GR-Ποιότητα και έκτακτες ανάγκες

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 6 Απριλίου 2011.
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ποιότητα και έκτακτες ανάγκες
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης συνδέεται με την εξασφάλιση σειράς θεμελιωδών δικαιωμάτων των πολιτών και μπορεί να αξιολογηθεί αντικειμενικά.

Ζούμε στην εποχή της ποιότητας. Ως καταναλωτές ζητούμε τα προϊόντα που αγοράζουμε και οι υπηρεσίες που μας παρέχονται να είναι αρίστης ποιότητας. Ως γονείς θέλουμε τα παιδιά μας να αποκτήσουν μόρφωση υψηλού επιπέδου. Ως πολίτες απαιτούμε από τις δημόσιες υπηρεσίες να μας παρέχουν υπηρεσίες χωρίς λάθη και χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. Σε αυτά τα πλαίσια, οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες αλλά και οι ενώσεις προστασίας καταναλωτών διενεργούν συχνά συγκριτικές αναλύσεις προϊόντων και υπηρεσιών με βάση καθιερωμένες μεθοδολογίες και βαθμολογίες ή δημοσκοπήσεις-αξιολογήσεις για να καταλήξουν στα άριστα, στα αποδεκτά και στα απαράδεκτα προϊόντα καθώς και στα πλέον συμφέροντα οικονομικώς προϊόντα και υπηρεσίες.

Ο λογότυπος της ένωσης καταναλωτών της Πορτογαλίας DECO

Κάτι αντίστοιχο είναι δυνατόν να γίνει και για τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης. Και σε αυτή την περίπτωση η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών μπορεί να μετρηθεί κατ’ αρχάς μόνο με βάση τις προσδοκίες των πολιτών. Μια πρώτη προσπάθεια αξιολόγησης έγινε το 2003, εν όψει της οργάνωσης του Ευρωπαϊκού Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου του 2004, όταν η ένωση καταναλωτών DECO της Πορτογαλίας αξιολόγησε τις υπηρεσίες που παρέχονται μέσω του 112, του ευρωπαϊκού αριθμού επειγόντων. Με βάση σενάρια της καθημερινότητας (τροχαίο, έναρξη πυρκαγιάς, καρδιακό επεισόδιο, έντονος καυγάς, επικείμενος τοκετός) οι 35 εκπαιδευμένοι ερευνητές της DECO πραγματοποίησαν 1040 τηλεφωνήματα προς όλα τα περιφερειακά κέντρα του 112 στην Πορτογαλία σε τέσσερεις γλώσσες (πορτογαλικά, ισπανικά, αγγλικά και γαλλικά).

Για κάθε τηλεφώνημα αναλύθηκαν σειρά στοιχείων όπως η άμεση, η καθυστερημένη ή η μη απάντηση της κλήσης, ο τρόπος με τον οποίο ο χειριστής άρχισε τη συνομιλία κι αν ζήτησε κάθε φορά τις σωστές πληροφορίες για να μπορέσει να στείλει τη βοήθεια αμέσως (ιδίως την διεύθυνση του περιστατικού). Στη συνέχεια αξιολογήθηκε κάθε περιφερειακό κέντρο χωριστά όσον αφορά την ευγένεια των χειριστών, την ικανότητα τους να ηρεμήσουν τους καλούντες και την δυνατότητά τους να μεταφέρουν την κλήση σε άλλη υπηρεσία. Αναλύθηκε επίσης η ποιότητα των απαντήσεων στις διάφορες γλώσσες της έρευνας αλλά κυρίως ο μέσος χρόνος που χρειάστηκε για να φθάσει η βοήθεια στον τόπο του συμβάντος.

Τα ασθενοφόρα στο Λονδίνο εφαρμόζουν ένα πρόγραμμα βελτίωσης του μέγιστου χρόνου επέμβασης

Αυτή η τελευταία παράμετρος αποκάλυψε και τις σημαντικές αδυναμίες του συστήματος. Αν και κατά μέσον όρο η βοήθεια έφθασε μέσα σε 10 λεπτά από την ολοκλήρωση της κλήσης, διαπιστώθηκε ότι για το 29% των κλήσεων στα αγγλικά, το 20% στα γαλλικά αλλά και στο 15% των κλήσεων στα ισπανικά και στα πορτογαλικά η βοήθεια δεν έφτασε ποτέ στη σημείο του συμβάντος. Βέβαια σε ορισμένες περιοχές η βοήθεια έφθανε πάντα ενώ σε άλλες το  ποσοστό μη άφιξης ήταν σημαντικό. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας οι πορτογαλικές αρχές βελτίωσαν τις παρεχόμενες υπηρεσίες κι έτσι η διοργάνωση του Euro 2004, που τόσες όμορφες αναμνήσεις φέρνει στους Έλληνες, ποδοσφαιρόφιλους και μη, υπήρξε άψογη.

Το 112, ο ευρωπαϊκός αριθμός επειγόντων μπορεί να αποδειχτεί σωτήριος στις διακοπές

Με βάση το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ η εξασφάλιση υψηλής ποιότητας υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης προς τους πολίτες συνδέεται με την διασφάλιση σειράς βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως το δικαίωμα στη ζωή, το δικαίωμα στην ακεραιότητα του ατόμου, στην ασφάλεια, στην ενσωμάτωση ατόμων με αναπηρίες και τέλος το δικαίωμα στην ιατρική περίθαλψη. Η αξιολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρονται μέσω του 112 με βάση τις προσδοκίες των πολιτών μπορεί να αποτελέσει ένα πρώτο βήμα για την ορθολογική οργάνωση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με εξοικονόμηση πόρων και βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών όχι μόνο στους Έλληνες πολίτες αλλά και στους πολυάριθμους τουρίστες που επισκέπτονται την Κρήτη από χώρες όπου το 112 λειτουργεί με βάση υποχρεωτικά, βάσει του νόμου, πρότυπα ποιότητας π.χ. για τον μέγιστο χρόνο επέμβασης. Τότε είναι σίγουρο ότι θα επιτευχθεί καλύτερα και ο διακηρυγμένος βασικός στόχος των αρχών να προασπίσουν «την ασφάλεια του πολίτη» και μάλιστα με τον πλέον οικονομικό τρόπο.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

GR-Καταστροφές, κρίσεις και μέσα ενημέρωσης

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 30 Μαρτίου 2011
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Καταστροφές, κρίσεις και μέσα ενημέρωσης
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ο ρόλος της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και των εφημερίδων στην διαχείριση μιας έκτακτης ανάγκης ή μιας καταστροφής είναι τόσο σημαντικός που σε πολλές χώρες η συνεργασία τους με τις αρχές έχει θεσμοθετηθεί επίσημα.

Τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας φέρνουν τις εικόνες από τα ατυχήματα και τις καταστροφές στο σαλόνι μας, σε σχεδόν πραγματικό χρόνο. Στο πλαίσιο τον υποδείξεων προς τους πολίτες για την αντιμετώπιση των καταστροφών περιλαμβάνεται πάντα και η φράση: «Μείνετε συντονισμένοι με έναν τηλεοπτικό ή ραδιοφωνικό σταθμό για περισσότερες πληροφορίες και οδηγίες». Φυσικά, εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος των ΜΜΕ και πριν το ατύχημα ή την καταστροφή για την εκπαίδευση και την ενημέρωση των πολιτών.

Το σήμα του συστήματος
RDS για τα ραδιόφωνα

Στην αρχή της ενασχόλησής μου με την προστασία των πολιτών είχα την ευκαιρία να συμμετάσχω σε ένα σεμινάριο των Βελγικών αρχών για την αναθεώρηση των σχεδίων έκτακτης ανάγκης της ευρύτερης περιοχής των Βρυξελλών. Ως πρώην μέλος της Ένωσης Συντακτών Περιοδικού Τύπου εντυπωσιάστηκα όταν οι δημοσιογράφοι έλαβαν ισότιμα το λόγο με τους πυροσβέστες, τους γιατρούς, τους αστυνομικούς, τους στρατιωτικούς, τους δικαστικούς, τους εκπροσώπους του Ερυθρού Σταυρού και άλλων μη κυβερνητικών οργανώσεων. Εξέφρασαν τους προβληματισμούς τους και διατύπωσαν τα αιτήματά τους όσον αφορά την αντιμετώπιση των απειλών που αποτελούσαν αντικείμενο του σχεδιασμού. Η συνεργασία των δημοσιογράφων με τις αρχές, στο πλαίσιο περιοδικών ασκήσεων και ενημερώσεων, εξασφαλίζει την ανάπτυξη πνεύματος εμπιστοσύνης και αλληλοκατανόησης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υποβαθμίζεται η ανεξαρτησία και ο ρόλος του τύπου.

Σειρήνες έκτακτης ανάγκης

Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των Μέσων, ιδίως του ραδιοφώνου, για την καθημερινή ενημέρωση, π.χ. σε περιπτώσεις τροχαίων ατυχημάτων και διαταραχής της οδικής κυκλοφορίας. Τα περισσότερα σύγχρονα ραδιόφωνα αυτοκινήτων διαθέτουν RDS δηλαδή Σύστημα Μετάδοσης Δεδομένων από Ραδιοφώνου. Το σύστημα αυτό επιτρέπει σε κατάλληλα εξοπλισμένους ραδιοφωνικούς σταθμούς να ενημερώνουν τους ακροατές για τις συνθήκες της οδικής κυκλοφορίας διακόπτοντας, αν χρειαστεί, το δίσκο που παίζει, δυναμώνοντας την ένταση του ραδιοφώνου ή και αλλάζοντας συχνότητα. Ανάλογες δυνατότητες παρέχει και η ψηφιακή τηλεόραση αλλά και τα επερχόμενα ευρυζωνικά δίκτυα τηλεπικοινωνιών. Μάλιστα, οι κυβερνήσεις, που χορηγούν τις άδειες λειτουργίας των δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών έχουν τη δυνατότητα, βάσει της οδηγίας 2002/20/ΕΚ για την αδειοδότηση, να καθορίζουν τους όρους χρήσης των δικτύων από τις δημόσιες αρχές για την προειδοποίηση του κοινού σχετικά με επικείμενες απειλές και για περιορισμό των συνεπειών από μείζονες καταστροφές. Έτσι γίνεται δυνατή η δημιουργία ενός πραγματικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης του πληθυσμού για πλημμύρες, παλιρροϊκά κύματα, χημικά ή ραδιενεργά νέφη και επερχόμενα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Ραδιόφωνο και φακός με ηλιακή ενέργεια
για έκτακτες ανάγκες

Ωστόσο, η έγκαιρη προειδοποίηση θα αποδειχτεί ανεπαρκής αν δεν έχει προηγηθεί ενημέρωση του πληθυσμού για το τι πρέπει να κάνει σε κάθε περίπτωση. Στην πραγματικότητα δύο είναι οι συμπεριφορές που μπορεί να υιοθετήσει κάθε φορά το κοινό. Είτε συγκέντρωση σε κλειστό χώρο και φράξιμο των κουφωμάτων για την αποφυγή επιμόλυνσης. Είτε εκκένωση των κτηρίων και συγκέντρωση σε προκαθορισμένους χώρους. Όπως γράψαμε και σε προηγούμενο άρθρο, η εκπαίδευση των μαθητών και η διεξαγωγή ελεγχόμενων περιοδικών ασκήσεων εξασφαλίζουν την υιοθέτηση της ορθής συμπεριφοράς σε κάθε περίπτωση.

Πόσα από αυτά έχουν εφαρμοστεί και στην Κρήτη; Συσκέψεις γίνονται και ανακοινώνονται στον τύπο. Σχέδια καταστρώνονται και ασκήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών διοργανώνονται. Ωστόσο, η ικανότητα των αρχών να αντιμετωπίσουν τα ατυχήματα, τις έκτακτες ανάγκες και τις καταστροφές κρίνεται πάντα κατόπιν εορτής. Ναι, η λέξη-κλειδί εδώ είναι η λέξη «κρίνεται». Σύμφωνα με τον Patrick Lagadec, καθηγητή στην Ecole Polytechnique στο Παρίσι, κρίση είναι μια έκτακτη ανάγκη, ένα μείζον περιστατικό ή μια καταστροφή κατά τη διάρκεια της οποίας οι αρμόδιοι για την αντιμετώπιση βρίσκονται ξαφνικά στο επίκεντρο δημόσιας αμφισβήτησης που προέρχεται τόσο από το εξωτερικό (π.χ. τον τύπο) όσο και από το εσωτερικό των οργανισμών των οποίων προΐστανται. Από την πλευρά τους τα Μέσα δεν αποτυπώνουν πάντα, σωστά και έγκυρα την πραγματικότητα, ιδίως κάτω από την πίεση δραματικών γεγονότων. Γι’ αυτό ο έλεγχος, η διασταύρωση της εγκυρότητας των πληροφοριών, η συνεκτίμηση των ενδεχομένως δραματικών επιπτώσεων μιας πληροφορίας πρέπει να γίνουν «δεύτερη φύση» για τις αρχές αλλά και για τους δημοσιογράφους. Κάτι που μόνο με ειλικρινή συνεργασία πριν από την κρίση μπορεί να επιτευχθεί.

