Μολύνουν το περιβάλλον και μπορεί να σκοτώσουν ψάρια, πουλιά, ζωάκια αλλά και παιδάκια που θα τα καταπιούν
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Ιουλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-337)
Κατά την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος ακούσαμε και διαβάσαμε για τα 25 εκατομμύρια τόνους πλαστικών απορριμμάτων που παράγουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε χρόνο. Από αυτά ανακυκλώνεται μόνο το 30%. Αντίστοιχα, στην Ελλάδα παράγουμε 230.000 τόνους και ανακυκλώνουμε γύρω στο 15%.
Ωστόσο, κανείς δεν ανέφερε τα αποτσίγαρα, τις γνωστές γόπες, που αποτελούν την συχνότερη μορφή σκουπιδιών παγκοσμίως. Στην Ευρώπη όπου καταναλώνουμε 500 δισ. τσιγάρα ετησίως παράγουμε ισάριθμες γόπες που ζυγίζουν πάνω από 20.680 τόνους. Και στην Ελλάδα όπου καπνίζουμε 14 δισ. τσιγάρα κάθε χρόνο παράγουμε άλλες τόσες γόπες συνολικού βάρους 635 τόνων.
Τα δύο τρίτα από αυτές πετιούνται στη φύση, στις παραλίες, στους δρόμους, στα πάρκα και στα δάση. Μερικές φορές προκαλούν πυρκαγιές. Και για να διαλυθούν χρειάζονται μέχρι και 15 χρόνια! Έτσι συχνά καταλήγουν στα στομάχια ψαριών, πουλιών, μικρών ζώων αλλά νηπίων ή και παιδιών.
Κι επειδή η καθεμιά περιέχει 4 έως 8 χιλιοστόγραμμα (mg) νικοτίνης αρκούν 2-3 γόπες για να εμφανίσει το σκυλάκι, τα γατάκι ή το παιδάκι σας συμπτώματα δηλητηρίασης από τη νικοτίνη (ναυτία, εμετός, ζάλη, τρέμουλο, εφίδρωση και υψηλή αρτηριακή πίεση). Αν το παιδί καταπιεί περισσότερα αποτσίγαρα ή και ολόκληρα τσιγάρα μπορεί να έχει σπασμούς και να κινδυνεύσει η ζωή του. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να το δει γιατρός ή να πάει αμέσως στα επείγοντα.
Επιπλέον, οι γόπες είναι τοξικές για τους υδρόβιους οργανισμούς. Ένα αποτσίγαρο αρκεί για να δηλητηριάσει ένα λίτρο νερού και να σκοτώσει τους μισούς από τα είδη που κολυμπούν εκεί!
Τώρα το καλοκαίρι, ας φροντίσουν οι καπνιστές να μην πετούν τα αποτσίγαρά τους στην αμμουδιά, στους δρόμους, στα πάρκα και τα δάση, ούτε ακόμη στα χαλίκια στα θερινά σινεμά ή στις ταβέρνες. Εκτός από τους γύρω συνανθρώπους οι οποίοι ενοχλούνται ή και αρρωσταίνουν από τον καπνό, θέτουν σε κίνδυνο το περιβάλλον, τα ζώα αλλά και τα παιδάκια που έχουν την τάση να βάζουν τα πάντα στο στόμα τους.
Όλοι απόψε στο Θέατρο της Ανατολικής Τάφρου. Στη συναυλία «Η Κρήτη αγαπά τη ζωή» που διοργανώνει ο Σύλλογος «Προστασία από το παθητικό κάπνισμα» - Παράρτημα Χανίων με τον Παραδοσιακό Μουσικό Σύλλογο Αποκορώνου «Ο Χαρίλαος» (ώρα 21:00). Η βραδιά είναι αφιερωμένη στην αντιμετώπιση των μεγάλων πληγών τη Κρήτης: τροχαία, υπερκατανάλωση αλκοόλ από παιδιά και εφήβους, άσκοποι πυροβολισμοί και παθητικό κάπνισμα.
Μερικές μαντινάδες για την αποψινή συναυλία
Αν θες το κοπελάκι σου να το χαρείς μεγάλο,
στο καρεκλάκι το σωστό δέσε το δίχως άλλο!
Σαν θα γεράσει ο άνθρωπος και σαν αδυνατίσει,
ούτε να φάει δε μπορεί ούτε να οδηγήσει.
Φίλοι, φοβάστε το σεισμό, και τρέμετε την κρίση,
κι από το κάπνισμα μαθές πάτε κι απ' το μεθύσι!
Το κάπνισμα γιατί χαλά πνευμόνια και καρδιές,
κι οι τσικουδιές σκοτώνουνε με στραβοτιμονιές.
Προφύλαξ’ απ’ το κάπνισμα τα ζώα τα καημένα,
καρκίνο κι αναπνευστικά παθαίνουν από σένα.
Κουλούκι, κάτη αν αγαπάς, ψαράκι, καναρίνι,
τα δηλητήρια του καπνού μην δίνεις του να πίνει
Είναι ντροπή ο Κρητικός τα ζα να μισερώνει,
Με ρόδες και με μπιστολιές άδικα να σκοτώνει.
Με σφαίρες κι αυτοκίνητα σκοτώνουμε τα ζώα,
κι η Κρήτη απολίτιστη δείχνει να είναι τώρα.
03 Ιουλίου 2018
26 Ιουνίου 2018
Η Κρήτη αγαπά τη ζωή
Μια σπίθα είναι η ζωή κι όποιος το εννοήσει, ετότεσας τα κάλλη τσι μπορεί να εκτιμήσει (πηγή: crete.mmx.gr)
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-336)
Στην Κρήτη αγαπάμε τη ζωή! Τη θάλασσα και τις μαδάρες. Την οικογένεια και την παρέα. Το γλέντι, τις μαντινάδες, τον συρτό και τον πεντοζάλη. Το ωραίο φαΐ, το καλό κρασί και την γνήσια τσικουδιά. Δυστυχώς δεν αγαπάμε το μέτρο, δεν σεβόμαστε τον πλησίον μας και υπερεκτιμούμε τις δυνατότητές μας. Και τα αποτελέσματα είναι συχνά τραγικά!
Είμαστε στις 10 πρώτες ευρωπαϊκές περιφέρειες όσον αφορά τους νεκρούς από τροχαία δυστυχήματα. Με πάνω από 10,5 νεκρούς ανά 100.000 κατοίκους! Ποιος φταίει; «Η νοοτροπία του Κρητικού οδηγού είναι αυτή που δημιουργεί τα μεγαλύτερα προβλήματα» λέει ο Γιάννης Λιονάκης, πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕΣυΠροΤΑ). Και συμπληρώνει: «Μια περίεργη αίσθηση ότι τα καταφέρνει όλα στο δρόμο, είναι τραγικότητα. Η αντίληψη εγώ είμαι ο καπετάνιος του δρόμου πρέπει να τελειώσει!».
Σύμφωνα με τον Γιώργο Κουβίδη, Πρόεδρο του Πανελλαδικού Συλλόγου SOS Τροχαία Εγκλήματα «Η έλλειψη σεβασμού στον εαυτό μας και στο συνάνθρωπο μας όπως αυτή εκφράζεται σήμερα στην οδική συμπεριφορά αποτελεί μια καρικατούρα αυτού που τυποποιήθηκε ως “κρητική λεβεντιά”. Στη μακρόχρονη ιστορία της Κρήτης, η Αγάπη για τη Ζωή και η περιφρόνηση του θανάτου αποτελούν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό, βασικό στοιχείο της ταυτότητας των Κρητικών. Στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο με το καλό του κοινωνικού συνόλου. Αυτό σε τίποτα δεν έχει να κάνει με την αποθέωση του ατομικισμού, τη νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας και το “δίκαιο του ισχυρού” στο οδικό δίκτυο».
Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα που ταλανίζει τα τελευταία χρόνια την Κρήτη είναι το φαινόμενο υπερκατανάλωσης αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Θύματα, ηλικίας ακόμη και 10 ετών, καταλήγουν στα επείγοντα των νοσοκομείων και πρέπει να ακολουθήσουν προγράμματα απεξάρτησης! Όπως λέει η κοινωνική λειτουργός Ιωάννα Νυσταζάκη, Στέλεχος Πρόληψης στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, «η χρήση του αλκοόλ ως κοινωνική αναπαράσταση είναι στρεβλά συνδεμένη με την ενηλικίωση, τον ανδρισμό, την κοινωνικοποίηση και τη διασκέδαση».
«Στο θέμα της προβληματικής χρήσης αλκοόλ (στα πρώιμα χρόνια της εφηβείας), η συνύπαρξη πολλαπλών παραγόντων, οδηγούν στην επιτακτική ανάγκη για μια προσπάθεια αντιμετώπισης, που θα στοχεύει τόσο στην αλλαγή των κοινωνικών προτύπων όσο και στην κάλυψη των συναισθηματικών κενών, γιατί κάθε έφηβος που εμπλέκεται στην ουσιοεξάρτηση μας στέλνει πάντα το ίδιο μήνυμα. Το μήνυμα αυτό αφορά στη βαθιά ανάγκη του για Υποστήριξη, Επικοινωνία και Αποδοχή».
Και τι να πει κανείς για τις μπαλωθιές; Χαρακτηρίζουν κι αυτές την κακώς εννοούμενη «κρητική λεβεντιά» και αφαιρούν ζωές, χωρίζουν οικογένειες, χαλάνε χρόνιες φιλίες, αφήνουν «μάνες δίχως γιούς, γυναίκες δίχως άντρες, … και (κάνουν) μωρά παιδιά, να κλαιν’ δίχως μανάδες». Ωστόσο δεν είναι δύσκολο να μάθουν οι νέοι που το επιθυμούν την ασφαλή χρήση των όπλων. Η Σκοπευτική Λέσχη Κρήτης (ΣΚΟ.ΛΕ.Κ) εκπαιδεύει τα μέλη της για ολυμπιακά αγωνίσματα και τα διδάσκει ότι «τα όπλα δεν σκοτώνουν ανθρώπους, οι άνθρωποι σκοτώνουν».
Τελευταίο σημάδι της νέας κουλτούρας της έλλειψης σεβασμού, η οποία κυριαρχεί σε ολόκληρη της Ελλάδα, είναι η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα που επιβάλουν οι καπνιστές στους γύρω τους. Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη για τις καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία. Τα νοσήματα που προκαλεί αποδεδειγμένα το κάπνισμα περιλαμβάνουν καρδιαγγειακά, καρκίνους κάθε είδους και αναπνευστικά (κυρίως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή ΧΑΠ).
Αλλά αν οι καπνιστές επιθυμούν να αρρωσταίνουν συντηρώντας, συχνά με το υστέρημά τους, την καπνοβιομηχανία και, μέσω της φορολογίας, το κράτος, ας σκεφτούν ότι το παθητικό κάπνισμα σκοτώνει εξίσου και τους γύρω τους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα προκαλεί ετησίως 890.000 θανάτους μη καπνιστών, από τους οποίους το 28% ή 250.000 είναι παιδιά. Δηλαδή 28 παιδιά κάθε ώρα! Ή ένα παιδί κάθε δύο περίπου λεπτά! Ας αναλογιστούν οι γονείς που καπνίζουν ότι η αυτή η δική τους κακή συνήθεια βάζει σε κίνδυνο τη ζωή και την υγεία του παιδιού τους …
Την Τρίτη 3 Ιουλίου 2018 ώρα 21:00 στο Θέατρο της Ανατολικής Τάφρου, το Παράρτημα Χανίων του Συλλόγου «Προστασία από το παθητικό κάπνισμα» οργανώνει, με ελεύθερη είσοδο, συναυλία κρητικής μουσικής για τα θύματα του σύγχρονου τρόπου ζωής όπως αυτά τραγικά καταγράφονται στην καθημερινότητά μας. Η συναυλία οργανώνεται υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Χανίων και το ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ, και χάρις στην συνεργασία με τον Παραδοσιακό Μουσικό Σύλλογο Αποκορώνου «Ο Χαρίλαος», που συμμετέχει δωρεάν.
Όπως δηλώνουν οι οργανωτές, «Επειδή νοιαζόμαστε για τον τόπο μας κι επειδή πιστεύουμε ότι η σκληρή πραγματικότητα του νησιού μας, δεν αντιπροσωπεύει τον σύγχρονο “Κρητικό Πολιτισμό”, ενώνουμε τις φωνές μας και συμπράττουμε, με στόχο την ευαισθητοποίηση, τον σεβασμό των συμπολιτών μας και τελικό ζητούμενο την αλλαγή της συμπεριφοράς μας».
Στη συναυλία θα απονεμηθούν και τα βραβεία στις μαντινάδες που διακρίθηκαν στον διαγωνισμό μαντινάδας, ο οποίος οργανώθηκε για τα τέσσερα θέματα της συναυλίας σε συνεργασία με την εκπομπή «Δοξάρια και σκαρόφτερα» του Γιώργου Βιτώρου. Την εκδήλωση υποστηρίζουν 17 σύλλογοι και φορείς ανάμεσά τους και ο Σύλλογος εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων «ο Άγιος Γεώργιος» που την στήριξε και με σημαντική χορηγία.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 26 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-336)
Στην Κρήτη αγαπάμε τη ζωή! Τη θάλασσα και τις μαδάρες. Την οικογένεια και την παρέα. Το γλέντι, τις μαντινάδες, τον συρτό και τον πεντοζάλη. Το ωραίο φαΐ, το καλό κρασί και την γνήσια τσικουδιά. Δυστυχώς δεν αγαπάμε το μέτρο, δεν σεβόμαστε τον πλησίον μας και υπερεκτιμούμε τις δυνατότητές μας. Και τα αποτελέσματα είναι συχνά τραγικά!
Είμαστε στις 10 πρώτες ευρωπαϊκές περιφέρειες όσον αφορά τους νεκρούς από τροχαία δυστυχήματα. Με πάνω από 10,5 νεκρούς ανά 100.000 κατοίκους! Ποιος φταίει; «Η νοοτροπία του Κρητικού οδηγού είναι αυτή που δημιουργεί τα μεγαλύτερα προβλήματα» λέει ο Γιάννης Λιονάκης, πρόεδρος του Εθελοντικού Συλλόγου Πρόληψης Τροχαίων Ατυχημάτων (ΕΣυΠροΤΑ). Και συμπληρώνει: «Μια περίεργη αίσθηση ότι τα καταφέρνει όλα στο δρόμο, είναι τραγικότητα. Η αντίληψη εγώ είμαι ο καπετάνιος του δρόμου πρέπει να τελειώσει!».
Σύμφωνα με τον Γιώργο Κουβίδη, Πρόεδρο του Πανελλαδικού Συλλόγου SOS Τροχαία Εγκλήματα «Η έλλειψη σεβασμού στον εαυτό μας και στο συνάνθρωπο μας όπως αυτή εκφράζεται σήμερα στην οδική συμπεριφορά αποτελεί μια καρικατούρα αυτού που τυποποιήθηκε ως “κρητική λεβεντιά”. Στη μακρόχρονη ιστορία της Κρήτης, η Αγάπη για τη Ζωή και η περιφρόνηση του θανάτου αποτελούν ένα διαχρονικό χαρακτηριστικό, βασικό στοιχείο της ταυτότητας των Κρητικών. Στοιχείο άρρηκτα συνδεδεμένο με το καλό του κοινωνικού συνόλου. Αυτό σε τίποτα δεν έχει να κάνει με την αποθέωση του ατομικισμού, τη νομιμοποίηση της αυθαιρεσίας και το “δίκαιο του ισχυρού” στο οδικό δίκτυο».
Ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα που ταλανίζει τα τελευταία χρόνια την Κρήτη είναι το φαινόμενο υπερκατανάλωσης αλκοόλ από παιδιά και εφήβους. Θύματα, ηλικίας ακόμη και 10 ετών, καταλήγουν στα επείγοντα των νοσοκομείων και πρέπει να ακολουθήσουν προγράμματα απεξάρτησης! Όπως λέει η κοινωνική λειτουργός Ιωάννα Νυσταζάκη, Στέλεχος Πρόληψης στο Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας της Περιφερειακής Ενότητας Χανίων, «η χρήση του αλκοόλ ως κοινωνική αναπαράσταση είναι στρεβλά συνδεμένη με την ενηλικίωση, τον ανδρισμό, την κοινωνικοποίηση και τη διασκέδαση».
«Στο θέμα της προβληματικής χρήσης αλκοόλ (στα πρώιμα χρόνια της εφηβείας), η συνύπαρξη πολλαπλών παραγόντων, οδηγούν στην επιτακτική ανάγκη για μια προσπάθεια αντιμετώπισης, που θα στοχεύει τόσο στην αλλαγή των κοινωνικών προτύπων όσο και στην κάλυψη των συναισθηματικών κενών, γιατί κάθε έφηβος που εμπλέκεται στην ουσιοεξάρτηση μας στέλνει πάντα το ίδιο μήνυμα. Το μήνυμα αυτό αφορά στη βαθιά ανάγκη του για Υποστήριξη, Επικοινωνία και Αποδοχή».
Και τι να πει κανείς για τις μπαλωθιές; Χαρακτηρίζουν κι αυτές την κακώς εννοούμενη «κρητική λεβεντιά» και αφαιρούν ζωές, χωρίζουν οικογένειες, χαλάνε χρόνιες φιλίες, αφήνουν «μάνες δίχως γιούς, γυναίκες δίχως άντρες, … και (κάνουν) μωρά παιδιά, να κλαιν’ δίχως μανάδες». Ωστόσο δεν είναι δύσκολο να μάθουν οι νέοι που το επιθυμούν την ασφαλή χρήση των όπλων. Η Σκοπευτική Λέσχη Κρήτης (ΣΚΟ.ΛΕ.Κ) εκπαιδεύει τα μέλη της για ολυμπιακά αγωνίσματα και τα διδάσκει ότι «τα όπλα δεν σκοτώνουν ανθρώπους, οι άνθρωποι σκοτώνουν».
Τελευταίο σημάδι της νέας κουλτούρας της έλλειψης σεβασμού, η οποία κυριαρχεί σε ολόκληρη της Ελλάδα, είναι η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα που επιβάλουν οι καπνιστές στους γύρω τους. Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη από αυτήν εδώ τη στήλη για τις καταστρεπτικές συνέπειες του καπνίσματος στην υγεία. Τα νοσήματα που προκαλεί αποδεδειγμένα το κάπνισμα περιλαμβάνουν καρδιαγγειακά, καρκίνους κάθε είδους και αναπνευστικά (κυρίως χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια ή ΧΑΠ).
Αλλά αν οι καπνιστές επιθυμούν να αρρωσταίνουν συντηρώντας, συχνά με το υστέρημά τους, την καπνοβιομηχανία και, μέσω της φορολογίας, το κράτος, ας σκεφτούν ότι το παθητικό κάπνισμα σκοτώνει εξίσου και τους γύρω τους. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα προκαλεί ετησίως 890.000 θανάτους μη καπνιστών, από τους οποίους το 28% ή 250.000 είναι παιδιά. Δηλαδή 28 παιδιά κάθε ώρα! Ή ένα παιδί κάθε δύο περίπου λεπτά! Ας αναλογιστούν οι γονείς που καπνίζουν ότι η αυτή η δική τους κακή συνήθεια βάζει σε κίνδυνο τη ζωή και την υγεία του παιδιού τους …
Την Τρίτη 3 Ιουλίου 2018 ώρα 21:00 στο Θέατρο της Ανατολικής Τάφρου, το Παράρτημα Χανίων του Συλλόγου «Προστασία από το παθητικό κάπνισμα» οργανώνει, με ελεύθερη είσοδο, συναυλία κρητικής μουσικής για τα θύματα του σύγχρονου τρόπου ζωής όπως αυτά τραγικά καταγράφονται στην καθημερινότητά μας. Η συναυλία οργανώνεται υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Χανίων και το ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ, και χάρις στην συνεργασία με τον Παραδοσιακό Μουσικό Σύλλογο Αποκορώνου «Ο Χαρίλαος», που συμμετέχει δωρεάν.
Όπως δηλώνουν οι οργανωτές, «Επειδή νοιαζόμαστε για τον τόπο μας κι επειδή πιστεύουμε ότι η σκληρή πραγματικότητα του νησιού μας, δεν αντιπροσωπεύει τον σύγχρονο “Κρητικό Πολιτισμό”, ενώνουμε τις φωνές μας και συμπράττουμε, με στόχο την ευαισθητοποίηση, τον σεβασμό των συμπολιτών μας και τελικό ζητούμενο την αλλαγή της συμπεριφοράς μας».
Στη συναυλία θα απονεμηθούν και τα βραβεία στις μαντινάδες που διακρίθηκαν στον διαγωνισμό μαντινάδας, ο οποίος οργανώθηκε για τα τέσσερα θέματα της συναυλίας σε συνεργασία με την εκπομπή «Δοξάρια και σκαρόφτερα» του Γιώργου Βιτώρου. Την εκδήλωση υποστηρίζουν 17 σύλλογοι και φορείς ανάμεσά τους και ο Σύλλογος εργαζομένων του Γενικού Νοσοκομείου Χανίων «ο Άγιος Γεώργιος» που την στήριξε και με σημαντική χορηγία.
19 Ιουνίου 2018
Ποιος φοβάται το Αλτσχάιμερ;
Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών και καθυστερούν την εκφυλιστική διαδικασία της άνοιας
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-335)
Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο στη Γαλλία αμφισβητεί ορισμένα δεδομένα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, την οποία θεωρεί σχεδόν παραπλανητική. Το υπογράφουν ο καθηγητής Ολιβιέ Σεν-Ζαν, διευθυντής των υπηρεσιών γηριατρικής στο νοσοκομείο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι, με τον Ερίκ Φαβερώ, δημοσιογράφο της εφημερίδας Λιμπερασιόν (Alzheimer le grand leurre, εκδ. Michalon).
Ο καθηγητής, που εργάζεται στον τομέα της γηριατρικής από την δεκαετία του 1980, μεταφέρει την εμπειρία από δύο αντικρουόμενες τάσεις. Αφενός, η ιατρική άρχισε επιτέλους να περιθάλπει τους ηλικιωμένους και αφετέρου η νόσος του Αλτσχάιμερ αντικατέστησε σταδιακά τις γεροντικές άνοιες. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν συνοδεύτηκε από μια επιστημονική ανάλυση της γήρανσης. Οι γέροι δεν ήταν πια γέροι αλλά άρρωστοι. Δεν έχαναν τα λογικά τους αλλά έπασχαν από Αλτσχάιμερ ...
Έτσι εμφανίστηκαν φάρμακα για το Αλτσχάιμερ. Που όμως αποδείχτηκαν όχι μόνο άχρηστα αλλά και επικίνδυνα, ίσως και θανατηφόρα. Φυσικά, τα φάρμακα ήταν απαραίτητα για να επιβληθεί το σημερινό μοντέλο της ιατρικής περίθαλψης της γήρανσης. Έτσι το Αλτσχάιμερ έγινε σιγά-σιγά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα χρήσιμο για την περιγραφή της γήρανσης!
Επιπλέον, κατά την τελευταία 20ετία οι καταστροφικές προβλέψεις πολλαπλασιάστηκαν μέχρι σημείου να αναφέρονται σε μια παγκόσμια επιδημία Αλτσχάιμερ. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού προβλεπόταν ότι θα προκαλούσε έκρηξη όλων των ειδών άνοιας. Ωστόσο, οι μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας την τελευταία διετία δείχνουν μείωση του Αλτσχάιμερ αλλά και των άλλων ειδών άνοιας.
Από πού προκύπτει αυτό το συμπέρασμα; Σε μια πρώτη έρευνα, από το 1948 και μετά, συμμετείχαν οι κάτοικοι του Φράμιγχαν, μιας μικρής αντιπροσωπευτικής πόλης στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, κοντά στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Η μελέτη ξεκίνησε με 5.209 συμμετέχοντες και καλύπτει σήμερα την τρίτη γενιά των κατοίκων. Αρχικός στόχος ήταν η εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Η έρευνα απέδειξε τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της χοληστερίνης, της υπέρτασης, του διαβήτη και του καπνίσματος. Παράλληλα, η εξέταση των νοητικών λειτουργιών των συμμετεχόντων από το 1970 έως το 2010 έδειξε σταθερή μείωση 20% ανά δεκαετία της εμφάνισης των περιστατικών άνοιας.
Μια δεύτερη έρευνα στις ΗΠΑ με τη συμμετοχή 20.000 ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών δείχνει ότι η συχνότητα της άνοιας για τους άνω των 65 ετών μειώθηκε κατά την περίοδο 2000-2010 από 11,7% σε 9,2%. Παρόμοιες τάσεις μείωσης παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Βρετανία. (Στην Ελλάδα η πρώτη μεγάλης κλίμακας επιδημιολογική μελέτη για την άνοια - Σεπτέμβριος 2017 - έδειξε ποσοστά άνοιας ίδια ή μικρότερα σε σχέση με τις ανεπτυγμένες χώρες).
Σε τι οφείλεται αυτή η θεαματική μείωση; Στη μελέτη του Φράμιγχαν αναφέρεται σαφέστατος συσχετισμός με το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο - όσο υψηλότερο είναι τόσο αργότερα είναι πιθανόν να εμφανιστεί άνοια. Μάλιστα οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η μείωση της εμφάνισης άνοιας εξισορροπεί την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εξαιτίας της οποίας αυξάνονται οι σχετικές περιπτώσεις. Κι έτσι προβλέπουν σταθεροποίηση του παγκόσμιου αριθμού των περιπτώσεων άνοιας.
Γερνάμε λοιπόν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και στην καλύτερη εκπαίδευση. Η βελτίωση του διανοητικού μας επιπέδου μετακινεί τα όρια και η αυξημένη νοημοσύνη μας παρέχει τα όπλα κατά της εκφυλιστικής διαδικασίας που είναι γραμμένη στα γονίδιά μας.
Το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης. Μάλιστα, από άλλες έρευνες σε θρησκευόμενους αμερικανούς προκύπτει ότι στην περίπτωση του Αλτσχάιμερ οι κακώσεις του εγκεφάλου δεν συνάδουν πάντα με την πρόοδο της άνοιας! Με παρόμοιες κακώσεις του εγκεφάλου άλλοι είναι υγιείς κι άλλοι έχουν άνοια. Κι η εξήγηση αυτής της διαφοράς φαίνεται να έγκειται στις διαφορές κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου!
