των κραδασμών, προστασία των ενεργειακών δικτύων στη Βόρεια Θάλασσα και βελτίωση της προστασίας έναντι της διαρκώς διευρυνόμενης ρωσικής παραπληροφόρησης, και τέλος αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων. Και τρίτον, ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και φυσικά σε έναν ευρωπαϊκό πυλώνα επίσης στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Όσον αφορά τον πληθυσμό, ο Αντιπτέραρχος συμβουλεύει να καταταγούν στις εφεδρείες (σημ. η υποχρεωτική θητεία έχει καταργηθεί στο Βέλγιο εδώ και αρκετά χρόνια). Ή να αποθηκεύσουν προμήθειες επειδή τα τραπεζικά δίκτυα ή οι γραμμές τροφοδοσίας μπορεί να παραλύσουν λόγω κυβερνοεπιθέσεων. «Τώρα που έχει αρχίσει να κλείνει η ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ, ο κόσμος πρέπει να καταλάβει ότι η ασφάλεια δεν είναι πλέον δεδομένη, ότι η ασφάλεια ισοδυναμεί με την ελευθερία και με την προστασία των δημοκρατιών μας αξιών. Ίσως μάλιστα να χρειαστεί να πολεμήσουμε όπως οι πρόγονοί μας για τις προστατέψουμε, ελπίζοντας βέβαια ότι κάτι τέτοιο δεν θα είναι απαραίτητο».
04 Φεβρουαρίου 2025
Η αλήθεια είναι ζόρικη πολύ!
Η άγνοια και η έλλειψη κριτικής σκέψης, η ψευδοεπιστήμη και οι ψευδείς ειδήσεις, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα σε μια κοινωνία χωρίς πυξίδα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Φεβρουαρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-503)
Παραφράζω τον τίτλο του καταπληκτικού βιβλίου της Μάρως Δούκα (Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ), το οποίο μιλάει για τα γεγονότα που συνέβησαν στα Χανιά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 1944 έως το Μάιο του 1945. Γιατί και η αλήθεια στον σημερινό κόσμο των «ψευδών ειδήσεων» (fake news) δεν είναι πάντα προφανής και δεδομένη. Απαιτεί προσπάθεια, έρευνα, διασταύρωση, έλεγχο και επανέλεγχο της είδησης, της δημοσιευμένης πληροφορίας, του ηχητικού αποσπάσματος ακόμη και της εικόνας.
Το ερώτημα του Πόντιου Πιλάτου στον Ιησού «Τί έστιν αλήθεια;» (Ιωαν. ιη':38) έμεινε χωρίς επίσημη απάντηση. Έκτοτε απασχολεί τη Φιλοσοφία, τη Θρησκεία ακόμη και την Επιστήμη. Όμως «η Επιστήμη, είναι εξ ορισμού ένα αυτό-διορθούμενο εγχείρημα» έχει πει ο αστρονόμος και πλανητολόγος Καρλ Σαγκαν (1934 – 1996). «Πολλές υποθέσεις που προτείνουν επιστήμονες αλλά και μη, αποδεικνύονται λανθασμένες. Όλες οι νέες επιστημονικές ιδέες για να γίνουν αποδεκτές πρέπει να συνοδεύονται από τεκμήρια που να έχουν επιτευχθεί με αυστηρά κριτήρια».
Ο ίδιος έγραψε επίσης ότι «έχουμε δημιουργήσει έναν πολιτισμό, του οποίου τα σημαντικότερα στοιχεία στηρίζονται ουσιαστικά στην επιστήμη και την τεχνολογία. Έχουμε όμως ταυτόχρονα οργανώσει με τέτοιο τρόπο τα πάντα γύρω μας, ώστε σχεδόν κανείς να μην κατανοεί την επιστήμη και την τεχνολογία. Πρόκειται για την ιδανικότερη συνταγή για μια μελλοντική καταστροφή μας!»
Άγνοια και αμφιβολίες. Σε έναν κόσμο όπου οι περισσότεροι δεν κατανοούν πλήρως τα επιτεύγματα της επιστήμης, όπου η πολυπλοκότητα της τεχνολογίας που μας περιβάλλει αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, έρχεται να προστεθεί άλλη μία παράμετρος: κάποιοι επιστήμονες, εκφράζοντας κάποια οργανωμένα, πολιτικά ή επιχειρηματικά, συμφέροντα επιμένουν να υποστηρίζουν ιδέες που έχουν αποδειχτεί λανθασμένες.
Έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν στις προσπάθειες της καπνοβιομηχανίας να διασπείρει αμφιβολίες σχετικά με τις καταστρεπτικές επιπτώσεις που έχει το κάπνισμα στην υγεία. Επιστράτευσε ακόμη και γιατρούς για να εκθειάσουν το κάπνισμα, όπως τώρα έχει χρηματοδοτήσει έρευνες που τάχα αποδεικνύουν τη μειωμένη βλαπτικότητα των ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Τις ίδιες μεθόδους χρησιμοποίησε και η βιομηχανία πετρελαίου για να αμφισβητήσει τη σχέση του με την κλιματική αλλαγή. Και η χημική βιομηχανία για να δικαιολογήσει τη ευρεία χρήση επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, πλαστικών και άλλων επιβλαβών χημικών ουσιών στην καθημερινότητα.
Τα εμβόλια, μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της σύγχρονης Ιατρικής, αμφισβητούνται από διάφορους αντιεμβολιαστές και μάλιστα με επιστημοφανή επιχειρήματα. Η άγνοια όσον αφορά βασικούς νόμους της Φυσικής οδηγεί, εκατοντάδες οδηγούς στο θάνατο ή σε μόνιμη αναπηρία από υπερβολική ταχύτητα, χρήση οινοπνεύματος ή ψυχοτρόπων ουσιών. Παράλληλα, η αδιαφορία, η φιλοσοφία του «έλα μωρέ, και τι θα γίνει» οδηγεί σε μεγάλα δυστυχήματα, σε αδικαιολόγητους θανάτους παιδιών και νηπίων και σε μια νέα γενιά που είναι εν πολλοίς έρμαια των εξαρτήσεων από ναρκωτικά, το διαδίκτυο και τους πάσης φύσεως δημαγωγούς.
Ποιος φταίει; Στο ερώτημα αυτό το 1874 ο Χαρίλαος Τρικούπης απάντησε ότι έφταιγε ο τότε βασιλιάς. Έκτοτε και μέχρι σήμερα οι πολιτικοί μας προϊστάμενοι απαντούν στην ερώτηση δείχνοντας πάντα κάποιον άλλο. Μόνο ο Κώστας Βάρναλης απάντησε πολύ παραστατικά: «Φταίει το ζαβό το ριζικό μας! Φταίει ο Θεός που μας μισεί! Φταίει το κεφάλι το κακό μας! Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί! Ποιός φταίει; ποιός φταίει; Κανένα στόμα δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα».
Δυστυχώς, στο εύφορο έδαφος της άγνοιας, μαζί με την ψευδο-επιστήμη, φυτεύονται ψευδείς ειδήσεις, παραπληροφόρηση, διάφορες θεωρίες συνομωσίας και πολλή προπαγάνδα από εγχώρια και ξένα κέντρα. Όλοι έχουν ακούσει για τις «υπόγες» και τα «τρολ» του διαδικτύου. Όταν κανείς παρακολουθήσει τους ιστότοπους που ξεσκεπάζουν τα ψεύδη όπως τα «ellinikahoaxes.gr», ή η Μη Κυβερνητική Οργάνωση «EU Disinfo Lab», τρομάζει με την έκταση του φαινομένου …
Υπάρχει θεραπεία; Τα σκότη διαλύονται πάντα με το φως. Κατά τη γνώμη μου χρειάζεται ένας νέος Διαφωτισμός που να ξεκινά από το σπίτι και το σχολείο. Υπάρχουν γονείς και φωτισμένοι δάσκαλοι που διδάσκουν τα παιδιά πως να σκέπτονται έτσι ώστε να ερμηνεύουν τον κόσμο μέσα από έρευνα και κριτική ματιά. Που τους διδάσκουν να διαβάζουν υποβάλλοντας στη βάσανο της επαλήθευσης και της διασταύρωσης αυτά που μαθαίνουν. Που τους διδάσκουν ότι πρέπει να γηράσκουν αεί διδασκόμενοι όπως έλεγε ο Σόλων, και ότι θα πρέπει να ξέρουν ότι στη ουσία δεν ξέρουν τίποτα όπως έλεγε ο Σωκράτης.
Είναι εύκολο να διδάξεις κάποιον να σκέπτεται κριτικά; Στο διδακτορικό της, η κόρη μου Ελένη με τίμησε ευχαριστώντας με ως εξής: «Στον πατέρα μου, που με έβαλε στο μονοπάτι της κριτικής σκέψης, πάντα σε επαγρύπνηση, αλλά με ταπεινότητα …». «Και πότε σε δίδαξα εγώ να σκέπτεσαι κριτικά;» την ρώτησα. Η απάντησή της με ξάφνιασε και με έκανε να δακρύσω. «Κάποτε», μου είπε «είμασταν στο αυτοκίνητο και πέσαμε σε μποτιλιάρισμα. Με ρώτησες τότε τι βλέπω γύρω μου. Κοίταξα και ξανακοίταξα αλλά έβλεπα μόνο αυτοκίνητα και μαγαζιά. Μετά μου είπες, κοίταξε το μπροστινό αυτοκίνητο, βλέπεις κάτι ξεχωριστό; Και πάλι σε κοίταξα με απορία.
Τότε μου έδειξες ένα συμβολικό ψαράκι σχεδιασμένο με μονοκοντυλιά στο πίσω μέρος του μπροστινού μας αυτοκινήτου και με ρώτησες τι καταλαβαίνω. Στο απορημένο βλέμμα μου απάντησες ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου θέλει να μας πει ότι είναι Χριστιανός, γιατί το ψαράκι ήταν το σήμα αναγνώρισης των πρώτων Χριστιανών – ΙΧΘΥΣ σημαίνει Ιησούς Χρηστός Υιός Θεού Σωτήρ. Αυτό το σύμβολο, μου είπες, το χρησιμοποιούν συχνά οι Διαμαρτυρόμενοι ως σημείο αναγνώρισης. Από τότε άνοιξαν τα μάτια μου και άρχισα να βλέπω τον κόσμο διαφορετικά!».
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 4 Φεβρουαρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-503)
Παραφράζω τον τίτλο του καταπληκτικού βιβλίου της Μάρως Δούκα (Το δίκιο είναι ζόρικο πολύ), το οποίο μιλάει για τα γεγονότα που συνέβησαν στα Χανιά την περίοδο από τον Οκτώβριο του 1944 έως το Μάιο του 1945. Γιατί και η αλήθεια στον σημερινό κόσμο των «ψευδών ειδήσεων» (fake news) δεν είναι πάντα προφανής και δεδομένη. Απαιτεί προσπάθεια, έρευνα, διασταύρωση, έλεγχο και επανέλεγχο της είδησης, της δημοσιευμένης πληροφορίας, του ηχητικού αποσπάσματος ακόμη και της εικόνας.
Το ερώτημα του Πόντιου Πιλάτου στον Ιησού «Τί έστιν αλήθεια;» (Ιωαν. ιη':38) έμεινε χωρίς επίσημη απάντηση. Έκτοτε απασχολεί τη Φιλοσοφία, τη Θρησκεία ακόμη και την Επιστήμη. Όμως «η Επιστήμη, είναι εξ ορισμού ένα αυτό-διορθούμενο εγχείρημα» έχει πει ο αστρονόμος και πλανητολόγος Καρλ Σαγκαν (1934 – 1996). «Πολλές υποθέσεις που προτείνουν επιστήμονες αλλά και μη, αποδεικνύονται λανθασμένες. Όλες οι νέες επιστημονικές ιδέες για να γίνουν αποδεκτές πρέπει να συνοδεύονται από τεκμήρια που να έχουν επιτευχθεί με αυστηρά κριτήρια».
Ο ίδιος έγραψε επίσης ότι «έχουμε δημιουργήσει έναν πολιτισμό, του οποίου τα σημαντικότερα στοιχεία στηρίζονται ουσιαστικά στην επιστήμη και την τεχνολογία. Έχουμε όμως ταυτόχρονα οργανώσει με τέτοιο τρόπο τα πάντα γύρω μας, ώστε σχεδόν κανείς να μην κατανοεί την επιστήμη και την τεχνολογία. Πρόκειται για την ιδανικότερη συνταγή για μια μελλοντική καταστροφή μας!»
Άγνοια και αμφιβολίες. Σε έναν κόσμο όπου οι περισσότεροι δεν κατανοούν πλήρως τα επιτεύγματα της επιστήμης, όπου η πολυπλοκότητα της τεχνολογίας που μας περιβάλλει αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, έρχεται να προστεθεί άλλη μία παράμετρος: κάποιοι επιστήμονες, εκφράζοντας κάποια οργανωμένα, πολιτικά ή επιχειρηματικά, συμφέροντα επιμένουν να υποστηρίζουν ιδέες που έχουν αποδειχτεί λανθασμένες.
Έχουμε αναφερθεί στο παρελθόν στις προσπάθειες της καπνοβιομηχανίας να διασπείρει αμφιβολίες σχετικά με τις καταστρεπτικές επιπτώσεις που έχει το κάπνισμα στην υγεία. Επιστράτευσε ακόμη και γιατρούς για να εκθειάσουν το κάπνισμα, όπως τώρα έχει χρηματοδοτήσει έρευνες που τάχα αποδεικνύουν τη μειωμένη βλαπτικότητα των ηλεκτρονικών τσιγάρων.
Τις ίδιες μεθόδους χρησιμοποίησε και η βιομηχανία πετρελαίου για να αμφισβητήσει τη σχέση του με την κλιματική αλλαγή. Και η χημική βιομηχανία για να δικαιολογήσει τη ευρεία χρήση επικίνδυνων φυτοφαρμάκων, πλαστικών και άλλων επιβλαβών χημικών ουσιών στην καθημερινότητα.
Τα εμβόλια, μια από τις μεγαλύτερες κατακτήσεις της σύγχρονης Ιατρικής, αμφισβητούνται από διάφορους αντιεμβολιαστές και μάλιστα με επιστημοφανή επιχειρήματα. Η άγνοια όσον αφορά βασικούς νόμους της Φυσικής οδηγεί, εκατοντάδες οδηγούς στο θάνατο ή σε μόνιμη αναπηρία από υπερβολική ταχύτητα, χρήση οινοπνεύματος ή ψυχοτρόπων ουσιών. Παράλληλα, η αδιαφορία, η φιλοσοφία του «έλα μωρέ, και τι θα γίνει» οδηγεί σε μεγάλα δυστυχήματα, σε αδικαιολόγητους θανάτους παιδιών και νηπίων και σε μια νέα γενιά που είναι εν πολλοίς έρμαια των εξαρτήσεων από ναρκωτικά, το διαδίκτυο και τους πάσης φύσεως δημαγωγούς.
Ποιος φταίει; Στο ερώτημα αυτό το 1874 ο Χαρίλαος Τρικούπης απάντησε ότι έφταιγε ο τότε βασιλιάς. Έκτοτε και μέχρι σήμερα οι πολιτικοί μας προϊστάμενοι απαντούν στην ερώτηση δείχνοντας πάντα κάποιον άλλο. Μόνο ο Κώστας Βάρναλης απάντησε πολύ παραστατικά: «Φταίει το ζαβό το ριζικό μας! Φταίει ο Θεός που μας μισεί! Φταίει το κεφάλι το κακό μας! Φταίει πρώτ’ απ’ όλα το κρασί! Ποιός φταίει; ποιός φταίει; Κανένα στόμα δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα».