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

GR-Σχεδιάστε την επαύριον της επιχείρησής σας από τώρα …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 14 Μαρτίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Σχεδιάστε την επαύριον της επιχείρησής σας από τώρα …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Τα τελευταία χρόνια, σε πολλές χώρες, οι επιχειρήσεις αλλά και οι τοπικές κοινωνίες σχεδιάζουν τρόπους για να αντέξουν μια επερχόμενη έκτακτη ανάγκη ή μια καταστροφή καταρτίζοντας σχέδια «επιχειρηματικής συνέχειας». Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που θα τους επιτρέψουν να συνεχίσουν να λειτουργούν μετά από ένα σεισμό, μια πλημμύρα, μια πυρκαγιά. Δεν μιλούμε βέβαια μόνο για εκτεταμένες καταστροφές σαν τον τελευταίο σεισμό στην Ιαπωνία, που αναγκάζουν ακόμη και κολοσσούς όπως την Toyota ή τη Honda να αναστείλουν την λειτουργία των εργοστασίων τους. Για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οι πιθανότεροι κίνδυνοι είναι λιγότερο θεαματικοί αλλά εξίσου σημαντικοί: βομβιστικές ενέργειες ή εμπρησμοί, ληστείες, καταλήψεις των εγκαταστάσεων, παρατεταμένες διακοπές ρεύματος, σοβαρές βλάβες των συστημάτων πληροφορικής, απουσίες λόγω ασθενείας προσωπικού ζωτικής σημασίας, χρεοκοπία σημαντικού προμηθευτή κλπ.

Η διαχείριση της επιχειρηματικής συνέχειας αποτελεί ενιαίο τμήμα των προετοιμασιών αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Ας δούμε τι συμβουλεύει τις επιχειρήσεις ένας μεγάλος βρετανικός δήμος 160.000κατοίκων (Chelmsford). Πρώτο σημαντικό μέτρο είναι βέβαια η ασφάλιση έναντι των πιθανότερων κινδύνων. Όμως οι ειδικοί στα σχέδια επιχειρηματικής συνέχειας συμβουλεύουν την εκπόνηση σχεδίων σαν να μην υπάρχει ασφαλιστήριο συμβόλαιο.

Ξεκινήστε την εκπόνηση ενός τέτοιου σχεδίου με τον καθορισμό των πιθανότερων κινδύνων που ενδέχεται να αντιμετωπίσει η επιχείρηση και κατατάξετε τους ανάλογα με την πιθανότητα να συμβούν και τη σπουδαιότητά τους. Στη συνέχεια, προχωρήστε στην ανάλυση κάθε επιμέρους κινδύνου για να ορίσετε σειρά προτεραιότητας και σπουδαιότητας τις λειτουργίες από τις οποίες εξαρτάται η επιβίωση της επιχείρησης. Πως θα επηρεάσουν την επιχείρηση ενδεχόμενες ζημιές ή η πλήρης καταστροφή των εγκαταστάσεων στις οποίες λειτουργεί; Η κλοπή ενός σημαντικού μηχανήματος; Μια πλημμύρα; Πως θα ενημερωθεί σχετικά το προσωπικό και οι πελάτες; Πως θα λειτουργήσει η επιχείρηση σε μια τέτοια περίπτωση και ποιες είναι οι εναλλακτικές επιλογές; Πόσο μπορούν να περιμένουν οι πελάτες την αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της επιχείρησης;

Ένα άλλο σημαντικό κεφάλαιο του σχεδίου επιχειρηματικής συνέχειας είναι το προσωπικό. Τι θα συμβεί αν ένας απαραίτητος υπάλληλος μεταπηδήσει στους ανταγωνιστές; Πως θα λειτουργήσει η επιχείρηση αν ένα μεγάλο μέρος του προσωπικού αποχωρήσει για οποιονδήποτε λόγο ή αν ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών υπαλλήλων απουσιάσει με άδεια μητρότητας; Σημαντικό ρόλο για την προστασία των εργαζομένων παίζει και η εφαρμογή της νομοθεσίας περί Υγιεινής και Ασφάλειας. Ζητείστε την βοήθεια ενός ειδικού στον τομέα αυτό για να σχεδιάσετε τα εκ του νόμου προβλεπόμενα μέτρα προστασίας (π.χ. πυρασφάλεια). Πρόβλημα μπορεί να προκύψει και αν η επιχείρηση εξαρτάται από ένα μόνο εξειδικευμένο άτομο. Χρήσιμη είναι η εκπαίδευση και του υπόλοιπου προσωπικού έτσι ώστε να μπορεί να τον ή την υποκαταστήσει  σε περίπτωση απουσίας ή αποχώρησης.

Οι επιχειρήσεις εξαρτώνται όλο και περισσότερο από συστήματα πληροφορικής για το λογιστήριο, τις πωλήσεις, τις παραγγελίες, την επικοινωνία με τους πελάτες κ.ο.κ. Τι θα συμβεί σε περίπτωση βλάβης; Υπάρχει εφεδρικό αντίγραφο των αρχείων; Αν το σύστημα κλαπεί, ενδέχεται να καταλήξει στους ανταγωνιστές; Υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις για την πρόσβαση στις πληροφορίες και με τι χρονικό ορίζοντα; Η εκπόνηση του σχεδίου εξαρτάται επίσης από την ισχύουσα νομοθεσία (π.χ. όσον αφορά την πληρωμή των εργαζόμενων σε περίπτωση καταστροφής των εγκαταστάσεων).

Προχωρήστε τέλος στην ολοκλήρωση του σχεδίου και κοινοποιήστε το στο προσωπικό. Μερικές επιχειρήσεις ενδέχεται να συμφωνήσουν σε κοινά σχέδια που να προβλέπουν αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση καταστροφής. Άλλες θα προσπαθήσουν να εξασφαλίσουν ότι αντίστοιχα σχέδια διαθέτουν και οι προμηθευτές τους. Η γνώση του σχεδίου επιχειρηματικής συνέχειας από όλο το προσωπικό, ιδίως από όσους αναλαμβάνουν καθήκοντα με βάση το σχέδιο, η επικαιροποίησή του και η τακτική πρακτική εξάσκηση με βάση το σχέδιο εγγυώνται την επιτυχία του όταν, ο μη γένοιτο, χρειαστεί η εφαρμογή του. Μην περιμένετε την καταστροφή για να το δοκιμάσετε. Εξασκηθείτε από τώρα! Αρκεί να γνωρίζετε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των επιχειρήσεων που δεν διαθέτουν αξιόπιστο και δοκιμασμένο σχέδιο επιχειρηματικής συνέχειας κλείνουν λίγο χρόνο μετά από μια σημαντική καταστροφή, ιδίως αν αντιμετωπίζουν ήδη οικονομικές δυσκολίες λόγω ύφεσης ή κρίσης. Κάλλιον το προλαμβάνειν ...

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

GR-Η φωτιά στο τζάκι μέσα, έχει χάρη κι ομορφιά …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 9 Μαρτίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-5
Η φωτιά στο τζάκι μέσα, έχει χάρη κι ομορφιά …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Η πρόληψη των πυρκαγιών αλλά και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους μας αφορά όλους, ως πολίτες και ως εργαζόμενους. Την περασμένη εβδομάδα παρακολούθησα τα ετήσια μαθήματα για να διατηρήσω την ιδιότητά μου ως εθελοντής πυροσβέστης στο χώρο εργασίας μου, παράλληλα με την ιδιότητά μου ως εθελοντή για την παροχή πρώτων βοηθειών. Όπως ανέφερα και σε προηγούμενο άρθρο, η οργάνωση τέτοιων μαθημάτων είναι υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμούς που απασχολούν εργαζόμενους στην Ευρωπαϊκή Ένωση (οδηγία 89/391/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία). Με ευχαρίστηση διάβασα πρόσφατα στα Χανιώτικα Νέα ότι ενημερωτικά μαθήματα σε θέματα πυροπροστασίας και πυρασφάλειας οργανώθηκαν και σε σχολεία.

Το σημαντικότερο πράγμα που πρέπει να ξέρει κανείς για τις πυρκαγιές είναι το «τρίγωνο της φωτιάς» που φιγουράρει παγκοσμίως στους λογότυπους της Πολιτικής Προστασίας και της Πυροσβεστικής. Επειδή η φωτιά είναι μια χημική αντίδραση του σώματος που καίγεται με το οξυγόνο του αέρα, για να υπάρξει φωτιά χρειάζονται τρία πράγματα: καύσιμη ύλη, οξυγόνο και το έναυσμα (συνήθως μια πηγή θερμότητας). Η πυρκαγιά σταματά όταν εκλείψει ένα από τα τρία αυτά στοιχεία. Και φυσικά αυτό δεν επιτυγχάνεται πάντοτε με απλό κατάβρεγμα με νερό. Απαιτεί ειδικές γνώσεις για το είδος της φωτιάς, τα ειδικά μέσα πυρόσβεσης αλλά και ειδικό εξοπλισμό ατομικής προστασίας. Πάντως, σε περίπτωση μικρού ή μεγάλου εγκαύματος από φωτιά, αφού καλέσουμε τις πρώτες βοήθειες (112 ή 166) πρέπει απαραίτητα να βάλουμε το έγκαυμα κάτω από τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον 20 λεπτά.

Μια συνηθισμένη πυρκαγιά στο σπίτι προκαλείται στην κουζίνα όταν αναφλέγεται το λάδι στο τηγάνι. Προσοχή μην διανοηθείτε να ρίξετε νερό πάνω στο καυτό λάδι! Θα προκαλέσετε πολύ μεγαλύτερη ανάφλεξη καθώς το λάδι, που καίγεται στην επιφάνεια, θα διασπαρθεί σε σταγονίδια και η φλόγα θα φτάσει μέχρι το ταβάνι. Αφού κλείσετε την κουζίνα (απομάκρυνση της πηγής θερμότητας) σκεπάστε το τηγάνι με μια βρεγμένη πετσέτα (διακοπή της παροχής οξυγόνου). Άλλες πυρκαγιές στο σπίτι προκαλούνται από σόμπες, θερμάστρες ή τζάκια, από βραχυκυκλώματα σε υπερφορτωμένες ηλεκτρικές εγκαταστάσεις ή προβληματικές συσκευές και από τσιγάρα ή κεριά που δεν έσβησαν. Λοιπόν, μην αφήνετε ποτέ ηλεκτρικές συσκευές (ιδίως θερμάστρες ή κουζίνες) να λειτουργούν όταν απουσιάζετε και μην συνδέετε υπερβολικά πολλές συσκευές πάνω στην ίδια πρίζα ή στο ίδιο κύκλωμα πριζών.

Αν και εντυπωσιαζόμαστε από τις δασικές πυρκαγιές, οι οποίες μπορούν να προκαλέσουν θύματα όταν ξεφύγουν από τον έλεγχο, τα 2/3 των θανατηφόρων πυρκαγιών στη χώρα μας σημειώνονται σε κατοικίες. Αυτό προκύπτει από τη μελέτη «Θάνατοι από αστικές πυρκαγιές», του Ανδριανού Γκουρμπάτση, Υποστράτηγου του Πυροσβεστικού Σώματος ε. ά. που υπάρχει στο διαδίκτυο. Σχεδόν το 40% των θανάτων σημειώνεται το βράδυ. Ένα αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης, για να μην μας πιάσει η φωτιά στον ύπνο είναι να βάλουμε μερικούς ανιχνευτές καπνού στα υψηλότερα σημεία του σπιτιού μας, εκεί όπου θα μαζευτεί ο καπνός. Πρόκειται για φτηνές συσκευές που λειτουργούν με μπαταρίες και που μόλις αντιληφτούν καπνό αρχίζουν να σφυρίζουν δυνατά. Αν σας συμβεί, βγείτε αμέσως έξω από το σπίτι κλείνοντας τις πόρτες, καλέστε την Πυροσβεστική (112 ή 199) και μην προσπαθήσετε να σβήσετε μόνοι σας τη φωτιά! Θυμηθείτε ότι 2-3 εισπνοές από τους καπνούς είναι αρκετές για να χάσετε τις αισθήσεις σας και στη συνέχεια τη ζωή σας!