Για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο διατυπώθηκε η έννοια της γνωστικής εφεδρείας. Γοητευτική έννοια, η οποία όμως δεν έχει αυστηρή επιστημονική βάση παρά τις προόδους των νευροεπιστημών ή της απεικόνισης της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι την αποδέχονται οι πάντες λόγω των προοπτικών που ανοίγονται όσον αφορά την πρόληψη της υποχώρησης της νοητικής λειτουργίας. Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Όπως κάθε όργανο έτσι και ο εγκέφαλος εκφυλίζεται λόγω γήρατος αλλά η διαδικασία αυτή αντισταθμίζεται από την έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση με τον έξω κόσμο σε συνδυασμό με κάποια σωματική άσκηση. Ακόμη και μετά την ηλικία των 80 ετών! Μάλιστα, μια πρόσφατη γαλλο-καναδική έρευνα, σχετικά με τη σύνδεση της χρήσης ηρεμιστικών με την υποχώρηση της νοητικής λειτουργίας, ενισχύει την άποψη της πιθανής άμεσης συσχέτισης μεταξύ βενζοδιαζεπινών και Αλτσχάιμερ.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-335)
Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο στη Γαλλία αμφισβητεί ορισμένα δεδομένα για τη νόσο Αλτσχάιμερ, την οποία θεωρεί σχεδόν παραπλανητική. Το υπογράφουν ο καθηγητής Ολιβιέ Σεν-Ζαν, διευθυντής των υπηρεσιών γηριατρικής στο νοσοκομείο Ζωρζ Πομπιντού στο Παρίσι, με τον Ερίκ Φαβερώ, δημοσιογράφο της εφημερίδας Λιμπερασιόν (Alzheimer le grand leurre, εκδ. Michalon).
Ο καθηγητής, που εργάζεται στον τομέα της γηριατρικής από την δεκαετία του 1980, μεταφέρει την εμπειρία από δύο αντικρουόμενες τάσεις. Αφενός, η ιατρική άρχισε επιτέλους να περιθάλπει τους ηλικιωμένους και αφετέρου η νόσος του Αλτσχάιμερ αντικατέστησε σταδιακά τις γεροντικές άνοιες. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή δεν συνοδεύτηκε από μια επιστημονική ανάλυση της γήρανσης. Οι γέροι δεν ήταν πια γέροι αλλά άρρωστοι. Δεν έχαναν τα λογικά τους αλλά έπασχαν από Αλτσχάιμερ ...
Έτσι εμφανίστηκαν φάρμακα για το Αλτσχάιμερ. Που όμως αποδείχτηκαν όχι μόνο άχρηστα αλλά και επικίνδυνα, ίσως και θανατηφόρα. Φυσικά, τα φάρμακα ήταν απαραίτητα για να επιβληθεί το σημερινό μοντέλο της ιατρικής περίθαλψης της γήρανσης. Έτσι το Αλτσχάιμερ έγινε σιγά-σιγά ένα κοινωνικό κατασκεύασμα χρήσιμο για την περιγραφή της γήρανσης!
Επιπλέον, κατά την τελευταία 20ετία οι καταστροφικές προβλέψεις πολλαπλασιάστηκαν μέχρι σημείου να αναφέρονται σε μια παγκόσμια επιδημία Αλτσχάιμερ. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού προβλεπόταν ότι θα προκαλούσε έκρηξη όλων των ειδών άνοιας. Ωστόσο, οι μελέτες που είδαν το φως της δημοσιότητας την τελευταία διετία δείχνουν μείωση του Αλτσχάιμερ αλλά και των άλλων ειδών άνοιας.
Από πού προκύπτει αυτό το συμπέρασμα; Σε μια πρώτη έρευνα, από το 1948 και μετά, συμμετείχαν οι κάτοικοι του Φράμιγχαν, μιας μικρής αντιπροσωπευτικής πόλης στη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ, κοντά στο πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ. Η μελέτη ξεκίνησε με 5.209 συμμετέχοντες και καλύπτει σήμερα την τρίτη γενιά των κατοίκων. Αρχικός στόχος ήταν η εκτίμηση του κινδύνου καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Η έρευνα απέδειξε τις καταστρεπτικές επιπτώσεις της χοληστερίνης, της υπέρτασης, του διαβήτη και του καπνίσματος. Παράλληλα, η εξέταση των νοητικών λειτουργιών των συμμετεχόντων από το 1970 έως το 2010 έδειξε σταθερή μείωση 20% ανά δεκαετία της εμφάνισης των περιστατικών άνοιας.
Μια δεύτερη έρευνα στις ΗΠΑ με τη συμμετοχή 20.000 ατόμων ηλικίας άνω των 50 ετών δείχνει ότι η συχνότητα της άνοιας για τους άνω των 65 ετών μειώθηκε κατά την περίοδο 2000-2010 από 11,7% σε 9,2%. Παρόμοιες τάσεις μείωσης παρατηρήθηκαν στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Βρετανία. (Στην Ελλάδα η πρώτη μεγάλης κλίμακας επιδημιολογική μελέτη για την άνοια - Σεπτέμβριος 2017 - έδειξε ποσοστά άνοιας ίδια ή μικρότερα σε σχέση με τις ανεπτυγμένες χώρες).
Σε τι οφείλεται αυτή η θεαματική μείωση; Στη μελέτη του Φράμιγχαν αναφέρεται σαφέστατος συσχετισμός με το κοινωνικό και μορφωτικό επίπεδο - όσο υψηλότερο είναι τόσο αργότερα είναι πιθανόν να εμφανιστεί άνοια. Μάλιστα οι ερευνητές ισχυρίζονται ότι η μείωση της εμφάνισης άνοιας εξισορροπεί την αύξηση του προσδόκιμου ζωής εξαιτίας της οποίας αυξάνονται οι σχετικές περιπτώσεις. Κι έτσι προβλέπουν σταθεροποίηση του παγκόσμιου αριθμού των περιπτώσεων άνοιας.
Γερνάμε λοιπόν σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία. Αυτό επιτυγχάνεται όχι μόνο χάρη στις προόδους της ιατρικής (καλύτερη περίθαλψη) και στην καλυτέρευση του επιπέδου ζωής αλλά και στην καλύτερη εκπαίδευση. Η βελτίωση του διανοητικού μας επιπέδου μετακινεί τα όρια και η αυξημένη νοημοσύνη μας παρέχει τα όπλα κατά της εκφυλιστικής διαδικασίας που είναι γραμμένη στα γονίδιά μας.
Το γεγονός ότι η βελτίωση της παιδείας μας κάνει ανθεκτικότερους σε μιαν εκφυλιστική ασθένεια παρομοιάζεται με την ανακάλυψη των εμβολίων ή τη θεραπεία της φυματίωσης. Μάλιστα, από άλλες έρευνες σε θρησκευόμενους αμερικανούς προκύπτει ότι στην περίπτωση του Αλτσχάιμερ οι κακώσεις του εγκεφάλου δεν συνάδουν πάντα με την πρόοδο της άνοιας! Με παρόμοιες κακώσεις του εγκεφάλου άλλοι είναι υγιείς κι άλλοι έχουν άνοια. Κι η εξήγηση αυτής της διαφοράς φαίνεται να έγκειται στις διαφορές κοινωνικού και μορφωτικού επιπέδου!
Για να εξηγηθεί αυτό το φαινόμενο διατυπώθηκε η έννοια της γνωστικής εφεδρείας. Γοητευτική έννοια, η οποία όμως δεν έχει αυστηρή επιστημονική βάση παρά τις προόδους των νευροεπιστημών ή της απεικόνισης της εγκεφαλικής λειτουργίας. Ωστόσο, φαίνεται ότι την αποδέχονται οι πάντες λόγω των προοπτικών που ανοίγονται όσον αφορά την πρόληψη της υποχώρησης της νοητικής λειτουργίας. Τα διανοητικά ερεθίσματα αντισταθμίζουν επί περισσότερο χρόνο την ενδεχόμενη αλλοίωση των νοητικών λειτουργιών χωρίς την εμφάνιση συμπτωμάτων.
Όπως κάθε όργανο έτσι και ο εγκέφαλος εκφυλίζεται λόγω γήρατος αλλά η διαδικασία αυτή αντισταθμίζεται από την έντονη κοινωνική αλληλεπίδραση με τον έξω κόσμο σε συνδυασμό με κάποια σωματική άσκηση. Ακόμη και μετά την ηλικία των 80 ετών! Μάλιστα, μια πρόσφατη γαλλο-καναδική έρευνα, σχετικά με τη σύνδεση της χρήσης ηρεμιστικών με την υποχώρηση της νοητικής λειτουργίας, ενισχύει την άποψη της πιθανής άμεσης συσχέτισης μεταξύ βενζοδιαζεπινών και Αλτσχάιμερ.
Καλά γηρατειά χωρίς Αλτσχάιμερ
- Ασκηθείτε περπατώντας τουλάχιστον 6 έως 8 χιλιόμετρα κάθε μέρα
- Η ανάγνωση επί μισή ώρα την ημέρα προσθέτει 2 χρόνια ζωής
- Ένας απογευματινός υπνάκος αντισταθμίζει την έλλειψη ύπνου τη νύχτα
- Η κρητική διατροφή μειώνει κατά 40% τις πιθανότητες εμφάνισης Αλτσχάιμερ
- Αποφύγετε τη ρύπανση από μικροσωματίδια - η κατοικία κοντά σε μεγάλο οδικό άξονα αυξάνει κατά 7% τον κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ
- Παίξτε κουτσό όπως τα παιδιά - βελτιώνει την ισορροπία στους ηλικιωμένους
- Η σοκολάτα βελτιώνει τη λειτουργία των νευρώνων αλλά παχαίνει …
- Φουσκώστε μπαλόνια στις γιορτές – βελτιώνει την πνευμονική λειτουργία
- Μην συγκρατείτε τα ούρα σας – κινδυνεύετε να πάθετε ακράτεια
- Εξασκείστε τη μνήμη σας παίζοντας μπριτζ ή σκάκι – είναι αποτελεσματικότερα από τα σταυρόλεξα και το σουντόκου
- Χορέψτε τανγκό – χρησιμεύει και για την αντιμετώπιση του Πάρκινσον
- Ακούστε κλασσική μουσική (ιδίως Μότσαρτ) – διατηρεί τη μνήμη και την ακοή, επιδρά θετικά στον πόνο, το άγχος, την αρτηριακή πίεση και στον καρδιακό ρυθμό
- Κάπνισμα, παχυσαρκία, υπέρταση, χοληστερίνη και ζάχαρο κόβουν μέχρι και 15 χρόνια από την ζωή σας
12 Ιουνίου 2018
Περί Ελευθερίου Βενιζέλου
Μερικά σημαντικά μαθήματα από την ζωή ενός μεγάλου Έλληνα, η βιογραφία του οποίου αξίζει να διαβαστεί με προσοχή
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-334)
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την ανάγνωση της δίτομης βιογραφίας «Ελευθέριος Βενιζέλος, Ο άνθρωπος, ο ηγέτης» του φίλου Νίκου Παπαδάκη (έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Βιβλιοπωλείου της Εστίας). Σήμερα, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις εντυπώσεις που απεκόμισα από την ανάγνωση του εμβληματικού αυτού έργου.
Θέλω να τονίσω ότι το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα σαν καλογραμμένο μυθιστόρημα. Παράλληλα, το πλήθος των βιβλιογραφικών παραπομπών εξασφαλίζει την ιστορική του αξία. Θεωρώ ότι εκτός από τους επαίνους για την αξία του ως ιστορικό έργο (στις διάφορες παρουσιάσεις του βιβλίου ακούστηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι) το βιβλίο αξίζει και επαίνους ως λογοτεχνικό πόνημα!
Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο αυτό πρέπει να το διαβάσουν κατ’ αρχάς όλοι οι συμπατριώτες μας που ισχυρίζονται ότι είναι επαναστάτες. Ο επαναστάτης του Θερίσου έχει πολλά να διδάξει σε όσους είναι έτοιμοι να αδράξουν το πιστόλι της τρομοκρατίας, το ντουφέκι της απεργίας και τα λοστάρια της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, χωρίς να έχουν διαμορφώσει έναν ρεαλιστικό στόχο και ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Ιδίως όταν φαίνεται πως στην πραγματικότητα αγωνίζονται για τους εαυτούς τους και για τα ρουσφέτια της παρέας τους κι όχι για το κοινό καλό.
Επιπλέον, όλο το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο για όσους θέλουν να αποκαλούνται φιλελεύθεροι αλλά και δημοκράτες. Πολλοί καταλογίζουν στον Βενιζέλο την απόφαση του να πάει σε εκλογές το 1920 ως το μεγαλύτερο του σφάλμα. Νομίζω, ότι αυτή του η πράξη αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της δημοκρατικότητάς Βενιζέλου όπως και ο αγώνας του να αποτρέψει τη δικτατορία που ήθελε να επιβάλει ο Πλαστήρας μετά τις εκλογές του 1933. Ένα άλλο σημείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Βενιζέλος αγωνίστηκε εναντίον της τουρκικής αλλά και της πριγκιπικής δεσποτείας χωρίς στη συνέχεια να αγνοήσει τους διαφωνούντες και τις μειονότητες.
Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και για τους σύγχρονους πολιτικούς. Διαβάζω σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές του 1928 στην ενότητα «Ειλικρίνεια που τρομάζει» τα εξής: «Δεν θέλησε να είναι ευχάριστος. Και δεν δίστασε να πει, ορθά-κοφτά, από το προεκλογικό μπαλκόνι, ότι η κυβέρνησή του δεν επρόκειτο να κάνει νέες προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, αφού οι υπηρετούντες ξεπερνούσαν κατά πολύ τον απαιτούμενο αριθμό, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Οι πλεονάζοντες, είπε, ίσως έφταναν και τις 10.000. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν ήταν διατεθειμένος να προβεί σε απολύσεις, «διότι δεν είναι εύκολον να ριφθεί εις τους δρόμους από της μιας ημέρας εις την άλλην τόσος αριθμός βιοπαλαιστών».
Η δεύτερη αρνητική του δέσμευση αφορούσε τη φορολογία, για την οποία παραδέχθηκε ότι ήταν βαριά και άνιση, η κατάσταση του προϋπολογισμού ωστόσο δεν άφηνε περιθώρια για ελαφρύνσεις. «Δεν επαγγέλλομαι καμμίαν άμεσον ελάττωσιν των φόρων», είπε, «προτού η αύξηση των εσόδων και μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης επιτρέψει τη μείωσή τους». Οι όψιμοι φιλελεύθεροι νομίζω ότι θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τις δύο παραπάνω παραγράφους.
Φυσικά, το βιβλίο είναι επίσης απαραίτητο σε όλους τους ερασιτέχνες διπλωμάτες. Που θεωρούν ότι οι διεθνείς σχέσεις ρυθμίζονται με όρους καφενείου ή ποδοσφαίρου. Είναι ξεκάθαρο πως ό,τι πέτυχε ο Βενιζέλος όσον αφορά την επέκταση της Ελληνικής επικράτειας το πέτυχε πάνω απ’ όλα γιατί ήταν ρεαλιστής και ήξερε να συνάπτει τις κατάλληλες συμμαχίες. Κάτι που δυστυχώς όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ελληνική εξωτερική πολιτική φαίνεται συχνά να λησμονούν.
Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάκη με βοήθησε επίσης να καταλάβω καλύτερα τον εθνικό διχασμό αλλά και την καταστρεπτική επίπτωση που είχαν οι ενέργειες της βασιλικής οικογένειας και του περιβάλλοντός της. Το αντιβενιζελικό πάθος του Κωνσταντίνου αλλά και του Ιωάννη Μεταξά στοίχισε πολλά στη χώρα – κυρίως λόγω της προώθησης ανίκανων στελεχών στην κυβέρνηση και στη στρατιωτική ιεραρχία, στελέχη, τα οποία ως μόνο προσόν είχαν τον αντιβενιζελισμό τους.
Αντίθετα, ο Βενιζέλος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συχνά, ακόμη και σε καίριες θέσεις, ανθρώπους τους οποίους είτε δεν γνώριζε προσωπικά, είτε με τους οποίους τον χώριζαν ιδεολογικές διαφορές. Έδωσε έτσι πολλά μαθήματα αξιοκρατίας, κάτι που δυστυχώς χρειάζεται ιδιαίτερα και στις μέρες μας.
Πολλοί κατηγορούν τέλος τον Βενιζέλο για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί ιδιώνυμου. Φαίνεται όμως ότι η θέσπισή της κρίθηκε αναγκαία για να αντιμετωπιστούν οι θέσεις του ΚΚΕ για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και της Θράκης και οι προσπάθειες του να δημιουργήσει οργανώσεις και στο πλαίσιο του στρατεύματος. Ωστόσο, ο Παπαδάκης ισχυρίζεται πως επί κυβερνήσεως Βενιζέλου, ελάχιστοι εκτοπίστηκαν ή καταδικάστηκαν με βάση το νόμο αυτόν.
Συμπερασματικά, η εικόνα του Βενιζέλου που απεκόμισα διαβάζοντας τη δίτομη αυτή βιογραφία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής. Διανοούμενος αλλά και καταδεκτικός, ολιγαρκής για τον εαυτό του αλλά έτοιμος να ξοδευτεί για τους άλλους, υπερδραστήριος και προνοητικός για να πετύχει πολύπλοκους στόχους, δεινός ρήτορας και διαπραγματευτής αλλά και ρεαλιστής.
Νομικός, ο οποίος κατανοούσε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των νόμων που θέσπιζε, στρατηγικός αναλυτής της διεθνούς σκηνής, με διεθνή αναγνώριση – τον οποίο όμως οι Έλληνες προσπάθησαν να δολοφονήσουν δύο φορές και εναντίον του οποίου οργανώθηκε πανελλήνιο ανάθεμα!
Μαζί με το παράδειγμα του, ο Βενιζέλος μας άφησε πολλές παρακαταθήκες. Διαβάζοντας τη βιογραφία του κατάλαβα ότι ίσως να μην είμαστε άξιοι να περπατήσουμε στα χνάρια του, αφού εν πολλοίς υιοθετούμε τις μεθόδους, τη ρητορική, συχνά ακόμη και την ιδεολογία των αντιπάλων του – μια σίγουρη συνταγή για εθνικές κρίσεις και τραγωδίες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 12 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-334)
Πριν από λίγες μέρες τελείωσα την ανάγνωση της δίτομης βιογραφίας «Ελευθέριος Βενιζέλος, Ο άνθρωπος, ο ηγέτης» του φίλου Νίκου Παπαδάκη (έκδοση του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και του Βιβλιοπωλείου της Εστίας). Σήμερα, θα μοιραστώ μαζί σας μερικές από τις εντυπώσεις που απεκόμισα από την ανάγνωση του εμβληματικού αυτού έργου.
Θέλω να τονίσω ότι το βιβλίο διαβάζεται ευχάριστα σαν καλογραμμένο μυθιστόρημα. Παράλληλα, το πλήθος των βιβλιογραφικών παραπομπών εξασφαλίζει την ιστορική του αξία. Θεωρώ ότι εκτός από τους επαίνους για την αξία του ως ιστορικό έργο (στις διάφορες παρουσιάσεις του βιβλίου ακούστηκαν πολλοί και δικαιολογημένοι) το βιβλίο αξίζει και επαίνους ως λογοτεχνικό πόνημα!
Κατά τη γνώμη μου, το βιβλίο αυτό πρέπει να το διαβάσουν κατ’ αρχάς όλοι οι συμπατριώτες μας που ισχυρίζονται ότι είναι επαναστάτες. Ο επαναστάτης του Θερίσου έχει πολλά να διδάξει σε όσους είναι έτοιμοι να αδράξουν το πιστόλι της τρομοκρατίας, το ντουφέκι της απεργίας και τα λοστάρια της ακτιβιστικής διαμαρτυρίας, χωρίς να έχουν διαμορφώσει έναν ρεαλιστικό στόχο και ένα μακροπρόθεσμο όραμα. Ιδίως όταν φαίνεται πως στην πραγματικότητα αγωνίζονται για τους εαυτούς τους και για τα ρουσφέτια της παρέας τους κι όχι για το κοινό καλό.
Επιπλέον, όλο το βιβλίο αποτελεί εγχειρίδιο για όσους θέλουν να αποκαλούνται φιλελεύθεροι αλλά και δημοκράτες. Πολλοί καταλογίζουν στον Βενιζέλο την απόφαση του να πάει σε εκλογές το 1920 ως το μεγαλύτερο του σφάλμα. Νομίζω, ότι αυτή του η πράξη αποτελεί την ύψιστη απόδειξη της δημοκρατικότητάς Βενιζέλου όπως και ο αγώνας του να αποτρέψει τη δικτατορία που ήθελε να επιβάλει ο Πλαστήρας μετά τις εκλογές του 1933. Ένα άλλο σημείο που αξίζει να τονιστεί είναι ότι ο Βενιζέλος αγωνίστηκε εναντίον της τουρκικής αλλά και της πριγκιπικής δεσποτείας χωρίς στη συνέχεια να αγνοήσει τους διαφωνούντες και τις μειονότητες.
Το βιβλίο είναι ιδιαίτερα επίκαιρο και για τους σύγχρονους πολιτικούς. Διαβάζω σχετικά με την προεκλογική εκστρατεία για τις εκλογές του 1928 στην ενότητα «Ειλικρίνεια που τρομάζει» τα εξής: «Δεν θέλησε να είναι ευχάριστος. Και δεν δίστασε να πει, ορθά-κοφτά, από το προεκλογικό μπαλκόνι, ότι η κυβέρνησή του δεν επρόκειτο να κάνει νέες προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων, αφού οι υπηρετούντες ξεπερνούσαν κατά πολύ τον απαιτούμενο αριθμό, επιβαρύνοντας υπέρμετρα τον προϋπολογισμό. Οι πλεονάζοντες, είπε, ίσως έφταναν και τις 10.000. Την ίδια στιγμή, όμως, δεν ήταν διατεθειμένος να προβεί σε απολύσεις, «διότι δεν είναι εύκολον να ριφθεί εις τους δρόμους από της μιας ημέρας εις την άλλην τόσος αριθμός βιοπαλαιστών».
Η δεύτερη αρνητική του δέσμευση αφορούσε τη φορολογία, για την οποία παραδέχθηκε ότι ήταν βαριά και άνιση, η κατάσταση του προϋπολογισμού ωστόσο δεν άφηνε περιθώρια για ελαφρύνσεις. «Δεν επαγγέλλομαι καμμίαν άμεσον ελάττωσιν των φόρων», είπε, «προτού η αύξηση των εσόδων και μια βελτίωση της οικονομικής κατάστασης επιτρέψει τη μείωσή τους». Οι όψιμοι φιλελεύθεροι νομίζω ότι θα πρέπει να προσέξουν ιδιαίτερα τις δύο παραπάνω παραγράφους.
Φυσικά, το βιβλίο είναι επίσης απαραίτητο σε όλους τους ερασιτέχνες διπλωμάτες. Που θεωρούν ότι οι διεθνείς σχέσεις ρυθμίζονται με όρους καφενείου ή ποδοσφαίρου. Είναι ξεκάθαρο πως ό,τι πέτυχε ο Βενιζέλος όσον αφορά την επέκταση της Ελληνικής επικράτειας το πέτυχε πάνω απ’ όλα γιατί ήταν ρεαλιστής και ήξερε να συνάπτει τις κατάλληλες συμμαχίες. Κάτι που δυστυχώς όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την ελληνική εξωτερική πολιτική φαίνεται συχνά να λησμονούν.
Το βιβλίο του Νίκου Παπαδάκη με βοήθησε επίσης να καταλάβω καλύτερα τον εθνικό διχασμό αλλά και την καταστρεπτική επίπτωση που είχαν οι ενέργειες της βασιλικής οικογένειας και του περιβάλλοντός της. Το αντιβενιζελικό πάθος του Κωνσταντίνου αλλά και του Ιωάννη Μεταξά στοίχισε πολλά στη χώρα – κυρίως λόγω της προώθησης ανίκανων στελεχών στην κυβέρνηση και στη στρατιωτική ιεραρχία, στελέχη, τα οποία ως μόνο προσόν είχαν τον αντιβενιζελισμό τους.
Αντίθετα, ο Βενιζέλος δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει συχνά, ακόμη και σε καίριες θέσεις, ανθρώπους τους οποίους είτε δεν γνώριζε προσωπικά, είτε με τους οποίους τον χώριζαν ιδεολογικές διαφορές. Έδωσε έτσι πολλά μαθήματα αξιοκρατίας, κάτι που δυστυχώς χρειάζεται ιδιαίτερα και στις μέρες μας.
Πολλοί κατηγορούν τέλος τον Βενιζέλο για τη θέσπιση της νομοθεσίας περί ιδιώνυμου. Φαίνεται όμως ότι η θέσπισή της κρίθηκε αναγκαία για να αντιμετωπιστούν οι θέσεις του ΚΚΕ για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία της Μακεδονίας και της Θράκης και οι προσπάθειες του να δημιουργήσει οργανώσεις και στο πλαίσιο του στρατεύματος. Ωστόσο, ο Παπαδάκης ισχυρίζεται πως επί κυβερνήσεως Βενιζέλου, ελάχιστοι εκτοπίστηκαν ή καταδικάστηκαν με βάση το νόμο αυτόν.
Συμπερασματικά, η εικόνα του Βενιζέλου που απεκόμισα διαβάζοντας τη δίτομη αυτή βιογραφία μπορεί να συνοψισθεί ως εξής. Διανοούμενος αλλά και καταδεκτικός, ολιγαρκής για τον εαυτό του αλλά έτοιμος να ξοδευτεί για τους άλλους, υπερδραστήριος και προνοητικός για να πετύχει πολύπλοκους στόχους, δεινός ρήτορας και διαπραγματευτής αλλά και ρεαλιστής.
Νομικός, ο οποίος κατανοούσε τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις των νόμων που θέσπιζε, στρατηγικός αναλυτής της διεθνούς σκηνής, με διεθνή αναγνώριση – τον οποίο όμως οι Έλληνες προσπάθησαν να δολοφονήσουν δύο φορές και εναντίον του οποίου οργανώθηκε πανελλήνιο ανάθεμα!