Δυστυχώς, στο εύφορο έδαφος της άγνοιας, μαζί με την ψευδο-επιστήμη, φυτεύονται ψευδείς ειδήσεις, παραπληροφόρηση, διάφορες θεωρίες συνομωσίας και πολλή προπαγάνδα από εγχώρια και ξένα κέντρα. Όλοι έχουν ακούσει για τις «υπόγες» και τα «τρολ» του διαδικτύου. Όταν κανείς παρακολουθήσει τους ιστότοπους που ξεσκεπάζουν τα ψεύδη όπως τα «ellinikahoaxes.gr», ή η Μη Κυβερνητική Οργάνωση «EU Disinfo Lab», τρομάζει με την έκταση του φαινομένου …
Υπάρχει θεραπεία; Τα σκότη διαλύονται πάντα με το φως. Κατά τη γνώμη μου χρειάζεται ένας νέος Διαφωτισμός που να ξεκινά από το σπίτι και το σχολείο. Υπάρχουν γονείς και φωτισμένοι δάσκαλοι που διδάσκουν τα παιδιά πως να σκέπτονται έτσι ώστε να ερμηνεύουν τον κόσμο μέσα από έρευνα και κριτική ματιά. Που τους διδάσκουν να διαβάζουν υποβάλλοντας στη βάσανο της επαλήθευσης και της διασταύρωσης αυτά που μαθαίνουν. Που τους διδάσκουν ότι πρέπει να γηράσκουν αεί διδασκόμενοι όπως έλεγε ο Σόλων, και ότι θα πρέπει να ξέρουν ότι στη ουσία δεν ξέρουν τίποτα όπως έλεγε ο Σωκράτης.
Είναι εύκολο να διδάξεις κάποιον να σκέπτεται κριτικά; Στο διδακτορικό της, η κόρη μου Ελένη με τίμησε ευχαριστώντας με ως εξής: «Στον πατέρα μου, που με έβαλε στο μονοπάτι της κριτικής σκέψης, πάντα σε επαγρύπνηση, αλλά με ταπεινότητα …». «Και πότε σε δίδαξα εγώ να σκέπτεσαι κριτικά;» την ρώτησα. Η απάντησή της με ξάφνιασε και με έκανε να δακρύσω. «Κάποτε», μου είπε «είμασταν στο αυτοκίνητο και πέσαμε σε μποτιλιάρισμα. Με ρώτησες τότε τι βλέπω γύρω μου. Κοίταξα και ξανακοίταξα αλλά έβλεπα μόνο αυτοκίνητα και μαγαζιά. Μετά μου είπες, κοίταξε το μπροστινό αυτοκίνητο, βλέπεις κάτι ξεχωριστό; Και πάλι σε κοίταξα με απορία.
Τότε μου έδειξες ένα συμβολικό ψαράκι σχεδιασμένο με μονοκοντυλιά στο πίσω μέρος του μπροστινού μας αυτοκινήτου και με ρώτησες τι καταλαβαίνω. Στο απορημένο βλέμμα μου απάντησες ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου θέλει να μας πει ότι είναι Χριστιανός, γιατί το ψαράκι ήταν το σήμα αναγνώρισης των πρώτων Χριστιανών – ΙΧΘΥΣ σημαίνει Ιησούς Χρηστός Υιός Θεού Σωτήρ. Αυτό το σύμβολο, μου είπες, το χρησιμοποιούν συχνά οι Διαμαρτυρόμενοι ως σημείο αναγνώρισης. Από τότε άνοιξαν τα μάτια μου και άρχισα να βλέπω τον κόσμο διαφορετικά!».
24 Ιανουαρίου 2025
Η Ευρωπαϊκή Ένωση στην εποχή Τράμπ
Την Τετάρτη 22 Ιανουαρίου 2025 ο καλός δημοσιογράφος Λευτέρης Κουρκουλός είχε την ευγενή καλωσύνη να με προσκαλέσει στο βραδυνό δελτίο ειδήσεων της Νέας Τηλεόρασης (ΝΕΑ TV) να μιλήσω για την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη λαίλαπα Τραμπ.
Δείτε το απόσπασμα του δελτίου ειδήσεων
Επειδή ο χρόνος ήταν περιορισμένος για ένα τόσο σοβαρό θέμα, συνεχίσαμε την συζήτηση την Παρασκευή 24 Ιανουαρίου στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του Γαύδος FM 88,8 «Πλήρες πρωινό» με την Ευαγγελία Ξηρουχάκη και τον Λευτέρη Κουρκουλό.
Επειδή ο χρόνος ήταν περιορισμένος για ένα τόσο σοβαρό θέμα, συνεχίσαμε την συζήτηση την Παρασκευή 24 Ιανουαρίου στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του Γαύδος FM 88,8 «Πλήρες πρωινό» με την Ευαγγελία Ξηρουχάκη και τον Λευτέρη Κουρκουλό.
Περισσότερες πληροφορίες
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση έλαβε το βραβείο Νόμπελ ειρήνης το 2012.
- Το αφιέρωμα της εφημερίδας Χανιώτικα Νέα με τίτλο «Για την Ευρώπη των λαών» με αφορμή τις Ευρωεκλογές του 2024.
- Οι εκθέσεις
- Μάριο Ντράγκι «Το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας»,
- Ενρίκο Λέττα «Πολύ περισσότερο από μια αγορά» και
- Σαούλι Νίινιστο «Ασφαλέστεροι Μαζί - Ενίσχυση της πολιτικής και στρατιωτικής προετοιμασίας και ετοιμότητας».
- Οι προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029.
- Η οργάνωση Worldskills που οργανώνει τους Παγκόσμιους Αγωνες Δεξιοτήτων.
- Η EU Disinfo Lab που συμβάλλει στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.
Σημείωση: Κάπου στην ραδιοφωνική εκπομπή ανέφερα ότι κατ' αντιδιαστολή με την ΕΕ ο νέος πρόεδρος «&$#μ%! και δέρνει» το οποίο (πολύ σωστά για λόγους ΕΣΡ) κόπηκε στο μονταζ ...
09 Ιανουαρίου 2025
Ευχές και αναστοχασμοί για το 2025
Αγαπητοί φίλοι δεχτείτε τις Καλύτερες Ευχές μου για το 2025, με Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και Οικογενειακή Ευτυχία!
Είναι ωστόσο τραγικά ειρωνικό από τη μια να ευχόμαστε Υγεία κι από την άλλη να μην εγκαταλείπουμε μερικές εξόχως βλαβερές συνήθειες. Όπως το κάπνισμα, την κακή διατροφή, την υπερβολική ταχύτητα. Από τη μια να ευχόμαστε Αγάπη και Ειρήνη κι από την άλλη να υποστηρίζουμε, συχνά και με φανατισμό, κράτη, οργανώσεις και ηγέτες που ξεκινούν πολέμους, οργανώνουν τρομοκρατικές επιθέσεις και σκοτώνουν ανυπεράσπιστους αμάχους ακόμη και παιδιά.
Το 2025, έχει οριστεί από τον ΟΗΕ ως Διεθνές Έτος Κβαντικής Επιστήμης και Τεχνολογίας, Διεθνές Έτος Συνεταιρισμών, Διεθνές Έτος Προστασίας των Παγετώνων και τέλος (όσο κι αν φαίνεται τραγικά ειρωνικό έως απαράδεκτο) ως Διεθνές Έτος Ειρήνης και Εμπιστοσύνης. Θα είναι άραγε έτος Ειρήνης ή έτος ενός νέου Αρμαγεδδώνα; Και πώς θα μιλούμε για εμπιστοσύνη όταν, με όσα συμβαίνουν στο χώρο των Δικτύων Κοινωνικής Δικτύωσης, «σε λίγο καιρό κανείς δεν θα πιστεύει κανέναν»! Ταυτόχρονα, είναι σίγουρο πως το 2025 θα έχει και κάποια ακραία καιρικά φαινόμενα (ξηρασίες, κύματα καύσωνα, πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές) που θα επιτείνουν την εξελισσόμενη κλιματική κρίση.
Σας εύχομαι λοιπόν, αν δεν μπορείτε να κάνετε κάτι για να αποτρέψετε τα επερχόμενα δεινά, τουλάχιστον να πάρετε κάποια μέτρα για να προφυλαχθείτε από αυτά, ή να περιορίσετε τις επιπτώσεις τους σε εσάς και στους αγαπημένους σας.
08 Ιανουαρίου 2025
Για την ασφάλεια των ηλικιωμένων
Χρήσιμες συμβουλές τις οποίες πρέπει να έχουν υπόψη τους όλοι οι ηλικιωμένοι, ιδίως όσοι ζουν μόνοι
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Ιανουαρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-502)
Να ξεκινήσω με τις Καλύτερες Ευχές μου για Καλή Χρονιά, γεμάτη Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και εκπλήρωση κάθε όμορφου στόχου ζωής που θα κάνει τον κόσμο μας καλύτερο!
Κρύες οι φετινές Χριστουγεννιάτικες Βρυξέλλες αλλά ευτυχώς χωρίς χιόνια! Περπατώντας σε μιάν από τις πολλές στοές του κέντρου, με σταμάτησε ένας καλοντυμένος κύριος και άρχισε να μου μιλάει για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι. Ήταν αστυνομικός και μου έδωσε ένα φυλλάδιο που είχε εκδώσει η Αστυνομία της περιοχής των Βρυξελλών με συμβουλές και οδηγίες πρόληψης. Να μερικές από αυτές.
Κατ’ αρχάς μη μένετε απομονωμένοι στο σπίτι, γιατί η απομόνωση αυξάνει την ανασφάλεια. Συμμετέχετε σε ομαδικές δραστηριότητες και σχηματίστε γύρω σας μια ομάδα φίλων που θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν σε περίπτωση ανάγκης. Φτιάξτε έναν κατάλογο με όλα τα χρήσιμα τηλέφωνα που θα καλέσετε για βοήθεια και κρατείστε συνεχώς δίπλα σας ένα τηλέφωνο. Επικουρικά, συνιστάται η σύνδεση με κάποια υπηρεσία τηλεειδοποίησης (στην Ελλάδα η «Γραμμή Ζωής» https://www.lifelinehellas.gr/), που επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία με ένα Συντονιστικό Κέντρο, πατώντας ένα «κόκκινο κουμπί», 24ώρες το 24ώρο (βλ. ΧΝ 22/11/2016).
Επίσης, υιοθετείστε μερικά απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Κλειδώνετε τις εξώπορτες ακόμη και όταν είστε μέσα στο σπίτι και μην αφήνετε τα κλειδιά πάνω στις κλειδαριές. Τις νύχτες μην αφήνετε ανοικτά παράθυρα και όταν λείπετε μην αφήνετε κλειδιά σε γλάστρες ή κάτω από το πατάκι της εξώπορτας. Αλλάξτε κλειδαριές σε περίπτωση κλοπής ή απώλειας των κλειδιών ή μόλις μετακομίσετε σε καινούργιο σπίτι.
Εγκαταστήστε μιάν αλυσίδα ασφαλείας και ένα ματάκι στην εξώπορτα – κατά προτίμηση ηλεκτρονικό. Στο κουδούνι και στο γραμματοκιβώτιο γράψτε μόνο το επώνυμό σας χωρίς άλλο προσδιοριστικό (π.χ. χήρα, δεσποινίς, κυρία). Τέλος, μην κρατάτε στο σπίτι σημαντικά ποσά χρημάτων και καταγράψτε όλα τα αντικείμενα αξίας – π.χ. σημειώστε αριθμό σειράς, φωτογραφήστε τα, κρατείστε τα τιμολόγια αγοράς. Φωτογραφείστε επίσης τα κοσμήματα που φοράτε για να αποδείξετε στον ασφαλιστή σας ότι είναι πράγματι δικά σας.
Όταν σας κτυπούν την πόρτα, μην ανοίξετε αν δεν γνωρίζετε τον επισκέπτη, ιδίως αν θέλει να σας πουλήσει κάτι το οποίο και σας επιδεικνύει για να σας δελεάσει – συχνά αυτό είναι προοίμιο κάποιας κλοπής. Αν ο επισκέπτης ισχυριστεί ότι είναι από κάποια υπηρεσία (π.χ. ΔΕΔΔΗΕ, ΟΤΕ, ΔΕΥΑΧ κλπ.) μην ανοίξετε αν δεν έχετε αναγγείλει κάποια βλάβη για την οποία σας έχουν πει ότι θα ακολουθήσει επίσκεψη τεχνικού. Ζητήστε οπωσδήποτε την επίδειξη υπηρεσιακής ταυτότητας – ζητείστε να την γλιστρήσουν κάτω από την πόρτα και μην ανοίξετε αν αρνηθούν. Για κάθε ενδεχόμενο να έχετε πρόχειρο το τηλέφωνο της αστυνομίας.
Αν ο επισκέπτης ισχυριστεί ότι είναι αστυνομικός, τηλεφωνήστε στην Άμεση Δράση (το 100) ή στο Τμήμα (στα Χανιά το 28210-25854) και ρωτήσετε αν το όνομα που σας έδωσε υπάρχει κι αν είναι σε υπηρεσία εκείνη τη στιγμή. Μην καλέσετε ποτέ τον αριθμό που σας δίνει ο επισκέπτης, μπορεί να είναι κάποιος συνένοχος. Αν επιμένει ή απειλεί, καλέστε την αστυνομία. Σε κάθε περίπτωση μην παρασυρθείτε από εκκλήσεις που έχουν στόχο να σας αποσπάσουν την προσοχή – π.χ. ένα παιδί διψάει ή πεινάει, κάποιος πρέπει να πάει στην τουαλέτα.
Όταν μετακινείστε, μην κουβαλάτε ποτέ πολλά χρήματα ή εμφανή κοσμήματα – αλλιώς ζητήστε να σας συνοδεύσουν. Μη μετράτε ποτέ χαρτονομίσματα σε δημόσια θέα και μην έχετε τον κωδικό (PIN) δίπλα στην τραπεζική ή την πιστωτική σας κάρτα. Αν έχετε δυσκολία να τραβήξετε χρήματα από το ΑΤΜ μη δεχτείτε ποτέ τη βοήθεια κάποιου αγνώστου. Στην περίπτωση που το μηχάνημα «καταπιεί» την κάρτα σας, χρησιμοποιείστε την υπηρεσία απενεργοποίησης (στο Βέλγιο υπάρχει ενιαία υπηρεσία για όλες κάρτες όλων των τραπεζών – στην Ελλάδα απευθυνθείτε στην τράπεζά σας).
Επίσης, μην βάζετε τα κλειδιά σας μαζί με τα έγγραφά σας (ταυτότητα, διαβατήριο, ηλεκτρονική άδεια διαμονής). Αν τα χάσετε ή σας τα κλέψουν ακυρώστε τα άμεσα (στο Βέλγιο υπάρχει ενιαία διαδικτυακή υπηρεσία άμεσης ακύρωσης των εγγράφων ταυτοποίησης – στην Ελλάδα απευθυνθείτε στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα).