Το «τρίγωνο της φωτιάς» μας δείχνει και τον καλύτερο τρόπο πρόληψης των δασικών πυρκαγιών, που είναι η απομάκρυνση της καύσιμης ύλης πριν από τους θερινούς μήνες. Οι εθελοντικές ομάδες που εκπαιδεύονται στην πυρόσβεση μπορούν να δραστηριοποιηθούν εγκαίρως σε αυτό το καθήκον. Ο ρόλος των πυροσβεστών δεν είναι μόνο να σβήνουν τις φωτιές αλλά κυρίως να φροντίζουν να μην μπαίνουν! Σε αυτό μπορούμε να συμβάλλουμε όλοι μας. Δεν αφήνουμε σκουπίδια στα δάση. Δεν βάζουμε φωτιές και δεν πετάμε αναμμένα τσιγάρα, ιδίως τις μέρες που φυσάει. Κλαδεύουμε τα δέντρα που είναι κοντά στο σπίτι. Καθαρίζουμε τους κήπους και τα χωράφια από ξερόχορτα και ξερόκλαδα. Ας μην έχουμε φέτος καμία φωτιά από αμέλεια !

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

GR-Είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια …

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα την 1η Μαρτίου 2011

Είναι κακό στην άμμο να χτίζεις παλάτια …
γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Ο σεισμός στη Νέα Ζηλανδία ξανάφερε στην επικαιρότητα την σεισμική απειλή, που επικρέμεται συνεχώς, σαν Δαμόκλεια σπάθη, πάνω και από τον ελλαδικό χώρο. Παρόλο που ο σεισμός δεν είναι ζήτημα της καθημερινότητας, η προετοιμασία για την αντιμετώπισή του πρέπει να μας απασχολεί σοβαρά και συνεχώς. Επειδή, εκτός από τα θύματα, ο σεισμός προκαλεί και τεράστιες οικονομικές ζημιές. Και το κυριότερο, σε αντίθεση με τις φυσικές καταστροφές που οφείλονται στα έντονα καιρικά φαινόμενα όπως οι πλημμύρες και οι καύσωνες, ο σεισμός δεν μπορεί να προβλεφθεί βραχυπρόθεσμα αλλά κτυπά απροειδοποίητα.

Μπορούμε όμως να είμαστε προετοιμασμένοι. Η μελέτη των παλαιότερων σεισμών μας επιτρέπει να προβλέψουμε σε ποιες περιοχές υπάρχει πιθανότητα να συμβεί σεισμός μέσα στα επόμενα χρόνια. Η μελέτη του εδάφους μας αποκαλύπτει τις περιοχές όπου οι κατασκευές κινδυνεύουν λιγότερο. Και λαμβάνοντας υπόψη τις δυνάμεις που αναπτύσσονται κατά την διάρκεια των μικρότερων σεισμών, οι οποίοι σημειώνονται σχεδόν χωρίς διακοπή, μας βοηθά να σχεδιάσουμε τις οικοδομές έτσι που να αντέχουν ακόμη και στους μεγάλους σεισμούς.

Έτσι, όταν μιλούμε για πρόληψη των σεισμών εννοούμε στην ουσία ότι λαμβάνουμε όλα τα απαραίτητα μέτρα για να περιορίσουμε τις δυσμενείς επιπτώσεις του φαινομένου. Η πρόληψη αρχίζει με τη σωστή μελέτη της οικοδομής από έμπειρο μηχανικό με βάση τον ισχύοντα οικοδομικό κανονισμό. Στη φάση της κατασκευής πρέπει να χρησιμοποιηθούν όλα τα προβλεπόμενα υλικά (σίδερα, μπετόν) και κυρίως να μην γίνουν αλλαγές χωρίς την ρητή έγκριση του μηχανικού. Στην ημερίδα που είχε συνδιοργανώσει το καλοκαίρι του 2008 η Νομαρχία Ηρακλείου με τον τότε ευρωβουλευτή και νυν περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη, ο Σταύρος Αναγνωστόπουλος, καθηγητής της Αντισεισμικής Μηχανικής στο Πανεπιστήμιο Πατρών, είχε παρουσιάσει, μεταξύ άλλων, την φωτογραφία δύο κτηρίων από το σεισμό της Καλαμάτας το 1986. Με σχέδια ακριβώς όμοια, κτισμένα από τον ίδιο εργολάβο, το ένα δεν έπαθε τίποτα ενώ το άλλο, στο οποίο είχαν γίνει κάποιες αλλαγές χωρίς την έγκριση του μηχανικού, στην κυριολεξία διαλύθηκε! Το συμπέρασμα είναι ότι «δεν σκοτώνουν οι σεισμοί αλλά οι μη ασφαλείς κατασκευές»! Γι’ αυτό, οι ειδικοί συμβουλεύουν όσους μένουν σε σπίτια που χτίστηκαν πριν από το 1985, (όταν άρχισε να ισχύει ένας σύγχρονος αντισεισμικός κανονισμός) ιδιαίτερα όσους μένουν σε πολυώροφα κτίσματα με πυλωτή, να ζητήσουν από ένα έμπειρο ιδιώτη μηχανικό να κάνει προσεισμικό έλεγχο και ενδεχομένως να προτείνει κάποια μέτρα ενίσχυσης. Ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (http://www.oasp.gr/) παρέχει επαρκείς οδηγίες και έχει ένα παρόμοιο πρόγραμμα για τα δημόσια κτήρια.

Τι πρέπει να κάνουμε σε περίπτωση σεισμού; Στις ιστοσελίδες του ΟΑΣΠ υπάρχει άφθονο εκπαιδευτικό και ενημερωτικό υλικό για μαθητές, εκπαιδευτικούς και εθελοντές. Στο διαδίκτυο θα βρείτε κι ένα τραγούδι που έχουν βγάλει τα Ημισκούμπρια (Σεισμός, σεισμός, γίνεται χαμός!) το οποίο περιλαμβάνει συνοπτικά όλες τις σχετικές οδηγίες. Μετά την οξεία φάση του σεισμού, κατά την οποία απλώς προφυλασσόμαστε (π.χ. κάτω από ένα τραπέζι ή ένα θρανίο) στο χώρο στον οποίο βρισκόμαστε, βγαίνουμε από τα σπίτια και κατευθυνόμαστε σε προκαθορισμένους χώρους συγκέντρωσης. Σε μια βόλτα μου στα Χανιά είδα πως η Νομαρχία είχε αναρτήσει πίνακες με τους χώρους συγκέντρωσης σε περίπτωση σεισμού για κάθε οικοδομικό τετράγωνο. Δυστυχώς, οι πίνακες αυτοί έχουν γεμίσει αυτοκόλλητα για κάθε είδους προϊόντα, υπηρεσίες και εκδηλώσεις και αν ο μη γένοιτο γίνει κάποιος σεισμός θα αποδειχτούν τελείως άχρηστοι. Ελπίζω κάποια εθελοντική οργάνωση να αναλάβει να τους καθαρίσει και να ζητήσει από τις αρχές να τους επιδιορθώσουν αν χρειάζεται.

Η σημασία της εκπαίδευσης είναι και σε αυτή την περίπτωση καθοριστική. Με τα ενημερωτικά προγράμματα του ΟΑΣΠ για τα σχολεία, γενιές ολόκληρες από μαθητές έχουν μάθει τι πρέπει να κάνουν σε περίπτωση σεισμού. Σε πολλούς πρόσφατους σεισμούς χάρη στη δουλειά που έγινε «πριχού έρθουσι τα πράματα», παρατηρήθηκε ότι οι μικροί καθοδηγούν τους μεγάλους … Μακάρι και οι μεγάλοι να φροντίσουν λίγο περισσότερο την πρόληψη για να προστατευθούμε όλοι περισσότερο. Και για να αποφευχθεί κάθε παρεξήγηση να διευκρινίσω ότι ούτε ο υπογραφόμενος, ούτε και κανένας άλλος γνωρίζει πότε και που θα γίνει ο επόμενος σεισμός!

* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

GR-Των φρονίμων τα παιδιά ...

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 19 Φεβρουαρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-3
Των φρονίμων τα παιδιά ...
Γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πριν προλάβει να στεγνώσει το μελάνι του προηγούμενου άρθρου, στο 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Τραύματος και Επείγουσας Χειρουργικής, επιβεβαιώθηκε δυστυχώς για άλλη μια φορά πως η πρώτη αιτία θανάτου στις ηλικίες 1-44 ετών είναι οι τραυματισμοί. Αν αυτό συνδυαστεί με τα στοιχεία για τους θανάτους από καρδιακή ανακοπή, μια από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου στις μεγαλύτερες ηλικίες, γίνεται αμέσως κατανοητό τι σημαντικό που είναι να έχουμε μια αποτελεσματική υπηρεσία επειγόντων, προσβάσιμη μέσω του 112, του ευρωπαϊκού αριθμού επείγουσας ανάγκης.

Όμως, πριν χρειαστεί να καλέσουμε το 112 (ή το 166) καλόν θα ήταν να φροντίσουμε να προλάβουμε το κακό. Το πρώτο βήμα μιας πετυχημένης πολιτικής πρόληψης σε ατομικό επίπεδο είναι βέβαια η εκπαίδευση, ιδίως των παιδιών και των νέων, προκειμένου να αναπτύξουν μια φιλοσοφία πρόληψης και ετοιμότητας. Διαβάζω με ευχαρίστηση στα Χανιώτικα Νέα τις πρωτοβουλίες για ενημέρωση των μαθητών σχετικά με τα τροχαία ατυχήματα καθώς και τις προσπάθειες των εθελοντικών οργανώσεων για δράσεις αντιμετώπισης καταστροφών. Όμως μια αποσπασματική παρουσίαση μια φορά το χρόνο για τα τροχαία ατυχήματα, ενδεχομένως και μια άσκηση εκκένωσης κτηρίου σε περίπτωση σεισμού δεν αρκούν για να ριζώσει μακροπρόθεσμα ένα «πνεύμα», μια «κουλτούρα» πρόληψης στους μαθητές.

Για να βοηθήσει τα παιδιά και τους νέους να αποκτήσουν ένα τέτοιο «πνεύμα» πρόληψης, η επαρχία του Ντόρσετ στην Αγγλία δημιούργησε πριν από λίγα χρόνια ένα πρότυπο κέντρο εκπαίδευσης στην αντιμετώπιση των κινδύνων της καθημερινότητας. Το κέντρο Streetwise, αποτελεί σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με τη συμμετοχή των τοπικών αρχών, των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης και ασφαλιστικών εταιρειών. Πρόκειται στην πραγματικότητα για ένα θεματικό πάρκο επικεντρωμένο στην ασφάλεια, με σκηνές από πραγματικούς κινδύνους της καθημερινότητας. Εγώ το ονομάζω «Ντίσνεϋλαντ της ασφάλειας».

Το Streetwise περιλαμβάνει ένα πλήρες διώροφο σπίτι (κίνδυνοι πυρκαγιάς, ηλεκτροπληξίας, δηλητηρίασης, κλήση του 112), έναν κεντρικό δρόμο (οδική ασφάλεια, εγκληματικότητα), ένα πάρκο (κίνδυνοι από πτώσεις, εγκληματικότητα), ένα αγρόκτημα κι ένα χωράφι (κίνδυνοι από γεωργικά μηχανήματα, δηλητηριάσεις, κίνδυνοι από σιδηροδρόμους), έναν υποσταθμό υψηλής τάσης (ηλεκτροπληξία), μια ακρογιαλιά (κίνδυνοι από πνιγμό, σπασμένα μπουκάλια) ακόμη και έναν αστυνομικό και έναν πυροσβεστικό σταθμό. Τα παιδιά, αλλά και οι μεγάλοι επιλέγουν ένα σενάριο και ακολουθώντας την αντίστοιχη διαδρομή μαθαίνουν να αυτό-προστατεύονται συμμετέχοντας ενεργά σε έξυπνα σχεδιασμένα παιχνίδια. Παράλληλα, για τις εταιρείες, το κέντρο προσφέρει σεμινάρια πυρασφάλειας, πρώτων βοηθειών και προσωπικής προστασίας στο πλαίσιο των υποχρεώσεων έναντι των εργαζομένων για υγιεινή και ασφάλεια στους χώρους εργασίας.