Μαζί με το παράδειγμα του, ο Βενιζέλος μας άφησε πολλές παρακαταθήκες. Διαβάζοντας τη βιογραφία του κατάλαβα ότι ίσως να μην είμαστε άξιοι να περπατήσουμε στα χνάρια του, αφού εν πολλοίς υιοθετούμε τις μεθόδους, τη ρητορική, συχνά ακόμη και την ιδεολογία των αντιπάλων του – μια σίγουρη συνταγή για εθνικές κρίσεις και τραγωδίες …
Μερικά σοφά λόγια του Ελευθερίου Βενιζέλου
- Οι πολιτισμένοι λαοί κερδίζουν την εξουσία με την ψήφο των πολλών, κυβερνώνται με την ικανότητα των ολίγων και μεγαλουργούν με την πνοή του ενός.
- Σε όλους τους πολέμους η Αγγλία κερδίζει μίαν μάχην. Την τελευταίαν.
- Η Ελλάς είναι πολύ μικρόν κράτος διά να διαπράξη τόσον μεγάλην ατιμίαν (απαντώντας σε επιστολή του Κάιζερ που τον προέτρεπε να επιτεθεί στην Σερβία κατά παράβαση της ελληνοσερβικής συνθήκης).
- Αισθάνομαι υπερηφάνεια, διότι στις φλέβες μου ρέει διασταυρωμένο Λακωνικό και Κρητικό αίμα και άμα έχω κοντά μου τους Κρητικούς και τους Μανιάτες έχω ολόκληρη την Ελλάδα.
- Όταν οι λαοί αποτυγχάνουσι, δεν ερωτώσι, και καλώς κάμνουσι, αν έπταισαν αι κυβερνήσεις, αλλά το πρώτον των έργον είναι να τας ρίψωσι.
- Η πραγματοποίησις των εθνικών μας πόθων δεν εξαρτάται τόσον εκ των ιδικών μας πράξεων, όσον από την συνδρομήν των διεθνών περιστάσεων, αίτινες διαφεύγουν της ιδικής μας επιρροής.
- Είναι γνωστόν ότι εις την συνδρομήν των προστατίδων Δυνάμεων προσέφυγε πάντοτε η Ελλάς και διά το ψύλλου πήδημα.
- Το να είσαι Έλληνας δεν είναι ζήτημα καταγωγής, αλλά θέμα αγωγής.
- [Η «μαλλιαρή» είναι] ο μεγαλύτερος εχθρός ουχί της καθαρευούσης, την οποίαν είναι αδύνατον να επηρεάση, αλλά της δημοτικής.
- Μόνο μέσα εις την ειρήνην ημπορούν να αναπτυχθούν όλα τα άνθη του πολιτισμού.
- Ο πολιτικός πρέπει να έχη το χάρισμα να βλέπη πολύ πρωτύτερα αφ’ όσον βλέπουν οι άλλοι. Αν δεν έχη το χάρισμα τούτο, είναι αδύνατον να μην οδηγήσει την πατρίδα αυτού εις συμφοράς και καταστροφή.
05 Ιουνίου 2018
Για λιγότερα τροχαία λόγω μέθης
Μερικές προτάσεις για εκμηδενισμό των θυμάτων από δυστυχήματα στα οποία εμπλέκονται μεθυσμένοι οδηγοί
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-333)
Κάθε χρόνο στους δρόμους των ΗΠΑ χάνουν τη ζωή τους 10.000 περίπου άτομα σε δυστυχήματα που προκαλούνται από μεθυσμένους οδηγούς. Αυτό σημαίνει 29 νεκροί ημερησίως, ή ένας νεκρός κάθε 50 λεπτά της ώρας. Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 44 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 25% των θανάτων από τροχαία οφείλεται στη μέθη (περίπου 170 επί συνόλου 690 το 2017). Στην πράξη όμως το ποσοστό αυτό είναι μάλλον υψηλότερο αφού οι επίσημες στατιστικές δεν περιλαμβάνουν σαφή στοιχεία για τα δυστυχήματα που οφείλονται στην εν λόγω αιτία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) έκανε τον Φεβρουάριο μερικές προτάσεις για τη μείωση των δυστυχημάτων που οφείλονται σε μεθυσμένους οδηγούς. Κατ’ αρχάς πρότεινε εντατικοποίηση των αλκοτέστ από την αστυνομία με παράλληλη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας στα 0,2g/l από τα 0,5g/l που είναι σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες). Πρότεινε επίσης περισσότερες ενημερωτικές εκστρατείες και να γενικευθεί η χρήση συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού, ιδίως για καθ' υποτροπή παραβάτες και επαγγελματίες οδηγούς.
Παράλληλα το Γενάρη, μια αντίστοιχη μελέτη δημοσιεύτηκε από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών, Τεχνολογίας και Ιατρικής των ΗΠΑ. Έγινε κατόπιν παραγγελίας της Εθνικής Υπηρεσίας Οδικής Ασφάλειας των Αυτοκινητοδρόμων (NHTSA) που κάλυψε και το κόστος. Οι προτάσεις που διατύπωσαν οι αμερικάνοι επιστήμονες και μηχανικοί ήταν πολύ ευρύτερες και ριζοσπαστικές.
Φυσικά προτείνουν όπως και οι ευρωπαίοι εντατικοποίηση και διαφήμιση των αλκοτέστ, καθώς και μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας ακολουθώντας το παράδειγμα των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών όπου το σημερινό όριο είναι 0,5g/l (σήμερα στις ΗΠΑ είναι 0,8g/l). Προτείνουν επίσης, για τους καθ' υποτροπή παραβάτες. τη γενίκευση της χρήσης συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού.
Όμως οι αμερικάνοι προχώρησαν πολλά βήματα παραπέρα … Πρότειναν, για παράδειγμα, αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη με το σκεπτικό ότι η υψηλότερη τιμή αποτελεί σαφέστατα αποτρεπτικό παράγοντα της κατανάλωσης. Αυτό είναι κάτι που παρατηρείται και με άλλες εθιστικές ουσίες όπως π.χ. η νικοτίνη. Στη Γαλλία, όπου η τιμή των πακέτων των τσιγάρων έχει αυξηθεί στα 7-8 ευρώ (και προβλέπεται να φτάσει τα 10 ευρώ μέχρι το 2020), ήδη έχουν κόψει το κάπνισμα τον τελευταίο χρόνο, ένα εκατομμύριο άτομα!
Προτάθηκαν επίσης η μείωση των σημείων πώλησης και κατανάλωσης οινοπνευματωδών, ιδίως για άτομα ηλικίας κάτω των 21 ετών. καθώς και η αύξηση των προστίμων για όσους πωλούν οινοπνευματώδη σε ανήλικους και ήδη μεθυσμένους. Παράλληλα, προτάθηκε η υποχρεωτική κατάρτιση των υπευθύνων πωλήσεων οινοπνευματωδών και η διεξαγωγή περιοδικών ελέγχων με ανήλικους ηθοποιούς ως αγοραστές. Και φυσικά ο περιορισμός των διαφημίσεων οινοπνευματωδών ποτών σε όλα τα μέσα επικοινωνίας, ιδίως σε όσα απευθύνονται σε νέους.
Οι προτάσεις για ενίσχυση της φορολογίας και περιορισμό των σημείων πώλησης και των διαφημίσεων δεν αφορούν βέβαια μόνο τους μεθυσμένους οδηγούς. Αφορούν κατ’ αρχήν τα παιδιά και τους εφήβους που συχνά έχουν γίνει αλκοολικοί πριν καν ενηλικιωθούν! Ένα πρόβλημα που πλήττει ιδίως την Κρήτη αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα. Είναι απαράδεκτο να μεταφέρονται στα επείγοντα παιδιά 8 και 10 ετών σε αιθυλικό κώμα. Όσο για τις ολέθριες επιπτώσεις του οινοπνεύματος στην υγεία των ενηλίκων, γράψαμε πριν λίγες εβδομάδες (βλ. Χ.Ν. 27/2/2018).
Στις πρωτότυπες προτάσεις των αμερικάνων περιλαμβάνεται και η ίδρυση ειδικών δικαστηρίων τα οποία θα ασχολούνται με τους οδηγούς που θα συλλαμβάνονται μεθυσμένοι ή υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών. Στόχος είναι οι οδηγοί αυτοί να μπαίνουν σε προγράμματα απεξάρτησης με την αξιοποίηση γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Κι αυτό με τη συνεργασία ασφαλιστών και επαγγελματιών υγείας που θα χρησιμοποιούν επιστημονικές τεχνικές αξιολόγησης, σύντομης επέμβασης και παραπομπής σε θεραπεία (SBIRT).
Τέλος, προτάθηκε η αξιοποίηση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς για τα άτομα που έχουν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες οινοπνευματωδών και δεν είναι σε θέση να οδηγήσουν. Αυτό προτείνεται να γίνει σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης με εφαρμογές συνεπιβατισμού για κινητά, αύξηση των δρομολογίων των δημόσιων συγκοινωνιών (βραδινές ώρες και αργίες) και τέλος ενίσχυση των εθελοντικών πρωτοβουλιών των πολιτών.
Τέτοιες εθελοντικές πρωτοβουλίες υπάρχουν ήδη πολλές στην Ευρώπη και υποστηρίζονται από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς. Οι «Νηφάλιοι οδηγοί» και ο «Οδηγός της παρέας» (όπως οι Bob στο Βέλγιο), οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί και άλλες πρωτοβουλίες, ενεργοποιούνται ιδίως στις περιόδους εορτών και αποτελούν καλές πρακτικές άξιες μίμησης και στην δική μας χώρα και περιφέρεια.
Πόσες από τις παραπάνω προτάσεις θα υιοθετηθούν; Δυστυχώς, δεν δικαιολογείται υπερβολική αισιοδοξία. Στην αμερικανική έκθεση σημειώνεται ότι λίγο πριν τη δημοσίευσή της, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε νόμο με βάση τον οποίο αντί να αυξηθεί, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης των οινοπνευματωδών θα μειωθεί κατά 16%!!!
Ας μην μιλήσουμε και για την χώρα μας. Ποιος θα τολμήσει στην Ελλάδα να προτείνει αύξηση της φορολογίας των οινοπνευματωδών και των τσιγάρων για λόγους δημόσιας υγείας; Να θυμίσουμε ότι η φορολογία των οινοπνευματωδών αποφέρει στο κράτος ένα περίπου δισ. ευρώ ετησίως. Και εκείνη των καπνικών προϊόντων άλλα 3 περίπου δισ. ευρώ κάθε χρόνο! Κι ας προβλέπει το Σύνταγμα της Ελλάδας ότι «Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών …».
Μαζί με την μη εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, πρόκειται, κατά τη γνώμη μου για το μεγαλύτερο ελληνικό σκάνδαλο στο χώρο της υγείας. Από το οποίο, εκτός από το κράτος, επωφελούνται ορισμένες βιομηχανίες αλλά και πολλοί μικροπαραγωγοί, σε βάρος της υγείας αλλά και της ζωής των υπόλοιπων …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 5 Ιουνίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-333)
Κάθε χρόνο στους δρόμους των ΗΠΑ χάνουν τη ζωή τους 10.000 περίπου άτομα σε δυστυχήματα που προκαλούνται από μεθυσμένους οδηγούς. Αυτό σημαίνει 29 νεκροί ημερησίως, ή ένας νεκρός κάθε 50 λεπτά της ώρας. Το ετήσιο κόστος ανέρχεται σε 44 δισ. δολάρια. Αντίστοιχα στην Ελλάδα εκτιμάται ότι το 25% των θανάτων από τροχαία οφείλεται στη μέθη (περίπου 170 επί συνόλου 690 το 2017). Στην πράξη όμως το ποσοστό αυτό είναι μάλλον υψηλότερο αφού οι επίσημες στατιστικές δεν περιλαμβάνουν σαφή στοιχεία για τα δυστυχήματα που οφείλονται στην εν λόγω αιτία.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ασφάλειας Μεταφορών (ETSC) έκανε τον Φεβρουάριο μερικές προτάσεις για τη μείωση των δυστυχημάτων που οφείλονται σε μεθυσμένους οδηγούς. Κατ’ αρχάς πρότεινε εντατικοποίηση των αλκοτέστ από την αστυνομία με παράλληλη μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας στα 0,2g/l από τα 0,5g/l που είναι σήμερα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες). Πρότεινε επίσης περισσότερες ενημερωτικές εκστρατείες και να γενικευθεί η χρήση συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού, ιδίως για καθ' υποτροπή παραβάτες και επαγγελματίες οδηγούς.
Παράλληλα το Γενάρη, μια αντίστοιχη μελέτη δημοσιεύτηκε από την Εθνική Ακαδημία Επιστημών, Τεχνολογίας και Ιατρικής των ΗΠΑ. Έγινε κατόπιν παραγγελίας της Εθνικής Υπηρεσίας Οδικής Ασφάλειας των Αυτοκινητοδρόμων (NHTSA) που κάλυψε και το κόστος. Οι προτάσεις που διατύπωσαν οι αμερικάνοι επιστήμονες και μηχανικοί ήταν πολύ ευρύτερες και ριζοσπαστικές.
Φυσικά προτείνουν όπως και οι ευρωπαίοι εντατικοποίηση και διαφήμιση των αλκοτέστ, καθώς και μείωση του επιτρεπόμενου ορίου αλκοολαιμίας ακολουθώντας το παράδειγμα των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών όπου το σημερινό όριο είναι 0,5g/l (σήμερα στις ΗΠΑ είναι 0,8g/l). Προτείνουν επίσης, για τους καθ' υποτροπή παραβάτες. τη γενίκευση της χρήσης συστημάτων ακινητοποίησης των οχημάτων σε περίπτωση υψηλής αλκοολαιμίας του οδηγού.
Όμως οι αμερικάνοι προχώρησαν πολλά βήματα παραπέρα … Πρότειναν, για παράδειγμα, αύξηση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη με το σκεπτικό ότι η υψηλότερη τιμή αποτελεί σαφέστατα αποτρεπτικό παράγοντα της κατανάλωσης. Αυτό είναι κάτι που παρατηρείται και με άλλες εθιστικές ουσίες όπως π.χ. η νικοτίνη. Στη Γαλλία, όπου η τιμή των πακέτων των τσιγάρων έχει αυξηθεί στα 7-8 ευρώ (και προβλέπεται να φτάσει τα 10 ευρώ μέχρι το 2020), ήδη έχουν κόψει το κάπνισμα τον τελευταίο χρόνο, ένα εκατομμύριο άτομα!
Προτάθηκαν επίσης η μείωση των σημείων πώλησης και κατανάλωσης οινοπνευματωδών, ιδίως για άτομα ηλικίας κάτω των 21 ετών. καθώς και η αύξηση των προστίμων για όσους πωλούν οινοπνευματώδη σε ανήλικους και ήδη μεθυσμένους. Παράλληλα, προτάθηκε η υποχρεωτική κατάρτιση των υπευθύνων πωλήσεων οινοπνευματωδών και η διεξαγωγή περιοδικών ελέγχων με ανήλικους ηθοποιούς ως αγοραστές. Και φυσικά ο περιορισμός των διαφημίσεων οινοπνευματωδών ποτών σε όλα τα μέσα επικοινωνίας, ιδίως σε όσα απευθύνονται σε νέους.
Οι προτάσεις για ενίσχυση της φορολογίας και περιορισμό των σημείων πώλησης και των διαφημίσεων δεν αφορούν βέβαια μόνο τους μεθυσμένους οδηγούς. Αφορούν κατ’ αρχήν τα παιδιά και τους εφήβους που συχνά έχουν γίνει αλκοολικοί πριν καν ενηλικιωθούν! Ένα πρόβλημα που πλήττει ιδίως την Κρήτη αλλά και την υπόλοιπη Ελλάδα. Είναι απαράδεκτο να μεταφέρονται στα επείγοντα παιδιά 8 και 10 ετών σε αιθυλικό κώμα. Όσο για τις ολέθριες επιπτώσεις του οινοπνεύματος στην υγεία των ενηλίκων, γράψαμε πριν λίγες εβδομάδες (βλ. Χ.Ν. 27/2/2018).
Στις πρωτότυπες προτάσεις των αμερικάνων περιλαμβάνεται και η ίδρυση ειδικών δικαστηρίων τα οποία θα ασχολούνται με τους οδηγούς που θα συλλαμβάνονται μεθυσμένοι ή υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών. Στόχος είναι οι οδηγοί αυτοί να μπαίνουν σε προγράμματα απεξάρτησης με την αξιοποίηση γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας και φαρμακευτικής αγωγής. Κι αυτό με τη συνεργασία ασφαλιστών και επαγγελματιών υγείας που θα χρησιμοποιούν επιστημονικές τεχνικές αξιολόγησης, σύντομης επέμβασης και παραπομπής σε θεραπεία (SBIRT).
Τέλος, προτάθηκε η αξιοποίηση εναλλακτικών μέσων μεταφοράς για τα άτομα που έχουν καταναλώσει μεγάλες ποσότητες οινοπνευματωδών και δεν είναι σε θέση να οδηγήσουν. Αυτό προτείνεται να γίνει σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης με εφαρμογές συνεπιβατισμού για κινητά, αύξηση των δρομολογίων των δημόσιων συγκοινωνιών (βραδινές ώρες και αργίες) και τέλος ενίσχυση των εθελοντικών πρωτοβουλιών των πολιτών.
Τέτοιες εθελοντικές πρωτοβουλίες υπάρχουν ήδη πολλές στην Ευρώπη και υποστηρίζονται από κρατικούς και ιδιωτικούς φορείς. Οι «Νηφάλιοι οδηγοί» και ο «Οδηγός της παρέας» (όπως οι Bob στο Βέλγιο), οι Υπεύθυνοι Νέοι Οδηγοί και άλλες πρωτοβουλίες, ενεργοποιούνται ιδίως στις περιόδους εορτών και αποτελούν καλές πρακτικές άξιες μίμησης και στην δική μας χώρα και περιφέρεια.
Πόσες από τις παραπάνω προτάσεις θα υιοθετηθούν; Δυστυχώς, δεν δικαιολογείται υπερβολική αισιοδοξία. Στην αμερικανική έκθεση σημειώνεται ότι λίγο πριν τη δημοσίευσή της, το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε νόμο με βάση τον οποίο αντί να αυξηθεί, ο ειδικός φόρος κατανάλωσης των οινοπνευματωδών θα μειωθεί κατά 16%!!!
Ας μην μιλήσουμε και για την χώρα μας. Ποιος θα τολμήσει στην Ελλάδα να προτείνει αύξηση της φορολογίας των οινοπνευματωδών και των τσιγάρων για λόγους δημόσιας υγείας; Να θυμίσουμε ότι η φορολογία των οινοπνευματωδών αποφέρει στο κράτος ένα περίπου δισ. ευρώ ετησίως. Και εκείνη των καπνικών προϊόντων άλλα 3 περίπου δισ. ευρώ κάθε χρόνο! Κι ας προβλέπει το Σύνταγμα της Ελλάδας ότι «Το Κράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών …».
Μαζί με την μη εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους, πρόκειται, κατά τη γνώμη μου για το μεγαλύτερο ελληνικό σκάνδαλο στο χώρο της υγείας. Από το οποίο, εκτός από το κράτος, επωφελούνται ορισμένες βιομηχανίες αλλά και πολλοί μικροπαραγωγοί, σε βάρος της υγείας αλλά και της ζωής των υπόλοιπων …
29 Μαΐου 2018
Τα παράπονα στο Δήμαρχο
Μια ιταλική κωμωδία με διδάγματα για όλους και όλες …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-332)
Δεν ξέρω πόσοι από εσάς είχατε δει την ιταλική ταινία «Τα παράπονα στο Δήμαρχο», που είχε προβληθεί και στα Χανιά την τελευταία εβδομάδα του περασμένου Ιουλίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας «L'ora legale» είναι όρος και σημαίνει «Θερινή ώρα» αλλά μπορεί να μεταφραστεί και ως «Η ώρα της νομιμότητας». Πρόκειται για μια κωμωδία, η οποία, κατά τη γνώμη μου, εξηγεί με τον παραστατικότερο τρόπο την σημερινή, ελληνική πραγματικότητα.
Σε ένα μικρό χωριουδάκι της Σικελίας η καθημερινότητα των κατοίκων είναι δύσκολη. Για όλες τις δουλειές τους πρέπει να ζητήσουν την «εύνοια» του δημάρχου. Ο δήμαρχος – που θυμίζει έντονα Μπερλουσκόνι – είναι πλήρως διαφθαρμένος, μέχρι σημείου να ξεκινήσουν και δικαστικές διαδικασίες διερεύνησής των πεπραγμένων του. Έτσι, στις επόμενες εκλογές εκλέγεται τελικά ένας τίμιος καθηγητής που υπόσχεται να καθαρίσει την πόλη και να επιβάλει το νόμο.
Όμως, τα προβλήματα αρχίζουν μόλις αναλαμβάνει τα καθήκοντά του. Οι πολίτες που τον ψήφισαν στέκονται στην ουρά για να ζητήσουν κάποιο ρουσφέτι, αλλά παίρνουν την απάντηση ότι το αίτημά τους θα ικανοποιηθεί μόνο αν συμβιβάζεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Παράλληλα, οι τροχονόμοι αρχίζουν να κόβουν κλήσεις για τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα, κάτι πρωτόγνωρο για τους κατοίκους της μικρής πόλης.
Οι μικροπωλητές που είχαν καταλάβει αυθαίρετα δημόσιους χώρους εκδιώκονται. Κι από τους ελέγχους στα κτήρια προκύπτουν πλήθος παράνομων κατασκευών όπως πανωσηκώματα και επεκτάσεις χωρίς άδεια. Για τις οποίες οι υπηρεσίες διατάσσουν κατεδαφίσεις ή επιβάλουν πρόστιμα ενώ ταυτόχρονα αναπροσαρμόζουν και την σχετική φορολογία ακινήτων.
Φορολογία επιβάλλεται και σε όσα διαμερίσματα έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια για τους τουρίστες. Δεν εξαιρείται ούτε ο εφημέριος του χωριού που έχει μετατρέψει, χωρίς άδεια, κάποιους χώρους της εκκλησίας σε bed and breakfast για επισκέπτες.
Ταυτόχρονα, εφαρμόζεται αυστηρότερα το πρόγραμμα ανακύκλωσης των σκουπιδιών. Και σε όσους κατοίκους συλλαμβάνονται να μην ανακυκλώνουν σωστά, επιβάλλονται τα σχετικά πρόστιμα. Φυσικά, πολλοί κάτοικοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους έξω από τα σπίτια των γειτόνων τους αλλά η δημοτική αστυνομία κάνει νυχτερινές περιπολίες και επιβάλλει πρόστιμα.
Οι υπάλληλοι του Δήμου αναγκάζονται να επιστρέψουν στα γραφεία τους, με αποτέλεσμα να αδειάσουν οι καφετέριες, ακόμη και αυτή που διατηρεί ο κουνιάδος του Δημάρχου. Το αποτέλεσμα είναι μείωση του τζίρου και οικονομική δυσπραγία … Επιπλέον, ο Δήμος καλεί για άσκηση όλους τους εθελοντές δασοφύλακες που μέχρι τότε εισέπρατταν το σχετικό επιμίσθιο χωρίς ποτέ να δίνουν το παρόν …
Ο τίμιος Δήμαρχος έχει λοιπόν αναστατώσει τους κατοίκους που είχαν συνηθίσει στην παρανομία και τη διαφθορά. Πρέπει με κάποιον τρόπο να εξαναγκαστεί σε παραίτηση! Η συνωμοσία εξυφαίνεται σε νυχτερινές συναντήσεις που οργανώνει ο εφημέριος στην εκκλησία … Με την διακριτική επιτήρηση της Μαφίας, που είναι παρούσα από την αρχή του έργου και της οποίας οι εισπράξεις έχουν προφανώς μειωθεί … Μόνον ένας πολίτης προσπαθεί να πει ότι ο Δήμαρχος είναι καλός άνθρωπος αλλά όλοι του βάζουν τις φωνές …
Τελικά, αποφασίζεται δύο συγγενείς του – που είναι και πρωταγωνιστές του έργου – να κτίσουν κατά τη διάρκεια της νύχτας ένα παράνομο κτίσμα στο εξοχικό του Δημάρχου. Με τις ευλογίες του εφημέριου και τη σύμφωνη γνώμη του εκκλησιάσματος … Το οποίο μάλιστα προσεύχεται για την επιτυχία της επιχείρησης! Με την δημοσιότητα που θα λάβει αυτή η «στημένη» παρανομία ελπίζουν ότι ο Δήμαρχος θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση.
Στο τέλος, όλη η πόλη διαδηλώνει απαιτώντας την παραίτηση του Δημάρχου. «Μα με εκλέξατε γιατί θέλατε την αλλαγή! Κι εγώ το προσπάθησα!» τους λέει. Και συνεχίζει: «Αυτό περιείχε και θυσίες, το ξέρω. Μερικές φορές ακόμα και υπερβολικές! Όλοι μας όμως έπρεπε να απαρνηθούμε και από κάτι. Εγώ για παράδειγμα, αναγκάστηκα να απαρνηθώ την αγάπη σας!».
«Η εντιμότητα δεν είναι απλά μια ωραία λέξη! Την εντιμότητα δεν πρέπει να την απαιτούμε μονάχα από τον διπλανό μας! Την εντιμότητα πρέπει να την απαιτούμε, κυρίως από τους ίδιους μας τους εαυτούς! Κοιτάξτε την πόλη μας πόσο όμορφη έγινε! Δεν την έκανα εγώ όμορφη. Εγώ απλώς την καθάρισα από όλο εκείνο το σίχαμα, έτσι όπως την είχαμε καταντήσει! Κι αυτό δεν έχει σχέση με την εφαρμογή της νομιμότητας. Έχει σχέση με την κοινή λογική! Όμως εγώ μόνος μου δεν μπορώ να τα καταφέρω. Συμπολίτες, εσείς που απαιτείτε την αλλαγή, είστε διατεθειμένοι να αλλάξετε;».