Τέλος, αν έχετε την εντύπωση ότι σας παρακολουθούν, μπείτε σε ένα χώρο με πολύ κόσμο και γενικά όταν μετακινείστε με τα πόδια αποφύγετε απομονωμένες και σκοτεινές περιοχές. Πάντα να περπατάτε αντίθετα με την ροή των αυτοκινήτων, στη μέση του πεζοδρομίου, με τη τσάντα σας κλειστή και κρεμασμένη στον ώμο από την αντίθετη πλευρά του δρόμου.
Το φυλλάδιο περιέχει επίσης χρήσιμα τηλέφωνα και υπερσυνδέσμους.
«Κι εσείς πού μένετε;» με ρώτησε ο ευγενής αστυνομικός. «Μένω στα Χανιά, στην Κρήτη», απάντησα. «Και αναφέρομαι συχνά στα θέματα αυτά μέσα από τη στήλη μου στα Χανιώτικα Νέα» συμπλήρωσα. Αφού επέστρεψα στο σπίτι διαπίστωσα ότι και η Ελληνική Αστυνομία έχει συντάξει πολύ ενδιαφέρουσες συμβουλές όχι μόνο για ηλικιωμένους αλλά και για πολλές άλλες κατηγορίες προβλημάτων – επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας (https://www.astynomia.gr) και επιλέξτε «Οδηγός του πολίτη» και μετά «Χρήσιμες συμβουλές».
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Ιανουαρίου 2025 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-502)
Να ξεκινήσω με τις Καλύτερες Ευχές μου για Καλή Χρονιά, γεμάτη Υγεία, Όμορφα Αισθήματα και εκπλήρωση κάθε όμορφου στόχου ζωής που θα κάνει τον κόσμο μας καλύτερο!
Κρύες οι φετινές Χριστουγεννιάτικες Βρυξέλλες αλλά ευτυχώς χωρίς χιόνια! Περπατώντας σε μιάν από τις πολλές στοές του κέντρου, με σταμάτησε ένας καλοντυμένος κύριος και άρχισε να μου μιλάει για τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι. Ήταν αστυνομικός και μου έδωσε ένα φυλλάδιο που είχε εκδώσει η Αστυνομία της περιοχής των Βρυξελλών με συμβουλές και οδηγίες πρόληψης. Να μερικές από αυτές.
Κατ’ αρχάς μη μένετε απομονωμένοι στο σπίτι, γιατί η απομόνωση αυξάνει την ανασφάλεια. Συμμετέχετε σε ομαδικές δραστηριότητες και σχηματίστε γύρω σας μια ομάδα φίλων που θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν σε περίπτωση ανάγκης. Φτιάξτε έναν κατάλογο με όλα τα χρήσιμα τηλέφωνα που θα καλέσετε για βοήθεια και κρατείστε συνεχώς δίπλα σας ένα τηλέφωνο. Επικουρικά, συνιστάται η σύνδεση με κάποια υπηρεσία τηλεειδοποίησης (στην Ελλάδα η «Γραμμή Ζωής» https://www.lifelinehellas.gr/), που επιτρέπει την αμφίδρομη επικοινωνία με ένα Συντονιστικό Κέντρο, πατώντας ένα «κόκκινο κουμπί», 24ώρες το 24ώρο (βλ. ΧΝ 22/11/2016).
Επίσης, υιοθετείστε μερικά απαραίτητα μέτρα προφύλαξης. Κλειδώνετε τις εξώπορτες ακόμη και όταν είστε μέσα στο σπίτι και μην αφήνετε τα κλειδιά πάνω στις κλειδαριές. Τις νύχτες μην αφήνετε ανοικτά παράθυρα και όταν λείπετε μην αφήνετε κλειδιά σε γλάστρες ή κάτω από το πατάκι της εξώπορτας. Αλλάξτε κλειδαριές σε περίπτωση κλοπής ή απώλειας των κλειδιών ή μόλις μετακομίσετε σε καινούργιο σπίτι.
Εγκαταστήστε μιάν αλυσίδα ασφαλείας και ένα ματάκι στην εξώπορτα – κατά προτίμηση ηλεκτρονικό. Στο κουδούνι και στο γραμματοκιβώτιο γράψτε μόνο το επώνυμό σας χωρίς άλλο προσδιοριστικό (π.χ. χήρα, δεσποινίς, κυρία). Τέλος, μην κρατάτε στο σπίτι σημαντικά ποσά χρημάτων και καταγράψτε όλα τα αντικείμενα αξίας – π.χ. σημειώστε αριθμό σειράς, φωτογραφήστε τα, κρατείστε τα τιμολόγια αγοράς. Φωτογραφείστε επίσης τα κοσμήματα που φοράτε για να αποδείξετε στον ασφαλιστή σας ότι είναι πράγματι δικά σας.
Όταν σας κτυπούν την πόρτα, μην ανοίξετε αν δεν γνωρίζετε τον επισκέπτη, ιδίως αν θέλει να σας πουλήσει κάτι το οποίο και σας επιδεικνύει για να σας δελεάσει – συχνά αυτό είναι προοίμιο κάποιας κλοπής. Αν ο επισκέπτης ισχυριστεί ότι είναι από κάποια υπηρεσία (π.χ. ΔΕΔΔΗΕ, ΟΤΕ, ΔΕΥΑΧ κλπ.) μην ανοίξετε αν δεν έχετε αναγγείλει κάποια βλάβη για την οποία σας έχουν πει ότι θα ακολουθήσει επίσκεψη τεχνικού. Ζητήστε οπωσδήποτε την επίδειξη υπηρεσιακής ταυτότητας – ζητείστε να την γλιστρήσουν κάτω από την πόρτα και μην ανοίξετε αν αρνηθούν. Για κάθε ενδεχόμενο να έχετε πρόχειρο το τηλέφωνο της αστυνομίας.
Αν ο επισκέπτης ισχυριστεί ότι είναι αστυνομικός, τηλεφωνήστε στην Άμεση Δράση (το 100) ή στο Τμήμα (στα Χανιά το 28210-25854) και ρωτήσετε αν το όνομα που σας έδωσε υπάρχει κι αν είναι σε υπηρεσία εκείνη τη στιγμή. Μην καλέσετε ποτέ τον αριθμό που σας δίνει ο επισκέπτης, μπορεί να είναι κάποιος συνένοχος. Αν επιμένει ή απειλεί, καλέστε την αστυνομία. Σε κάθε περίπτωση μην παρασυρθείτε από εκκλήσεις που έχουν στόχο να σας αποσπάσουν την προσοχή – π.χ. ένα παιδί διψάει ή πεινάει, κάποιος πρέπει να πάει στην τουαλέτα.
Όταν μετακινείστε, μην κουβαλάτε ποτέ πολλά χρήματα ή εμφανή κοσμήματα – αλλιώς ζητήστε να σας συνοδεύσουν. Μη μετράτε ποτέ χαρτονομίσματα σε δημόσια θέα και μην έχετε τον κωδικό (PIN) δίπλα στην τραπεζική ή την πιστωτική σας κάρτα. Αν έχετε δυσκολία να τραβήξετε χρήματα από το ΑΤΜ μη δεχτείτε ποτέ τη βοήθεια κάποιου αγνώστου. Στην περίπτωση που το μηχάνημα «καταπιεί» την κάρτα σας, χρησιμοποιείστε την υπηρεσία απενεργοποίησης (στο Βέλγιο υπάρχει ενιαία υπηρεσία για όλες κάρτες όλων των τραπεζών – στην Ελλάδα απευθυνθείτε στην τράπεζά σας).
Επίσης, μην βάζετε τα κλειδιά σας μαζί με τα έγγραφά σας (ταυτότητα, διαβατήριο, ηλεκτρονική άδεια διαμονής). Αν τα χάσετε ή σας τα κλέψουν ακυρώστε τα άμεσα (στο Βέλγιο υπάρχει ενιαία διαδικτυακή υπηρεσία άμεσης ακύρωσης των εγγράφων ταυτοποίησης – στην Ελλάδα απευθυνθείτε στο πλησιέστερο Αστυνομικό Τμήμα).
Τέλος, αν έχετε την εντύπωση ότι σας παρακολουθούν, μπείτε σε ένα χώρο με πολύ κόσμο και γενικά όταν μετακινείστε με τα πόδια αποφύγετε απομονωμένες και σκοτεινές περιοχές. Πάντα να περπατάτε αντίθετα με την ροή των αυτοκινήτων, στη μέση του πεζοδρομίου, με τη τσάντα σας κλειστή και κρεμασμένη στον ώμο από την αντίθετη πλευρά του δρόμου.
Το φυλλάδιο περιέχει επίσης χρήσιμα τηλέφωνα και υπερσυνδέσμους.
«Κι εσείς πού μένετε;» με ρώτησε ο ευγενής αστυνομικός. «Μένω στα Χανιά, στην Κρήτη», απάντησα. «Και αναφέρομαι συχνά στα θέματα αυτά μέσα από τη στήλη μου στα Χανιώτικα Νέα» συμπλήρωσα. Αφού επέστρεψα στο σπίτι διαπίστωσα ότι και η Ελληνική Αστυνομία έχει συντάξει πολύ ενδιαφέρουσες συμβουλές όχι μόνο για ηλικιωμένους αλλά και για πολλές άλλες κατηγορίες προβλημάτων – επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της Ελληνικής Αστυνομίας (https://www.astynomia.gr) και επιλέξτε «Οδηγός του πολίτη» και μετά «Χρήσιμες συμβουλές».
Τηλεφωνικές απάτες
Όταν χτυπά το τηλέφωνο, μην τρομάξετε αν ακούσετε κάποιον να προσποιείται πως είναι κάποιο συγγενικό σας πρόσωπο που είχε ένα τρομερό ατύχημα και σας ζητά χρήματα για μια επείγουσα εγχείρηση. Πως είναι κάποιος λογιστής που θα σας επιστρέψει χρήματα από την εφορία. Πως είναι φίλος των παιδιών σας που πρέπει να πληρώσουν επειγόντως ένα μεγάλο πρόστιμο ή κάποιο ληξιπρόθεσμο χρέος. Πως τηλεφωνούν από την τράπεζά σας και πρέπει να επαληθεύσουν τα στοιχεία του λογαριασμού σας.
Πολλοί ηλικιωμένοι πιστεύουν αυτές και πολλές άλλες ευφάνταστες ιστορίες, που έχουν στόχο να τους αιφνιδιάσουν, να τους αποσυντονίσουν και τελικά να τους αποσπάσουν χρήματα. Συχνά μάλιστα οι απατεώνες γνωρίζουν ονόματα ή και άλλες προσωπικές πληροφορίες που τους κάνουν ιδιαίτερα πιστευτούς. Μια συμβουλή: κλείστε αμέσως το τηλέφωνο και επικοινωνήστε με το συγγενικό σας πρόσωπο, τον λογιστή ή την τράπεζά σας για επαλήθευση.
03 Δεκεμβρίου 2024
Μερικοί ορατοί κίνδυνοι
Από την υπερκατανάλωση αντιβιοτικών, την καύση πλαστικών στο Ακρωτήρι και από την έλλειψη κανονισμού αποχέτευσης στα Χανιά …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Δεκεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-501)
Υπερκατανάλωση αντιβιοτικών. Έχουμε αναφερθεί και πριν από περίπου 6 χρόνια (βλ. ΧΝ 22/01/2019) στους κινδύνους που εγκυμονεί η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών. Γράφαμε τότε ότι η χώρα μας ήταν πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών συνολικά, και τρίτη στην κατανάλωση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος. Δυστυχώς, και η τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) πάλι στην πρώτη θέση μας κατατάσσει, αλλά ευτυχώς η κατανάλωση έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019 κατά 16%.
Τί επιπτώσεις μπορεί να έχει η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών στην πράξη; Όπως γράφαμε το 2019 «σε περίπτωση εισαγωγής σε νοσοκομείο ο ασθενής που έχει χρησιμοποιήσει άκριτα τα αντιβιοτικά ευρέως φάσματος, όταν προσβληθεί από κάποιο ανθεκτικό βακτήριο κινδυνεύει να πεθάνει αφού δε θα το πιάνει κανένα αντιβιοτικό. Μακροπρόθεσμα, όταν δεν θα δουλεύει κανένα αντιβιοτικό υπάρχει περίπτωση να μην γίνονται χειρουργεία. Να πεθαίνουν παιδιά από απλή αμυγδαλίτιδα. Μια απλή μόλυνση να οδηγεί σε ακρωτηριασμό».
Αποτέλεσμα της υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών στην Ελλάδα από το 2019 μέχρι και το 2013, είναι η αύξηση της αντοχής διαφόρων μικροβίων σε συγκεκριμένα αντιβιοτικά ακόμη και έως 186% ή και παραπάνω. Πάντως ο ECDC προβλέπει έκρηξη μικροβιακής αντοχής σε μια 4ετία.
Ξανάναψαν οι φωτιές στο Ακρωτήρι; Πέρσι το Νοέμβριο (βλ. ΧΝ 7/11/2023) γράψαμε για τα πλαστικά που καίγονταν στο Ακρωτήρι, σε ένα χώρο επεξεργασίας και ταφής αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΕΚΚ). Στην εγκατάσταση είχε προηγηθεί πυρκαγιά για τον έλεγχο της οποίας η Πυροσβεστική είχε χρειαστεί τρείς ημέρες. Μάθαμε στη συνέχεια ότι η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Αντιπεριφέρειας ανέστειλε κάποιες από τις άδειες της εγκατάστασης μέχρι να υποβληθεί σχέδιο πυρασφάλειας. Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού (S.E.A) κατέθεσε μήνυση της οποίας η εξέταση από την δικαιοσύνη εκκρεμεί.
Πρόσφατα, κάτοικοι της περιοχής κατήγγειλαν στα τοπικά Μέσα Ενημέρωσης την εταιρεία διαχείρισης για συνέχιση της παράνομης καύσης πλαστικών, ιδίως τη νύχτα. Το αποτέλεσμα είναι να διαχέεται μια ανυπόφορη τοξική μυρωδιά κοντά σε κατοικίες, σχολεία, παιδικές χαρές και αγροτικές εκτάσεις. Οι κάτοικοι αναφέρουν ότι παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες τους στις αρμόδιες αρχές – Δήμαρχο Χανίων, αστυνομία, πυροσβεστική και υγειονομική υπηρεσία – το πρόβλημα που επηρεάζει την υγεία τους παραμένει ανεπίλυτο.
Όπως έγραψαν τα ΧΝ και πέρσι (βλ. ΧΝ 1/11/2023) οι καπνοί από την καύση τέτοιων υλικών (ιδίως πλαστικών) περιέχουν διοξίνες, οι οποίες «είναι οργανικές ενώσεις ύποπτες για καρκινογενέσεις, ιδιαίτερα τοξικές για τον άνθρωπο, … (και) ανθεκτικές στη βιολογική αποικοδόμηση». Οι ουσίες αυτές «επικάθονται στα κηπευτικά και στα χόρτα που καταναλώνουν αιγοπρόβατα και πουλερικά. Ως λιποδιαλυτές οι εν λόγω ουσίες, αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό των ζώων – (θηλαστικών, πουλερικών, καθώς και ψαριών και οστρακοειδών). Ο άνθρωπος λαμβάνει τη μεγαλύτερη ποσότητα διοξινών από την τροφή του, … καταναλώνοντας ζωικά προϊόντα (γάλα, κρέας, τυροκομικά) που προέρχονται από ζώα τα οποία έχουν τραφεί µε ζωοτροφές που περιέχουν διοξίνες». Και φυσικά με την «εισπνοή προϊόντων καύσης».