Σε μια ημερίδα που είχε συνδιοργανώσει το καλοκαίρι του 2008 η Νομαρχία Ηρακλείου με τον τότε ευρωβουλευτή και νυν περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρο Αρναουτάκη, ο Λασιθιώτης πρώην Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων Μανώλης Μπαλτάς, είχε παρουσιάσει μια μελέτη για την δημιουργία ενός παρόμοιου κέντρου στην Κρήτη. Για την υλοποίηση ενός τέτοιου μακρόπνοου έργου πανελλαδικής εμβέλειας, το πρώτο βήμα είναι να ενδιαφερθεί ένας φορέας που θα αναλάβει την υλοποίηση και θα διαθέσει τον χώρο στο οποίο θα δημιουργηθεί το κέντρο. Επειδή υπάρχουν οι τεχνικές και οικονομοτεχνικές μελέτες (πρέπει απλώς να επικαιροποιηθούν) η εξεύρεση της χρηματοδότησης δεν θα είναι ιδιαίτερα δύσκολη, ιδίως αν επιλεγεί η λύση της σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Ο αυριανός κόσμος θα είναι γεμάτος από προκλήσεις αλλά και από κινδύνους. Η εκπαίδευση των παιδιών μας για να αντιμετωπίσουν το μέλλον χωρίς φόβο αλλά με τη δέουσα προσοχή και γνώση είναι μια υπόθεση που αξίζει να αντιμετωπιστεί επιστημονικά και με περίσκεψη. Με βάση βέλτιστες πετυχημένες πρακτικές από άλλες χώρες, αλλά και τις συμβουλές της κρητικής παράδοσης. «Mε φρόνεψη πορεύγεται, με γνώσιν ορδινιάζει, πριχού έρθουσι τα πράματα, προβλέπει και λογιάζει», λέει ο Ποιητής ότι ήταν η διοικητική φιλοσοφία του Ρωτόκριτου. Γι' αυτό και «Όλοι τον αγαπήσασι, κ' εις τ' όνομά του εμνέγαν, κι από τους πρώτους Bασιλιούς πρώτον τον εδιαλέγαν».

* http://alevantis.blogspot.com

GR-Οι καταστροφές της καθημερινότητας

Το ακόλουθο άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 7 Φεβρουαρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ-2
Οι καταστροφές της καθημερινότητας
Γράφει ο Παναγιώτης Αλεβαντής*

Πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι το 2010 οι μεγάλες καταστροφές προκάλεσαν 295.000 νεκρούς παγκοσμίως. Κύριος υπαίτιος ο σεισμός στην Αϊτή με τους 222.570 νεκρούς.

Οι αριθμοί είναι εντυπωσιακοί και συνδυαζόμενοι με τις φωτογραφίες και την τηλεοπτική κάλυψη μας δημιουργούν ένα αίσθημα φόβου και άγχους για τα επερχόμενα δεινά στην ανθρωπότητα. Στη συνέχεια όμως ανέμελοι ανεβαίνουμε στη σκάλα να κλαδέψουμε τις ελιές ή να φτιάξουμε την ταράτσα της αποθήκης. Ή πάμε για ψώνια και μιλάμε με τις φίλες μας στο κινητό ενώ οδηγούμε. Ή ακόμη συνεχίζουμε να μην ασκούμαστε καθημερινά και να καπνίζουμε σαν φουγάρα χωρίς να προσέχουμε τη διατροφή μας.

Κάθε χρόνο στην Ευρώπη 250.000 άνθρωποι πεθαίνουν επειδή έχουν τραυματιστεί. Είναι μια καταστροφή που δεν προβάλλεται όσο η Αϊτή και που μας αφορά άμεσα, ιδίως τα παιδιά, τους έφηβους και τους νέους για τους οποίους οι τραυματισμοί αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου. Μόνο το 20% αυτών των θανάτων οφείλονται στα τροχαία. Το 48% των θανάτων από τραυματισμούς οφείλεται σε αθλητικές δραστηριότητες, το 28% σε αυτοκτονίες, το 2% σε εργατικά ατυχήματα και άλλο ένα 2% σε εγκληματικές ενέργειες. Και από τα 7 εκατομμύρια των τραυματισμένων που εισάγονται στο νοσοκομείο, το 60% έχει τραυματιστεί κατά τη διάρκεια ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων ή κάνοντας μαστορέματα στο σπίτι.

Επίσης κάθε χρόνο στην Ευρώπη 700.000 περίπου άτομα πεθαίνουν από καρδιακή ανακοπή, την δεύτερη εξω-νοσοκομειακή αιτία θανάτου στην ΕΕ. Μάλιστα υπολογίζεται ότι η καρδιακή ανακοπή θα μας τύχει μέχρι 6 φορές στον καθένα (από τον γενικό πληθυσμό) και θα αφορά κατά 80% είτε συγγενείς στο σπίτι είτε συνεργάτες στο εργασιακό μας περιβάλλον.

Τα παραπάνω στοιχεία κάνουν επιτακτικότερη την ανάγκη να είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίσουμε το επείγον περιστατικό που θα συμβεί δίπλα μας, στους αγαπημένους μας, στους συνεργάτες μας, γενικότερα στους «πλησίον» μας. Πρόσφατα πέρασα την ετήσια εκπαίδευση συντήρησης για να διατηρήσω την ιδιότητά μου ως εθελοντή για την παροχή πρώτων βοηθειών στο χώρο εργασίας μου, κάτι που προβλέπεται για όλες τις επιχειρήσεις, φορείς και οργανισμούς που απασχολούν εργαζόμενους (οδηγία 89/391/ΕΟΚ σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία). Σε περίπτωση ατυχήματος ή αδιαθεσίας ενός συγγενή, ενός συναδέλφου ή γενικότερα ενός συνανθρώπου, μας τρεις είναι οι πρωταρχικές μας ενέργειες.

Πρώτον, να καλέσουμε τα επείγοντα (το 112 ή το 166 για τα ασθενοφόρα) και να δώσουμε ακριβείς πληροφορίες για το είδος του επείγοντος και (κυρίως) την διεύθυνση στην οποία πρέπει να έλθει η βοήθεια. Όσες περισσότερες πληροφορίες δώσουμε τόσο καλύτερα θα είναι προετοιμασμένοι οι υπεύθυνοι των επειγόντων για να συνδράμουν το θύμα όταν φτάσουν. Και φυσικά όσο ταχύτερα φτάσουν τόσες περισσότερες είναι οι ελπίδες να σωθεί το θύμα (στην επείγουσα ιατρική αναφέρεται ως αρχή της πρώτης «χρυσής ώρας» μετά το ατύχημα).

Δεύτερον, να φροντίσουμε για την δική μας ασφάλεια και την ασφάλεια του θύματος. Συχνά, προσπαθώντας να βοηθήσουμε κάποιον θέτουμε σε κίνδυνο λόγω απροσεξίας ή πανικού όχι μόνο το θύμα αλλά και εμάς τους ίδιους. Προσοχή λοιπόν, να μην πέσουμε κι εμείς θύματα ατυχήματος …

Και τέλος, να φροντίσουμε να βοηθήσουμε, όσο μπορούμε το θύμα. Ακόμη κι αν δεν είμαστε ειδικοί στις πρώτες βοήθειες, αν μείνουμε δίπλα στον συνάνθρωπό μας, τον σκεπάσουμε με μια κουβέρτα ή ένα παλτό και του κρατήσουμε το χέρι καθησυχάζοντάς τον ότι καλέσαμε τις πρώτες βοήθειες και ότι όλα θα πάνε καλά, έχουμε ήδη κάνει πολλά. Η ψυχολογική υποστήριξη τις πρώτες στιγμές ενός ατυχήματος είναι πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση της Μετατραυματικής Αγχώδους Διαταραχής (PTSD) για την οποία όμως θα μιλήσουμε σε ένα επόμενο άρθρο.
* Φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν κατ’ ανάγκη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. http://alevantis.blogspot.com

GR-112: ο ευρωπαϊκός αριθμός για τα επείγοντα

Το ακόλουθα άρθρο δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Χανιώτικα Νέα στις 21 Ιανουαρίου 2011.

ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΗ ΚΑΙ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
112: ο ευρωπαϊκός αριθμός για τα επείγοντα
Γράφει ο ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Ε. ΑΛΕΒΑΝΤΗΣ*

Το 112 είναι ο ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης. Λειτουργεί σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Eνωσης και σε αρκετές άλλες (αντίστοιχα στη Βόρεια Αμερική χρησιμοποιείται το 911, γνωστό από τις πολυάριθμες αμερικάνικες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές).

Καθιερώθηκε το 1991 στο πλαίσιο της δημιουργίας της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ως ένα πρώτο στοιχείο της καθολικής υπηρεσίας, δηλαδή της βασικής υπηρεσίας που πρέπει να παρέχεται σε όλους τους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Από το 2002 αποτελεί βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής οδηγίας για την καθολική υπηρεσία στις τηλεπικοινωνίες (2002/22/ΕΚ). Το 2009 μετά από ενέργειες μιας Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης εθελοντών, της Ενωσης για τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Επειγόντων (http://www.eena.org/), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθιέρωσαν την 11η Φεβρουαρίου ως την Ευρωπαϊκή Ημέρα του 112. Την ημέρα αυτή οι Αρχές των κρατών - μελών και της Ενωσης, αλλά και η ΕΕΝΑ, οργανώνουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τη διαθεσιμότητα και τη χρήση του ενιαίου αυτού αριθμού, χάρις στον οποίο μπορεί να σωθούν ανθρώπινες ζωές.

Η λειτουργία του 112 πρέπει να εξασφαλίζεται παράλληλα με τους υφιστάμενους εθνικούς αριθμούς επειγόντων (166 για τα ασθενοφόρα, 199 για την Πυροσβεστική και 100 για την Αστυνομία). Ομως η εμπειρία, στις βόρειες, ιδίως, χώρες έχει δείξει ότι οι πολίτες είναι καλύτερα ενημερωμένοι για τον εν λόγω αριθμό όταν το 112 έχει επίσης καθιερωθεί ως ενιαίος αριθμός επειγόντων σε εθνικό επίπεδο, αντικαθιστώντας τους επιμέρους αριθμούς. Πράγματι, όταν κάποιος χρειάζεται επείγουσα βοήθεια μέσα στο άγχος και στην πίεση που νοιώθει είναι πολύ πιο εύκολο να θυμάται έναν μόνο παρά περισσότερους αριθμούς. Στην Ελλάδα, το ποσοστό γνώσης του 112 είναι ένα από τα χαμηλότερα στην ΕΕ (γύρω στο 4% θα καλούσε το 112 σε περίπτωση ανάγκης σε μια ξένη χώρα).

Η γνώση του 112 από μόνη της μπορεί να σώσει ζωές. Αλλά καλόν είναι να γνωρίζουμε και πώς να χρησιμοποιούμε το 112, όπως και κάθε άλλον αριθμό κλήσεως έκτακτης ανάγκης. Πάνω απ’ όλα δεν πρέπει ποτέ να καλούμε για παιχνίδι. Επειδή το 112 είναι ο κατ’ εξοχήν αριθμός επειγόντων στα κινητά (δουλεύει όμως και από σταθερά), τα παιδιά συχνά τον χρησιμοποιούν για παιχνίδι. Κάθε κλήση στο 112 που γίνεται άσκοπα μπορεί να εμποδίσει μια κλήση κάποιου που βρίσκεται σε πραγματικό κίνδυνο! Ασε που αποτελεί και ποινικό αδίκημα για όσους καλούν ασκόπως. Συνεπώς, καλούμε το 112 μόνο σε πραγματική ανάγκη, ιδίως όταν κινδυνεύει ανθρώπινη ζωή.

Η κλήση του 112 από ανθρώπους που δεν μιλούν τη γλώσσα του τόπου μπορεί να αποβεί μοιραία. Σε ορισμένες χώρες τα κέντρα κλήσεων του 112 έχουν τη δυνατότητα να απαντούν σε πολλές γλώσσες. Στα Κανάρια Νησιά και στη Σουηδία για παράδειγμα η πολυγλωσσία καλύπτεται από τους χειριστές στο κέντρο. Στο Λονδίνο, σε ορισμένες περιοχές της Γαλλίας και στην Ισπανία το κέντρο επειγόντων έχει συνάψει συμβάσεις με εφημερεύοντες διερμηνείς, οι οποίοι διευκολύνουν την επικοινωνία μέσω των κινητών τηλεφώνων, που συνδέονται σε τριμερή τηλεδιάσκεψη. Στις Βρυξέλλες, δημιουργήσαμε μια ομάδα εθελοντών που βοήθησαν το τοπικό κέντρο 112 να δοκιμάσει την υποστήριξη της πολυγλωσσίας και τώρα προχωρούμε στην καθιέρωση ενός μόνιμου συστήματος για την υποστήριξη πάνω από 11 γλωσσών.

Στις 11 Φεβρουαρίου 2011, στη μεγάλη πλατεία των Βρυξελλών, η μέρα του 112 θα γιορταστεί με τον σχηματισμό μιας ανθρώπινης αλυσίδας για την ευαισθητοποίηση των πολιτών αλλά και των Αρχών για ένα 112 που να παρέχει υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί ότι οι πολίτες που ζουν ή ταξιδεύουν στα κράτη - μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης απολαμβάνουν σε περίπτωση ατυχήματος ή καταστροφής την ίδια, υψηλής ποιότητας, ιατρική φροντίδα κάτι που αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμά τους.
* φυσικός, υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι απόψεις είναι προσωπικές και δεν εκφράζουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ηλεκτρονική διεύθυνση: http://alevantis.blogspot.com

GR-2011

Ξύπνησα νωρίς σήμερα και φαντάστηκα την χρονιά σαν έναν δρόμο γεμάτο λουλούδια αλλά και τσουκνίδες ή και αγκάθια.