Η απάντηση του πλήθους: «Να φύγεις να πας στο σπίτι σου!!». Και το αναπόφευκτο αποτέλεσμα: η επιστροφή του προηγούμενου διεφθαρμένου δημάρχου.
Γιατί σας διηγήθηκα αυτή την ιστορία; Γιατί αν μια κοινωνία δεν θέλει να αλλάξει, να σεβαστεί τους νόμους και τον πλησίον, αλλαγή πραγματική δεν πρόκειται να έλθει. Το παράνομο παρκάρισμα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον κόσμο όπως και οι αυθαίρετες κατασκευές και οι καταπατήσεις. Μεθυσμένοι οδηγοί, που θα μιλούν στα κινητά, θα ξεπερνούν τα όρια ταχύτητας και θα προσπερνούν σε σημεία χωρίς ορατότητα θα συνεχίσουν να σκοτώνουν.
Οι καπνιστές θα συνεχίσουν να φουμάρουν στους κλειστούς χώρους. Τα σκουπίδια θα συνεχίσουν να απειλούν τη φύση αφού θα πετιούνται όπου λάχει. Η φοροδιαφυγή και οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας θα είναι στην ημερησία διάταξη όπως και τα ρουσφέτια από τους πολιτικούς για κάποιο βόλεμα. Παράλληλα, όλοι θα επιζητούν κάποιον «σωτήρα» για να βάλει τάξη ...
Όλοι θα ρίχνουν το φταίξιμο στους ξένους, στη μοίρα, στους «προηγούμενους», στην μια ή την άλλη συνομωσία, στην τουρκοκρατία, και σε χίλιες δυο άλλες αιτίες … Κι όμως οι πρωταρχικοί φταίχτες είναι πάντα τα πρόσωπα που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 29 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-332)
Δεν ξέρω πόσοι από εσάς είχατε δει την ιταλική ταινία «Τα παράπονα στο Δήμαρχο», που είχε προβληθεί και στα Χανιά την τελευταία εβδομάδα του περασμένου Ιουλίου. Ο πρωτότυπος τίτλος της ταινίας «L'ora legale» είναι όρος και σημαίνει «Θερινή ώρα» αλλά μπορεί να μεταφραστεί και ως «Η ώρα της νομιμότητας». Πρόκειται για μια κωμωδία, η οποία, κατά τη γνώμη μου, εξηγεί με τον παραστατικότερο τρόπο την σημερινή, ελληνική πραγματικότητα.
Σε ένα μικρό χωριουδάκι της Σικελίας η καθημερινότητα των κατοίκων είναι δύσκολη. Για όλες τις δουλειές τους πρέπει να ζητήσουν την «εύνοια» του δημάρχου. Ο δήμαρχος – που θυμίζει έντονα Μπερλουσκόνι – είναι πλήρως διαφθαρμένος, μέχρι σημείου να ξεκινήσουν και δικαστικές διαδικασίες διερεύνησής των πεπραγμένων του. Έτσι, στις επόμενες εκλογές εκλέγεται τελικά ένας τίμιος καθηγητής που υπόσχεται να καθαρίσει την πόλη και να επιβάλει το νόμο.
Όμως, τα προβλήματα αρχίζουν μόλις αναλαμβάνει τα καθήκοντά του. Οι πολίτες που τον ψήφισαν στέκονται στην ουρά για να ζητήσουν κάποιο ρουσφέτι, αλλά παίρνουν την απάντηση ότι το αίτημά τους θα ικανοποιηθεί μόνο αν συμβιβάζεται με τους ισχύοντες νόμους και κανονισμούς. Παράλληλα, οι τροχονόμοι αρχίζουν να κόβουν κλήσεις για τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα, κάτι πρωτόγνωρο για τους κατοίκους της μικρής πόλης.
Οι μικροπωλητές που είχαν καταλάβει αυθαίρετα δημόσιους χώρους εκδιώκονται. Κι από τους ελέγχους στα κτήρια προκύπτουν πλήθος παράνομων κατασκευών όπως πανωσηκώματα και επεκτάσεις χωρίς άδεια. Για τις οποίες οι υπηρεσίες διατάσσουν κατεδαφίσεις ή επιβάλουν πρόστιμα ενώ ταυτόχρονα αναπροσαρμόζουν και την σχετική φορολογία ακινήτων.
Φορολογία επιβάλλεται και σε όσα διαμερίσματα έχουν μετατραπεί αυθαίρετα σε ενοικιαζόμενα δωμάτια για τους τουρίστες. Δεν εξαιρείται ούτε ο εφημέριος του χωριού που έχει μετατρέψει, χωρίς άδεια, κάποιους χώρους της εκκλησίας σε bed and breakfast για επισκέπτες.
Ταυτόχρονα, εφαρμόζεται αυστηρότερα το πρόγραμμα ανακύκλωσης των σκουπιδιών. Και σε όσους κατοίκους συλλαμβάνονται να μην ανακυκλώνουν σωστά, επιβάλλονται τα σχετικά πρόστιμα. Φυσικά, πολλοί κάτοικοι εναποθέτουν τα σκουπίδια τους έξω από τα σπίτια των γειτόνων τους αλλά η δημοτική αστυνομία κάνει νυχτερινές περιπολίες και επιβάλλει πρόστιμα.
Οι υπάλληλοι του Δήμου αναγκάζονται να επιστρέψουν στα γραφεία τους, με αποτέλεσμα να αδειάσουν οι καφετέριες, ακόμη και αυτή που διατηρεί ο κουνιάδος του Δημάρχου. Το αποτέλεσμα είναι μείωση του τζίρου και οικονομική δυσπραγία … Επιπλέον, ο Δήμος καλεί για άσκηση όλους τους εθελοντές δασοφύλακες που μέχρι τότε εισέπρατταν το σχετικό επιμίσθιο χωρίς ποτέ να δίνουν το παρόν …
Ο τίμιος Δήμαρχος έχει λοιπόν αναστατώσει τους κατοίκους που είχαν συνηθίσει στην παρανομία και τη διαφθορά. Πρέπει με κάποιον τρόπο να εξαναγκαστεί σε παραίτηση! Η συνωμοσία εξυφαίνεται σε νυχτερινές συναντήσεις που οργανώνει ο εφημέριος στην εκκλησία … Με την διακριτική επιτήρηση της Μαφίας, που είναι παρούσα από την αρχή του έργου και της οποίας οι εισπράξεις έχουν προφανώς μειωθεί … Μόνον ένας πολίτης προσπαθεί να πει ότι ο Δήμαρχος είναι καλός άνθρωπος αλλά όλοι του βάζουν τις φωνές …
Τελικά, αποφασίζεται δύο συγγενείς του – που είναι και πρωταγωνιστές του έργου – να κτίσουν κατά τη διάρκεια της νύχτας ένα παράνομο κτίσμα στο εξοχικό του Δημάρχου. Με τις ευλογίες του εφημέριου και τη σύμφωνη γνώμη του εκκλησιάσματος … Το οποίο μάλιστα προσεύχεται για την επιτυχία της επιχείρησης! Με την δημοσιότητα που θα λάβει αυτή η «στημένη» παρανομία ελπίζουν ότι ο Δήμαρχος θα εξαναγκαστεί σε παραίτηση.
Στο τέλος, όλη η πόλη διαδηλώνει απαιτώντας την παραίτηση του Δημάρχου. «Μα με εκλέξατε γιατί θέλατε την αλλαγή! Κι εγώ το προσπάθησα!» τους λέει. Και συνεχίζει: «Αυτό περιείχε και θυσίες, το ξέρω. Μερικές φορές ακόμα και υπερβολικές! Όλοι μας όμως έπρεπε να απαρνηθούμε και από κάτι. Εγώ για παράδειγμα, αναγκάστηκα να απαρνηθώ την αγάπη σας!».
«Η εντιμότητα δεν είναι απλά μια ωραία λέξη! Την εντιμότητα δεν πρέπει να την απαιτούμε μονάχα από τον διπλανό μας! Την εντιμότητα πρέπει να την απαιτούμε, κυρίως από τους ίδιους μας τους εαυτούς! Κοιτάξτε την πόλη μας πόσο όμορφη έγινε! Δεν την έκανα εγώ όμορφη. Εγώ απλώς την καθάρισα από όλο εκείνο το σίχαμα, έτσι όπως την είχαμε καταντήσει! Κι αυτό δεν έχει σχέση με την εφαρμογή της νομιμότητας. Έχει σχέση με την κοινή λογική! Όμως εγώ μόνος μου δεν μπορώ να τα καταφέρω. Συμπολίτες, εσείς που απαιτείτε την αλλαγή, είστε διατεθειμένοι να αλλάξετε;».
Η απάντηση του πλήθους: «Να φύγεις να πας στο σπίτι σου!!». Και το αναπόφευκτο αποτέλεσμα: η επιστροφή του προηγούμενου διεφθαρμένου δημάρχου.
Γιατί σας διηγήθηκα αυτή την ιστορία; Γιατί αν μια κοινωνία δεν θέλει να αλλάξει, να σεβαστεί τους νόμους και τον πλησίον, αλλαγή πραγματική δεν πρόκειται να έλθει. Το παράνομο παρκάρισμα θα συνεχίσει να ταλαιπωρεί τον κόσμο όπως και οι αυθαίρετες κατασκευές και οι καταπατήσεις. Μεθυσμένοι οδηγοί, που θα μιλούν στα κινητά, θα ξεπερνούν τα όρια ταχύτητας και θα προσπερνούν σε σημεία χωρίς ορατότητα θα συνεχίσουν να σκοτώνουν.
Οι καπνιστές θα συνεχίσουν να φουμάρουν στους κλειστούς χώρους. Τα σκουπίδια θα συνεχίσουν να απειλούν τη φύση αφού θα πετιούνται όπου λάχει. Η φοροδιαφυγή και οι παραβιάσεις της εργατικής νομοθεσίας θα είναι στην ημερησία διάταξη όπως και τα ρουσφέτια από τους πολιτικούς για κάποιο βόλεμα. Παράλληλα, όλοι θα επιζητούν κάποιον «σωτήρα» για να βάλει τάξη ...
Όλοι θα ρίχνουν το φταίξιμο στους ξένους, στη μοίρα, στους «προηγούμενους», στην μια ή την άλλη συνομωσία, στην τουρκοκρατία, και σε χίλιες δυο άλλες αιτίες … Κι όμως οι πρωταρχικοί φταίχτες είναι πάντα τα πρόσωπα που βλέπουμε κάθε πρωί στον καθρέφτη …
22 Μαΐου 2018
Στην υπηρεσία όσων κινδυνεύουν
Διαδικτυακές εφαρμογές χαρτογράφησης καταστροφών και ελπίδες για υποχρεωτική υλοποίηση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης των πολιτών
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-331)
Την περασμένη εβδομάδα ανέφερα μερικές από τις χρήσιμες εφαρμογές που παρακολούθησα στο πρόσφατο συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Για τη χρήση των δρόνων (drones), για τον προηγμένο γεωεντοπισμό των κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML), για νέες εφαρμογές καταπολέμησης των ψευδών ειδήσεων και τέλος για ένα σύστημα επικοινωνίας σε περιοχές που έχουν υποστεί ολική καταστροφή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο συνέδριο και την έκθεση ήταν παρούσες οι μεγαλύτερες εταιρείες πληροφορικής όπως η Google, η Facebook και η Microsoft. Όλες δραστηριοποιούνται στην χαρτογράφηση των καταστροφών και προσφέρουν υπηρεσίες και εφαρμογίδια (apps) στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και στους πολίτες.
Η Google διαθέτει μιαν εξειδικευμένη ομάδα για την αντιμετώπιση κρίσεων (Crisis Response Τeam). Η εν λόγω ομάδα αξιοποιεί συνδυασμένα τα εργαλεία χαρτογράφησης της εταιρείας για τον εντοπισμό προσώπων και την παρακολούθηση της εξέλιξης κάποιων καταστροφών. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις σεισμών, πλημμυρών, δασικών πυρκαγιών και τσουνάμι. Η εταιρεία μαζί με άλλους φορείς υποστηρίζει την ΜΚΟ Nethope για την εγκατάσταση WiFi σε κέντρα προσφύγων και μεταναστών εξασφαλίζοντας έτσι τη σύνδεση τους με το διαδίκτυο.
Αξιοσημείωτες είναι και οι προσπάθειες της Facebook. Έχω προσωπικά χρησιμοποιήσει κατ’ επανάληψη την εφαρμογή Safety check σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών ή και τρομοκρατικών επιθέσεων για να ελέγξω αν ήταν ασφαλή κάποια αγαπημένα πρόσωπα που έτυχε να βρίσκονται στον τόπο της καταστροφής.
Στο πλαίσιο αυτής της εφαρμογής υπάρχει επίσης δυνατότητα οργάνωσης της αλληλοβοήθειας μεταξύ των χρηστών που βρίσκονται στην ίδια περιοχή και μπορούν να προσφέρουν π.χ. κατάλυμα, φαγητό ή άλλη βοήθεια. Τέλος, η εταιρεία έχει εκδώσει έναν οδηγό σε έξι γλώσσες για τους τρόπους με τους οποίους άτομα, ομάδες και κοινότητες μπορούν να αξιοποιήσουν την εφαρμογή Facebook πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστροφές.
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν και τα πρώτα αποτελέσματα μιας πιλοτικής εφαρμογής για την, σε πραγματικό χρόνο, διασύνδεση, με το εφαρμογίδιο πλοήγησης Waze για κινητά τηλέφωνα, των συμβάντων που δηλώνονται στα κέντρα διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης και επηρεάζουν την κυκλοφορία. Έτσι, όσοι οδηγοί χρησιμοποιούν το εφαρμογίδιο καθοδηγούνται εγκαίρως ώστε να αποφύγουν τα σημεία συμφόρησης κατά τις μετακινήσεις τους. Η πιλοτική εφαρμογή έγινε σε κέντρα διαχείρισης κλήσεων στην Αυστρία, την Ιταλία (Λομβαρδία) και τη Γαλλία (Ιζέρ).
Συζητήθηκε επίσης η χαρτογράφηση της θέσης των αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών (ΑΕΑ) αλλά και τα προβλήματα που συνδέονται με την επικαιροποίηση της θέσης, της πρόσβασης και της διαθεσιμότητας τους. Αξιοσημείωτη ήταν η βράβευση μιας τηλεφωνήτριας στο Σουηδικό κέντρο κλήσεων 112 που αξιοποίησε την διαθεσιμότητα ενός ΑΕΑ σε συνδυασμό με παρακείμενο εθελοντή διασώστη για να βοηθήσει ένα θύμα καρδιακού επεισοδίου. Με τον τρόπο αυτό εξασφάλισε την επιβίωση του θύματος μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου.
Πράγματι, έχει αποδειχθεί σε σειρά επιστημονικών ερευνών ότι η άμεση χρήση ΑΕΑ σε περίπτωση καρδιακού επεισοδίου συνδέεται με πιθανότητες επιβίωσης του θύματος κατά πάνω 50%. Αντίθετα. χωρίς τη χρήση ΑΕΑ η πιθανότητα επιβίωσης είναι κάτω του 5% !
Έγκαιρη προειδοποίηση και συναγερμός. Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν τέλος η συνεδρία για την πρόοδο της διαδικασίας έγκρισης των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης. Εκτός από την θεσμοθέτηση του προηγμένου γεωεντοπισμού των κινητών τηλεφώνων ανακοινώθηκε από τους εκπροσώπους της Επιτροπής ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει και διάταξη για την έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών.
Έχω παρακολουθήσει το ζήτημα αυτό από το 1998 όταν τέθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο ενός μεγάλου προγράμματος για την ενημέρωση και πληροφόρηση των πολιτών σε περιπτώσεις καταστροφών. Συζητήθηκε κατ’ επανάληψη τα τελευταία 20 χρόνια αλλά τα κράτη μέλη (ιδίως η Γαλλία) ήταν αντίθετα στην οποιαδήποτε ρύθμιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέχρι που συνέβησαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και τη Νίκαια και ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας έδωσε εντολή να προχωρήσουν ταχύτατα οι εργασίες για το «αντίστροφο 112» όπως το βαφτίσαμε.
Ευτυχώς, η ΕΕΝΑ είχε κατ’ επανάληψη υποβάλλει προτάσεις στον τομέα αυτό και κάποια κράτη μέλη (π.χ. το Βέλγιο) τις υλοποίησαν. Πρόκειται για έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών με τη χρήση των σύγχρονων δικτύων και εφαρμογών τηλεπικοινωνιών. Με μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα, με ενεργοποίηση ψηφιακών τηλεοράσεων και ραδιοφώνων και με εξειδικευμένα εφαρμογίδια.
Βέβαια, από την θέσπιση της υποχρέωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι την εφαρμογή και την εγκατάσταση σε κάθε κράτος μέλος θα περάσουν ακόμη αρκετά χρόνια, ιδίως όταν δεν υπάρχει ρητά εκφρασμένη πολιτική βούληση. Ιδίως στην Ελλάδα όπου το εκσυγχρονισμένο 112 ελπίζουμε ότι θα λειτουργήσει μέχρι το τέλος του χρόνου (βλ. Χ.Ν. 13/2/2018) μετά από επταετή καθυστέρηση!
Ευτυχώς όμως. Όταν ένα ζήτημα καταστεί νομική υποχρέωση και πάρει το δρόμο του σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα προχωρήσει …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 22 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-331)
Την περασμένη εβδομάδα ανέφερα μερικές από τις χρήσιμες εφαρμογές που παρακολούθησα στο πρόσφατο συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Για τη χρήση των δρόνων (drones), για τον προηγμένο γεωεντοπισμό των κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML), για νέες εφαρμογές καταπολέμησης των ψευδών ειδήσεων και τέλος για ένα σύστημα επικοινωνίας σε περιοχές που έχουν υποστεί ολική καταστροφή.
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο συνέδριο και την έκθεση ήταν παρούσες οι μεγαλύτερες εταιρείες πληροφορικής όπως η Google, η Facebook και η Microsoft. Όλες δραστηριοποιούνται στην χαρτογράφηση των καταστροφών και προσφέρουν υπηρεσίες και εφαρμογίδια (apps) στις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης και στους πολίτες.
Η Google διαθέτει μιαν εξειδικευμένη ομάδα για την αντιμετώπιση κρίσεων (Crisis Response Τeam). Η εν λόγω ομάδα αξιοποιεί συνδυασμένα τα εργαλεία χαρτογράφησης της εταιρείας για τον εντοπισμό προσώπων και την παρακολούθηση της εξέλιξης κάποιων καταστροφών. Οι υπηρεσίες αυτές έχουν χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις σεισμών, πλημμυρών, δασικών πυρκαγιών και τσουνάμι. Η εταιρεία μαζί με άλλους φορείς υποστηρίζει την ΜΚΟ Nethope για την εγκατάσταση WiFi σε κέντρα προσφύγων και μεταναστών εξασφαλίζοντας έτσι τη σύνδεση τους με το διαδίκτυο.
Αξιοσημείωτες είναι και οι προσπάθειες της Facebook. Έχω προσωπικά χρησιμοποιήσει κατ’ επανάληψη την εφαρμογή Safety check σε περιπτώσεις μεγάλων καταστροφών ή και τρομοκρατικών επιθέσεων για να ελέγξω αν ήταν ασφαλή κάποια αγαπημένα πρόσωπα που έτυχε να βρίσκονται στον τόπο της καταστροφής.
Στο πλαίσιο αυτής της εφαρμογής υπάρχει επίσης δυνατότητα οργάνωσης της αλληλοβοήθειας μεταξύ των χρηστών που βρίσκονται στην ίδια περιοχή και μπορούν να προσφέρουν π.χ. κατάλυμα, φαγητό ή άλλη βοήθεια. Τέλος, η εταιρεία έχει εκδώσει έναν οδηγό σε έξι γλώσσες για τους τρόπους με τους οποίους άτομα, ομάδες και κοινότητες μπορούν να αξιοποιήσουν την εφαρμογή Facebook πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστροφές.
Στο συνέδριο παρουσιάστηκαν και τα πρώτα αποτελέσματα μιας πιλοτικής εφαρμογής για την, σε πραγματικό χρόνο, διασύνδεση, με το εφαρμογίδιο πλοήγησης Waze για κινητά τηλέφωνα, των συμβάντων που δηλώνονται στα κέντρα διαχείρισης κλήσεων έκτακτης ανάγκης και επηρεάζουν την κυκλοφορία. Έτσι, όσοι οδηγοί χρησιμοποιούν το εφαρμογίδιο καθοδηγούνται εγκαίρως ώστε να αποφύγουν τα σημεία συμφόρησης κατά τις μετακινήσεις τους. Η πιλοτική εφαρμογή έγινε σε κέντρα διαχείρισης κλήσεων στην Αυστρία, την Ιταλία (Λομβαρδία) και τη Γαλλία (Ιζέρ).
Συζητήθηκε επίσης η χαρτογράφηση της θέσης των αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών (ΑΕΑ) αλλά και τα προβλήματα που συνδέονται με την επικαιροποίηση της θέσης, της πρόσβασης και της διαθεσιμότητας τους. Αξιοσημείωτη ήταν η βράβευση μιας τηλεφωνήτριας στο Σουηδικό κέντρο κλήσεων 112 που αξιοποίησε την διαθεσιμότητα ενός ΑΕΑ σε συνδυασμό με παρακείμενο εθελοντή διασώστη για να βοηθήσει ένα θύμα καρδιακού επεισοδίου. Με τον τρόπο αυτό εξασφάλισε την επιβίωση του θύματος μέχρι την άφιξη του ασθενοφόρου.
Πράγματι, έχει αποδειχθεί σε σειρά επιστημονικών ερευνών ότι η άμεση χρήση ΑΕΑ σε περίπτωση καρδιακού επεισοδίου συνδέεται με πιθανότητες επιβίωσης του θύματος κατά πάνω 50%. Αντίθετα. χωρίς τη χρήση ΑΕΑ η πιθανότητα επιβίωσης είναι κάτω του 5% !
Έγκαιρη προειδοποίηση και συναγερμός. Πολύ ενδιαφέρουσα ήταν τέλος η συνεδρία για την πρόοδο της διαδικασίας έγκρισης των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τις επικοινωνίες έκτακτης ανάγκης. Εκτός από την θεσμοθέτηση του προηγμένου γεωεντοπισμού των κινητών τηλεφώνων ανακοινώθηκε από τους εκπροσώπους της Επιτροπής ότι το νέο νομοθετικό πλαίσιο θα περιλαμβάνει και διάταξη για την έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών σε περιπτώσεις επικείμενων ή εξελισσόμενων καταστροφών.
Έχω παρακολουθήσει το ζήτημα αυτό από το 1998 όταν τέθηκε για πρώτη φορά στο πλαίσιο ενός μεγάλου προγράμματος για την ενημέρωση και πληροφόρηση των πολιτών σε περιπτώσεις καταστροφών. Συζητήθηκε κατ’ επανάληψη τα τελευταία 20 χρόνια αλλά τα κράτη μέλη (ιδίως η Γαλλία) ήταν αντίθετα στην οποιαδήποτε ρύθμιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μέχρι που συνέβησαν οι τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι και τη Νίκαια και ο νέος πρόεδρος της Γαλλίας έδωσε εντολή να προχωρήσουν ταχύτατα οι εργασίες για το «αντίστροφο 112» όπως το βαφτίσαμε.
Ευτυχώς, η ΕΕΝΑ είχε κατ’ επανάληψη υποβάλλει προτάσεις στον τομέα αυτό και κάποια κράτη μέλη (π.χ. το Βέλγιο) τις υλοποίησαν. Πρόκειται για έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών με τη χρήση των σύγχρονων δικτύων και εφαρμογών τηλεπικοινωνιών. Με μηνύματα στα κινητά τηλέφωνα, με ενεργοποίηση ψηφιακών τηλεοράσεων και ραδιοφώνων και με εξειδικευμένα εφαρμογίδια.
Βέβαια, από την θέσπιση της υποχρέωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο μέχρι την εφαρμογή και την εγκατάσταση σε κάθε κράτος μέλος θα περάσουν ακόμη αρκετά χρόνια, ιδίως όταν δεν υπάρχει ρητά εκφρασμένη πολιτική βούληση. Ιδίως στην Ελλάδα όπου το εκσυγχρονισμένο 112 ελπίζουμε ότι θα λειτουργήσει μέχρι το τέλος του χρόνου (βλ. Χ.Ν. 13/2/2018) μετά από επταετή καθυστέρηση!
Ευτυχώς όμως. Όταν ένα ζήτημα καταστεί νομική υποχρέωση και πάρει το δρόμο του σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα προχωρήσει …
15 Μαΐου 2018
Για καλύτερες διασώσεις
Η χρήση δρόνων στα επείγοντα, οι εφαρμογές έκτακτης ανάγκης για κινητά και οι ψευδείς ειδήσεις βρέθηκαν στο επίκεντρο του πρόσφατου συνεδρίου για τα επείγοντα
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-330)
Πριν από τρεις εβδομάδες παρακολούθησα το συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Στην τριήμερη εκδήλωση συμμετείχαν 720 άτομα από 55 χώρες. Εκπρόσωποι δημόσιων αρχών και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, ιδιωτικές εταιρείες, ερευνητές, οργανώσεις και εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.
Είχα συμβάλλει στην διοργάνωση των πρώτων τέτοιων συνεδρίων το 2003 και το 2004. Και διαπίστωσα καταπληκτική πρόοδο! Ακολουθεί μια σύντομη επισκόπηση όσων μου έκαναν εντύπωση στο συνέδριο της Λιουμπλιάνα και την έκθεση που το συνόδευε …
Δρόνοι και δημόσια ασφάλεια. Οι δρόνοι (drones) έχουν ήδη σώσει ζωές σε αποστολές έρευνας και διάσωσης ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε δασικές πυρκαγιές, σε πλημμύρες και σε αποστολές δημόσιας τάξης. Με βελτιωμένους αερομεταφερόμενους αισθητήρες και εξειδικευμένο λογισμικό συμπληρώνουν όλο και περισσότερο τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στις καθημερινές τους επιχειρήσεις.