Ο εντοπισμός των διοξινών στο έδαφος απαιτεί ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις, οι οποίες στην Ελλάδα διεξάγονται αποκλειστικά από το Εργαστήριο Φασματομετρίας Μάζας και Ανάλυσης Διοξινών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΘΕ) «Δημόκριτος». Προφανώς, οι εξετάσεις αυτές κοστίζουν ακριβά, κόστος το οποίο θα πρέπει να επιφορτιστεί το Δημόσιο (Δήμος, Περιφέρεια, ή το Υπουργείο Περιβάλλοντος).
Υπάρχει Κανονισμός Αποχέτευσης στα Χανιά; Ο ιδιοκτήτης που θέλει να συνδεθεί με το δίκτυο αποχέτευσης, στην σχετική αίτηση σύνδεσης πρέπει να δηλώσει ότι «Έλαβα γνώση του κανονισμού λειτουργίας των δικτύων αποχέτευσης της Δ.Ε.Υ.Α.Χ., αποδέχομαι τους όρους του και ζητώ να συνδεθώ με το δίκτυο αποχέτευσης». Μόνο που τέτοιος κανονισμός δεν υπάρχει στις ιστοσελίδες της ΔΕΥΑΧ, ούτε σε εκείνες του Δήμου! Τον ζητήσαμε τηλεφωνικά από το γραφείο της Αντιπροέδρου, το οποίο μας υπέδειξε να στείλουμε το αίτημα μας ηλεκτρονικά χωρίς όμως να μπορεί να μας υποδείξει σε πόσο χρόνο θα λάβουμε απάντηση …
Πρόσφατα διάβασα τον αντίστοιχο κανονισμό του Δήμου Ξηρομέρου που αναφέρει λεπτομερώς το είδος των λυμάτων που μπορεί να δεχτεί το δίκτυο, τους ελέγχους που προβλέπονται ΠΡΙΝ τη σύνδεση και ότι σε περίπτωση προβλημάτων η αρμόδια ΔΕΥΑ μπορεί να επιβάλει πρόστιμα … Επιπλέον, να αναφέρουμε ότι συχνά από τις βροχοπτώσεις στην περιοχή του Ακρωτηρίου δημιουργούνται «κολύμπες» και «χείμαρροι» ακόμη και σε κεντρικούς δρόμους επειδή δεν υπάρχει δίκτυο απορροής ομβρίων. Κάτι που δημιουργεί κινδύνους για τους πολίτες …
Προσθέστε τα παραπάνω και στο φάκελο του διαχρονικού σκανδάλου που αποτελεί η αποχέτευση στα Χανιά (βλ. ΧΝ 25/6/2024).
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Δεκεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-501)
Υπερκατανάλωση αντιβιοτικών. Έχουμε αναφερθεί και πριν από περίπου 6 χρόνια (βλ. ΧΝ 22/01/2019) στους κινδύνους που εγκυμονεί η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών. Γράφαμε τότε ότι η χώρα μας ήταν πρώτη στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην κατανάλωση αντιβιοτικών συνολικά, και τρίτη στην κατανάλωση αντιβιοτικών ευρέος φάσματος. Δυστυχώς, και η τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) πάλι στην πρώτη θέση μας κατατάσσει, αλλά ευτυχώς η κατανάλωση έχει μειωθεί σε σχέση με το 2019 κατά 16%.
Τί επιπτώσεις μπορεί να έχει η υπερκατανάλωση αντιβιοτικών στην πράξη; Όπως γράφαμε το 2019 «σε περίπτωση εισαγωγής σε νοσοκομείο ο ασθενής που έχει χρησιμοποιήσει άκριτα τα αντιβιοτικά ευρέως φάσματος, όταν προσβληθεί από κάποιο ανθεκτικό βακτήριο κινδυνεύει να πεθάνει αφού δε θα το πιάνει κανένα αντιβιοτικό. Μακροπρόθεσμα, όταν δεν θα δουλεύει κανένα αντιβιοτικό υπάρχει περίπτωση να μην γίνονται χειρουργεία. Να πεθαίνουν παιδιά από απλή αμυγδαλίτιδα. Μια απλή μόλυνση να οδηγεί σε ακρωτηριασμό».
Αποτέλεσμα της υπερκατανάλωσης αντιβιοτικών στην Ελλάδα από το 2019 μέχρι και το 2013, είναι η αύξηση της αντοχής διαφόρων μικροβίων σε συγκεκριμένα αντιβιοτικά ακόμη και έως 186% ή και παραπάνω. Πάντως ο ECDC προβλέπει έκρηξη μικροβιακής αντοχής σε μια 4ετία.
Ξανάναψαν οι φωτιές στο Ακρωτήρι; Πέρσι το Νοέμβριο (βλ. ΧΝ 7/11/2023) γράψαμε για τα πλαστικά που καίγονταν στο Ακρωτήρι, σε ένα χώρο επεξεργασίας και ταφής αποβλήτων από εκσκαφές, κατασκευές και κατεδαφίσεις (ΑΕΚΚ). Στην εγκατάσταση είχε προηγηθεί πυρκαγιά για τον έλεγχο της οποίας η Πυροσβεστική είχε χρειαστεί τρείς ημέρες. Μάθαμε στη συνέχεια ότι η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Αντιπεριφέρειας ανέστειλε κάποιες από τις άδειες της εγκατάστασης μέχρι να υποβληθεί σχέδιο πυρασφάλειας. Ο Σύλλογος Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού (S.E.A) κατέθεσε μήνυση της οποίας η εξέταση από την δικαιοσύνη εκκρεμεί.
Πρόσφατα, κάτοικοι της περιοχής κατήγγειλαν στα τοπικά Μέσα Ενημέρωσης την εταιρεία διαχείρισης για συνέχιση της παράνομης καύσης πλαστικών, ιδίως τη νύχτα. Το αποτέλεσμα είναι να διαχέεται μια ανυπόφορη τοξική μυρωδιά κοντά σε κατοικίες, σχολεία, παιδικές χαρές και αγροτικές εκτάσεις. Οι κάτοικοι αναφέρουν ότι παρά τις επανειλημμένες καταγγελίες τους στις αρμόδιες αρχές – Δήμαρχο Χανίων, αστυνομία, πυροσβεστική και υγειονομική υπηρεσία – το πρόβλημα που επηρεάζει την υγεία τους παραμένει ανεπίλυτο.
Όπως έγραψαν τα ΧΝ και πέρσι (βλ. ΧΝ 1/11/2023) οι καπνοί από την καύση τέτοιων υλικών (ιδίως πλαστικών) περιέχουν διοξίνες, οι οποίες «είναι οργανικές ενώσεις ύποπτες για καρκινογενέσεις, ιδιαίτερα τοξικές για τον άνθρωπο, … (και) ανθεκτικές στη βιολογική αποικοδόμηση». Οι ουσίες αυτές «επικάθονται στα κηπευτικά και στα χόρτα που καταναλώνουν αιγοπρόβατα και πουλερικά. Ως λιποδιαλυτές οι εν λόγω ουσίες, αποθηκεύονται στον λιπώδη ιστό των ζώων – (θηλαστικών, πουλερικών, καθώς και ψαριών και οστρακοειδών). Ο άνθρωπος λαμβάνει τη μεγαλύτερη ποσότητα διοξινών από την τροφή του, … καταναλώνοντας ζωικά προϊόντα (γάλα, κρέας, τυροκομικά) που προέρχονται από ζώα τα οποία έχουν τραφεί µε ζωοτροφές που περιέχουν διοξίνες». Και φυσικά με την «εισπνοή προϊόντων καύσης».
Ο εντοπισμός των διοξινών στο έδαφος απαιτεί ειδικές εργαστηριακές εξετάσεις, οι οποίες στην Ελλάδα διεξάγονται αποκλειστικά από το Εργαστήριο Φασματομετρίας Μάζας και Ανάλυσης Διοξινών του Εθνικού Κέντρου Έρευνας Φυσικών Επιστημών (ΕΚΕΘΕ) «Δημόκριτος». Προφανώς, οι εξετάσεις αυτές κοστίζουν ακριβά, κόστος το οποίο θα πρέπει να επιφορτιστεί το Δημόσιο (Δήμος, Περιφέρεια, ή το Υπουργείο Περιβάλλοντος).
Υπάρχει Κανονισμός Αποχέτευσης στα Χανιά; Ο ιδιοκτήτης που θέλει να συνδεθεί με το δίκτυο αποχέτευσης, στην σχετική αίτηση σύνδεσης πρέπει να δηλώσει ότι «Έλαβα γνώση του κανονισμού λειτουργίας των δικτύων αποχέτευσης της Δ.Ε.Υ.Α.Χ., αποδέχομαι τους όρους του και ζητώ να συνδεθώ με το δίκτυο αποχέτευσης». Μόνο που τέτοιος κανονισμός δεν υπάρχει στις ιστοσελίδες της ΔΕΥΑΧ, ούτε σε εκείνες του Δήμου! Τον ζητήσαμε τηλεφωνικά από το γραφείο της Αντιπροέδρου, το οποίο μας υπέδειξε να στείλουμε το αίτημα μας ηλεκτρονικά χωρίς όμως να μπορεί να μας υποδείξει σε πόσο χρόνο θα λάβουμε απάντηση …
Πρόσφατα διάβασα τον αντίστοιχο κανονισμό του Δήμου Ξηρομέρου που αναφέρει λεπτομερώς το είδος των λυμάτων που μπορεί να δεχτεί το δίκτυο, τους ελέγχους που προβλέπονται ΠΡΙΝ τη σύνδεση και ότι σε περίπτωση προβλημάτων η αρμόδια ΔΕΥΑ μπορεί να επιβάλει πρόστιμα … Επιπλέον, να αναφέρουμε ότι συχνά από τις βροχοπτώσεις στην περιοχή του Ακρωτηρίου δημιουργούνται «κολύμπες» και «χείμαρροι» ακόμη και σε κεντρικούς δρόμους επειδή δεν υπάρχει δίκτυο απορροής ομβρίων. Κάτι που δημιουργεί κινδύνους για τους πολίτες …
Προσθέστε τα παραπάνω και στο φάκελο του διαχρονικού σκανδάλου που αποτελεί η αποχέτευση στα Χανιά (βλ. ΧΝ 25/6/2024).
05 Νοεμβρίου 2024
Ποιος κοροϊδεύει διαχρονικά τους Χανιώτες;
Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που κατέθεσε στο Συμβούλιο Επικρατείας ο Δήμος, αποτελεί ένα ακόμη επεισόδιο στο διαχρονικό σκάνδαλο της αποχέτευσης στα Χανιά
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-500)
Επετειακό το σημερινό άρθρο, αφού είναι το 500στό στη σειρά των άρθρων μου στα Χανιώτικα Νέα, από τις 21 Ιανουαρίου 2011. Με αυτήν την ευκαιρία, ευχαριστώ για άλλη μια φορά τη διεύθυνση της εφημερίδας και ιδιαίτερα τον ιδρυτή της Γιάννη Γαρεδάκη, τον διευθυντή Παρασκευά Περάκη και φυσικά τον «ηθικό αυτουργό» αυτής της απόφασης, το φίλο Βαγγέλη Κακατσάκη που εισηγήθηκε την έναρξη αυτής της συνεργασίας.
Δυστυχώς και σε αυτό άρθρο θα ασχοληθώ για μιάν ακόμη (και ελπίζω τελευταία) φορά με το διαχρονικό σκάνδαλο της αποχέτευσης στα Χανιά. Ένα πάγιο αίτημα του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού (S.E.A) ήταν από τις αρχές του 2023 όταν άρχισαν οι εργασίες εγκατάστασης του αντλιοστασίου λυμάτων στον Σταυρό, η πρόσβαση στην σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).
Παρόλο που ο Δήμαρχος δεσμεύτηκε κατ’ επανάληψη στο Δημοτικό Συμβούλιο να την διαβιβάσει στο Σύλλογο κάτι τέτοιο δεν συνέβη παρά μόνο πριν από λίγες εβδομάδες στις 18 Σεπτεμβρίου! Αυτό συνέβη στη σχετική συζήτηση που έγινε ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας σχετικά με την προσφυγή του S.E.A. όπου ο Δήμος παρουσίασε «μια» ΜΠΕ του 1999!
Διαβάζοντάς την θυμήθηκα εκείνη την ιστορία με τις δικαιολογίες που ετοιμάστηκε να απαριθμήσει ο επικεφαλής του τιμητικού αγήματος υποδοχής του αυτοκράτορα στο ερώτημα «γιατί δεν έγιναν οι προβλεπόμενοι τιμητικοί κανονιοβολισμοί». «10 λόγοι εξοχότατε!» απάντησε ο επικεφαλής. «Πρώτον, δεν είχαμε μπαρούτι». «Σταμάτησε εκεί» απάντησε ο αυτοκράτορας. «Μόνον αυτός ο λόγος αρκεί».
Πράγματι, η μελέτη που κατατέθηκε στο ΣτΕ αναφέρεται μόνο στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) στο Κουμπελή ενώ δεν αναφέρει τίποτα για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το δίκτυο αποχέτευσης, την επέκταση του και την κατασκευή αντλιοστασίων με αγωγούς υπερχείλισης, οι οποίοι σε περίπτωση βλάβης θα διοχετεύουν ανεπεξέργαστα λύματα στη θάλασσα!
Αναφέρεται απλά ότι «Το σύνολο της περιοχής μελέτης (εκτός του Δ. Χανίων) στερείται αποχετευτικού δικτύου και η αποχέτευση των ακαθάρτων γίνεται μέσω βόθρων. Σύμφωνα με την μελέτη Επέκτασης Εγκαταστάσεων ΕΕΛ Χανίων προβλέπονται οι ακόλουθες ολοκληρώσεις και συνδέσεις δικτύων αποχέτευσης με το βιολογικό καθαρισμό Χανίων». Στον πίνακα που ακολουθεί π.χ. για τα Κουνουπιδιανά προβλέπεται ότι θα καλύπτονται τα ακόλουθα ποσοστά αποχέτευσης για τα αντίστοιχα έτη: 1997=0%, 2000=5%, 2010=60%. Φυσικά, με βάση τα δεδομένα πληθυσμού και κατοικιών πριν από 25 χρόνια!!!
Αναπάντητα ερωτήματα. Η παραπάνω ΜΠΕ έγινε με βάση τον τότε ισχύοντα Νόμο (1650/1986) που στο άρθρο 5 αναφέρει ότι η ΜΠΕ πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων και «εξέταση εναλλακτικών λύσεων και υπόδειξη των κύριων λόγων της επιλογής της προτεινόμενης λύσης». Επίσης, αναφέρει ότι «το οικείο νομαρχιακό συμβούλιο λαμβάνει γνώση της ΜΠΕ και πριν την έγκριση της ενημερώνει κάθε πολίτη και τους φορείς εκπροσώπησής του, για να εκφράσουν τη γνώμη τους». Τίποτα από αυτά δεν έγινε ούτε τότε ούτε στο μέλλον ενώ οι παραπάνω σχετικές διατάξεις ενισχύθηκαν τα επόμενα χρόνια με βάση και την ευρωενωσιακή νομοθεσία.