Κάθε όμορφη στιγμή ένα πολύχρωμο τριαντάφυλλο, μια ευωδιαστή γαρδένια, ένας μεθυστικός βασιλικός.

Κάθε στεναχώρια, κάθε θλίψη, ένα αγκάθι.

Πως θα μας φαίνεται άραγε η νέα χρονιά όταν κι αυτή θα φτάνει στο τέλος της;

Θάναι άραγε γεμάτη αγριόχορτα ή γεμάτη λουλούδια;

Ευτυχώς, τα περισσότερα φυτά κατά μήκος του δρόμου τα φυτεύουμε οι ίδιοι με τις επιλογές μας ή με τις παραλείψεις μας.

Το 2011 έχει ανακηρυχτεί Ευρωπαϊκό Έτος Εθελοντισμού, αλλά και Διεθνές Έτος Δασών. Να μια υπέροχη ευκαιρία να φυτέψουμε με τις πράξεις μας στο μονοπάτι του 2011 κάποια όμορφα κι ευωδιαστά λουλούδια για τον «πλησίον», τον συνάνθρωπο αλλά και για το περιβάλλον, αυτόν τον βουβό και καταταλαιπωρημένο «πλησίον». Ιδίως που,

Ό,τι κι αν πω ξατμίζεται, μα ό,τι κάνω μένει,

Kι αν ειν’ καλό, ο κόσμος μας καλύτερος ’πομένει!

 Σας εύχομαι τα καλύτερα για το 2011!

GR-Τι έμαθα στην Τρομάρισσα!

Λίγες μέρες πριν φύγω από την Κρήτη συμμετείχα σε μια πεζοπορία που οργάνωσε το παράρτημα Χανίων του Ελληνικού Ορειβατικού Συνδέσμου στη διαδρομή Ζούρβα – Τρομάρισσα – Βούλισμα. Η διαδρομή απαιτεί σημαντική προσπάθεια και αρκετά κιλά ιδρώτα αλλά όταν φτάνεις στην Τρομάρισσα με το ωραίο νερό, τα πλατάνια, τη θέα και την ατμόσφαιρα του βουνού τα ξεχνάς όλα και απολαμβάνεις.

Από συζητήσεις έμαθα πως στην Τρομάρισσα υπογράφτηκε το 1944 η ομώνυμη συμφωνία μεταξύ αριστερού ΕΑΜ και δεξιάς ΕΟΚ που αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του συγκρητισμού. Παρεκάλεσα τον καλό φίλο Μανώλη Μανούσακα, που γράφει κάθε εβδομάδα μια σελίδα ιστορικού περιεχομένου στην εφημερίδα «Χανιώτικα Νέα» να με διαφωτίσει και τον ευχαριστώ που βρήκε όλα τα σχετικά κείμενα . Με βάση λοιπόν τη συμφωνία της Τρομάρισσας, που χαρακτηρίζεται και ως ο «Λίβανος της Κρήτης» η Κρήτη δεν γνώρισε εμφύλιο πόλεμο αφού στόχος αυτής της συμφωνίας, αλλά και των υπόλοιπων συμφωνιών που υπογράφτηκαν μεταξύ δεξιών και αριστερών στην Κρήτη (Συμφωνία του Θερίσου του 1943 και η τοπικού χαρακτήρα Συμφωνία του Αποκόρωνα του 1945) ήταν «η αποφυγή του αιματοκυλίσματος», η χρησιμοποίηση των όπλων «εναντίον μόνον και μόνον των Γερμανών» και η συγκρότηση «ενιαίου εθνικού στρατού». Πρωτεργάτες της συμφωνίας της Τρομάρισσας ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ο Μήτσος Βλαντάς, ο οποίος όμως δεν υπέγραψε την συμφωνία γιατί επέμενε να υπογράψει ως εκπρόσωπος της ΠΕΕΑ, της γνωστής κυβέρνησης του βουνού, την οποία όμως δεν ανεγνώριζαν οι δεξιοί της ΕΟΚ.

Τί σ' ενδιαφέρουν όλα αυτά θα μου πείτε. Λοιπόν ο γιός του Μήτσου Βλαντά είναι ο καλός συνάδελφος και συνδικαλιστής Γιώργος Βλαντάς με τον οποίο είχαμε συνεργαστεί αρκετές φορές στο παρελθόν (έκδοση της εφημεριδούλας της ένωσης γονέων του Ευρωπαϊκού Σχολείου Βρυξελλών ΙΙΙ, έκδοση της επιθεώρησης Graspe με άρθρα προβληματισμού για το μέλλον της ευρωπαϊκής δημόσιας υπηρεσίας). Ο Γιώργος, που ως παιδί γνώρισε την ξενιτιά των χαμένων του εμφυλίου (Ρουμανία, Γαλλία) μου είχε εκμυστηρευτεί κάποτε ότι τις πανεπιστημιακές του σπουδές τις είχε κάνει με υποτροφία που πλήρωνε κάποιος εύπορος από την Κρήτη, χωρίς να μου δώσει παραπάνω λεπτομέρειες. Ο συγκρητισμός σε όλο του το μεγαλείο!

Διαβάζοντας τις τελευταίες ειδήσεις από την Ελλάδα, με τις εκρήξεις βίας και μίσους σκέφτηκα την Τρομάρισσα και πόσο θα 'πρεπε να εμπνευστούμε από τα διδάγματά της. Πιστεύω ότι ο κρητικός Κωστής Χατζηδάκης που τραυματίστηκε από διαδηλωτές έδειξε το δρόμο. «Δεν αισθάνομαι κανένα μίσος για όσους μου επιτέθηκαν χθες. Ωστόσο, όλοι είναι ανάγκη να κατανοήσουμε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να προχωρήσει μπροστά με το μίσος και με τη βία. Αντίθετα, πρέπει να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό για να ξεπεράσουμε αυτή τη μεγάλη κρίση» δήλωσε σεμνά, κάτι που δείχνει ότι εμφορείται από το πνεύμα του συγκρητισμού της Τρομάρισσας. Ας ευχηθούμε να βρει πολλούς μιμητές.

Με στοιχεία από το βιβλίο του Λευτέρη Ηλιάκη «Η αντίσταση στο Ν. Χανίων» (Χανιά, 2003) και από το άρθρο του Μιχ. Μποτωνάκη «Δύο ιστορικά κείμενα».

GR-Δεν έχουμε …

Το λέγαμε σαν ανέκδοτο όταν είμαστε παιδιά. Τι σημαίνει ΔΕΗ; Δεν Έχουμε Ηλεκτρικό! Και ΟΤΕ; Ούτε Τηλέφωνο Έχουμε!!! Στο Σταυρό του Ακρωτηρίου Χανίων, όπου πέρασα τις διακοπές μου, το παλιό ανέκδοτο γίνεται πραγματικότητα. Οι διακοπές ρεύματος συχνές. Το τηλέφωνο βέβαια δουλεύει αλλά η πρόσβαση στο διαδίκτυο είναι δυνατή μόνο με το επιλεγόμενο δίκτυο στα 56 kbps. Το ADSL ακριβό και μόνο στις χαμηλές ταχύτητες.

Όμως παρατήρησα πως δεν έχουμε και μερικά άλλα πράγματα που παλιά τα θεωρούσαμε αυτονόητα.

Δεν έχουμε Ώρα Ελλάδος. Παλιά στο ραδιόφωνο ακούγαμε τους εκφωνητές να αναγγέλλουν «Ώρα Ελλάδος 18». Σήμερα ακούμε «Η Εθνική Ασφαλιστική σας ενημερώνει, η ώρα είναι 18».

Δεν έχουμε εθνική ραδιοφωνία. Τουλάχιστον εδώ στα Χανιά. Κάθε λίγο και λιγάκι, ενώ ακούς ας πούμε τη ΝΕΤ, το Δεύτερο ή το Τρίτο πρόγραμμα, ξαφνικά ακούγονται παράσιτα επί ώρες ή και ημέρες. Σε κάποιες εκπομπές άκουσα ακροατές να παραπονούνται με τηλεφωνήματα ή SMS. Κάτι ελέχθη για βλάβες στους πομπούς. Αλλά το πρόβλημα συνεχίζει να εμφανίζεται.

Δεν έχουμε σεβασμό στους νόμους γενικά, και στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας ειδικότερα. Παραβιάσεις του υποχρεωτικού STOP, προσπεράσεις σε σημεία της Εθνικής οδού Χανίων-Ρεθύμνης όπου ρητά απαγορεύεται η προσπέραση (καβαλώντας την αχνή διπλή γραμμή και με ορατότητα μηδέν), παραβίαση του κόκκινου σε διάβαση πεζών με διερχόμενους πεζούς και φυσικά ομιλία στο κινητό ανά πάσα στιγμή … Τέλος, δεν έχουμε διαγραμμίσεις σε πολλές Εθνικές (αλλά και περιφερειακές) οδούς: στα περισσότερα σημεία οι διαχωριστικές γραμμές αλλά και οι διαγραμμίσεις στις διασταυρώσεις έχουν ξεθωριάσει τελείως.

Δεν έχουμε πατριωτισμό, παρά τις εθνικιστικές μας κορώνες. Η καλύτερη απόδειξη, είναι οι χιλιάδες κουρελιασμένες σημαίες που ανεμίζουν ανά την Ελλάδα. Ακόμη και σε δημόσια κτήρια … Επτά μέρες σε εκδρομή στα Ιωνικά παράλια της Τουρκίας δεν είδα ούτε μία σχισμένη ή ξεφτισμένη τουρκική σημαία. Ούτε μία!

Τελικά, νομίζω πως το μεγαλύτερο κακό που μας έκανε η απριλιανή χούντα και η μεταπολίτευση είναι να αφαιρέσει κάποια chip από την συλλογική μας συνείδηση και να μας κάνει να χάσουμε την τσίπα! Κι αυτή την έλλειψη δεν ξέρω ποιος μπορεί να την αναπληρώσει …

GR-Ομίχλη

Γκρίζα θολούρα και υγρή,
όλα τα κρύβεις γύρω,
τα όμορφα, τα άσχημα,
τα φώτα, τα σκοτάδια.

Αόματους μας έκανες,
κι όλοι αποζητάμε,
τον φωτοδότη Απόλλωνα
τους ίσκιους ν' αποδιώξει.

Η πλάση να φανερωθεί
πολύχρωμη τριγύρω,
μα κι οι καρδιές να νοιώσουνε
ζέστη, χαρά, ζωντάνια,
και τα δεσμά να σπάσουνε
τυφλούς που μας κρατάνε ...

Με αφορμή τη σημερινή ομίχλη που σκεπάζει τις Βρυξέλλες ...

GR-Περιφερειακά τση Κρήτης ...

Έπρεπε να γίνω 56 χρονών για να πάω στην πρώτη μου προεκλογική συγκέντρωση! Όμως, ο Σταύρος Αρναουτάκης, υποψήφιος περιφερειάρχης για την Κρήτη, για τον οποίο είχα γράψει και παλαιότερα, αξίζει όλη μου την υποστήριξη. Άνθρωπος χαμηλών τόνων, άνθρωπος των έργων και όχι του πολύ μπλα-μπλα, με πρώτη προτεραιότητα την Κρήτη, είναι ιδανικός για τη θέση του περιφερειάρχη. Το 2008 είχαμε οργανώσει με το Σταύρο και τη Νομαρχία Ηρακλείου μιαν ημερίδα με θέμα «Η προστασία του πολίτη από τα ατυχήματα και τις καταστροφές: μια ευκαιρία για ανάπτυξη». Πολλές από τις ιδέες που διατυπώθηκαν τότε πιστεύω ότι θα υλοποιηθούν στο μέλλον από τον Σταύρο, επειδή αφορούν το καλό του τόπου και των ανθρώπων του. Καλή επιτυχία Σταύρο!

Αυτή την εβδομάδα, χάρη στον φίλο μου Βαγγέλη Κακατσάκη, επισκέφθηκα τρεις αξιολογότατους οργανισμούς στα Χανιά. Πρώτα, το Μουσείο Τυπογραφίας της Εφημερίδας «Χανιώτικα Νέα» που φιλοξενεί ένα πιστό αντίγραφο του τυπογραφείου του Γουτεμβέργιου καθώς και μηχανές, οι οποίες σηματοδοτούν όλη την ιστορία της τυπογραφίας. Μαζί με σπάνιες εκδόσεις και μια βιβλιοθήκη με βιβλία για την Κρήτη, αποτελεί ένα στολίδι για τον τόπο. Προσωπικά με ξαναπήγε στις εποχές που ο θείος Αριστός με ξεναγούσε στα πιεστήρια της Cumhuriyet στην Πόλη και του Βήματος στην Αθήνα. Στην εποχή που πήγαινα τους καταλόγους του εστιατορίου «Ο Κήπος» προς εκτύπωση σε κάποιο υπόγειο τυπογραφείο στην οδό Πειραιώς. Και φυσικά στα χρόνια της Πάπυρος-Larousse-Britannica και της φωτοστοιχειοθεσίας. Το Μουσείο είναι ανοικτό μετά από συνεννόηση και οργανώνει εκπαιδευτικές επισκέψεις για σχολεία.

Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε τις εγκαταστάσεις στις οποίες στεγάζεται το Ινστιτούτο Περιφερειακού Τύπου στον Αποκόρωνα, που όπως και το Μουσείο Τυπογραφίας είναι δημιούργημα του Γιάννη Γαρεδάκη, εκδότη της εφημερίδας «Χανιώτικα Νέα». Με δωμάτια για φιλοξενία επισκεπτών, βιβλιοθήκη, αίθουσα υπολογιστών, εστιατόριο, αίθουσα εκδηλώσεων και (κυρίως) απόλυτη ησυχία και υπέροχη θέα, το Ινστιτούτο αποτελεί ένα χώρο έμπνευσης, περισυλλογής, μάθησης, σχεδιασμού και έχει ήδη φιλοξενήσει στο λίγο χρόνο που λειτουργεί αξιόλογες εκδηλώσεις.

Καταλήξαμε στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» που στεγάζεται σε αναπαλαιωμένο ιστορικό κτήριο κοντά στην παλαιά οικία του μεγάλου ανδρός, στην οποία λειτουργεί και συναφές Μουσείο. Με πλούσιο εκδοτικό έργο, βιβλιοθήκη, αρχειοστάσιο και εξοπλισμένη αίθουσα εκδηλώσεων το Ίδρυμα έχει σημαδέψει την πνευματική ζωή των Χανίων αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας με την προβολή και τη μελέτη του έργου του Ελευθέριου Βενιζέλου και γενικότερα της εποχής του. Ο ακούραστος Νίκος Παπαδάκης, γενικός διευθυντής του ιδρύματος, μετά από μια δεκαετία ανάπτυξης καλείται τώρα να αντιμετωπίσει την πρόκληση των περικοπών στη χρηματοδότηση.

Η επιστροφή μου στις Βρυξέλλες θα γίνει σίγουρα με ανεβασμένο ηθικό και αισιοδοξία για το μέλλον.

GR-Έλληνες, Τούρκοι, Αλβανοί

Είδα προχτές δυο ταινίες. Πρώτα την ταινία «Ακαδημία Πλάτωνος» του Φίλιππου Τσίτου με τον Αντώνη Καφετζόπουλο, τον Anastas Kozdine και την Τιτίκα Σαριγκούλη. Μια εικόνα πολλών ελλήνων που περνούν μια έντονη κρίση ταυτότητας όταν έρχονται σε επαφή με ξένους. Με τους αλβανούς και τους κινέζους που δουλεύουν όπως δούλευαν κάποτε οι έλληνες μετανάστες. Των ελλήνων οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με ένα παρελθόν που πολλοί δεν είναι έτοιμοι να αποδεχτούν και γι’ αυτό και πυροβολούν τον ταχυδρόμο. Των ελλήνων που έχουν ποδοσφαιροποιήσει τον Ελληνισμό, αραχτοί με τον φραπέ, σε μια πόλη που δεν μπορεί να αναπνεύσει.

Στη συνέχεια είδα την τουρκική ταινία «Πληγές του Φθινοπώρου» (Güz Sancisi) μια περιγραφή των Σεπτεμβριανών, του πογκρόμ που υπέστησαν οι έλληνες της Κωνσταντινούπολης το Σεπτέμβριο του 1955. Οι τούρκοι φαίνεται πως δεν φοβούνται πια να κοιτάξουν στον καθρέπτη και να αποδεχτούν τις σκοτεινές πλευρές της ιστορίας τους. Βέβαια δεν λείπουν τα στερεότυπα (π.χ. η ελληνίδα παρουσιάζεται ως πόρνη) τα οποία έχουν περιγραφεί διεξοδικά στο βιβλίο του Ηρακλή Μήλλα «Εικόνες Ελλήνων και Τούρκων». Αλλά η περιγραφή των γεγονότων ακολουθεί την ιστορική αλήθεια (βλ. για παράδειγμα το βιβλίο του Σπύρου Βρυώνη «Ο μηχανισμός της καταστροφής») χωρίς αδικαιολόγητες υπερβολές. Ο ρόλος του πανίσχυρου παρακράτους γίνεται εμφανής. Ακόμη και οι σκηνές των τούρκων που προστάτευσαν ελληνικά σπίτια είναι πέρα για πέρα αληθινές όπως μαρτυρεί και η οικογένεια της μητέρας μου που έζησε τα γεγονότα από πρώτο χέρι.

Είχα αναλύσει παλιότερα την τουρκική ταινία για τον Καραγκιόζη. Η οποία καταρρίπτει θεαματικά τις θεωρίες του παντουρκισμού αποδεχόμενη την αληθινή ιστορική πορεία των τούρκων. Η οποία διακωμωδεί την διαδικασία εξισλαμισμού των χριστιανικών πληθυσμών αλλά και τη διαδικασία διαφθοράς του κράτους. Πιστεύω ότι η Τουρκία βρίσκεται σε φάση πολιτιστικής ανόδου (δες και τα τελευταία στοιχεία για τα πανεπιστήμιά της όπως παρουσιάζονται στο ιστολόγιο του καθηγητή Θέμη Λαζαρίδη) ενώ εμείς αραχτοί με τον φραπέ μας βουλιάζουμε σε μια άνευ προηγουμένου νεοελληνική βαρβαρότητα θεωρώντας πως για όλα φταίνε οι ξένοι …

Δυό καλοί φίλοι χαροπαλεύουν ...

Το τραγικό ατύχημα στο Ρέθυμνο, με την πτώση ιδιωτικού ελικοπτέρου που καθάριζε τους πυλώνες της ΔΕΗ, χτύπησε βαριά δυό καλούς μου φίλους.

Ο Νίκος ήταν μωρό όταν σπούδαζα στην Πάτρα. Πάμπολες φορές τον κοίμησα στα γόνατά μου. Γνώριζα καλά τον πατέρα του το Σπύρο που κι αυτός έφυγε νωρίς χτυπημένος από την «επάρατο» (ο αδελφός του έγινε αργότερα μπατζανάκης μου). Ο Νίκος, ήταν η προσωποποίηση του «ζειν επικινδύνως». Από μικρός του άρεσαν τα ελικόπτερα, πρώτα τα μοντέλα. Οδηγός επιδεξιότατος (όπως κι ο πατέρας του που ως στρατιώτης πήγαινε τη φασολάδα στο βουνό χωρίς να τη χύσει). Ελπίζω και εύχομαι να επιζήσει ...

Ο Μάρκος ήταν κι αυτός οικογενειακός φίλος. Γνώριζα τον παππού του, τον Κίμωνα, μαθηματικό, μακρονησιώτη, με ατελειωτο χιούμορ και κεφι για ζωή. Τους γονείς του, τ' αδέλφια του, τους θείους και θείες, τα ξαδέλφια του. Ο ίδιος γλυκύτατος, προθυμότατος, συνεσταλμένος. Να τρέξει να βοηθήσει όπου και όπως μπορούσε. Ακόμη δεν μπορώ να το πιστέψω ότι χτυπήθηκε και χαροπαλεύει.

Όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος. Καθώς με πιάνει ψυχοπλάκωμα, το μόνο που εύχομαι είναι να ζήσουν κι οι δυό ... και να τους δω ξανά γελαστούς και χαρούμενους όπως πρώτα!

GR-Η χαμένη επιστήμη του χρήματος

Τελείωσα την ανάγνωση ενός πολύ ενδιαφέροντος βιβλίου που μου έστειλε ένας παλιός γνωστός από την Αμερική. Το βιβλίο έχει τίτλο «The lost science of money» (Η χαμένη επιστήμη του χρήματος). Ο συγγραφέας Stephen Zarlenga είναι διευθυντής του American Monetary Institute, από τις ιστοσελίδες του οποίου μπορεί κάποιος να παραγγείλει και το βιβλίο.

Ξεκινώντας από τον ορισμό του νομίσματος από τον Αριστοτέλη (Ηθικά Νικομάχεια, 1133), το βιβλίο περιέχει μια ιστορία του νομίσματος ανά τους αιώνες και εξηγεί σειρά ιστορικών γεγονότων από χρηματοπιστωτική πλευρά. Γιατί π.χ. οι εμπορικές ανταλλαγές με τις Ινδίες βρισκόταν στο επίκεντρο της παγκόσμιας ιστορίας για τόσους αιώνες (γιατί στην Ευρώπη η αντιστοιχία χρυσού/αργύρου ήταν 1 προς 9 έως 16 ενώ στις Ινδίες η αντιστοιχία ήταν 6 ή 7 προς 1 !!!). Πού εφευρέθηκαν τα κόλπα των χρηματιστών που οδήγησαν στην σημερινή κρίση; (στο χρηματιστήριο του Αμστερνταμ τον 15ο αιώνα). Ποιό είναι το καθεστώς της Federal Reserve, της κεντρικής τράπεζας των ΗΠΑ (είναι ιδιωτική όπως και η Τράπεζα της Αγγλίας μέχρι το 1948 που κρατικοποιήθηκε).

Το συμπέρασμα του συναρπαστικού αυτού βιβλίου με δυό λογια είναι ότι όσο οι (ιδιωτικές) τράπεζες θα έχουν το δικαίωμα να δημιουργούν χρήμα δανείζοντας πολύ περισσότερα λεφτά από αυτά που έχουν στη διάθεσή τους θα χρειαζόμαστε μηχανισμούς, μνημόνια και ΔΝΤ. Αν θέλουμε να ελευθερωθούμε από την υποδούλωσή μας στο τραπεζικό κατεστημένο, θα πρέπει να το μεταρρυθμίσουμε επειγόντως και σε βάθος και να το θέσουμε υπό τον έλεγχο του κράτους (ιδίως στις ΗΠΑ), μόνου αρμόδιου να διαχειρίζεται την έκδοση και κυκλοφορία του χρήματος. Ευτυχώς, στην Ευρώπη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν είναι ιδιωτική. Και ευτυχώς τα μέτρα που πήρε πρόσφατα η αμερικανική κυβέρνηση (και τα σχετικά μέτρα που έχει προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή) φαίνεται πως πηγαίνουν προς την σωστή κατεύθυνση.

Αν παρόλα αυτά βαριέστε να διαβάσετε τις 700 σελίδες του βιβλίου δείτε το έργο The International. Ή τη σειρά των βίντεο «Το χρήμα ως χρέος» (Money as debt) με ελληνικούς υπότιτλους από το youtube.

GR-Ελληναράς

Τρεις μπογιατζήδες, ένας Αλβανός, ένας Γερμανός και ένας Έλληνας πέθαναν και πάνε στον Παράδεισο.
Ο Άγιος Πέτρος τους άνοιξε την Πόρτα «Καλώς τα παιδιά! Επιτέλους ήρθαν και τρεις χρήσιμοι άνθρωποι. Ρε παιδιά θέλω να βάψω την Πόρτα του Παράδεισου για πες μου,» λέει του Αλβανού «πόσα θέλεις για να την βάψεις ;»
«600 ευρω» λέει ο Αλβανός.
«600; Πως τα λογάριασες;»
«Να, 200 το μεροκάματο, 200 οι φόροι και 200 τα υλικά.»
«Εσύ» λέει του Γερμανού «πόσα θέλεις;»
«900 ευρω. 300 το μεροκάματο, 300 η εφορία και 300 τα υλικά», λέει ο Γερμανός.
«Κι εσύ;» λέει του Έλληνα «πόσα θέλεις;»
«3000 ευρω Άγιε Πέτρο!»
«3000 τρελός είσαι! Πως τα λογάριασες;» εξανίσταται ο Άγιος.
«Άγιε Πέτρο έλα πιο κοντά να μην μας ακούν» λέει ο Ελληναράς.
Ο Άγιος Πέτρος πήγε κοντά του και ο Έλληνας του ψιθυρίζει: «Άκουσε να δεις. 1000 για σένα μπαξίσι, 1000 για μένα να επιβλέπω, 400 τον Γερμανό για να το βουλώσει και 600 στον Αλβανό για να βάψει την Πόρτα!»

Ανέκδοτο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο και που μου το θύμισε προχτές κάποιος στον καφέ.

GR-Διακοπές …

Σήμερα ήλθε το νερό – που αρχίζει να σπανίζει – και πότισα τις ελιές. Τα πουλιά έχουν ξεσαλώσει, τα τζιτζίκια πιο ντροπαλά λόγω αέρα και σχετικής ψύχρας είναι αραιότερα. Ακόμη και τα τσιμπήματα από κουνούπια εξαφανίζονται με το μελισσόχορτο του Κορρέ.