Παράλληλα, απαιτείται περισσότερη έρευνα ώστε οι πυροσβέστες, οι διασώστες και οι αστυνομικοί να εκπαιδευτούν για να ενσωματώσουν τους δρόνους στις καθημερινές τους επιχειρήσεις. Στη σχολή πυροσβεστών της Εσθονίας υπάρχει ήδη σχετικό μάθημα … Επίσης θα πρέπει να αξιολογηθεί η χρησιμότητα και η αποτελεσματικότητά τους με επιστημονικό τρόπο ώστε να δικαιολογηθούν οι επενδύσεις για την αγορά τους και την ένταξη τους στις μονάδες.
Εφαρμογές για κινητά. Ο προηγμένος γεωεντοπισμός κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML) ξεκίνησε να λειτουργεί με έξυπνα κινητά Android (της Google) και έχει τώρα επεκταθεί στα iPhone (της Apple). Όπως λένε οι άνθρωποι του κλάδου, πρόκειται για την καλύτερη καινοτομία της δεκαετίας στον τομέα της διάσωσης! Ωστόσο, για να μπορεί να αξιοποιηθεί θα πρέπει τα τηλεφωνικά κέντρα που απαντούν στις κλήσεις προς το 112 να έχουν εγκαταστήσει τη σχετική εφαρμογή.
Ήδη αυτό έχει γίνει στα εξής κράτη: Βρετανία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Φινλανδία, Βέλγιο, Εσθονία, Λιθουανία, Σλοβενία, Αυστρία (εν μέρει) και Νέα Ζηλανδία. Η εγκατάστασή του σχεδιάζεται σε Νορβηγία, Σουηδία, Λετονία, Δανία, Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ιταλία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Κροατία. Και εκτός Ευρώπης σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Τουρκία. Επισημαίνεται ότι ο προηγμένος γεωεντοπισμός έχει τυποποιηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Προτύπων Τηλεπικοινωνιών (ETSI).
Παράλληλα, η ΕΕΝΑ ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα για την εγκατάσταση της πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής εφαρμογών έκτακτης ανάγκης για κινητά (PEMEA). Έτσι οι διάφορες τοπικές εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί και κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο θα μπορούν να επικοινωνούν αποτελεσματικά με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης που είναι πιο κοντά στον χρήστη. Πρόκειται για άλλο ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που έχει προωθήσει η ΕΕΝΑ στο ETSI.
Ψευδείς ειδήσεις. Σε μια ξεχωριστή συνεδρίαση παρουσιάστηκαν δύο σημαντικές πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων. Το EU Disinfo Lab, μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που δραστηριοποιείται για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων και υστερόβουλων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και κατά της διάδοσης ανυπόστατων φημών.
Τα μέλη του έχουν ήδη συνεργαστεί για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών στο πλαίσιο των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Έχουν επίσης αναλύσει την διάδοση των ανυπόστατων φημών που συνόδευαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι (13/11/2015) και στη Νίκαια (14/7/2016) και τον πανικό στην νότια Γαλλία (Juan-les-Pins, 14/8/2016). Από την ανάλυση αυτή συμπέραναν ότι οι φήμες διαδίδονται από άτομα που δεν βρίσκονται στην περιοχή του συμβάντος, ότι η διάψευση διαδίδεται πολύ περισσότερο από την αρχική φήμη και ότι οι έγκαιρες και έγκυρες ειδήσεις από τις αρχές λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τον κόσμο.
Η δεύτερη πρωτοβουλία είναι το έργο InVID που έχει ήδη αναπτύξει εργαλεία εντοπισμού ψευδών ή παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο. Με την εγκατάσταση ενός πρόσθετου (plugin) στο πρόγραμμα περιήγησης στο διαδίκτυο ο χρήστης μπορεί να διαπιστώσει πότε και σε τι πλαίσιο πρωτοδημοσιεύτηκε μια φωτογραφία και κατά πόσο είναι παραποιημένη για λόγους προπαγάνδας.
Το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και όταν ολοκληρωθεί στις αρχές του επόμενου χρόνου θα διαθέσει σε επαγγελματίες των ειδήσεων ένα σύνολο προηγμένων εργαλείων επαλήθευσης των οπτικών ειδήσεων που διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Επικοινωνίες σε κατεστραμμένες περιοχές. Στην έκθεση που έτρεχε παράλληλα με το συνέδριο το μάτι μου έπεσε σε ένα καινοτόμο προϊόν που εξασφαλίζει την επικοινωνία σε περιοχές όπου οι τηλεπικοινωνίες έχουν διακοπεί μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Το APM-40 αποτελείται από ανθεκτικά τηλέφωνα που συνδέονται με απλό καλώδιο σε βρόχο και μπορούν να διασυνδεθούν με το κανονικό τηλεφωνικό δίκτυο, με το δίκτυο κινητής ή και με ασύρματα δίκτυα (UHF, VHF, Tetra).
Οι συσκευές καταναλώνουν ελάχιστο ρεύμα και μπορούν να λειτουργήσουν με τις ίδιες μπαταρίες επί εβδομάδες ή να συνδεθούν με ηλιακό συλλέκτη. Το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νοσοκομεία εκστρατείας, εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας, καταυλισμούς προσφύγων, σήραγγες, ορυχεία, σπηλιές και σε μεγάλες εκδηλώσεις.
Την επόμενη εβδομάδα θα αναφερθούμε σε μια σειρά από άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές του συνεδρίου.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 15 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-330)
Πριν από τρεις εβδομάδες παρακολούθησα το συνέδριο της Ένωσης του Ευρωπαϊκού Αριθμού Επειγόντων 112 (ΕΕΝΑ) στη Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας. Στην τριήμερη εκδήλωση συμμετείχαν 720 άτομα από 55 χώρες. Εκπρόσωποι δημόσιων αρχών και υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης, ιδιωτικές εταιρείες, ερευνητές, οργανώσεις και εταιρείες κινητής τηλεφωνίας.
Είχα συμβάλλει στην διοργάνωση των πρώτων τέτοιων συνεδρίων το 2003 και το 2004. Και διαπίστωσα καταπληκτική πρόοδο! Ακολουθεί μια σύντομη επισκόπηση όσων μου έκαναν εντύπωση στο συνέδριο της Λιουμπλιάνα και την έκθεση που το συνόδευε …
Δρόνοι και δημόσια ασφάλεια. Οι δρόνοι (drones) έχουν ήδη σώσει ζωές σε αποστολές έρευνας και διάσωσης ενώ έχουν χρησιμοποιηθεί με επιτυχία σε δασικές πυρκαγιές, σε πλημμύρες και σε αποστολές δημόσιας τάξης. Με βελτιωμένους αερομεταφερόμενους αισθητήρες και εξειδικευμένο λογισμικό συμπληρώνουν όλο και περισσότερο τα εργαλεία που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στις καθημερινές τους επιχειρήσεις.
Παράλληλα, απαιτείται περισσότερη έρευνα ώστε οι πυροσβέστες, οι διασώστες και οι αστυνομικοί να εκπαιδευτούν για να ενσωματώσουν τους δρόνους στις καθημερινές τους επιχειρήσεις. Στη σχολή πυροσβεστών της Εσθονίας υπάρχει ήδη σχετικό μάθημα … Επίσης θα πρέπει να αξιολογηθεί η χρησιμότητα και η αποτελεσματικότητά τους με επιστημονικό τρόπο ώστε να δικαιολογηθούν οι επενδύσεις για την αγορά τους και την ένταξη τους στις μονάδες.
Εφαρμογές για κινητά. Ο προηγμένος γεωεντοπισμός κινητών τηλεφώνων (Advanced Mobile Location ή AML) ξεκίνησε να λειτουργεί με έξυπνα κινητά Android (της Google) και έχει τώρα επεκταθεί στα iPhone (της Apple). Όπως λένε οι άνθρωποι του κλάδου, πρόκειται για την καλύτερη καινοτομία της δεκαετίας στον τομέα της διάσωσης! Ωστόσο, για να μπορεί να αξιοποιηθεί θα πρέπει τα τηλεφωνικά κέντρα που απαντούν στις κλήσεις προς το 112 να έχουν εγκαταστήσει τη σχετική εφαρμογή.
Ήδη αυτό έχει γίνει στα εξής κράτη: Βρετανία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Φινλανδία, Βέλγιο, Εσθονία, Λιθουανία, Σλοβενία, Αυστρία (εν μέρει) και Νέα Ζηλανδία. Η εγκατάστασή του σχεδιάζεται σε Νορβηγία, Σουηδία, Λετονία, Δανία, Ολλανδία, Γερμανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Ιταλία, Τσεχία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Κροατία. Και εκτός Ευρώπης σε Αυστραλία, ΗΠΑ και Τουρκία. Επισημαίνεται ότι ο προηγμένος γεωεντοπισμός έχει τυποποιηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Προτύπων Τηλεπικοινωνιών (ETSI).
Παράλληλα, η ΕΕΝΑ ανακοίνωσε ένα πρόγραμμα για την εγκατάσταση της πανευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής εφαρμογών έκτακτης ανάγκης για κινητά (PEMEA). Έτσι οι διάφορες τοπικές εφαρμογές που έχουν αναπτυχθεί και κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο θα μπορούν να επικοινωνούν αποτελεσματικά με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης που είναι πιο κοντά στον χρήστη. Πρόκειται για άλλο ένα ευρωπαϊκό πρότυπο που έχει προωθήσει η ΕΕΝΑ στο ETSI.
Ψευδείς ειδήσεις. Σε μια ξεχωριστή συνεδρίαση παρουσιάστηκαν δύο σημαντικές πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση των ψευδών ειδήσεων. Το EU Disinfo Lab, μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που δραστηριοποιείται για τον εντοπισμό ψευδών ειδήσεων και υστερόβουλων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και κατά της διάδοσης ανυπόστατων φημών.
Τα μέλη του έχουν ήδη συνεργαστεί για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών στο πλαίσιο των γαλλικών προεδρικών εκλογών. Έχουν επίσης αναλύσει την διάδοση των ανυπόστατων φημών που συνόδευαν τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι (13/11/2015) και στη Νίκαια (14/7/2016) και τον πανικό στην νότια Γαλλία (Juan-les-Pins, 14/8/2016). Από την ανάλυση αυτή συμπέραναν ότι οι φήμες διαδίδονται από άτομα που δεν βρίσκονται στην περιοχή του συμβάντος, ότι η διάψευση διαδίδεται πολύ περισσότερο από την αρχική φήμη και ότι οι έγκαιρες και έγκυρες ειδήσεις από τις αρχές λαμβάνονται σοβαρά υπόψη από τον κόσμο.
Η δεύτερη πρωτοβουλία είναι το έργο InVID που έχει ήδη αναπτύξει εργαλεία εντοπισμού ψευδών ή παραποιημένων φωτογραφιών και βίντεο. Με την εγκατάσταση ενός πρόσθετου (plugin) στο πρόγραμμα περιήγησης στο διαδίκτυο ο χρήστης μπορεί να διαπιστώσει πότε και σε τι πλαίσιο πρωτοδημοσιεύτηκε μια φωτογραφία και κατά πόσο είναι παραποιημένη για λόγους προπαγάνδας.
Το έργο χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και όταν ολοκληρωθεί στις αρχές του επόμενου χρόνου θα διαθέσει σε επαγγελματίες των ειδήσεων ένα σύνολο προηγμένων εργαλείων επαλήθευσης των οπτικών ειδήσεων που διαδίδονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Επικοινωνίες σε κατεστραμμένες περιοχές. Στην έκθεση που έτρεχε παράλληλα με το συνέδριο το μάτι μου έπεσε σε ένα καινοτόμο προϊόν που εξασφαλίζει την επικοινωνία σε περιοχές όπου οι τηλεπικοινωνίες έχουν διακοπεί μετά από μια μεγάλη καταστροφή. Το APM-40 αποτελείται από ανθεκτικά τηλέφωνα που συνδέονται με απλό καλώδιο σε βρόχο και μπορούν να διασυνδεθούν με το κανονικό τηλεφωνικό δίκτυο, με το δίκτυο κινητής ή και με ασύρματα δίκτυα (UHF, VHF, Tetra).
Οι συσκευές καταναλώνουν ελάχιστο ρεύμα και μπορούν να λειτουργήσουν με τις ίδιες μπαταρίες επί εβδομάδες ή να συνδεθούν με ηλιακό συλλέκτη. Το σύστημα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε νοσοκομεία εκστρατείας, εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας, καταυλισμούς προσφύγων, σήραγγες, ορυχεία, σπηλιές και σε μεγάλες εκδηλώσεις.
Την επόμενη εβδομάδα θα αναφερθούμε σε μια σειρά από άλλες ενδιαφέρουσες πτυχές του συνεδρίου.
08 Μαΐου 2018
Για μιαν άκαπνη Ελλάδα
Με ενημέρωση και ενδυνάμωση των μαθητών ώστε να μην αρχίσουν το κάπνισμα και με την εφαρμογή της νομοθεσίας για την απαγόρευση του καπνίσματος
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-329)
Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Στην Ελλάδα σκοτώνει γύρω στα 20.000 άτομα άνω των 35 ετών κάθε χρόνο και ταλαιπωρεί δεκάδες χιλιάδες άτομα με παθήσεις της καρδιάς, των πνευμόνων και των αγγείων καθώς και με καρκίνους κάθε είδους. Επιβαρύνει μάλιστα την υγεία και όσων δεν καπνίζουν, αλλά ως παθητικοί καπνιστές εκτίθενται στον δηλητηριώδη καπνό του τσιγάρου.
Πως μπορούμε όμως να προφυλαχθούμε από αυτή τη σύγχρονη μάστιγα; Η απάντηση είναι απλή. Με την εφαρμογή της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού, η οποία αποτελεί νόμο και της Ελληνικής Πολιτείας. Για τον περιορισμό του καπνίσματος, η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει μια σειρά από σημαντικά μέτρα πολιτικής.
Σήμανση. Όλα τα καπνικά προϊόντα πρέπει να φέρουν συγκεκριμένη σήμανση με φωτογραφίες και γραπτά μηνύματα που υπενθυμίζουν τα τρομερά προβλήματα στην υγεία που προκαλεί η κατανάλωση τους. Επίσης πρέπει να αναφέρουν πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα. Δυστυχώς, στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα η σχετική ηλεκτρονική διεύθυνση παραπέμπει απλώς στον ιστότοπο του Υπουργείου Υγείας όπου δεν υπάρχει καμία εμφανής σχετική πληροφορία.
Διαφήμιση. Η διαφήμιση των καπνικών προϊόντων έχει απαγορευτεί ήδη από την δεκαετία του 1980. Ωστόσο, δεν έχει απαγορευτεί η έμμεση (ή «γκρίζα») διαφήμιση στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο, δηλαδή η προβολή ατόμων που καπνίζουν σε τηλεοπτικές εκπομπές, σειρές ή ταινίες. Ακόμη και όταν αυτό δεν δικαιολογείται από το σενάριο!
Έκθεση στον καπνό. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθεσία σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους από το 2008. Ωστόσο, η εφαρμογή της είναι ελλιπέστατη κι αυτό φαίνεται από την συνεχή αύξηση του αριθμού των παθητικών καπνιστών όπως καταγράφονται από τις σχετικές έρευνες του Ευρωβαρόμετρου. Παράλληλα, παρατηρείται μια, μικρή μεν, αλλά σταθερή μείωση του αριθμού των καπνιστών.
Η αύξηση των παθητικών καπνιστών και η ελλιπέστατη εφαρμογή του νόμου έχει οδηγήσει στη δημιουργία Συλλόγων και ομάδων πίεσης στα μέσα κοινωνική δικτύωσης με χιλιάδες μέλη που δραστηριοποιούνται για την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνες η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί τη μη εφαρμογή του νόμου ως σημείο πολιτιστικής υποβάθμισης, νοιώθοντας μάλιστα και αισθήματα οργής γι’ αυτό!
Παράνομο εμπόριο. Η Σύμβαση Πλαίσιο συμπληρώθηκε το 2012 με σχετικό πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν το έχει ακόμη κυρώσει παρόλη το εκτεταμένο λαθρεμπόριο τσιγάρων.
Φορολογία. Ένα μέτρο που μπορεί να μειώσει την κατανάλωση προϊόντων καπνού είναι και η φορολογία. Στην Ελλάδα το κράτος εισπράττει από φόρους καπνικών προϊόντων γύρω στα 3 δις ευρώ ετησίως αλλά η μέση τιμή του πακέτου παραμένει σχετικά χαμηλή (4,2 €) σε σύγκριση με άλλες χώρες (Αυστραλία 16,37 €, Νέα Ζηλανδία 14,66 €, Νορβηγία 11,41 €, Ιρλανδία 11,20 €, Ισλανδία 10,68 €, Βρετανία 10,57 €).
Διακοπή καπνίσματος. Η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει υποχρέωση για καθιέρωση προγραμμάτων διάγνωσης, συμβουλευτικής, πρόληψης και θεραπείας της εξάρτησης από τον καπνό. Δυστυχώς, από παλαιότερη έρευνα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας προέκυψε ότι οι καπνιστές δε γνωρίζουν τι είναι τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος και πώς να τα προσεγγίσουν. Κάτι που είναι φυσικό αφού το Υπουργείο Υγείας δεν δίνει τη σωστή ενημέρωση στην κεντρική του ιστοσελίδα!
Πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθετική υποχρέωση για την κατάρτιση εθνικού σχεδίου πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ). Όμως το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012 …
Ευτυχώς, το κενό του κράτους ήλθε να καλύψει η πρωτοβουλία Smoke Free Greece, μία σειρά συντονισμένων δράσεων από το Ερευνητικό Εργαστήριο «George D. Behrakis» της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας και το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση και η ενδυνάμωση των μαθητών του Δημοτικού και του Γυμνασίου με ειδικά σχεδιασμένες διαδραστικές διαλέξεις και ενημερωτικό υλικό.
Έτσι οι μαθητές λαμβάνουν έγκυρη και επιστημονική ενημέρωση για το κάπνισμα στο σύνολό του (τοξικά συστατικά του καπνού, διάφορα καπνικά και μη καιόμενα προϊόντα και η διαφήμισή τους, επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία, παθητικό κάπνισμα, εθισμός και τρόποι απεξάρτησης). Επιπλέον, παρέχεται στους μαθητές η δυνατότητα να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν τις ατομικές και κοινωνικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την αντίσταση στο κάπνισμα.
Παράλληλα, οι παρεμβάσεις υποστηρίζονται από ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό για μαθητές (μαθητικό τετράδιο), αλλά και εκπαιδευτικούς και γονείς (φυλλάδιο «Παιδεία για έναν Κόσμο χωρίς Κάπνισμα»).
Από το 2013 που άρχισε η εφαρμογή του προγράμματος έχουν λάβει μέρος στις διαδραστικές διαλέξεις περίπου 32.075 μαθητές από σχολεία όλης της Ελλάδας σε τρεις οργανωμένους χώρους στην Αθήνα, (Εκπαιδευτικό Ίδρυμα «Αττική Παράδοση»), τη Θεσσαλονίκη (Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «Νόησις») και στο παλαιό Δημαρχείο Τεγέας.
Συμπέρασμα. Η Ελλάδα θα γίνει άκαπνη με την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων ώστε να μην αρχίσουν το κάπνισμα. Και με την πίεση των πολιτών προς τις αρχές για να εφαρμοστεί η Σύμβαση Πλαίσιο του ΠΟΥ στο σύνολό της και ιδίως όσον αφορά την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 8 Μαΐου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-329)
Έχουμε γράψει κατ’ επανάληψη σε αυτήν εδώ τη στήλη για τις βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος. Στην Ελλάδα σκοτώνει γύρω στα 20.000 άτομα άνω των 35 ετών κάθε χρόνο και ταλαιπωρεί δεκάδες χιλιάδες άτομα με παθήσεις της καρδιάς, των πνευμόνων και των αγγείων καθώς και με καρκίνους κάθε είδους. Επιβαρύνει μάλιστα την υγεία και όσων δεν καπνίζουν, αλλά ως παθητικοί καπνιστές εκτίθενται στον δηλητηριώδη καπνό του τσιγάρου.
Πως μπορούμε όμως να προφυλαχθούμε από αυτή τη σύγχρονη μάστιγα; Η απάντηση είναι απλή. Με την εφαρμογή της Σύμβασης Πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον έλεγχο του καπνού, η οποία αποτελεί νόμο και της Ελληνικής Πολιτείας. Για τον περιορισμό του καπνίσματος, η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει μια σειρά από σημαντικά μέτρα πολιτικής.
Σήμανση. Όλα τα καπνικά προϊόντα πρέπει να φέρουν συγκεκριμένη σήμανση με φωτογραφίες και γραπτά μηνύματα που υπενθυμίζουν τα τρομερά προβλήματα στην υγεία που προκαλεί η κατανάλωση τους. Επίσης πρέπει να αναφέρουν πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα. Δυστυχώς, στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα η σχετική ηλεκτρονική διεύθυνση παραπέμπει απλώς στον ιστότοπο του Υπουργείου Υγείας όπου δεν υπάρχει καμία εμφανής σχετική πληροφορία.
Διαφήμιση. Η διαφήμιση των καπνικών προϊόντων έχει απαγορευτεί ήδη από την δεκαετία του 1980. Ωστόσο, δεν έχει απαγορευτεί η έμμεση (ή «γκρίζα») διαφήμιση στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο, δηλαδή η προβολή ατόμων που καπνίζουν σε τηλεοπτικές εκπομπές, σειρές ή ταινίες. Ακόμη και όταν αυτό δεν δικαιολογείται από το σενάριο!
Έκθεση στον καπνό. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθεσία σχετικά με την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους από το 2008. Ωστόσο, η εφαρμογή της είναι ελλιπέστατη κι αυτό φαίνεται από την συνεχή αύξηση του αριθμού των παθητικών καπνιστών όπως καταγράφονται από τις σχετικές έρευνες του Ευρωβαρόμετρου. Παράλληλα, παρατηρείται μια, μικρή μεν, αλλά σταθερή μείωση του αριθμού των καπνιστών.
Η αύξηση των παθητικών καπνιστών και η ελλιπέστατη εφαρμογή του νόμου έχει οδηγήσει στη δημιουργία Συλλόγων και ομάδων πίεσης στα μέσα κοινωνική δικτύωσης με χιλιάδες μέλη που δραστηριοποιούνται για την εφαρμογή της αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνες η πλειοψηφία των πολιτών θεωρεί τη μη εφαρμογή του νόμου ως σημείο πολιτιστικής υποβάθμισης, νοιώθοντας μάλιστα και αισθήματα οργής γι’ αυτό!
Παράνομο εμπόριο. Η Σύμβαση Πλαίσιο συμπληρώθηκε το 2012 με σχετικό πρωτόκολλο για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου προϊόντων καπνού. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν το έχει ακόμη κυρώσει παρόλη το εκτεταμένο λαθρεμπόριο τσιγάρων.
Φορολογία. Ένα μέτρο που μπορεί να μειώσει την κατανάλωση προϊόντων καπνού είναι και η φορολογία. Στην Ελλάδα το κράτος εισπράττει από φόρους καπνικών προϊόντων γύρω στα 3 δις ευρώ ετησίως αλλά η μέση τιμή του πακέτου παραμένει σχετικά χαμηλή (4,2 €) σε σύγκριση με άλλες χώρες (Αυστραλία 16,37 €, Νέα Ζηλανδία 14,66 €, Νορβηγία 11,41 €, Ιρλανδία 11,20 €, Ισλανδία 10,68 €, Βρετανία 10,57 €).
Διακοπή καπνίσματος. Η Σύμβαση Πλαίσιο προβλέπει υποχρέωση για καθιέρωση προγραμμάτων διάγνωσης, συμβουλευτικής, πρόληψης και θεραπείας της εξάρτησης από τον καπνό. Δυστυχώς, από παλαιότερη έρευνα της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας προέκυψε ότι οι καπνιστές δε γνωρίζουν τι είναι τα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος και πώς να τα προσεγγίσουν. Κάτι που είναι φυσικό αφού το Υπουργείο Υγείας δεν δίνει τη σωστή ενημέρωση στην κεντρική του ιστοσελίδα!
Πρόληψη της έναρξης του καπνίσματος. Η Ελληνική Πολιτεία έχει θεσπίσει νομοθετική υποχρέωση για την κατάρτιση εθνικού σχεδίου πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ). Όμως το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012 …
Ευτυχώς, το κενό του κράτους ήλθε να καλύψει η πρωτοβουλία Smoke Free Greece, μία σειρά συντονισμένων δράσεων από το Ερευνητικό Εργαστήριο «George D. Behrakis» της Ελληνικής Αντικαρκινικής Εταιρείας και το Ινστιτούτο Δημόσιας Υγείας του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος. Στόχος είναι η ευαισθητοποίηση και η ενδυνάμωση των μαθητών του Δημοτικού και του Γυμνασίου με ειδικά σχεδιασμένες διαδραστικές διαλέξεις και ενημερωτικό υλικό.
Έτσι οι μαθητές λαμβάνουν έγκυρη και επιστημονική ενημέρωση για το κάπνισμα στο σύνολό του (τοξικά συστατικά του καπνού, διάφορα καπνικά και μη καιόμενα προϊόντα και η διαφήμισή τους, επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία, παθητικό κάπνισμα, εθισμός και τρόποι απεξάρτησης). Επιπλέον, παρέχεται στους μαθητές η δυνατότητα να αναπτύξουν και να καλλιεργήσουν τις ατομικές και κοινωνικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την αντίσταση στο κάπνισμα.
Παράλληλα, οι παρεμβάσεις υποστηρίζονται από ειδικά σχεδιασμένο εκπαιδευτικό υλικό για μαθητές (μαθητικό τετράδιο), αλλά και εκπαιδευτικούς και γονείς (φυλλάδιο «Παιδεία για έναν Κόσμο χωρίς Κάπνισμα»).
Από το 2013 που άρχισε η εφαρμογή του προγράμματος έχουν λάβει μέρος στις διαδραστικές διαλέξεις περίπου 32.075 μαθητές από σχολεία όλης της Ελλάδας σε τρεις οργανωμένους χώρους στην Αθήνα, (Εκπαιδευτικό Ίδρυμα «Αττική Παράδοση»), τη Θεσσαλονίκη (Κέντρο Διάδοσης Επιστημών και Μουσείο Τεχνολογίας «Νόησις») και στο παλαιό Δημαρχείο Τεγέας.