Επιπλέον, όπως γράφαμε και τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) οι διαδοχικές αποφάσεις τροποποίησης των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) τα έτη 2007, 2009, 2011, 2014 και 2016 αναφέρουν πως έγιναν νέες και συμπληρωματικές ΜΠΕ. Και αυτές οι ΜΠΕ ούτε δημοσιοποιήθηκαν ούτε αποτέλεσαν αντικείμενο διαβούλευσης. Στις εν λόγω αποφάσεις περιγράφονται οι επεκτάσεις του δικτύου των αγωγών και τα αντλιοστάσια χωρίς ωστόσο να αναφέρεται κατά πόσον οι σχετικές ΜΠΕ κάλυπταν και αυτά τα στοιχεία.
Μάλιστα, το 2011 με τη σχετική απόφαση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων διογκώθηκε και η δυναμικότητα της εγκατάστασης για το έτος 2030 στους 170.000 ισοδύναμους κατοίκους πάνω από το όριο των 150.000 ισοδύναμων κατοίκων για το οποίο επιβάλλεται από το νόμο δημοσιοποίηση της σχετικής πλήρους ΜΠΕ και δημόσια διαβούλευση, που φυσικά δεν έγιναν.
Τέλος, η ΜΠΕ του 1999 αναφέρει και πολλά ενδιαφέροντα για τα θαλάσσια ρεύματα και τη ρύπανση της θάλασσας, τις οσμές και τις κοινωνικές επιπτώσεις από τη μη δημοσιοποίηση των σχετικών ΜΠΕ. Πρόκειται για κεφάλαια που ενδιαφέρουν ασφαλώς τους κατοίκους του Κουμπελή και κατ’ επέκταση όλους τους Χανιώτες που υποφέρουν περιοδικά από τις οσμές και τις υπερχειλίσεις ακαθάρτων μέσα στην πόλη και σε ορισμένες ακτές.
Το μέλλον. Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται στο άμεσο μέλλον. Τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) προτείναμε δημόσια και κάποιες πρακτικές λύσεις. Βραχυπρόθεσμα, τη διεξαγωγή κατεπείγουσας μελέτης για την εξεύρεση εναλλακτικής θέσης για το αντλιοστάσιο Α44 (Παχιά Άμμος). Επίσης, μεσομακροπρόθεσμα, και ενόψει της ανανέωσης της ΑΕΠΟ το 2029, τη διεξαγωγή πλήρους περιβαλλοντικής αξιολόγησης ολόκληρου του έργου συλλογής και επεξεργασίας των λυμάτων.
Έτσι θα εντοπιστούν όλα τα σχεδιαστικά και κατασκευαστικά προβλήματα της κεντρικής εγκατάστασης, του αποχετευτικού δικτύου και των αντλιοστασίων. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει το ιστορικό όλων των συμβάντων (διαρροές, οσμές, κλπ.), επιστημονικές μετρήσεις και συνεντεύξεις με κατοίκους αλλά και εκπροσώπους φορέων και οικολογικών οργανώσεων. Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει δρομολογηθούν όλα τα απαιτούμενα διορθωτικά έργα για την αποκατάσταση των προβλημάτων που θα έχουν εντοπιστεί.
Επαναλαμβάνουμε ότι αυτά είναι κατά τη γνώμη μας τα απολύτως αναγκαία για να διατηρηθούν τα Χανιά ως τόπος κατοικίας και διακοπών, καθώς και ως σημαντικός τουριστικός προορισμός.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Νοεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-500)
Επετειακό το σημερινό άρθρο, αφού είναι το 500στό στη σειρά των άρθρων μου στα Χανιώτικα Νέα, από τις 21 Ιανουαρίου 2011. Με αυτήν την ευκαιρία, ευχαριστώ για άλλη μια φορά τη διεύθυνση της εφημερίδας και ιδιαίτερα τον ιδρυτή της Γιάννη Γαρεδάκη, τον διευθυντή Παρασκευά Περάκη και φυσικά τον «ηθικό αυτουργό» αυτής της απόφασης, το φίλο Βαγγέλη Κακατσάκη που εισηγήθηκε την έναρξη αυτής της συνεργασίας.
Δυστυχώς και σε αυτό άρθρο θα ασχοληθώ για μιάν ακόμη (και ελπίζω τελευταία) φορά με το διαχρονικό σκάνδαλο της αποχέτευσης στα Χανιά. Ένα πάγιο αίτημα του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Σταυρού (S.E.A) ήταν από τις αρχές του 2023 όταν άρχισαν οι εργασίες εγκατάστασης του αντλιοστασίου λυμάτων στον Σταυρό, η πρόσβαση στην σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ).
Παρόλο που ο Δήμαρχος δεσμεύτηκε κατ’ επανάληψη στο Δημοτικό Συμβούλιο να την διαβιβάσει στο Σύλλογο κάτι τέτοιο δεν συνέβη παρά μόνο πριν από λίγες εβδομάδες στις 18 Σεπτεμβρίου! Αυτό συνέβη στη σχετική συζήτηση που έγινε ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας σχετικά με την προσφυγή του S.E.A. όπου ο Δήμος παρουσίασε «μια» ΜΠΕ του 1999!
Διαβάζοντάς την θυμήθηκα εκείνη την ιστορία με τις δικαιολογίες που ετοιμάστηκε να απαριθμήσει ο επικεφαλής του τιμητικού αγήματος υποδοχής του αυτοκράτορα στο ερώτημα «γιατί δεν έγιναν οι προβλεπόμενοι τιμητικοί κανονιοβολισμοί». «10 λόγοι εξοχότατε!» απάντησε ο επικεφαλής. «Πρώτον, δεν είχαμε μπαρούτι». «Σταμάτησε εκεί» απάντησε ο αυτοκράτορας. «Μόνον αυτός ο λόγος αρκεί».
Πράγματι, η μελέτη που κατατέθηκε στο ΣτΕ αναφέρεται μόνο στην εγκατάσταση επεξεργασίας λυμάτων (ΕΕΛ) στο Κουμπελή ενώ δεν αναφέρει τίποτα για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το δίκτυο αποχέτευσης, την επέκταση του και την κατασκευή αντλιοστασίων με αγωγούς υπερχείλισης, οι οποίοι σε περίπτωση βλάβης θα διοχετεύουν ανεπεξέργαστα λύματα στη θάλασσα!
Αναφέρεται απλά ότι «Το σύνολο της περιοχής μελέτης (εκτός του Δ. Χανίων) στερείται αποχετευτικού δικτύου και η αποχέτευση των ακαθάρτων γίνεται μέσω βόθρων. Σύμφωνα με την μελέτη Επέκτασης Εγκαταστάσεων ΕΕΛ Χανίων προβλέπονται οι ακόλουθες ολοκληρώσεις και συνδέσεις δικτύων αποχέτευσης με το βιολογικό καθαρισμό Χανίων». Στον πίνακα που ακολουθεί π.χ. για τα Κουνουπιδιανά προβλέπεται ότι θα καλύπτονται τα ακόλουθα ποσοστά αποχέτευσης για τα αντίστοιχα έτη: 1997=0%, 2000=5%, 2010=60%. Φυσικά, με βάση τα δεδομένα πληθυσμού και κατοικιών πριν από 25 χρόνια!!!
Αναπάντητα ερωτήματα. Η παραπάνω ΜΠΕ έγινε με βάση τον τότε ισχύοντα Νόμο (1650/1986) που στο άρθρο 5 αναφέρει ότι η ΜΠΕ πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων και «εξέταση εναλλακτικών λύσεων και υπόδειξη των κύριων λόγων της επιλογής της προτεινόμενης λύσης». Επίσης, αναφέρει ότι «το οικείο νομαρχιακό συμβούλιο λαμβάνει γνώση της ΜΠΕ και πριν την έγκριση της ενημερώνει κάθε πολίτη και τους φορείς εκπροσώπησής του, για να εκφράσουν τη γνώμη τους». Τίποτα από αυτά δεν έγινε ούτε τότε ούτε στο μέλλον ενώ οι παραπάνω σχετικές διατάξεις ενισχύθηκαν τα επόμενα χρόνια με βάση και την ευρωενωσιακή νομοθεσία.
Επιπλέον, όπως γράφαμε και τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) οι διαδοχικές αποφάσεις τροποποίησης των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) τα έτη 2007, 2009, 2011, 2014 και 2016 αναφέρουν πως έγιναν νέες και συμπληρωματικές ΜΠΕ. Και αυτές οι ΜΠΕ ούτε δημοσιοποιήθηκαν ούτε αποτέλεσαν αντικείμενο διαβούλευσης. Στις εν λόγω αποφάσεις περιγράφονται οι επεκτάσεις του δικτύου των αγωγών και τα αντλιοστάσια χωρίς ωστόσο να αναφέρεται κατά πόσον οι σχετικές ΜΠΕ κάλυπταν και αυτά τα στοιχεία.
Μάλιστα, το 2011 με τη σχετική απόφαση τροποποίησης των περιβαλλοντικών όρων διογκώθηκε και η δυναμικότητα της εγκατάστασης για το έτος 2030 στους 170.000 ισοδύναμους κατοίκους πάνω από το όριο των 150.000 ισοδύναμων κατοίκων για το οποίο επιβάλλεται από το νόμο δημοσιοποίηση της σχετικής πλήρους ΜΠΕ και δημόσια διαβούλευση, που φυσικά δεν έγιναν.
Τέλος, η ΜΠΕ του 1999 αναφέρει και πολλά ενδιαφέροντα για τα θαλάσσια ρεύματα και τη ρύπανση της θάλασσας, τις οσμές και τις κοινωνικές επιπτώσεις από τη μη δημοσιοποίηση των σχετικών ΜΠΕ. Πρόκειται για κεφάλαια που ενδιαφέρουν ασφαλώς τους κατοίκους του Κουμπελή και κατ’ επέκταση όλους τους Χανιώτες που υποφέρουν περιοδικά από τις οσμές και τις υπερχειλίσεις ακαθάρτων μέσα στην πόλη και σε ορισμένες ακτές.
Το μέλλον. Η απόφαση του ΣτΕ αναμένεται στο άμεσο μέλλον. Τον Ιούνιο (βλ. Χ.Ν. 25/06/2024) προτείναμε δημόσια και κάποιες πρακτικές λύσεις. Βραχυπρόθεσμα, τη διεξαγωγή κατεπείγουσας μελέτης για την εξεύρεση εναλλακτικής θέσης για το αντλιοστάσιο Α44 (Παχιά Άμμος). Επίσης, μεσομακροπρόθεσμα, και ενόψει της ανανέωσης της ΑΕΠΟ το 2029, τη διεξαγωγή πλήρους περιβαλλοντικής αξιολόγησης ολόκληρου του έργου συλλογής και επεξεργασίας των λυμάτων.
Έτσι θα εντοπιστούν όλα τα σχεδιαστικά και κατασκευαστικά προβλήματα της κεντρικής εγκατάστασης, του αποχετευτικού δικτύου και των αντλιοστασίων. Η αξιολόγηση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει το ιστορικό όλων των συμβάντων (διαρροές, οσμές, κλπ.), επιστημονικές μετρήσεις και συνεντεύξεις με κατοίκους αλλά και εκπροσώπους φορέων και οικολογικών οργανώσεων. Με βάση την εν λόγω αξιολόγηση θα πρέπει δρομολογηθούν όλα τα απαιτούμενα διορθωτικά έργα για την αποκατάσταση των προβλημάτων που θα έχουν εντοπιστεί.
Επαναλαμβάνουμε ότι αυτά είναι κατά τη γνώμη μας τα απολύτως αναγκαία για να διατηρηθούν τα Χανιά ως τόπος κατοικίας και διακοπών, καθώς και ως σημαντικός τουριστικός προορισμός.
01 Οκτωβρίου 2024
Μύθοι και αλήθειες για το κάπνισμα
Με αφορμή πρόσφατο άρθρο με παραπλανητικά στοιχεία ας ξαναδούμε τι ισχύει για το κάπνισμα στην Ελλάδα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Οκτωβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-499)
Πόσοι Έλληνες καπνίζουν; Πρόσφατα κυκλοφόρησε δημόσια η άποψη ότι μόνο ένα ποσοστό περίπου 28% των Ελλήνων καπνίζει και ότι η συντριπτική πλειοψηφία (το 72% περίπου) δεν καπνίζει. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΕΛΣΤΑΤ) του 2023. Και έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα δεδομένα που προκύπτουν από άλλες έρευνες.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωβαρομέτρου που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο, το 36% των Ελλήνων καπνίζει (μείωση σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα κατά 6%), ενώ μόνο 43% δηλώνουν ότι δεν κάπνισαν ποτέ. Επιπλέον, ένα ποσοστό 3% χρησιμοποιεί συστηματικά προϊόντα θέρμανσης καπνού και ένα ποσοστό 2% χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Όσον αφορά το παθητικό κάπνισμα, η ανάλυση (βλ. πίνακα) δείχνει ότι η νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος σε εξωτερικούς χώρους όπου συχνάζουν παιδιά ή έφηβοι (προαύλια βρεφονηπιακών σταθμών και σχολείων, παιδικές χαρές) δεν εφαρμόζεται, αφού το 55% των ερωτηθέντων απάντησαν πως συνάντησαν καπνίζοντες (το 70% συνάντησε ατμίζοντες ή χρήστες θερμαινόμενων προϊόντων καπνού - ΧΘΠΚ).
Επιπλέον, η εν λόγω νομοθεσία δεν εφαρμόζεται ούτε σε εσωτερικούς χώρους όπου κανονικά απαγορεύεται το κάπνισμα (εστιατόρια, μπαρ, εμπορικά κέντρα, αεροδρόμια, αίθουσες συναυλιών) αφού το 28% αναφέρει ότι συνάντησε καπνίζοντες (το 42% συνάντησε ατμίζοντες ή ΧΘΠΚ). Σε όλους τους άλλους εξωτερικούς χώρους η συντριπτική πλειοψηφία αναφέρει ότι συνάντησε καπνίζοντες ή ατμίζοντες!
Τα παραπάνω στοιχεία όσον αφορά το κάπνισμα επιβεβαιώνονται και από τρεις ακόμη άσχετες μεταξύ τους πηγές. Πρώτον, από το τρίτο μέρος της έρευνας της διαΝΕοσης για το «Τι πιστεύουν οι Έλληνες το 2024» προκύπτει ότι το συνολικό ποσοστό των καπνιστών στην Ελλάδα ανέρχεται σε 41,4%, αφού 5,3% δηλώνουν ότι καπνίζουν «Πάρα πολύ», 16,6% «Πολύ» και 19,5% «Λίγο». Στην σχετική έκθεση, η διαΝΕοσις δεν προσθέτει το ποσοστό όσων δηλώνουν πως καπνίζουν «Λίγο». Ωστόσο, συζητώντας με πνευμονολόγους στα Χανιά μάθαμε ότι οι καπνιστές που καπνίζουν ακόμη και ένα πακέτο την ημέρα, απαντούν πως καπνίζουν «Λίγο» και θεωρούνται κανονικοί καπνιστές στο πλαίσιο της διαδικασίας διακοπής καπνίσματος.