Πίνω καφέ και ακούω δίκτυο ελληνικής ραδιοφωνίας. Με ωραία τραγούδια, χωρίς «χρώματα, κόλλες, στεγανωτικά», χωρίς τη «σκληρή Ρίτα», χωρίς συνεταιριστική, χωρίς τις σπαστικές διαφημίσεις που συναγωνίζονται σε ρηχότητα τις ειδήσεις – ο πρωθυ, ο ένας κι ο άλλος αρχηγός, η μια και η άλλη εξεταστική …

Ξαναδιάβασα τη βιογραφία του Βίκτορα Ουγκώ από τον Max Gallo. Ένα συνεχές ποίημα για τον γίγαντα πλην σεξομανή ποιητή και πρώτο πραγματικό Ευρωπαίο. Η Κατερίνα μαζεύει ρίγανη. Πάω με το ποδήλατο να πάρω τα Χανιώτικα Νέα να διαβάσω τις ιστορίες του Βαγγέλη Κακατσάκη και τις μαντινάδες που του στέλνουν. Μπάνιο το σούρουπο στο Σταυρό, στην άμμο που χόρεψε το χορό του Ζορμπά ο Άντονυ Κουίν.

Ως ευτυχία ορίζεται η κατάσταση κατά την οποία …

GR-Χιλιάδες ανεμογεννήτριες!

Ταξιδεύοντας στους αυτοκινητόδρομους από το Βέλγιο μέχρι την Κρήτη, ακούς κάθε είδους μουσική, συζητάς με την γυναίκα σου, θαυμάζεις το τοπίο, προσπερνάς νταλίκες κάθε εθνικότητας και τα τροχόσπιτα των Ολλανδών. Που και που θαυμάζεις και τις ανεμογεννήτριες και θυμάσαι παλαιότερες αντιπαραθέσεις με κάποιους που θεωρούν τις μεγάλες ανεμογεννήτριες επικίνδυνες και σχεδόν καταστροφικές για το φυσικό τοπίο.

Όμως, δίπλα από τους αυτοκινητόδρομους βλέπει κανείς και πυλώνες μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος υψηλής τάσης. Παρόλο που κι αυτοί θεωρούνται επιβλαβείς για την υγεία λόγω των έντονων ηλεκτρομαγνητικών πεδίων που δημιουργούνται γύρω από τα καλώδια μεταφοράς, υπάρχουν ήδη εγκατεστημένοι, κυρίως σε ακατοίκητες περιοχές και γενικά έχουν γίνει ευρύτερα αποδεκτοί ως αναγκαίο κακό.

Και γιατί να μην φανταστούμε έναν πυλώνα που να στηρίζει τα καλώδια μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος ενώ ταυτόχρονα θα αποτελεί και τη βάση μιας μικρής ισχύος ανεμογεννήτριας ή/και φωτοβολταϊκών πλαισίων; Δεν ξέρω αν υπάρχει κάποιο σχετικό σχέδιο ή ευρεσιτεχνία. Με χαρά όμως θα έδινα 5.000 € στο νικητή ενός διαγωνισμού που θα διοργάνωναν οι φορείς παραγωγής ή/και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας για την καλύτερη μελέτη ενός τέτοιου πυλώνα με τη δέσμευση να τον χρησιμοποιήσουν ευρύτερα, αντικαθιστώντας σταδιακά τους υφιστάμενους πυλώνες και εξασφαλίζοντας μεγαλύτερο μερίδιο παραγόμενης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που δεν παράγουν διοξείδιο του άνθρακα.

GR-Σύντομο ανέκδοτο: «Ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι»

Ωραία η νέα Εγνατία. Καλή χάραξη, σήραγγες εφάμιλλες των Ελβετικών, εντυπωσιακές κοιλαδογέφυρες. Είδα μάλιστα ότι κτίστηκε και ο πρώτος σταθμός διοδίων. Αλλά ένα έργο βαλκανικών διαστάσεων δίνει ακόμη την εικόνα καλού επαρχιακού δρόμου ταχείας κυκλοφορίας.

• Βγαίνοντας από το λιμάνι της Ηγουμενίτσας η ταμπέλα σε οδηγεί στα Ιωάννινα και την Πρέβεζα. Μα ο δρόμος φτιάχτηκε για να συνδέσει το Ιόνιο με την Θεσσαλονίκη και την Κωνσταντινούπολη. Πρέπει να φτάσει κανείς στη Βέροια για να δει ένδειξη Θεσσαλονίκη. Για την Πόλη ούτε λέξη. Το αντιλήφτηκα όταν κάποιοι απεγνωσμένοι Τούρκοι και Βούλγαροι με σταμάτησαν για να με ρωτήσουν αν πήγαιναν καλά για Θεσσαλονίκη …
  
• Από την Ηγουμενίτσα μέχρι τα πρόθυρα της Θεσσαλονίκης μια μόνο άθλια καντίνα σε τροχόσπιτο, χωρίς τουαλέτες, χωρίς τρεχούμενο νερό, χωρίς Σταθμούς Εξυπηρέτησης Αυτοκινητιστών. Εκτός από τις σήραγγες, τα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης μάλλον σπανίζουν. Ευτυχώς δεν χρειαστήκαμε βοήθεια αλλά αμφιβάλλω αν θα είχαμε σήμα στα κινητά μας για να επικοινωνήσουμε με τα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης (π.χ. το 112).
  
• Τέλος, παρόλο που η σήμανση ήταν πολύ καλή, ιδίως στις περιοχές όπου εκτελούνταν έργα, ο αυτοκινητόδρομος δεν διαθέτει μια μοναδική ραδιοφωνική συχνότητα που να αναγράφεται περιοδικά σε ενημερωτικές πινακίδες και να παρέχει περιοδική πληροφόρηση για τα ενδεχόμενα προβλήματα και την κατάσταση λειτουργίας του αυτοκινητόδρομου …

Τα παραπάνω βέβαια ωχριούν μπροστά στην κατάσταση της Εθνικής Οδού Θεσσαλονίκης-Αθηνών. Υποτίθεται ότι η χρέωση των διοδίων γίνεται με βάση την διανυθείσα απόσταση στον αυτοκινητόδρομο. Όμως υπάρχουν διόδια ακόμη και για τμήματα που χαρακτηρίζονται σαφώς (επίσημο σήμα) ως μη αυτοκινητόδρομοι. Και πως θα μπορούσαν να είναι αφού πάνω απ΄’ όλα δεν έχουν διαχωριστική νησίδα. Ας αφήσουμε την έλλειψη σήμανσης αλλά και διευκολύνσεων όπως αναφέρθηκε παραπάνω (Σ.Ε.Α., τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης, ραδιοφωνική κάλυψη). Στο σταθμό διοδίων Πυργετού, πριν από τα Τέμπη, αρνήθηκα να πληρώσω διόδια και περιμένω να μου στείλουν τον λογαριασμό στις Βρυξέλλες για να τον διαβιβάσω στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέροντας όλα τα παραπάνω σε συνδυασμό με την παραβίαση της σχετικής νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ύστερα, όλοι αυτοί οι σταθμοί διοδίων στον κύριο άξονα του δρόμου μου φαίνονται παράλογοι και άχρηστοι. Αντίθετα, δεν υπάρχουν σταθμοί στις παράπλευρες εισόδους και εξόδους. Στην Γαλλία και στην Ιταλία, για παράδειγμα, όταν εισέρχεσαι στον αυτοκινητόδρομο παίρνεις μια κάρτα την οποία βάζεις σε ένα μηχάνημα στον σταθμό εξόδου, το οποίο υπολογίζει το ποσό που πρέπει να καταβάλεις. Και, πρόσθετη ευκολία, μπορείς να πληρώσεις με πιστωτική κάρτα, κάτι που δεν ισχύει, εξ όσων γνωρίζω στους ελληνικούς κατ’ ευφημισμό αυτοκινητόδρομους. Ακόμη πιο ορθολογικό και οικονομικό σύστημα ισχύει στην Ελβετία, όπου πληρώνεις την βινιέτα στα σύνορα μια φορά για όλο το χρόνο.

Οι ελληνικοί αυτοκινητόδρομοι έχουν καταντήσει σαν τους πάλαι ποτέ αλβανούς τουρίστες: σύντομα (αλλά και κακόγουστα και επικίνδυνα) ανέκδοτα.

GR-Οι ψιθυριστές γαυριούν

Στα σενάρια των στρατιωτικών ασκήσεων επί χάρτου στις οποίες συμμετείχα όταν υπηρετούσα στο Γενικό Επιτελείο Στρατού, διάβαζα συχνά την έκφραση «Οι εφημερίδες των ερυθρών (αυτοί ήταν οι υποτιθέμενοι εχθροί) γαυριούν … με σενάρια κατά των κυανών (αυτοί ήμασταν εμείς, οι υποτιθέμενοι καλοί)». Δεν ξέρω αλλά κατεβαίνοντας στην Ελλάδα μου ήλθε στο νου αυτή η έκφραση όταν διάβασα και άκουσα τα τελευταία σενάρια για το μέλλον.

Μια άλλη έκφραση, της απριλιανής χούντας αυτή, που μου ήλθε αυθόρμητα στο νου ήταν «οι ψιθυριστές» οι οποίοι «διαδίδοντες ψιθύρους» επιχειρούσαν να υποσκάψουν το «εθνικό φρόνημα και την ενότητα του έθνους», όπως έλεγε η τότε προπαγάνδα.

• Θα γυρίσουμε σύντομα στη δραχμή, ο πρώτος ψίθυρος. Κατά τη γνώμη μου μεγαλύτερη πιθανότητα έχει να αδειάσει η Μεσόγειος παρά να γυρίσουμε στη δραχμή. Οι συνθήκες για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος δεν έχουν βέβαια χαραχτεί πάνω στην πέτρα, αλλά η επιστροφή στη δραχμή θα σήμαινε την διάλυση της Νομισματικής Ένωσης και την διάλυση της Ευρώπης κάτι που είναι δυνατόν μεν, πολύ απίθανο δε.
  
• Θα χρεοκοπήσουν οι τράπεζες και οι καταθέτες θα χάσουν τα λεφτά τους. Πολύ καλός ψίθυρος κι αυτός, με στόχο να επιταχυνθεί η κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας και κατά συνέπεια και του ευρώ με τη μαζική μεταφορά χρημάτων στο εξωτερικό, κατά προτίμηση εκτός ευρωζώνης. Διαβάζοντας πρόσφατο άρθρο στο προσωπικό ιστολόγιο του ανταποκριτή του Economist στις Βρυξέλλες, ίσως κάποιοι να κατανοήσουν από πού προέρχονται οι ψίθυροι αυτοί και τι στόχο έχουν.
  
• Περιμένουμε μεγάλο σεισμό γιατί βγήκαν τα βατράχια στους δρόμους στη Βόρεια Ελλάδα και γιατί το προβλέπουν Ρώσοι και Τούρκοι σεισμολόγοι, ο τρίτος ψίθυρος (αλήθεια το ΒΑΝ που είναι αυτή τη φορά;). Οι βιολόγοι βέβαια είπαν ότι πρόκειται για φυσικό φαινόμενο που παρατηρείται κάθε χρόνο, αλλά οι ψίθυροι, ψίθυροι.
  
• Οι οικολόγοι απελευθερώνουν φίδια και αγριογούρουνα στον Πάρνωνα, ο τοπικός ψίθυρος που άκουσα στον Τυρό, Κυνουρίας. Τι φίδια παιδιά; Κόμπρες, ανακόντες ή κροταλίες; ρώτησα. Ο ψιθυριστής δεν ήξερε. Όσο για τα αγριογούρουνα πάλι αγνοούσε αν επρόκειτο για μελλοντικά θηράματα ή όχι. Ωραίος ψίθυρος σε περιοχές που ψηφίζουν πάντα δικομματικά και μια πρόοδος των Οικολόγων-Πράσινων θα άλλαζε τις ισορροπίες.

Οι ψιθυριστές γαυριούν. Όσοι ξέρουν ανάγνωση κατανοούν τις πηγές των ψιθύρων και τους στόχους των ψιθυριστών και παραμένουν ψύχραιμοι στη μέση της καταιγίδας της παραπληροφόρησης.

«Κι είσαι σίγουρος ότι δεν θα γίνει σεισμός;» θα ρωτήσει κάποιος. «Μακροπρόθεσμα, είμαι σίγουρος πως θα γίνει.» θα απαντήσω. Αυτό τουλάχιστον λένε οι στατιστικές. Γι’ αυτό και φρόντισα να ενισχύσω αντισεισμικά το σπίτι μου, έτσι ώστε να κοιμάμαι σίγουρος, ό,τι κι αν συμβεί … Πόσοι από τους ψιθυριστές μπορούν να πουν το ίδιο;

GR-Που πήγαν τα λεφτά;

Αληθινή ιστορία, που μου διηγήθηκαν πρόσφατα.