Συμπέρασμα. Η Ελλάδα θα γίνει άκαπνη με την ευαισθητοποίηση των παιδιών και των νέων ώστε να μην αρχίσουν το κάπνισμα. Και με την πίεση των πολιτών προς τις αρχές για να εφαρμοστεί η Σύμβαση Πλαίσιο του ΠΟΥ στο σύνολό της και ιδίως όσον αφορά την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους.
01 Μαΐου 2018
Περί αξιοκρατίας
Γνώσεις, ήθος και αξιοκρατία, τα τρία συστατικά που χρειάζονται για την πρόοδο του τόπου σύμφωνα με τον αείμνηστο καθηγητή Αντώνη Κονταράτο.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την Πρωτομαγιά 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-328)
Την περασμένη εβδομάδα, στην θυελλώδη παραίτηση του από τη θέση του προέδρου του νεοσύστατου Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού, ο Δρ. Σταμάτης Κριμιζής, ανέφερε τρία αγαθά σε ανεπάρκεια από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αξιοκρατία, Αριστεία και Αξιολόγηση. Η συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και σε αποστολές προς όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μου θύμισε τον αείμνηστο Αντώνη Κονταράτο και τις περιπέτειες του στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Πριν φύγω από την Ελλάδα το 1984, τον είχα συναντήσει για την τελευταία συνέντευξη που έπαιρνα ως δημοσιογράφος. Συνέντευξη που είχε δημοσιευτεί στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1984 του περιοδικού Πτήση. Είχα ξεκινήσει τότε μια σειρά συνεντεύξεων με τίτλο «Οι Δημιουργοί» με στόχο την προβολή αξιόλογων επιστημόνων ως αντιστάθμισμα στην εντεινόμενη υποβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου που επιχειρούσαν διάφορα λαϊκά έντυπα εκείνη την εποχή – με στόχο να ξεβλαχέψουν ή μάλλον να αποβλακώσουν τους νέους.
Ο Κονταράτος ήταν ο μόνος Έλληνας στην μικρή ομάδα των στενών συνεργατών του Βέρνερ φον Μπράουν που σχεδίασαν και υλοποίησαν το πρόγραμμα Απόλλων για την αποστολή ανθρώπου στη Σελήνη. Επικεφαλής μιας ομάδας 16 διδακτόρων διαφόρων ειδικοτήτων – από βιοφυσικούς και ψυχολόγους μέχρι μαθηματικούς και χημικούς – είχε αναλάβει τον ρόλο του συμβούλου της NASA σχετικά με τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των αστροναυτών του προγράμματος Απόλλων και των διαπλανητικών επανδρωμένων πτήσεων που σχεδιάζονταν τότε.
Όσοι έχουν δει το έργο «Απόλλων 13» με τον Τομ Χάνκς, ας θυμηθούν τον τεχνικό που καλείται να σώσει τους αστροναύτες από την ασφυξία όταν παρουσιάζεται πρόβλημα στο σύστημα δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Ο τεχνικός, που παριστάνει τον Κονταράτο, πρέπει να ταιριάξει έναν κύβο μέσα σε έναν κύλινδρο – κάτι που το πετυχαίνει μαζί με τους συνεργάτες του με κλασσική ελληνική καπατσοσύνη και με τρόπο εντελώς ανορθόδοξο.
Ωστόσο, η συμβολή του Κονταράτου δεν τελείωσε με την σημαντικότατη συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Ως πραγματικός διευθυντής προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης συμμετείχε και σε πολλά άλλα προγράμματα όπως το Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής, τα Εθνικά Προγράμματα Υποβρύχιας Εξερεύνησης και Οδικής Ασφάλειας, τα προγράμματα καταπολέμησης του Καρκίνου και του AIDS και τέλος το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα των ΗΠΑ.
Μετά το πρόγραμμα Απόλλων του προτάθηκε να αναλάβει το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (μουσείο επιστήμης και τεχνολογίας καθώς και ίδρυμα ερευνών) αλλά προτίμησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1976 εξελέγη καθηγητής Διοίκησης στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών και την περίοδο 1979 έως 1982 ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μόνος του καθόρισε τους στόχους του, αφού ο αρμόδιος Υπουργός δεν είχε ιδέα … «Να δημιουργήσω υποδομές στο ΕΙΕ που θα κρατήσουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες».
Μέχρι την άνοιξη του 1982, που αποχώρησε λόγω της κυβερνητικής αλλαγής, είχε πετύχει να δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα εγκεφάλων τριπλασιάζοντας το επιστημονικό προσωπικό, να εξοπλίσει το ΕΙΕ με όργανα και υπολογιστές και να εξαπλασιάσει την χρηματοδότησή του. Λίγο μετά αναγκάζεται να αποχωρήσει και από το Πανεπιστήμιο λόγω των αλλαγών στη νομοθεσία για την Ανώτατη Παιδεία και τις πιέσεις της νέας σοσιαλιστικής κυβέρνησης.
Ξαναπάει στην Αμερική για να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αρχικά ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου «Ευαγγελισμός» και μετά ως ο πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα βιβλία που συνέγραψε, τα βραβεία που έλαβε και η προσφορά του στη μελέτη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, μένουν για να τον θυμούνται όσοι αγαπούν το αθάνατο πνεύμα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού!
Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια σ’ εκείνη την συνέντευξη, όπως τα αποτύπωσα στο αποχαιρετιστήριο άρθρο μου στους αναγνώστες του περιοδικού 4Τροχοί όπου έγραφα τη στήλη Καλειδοσκόπιο (Μάρτιος 1984). ««Για να διορθωθούν τα πράγματα στη χώρα μας χρειάζεται να δουλέψουν άνθρωποι που να διαθέτουν τρία κυρίως χαρακτηριστικά: γνώσεις, ήθος και την ικανότητα να προωθούν αξιοκρατικά τούς υφιστάμενούς τους, ακόμη κι αν αυτοί είναι καλύτεροι απ• αυτούς».
34 χρόνια αργότερα, η περιπέτεια του Δρ Σταμάτη Κριμιζή αλλά και των χιλιάδων επιστημόνων που, είτε φεύγουν στο εξωτερικό, είτε δεν τολμούν καν να σκεφτούν να επιστρέψουν, δείχνει ότι η συμβουλή του Αντώνη Κονταράτου παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και πιο αναγκαία από ποτέ!
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την Πρωτομαγιά 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-328)
Την περασμένη εβδομάδα, στην θυελλώδη παραίτηση του από τη θέση του προέδρου του νεοσύστατου Ελληνικού Διαστημικού Οργανισμού, ο Δρ. Σταμάτης Κριμιζής, ανέφερε τρία αγαθά σε ανεπάρκεια από την σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Αξιοκρατία, Αριστεία και Αξιολόγηση. Η συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ και σε αποστολές προς όλους τους πλανήτες του ηλιακού μας συστήματος, μου θύμισε τον αείμνηστο Αντώνη Κονταράτο και τις περιπέτειες του στις αρχές της δεκαετίας του 1980.
Πριν φύγω από την Ελλάδα το 1984, τον είχα συναντήσει για την τελευταία συνέντευξη που έπαιρνα ως δημοσιογράφος. Συνέντευξη που είχε δημοσιευτεί στο τεύχος Ιανουαρίου-Φεβρουαρίου 1984 του περιοδικού Πτήση. Είχα ξεκινήσει τότε μια σειρά συνεντεύξεων με τίτλο «Οι Δημιουργοί» με στόχο την προβολή αξιόλογων επιστημόνων ως αντιστάθμισμα στην εντεινόμενη υποβάθμιση του πολιτιστικού επιπέδου που επιχειρούσαν διάφορα λαϊκά έντυπα εκείνη την εποχή – με στόχο να ξεβλαχέψουν ή μάλλον να αποβλακώσουν τους νέους.
Ο Κονταράτος ήταν ο μόνος Έλληνας στην μικρή ομάδα των στενών συνεργατών του Βέρνερ φον Μπράουν που σχεδίασαν και υλοποίησαν το πρόγραμμα Απόλλων για την αποστολή ανθρώπου στη Σελήνη. Επικεφαλής μιας ομάδας 16 διδακτόρων διαφόρων ειδικοτήτων – από βιοφυσικούς και ψυχολόγους μέχρι μαθηματικούς και χημικούς – είχε αναλάβει τον ρόλο του συμβούλου της NASA σχετικά με τα προβλήματα υγείας και ασφάλειας των αστροναυτών του προγράμματος Απόλλων και των διαπλανητικών επανδρωμένων πτήσεων που σχεδιάζονταν τότε.
Όσοι έχουν δει το έργο «Απόλλων 13» με τον Τομ Χάνκς, ας θυμηθούν τον τεχνικό που καλείται να σώσει τους αστροναύτες από την ασφυξία όταν παρουσιάζεται πρόβλημα στο σύστημα δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα. Ο τεχνικός, που παριστάνει τον Κονταράτο, πρέπει να ταιριάξει έναν κύβο μέσα σε έναν κύλινδρο – κάτι που το πετυχαίνει μαζί με τους συνεργάτες του με κλασσική ελληνική καπατσοσύνη και με τρόπο εντελώς ανορθόδοξο.
Ωστόσο, η συμβολή του Κονταράτου δεν τελείωσε με την σημαντικότατη συμμετοχή του στο διαστημικό πρόγραμμα των ΗΠΑ. Ως πραγματικός διευθυντής προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης συμμετείχε και σε πολλά άλλα προγράμματα όπως το Πρόγραμμα Ανίχνευσης Εξωγήινης Ζωής, τα Εθνικά Προγράμματα Υποβρύχιας Εξερεύνησης και Οδικής Ασφάλειας, τα προγράμματα καταπολέμησης του Καρκίνου και του AIDS και τέλος το Εθνικό Ενεργειακό Πρόγραμμα των ΗΠΑ.
Μετά το πρόγραμμα Απόλλων του προτάθηκε να αναλάβει το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν (μουσείο επιστήμης και τεχνολογίας καθώς και ίδρυμα ερευνών) αλλά προτίμησε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Το 1976 εξελέγη καθηγητής Διοίκησης στην Πολυτεχνική Σχολή του Πανεπιστημίου Πατρών και την περίοδο 1979 έως 1982 ανέλαβε διευθύνων σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Μόνος του καθόρισε τους στόχους του, αφού ο αρμόδιος Υπουργός δεν είχε ιδέα … «Να δημιουργήσω υποδομές στο ΕΙΕ που θα κρατήσουν κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες».
Μέχρι την άνοιξη του 1982, που αποχώρησε λόγω της κυβερνητικής αλλαγής, είχε πετύχει να δημιουργήσει μια κρίσιμη μάζα εγκεφάλων τριπλασιάζοντας το επιστημονικό προσωπικό, να εξοπλίσει το ΕΙΕ με όργανα και υπολογιστές και να εξαπλασιάσει την χρηματοδότησή του. Λίγο μετά αναγκάζεται να αποχωρήσει και από το Πανεπιστήμιο λόγω των αλλαγών στη νομοθεσία για την Ανώτατη Παιδεία και τις πιέσεις της νέας σοσιαλιστικής κυβέρνησης.
Ξαναπάει στην Αμερική για να επιστρέψει στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αρχικά ως Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Θεραπευτηρίου «Ευαγγελισμός» και μετά ως ο πρώτος Γενικός Διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο. Τα βιβλία που συνέγραψε, τα βραβεία που έλαβε και η προσφορά του στη μελέτη της ιδιαίτερης πατρίδας του, της Σαντορίνης, μένουν για να τον θυμούνται όσοι αγαπούν το αθάνατο πνεύμα του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού!
Θυμάμαι τα τελευταία του λόγια σ’ εκείνη την συνέντευξη, όπως τα αποτύπωσα στο αποχαιρετιστήριο άρθρο μου στους αναγνώστες του περιοδικού 4Τροχοί όπου έγραφα τη στήλη Καλειδοσκόπιο (Μάρτιος 1984). ««Για να διορθωθούν τα πράγματα στη χώρα μας χρειάζεται να δουλέψουν άνθρωποι που να διαθέτουν τρία κυρίως χαρακτηριστικά: γνώσεις, ήθος και την ικανότητα να προωθούν αξιοκρατικά τούς υφιστάμενούς τους, ακόμη κι αν αυτοί είναι καλύτεροι απ• αυτούς».
34 χρόνια αργότερα, η περιπέτεια του Δρ Σταμάτη Κριμιζή αλλά και των χιλιάδων επιστημόνων που, είτε φεύγουν στο εξωτερικό, είτε δεν τολμούν καν να σκεφτούν να επιστρέψουν, δείχνει ότι η συμβουλή του Αντώνη Κονταράτου παραμένει όχι μόνο επίκαιρη αλλά και πιο αναγκαία από ποτέ!
24 Απριλίου 2018
Δογματικές εξαρτήσεις
Αρχίζεις ανυποψίαστος να ακολουθείς κάποιον «ποιμένα» και βρίσκεσαι ξαφνικά να πολεμάς σε έναν «ιερό πόλεμο»
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-327)
Ποιόν βλάπτει τελικά ο ναρκομανής, ο καπνιστής, ο τζογαδόρος, ο αλκοολικός, ο σεξομανής; Κατ’ αρχήν τον εαυτό του και δευτερευόντως το άμεσο περιβάλλον του. Την οικογένειά του, τα παιδιά του, τους συναδέλφους του. Ίσως την εταιρεία του, αν καταχραστεί χρήματα για να τζογάρει. Αλλά και το ανυποψίαστο θύμα που θα βρεθεί μπροστά του όταν απεγνωσμένα ψάχνει τη δόση του ή όταν έχει πιάσει το τιμόνι μαστουρωμένος ή μεθυσμένος.
Υπάρχουν όμως κι άλλες χειρότερες εξαρτήσεις. Που σε πολλές περιπτώσεις προκάλεσαν, και συνεχίζουν να προκαλούν, εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα. Πρόκειται για ορισμένες ιδεολογίες και αιρέσεις που συνδέονται με δογματικές εξαρτήσεις. Οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες.
Έχουμε γράψει και παλιότερα για το φαινόμενο αυτό (βλ. Χ.Ν. 25/9/2013). Χαρακτηριστικό του «σοφού ανθρώπου» (Homo sapiens) είναι ότι προσπαθεί να καταλάβει και να εξηγήσει τον πολύπλοκο κόσμο που μας περιβάλλει. Αυτό όμως απαιτεί μεγάλη προσπάθεια την οποία δεν είναι όλοι ικανοί ή πρόθυμοι να καταβάλουν. Με αποτέλεσμα οι περισσότεροι διαλέγουν και ακολουθούν έτοιμες συνταγές. Μια θρησκεία, μια πολιτική ή κοινωνικοοικονομική θεωρία, έναν κόκκινο, μαύρο ή πράσινο –ισμό.
Οι ποιμένες. Ωστόσο, λίγες είναι οι κοσμοθεωρίες που βοηθούν στην αντιμετώπιση του μεγαλύτερου φόβου του ανθρώπου, δηλαδή του φόβου του θανάτου. Με αποτέλεσμα μερικοί τολμηροί να ακολουθούν κάποια καινοφανή, συχνά απλοϊκή, «αιρετική» εξήγηση του κόσμου. Την οποία σερβίρει ένας χαρισματικός φιλόσοφος, ένας κήρυκας, ένας ιερέας, ένας πολιτικός ή ένας τηλεοπτικός αστέρας. Κι επειδή αυτή προσφέρει μια πρόσκαιρη ψυχική ικανοποίηση, αποτελεί στη συνέχεια την απόλυτη θεωρία στην οποία θυσιάζονται όλα, ακολουθώντας πιστά τον «ποιμένα»
Στην πραγματικότητα, όλες οι μεγάλες θρησκείες αλλά και οι πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές θεωρίες ξεκίνησαν ως αιρέσεις, ως σέχτες στο πλαίσιο κάποιων «επίσημων» καθιερωμένων συστημάτων. Και μάλιστα διώχθηκαν γι’ αυτό μέχρι που να επικρατήσουν και να καθιερωθούν ως «επίσημες» για να αμφισβητηθούν στη συνέχεια από κάποιες άλλες …
Ο εχθρός. Πολλοί «ποιμένες» για να συσπειρώσουν την ομάδα τους, δημιουργούν έναν «εχθρό» εναντίον του οποίου θα πρέπει να αγωνιστούν οι πιστοί, οι ακόλουθοι, οι οπαδοί. Δυστυχώς αυτός ο «ιερός πόλεμος» δεν έχει πάντα στόχο τη βελτίωση της ανθρώπινης φύσης και τον πνευματικό εμπλουτισμό. Συχνά προσδιορίζεται με κριτήρια φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά, ακόμη και γλωσσικά, βάζοντας τη σέχτα σε ένα μονοπάτι που δεν αργεί να την φέρει και στο στάδιο της βίας.
Σε μερικές περιπτώσεις ορισμένες «αιρέσεις» ασκούν βία εναντίον των ίδιων των μελών τους. Βιασμοί, σωματικές τιμωρίες όταν δεν ικανοποιούνται οι επιθυμίες του «ποιμένα», ακόμη και ομαδικές αυτοκτονίες. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις ο εχθρός είναι εξωτερικός και οι επιπτώσεις τραγικές αλλά και μακροχρόνιες. Γενοκτονίες, εθνοκαθάρσεις, πόλεμοι, τρομοκρατικές επιθέσεις, δολοφονίες επενδύονται με θρησκευτικό ή ιδεολογικό μανδύα. Κι έτσι καλούνται να τις εκτελέσουν οι πιστοί και ο οπαδοί υπακούοντας τυφλά στον «ποιμένα» ή στον αρχηγό …
Οι γενοκτονίες. Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει πολλές γενοκτονίες στο όνομα του Θεού. Τις βιαιότητες των Σταυροφόρων περιγράφει γλαφυρά ο λιβανέζος Αμίν Μααλούφ στο βιβλίο του «Οι Σταυροφορίες από τη σκοπιά των Αράβων», καθώς και ο βυζαντινός Νικήτας Χωνιάτης στο έργο του «Χρονική Διήγησις (Ιστορία Κωνσταντινουπόλεως)». Οι αποικιοκράτες δικαιολογούσαν τις βιαιότητες κατά των κατοίκων της Αφρικής, της Αμερικής και της Αυστραλίας με το σκεπτικό ότι ήταν «ψυχρά και ασθενικά ζώα, χωρίς κανένα σημάδι ψυχής».
Ο σκληρός πυρήνας των ναζί θεωρείται ότι ανήκε σε κάποια παγανιστική απόκρυφη σέχτα από την οποία προέκυψαν οι θεωρίες περί Άριας φυλής που οδήγησαν στη γενοκτονία των Εβραίων. Ακόμη περισσότερες ήταν οι δολοφονίες των «αντιφρονούντων» στη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν και την Κίνα του Μάο αλλά και σε πολλά άλλα κομμουνιστικά και δικτατορικά καθεστώτα. Η υπακοή στις εντολές του κόμματος, του «πατερούλη», του «μεγάλου τιμονιέρη» και των διάφορων «καουδίγιο» και «ντούτσε» έπρεπε να είναι απόλυτη, όπως ακριβώς σε μια σέχτα.
Τρομοκρατία και σύγχρονη πολιτική. Στον μουσουλμανικό κόσμο ευδοκίμησε επίσης το φαινόμενο. Οι Ασασίνοι, δολοφονούσαν κυρίως σουνίτες θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες και έδρασαν στη Μέση Ανατολή παράλληλα σχεδόν με τις Σταυροφορίες. Οθωμανοί και Νεότουρκοι προχώρησαν σε μαζικές εξοντώσεις Αρμένιων και Ρωμιών χριστιανών. Η τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα θεωρείται από πολλούς στο μουσουλμανικό κόσμο ως σέχτα, που αντιμάχεται τις ποιο φιλελεύθερες εκφάνσεις του Ισλάμ εναντίον των οποίων οργανώνει και θανατηφόρες επιθέσεις.
Πρόσφατα αποκαλύφθηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να επηρεαστεί η κοινή γνώμη στις αμερικανικές εκλογές και στο βρετανικό δημοψήφισμα. Με τη χρήση των προσωπικών τους προτιμήσεων και του ιστορικού τους στο Facebook. Μια εξελιγμένη μέθοδος για τη δημιουργία «πιστών» που θα επιλέξουν αυτά που τους υποδεικνύουν από τα παρασκήνια κάποιοι «γκουρού».
Υπάρχει ελπίδα; Ευτυχώς ορισμένες συνειδήσεις αφυπνίζονται και οι σώφρονες καταλαβαίνουν ότι πρέπει να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη. Να μη δέχονται απλοϊκές εξηγήσεις για πολύπλοκα προβλήματα. Ο κόσμος μας δεν είναι ασπρόμαυρος αλλά πολύχρωμος. Παράλληλα, μερικοί οπαδοί αρχίζουν να αμφισβητούν τις αγαθές προθέσεις των διάφορων «ποιμένων» καταλαβαίνοντας, συχνά υποσυνείδητα, πως δεν κινδυνεύει μόνο η κοσμοθεωρία τους αλλά ίσως και η ζωή τους.
Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονική κοινωνία των ακραίων περιπτώσεων είναι δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη. Δυστυχώς, αν το θύμα είναι επιρρεπές στην εξάρτηση, είναι δυνατόν να μεταπέσει σε εξάρτηση από ψυχότροπες ουσίες ή από οινοπνευματώδη ποτά. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών και της πολυπλοκότητας της ζωής απαιτεί θάρρος και δύναμη, που εν τέλει ο καθένας καλείται να αντλήσει από τον ίδιο του τον εαυτό.
Μακροπρόθεσμα ως κοινωνία θα πρέπει να δυσπιστούμε σε όσους μας πλησιάζουν «με ένδυμα προβάτου», με πατριωτικές ιαχές, με θεωρίες συνωμοσίας ή με την υπόσχεση επίλυσης κάθε προβλήματος σε ατομικό ή και συλλογικό επίπεδο αν εξαφανιστούν οι ξένοι, οι αλλόθρησκοι, οι διαφορετικοί. Αναπτύσσοντας την κριτική σκέψη μέσω της παιδείας θα μάθουμε κάποτε να τους αγνοούμε.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 24 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-327)
Ποιόν βλάπτει τελικά ο ναρκομανής, ο καπνιστής, ο τζογαδόρος, ο αλκοολικός, ο σεξομανής; Κατ’ αρχήν τον εαυτό του και δευτερευόντως το άμεσο περιβάλλον του. Την οικογένειά του, τα παιδιά του, τους συναδέλφους του. Ίσως την εταιρεία του, αν καταχραστεί χρήματα για να τζογάρει. Αλλά και το ανυποψίαστο θύμα που θα βρεθεί μπροστά του όταν απεγνωσμένα ψάχνει τη δόση του ή όταν έχει πιάσει το τιμόνι μαστουρωμένος ή μεθυσμένος.
Υπάρχουν όμως κι άλλες χειρότερες εξαρτήσεις. Που σε πολλές περιπτώσεις προκάλεσαν, και συνεχίζουν να προκαλούν, εκατομμύρια ή και δισεκατομμύρια θύματα. Πρόκειται για ορισμένες ιδεολογίες και αιρέσεις που συνδέονται με δογματικές εξαρτήσεις. Οι οποίες προκαλούν αντιπαλότητες, πολέμους, σφαγές, εξανδραποδισμούς, λιμούς, προσφυγιές, ατέλειωτα βάσανα και δυστυχίες.
Έχουμε γράψει και παλιότερα για το φαινόμενο αυτό (βλ. Χ.Ν. 25/9/2013). Χαρακτηριστικό του «σοφού ανθρώπου» (Homo sapiens) είναι ότι προσπαθεί να καταλάβει και να εξηγήσει τον πολύπλοκο κόσμο που μας περιβάλλει. Αυτό όμως απαιτεί μεγάλη προσπάθεια την οποία δεν είναι όλοι ικανοί ή πρόθυμοι να καταβάλουν. Με αποτέλεσμα οι περισσότεροι διαλέγουν και ακολουθούν έτοιμες συνταγές. Μια θρησκεία, μια πολιτική ή κοινωνικοοικονομική θεωρία, έναν κόκκινο, μαύρο ή πράσινο –ισμό.
Οι ποιμένες. Ωστόσο, λίγες είναι οι κοσμοθεωρίες που βοηθούν στην αντιμετώπιση του μεγαλύτερου φόβου του ανθρώπου, δηλαδή του φόβου του θανάτου. Με αποτέλεσμα μερικοί τολμηροί να ακολουθούν κάποια καινοφανή, συχνά απλοϊκή, «αιρετική» εξήγηση του κόσμου. Την οποία σερβίρει ένας χαρισματικός φιλόσοφος, ένας κήρυκας, ένας ιερέας, ένας πολιτικός ή ένας τηλεοπτικός αστέρας. Κι επειδή αυτή προσφέρει μια πρόσκαιρη ψυχική ικανοποίηση, αποτελεί στη συνέχεια την απόλυτη θεωρία στην οποία θυσιάζονται όλα, ακολουθώντας πιστά τον «ποιμένα»
Στην πραγματικότητα, όλες οι μεγάλες θρησκείες αλλά και οι πολιτικές και κοινωνικοοικονομικές θεωρίες ξεκίνησαν ως αιρέσεις, ως σέχτες στο πλαίσιο κάποιων «επίσημων» καθιερωμένων συστημάτων. Και μάλιστα διώχθηκαν γι’ αυτό μέχρι που να επικρατήσουν και να καθιερωθούν ως «επίσημες» για να αμφισβητηθούν στη συνέχεια από κάποιες άλλες …
Ο εχθρός. Πολλοί «ποιμένες» για να συσπειρώσουν την ομάδα τους, δημιουργούν έναν «εχθρό» εναντίον του οποίου θα πρέπει να αγωνιστούν οι πιστοί, οι ακόλουθοι, οι οπαδοί. Δυστυχώς αυτός ο «ιερός πόλεμος» δεν έχει πάντα στόχο τη βελτίωση της ανθρώπινης φύσης και τον πνευματικό εμπλουτισμό. Συχνά προσδιορίζεται με κριτήρια φυλετικά, ιδεολογικά, θρησκευτικά, ακόμη και γλωσσικά, βάζοντας τη σέχτα σε ένα μονοπάτι που δεν αργεί να την φέρει και στο στάδιο της βίας.