Δεύτερο στοιχείο που αποδεικνύει ότι οι καπνιστές παραμένουν στα ίδια λίγο-πολύ επίπεδα είναι η διαχρονική πορεία των φορολογικών εσόδων από καπνικά προϊόντα με βάση τις ετήσιες εκθέσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων – ΑΑΔΕ (βλ. γράφημα). Έχουμε συνυπολογίσει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ) κλασσικών και ηλεκτρονικών καπνικών προϊόντων καθώς και το φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).
Τρίτον, σε ειδική ενημέρωση για τους Έλληνες δημοσιογράφους που έγινε στη Στοκχόλμη το Μάρτιο του 2023, ο αντιπρόεδρος παγκόσμιων επικοινωνιών της Φίλιπς Μόρις Ιντερνάτιοναλ (PMI) δήλωσε ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση σε ποσοστό καπνιστών καθώς το 41% των ενήλικων είναι… κολλημένοι με το τσιγάρο».
Είναι προφανές λοιπόν από τα παραπάνω ότι ο ισχυρισμός πως μόνο το 28% των Ελλήνων καπνίζει ενώ η συντριπτική πλειοψηφία (72%) δεν καπνίζει αποτελεί σαφές παράδειγμα παραπλανητικής είδησης (fake news).
Απαγόρευση καπνίσματος και σε εξωτερικούς χώρους; Με βάση τα στοιχεία του παραπάνω Ευρωβαρομέτρου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στις 17 Σεπτεμβρίου την αναθεώρηση παλαιότερης Σύστασης του Συμβουλίου για περιβάλλον χωρίς καπνό και αερολύματα. Σε αυτήν προτείνει την επέκταση της απαγόρευσης του καπνίσματος και του ατμίσματος σε όλους τους εξωτερικούς χώρους.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι υπαίθριοι χώροι αναψυχής όπου μπορεί να υπάρχουν συχνά παιδιά (δημόσιες παιδικές χαρές, πάρκα αναψυχής, πισίνες, ζωολογικοί κήποι κλπ.) για τους οποίους, ενώ υπάρχει ήδη σχετική νομοθεσία στην Ελλάδα, δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά, όπως είδαμε παραπάνω.
Η πρόταση προβλέπει επίσης απαγόρευση σε όλους τους υπαίθριους ή ημι-υπαίθριους χώρους δίπλα ή κοντά σε εγκαταστάσεις, (όπως ταράτσες, μπαλκόνια, βεράντες ή αίθρια) που συνδέεται με εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι εξωτερικοί χώροι εστιατορίων, μπαρ, καφενείων και οι εξωτερικοί χώροι άλλων παρόμοιων εγκαταστάσεων.
Για όσους δεν γνωρίζουν από Ευρωενωσιακό δίκαιο, τονίζουμε ότι η πρόταση αφορά Σύσταση, δηλαδή νομική πράξη που δεν είναι δεσμευτική για τα κράτη μέλη, όπως π.χ. οι Οδηγίες, οι Κανονισμοί και οι Αποφάσεις. Κι αυτό γιατί, η Δημόσια Υγεία δεν εμπίπτει ούτε στις αποκλειστικές ούτε στις συντρέχουσες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά στις υποστηρικτικές αρμοδιότητες. Δηλαδή, η Ένωση μπορεί να χρηματοδοτεί προγράμματα, να συγκεντρώνει στατιστικές και να εκδίδει συστάσεις αλλά δεν μπορεί να εκδίδει δεσμευτικές πράξεις, παρά μόνο αν υπάρχει ομοφωνία των κρατών μελών.
Νομίζετε ότι η Ελλάδα θα ψηφίσει υπέρ της έγκρισης της σύστασης στο Συμβούλιο; Κι αν η Σύσταση εγκριθεί πιστεύετε ότι η Ελλάδα θα την εφαρμόσει; Μην αυταπατάσθε! Στο παραπάνω Ευρωβαρόμετρο, ενώ η πλειοψηφία των Ευρωπαίων (72%) υποστηρίζει την απαγόρευση του καπνίσματος σε εξωτερικούς χώρους, η Ελλάδα βρίσκεται στη τελευταία θέση. Μόνο το 54% υποστηρίζει το μέτρο ενώ το 46% αντιτίθεται!
Μία μόνο λύση υπάρχει: κάθε φορά που σας ενοχλεί ο καπνός ή ο ατμός σε οποιονδήποτε χώρο, ιδίως εάν υπάρχουν παιδιά, καταγγείλατε την παράβαση τηλεφωνικά στο 1142 (ώρες γραφείου και με κλήση που χρεώνεται!) ή διαδικτυακά στο 1142.aead.gr (δωρεάν όλο το 24ωρο).
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Οκτωβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-499)
Πόσοι Έλληνες καπνίζουν; Πρόσφατα κυκλοφόρησε δημόσια η άποψη ότι μόνο ένα ποσοστό περίπου 28% των Ελλήνων καπνίζει και ότι η συντριπτική πλειοψηφία (το 72% περίπου) δεν καπνίζει. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΕΛΣΤΑΤ) του 2023. Και έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τα δεδομένα που προκύπτουν από άλλες έρευνες.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωβαρομέτρου που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο, το 36% των Ελλήνων καπνίζει (μείωση σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα κατά 6%), ενώ μόνο 43% δηλώνουν ότι δεν κάπνισαν ποτέ. Επιπλέον, ένα ποσοστό 3% χρησιμοποιεί συστηματικά προϊόντα θέρμανσης καπνού και ένα ποσοστό 2% χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα.
Όσον αφορά το παθητικό κάπνισμα, η ανάλυση (βλ. πίνακα) δείχνει ότι η νομοθεσία για την απαγόρευση του καπνίσματος σε εξωτερικούς χώρους όπου συχνάζουν παιδιά ή έφηβοι (προαύλια βρεφονηπιακών σταθμών και σχολείων, παιδικές χαρές) δεν εφαρμόζεται, αφού το 55% των ερωτηθέντων απάντησαν πως συνάντησαν καπνίζοντες (το 70% συνάντησε ατμίζοντες ή χρήστες θερμαινόμενων προϊόντων καπνού - ΧΘΠΚ).
Επιπλέον, η εν λόγω νομοθεσία δεν εφαρμόζεται ούτε σε εσωτερικούς χώρους όπου κανονικά απαγορεύεται το κάπνισμα (εστιατόρια, μπαρ, εμπορικά κέντρα, αεροδρόμια, αίθουσες συναυλιών) αφού το 28% αναφέρει ότι συνάντησε καπνίζοντες (το 42% συνάντησε ατμίζοντες ή ΧΘΠΚ). Σε όλους τους άλλους εξωτερικούς χώρους η συντριπτική πλειοψηφία αναφέρει ότι συνάντησε καπνίζοντες ή ατμίζοντες!
Τα παραπάνω στοιχεία όσον αφορά το κάπνισμα επιβεβαιώνονται και από τρεις ακόμη άσχετες μεταξύ τους πηγές. Πρώτον, από το τρίτο μέρος της έρευνας της διαΝΕοσης για το «Τι πιστεύουν οι Έλληνες το 2024» προκύπτει ότι το συνολικό ποσοστό των καπνιστών στην Ελλάδα ανέρχεται σε 41,4%, αφού 5,3% δηλώνουν ότι καπνίζουν «Πάρα πολύ», 16,6% «Πολύ» και 19,5% «Λίγο». Στην σχετική έκθεση, η διαΝΕοσις δεν προσθέτει το ποσοστό όσων δηλώνουν πως καπνίζουν «Λίγο». Ωστόσο, συζητώντας με πνευμονολόγους στα Χανιά μάθαμε ότι οι καπνιστές που καπνίζουν ακόμη και ένα πακέτο την ημέρα, απαντούν πως καπνίζουν «Λίγο» και θεωρούνται κανονικοί καπνιστές στο πλαίσιο της διαδικασίας διακοπής καπνίσματος.
Δεύτερο στοιχείο που αποδεικνύει ότι οι καπνιστές παραμένουν στα ίδια λίγο-πολύ επίπεδα είναι η διαχρονική πορεία των φορολογικών εσόδων από καπνικά προϊόντα με βάση τις ετήσιες εκθέσεις της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων – ΑΑΔΕ (βλ. γράφημα). Έχουμε συνυπολογίσει τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης (ΕΦΚ) κλασσικών και ηλεκτρονικών καπνικών προϊόντων καθώς και το φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ).
Τρίτον, σε ειδική ενημέρωση για τους Έλληνες δημοσιογράφους που έγινε στη Στοκχόλμη το Μάρτιο του 2023, ο αντιπρόεδρος παγκόσμιων επικοινωνιών της Φίλιπς Μόρις Ιντερνάτιοναλ (PMI) δήλωσε ότι «η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση σε ποσοστό καπνιστών καθώς το 41% των ενήλικων είναι… κολλημένοι με το τσιγάρο».
Είναι προφανές λοιπόν από τα παραπάνω ότι ο ισχυρισμός πως μόνο το 28% των Ελλήνων καπνίζει ενώ η συντριπτική πλειοψηφία (72%) δεν καπνίζει αποτελεί σαφές παράδειγμα παραπλανητικής είδησης (fake news).
Απαγόρευση καπνίσματος και σε εξωτερικούς χώρους; Με βάση τα στοιχεία του παραπάνω Ευρωβαρομέτρου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε στις 17 Σεπτεμβρίου την αναθεώρηση παλαιότερης Σύστασης του Συμβουλίου για περιβάλλον χωρίς καπνό και αερολύματα. Σε αυτήν προτείνει την επέκταση της απαγόρευσης του καπνίσματος και του ατμίσματος σε όλους τους εξωτερικούς χώρους.
Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι υπαίθριοι χώροι αναψυχής όπου μπορεί να υπάρχουν συχνά παιδιά (δημόσιες παιδικές χαρές, πάρκα αναψυχής, πισίνες, ζωολογικοί κήποι κλπ.) για τους οποίους, ενώ υπάρχει ήδη σχετική νομοθεσία στην Ελλάδα, δεν εφαρμόζεται αποτελεσματικά, όπως είδαμε παραπάνω.
Η πρόταση προβλέπει επίσης απαγόρευση σε όλους τους υπαίθριους ή ημι-υπαίθριους χώρους δίπλα ή κοντά σε εγκαταστάσεις, (όπως ταράτσες, μπαλκόνια, βεράντες ή αίθρια) που συνδέεται με εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι εξωτερικοί χώροι εστιατορίων, μπαρ, καφενείων και οι εξωτερικοί χώροι άλλων παρόμοιων εγκαταστάσεων.
Για όσους δεν γνωρίζουν από Ευρωενωσιακό δίκαιο, τονίζουμε ότι η πρόταση αφορά Σύσταση, δηλαδή νομική πράξη που δεν είναι δεσμευτική για τα κράτη μέλη, όπως π.χ. οι Οδηγίες, οι Κανονισμοί και οι Αποφάσεις. Κι αυτό γιατί, η Δημόσια Υγεία δεν εμπίπτει ούτε στις αποκλειστικές ούτε στις συντρέχουσες αρμοδιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά στις υποστηρικτικές αρμοδιότητες. Δηλαδή, η Ένωση μπορεί να χρηματοδοτεί προγράμματα, να συγκεντρώνει στατιστικές και να εκδίδει συστάσεις αλλά δεν μπορεί να εκδίδει δεσμευτικές πράξεις, παρά μόνο αν υπάρχει ομοφωνία των κρατών μελών.
Νομίζετε ότι η Ελλάδα θα ψηφίσει υπέρ της έγκρισης της σύστασης στο Συμβούλιο; Κι αν η Σύσταση εγκριθεί πιστεύετε ότι η Ελλάδα θα την εφαρμόσει; Μην αυταπατάσθε! Στο παραπάνω Ευρωβαρόμετρο, ενώ η πλειοψηφία των Ευρωπαίων (72%) υποστηρίζει την απαγόρευση του καπνίσματος σε εξωτερικούς χώρους, η Ελλάδα βρίσκεται στη τελευταία θέση. Μόνο το 54% υποστηρίζει το μέτρο ενώ το 46% αντιτίθεται!
Μία μόνο λύση υπάρχει: κάθε φορά που σας ενοχλεί ο καπνός ή ο ατμός σε οποιονδήποτε χώρο, ιδίως εάν υπάρχουν παιδιά, καταγγείλατε την παράβαση τηλεφωνικά στο 1142 (ώρες γραφείου και με κλήση που χρεώνεται!) ή διαδικτυακά στο 1142.aead.gr (δωρεάν όλο το 24ωρο).
03 Σεπτεμβρίου 2024
Μερικές ακόμη επίκαιρες σκέψεις
Οι διδαχές της Ιστορίας, η ΔΕΥΑΧ και οι βόθροι, η καθημερινότητα εν μέσω κλιματικής κρίσης
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Σεπτεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-498)
Τί μας διδάσκει η Ιστορία. Τα μαθαίναμε στο σχολείο αλλά δεν ξέρω πόσοι και πόσες τα συγκράτησαν. Μετά την ήττα των Βυζαντινών στο Μαντζικέρτ (1071) άρχισε η παρακμή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι συνεχείς εμφύλιες διαμάχες οδήγησαν σε οικονομική και στρατιωτική κατάρρευση. Ταυτόχρονα, λόγω υποτίμησης του νομίσματος η βαριά φορολογία εξαθλίωσε τις λαϊκές τάξεις με αποτέλεσμα επαναστάσεις λαού και μεσαίας τάξης κατά των ευγενών.
Σταδιακά, οι αυτοκράτορες πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204), αλλά και μέχρι την ανακατάληψη της Πόλης (1261) και μετά, χρησιμοποιούσαν όλο και περισσότερο μισθοφόρους κατά των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών τους. Πολλοί από αυτούς ήταν Τούρκοι (Σελτζούκοι, Οθωμανοί κ.ά.) αλλά και Λατίνοι (π.χ. Καταλανοί) και Σκανδιναβοί (Βαράγγοι). Έτσι ενισχύθηκαν οι Οθωμανοί, οι οποίοι αφού κατέλαβαν σιγά-σιγά τη Μικρά Ασία έβαλαν στόχο την κατάληψη της Πόλης (1453) και την εξάπλωση προς Δυσμάς.
Η μετατροπή της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη, η οποία επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της προς κάθε κατεύθυνση, εξοπλιζόμενη ταυτόχρονα με σύγχρονα οπλικά συστήματα, δεν προμηνύει τίποτα καλό. Ιδίως, όταν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό του τουρκικού έθνους ήταν πάντα η κατάκτηση πλουσιότερων λαών και εδαφών.
Περί βόθρων. Ένα από τα έωλα επιχειρήματα της ΔΕΥΑΧ, προς υποστήριξη των έργων του αντλιοστασίου λυμάτων στην Παχιά Άμμο στο Σταυρό, είναι ότι τα έργα κατασκευής είναι απαραίτητα επειδή στην περιοχή υπάρχουν «χιλιάδες» βόθροι, των οποίων τα παράγωγα καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα, στα ρέματα και στη θάλασσα της περιοχής. Ουδέν ψευδέστερο! Πρώτον, επειδή στον Σταυρό ΔΕΝ υπάρχουν χιλιάδες σπίτια.