Σε μερικές περιπτώσεις ορισμένες «αιρέσεις» ασκούν βία εναντίον των ίδιων των μελών τους. Βιασμοί, σωματικές τιμωρίες όταν δεν ικανοποιούνται οι επιθυμίες του «ποιμένα», ακόμη και ομαδικές αυτοκτονίες. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις ο εχθρός είναι εξωτερικός και οι επιπτώσεις τραγικές αλλά και μακροχρόνιες. Γενοκτονίες, εθνοκαθάρσεις, πόλεμοι, τρομοκρατικές επιθέσεις, δολοφονίες επενδύονται με θρησκευτικό ή ιδεολογικό μανδύα. Κι έτσι καλούνται να τις εκτελέσουν οι πιστοί και ο οπαδοί υπακούοντας τυφλά στον «ποιμένα» ή στον αρχηγό …
Οι γενοκτονίες. Η Παλαιά Διαθήκη περιγράφει πολλές γενοκτονίες στο όνομα του Θεού. Τις βιαιότητες των Σταυροφόρων περιγράφει γλαφυρά ο λιβανέζος Αμίν Μααλούφ στο βιβλίο του «Οι Σταυροφορίες από τη σκοπιά των Αράβων», καθώς και ο βυζαντινός Νικήτας Χωνιάτης στο έργο του «Χρονική Διήγησις (Ιστορία Κωνσταντινουπόλεως)». Οι αποικιοκράτες δικαιολογούσαν τις βιαιότητες κατά των κατοίκων της Αφρικής, της Αμερικής και της Αυστραλίας με το σκεπτικό ότι ήταν «ψυχρά και ασθενικά ζώα, χωρίς κανένα σημάδι ψυχής».
Ο σκληρός πυρήνας των ναζί θεωρείται ότι ανήκε σε κάποια παγανιστική απόκρυφη σέχτα από την οποία προέκυψαν οι θεωρίες περί Άριας φυλής που οδήγησαν στη γενοκτονία των Εβραίων. Ακόμη περισσότερες ήταν οι δολοφονίες των «αντιφρονούντων» στη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν και την Κίνα του Μάο αλλά και σε πολλά άλλα κομμουνιστικά και δικτατορικά καθεστώτα. Η υπακοή στις εντολές του κόμματος, του «πατερούλη», του «μεγάλου τιμονιέρη» και των διάφορων «καουδίγιο» και «ντούτσε» έπρεπε να είναι απόλυτη, όπως ακριβώς σε μια σέχτα.
Τρομοκρατία και σύγχρονη πολιτική. Στον μουσουλμανικό κόσμο ευδοκίμησε επίσης το φαινόμενο. Οι Ασασίνοι, δολοφονούσαν κυρίως σουνίτες θρησκευτικούς και πολιτικούς ηγέτες και έδρασαν στη Μέση Ανατολή παράλληλα σχεδόν με τις Σταυροφορίες. Οθωμανοί και Νεότουρκοι προχώρησαν σε μαζικές εξοντώσεις Αρμένιων και Ρωμιών χριστιανών. Η τρομοκρατική οργάνωση Αλ Κάιντα θεωρείται από πολλούς στο μουσουλμανικό κόσμο ως σέχτα, που αντιμάχεται τις ποιο φιλελεύθερες εκφάνσεις του Ισλάμ εναντίον των οποίων οργανώνει και θανατηφόρες επιθέσεις.
Πρόσφατα αποκαλύφθηκαν οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να επηρεαστεί η κοινή γνώμη στις αμερικανικές εκλογές και στο βρετανικό δημοψήφισμα. Με τη χρήση των προσωπικών τους προτιμήσεων και του ιστορικού τους στο Facebook. Μια εξελιγμένη μέθοδος για τη δημιουργία «πιστών» που θα επιλέξουν αυτά που τους υποδεικνύουν από τα παρασκήνια κάποιοι «γκουρού».
Υπάρχει ελπίδα; Ευτυχώς ορισμένες συνειδήσεις αφυπνίζονται και οι σώφρονες καταλαβαίνουν ότι πρέπει να βοηθήσουν τους νέους να αναπτύξουν κριτική σκέψη. Να μη δέχονται απλοϊκές εξηγήσεις για πολύπλοκα προβλήματα. Ο κόσμος μας δεν είναι ασπρόμαυρος αλλά πολύχρωμος. Παράλληλα, μερικοί οπαδοί αρχίζουν να αμφισβητούν τις αγαθές προθέσεις των διάφορων «ποιμένων» καταλαβαίνοντας, συχνά υποσυνείδητα, πως δεν κινδυνεύει μόνο η κοσμοθεωρία τους αλλά ίσως και η ζωή τους.
Ωστόσο, η επιστροφή στην κανονική κοινωνία των ακραίων περιπτώσεων είναι δύσκολη και απαιτεί εξειδικευμένη ψυχολογική υποστήριξη. Δυστυχώς, αν το θύμα είναι επιρρεπές στην εξάρτηση, είναι δυνατόν να μεταπέσει σε εξάρτηση από ψυχότροπες ουσίες ή από οινοπνευματώδη ποτά. Η αντιμετώπιση των δυσκολιών και της πολυπλοκότητας της ζωής απαιτεί θάρρος και δύναμη, που εν τέλει ο καθένας καλείται να αντλήσει από τον ίδιο του τον εαυτό.
Μακροπρόθεσμα ως κοινωνία θα πρέπει να δυσπιστούμε σε όσους μας πλησιάζουν «με ένδυμα προβάτου», με πατριωτικές ιαχές, με θεωρίες συνωμοσίας ή με την υπόσχεση επίλυσης κάθε προβλήματος σε ατομικό ή και συλλογικό επίπεδο αν εξαφανιστούν οι ξένοι, οι αλλόθρησκοι, οι διαφορετικοί. Αναπτύσσοντας την κριτική σκέψη μέσω της παιδείας θα μάθουμε κάποτε να τους αγνοούμε.
17 Απριλίου 2018
Τιθασεύοντας τις οθόνες
Μια γαλλική εκστρατεία για να αναπτύξουν τα παιδιά μια υγιή σχέση με τηλεόραση, υπολογιστές και διαδίκτυο..
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-326)
Στα δύο προηγούμενα άρθρα (ΧΝ 27/3/2018 και ΧΝ 3/4/2018) ασχοληθήκαμε με τις εξαρτήσεις. Τις οποίες εκμεταλλεύονται οικονομικά το κράτος, διάφορες εταιρείες αλλά και κακοποιοί. Γράψαμε για τα σημάδια, τα οποία υποδεικνύουν ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο έχει εθιστεί σε κάποια ουσία (που κυκλοφορεί νόμιμα ή παράνομα). Τέλος αναφερθήκαμε σε μερικές ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως τυχερά παιχνίδια (τζόγος), σεξ, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο, εργασία (εργασιομανία), αιρέσεις και γκουρού, υπερβολικό φαγητό ή τέλος υπερβολική άσκηση.
Καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τους μηχανισμούς της εξάρτησης, αναπτύσσονται για όλο και μικρότερες ηλικίες μέθοδοι προφύλαξης από τους επικίνδυνους εθισμούς. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν μεγάλη ευθύνη να βοηθήσουν τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσουν και θα εργαστούν ώστε να μάθουν να αποφεύγουν τις παγίδες.
Πέρα από τα προγράμματα πρόληψης στους τομείς των διάφορων ουσιών και των τυχερών παιχνιδιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόληψη των εξαρτήσεων από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο. Κι αυτό γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι θα εργαστούν στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών. Στην οποία, όλες πρακτικά οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μια οθόνη ...
Σε αυτό το πλαίσιο έχει ξεκινήσει στη Γαλλία, αλλά και σε άλλες χώρες, η ενημερωτική εκστρατεία «3-6-9-12» με στόχο να βοηθήσει τους γονείς να «τιθασεύσουν τις οθόνες» και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών χωρίς τις όποιες αρνητικές τους επιπτώσεις. Εμπνευστής της εκστρατείας είναι ο Σέρζ Τισερόν, ψυχίατρος και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Τεχνολογίας. Ας δούμε με λίγα λόγια περί τίνος πρόκειται.
Η εκστρατεία έχει στηθεί με βάση κάποιες ηλικίες – ορόσημα. Είσοδος στο νηπιαγωγείο (3 ετών), είσοδος στην πρωτοβάθμια (6 ετών), ηλικία που το παιδί κατέχει γραφή και ανάγνωση (9 ετών), είσοδος στο γυμνάσιο (12 ετών), που ακολουθείται από την εφηβεία. Η εκστρατεία στηρίζεται επίσης στην αρχή ότι καμία οθόνη δεν προκαλεί βλάβη από μόνη της – όλα εξαρτώνται από τη στιγμή και τον τρόπο που μπαίνει στη ζωή του παιδιού, κατά κάποιον τρόπο όπως εμπλουτίζεται και η δίαιτά του.
Μέχρι 3 ετών. Το παιχνίδι είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθεί το παιδί. Διαβάζουμε παιδικά βιβλία και διηγούμαστε ιστορίες. Πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, παίζουμε στην παραλία, κάνουμε περίπατους. Η ανοικτή τηλεόραση επηρεάζει την μαθησιακή διαδικασία του παιδιού ακόμη και αν το ίδιο δεν την κοιτάζει. Δεν βάζουμε ποτέ τηλεόραση στο υπνοδωμάτιο. Κι αν παίξουμε κάποιο ψηφιακό παιχνίδι το κάνουμε μόνο για την ευχαρίστηση να παίξουμε μαζί με το παιδί …
Σε μια σειρά από σημαντικές έρευνες η Λίντα Παγκάνι του Πανεπιστημίου του Μονρεάλ στον Καναδά απέδειξε τη σχέση που έχει η παρακολούθηση της τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ηλικίες από 3 έως 6 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη. Τηρούμε τις ηλικίες που αναφέρονται στα διάφορα προγράμματα (π.χ. της τηλεόρασης). Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Απαγορεύονται ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Επιπλέον, δεν τα χρησιμοποιούμε ποτέ για να ηρεμήσουμε τα παιδιά. Δεν αφήνουμε το παιδί να παίζει μόνο του αλλά το συνοδεύουμε.
Ηλικίες 6 έως 9 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη και συζητούμε μαζί του γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Ρυθμίζουμε ανάλογα και την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Πρώτον, τίποτα δεν μένει κρυφό. Δεύτερο, όλα μένουν αιώνια. Και τρίτον δεν είναι όλα αλήθεια.
Ηλικίες 9 έως 12 ετών. Καθορίζουμε με το παιδί την ηλικία που θα μπορεί να έχει το δικό του κινητό τηλέφωνο. Μπορεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο αλλά αποφασίζουμε μαζί αν θα το κάνει μόνο του ή συνοδευόμενο από έναν ενήλικα. Αποφασίζουμε επίσης για τον χρόνο που θα περάσει μπροστά σε κάθε οθόνη και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Του υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα τα παραπάνω αφορούν κυρίως τους γονείς. Υπάρχουν φυσικά οι φορείς που οργανώνουν προγράμματα ενημέρωσης για γονείς και εκπαιδευτικούς με στόχο την διοργάνωση βιωματικών σεμιναρίων πρόληψης για παιδιά και εφήβους. Αυτά αποβλέπουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, στην ενίσχυση της αντίληψης του εαυτού και της αντίστασης στις κοινωνικές πιέσεις, στη διαμόρφωση κανονιστικών αντιλήψεων και στάσεων, καθώς και στη βελτίωση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και στην υποστήριξη των γονέων στο ρόλο τους.
Αν θέλουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν ανθεκτικούς χαρακτήρες και συνήθειες, καθώς και να χαρούν τη ζωή τους χωρίς εξαρτήσεις θα πρέπει να επενδύσουμε από νωρίς – σε επικοινωνία αλλά και σε προσωπικό παράδειγμα …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 17 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-326)
Στα δύο προηγούμενα άρθρα (ΧΝ 27/3/2018 και ΧΝ 3/4/2018) ασχοληθήκαμε με τις εξαρτήσεις. Τις οποίες εκμεταλλεύονται οικονομικά το κράτος, διάφορες εταιρείες αλλά και κακοποιοί. Γράψαμε για τα σημάδια, τα οποία υποδεικνύουν ότι ένα αγαπημένο πρόσωπο έχει εθιστεί σε κάποια ουσία (που κυκλοφορεί νόμιμα ή παράνομα). Τέλος αναφερθήκαμε σε μερικές ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως τυχερά παιχνίδια (τζόγος), σεξ, ηλεκτρονικοί υπολογιστές και διαδίκτυο, εργασία (εργασιομανία), αιρέσεις και γκουρού, υπερβολικό φαγητό ή τέλος υπερβολική άσκηση.
Καθώς οι επιστήμονες κατανοούν καλύτερα τους μηχανισμούς της εξάρτησης, αναπτύσσονται για όλο και μικρότερες ηλικίες μέθοδοι προφύλαξης από τους επικίνδυνους εθισμούς. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί έχουν μεγάλη ευθύνη να βοηθήσουν τα παιδιά και τους νέους να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με το περιβάλλον στο οποίο θα ζήσουν και θα εργαστούν ώστε να μάθουν να αποφεύγουν τις παγίδες.
Πέρα από τα προγράμματα πρόληψης στους τομείς των διάφορων ουσιών και των τυχερών παιχνιδιών, ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόληψη των εξαρτήσεων από τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο. Κι αυτό γιατί τα παιδιά και οι έφηβοι θα εργαστούν στο άμεσο ή στο απώτερο μέλλον σε μια διασυνδεδεμένη κοινωνία των πληροφοριών. Στην οποία, όλες πρακτικά οι εργασίες θα γίνονται μπροστά σε μια οθόνη ...
Σε αυτό το πλαίσιο έχει ξεκινήσει στη Γαλλία, αλλά και σε άλλες χώρες, η ενημερωτική εκστρατεία «3-6-9-12» με στόχο να βοηθήσει τους γονείς να «τιθασεύσουν τις οθόνες» και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να αξιοποιήσουν τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών χωρίς τις όποιες αρνητικές τους επιπτώσεις. Εμπνευστής της εκστρατείας είναι ο Σέρζ Τισερόν, ψυχίατρος και μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας Τεχνολογίας. Ας δούμε με λίγα λόγια περί τίνος πρόκειται.
Η εκστρατεία έχει στηθεί με βάση κάποιες ηλικίες – ορόσημα. Είσοδος στο νηπιαγωγείο (3 ετών), είσοδος στην πρωτοβάθμια (6 ετών), ηλικία που το παιδί κατέχει γραφή και ανάγνωση (9 ετών), είσοδος στο γυμνάσιο (12 ετών), που ακολουθείται από την εφηβεία. Η εκστρατεία στηρίζεται επίσης στην αρχή ότι καμία οθόνη δεν προκαλεί βλάβη από μόνη της – όλα εξαρτώνται από τη στιγμή και τον τρόπο που μπαίνει στη ζωή του παιδιού, κατά κάποιον τρόπο όπως εμπλουτίζεται και η δίαιτά του.
Μέχρι 3 ετών. Το παιχνίδι είναι ο καλύτερος τρόπος για να αναπτυχθεί το παιδί. Διαβάζουμε παιδικά βιβλία και διηγούμαστε ιστορίες. Πηγαίνουμε σε παιδικές χαρές, παίζουμε στην παραλία, κάνουμε περίπατους. Η ανοικτή τηλεόραση επηρεάζει την μαθησιακή διαδικασία του παιδιού ακόμη και αν το ίδιο δεν την κοιτάζει. Δεν βάζουμε ποτέ τηλεόραση στο υπνοδωμάτιο. Κι αν παίξουμε κάποιο ψηφιακό παιχνίδι το κάνουμε μόνο για την ευχαρίστηση να παίξουμε μαζί με το παιδί …
Σε μια σειρά από σημαντικές έρευνες η Λίντα Παγκάνι του Πανεπιστημίου του Μονρεάλ στον Καναδά απέδειξε τη σχέση που έχει η παρακολούθηση της τηλεόρασης στις ηλικίες 2-3 ετών με μεταγενέστερα προβλήματα στο σχολείο. Στο νηπιαγωγείο τα παιδιά αυτά εμφανίζουν μειωμένο λεξιλόγιο, μαθησιακές δυσκολίες, μη συμμετοχή στην τάξη, κινητικά προβλήματα, καθώς και αύξηση της συχνότητας της θυματοποίησης από τους συμμαθητές. Στο γυμνάσιο, παρουσιάζουν μειωμένες ικανότητες προσοχής, συγκέντρωσης, εμπάθειας και ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων.
Ηλικίες από 3 έως 6 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη. Τηρούμε τις ηλικίες που αναφέρονται στα διάφορα προγράμματα (π.χ. της τηλεόρασης). Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Απαγορεύονται ψηφιακά παιχνίδια στο φαγητό και πριν τον ύπνο. Επιπλέον, δεν τα χρησιμοποιούμε ποτέ για να ηρεμήσουμε τα παιδιά. Δεν αφήνουμε το παιδί να παίζει μόνο του αλλά το συνοδεύουμε.
Ηλικίες 6 έως 9 ετών. Καθορίζουμε σαφείς κανόνες για τον χρόνο που το παιδί μπορεί να χρησιμοποιήσει μια οθόνη και συζητούμε μαζί του γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Η τηλεόραση, ο υπολογιστής, η ταμπλέτα χρησιμοποιούνται στο σαλόνι κι όχι στο υπνοδωμάτιο. Ρυθμίζουμε ανάλογα και την παιχνιδοκονσόλα. Εξηγούμε τι είναι το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα, το δικαίωμα στην εικόνα και τις τρεις αρχές του διαδικτύου. Πρώτον, τίποτα δεν μένει κρυφό. Δεύτερο, όλα μένουν αιώνια. Και τρίτον δεν είναι όλα αλήθεια.
Ηλικίες 9 έως 12 ετών. Καθορίζουμε με το παιδί την ηλικία που θα μπορεί να έχει το δικό του κινητό τηλέφωνο. Μπορεί να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο αλλά αποφασίζουμε μαζί αν θα το κάνει μόνο του ή συνοδευόμενο από έναν ενήλικα. Αποφασίζουμε επίσης για τον χρόνο που θα περάσει μπροστά σε κάθε οθόνη και συζητούμε γι’ αυτά που βλέπει και κάνει. Του υπενθυμίζουμε τις τρεις αρχές του διαδικτύου.
Άνω των 12 ετών. Τα παιδιά χρησιμοποιούν το διαδίκτυο μόνα τους αλλά καθορίζουμε μαζί τους το ωράριο χρήσης. Συζητούμε για τις τηλεφορτώσεις, τη λογοκλοπή, την πορνογραφία και τον εκφοβισμό. Το βράδυ σβήνουμε το WiFi και τα κινητά. Αρνούμαστε να γίνουμε «φίλοι» τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Όλα τα παραπάνω αφορούν κυρίως τους γονείς. Υπάρχουν φυσικά οι φορείς που οργανώνουν προγράμματα ενημέρωσης για γονείς και εκπαιδευτικούς με στόχο την διοργάνωση βιωματικών σεμιναρίων πρόληψης για παιδιά και εφήβους. Αυτά αποβλέπουν στην ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων και συμπεριφορών, στην ενίσχυση της αντίληψης του εαυτού και της αντίστασης στις κοινωνικές πιέσεις, στη διαμόρφωση κανονιστικών αντιλήψεων και στάσεων, καθώς και στη βελτίωση της επικοινωνίας μέσα στην οικογένεια και στην υποστήριξη των γονέων στο ρόλο τους.
Αν θέλουμε τα παιδιά μας να αναπτύξουν ανθεκτικούς χαρακτήρες και συνήθειες, καθώς και να χαρούν τη ζωή τους χωρίς εξαρτήσεις θα πρέπει να επενδύσουμε από νωρίς – σε επικοινωνία αλλά και σε προσωπικό παράδειγμα …
03 Απριλίου 2018
Πως εντοπίζονται οι εξαρτήσεις
Ποιά σημάδια θα πρέπει να «χτυπήσουν καμπανάκια» για κάθε είδους εξάρτηση και σε όλες τις ηλικίες
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-325)
Γράψαμε την περασμένη εβδομάδα για τις εξαρτήσεις από ναρκωτικές ουσίες, μερικές από τις οποίες όπως το αλκοόλ και τα τσιγάρα κυκλοφορούν νόμιμα. Όμως, πολυάριθμοι ψυχολόγοι και επαγγελματίες της υγείας θεωρούν ότι υπάρχουν και εξαρτήσεις που δεν συνδέονται με την χρήση ουσιών. Πρόκειται για ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως για παράδειγμα από το τζόγο, το σεξ, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο, την εργασία (εργασιομανία), από αιρέσεις και γκουρού, από το υπερβολικό φαγητό ή τέλος από την υπερβολική άσκηση.
Θα πρέπει να ξεχωρίσουμε εδώ δύο έννοιες. Μια συνήθεια ελέγχεται και μπορούμε ανά πάσα στιγμή να την διακόψουμε χωρίς ψυχολογικές ή σωματικές επιπτώσεις. Αντίθετα, ο εθισμός δεν ελέγχεται γιατί όπως είπαμε και την προηγούμενη εβδομάδα πρόκειται για νόσο του εγκεφάλου στη δομή και τη λειτουργία του οποίου έχουν επέλθει μεταβολές. Έτσι η απεξάρτηση από τον εθισμό απαιτεί οπωσδήποτε εξωτερική βοήθεια – μόνο η θέληση δεν αρκεί αν και αποτελεί το σημαντικότατο πρώτο βήμα.
Όπως και με τις ναρκωτικές ουσίες, ορισμένες συνήθειες που προκαλούν αισθήματα ευφορίας και ανακούφισης, ή που επιβάλλονται από τον στενό κοινωνικό περίγυρο μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε εθισμό και σε εξάρτηση. Τέτοιες είναι η συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια (τζόγος) αλλά και η υπέρμετρη ενασχόληση με τους υπολογιστές, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και με το διαδίκτυο γενικότερα – ιδίως όταν αυτό συνδυάζεται με τη συμμετοχή σε διαδικτυακά, τυχερά ή άλλα, παιχνίδια, σε ατέρμονες συζητήσεις για θέματα άνευ ουσίας ή και σε παρακολούθηση πορνογραφικού ή άλλου παράνομου υλικού.
Όλα τα παραπάνω μπορεί να αποδειχτούν καταστρεπτικά για την σωματική και ψυχική υγεία όχι μόνο των ενήλικων αλλά – ιδίως – των παιδιών και των εφήβων. Υποστήριξη για την απεξάρτηση από τέτοιους εθισμούς παρέχει το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) το οποίο λειτουργεί και ειδική τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για τον τζόγο (το 1114). Το ΚΕΘΕΑ αλλά και άλλοι φορείς παρέχουν υποστήριξη και για την απεξάρτηση από την υπερβολική χρήση του διαδικτύου.
Η διάγνωση ότι ένα αγαπημένο μας πρόσωπο έχει αναπτύξει κάποιον εθισμό δεν είναι πάντα εύκολη. Κι αυτό επειδή τα εξαρτημένα άτομα δεν παραδέχονται ότι έχουν πρόβλημα και τείνουν να καλύπτουν τα ίχνη τους. Υπάρχουν ωστόσο μερικά σημάδια που πρέπει να «χτυπήσουν καμπανάκια».
Μια αλλαγή στη διάθεση, στη στάση και στην προθυμία. Νέοι φίλοι και νέα στέκια. Κακές σχολικές ή εργασιακές επιδόσεις και απουσίες. Μυστικοπαθής συμπεριφορά και ψέματα. Απότομη μείωση ή αύξηση του βάρους. Απότομη ή ανεξήγητη αύξηση των δαπανών. Εγκατάλειψη αγαπημένων ενασχολήσεων και χόμπι. Αδικαιολόγητες αλλαγές στο ημερήσιο πρόγραμμα ή στις ώρες ύπνου. Κόκκινα μάτια ή διεσταλμένες κόρες. Κακοσμία του σώματος και τρεμούλα στα χέρια.
Εκρήξεις θυμού και αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά. Μυστικά τηλεφωνήματα, απόκρυψη της οθόνης του υπολογιστή ή δημιουργία νέων διαδικτυακών ή τραπεζικών λογαριασμών. Ανεξόφλητοι λογαριασμοί, δάνεια ή και κλοπές χρημάτων. Τέλος κάποια ανεξήγητη μελαγχολία ή κατάθλιψη. Αυτά σε συνδυασμό με σωματικά συμπτώματα όπως μυαλγία, εμετός, εφίδρωση, τρέμουλο, πυρετός, αϋπνία ή και διάρροια ίσως δείχνουν προσπάθεια απεξάρτησης
Πριν την ανάληψη δράσης πάντως θα πρέπει να προηγηθεί επαλήθευση ότι υπάρχει πράγματι πρόβλημα. Με έλεγχο και επαλήθευση λογαριασμών, τηλεφωνικών κλήσεων και απουσιών. Χρήσιμη είναι η τήρηση ημερολογίου όπου καταγράφονται απουσίες και καθυστερήσεις αλλά και το διαδικτυακό ιστορικό σε οικογενειακούς υπολογιστές – κάτι που είναι βέβαια δυσκολότερο, γιατί οι εξαρτημένοι συνήθως φροντίζουν να καλύψουν τα ίχνη τους.
Όταν συγκεντρωθούν αρκετά στοιχεία είναι ώρα να αντιμετωπίσετε το αγαπημένο πρόσωπο με ψυχραιμία και χωρίς θυμό. Είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν από τη μεριά του άρνηση, ψέματα ακόμη και δόλος. Γι’ αυτό θα πρέπει προηγουμένως να σκεφτείτε καλά τι θέλετε να πείτε και πως αισθάνεστε. Υπάρχει επίσης περίπτωση να διαπιστώσετε ότι έχει τάσεις αυτοκτονίας. Σε αυτή την περίπτωση μην τον αφήσετε μόνο του και ζητήσετε άμεσα βοήθεια τηλεφωνώντας στο 1018 ή στο ΕΚΑΒ – ιδίως αν πρόκειται για συμπτώματα στερητικού συνδρόμου.
Σε κάθε περίπτωση πάντως θα πρέπει να ζητηθεί η βοήθεια γιατρού ή ψυχολόγου. Μόνον έτσι είναι δυνατόν το εξαρτημένο άτομο να έλθει αντιμέτωπο με το πρόβλημα της εξάρτησής του και να ξεκινήσει το ταχύτερο δυνατόν η, συχνά μακρόχρονη και επίπονη, διαδικασία της απεξάρτησης. Η οποία προϋποθέτει πάνω απ’ όλα την στερεά επιθυμία του ίδιου του εξαρτημένου ατόμου να απαλλαγεί από το πρόβλημα του.
Τη επόμενη εβδομάδα, στο τρίτο και τελευταίο άρθρο αυτής της σειράς θα μιλήσουμε για τα μέτρα πρόληψης που πρέπει να ληφθούν από την παιδική ηλικία προκειμένου να περιοριστούν οι εξαρτήσεις σε εφήβους και ενήλικες.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 3 Απριλίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-325)
Γράψαμε την περασμένη εβδομάδα για τις εξαρτήσεις από ναρκωτικές ουσίες, μερικές από τις οποίες όπως το αλκοόλ και τα τσιγάρα κυκλοφορούν νόμιμα. Όμως, πολυάριθμοι ψυχολόγοι και επαγγελματίες της υγείας θεωρούν ότι υπάρχουν και εξαρτήσεις που δεν συνδέονται με την χρήση ουσιών. Πρόκειται για ψυχολογικές εξαρτήσεις όπως για παράδειγμα από το τζόγο, το σεξ, τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο, την εργασία (εργασιομανία), από αιρέσεις και γκουρού, από το υπερβολικό φαγητό ή τέλος από την υπερβολική άσκηση.
Θα πρέπει να ξεχωρίσουμε εδώ δύο έννοιες. Μια συνήθεια ελέγχεται και μπορούμε ανά πάσα στιγμή να την διακόψουμε χωρίς ψυχολογικές ή σωματικές επιπτώσεις. Αντίθετα, ο εθισμός δεν ελέγχεται γιατί όπως είπαμε και την προηγούμενη εβδομάδα πρόκειται για νόσο του εγκεφάλου στη δομή και τη λειτουργία του οποίου έχουν επέλθει μεταβολές. Έτσι η απεξάρτηση από τον εθισμό απαιτεί οπωσδήποτε εξωτερική βοήθεια – μόνο η θέληση δεν αρκεί αν και αποτελεί το σημαντικότατο πρώτο βήμα.
Όπως και με τις ναρκωτικές ουσίες, ορισμένες συνήθειες που προκαλούν αισθήματα ευφορίας και ανακούφισης, ή που επιβάλλονται από τον στενό κοινωνικό περίγυρο μπορούν εύκολα να οδηγήσουν σε εθισμό και σε εξάρτηση. Τέτοιες είναι η συμμετοχή σε τυχερά παιχνίδια (τζόγος) αλλά και η υπέρμετρη ενασχόληση με τους υπολογιστές, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και με το διαδίκτυο γενικότερα – ιδίως όταν αυτό συνδυάζεται με τη συμμετοχή σε διαδικτυακά, τυχερά ή άλλα, παιχνίδια, σε ατέρμονες συζητήσεις για θέματα άνευ ουσίας ή και σε παρακολούθηση πορνογραφικού ή άλλου παράνομου υλικού.
Όλα τα παραπάνω μπορεί να αποδειχτούν καταστρεπτικά για την σωματική και ψυχική υγεία όχι μόνο των ενήλικων αλλά – ιδίως – των παιδιών και των εφήβων. Υποστήριξη για την απεξάρτηση από τέτοιους εθισμούς παρέχει το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ) το οποίο λειτουργεί και ειδική τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για τον τζόγο (το 1114). Το ΚΕΘΕΑ αλλά και άλλοι φορείς παρέχουν υποστήριξη και για την απεξάρτηση από την υπερβολική χρήση του διαδικτύου.
Η διάγνωση ότι ένα αγαπημένο μας πρόσωπο έχει αναπτύξει κάποιον εθισμό δεν είναι πάντα εύκολη. Κι αυτό επειδή τα εξαρτημένα άτομα δεν παραδέχονται ότι έχουν πρόβλημα και τείνουν να καλύπτουν τα ίχνη τους. Υπάρχουν ωστόσο μερικά σημάδια που πρέπει να «χτυπήσουν καμπανάκια».
Μια αλλαγή στη διάθεση, στη στάση και στην προθυμία. Νέοι φίλοι και νέα στέκια. Κακές σχολικές ή εργασιακές επιδόσεις και απουσίες. Μυστικοπαθής συμπεριφορά και ψέματα. Απότομη μείωση ή αύξηση του βάρους. Απότομη ή ανεξήγητη αύξηση των δαπανών. Εγκατάλειψη αγαπημένων ενασχολήσεων και χόμπι. Αδικαιολόγητες αλλαγές στο ημερήσιο πρόγραμμα ή στις ώρες ύπνου. Κόκκινα μάτια ή διεσταλμένες κόρες. Κακοσμία του σώματος και τρεμούλα στα χέρια.
Εκρήξεις θυμού και αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά. Μυστικά τηλεφωνήματα, απόκρυψη της οθόνης του υπολογιστή ή δημιουργία νέων διαδικτυακών ή τραπεζικών λογαριασμών. Ανεξόφλητοι λογαριασμοί, δάνεια ή και κλοπές χρημάτων. Τέλος κάποια ανεξήγητη μελαγχολία ή κατάθλιψη. Αυτά σε συνδυασμό με σωματικά συμπτώματα όπως μυαλγία, εμετός, εφίδρωση, τρέμουλο, πυρετός, αϋπνία ή και διάρροια ίσως δείχνουν προσπάθεια απεξάρτησης
Πριν την ανάληψη δράσης πάντως θα πρέπει να προηγηθεί επαλήθευση ότι υπάρχει πράγματι πρόβλημα. Με έλεγχο και επαλήθευση λογαριασμών, τηλεφωνικών κλήσεων και απουσιών. Χρήσιμη είναι η τήρηση ημερολογίου όπου καταγράφονται απουσίες και καθυστερήσεις αλλά και το διαδικτυακό ιστορικό σε οικογενειακούς υπολογιστές – κάτι που είναι βέβαια δυσκολότερο, γιατί οι εξαρτημένοι συνήθως φροντίζουν να καλύψουν τα ίχνη τους.
Όταν συγκεντρωθούν αρκετά στοιχεία είναι ώρα να αντιμετωπίσετε το αγαπημένο πρόσωπο με ψυχραιμία και χωρίς θυμό. Είναι σίγουρο ότι θα υπάρξουν από τη μεριά του άρνηση, ψέματα ακόμη και δόλος. Γι’ αυτό θα πρέπει προηγουμένως να σκεφτείτε καλά τι θέλετε να πείτε και πως αισθάνεστε. Υπάρχει επίσης περίπτωση να διαπιστώσετε ότι έχει τάσεις αυτοκτονίας. Σε αυτή την περίπτωση μην τον αφήσετε μόνο του και ζητήσετε άμεσα βοήθεια τηλεφωνώντας στο 1018 ή στο ΕΚΑΒ – ιδίως αν πρόκειται για συμπτώματα στερητικού συνδρόμου.
Σε κάθε περίπτωση πάντως θα πρέπει να ζητηθεί η βοήθεια γιατρού ή ψυχολόγου. Μόνον έτσι είναι δυνατόν το εξαρτημένο άτομο να έλθει αντιμέτωπο με το πρόβλημα της εξάρτησής του και να ξεκινήσει το ταχύτερο δυνατόν η, συχνά μακρόχρονη και επίπονη, διαδικασία της απεξάρτησης. Η οποία προϋποθέτει πάνω απ’ όλα την στερεά επιθυμία του ίδιου του εξαρτημένου ατόμου να απαλλαγεί από το πρόβλημα του.
Τη επόμενη εβδομάδα, στο τρίτο και τελευταίο άρθρο αυτής της σειράς θα μιλήσουμε για τα μέτρα πρόληψης που πρέπει να ληφθούν από την παιδική ηλικία προκειμένου να περιοριστούν οι εξαρτήσεις σε εφήβους και ενήλικες.
27 Μαρτίου 2018
Εξαρτήσεις και η εκμετάλλευσή τους
Το κάπνισμα και το ποτό δημιουργούν ισχυρές εξαρτήσεις που καταστρέφουν την υγεία, ενώ τροφοδοτούν μέσω της φορολογίας, τα δημόσια ταμεία …
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Μαρτίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-324)
Ο εθισμός είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος του εγκεφάλου που χαρακτηρίζεται από παθολογική τάση αναζήτησης και χρήσης ναρκωτικών ουσιών, παρά τις βλαβερές τους συνέπειες. Θεωρείται νόσος του εγκεφάλου (εγκεφαλοπάθεια) επειδή τα ναρκωτικά προκαλούν μεταβολές στον εγκέφαλο – αλλάζουν τη δομή του και τον τρόπο λειτουργίας του. Οι εν λόγω μεταβολές είναι μακροπρόθεσμες και οδηγούν στις επικίνδυνες συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν τους ναρκομανείς.
Οι λόγοι που οδηγούν στη χρήση ναρκωτικών ουσιών είναι πολλοί. Κατ’ αρχάς δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας, το οποίο συχνά ακολουθούν άλλα φαινόμενα ανάλογα με το είδος της ουσίας. Για παράδειγμα, διεγερτικά, όπως η κοκαΐνη, προκαλούν αισθήματα αυτοπεποίθησης, ισχύος και ενέργειας. Αντίθετα, τα οπιοειδή όπως η ηρωίνη προκαλούν αισθήματα χαλάρωσης και ικανοποίησης.
Σε άτομα με άγχος και κατάθλιψη δημιουργούν αισθήματα ανακούφισης. Το άγχος αποτελεί κύρια αιτία για έναρξη και συνέχιση της λήψης ναρκωτικών αλλά και υποτροπής ασθενών που προσπαθούν να απεξαρτηθούν. Σε όσους επιδιώκουν καλύτερα αποτελέσματα, ουσίες, όπως η νικοτίνη, ενισχύουν αντίληψη, εγρήγορση και συγκέντρωση. Ή όπως τα αναβολικά και τα στεροειδή, βελτιώνουν τις αθλητικές επιδόσεις.
Τέλος, σημαντικός παράγοντας είναι και ο μιμητισμός, κάτι που μαζί με την πίεση της παρέας ωθεί τους έφηβους και τους νέους να ξεκινήσουν την χρήση ναρκωτικών ουσιών. Επειδή θέλουν να εντυπωσιάσουν τους φίλους και να τονίσουν την ανεξαρτησία τους από γονείς και κοινωνία.
Το πρόβλημα δημιουργείται γιατί οι χρήστες στην αρχή νοιώθουν ευχαρίστηση ή ανακούφιση κι αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι μπορούν να ελέγξουν τη χρήση των ουσιών στο μέλλον. Ωστόσο, η ευχαρίστηση και η ανακούφιση γρήγορα εξαφανίζονται και τη θέση τους παίρνει η ανάγκη κατανάλωσης της ουσίας. Κι αυτό γιατί χάνεται ο αυτοέλεγχος, αφού η συνεχής χρήση επηρεάζει τις περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την διάκριση, τη λήψη αποφάσεων, τη μάθηση, τη μνήμη και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
Έτσι ο χρήστης, παρόλα τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί στον ίδιο του τον εαυτό και στους αγαπημένους του, συνεχίζει την ψυχαναγκαστική και καταστρεπτική συμπεριφορά που συνδέεται με την εξάρτηση. Δεν μπορεί πια να ζήσει χωρίς τη «δόση» του ... Μάλιστα, ακόμη και η μέτρια κατανάλωση ουσιών μπορεί να είναι επικίνδυνη. Για παράδειγμα, ο οδηγός που πιάνει το τιμόνι μετά από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μετατρέψει μια ευχάριστη δραστηριότητα σε τραγωδία …
Μερικές από τις πλέον εξαρτησιογόνες ουσίες όπως τα τσιγάρα και το αλκοόλ κυκλοφορούν νόμιμα. Μάλιστα, η φορολόγηση αμφότερων αποφέρει σημαντικά έσοδα στα κρατικά ταμεία (σχεδόν 4 δις ευρώ ετησίως!). Ίσως γι’ αυτό το κράτος, το οποίο, με βάση το άρθρο 21 του Συντάγματος, (πρέπει να) μεριμνά για την υγεία των πολιτών δεν εφαρμόζει μια αποτελεσματικότερη πολιτική περιορισμού του καπνίσματος και της κατανάλωσης οινοπνευματωδών.
Βέβαια, για να δείχνει ότι συμμορφώνεται με τις διεθνείς της υποχρεώσεις, η πολιτεία έχει θεσπίσει νόμους για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Και για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και οινοπνευματωδών σε ανήλικους. Όμως, οι στατιστικές δείχνουν ότι ενώ ο αριθμός των καπνιστών μειώνεται αργά αλλά σταθερά, ο αριθμός των παθητικών καπνιστών σημειώνει σταθερή αύξηση.
Επιπλέον, πολλοί πολιτικοί δείχνουν να υποστηρίζουν δημόσια την καπνοβιομηχανία, η οποία εφευρίσκει νέες μεθόδους και καινοτόμα ηλεκτρονικά προϊόντα διανομής νικοτίνης. Τα οποία μάλιστα προβάλλονται ως ακίνδυνα. Κάτι που δεν ισχύει, αφού μπορεί να μειώνουν τις επιπτώσεις στους πνεύμονες αλλά όχι μόνο δεν περιορίζουν την εξάρτηση αλλά εγκυμονούν και άλλους κινδύνους (π.χ. λόγω εκπομπών τοξικών ουσιών). Κίνδυνοι που θα γίνουν προφανείς σε λίγα χρόνια όταν θα έχουν μελετηθεί οι επιπτώσεις τους στην υγεία.
Άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες (ηρωίνη, κοκαΐνη, κάνναβη, αμφεταμίνες) είναι παράνομες. Το εμπόριο ακόμη και η χρήση τους διώκεται. Υπάρχουν μάλιστα και φορείς με προγράμματα απεξάρτησης όσων επιθυμούν να ξεφύγουν. Τέτοιοι είναι ο Οργανισμός κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ), μονάδες απεξάρτησης σε νοσοκομεία αλλά και διάφοροι σύλλογοι και ιδιωτικοί φορείς. Αντίστοιχη προσφορά προγραμμάτων υπάρχει και για την απεξάρτηση των αλκοολικών.
Δυστυχώς, η απεξάρτηση από το κάπνισμα και τη νικοτίνη, δεν υποστηρίζεται σχεδόν καθόλου. Το κράτος είναι υποχρεωμένο να παρέχει πάνω στα πακέτα των καπνικών προϊόντων «πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα, όπως αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή ιστοτόπους … σχετικά με τα διαθέσιμα προγράμματα υποστήριξης όσων θέλουν να σταματήσουν το κάπνισμα». Όμως, στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Υπουργείου Υγείας, η οποία υπάρχει στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε σχετικές πληροφορίες ή ενημέρωση.
Παράλληλα, το Υπουργείο δεν έχει καταρτίσει εθνικό σχέδιο πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ) όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία. Το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012. Ο τηλεφωνικός αριθμός 1142 που είχε δημιουργηθεί για την υποστήριξη και την ενημέρωση των πολιτών σε αυτά τα θέματα δεν λειτουργεί πλέον. Και ο καπνιστής που θα θελήσει να απεξαρτηθεί θα πρέπει να απευθυνθεί στα λιγοστά ιατρεία διακοπής καπνίσματος των δημόσιων νοσοκομείων ή σε ιδιώτες πνευμονολόγους.
Η αδιαφορία τήρησης και εφαρμογής των νόμων δεν φαίνεται μόνο από τους βουλευτές και τους υπουργούς που καπνίζουν προκλητικά σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Είναι προφανής και από τους ελέγχους και τις κυρώσεις για τις παραβάσεις της σχετικής αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Υπουργείου Υγείας, το 2017 διενεργήθηκαν 2.843 έλεγχοι και καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 84.800 ευρώ.
Αν οι έλεγχοι είχαν γίνει με αποτελεσματικό τρόπο και χωρίς προειδοποίηση, πιστεύω ότι θα είχαν εντοπιστεί παραβάσεις στους μισούς τουλάχιστον από αυτούς. Θα είχαν δηλαδή επιβληθεί κατ’ ελάχιστον 1.420 πρόστιμα των 500 ευρώ ήτοι συνολικό ποσό 710.000 ευρώ …
Στο επόμενο θα αναφερθούμε και σε άλλες εξαρτήσεις όπως ο τζόγος, το διαδίκτυο κλπ.
(Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 27 Μαρτίου 2018 στη στήλη Προστασία του Πολίτη και Καθημερινότητα-324)
Ο εθισμός είναι μια χρόνια, υποτροπιάζουσα νόσος του εγκεφάλου που χαρακτηρίζεται από παθολογική τάση αναζήτησης και χρήσης ναρκωτικών ουσιών, παρά τις βλαβερές τους συνέπειες. Θεωρείται νόσος του εγκεφάλου (εγκεφαλοπάθεια) επειδή τα ναρκωτικά προκαλούν μεταβολές στον εγκέφαλο – αλλάζουν τη δομή του και τον τρόπο λειτουργίας του. Οι εν λόγω μεταβολές είναι μακροπρόθεσμες και οδηγούν στις επικίνδυνες συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν τους ναρκομανείς.
Οι λόγοι που οδηγούν στη χρήση ναρκωτικών ουσιών είναι πολλοί. Κατ’ αρχάς δημιουργούν ένα αίσθημα ευφορίας, το οποίο συχνά ακολουθούν άλλα φαινόμενα ανάλογα με το είδος της ουσίας. Για παράδειγμα, διεγερτικά, όπως η κοκαΐνη, προκαλούν αισθήματα αυτοπεποίθησης, ισχύος και ενέργειας. Αντίθετα, τα οπιοειδή όπως η ηρωίνη προκαλούν αισθήματα χαλάρωσης και ικανοποίησης.
Σε άτομα με άγχος και κατάθλιψη δημιουργούν αισθήματα ανακούφισης. Το άγχος αποτελεί κύρια αιτία για έναρξη και συνέχιση της λήψης ναρκωτικών αλλά και υποτροπής ασθενών που προσπαθούν να απεξαρτηθούν. Σε όσους επιδιώκουν καλύτερα αποτελέσματα, ουσίες, όπως η νικοτίνη, ενισχύουν αντίληψη, εγρήγορση και συγκέντρωση. Ή όπως τα αναβολικά και τα στεροειδή, βελτιώνουν τις αθλητικές επιδόσεις.
Τέλος, σημαντικός παράγοντας είναι και ο μιμητισμός, κάτι που μαζί με την πίεση της παρέας ωθεί τους έφηβους και τους νέους να ξεκινήσουν την χρήση ναρκωτικών ουσιών. Επειδή θέλουν να εντυπωσιάσουν τους φίλους και να τονίσουν την ανεξαρτησία τους από γονείς και κοινωνία.
Το πρόβλημα δημιουργείται γιατί οι χρήστες στην αρχή νοιώθουν ευχαρίστηση ή ανακούφιση κι αυτό τους κάνει να πιστεύουν ότι μπορούν να ελέγξουν τη χρήση των ουσιών στο μέλλον. Ωστόσο, η ευχαρίστηση και η ανακούφιση γρήγορα εξαφανίζονται και τη θέση τους παίρνει η ανάγκη κατανάλωσης της ουσίας. Κι αυτό γιατί χάνεται ο αυτοέλεγχος, αφού η συνεχής χρήση επηρεάζει τις περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με την διάκριση, τη λήψη αποφάσεων, τη μάθηση, τη μνήμη και τον έλεγχο της συμπεριφοράς.
Έτσι ο χρήστης, παρόλα τα τεράστια προβλήματα που δημιουργεί στον ίδιο του τον εαυτό και στους αγαπημένους του, συνεχίζει την ψυχαναγκαστική και καταστρεπτική συμπεριφορά που συνδέεται με την εξάρτηση. Δεν μπορεί πια να ζήσει χωρίς τη «δόση» του ... Μάλιστα, ακόμη και η μέτρια κατανάλωση ουσιών μπορεί να είναι επικίνδυνη. Για παράδειγμα, ο οδηγός που πιάνει το τιμόνι μετά από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να μετατρέψει μια ευχάριστη δραστηριότητα σε τραγωδία …
Μερικές από τις πλέον εξαρτησιογόνες ουσίες όπως τα τσιγάρα και το αλκοόλ κυκλοφορούν νόμιμα. Μάλιστα, η φορολόγηση αμφότερων αποφέρει σημαντικά έσοδα στα κρατικά ταμεία (σχεδόν 4 δις ευρώ ετησίως!). Ίσως γι’ αυτό το κράτος, το οποίο, με βάση το άρθρο 21 του Συντάγματος, (πρέπει να) μεριμνά για την υγεία των πολιτών δεν εφαρμόζει μια αποτελεσματικότερη πολιτική περιορισμού του καπνίσματος και της κατανάλωσης οινοπνευματωδών.
Βέβαια, για να δείχνει ότι συμμορφώνεται με τις διεθνείς της υποχρεώσεις, η πολιτεία έχει θεσπίσει νόμους για την απαγόρευση του καπνίσματος στους κλειστούς δημόσιους χώρους. Και για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και οινοπνευματωδών σε ανήλικους. Όμως, οι στατιστικές δείχνουν ότι ενώ ο αριθμός των καπνιστών μειώνεται αργά αλλά σταθερά, ο αριθμός των παθητικών καπνιστών σημειώνει σταθερή αύξηση.
Επιπλέον, πολλοί πολιτικοί δείχνουν να υποστηρίζουν δημόσια την καπνοβιομηχανία, η οποία εφευρίσκει νέες μεθόδους και καινοτόμα ηλεκτρονικά προϊόντα διανομής νικοτίνης. Τα οποία μάλιστα προβάλλονται ως ακίνδυνα. Κάτι που δεν ισχύει, αφού μπορεί να μειώνουν τις επιπτώσεις στους πνεύμονες αλλά όχι μόνο δεν περιορίζουν την εξάρτηση αλλά εγκυμονούν και άλλους κινδύνους (π.χ. λόγω εκπομπών τοξικών ουσιών). Κίνδυνοι που θα γίνουν προφανείς σε λίγα χρόνια όταν θα έχουν μελετηθεί οι επιπτώσεις τους στην υγεία.
Άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες (ηρωίνη, κοκαΐνη, κάνναβη, αμφεταμίνες) είναι παράνομες. Το εμπόριο ακόμη και η χρήση τους διώκεται. Υπάρχουν μάλιστα και φορείς με προγράμματα απεξάρτησης όσων επιθυμούν να ξεφύγουν. Τέτοιοι είναι ο Οργανισμός κατά των Ναρκωτικών (ΟΚΑΝΑ), το Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων (ΚΕΘΕΑ), μονάδες απεξάρτησης σε νοσοκομεία αλλά και διάφοροι σύλλογοι και ιδιωτικοί φορείς. Αντίστοιχη προσφορά προγραμμάτων υπάρχει και για την απεξάρτηση των αλκοολικών.
Δυστυχώς, η απεξάρτηση από το κάπνισμα και τη νικοτίνη, δεν υποστηρίζεται σχεδόν καθόλου. Το κράτος είναι υποχρεωμένο να παρέχει πάνω στα πακέτα των καπνικών προϊόντων «πληροφορίες για την απεξάρτηση από το κάπνισμα, όπως αριθμούς τηλεφώνου, διευθύνσεις ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή ιστοτόπους … σχετικά με τα διαθέσιμα προγράμματα υποστήριξης όσων θέλουν να σταματήσουν το κάπνισμα». Όμως, στην ηλεκτρονική διεύθυνση του Υπουργείου Υγείας, η οποία υπάρχει στα πακέτα τσιγάρων που πωλούνται στην Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε σχετικές πληροφορίες ή ενημέρωση.
Παράλληλα, το Υπουργείο δεν έχει καταρτίσει εθνικό σχέδιο πρόληψης σε θέματα καπνού και αλκοόλ (σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και το ΚΕΘΕΑ) όπως προβλέπει η σχετική νομοθεσία. Το τελευταίο «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για το Κάπνισμα» αφορούσε την περίοδο 2008 – 2012. Ο τηλεφωνικός αριθμός 1142 που είχε δημιουργηθεί για την υποστήριξη και την ενημέρωση των πολιτών σε αυτά τα θέματα δεν λειτουργεί πλέον. Και ο καπνιστής που θα θελήσει να απεξαρτηθεί θα πρέπει να απευθυνθεί στα λιγοστά ιατρεία διακοπής καπνίσματος των δημόσιων νοσοκομείων ή σε ιδιώτες πνευμονολόγους.
Η αδιαφορία τήρησης και εφαρμογής των νόμων δεν φαίνεται μόνο από τους βουλευτές και τους υπουργούς που καπνίζουν προκλητικά σε κλειστούς δημόσιους χώρους. Είναι προφανής και από τους ελέγχους και τις κυρώσεις για τις παραβάσεις της σχετικής αντικαπνιστικής νομοθεσίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Υπουργείου Υγείας, το 2017 διενεργήθηκαν 2.843 έλεγχοι και καταλογίστηκαν πρόστιμα ύψους 84.800 ευρώ.
Αν οι έλεγχοι είχαν γίνει με αποτελεσματικό τρόπο και χωρίς προειδοποίηση, πιστεύω ότι θα είχαν εντοπιστεί παραβάσεις στους μισούς τουλάχιστον από αυτούς. Θα είχαν δηλαδή επιβληθεί κατ’ ελάχιστον 1.420 πρόστιμα των 500 ευρώ ήτοι συνολικό ποσό 710.000 ευρώ …
Στο επόμενο θα αναφερθούμε και σε άλλες εξαρτήσεις όπως ο τζόγος, το διαδίκτυο κλπ.
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