Δεύτερον, επειδή, η ακτή της Παχιάς Άμμου είναι ενταγμένη στο Μητρώο ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης με κωδικό ELBW139325169101 και οι αναλύσεις των δειγμάτων της περιοχής αποδεικνύουν διαχρονικά ότι τα ύδατα είναι εξαιρετικής ποιότητας. Και τρίτον, επειδή, η νομοθεσία προβλέπει ότι σε περίπτωση απουσίας δικτύου αποχέτευσης, οι μεμονωμένες κατοικίες πρέπει να έχουν στεγανό ή σηπτικό βόθρο.
Στεγανός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή, οποία αδειάζει περιοδικά με βυτίο εκκένωσης (βοθρατζίδικο). Σηπτικός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή στην οποία συγκεντρώνονται τα λύματα, όπου και υπόκεινται ζύμωση, ώστε να στερεά να μετατραπούν σε υγρά. Αυτή η μετατροπή γίνεται με ειδικούς μικροοργανισμούς που είτε αναπτύσσονται στα λύματα, είτε προστίθενται περιοδικά όταν καταστρέφονται από αντιβιοτικά, αντισηπτικά, καυστικά και απολυμαντικά προϊόντα καθαρισμού.
Τα παραγόμενα υγρά μεταφέρονται στη συνεχεία, με υπερχείλιση, σε έναν δεύτερο απλό απορροφητικό βόθρο, ο οποίος δεν παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο για τον υδροφόρο ορίζοντα υπό ορισμένες προϋποθέσεις (ελάχιστη απόσταση 2m από τα θεμέλια, 15m από υδραγωγεία και 30m από φρέατα ή πηγές νερού ή τη θάλασσα). Όλα αυτά βέβαια εφόσον η οικοδομική άδεια τα προσδιορίζει σαφώς και υπάρχει κάποιος περιοδικός έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές (π.χ. πολεοδομία, ΔΕΥΑΧ).
Όμως, όταν σε κάποια περιοχή σχεδιάζονται μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη αποχετευτικού δικτύου και αντλιοστασίων προώθησης των λυμάτων στον υπερφορτωμένο βιολογικό καθαρισμό στο Κουμπελή. Για να εξυπηρετηθούν τα όποια επενδυτικά συμφέροντα …
Κλιματική κρίση και καθημερινότητα. Μήπως σας φαίνεται πιο ζεστή η θάλασσα τελευταία; Δεν έχετε παραισθήσεις. Πράγματι, σύμφωνα με τα δεδομένα από τον Κοπέρνικο, το Ευρωενωσιακό δορυφορικό σύστημα παρατήρησης της Γης, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας για τη Μεσόγειο στις 16 Αυγούστου 2024 κυμαινόταν κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 – έφθανε δηλαδή στους 28,5 βαθμούς.
Παράλληλα, σε πρόσφατο άρθρο ομάδας επιστημόνων αναλύθηκαν οι θετικές επιπτώσεις της σημαντικής συμβολής της πράσινης τεχνολογίας στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε παγκόσμιο επίπεδο. Με βάση τα σενάρια για την εξέλιξη του κλίματος, και παρά τις επιτευχθείσες προόδους, η ομάδα συμπέρανε η πιθανότητα να περιοριστεί η θέρμανση του πλανήτη κάτω του 1,6 βαθμού είναι μόλις 50%.
Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν αναλύοντας δεκάδες δυνητικά σενάρια, συνεκτιμώντας τεχνολογικές προόδους αλλά και τη δυνατότητα εφαρμογής κλιματικών πολιτικών σε διάφορες περιοχές της γης. Δυστυχώς, πολλές κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να εφαρμόσουν πολιτικές που θα εξασφάλιζαν τον περιορισμό της υπέρβασης της μέσης θερμοκρασίας. Κι αυτό γιατί αντιμετωπίζουν εμπόδια όπως έλλειψη επαρκών υποδομών ή αναποτελεσματικές γραφειοκρατίες, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Η μελέτη αναφέρει ότι «ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για την πιθανότητα να ξεπεραστεί το όριο του 1,5 βαθμού κατά τουλάχιστον ένα και πιθανότατα πολλά δέκατα του βαθμού, ακόμη και στο πλαίσιο των πιο φιλόδοξων στόχων». Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος που τέθηκε το 2015 με τη Συμφωνία του Παρισιού ήταν ο περιορισμός της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω του 1,5 βαθμού ή «πολύ κάτω των 2 βαθμών» σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα.
Τι σημαίνουν αυτά για τους απλούς πολίτες; Σας αφήνω να φανταστείτε τη συνέχεια, ο καθένας στον τομέα του και με βάση τις μέχρι σήμερα εμπειρίες σας.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Σεπτεμβρίου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-498)
Τί μας διδάσκει η Ιστορία. Τα μαθαίναμε στο σχολείο αλλά δεν ξέρω πόσοι και πόσες τα συγκράτησαν. Μετά την ήττα των Βυζαντινών στο Μαντζικέρτ (1071) άρχισε η παρακμή της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Οι συνεχείς εμφύλιες διαμάχες οδήγησαν σε οικονομική και στρατιωτική κατάρρευση. Ταυτόχρονα, λόγω υποτίμησης του νομίσματος η βαριά φορολογία εξαθλίωσε τις λαϊκές τάξεις με αποτέλεσμα επαναστάσεις λαού και μεσαίας τάξης κατά των ευγενών.
Σταδιακά, οι αυτοκράτορες πριν την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους (1204), αλλά και μέχρι την ανακατάληψη της Πόλης (1261) και μετά, χρησιμοποιούσαν όλο και περισσότερο μισθοφόρους κατά των εσωτερικών και εξωτερικών εχθρών τους. Πολλοί από αυτούς ήταν Τούρκοι (Σελτζούκοι, Οθωμανοί κ.ά.) αλλά και Λατίνοι (π.χ. Καταλανοί) και Σκανδιναβοί (Βαράγγοι). Έτσι ενισχύθηκαν οι Οθωμανοί, οι οποίοι αφού κατέλαβαν σιγά-σιγά τη Μικρά Ασία έβαλαν στόχο την κατάληψη της Πόλης (1453) και την εξάπλωση προς Δυσμάς.
Η μετατροπή της Τουρκίας σε περιφερειακή δύναμη, η οποία επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της προς κάθε κατεύθυνση, εξοπλιζόμενη ταυτόχρονα με σύγχρονα οπλικά συστήματα, δεν προμηνύει τίποτα καλό. Ιδίως, όταν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό του τουρκικού έθνους ήταν πάντα η κατάκτηση πλουσιότερων λαών και εδαφών.
Περί βόθρων. Ένα από τα έωλα επιχειρήματα της ΔΕΥΑΧ, προς υποστήριξη των έργων του αντλιοστασίου λυμάτων στην Παχιά Άμμο στο Σταυρό, είναι ότι τα έργα κατασκευής είναι απαραίτητα επειδή στην περιοχή υπάρχουν «χιλιάδες» βόθροι, των οποίων τα παράγωγα καταλήγουν στον υδροφόρο ορίζοντα, στα ρέματα και στη θάλασσα της περιοχής. Ουδέν ψευδέστερο! Πρώτον, επειδή στον Σταυρό ΔΕΝ υπάρχουν χιλιάδες σπίτια.
Δεύτερον, επειδή, η ακτή της Παχιάς Άμμου είναι ενταγμένη στο Μητρώο ταυτοτήτων υδάτων κολύμβησης με κωδικό ELBW139325169101 και οι αναλύσεις των δειγμάτων της περιοχής αποδεικνύουν διαχρονικά ότι τα ύδατα είναι εξαιρετικής ποιότητας. Και τρίτον, επειδή, η νομοθεσία προβλέπει ότι σε περίπτωση απουσίας δικτύου αποχέτευσης, οι μεμονωμένες κατοικίες πρέπει να έχουν στεγανό ή σηπτικό βόθρο.
Στεγανός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή, οποία αδειάζει περιοδικά με βυτίο εκκένωσης (βοθρατζίδικο). Σηπτικός βόθρος είναι μια κλειστή δεξαμενή στην οποία συγκεντρώνονται τα λύματα, όπου και υπόκεινται ζύμωση, ώστε να στερεά να μετατραπούν σε υγρά. Αυτή η μετατροπή γίνεται με ειδικούς μικροοργανισμούς που είτε αναπτύσσονται στα λύματα, είτε προστίθενται περιοδικά όταν καταστρέφονται από αντιβιοτικά, αντισηπτικά, καυστικά και απολυμαντικά προϊόντα καθαρισμού.
Τα παραγόμενα υγρά μεταφέρονται στη συνεχεία, με υπερχείλιση, σε έναν δεύτερο απλό απορροφητικό βόθρο, ο οποίος δεν παρουσιάζει κανέναν κίνδυνο για τον υδροφόρο ορίζοντα υπό ορισμένες προϋποθέσεις (ελάχιστη απόσταση 2m από τα θεμέλια, 15m από υδραγωγεία και 30m από φρέατα ή πηγές νερού ή τη θάλασσα). Όλα αυτά βέβαια εφόσον η οικοδομική άδεια τα προσδιορίζει σαφώς και υπάρχει κάποιος περιοδικός έλεγχος από τις αρμόδιες αρχές (π.χ. πολεοδομία, ΔΕΥΑΧ).
Όμως, όταν σε κάποια περιοχή σχεδιάζονται μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες, κρίνεται απαραίτητη η ύπαρξη αποχετευτικού δικτύου και αντλιοστασίων προώθησης των λυμάτων στον υπερφορτωμένο βιολογικό καθαρισμό στο Κουμπελή. Για να εξυπηρετηθούν τα όποια επενδυτικά συμφέροντα …
Κλιματική κρίση και καθημερινότητα. Μήπως σας φαίνεται πιο ζεστή η θάλασσα τελευταία; Δεν έχετε παραισθήσεις. Πράγματι, σύμφωνα με τα δεδομένα από τον Κοπέρνικο, το Ευρωενωσιακό δορυφορικό σύστημα παρατήρησης της Γης, η μέση θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας για τη Μεσόγειο στις 16 Αυγούστου 2024 κυμαινόταν κατά 2,5 βαθμούς Κελσίου πάνω από τη μέση τιμή της περιόδου 1991-2020 – έφθανε δηλαδή στους 28,5 βαθμούς.
Παράλληλα, σε πρόσφατο άρθρο ομάδας επιστημόνων αναλύθηκαν οι θετικές επιπτώσεις της σημαντικής συμβολής της πράσινης τεχνολογίας στην επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε παγκόσμιο επίπεδο. Με βάση τα σενάρια για την εξέλιξη του κλίματος, και παρά τις επιτευχθείσες προόδους, η ομάδα συμπέρανε η πιθανότητα να περιοριστεί η θέρμανση του πλανήτη κάτω του 1,6 βαθμού είναι μόλις 50%.
Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν αναλύοντας δεκάδες δυνητικά σενάρια, συνεκτιμώντας τεχνολογικές προόδους αλλά και τη δυνατότητα εφαρμογής κλιματικών πολιτικών σε διάφορες περιοχές της γης. Δυστυχώς, πολλές κυβερνήσεις δεν είναι σε θέση να εφαρμόσουν πολιτικές που θα εξασφάλιζαν τον περιορισμό της υπέρβασης της μέσης θερμοκρασίας. Κι αυτό γιατί αντιμετωπίζουν εμπόδια όπως έλλειψη επαρκών υποδομών ή αναποτελεσματικές γραφειοκρατίες, κάτι που ισχύει ιδιαίτερα σε αναπτυσσόμενες χώρες.
Η μελέτη αναφέρει ότι «ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για την πιθανότητα να ξεπεραστεί το όριο του 1,5 βαθμού κατά τουλάχιστον ένα και πιθανότατα πολλά δέκατα του βαθμού, ακόμη και στο πλαίσιο των πιο φιλόδοξων στόχων». Υπενθυμίζεται ότι ο στόχος που τέθηκε το 2015 με τη Συμφωνία του Παρισιού ήταν ο περιορισμός της αύξησης της μέσης θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω του 1,5 βαθμού ή «πολύ κάτω των 2 βαθμών» σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα μέχρι το τέλος του αιώνα.
Τι σημαίνουν αυτά για τους απλούς πολίτες; Σας αφήνω να φανταστείτε τη συνέχεια, ο καθένας στον τομέα του και με βάση τις μέχρι σήμερα εμπειρίες σας.
08 Αυγούστου 2024
Μερικές επίκαιρες σκέψεις …
… για το «Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;», τους «κυνηγούς φαντασμάτων», τις ενώσεις καταναλωτών, τη λειψυδρία, και τέλος τη σημασία του ΕΣΥ για την πολιτική σταθερότητα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Αυγούστου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-497)
Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Η ερώτηση αυτή, που έκανε γνωστός πολιτικός στο αεροδρόμιο της Αθήνας, μου θύμισε μιάν ιστορία, την οποία είχα διαβάσει πριν πολλά χρόνια. Σε ένα αμερικανικό αεροδρόμιο οι επιβάτες μιας πτήσης που ακυρώθηκε, περίμεναν στην ουρά για να ενημερωθούν ποια πτήση θα έπαιρναν στη συνέχεια. Ένας κύριος πέρασε μπροστά και απαίτησε από την υπάλληλο εδάφους να τον εξυπηρετήσει κατά προτεραιότητα. «Συγνώμη κύριε, θα πρέπει πρώτα να εξυπηρετήσω όσους περιμένουν στη σειρά!» απάντησε ευγενικά η υπάλληλος.
«Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» της φώναξε θυμωμένα ο επιβάτης. Και η υπάλληλος παίρνοντας το μικρόφωνο ανακοίνωσε, εις επήκοον όλου του αεροδρομίου: «Προσοχή παρακαλώ! Έχουμε εδώ έναν κύριο που δεν γνωρίζει ποιος είναι …». Όσοι περίμεναν στην ουρά λύθηκαν στα γέλια, οπόταν ο θυμωμένος επιβάτης γύρισε στην υπάλληλο και της πέταξε ένα «Άει γ#@&σου», στο οποίο η υπάλληλος απάντησε ήρεμα: «Και γι’ αυτό κύριε θα πρέπει να περιμένετε τη σειρά σας».
Απροειδοποίητες πρωθυπουργικές επισκέψεις. Οι πρόσφατες «απροειδοποίητες» επισκέψεις του πρωθυπουργού σε νοσοκομεία και άλλες δημόσιες δομές μου θύμισαν το βιβλίο «Μετακινώντας όρη: διδάγματα ηγεσίας και εφοδιαστικής από τον πόλεμο του Κόλπου», του Αμερικανού αντιστράτηγου ελληνικής καταγωγής William Gus Pagonis (Παγώνης). Εκεί, για να εξασφαλίσει την διοικητική μέριμνα της στρατιάς, η οποία συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατά του Σαντάμ Χουσεΐν ανέπτυξε διάφορα εργαλεία ανάμεσα στα οποία υπήρχε και η ολιγομελής ομάδα των Γκόστμπαστερς (κυνηγοί φαντασμάτων).
Ήταν μια ομάδα καλά εκπαιδευμένων και έμπιστων συνεργατών του Παγώνη, που τριγύριζαν σε όλο το πεδίο ανάπτυξης των στρατευμάτων, εντόπιζαν προβλήματα και δυσλειτουργίες και τα ανέφεραν απευθείας στον ίδιο. Ήταν τα μάτια και τα αυτιά του Παγώνη στο πεδίο και με τον τρόπο αυτό ήξερε ανά πάσα στιγμή τι συνέβαινε παντού. Κι αυτό χωρίς να παραλείπει και το στιλ της διοίκησης μέσω περιπλάνησης (Management by walking around) ανάμεσα στους στρατιώτες.
Ενώσεις καταναλωτών. Το 1984, λίγες εβδομάδες μετά την άφιξη μου στις Βρυξέλλες, έμαθα για τη Βελγική Ένωση Καταναλωτών Test-Achats (Δοκιμές αγορών). Από τότε και μέχρι που ξαναγύρισα στην Ελλάδα το 2014, ήμουν συνεχώς συνδρομητής στο ομώνυμο περιοδικό τους. Σε αυτό δημοσιεύουν κάθε μήνα δοκιμές κάθε είδους συσκευών – όπως τηλέφωνα, τηλεοράσεις, κουζίνες, τοστιέρες, στεγνωτήρια ρούχων και μαλλιών, εκτυπωτές, κλπ. κλπ. – αλλά και συγκριτικές αναλύσεις οικονομικών υπηρεσιών (π.χ. τραπεζικά δάνεια, επενδύσεις).
Για κάθε δοκιμή καθορίζουν αυστηρά κριτήρια και βγάζουν κάθε φορά το καλύτερο προϊόν αλλά και το πιο συμφέρον από πλευράς σχέσης ποιότητας/τιμής. Επιπλέον, κάθε λίγους μήνες συγκρίνουν τα σουπερμάρκετ με βάση δύο καλάθια του νοικοκυριού: ένα με επώνυμα προϊόντα και ένα με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Μάλιστα, για κάθε καλάθι συγκρίνουν τις τιμές για μαγαζιά της ίδιας αλυσίδας σε διάφορες περιοχές.
Παράλληλα, το νομικό τμήμα της Ένωσης είναι έτοιμο να υποστηρίξει τα μέλη που έχουν προβλήματα με συγκεκριμένα προϊόντα ή και προμηθευτές. Οι εταιρείες που αρνούνται να ικανοποιήσουν τα εύλογα αιτήματα των πελατών τους αναφέρονται ονομαστικά στις σελίδες του περιοδικού, κάτι που δεν αποτελεί και την καλύτερη διαφήμιση. Συχνά, τα αποτελέσματα των συγκριτικών και άλλων ερευνών γίνονται και πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες … Γι’ αυτό και η βελγική κυβέρνηση φροντίζει να ακούει και συχνά να ικανοποιεί τα αιτήματα της Ένωσης.
Ποιοι φταίνε για την επερχόμενη λειψυδρία; Διαβάζοντας τις Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για το εργοστάσιο επεξεργασίας των λυμάτων στο Κουμπελή, διαπιστώνω ότι από τα λύματα προβλέπεται η παραγωγή και «βιομηχανικού νερού», δηλαδή νερού κατάλληλου μόνο για άρδευση. Πράγματι, εδώ και δεκαετίες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν υλοποιηθεί εγκαταστάσεις που παράγουν όχι μόνο νερό για άρδευση αλλά και νερό άριστης ποιότητας κατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο.
Στα Χανιά έχουν γίνει εδώ και χρόνια σχετικές προτάσεις από τους επιστήμονες του Πολυτεχνείου π.χ. για την «Αντιμετώπιση λειψυδρίας με επαναχρησιμοποίηση νερού από την Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Χανίων για την άρδευση της ευρύτερης περιοχής του Ακρωτηρίου». Οι οποίες όμως αγνοήθηκαν μεγαλοπρεπώς … Βέβαια, η ΔΕΥΑΧ σύμφωνα με όσα αναφέρει στις ιστοσελίδες της, υποβάλλει σε τριτοβάθμια επεξεργασία ένα μικρό μόνο ποσοστό των λυμάτων, παράγοντας μικρή ποσότητα νερού άρδευσης που αρκεί μόνο για το πράσινο έκτασης 35 στρεμμάτων της εγκατάστασης του Κουμπελή.
Με βάση τη μέχρι σήμερα πολιτική των αρχών δεν νομίζω ότι θα απολαύσουμε στο εγγύς μέλλον κάποιον από τους τοπικούς ή περιφερειακούς άρχοντες μπροστά στις κάμερες δοκιμάζοντας ένα ποτήρι πόσιμο νερό από την επεξεργασία των λυμάτων του Κουμπελή. Όπως έκανε ο Μπιλ Γκέιτς πριν από περίπου 10 χρόνια. Και καθώς θα προχωρεί η ερημοποίηση της Κρήτης, αλλά και όλης της Ελλάδας οι πολιτικοί που εμείς επιλέγουμε με την ψήφο μας θα μας υπενθυμίζουν την παλιά εκείνη ρήση σύμφωνα με την οποία «κάθε λαός έχει την κυβέρνηση που του αξίζει».
Το ΕΣΥ κύριο ανάχωμα κατά των άκρων. Σε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης στη Βρετανική εφημερίδα The Guardian, η Κατερίνα Ντε Βρίς, καθηγήτρια στο Ιταλικό πανεπιστήμιο Μποκόνι του Μιλάνου, διατύπωσε την άποψη (με βάση σχετική έρευνα) ότι, αν η βρετανική κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπίσει την άνοδο της ακροδεξιάς θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την ανάταξη του βρετανικού Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η συνεχής υποβάθμιση του βρετανικού ΕΣΥ τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια των βρετανών, δυσαρέσκεια που υποδαυλίζει η ακροδεξιά για να κτυπήσει τη νέα κυβέρνηση των Εργατικών.
Ίσως, λοιπόν και η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά και κατά προτεραιότητα με την άθλια κατάσταση που βρίσκεται και το δικό μας ΕΣΥ, πριν η συνεργασία αριστερών και ακροδεξιών κομμάτων, σε συνδυασμό και με άλλα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας προκαλέσουν ανεξέλεγκτες καταστάσεις και στο δικό μας σπίτι. Γιατί, το κυριότερο προσόν του ηγέτη είναι η πρόβλεψη και η αντιμετώπιση των προβλημάτων πριν αυτά επιφέρουν καταστροφές.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Αυγούστου 2024 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-497)
Ξέρεις ποιος είμαι εγώ; Η ερώτηση αυτή, που έκανε γνωστός πολιτικός στο αεροδρόμιο της Αθήνας, μου θύμισε μιάν ιστορία, την οποία είχα διαβάσει πριν πολλά χρόνια. Σε ένα αμερικανικό αεροδρόμιο οι επιβάτες μιας πτήσης που ακυρώθηκε, περίμεναν στην ουρά για να ενημερωθούν ποια πτήση θα έπαιρναν στη συνέχεια. Ένας κύριος πέρασε μπροστά και απαίτησε από την υπάλληλο εδάφους να τον εξυπηρετήσει κατά προτεραιότητα. «Συγνώμη κύριε, θα πρέπει πρώτα να εξυπηρετήσω όσους περιμένουν στη σειρά!» απάντησε ευγενικά η υπάλληλος.
«Ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» της φώναξε θυμωμένα ο επιβάτης. Και η υπάλληλος παίρνοντας το μικρόφωνο ανακοίνωσε, εις επήκοον όλου του αεροδρομίου: «Προσοχή παρακαλώ! Έχουμε εδώ έναν κύριο που δεν γνωρίζει ποιος είναι …». Όσοι περίμεναν στην ουρά λύθηκαν στα γέλια, οπόταν ο θυμωμένος επιβάτης γύρισε στην υπάλληλο και της πέταξε ένα «Άει γ#@&σου», στο οποίο η υπάλληλος απάντησε ήρεμα: «Και γι’ αυτό κύριε θα πρέπει να περιμένετε τη σειρά σας».
Απροειδοποίητες πρωθυπουργικές επισκέψεις. Οι πρόσφατες «απροειδοποίητες» επισκέψεις του πρωθυπουργού σε νοσοκομεία και άλλες δημόσιες δομές μου θύμισαν το βιβλίο «Μετακινώντας όρη: διδάγματα ηγεσίας και εφοδιαστικής από τον πόλεμο του Κόλπου», του Αμερικανού αντιστράτηγου ελληνικής καταγωγής William Gus Pagonis (Παγώνης). Εκεί, για να εξασφαλίσει την διοικητική μέριμνα της στρατιάς, η οποία συμμετείχε στις επιχειρήσεις κατά του Σαντάμ Χουσεΐν ανέπτυξε διάφορα εργαλεία ανάμεσα στα οποία υπήρχε και η ολιγομελής ομάδα των Γκόστμπαστερς (κυνηγοί φαντασμάτων).
Ήταν μια ομάδα καλά εκπαιδευμένων και έμπιστων συνεργατών του Παγώνη, που τριγύριζαν σε όλο το πεδίο ανάπτυξης των στρατευμάτων, εντόπιζαν προβλήματα και δυσλειτουργίες και τα ανέφεραν απευθείας στον ίδιο. Ήταν τα μάτια και τα αυτιά του Παγώνη στο πεδίο και με τον τρόπο αυτό ήξερε ανά πάσα στιγμή τι συνέβαινε παντού. Κι αυτό χωρίς να παραλείπει και το στιλ της διοίκησης μέσω περιπλάνησης (Management by walking around) ανάμεσα στους στρατιώτες.
Ενώσεις καταναλωτών. Το 1984, λίγες εβδομάδες μετά την άφιξη μου στις Βρυξέλλες, έμαθα για τη Βελγική Ένωση Καταναλωτών Test-Achats (Δοκιμές αγορών). Από τότε και μέχρι που ξαναγύρισα στην Ελλάδα το 2014, ήμουν συνεχώς συνδρομητής στο ομώνυμο περιοδικό τους. Σε αυτό δημοσιεύουν κάθε μήνα δοκιμές κάθε είδους συσκευών – όπως τηλέφωνα, τηλεοράσεις, κουζίνες, τοστιέρες, στεγνωτήρια ρούχων και μαλλιών, εκτυπωτές, κλπ. κλπ. – αλλά και συγκριτικές αναλύσεις οικονομικών υπηρεσιών (π.χ. τραπεζικά δάνεια, επενδύσεις).
Για κάθε δοκιμή καθορίζουν αυστηρά κριτήρια και βγάζουν κάθε φορά το καλύτερο προϊόν αλλά και το πιο συμφέρον από πλευράς σχέσης ποιότητας/τιμής. Επιπλέον, κάθε λίγους μήνες συγκρίνουν τα σουπερμάρκετ με βάση δύο καλάθια του νοικοκυριού: ένα με επώνυμα προϊόντα και ένα με προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Μάλιστα, για κάθε καλάθι συγκρίνουν τις τιμές για μαγαζιά της ίδιας αλυσίδας σε διάφορες περιοχές.
Παράλληλα, το νομικό τμήμα της Ένωσης είναι έτοιμο να υποστηρίξει τα μέλη που έχουν προβλήματα με συγκεκριμένα προϊόντα ή και προμηθευτές. Οι εταιρείες που αρνούνται να ικανοποιήσουν τα εύλογα αιτήματα των πελατών τους αναφέρονται ονομαστικά στις σελίδες του περιοδικού, κάτι που δεν αποτελεί και την καλύτερη διαφήμιση. Συχνά, τα αποτελέσματα των συγκριτικών και άλλων ερευνών γίνονται και πρωτοσέλιδα στις εφημερίδες … Γι’ αυτό και η βελγική κυβέρνηση φροντίζει να ακούει και συχνά να ικανοποιεί τα αιτήματα της Ένωσης.
Ποιοι φταίνε για την επερχόμενη λειψυδρία; Διαβάζοντας τις Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) για το εργοστάσιο επεξεργασίας των λυμάτων στο Κουμπελή, διαπιστώνω ότι από τα λύματα προβλέπεται η παραγωγή και «βιομηχανικού νερού», δηλαδή νερού κατάλληλου μόνο για άρδευση. Πράγματι, εδώ και δεκαετίες σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν υλοποιηθεί εγκαταστάσεις που παράγουν όχι μόνο νερό για άρδευση αλλά και νερό άριστης ποιότητας κατάλληλο για κατανάλωση από τον άνθρωπο.
Στα Χανιά έχουν γίνει εδώ και χρόνια σχετικές προτάσεις από τους επιστήμονες του Πολυτεχνείου π.χ. για την «Αντιμετώπιση λειψυδρίας με επαναχρησιμοποίηση νερού από την Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Χανίων για την άρδευση της ευρύτερης περιοχής του Ακρωτηρίου». Οι οποίες όμως αγνοήθηκαν μεγαλοπρεπώς … Βέβαια, η ΔΕΥΑΧ σύμφωνα με όσα αναφέρει στις ιστοσελίδες της, υποβάλλει σε τριτοβάθμια επεξεργασία ένα μικρό μόνο ποσοστό των λυμάτων, παράγοντας μικρή ποσότητα νερού άρδευσης που αρκεί μόνο για το πράσινο έκτασης 35 στρεμμάτων της εγκατάστασης του Κουμπελή.
Με βάση τη μέχρι σήμερα πολιτική των αρχών δεν νομίζω ότι θα απολαύσουμε στο εγγύς μέλλον κάποιον από τους τοπικούς ή περιφερειακούς άρχοντες μπροστά στις κάμερες δοκιμάζοντας ένα ποτήρι πόσιμο νερό από την επεξεργασία των λυμάτων του Κουμπελή. Όπως έκανε ο Μπιλ Γκέιτς πριν από περίπου 10 χρόνια. Και καθώς θα προχωρεί η ερημοποίηση της Κρήτης, αλλά και όλης της Ελλάδας οι πολιτικοί που εμείς επιλέγουμε με την ψήφο μας θα μας υπενθυμίζουν την παλιά εκείνη ρήση σύμφωνα με την οποία «κάθε λαός έχει την κυβέρνηση που του αξίζει».
Το ΕΣΥ κύριο ανάχωμα κατά των άκρων. Σε ένα πρόσφατο άρθρο γνώμης στη Βρετανική εφημερίδα The Guardian, η Κατερίνα Ντε Βρίς, καθηγήτρια στο Ιταλικό πανεπιστήμιο Μποκόνι του Μιλάνου, διατύπωσε την άποψη (με βάση σχετική έρευνα) ότι, αν η βρετανική κυβέρνηση θέλει να αντιμετωπίσει την άνοδο της ακροδεξιάς θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά με την ανάταξη του βρετανικού Εθνικού Συστήματος Υγείας. Η συνεχής υποβάθμιση του βρετανικού ΕΣΥ τροφοδοτεί τη δυσαρέσκεια των βρετανών, δυσαρέσκεια που υποδαυλίζει η ακροδεξιά για να κτυπήσει τη νέα κυβέρνηση των Εργατικών.
Ίσως, λοιπόν και η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να ασχοληθεί σοβαρά και κατά προτεραιότητα με την άθλια κατάσταση που βρίσκεται και το δικό μας ΕΣΥ, πριν η συνεργασία αριστερών και ακροδεξιών κομμάτων, σε συνδυασμό και με άλλα φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας προκαλέσουν ανεξέλεγκτες καταστάσεις και στο δικό μας σπίτι. Γιατί, το κυριότερο προσόν του ηγέτη είναι η πρόβλεψη και η αντιμετώπιση των προβλημάτων πριν αυτά επιφέρουν καταστροφές.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