Μια γνωστή με κάλεσε για καφέ σε φιλικό της σπίτι. Όλα ωραία, η παρέα, τα γλυκά, ο καφές. Και το σπίτι γεμάτο κεντήματα και πλεκτά, όλα ένα κι ένα.
- Μα πότε βρίσκεις τον χρόνο να τα κάνεις όλα αυτά; ρώτησα την οικοδέσποινα.
- Α ξέρεις, δουλεύω σε ένα νοσοκομείο καθαρίστρια. Αλλά επειδή έχουμε διοριστεί πολλές, έχουμε συμφωνήσει μεταξύ μας, για να μην μπλεκόμαστε η μια στα πόδια της άλλης, να δουλεύουμε περιοδικά, κάθε λίγες μέρες. Όμως, πρέπει να δίνουμε το παρόν κάθε μέρα, κι έτσι βρίσκω ένα άδειο δωμάτιο, μιαν αποθήκη ή ακόμη και μια τουαλέτα και πλέκω ή κεντάω.

Δίπλα στις (εκ προμελέτης) off-shore και τα κότερα, οι χιλιάδες (συχνά χωρίς επίγνωση) «μικροαπατεώνες».

GR-Don’t cry for me Argentina …

Πυκνώνουν τα δημοσιεύματα που αναπαράγουν ένα άρθρο-συνέντευξη του Mark Weisbrot το οποίο προβλέπει τα πάνδεινα για την Ελλάδα. Αν και δεν βρήκα το άρθρο στα αγγλικά, σε άλλα άρθρα του ίδιου συγγραφέα διατυπώνονται ισχυρές αντιθέσεις στην πολιτική του ΔΝΤ και της ΕΕ στις περιπτώσεις των Βαλτικών Χωρών και της Ελλάδας και προβάλλεται θετικά το παράδειγμα της Αργεντινής που δεν ακολούθησε τις υποδείξεις του ΔΝΤ και βγήκε από την κατάρρευση (ή ορθότερα ενδόρρηξη - implosion) σχετικά γρήγορα.

Η περίπτωση της Αργεντινής έχει σίγουρα απασχολήσει τους οικονομολόγους, αλλά εδώ θα ήθελα να αναφερθώ στις απόψεις του Patrick Lagadec, ειδικού στην πρόληψη και τη διαχείριση κρίσεων σε χαοτικά και αχαρτογράφητα περιβάλλοντα στα οποία δεν εφαρμόζονται πλέον τα συμβατικά αναλυτικά εργαλεία συλλογιστικής και διαχείρισης. Το 2003 εξέδωσε (μαζί με την επικοινωνιολόγο Laura Bertone από την Αργεντινή) ένα προφητικό βιβλιαράκι με τίτλο «Ταξίδι στην καρδιά μιας ενδόρρηξης: τι μας διδάσκει η Αργεντινή» (Voyage au coeur d’une implosion; Ce que l’Argentine nous apprend). Τον Δεκέμβριο του 2008 είχα αναφερθεί και πάλι στον Lagadec, αναφέροντας ότι «Στην Ελλάδα, όσοι τόλμησαν να μιλήσουν για υπουργούς κοινής αποδοχής, για κυβερνήσεις εθνικής ενότητας/συνεργασίας έφαγαν φτύσιμο στο όνομα μιας μυθικής «αυτοδυναμίας» που σε απλά ελληνικά μεταφράζεται σε δημοκρατική δικτατορία, και με βάση όλα τα δεδομένα οδηγεί σε αυτό που έζησε η Αργεντινή τον Δεκέμβριο του 2001 - την κατάρρευση».

Μεταφράζω από το παραπάνω βιβλίο του Lagadec, που αναφέρεται σε μιαν αποστολή στην Αργεντινή, μερικά από τα συμπεράσματα. Αν μερικές διαπιστώσεις, διατυπωμένες την άνοιξη του 2003 σας θυμίζουν πρόσφατες καταστάσεις μην ανακηρύξετε τον συντάκτη σύγχρονο προφήτη. Τα φαινόμενα που ζούμε είναι απόρροια γνωστών πια διαδικασιών και η σωτηρία ή η τελική καταστροφή εξαρτάται αποκλειστικά και μόνο απο εμάς.

Όταν οι κοινωνίες βρίσκονται στο επίκεντρο του κυκλώνα που προκαλούν οι μεγάλες μεταμορφώσεις, με την πληθώρα των εκπληκτικών «νέων δεδομένων», οι συνηθισμένες διαδικασίες, οι συμβάσεις αναφοράς παύουν να λειτουργούν. Τα θεσμικά όργανα που δεν μπορούν να επικοινωνήσουν με τις «βάρβαρες» νέες πραγματικότητες, οι οποίες ξεφεύγουν από την εικόνα που έχουν για τον κόσμο, που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα καθημερινά τους εργαλεία, βρίσκονται σε κατάσταση αδυναμίας και σύγχυσης. Οι πολίτες κατακλύζονται από δυσπιστία. Οι μηχανισμοί της διάσπασης ενεργοποιούνται. Το σύνθημα «Ποτέ πια!» αντικαθίσταται από το σύνθημα «Να φύγουν όλοι!»

Συχνά προσπαθούμε να πείσουμε τους εαυτούς μας ότι το υπέρτατο εργαλείο για την αντιμετώπιση των σημερινών ρήξεων είναι η «επικοινωνία» την οποία ανακαλύψαμε στις κρίσεις της δεκαετίας του 1980 και επισημοποιήσαμε στις κρίσεις της δεκαετίας του 1990. Όμως αυτό το σημαντικό εργαλείο - με απλά λόγια να μην κρύβουμε αυτά που γνωρίζουμε – αποδεικνύεται ανεπαρκές. Το πρόβλημα δεν είναι πια να ενημερώσουμε αλλά να έχουμε κάτι να πούμε και να εφαρμόσουμε τρόπους διακυβέρνησης που να έχουν κάποιο νόημα. Όταν τίθεται σε αμφισβήτηση το «κοινωνικό συμβόλαιο», το πρόβλημα δεν είναι να δίνουμε ανά πάσα στιγμή απαντήσεις που δεν λένε τίποτα, αλλά να αποδεχτούμε να συζητήσουμε τα θέματα που επιβάλλεται να συζητηθούν. Δεν είναι επείγον να ασχολούμεθα με το περιτύλιγμα αλλά να αναδιοργανώσουμε τις επιθυμίες μας, τα σχέδια μας και τους τρόπους δράσης μας.

Αυτό προϋποθέτει μια περίοδο σιωπής, αυτοεξέτασης, ακρόασης, ανάληψης πρωτοβουλιών εκτός των συμβατικών μας πλαισίων, με ανάληψη ρίσκου και σε αχαρτογράφητα μονοπάτια. Προϋποθέτει ατομική και συλλογική ευθύνη, που θα μας επιτρέψει να κατασκευάσουμε ένα νόημα, κάποιες προοπτικές, κάποια άμεση πρόοδο. Προϋποθέτει την κατασκευή γεφυρών όταν όλα πιέζουν προς την διάσπαση και την απομόνωση σε όλο και πιο απόμακρες και ευάλωτες νησίδες.

Το πιο δύσκολο είναι να ανεχτεί κανείς την αναποφασιστικότητα. Κατά τις περιόδους των μεγάλων αλλαγών οι βεβαιότητες υπονομεύονται, οι μη συζητηθείσες προφανείς καταστάσεις μετατρέπονται σε εύθρυπτες και διαβλητές υποθέσεις, οι διαδικασίες αποσταθεροποιούνται, τα εργαλεία εκτροχιάζονται. Τα σταθερά σημεία εξαφανίζονται, οι δεσμοί διαλύονται. Κι ενώ οι αιμορραγίες μεγαλώνουν, οι απαιτήσεις επιδεινώνονται, ο χρόνος επιταχύνεται, τα χάσματα διευρύνονται.

Το άτομο, συνηθισμένο σε σταθερά και αδιαμφισβήτητα πλαίσια, σε προκαθορισμένες ισορροπίες (τρόπος ζωής, ανέσεις) απαιτεί άμεση επιστροφή στις συνηθισμένες συνθήκες αλλά και ριζικά νέες απαντήσεις στο ύψος των προκλήσεων που παρατηρεί (και τις οποίες οι υπεύθυνοι δεν τολμούν να αναφέρουν φοβούμενοι ότι θα επιταχύνουν τον «πανικό»).

Τα θεσμικά όργανα, σαν δυσκίνητα βαπόρια δεν είναι φτιαγμένα για πολύ βαθιά νερά. Κάθε προοπτική αλλαγής πορείας, κανόνων, αναφορών τα μπλοκάρει τελείως.

Μερικές προσωπικές μαρτυρίες. Όταν πρότεινα την έννοια του μείζονος τεχνολογικού κινδύνου, ξεσηκώθηκε κατακραυγή. «Για τους βιομήχανους είστε ο διάβολος!» μου είπε το 1982 στην τηλεόραση ο στρατηγός Féraugε, σύμβουλος των γαλλικών ανθρακωρυχείων. Όταν με κάλεσε το ΝΑΤΟ να μιλήσω σε υψηλούς αξιωματούχους στην Οτάβα του Καναδά το 1989 σχετικά με τους νέους κινδύνους και τα πολιτικά σχέδια αντιμετώπισης κρίσεων, ο στρατηγός που μου έδωσε τον λόγο μου είπε εμπιστευτικά «Κυρίως, μην τους φοβίσετε!». Όταν τον Ιούνιο του 2001 κλήθηκα να μιλήσω για τις νέες μορφές των κρίσεων στους νομάρχες της νοτιοανατολικής Γαλλίας, ένας ανώτερος στρατιωτικός με διέκοψε λέγοντας «Προσωπικά είμαι αισιόδοξος, όλα είναι υπό έλεγχο» αλλά αργότερα, στο κοκτέιλ, ο ίδιος μου είπε στ’ αυτί «Έχετε δίκιο, αλλά δεν μπορούμε να λέμε τέτοια πράγματα στους νομάρχες!» Και όταν προετοίμαζα την αποστολή στην Αργεντινή αφού πολλοί με ενημέρωσαν ότι «Μα το πρόβλημα της Αργεντινής έχει ήδη ρυθμιστεί σε τεχνικό επίπεδο!» με συμβούλεψαν «Αν παρόλα αυτά επιμένεις να πας, τουλάχιστον μη μιλήσεις. Όχι μόνο δεν θα σε βοηθήσει κανείς αλλά και θα σε εμποδίσουν!».

Πρέπει να καταλάβουμε αυτές τις αντιδράσεις. Όλη η εκπαίδευση, όλη η διαδικασία επιλογής εστιάζονται στην ικανότητα αντιμετώπισης συμβατικών καταστάσεων με βάση κωδικοποιημένες λογικές και στην άποψη ότι κάθε αμφισβήτηση εκτός των προκαθορισμένων πλαισίων θεωρείται αντιεπιστημονική και ανεύθυνη. Ταυτόχρονα, πολυάριθμα παραδείγματα από τις καθημερινές προσωπικές εμπειρίες του καθενός δείχνουν ότι κάθε παράβαση αυτού του πλαισίου πληρώνεται αμέσως και πολύ ακριβά … στις εσωτερικές μάχες εξουσίας της διοίκησης, αποδεικνύουν ότι τα καθιερωμένα συστήματα είναι ανίκανα να προβλέψουν και να αντιμετωπίσουν τις καταστάσεις ρήξης.

Οι αυθόρμητες απαντήσεις αποδεικνύονται συνεπώς εξαιρετικά αρνητικές: απόρριψη κάθε αμφισβήτησης, επαναβεβαίωση των φυσικών αρετών όλων των συνηθισμένων μηχανισμών και εργαλείων, εσωτερική αναδίπλωση των θεσμικών οργάνων. Αλλά η εσωστρέφεια δεν αποτελεί λύση: αν δεν υπάρχουν απτά αποτελέσματα, αν το προγενέστερο αποδεικνύεται εύθραυστο, αν το συναφές περιβάλλον δεν μπορεί πια να προσδιοριστεί, το στρατηγικό έλλειμμα αποκαλύπτεται πλήρως.

Και τη στιγμή που αυτές οι γραμμές άμυνας αποδεικνύονται «χάρτινες», ο σπασμός επιδεινώνεται: ενδόμυχη απόρριψη κάθε λογικής ανάλυσης, μια όλο και βαθύτερη διάλυση, δράσεις όλο και πιο πολύ αναιτιολόγητες και αλλοπρόσαλλες, υιοθέτηση πεπαλαιωμένων οραμάτων και πρακτικών. Η πιο αυθόρμητη αντίδραση είναι η υποχώρηση: «Ο σώζων εαυτόν, σωθήτω!» Αλλά γρήγορα αποκαλύπτεται ότι αυτό δεν αποτελεί λύση σε έναν κόσμο όπου από κάθε μεριά αντιμετωπίζουμε την ίδια λογική της ρήξης.

Δεν έχουμε πια χρόνο να χάσουμε για να αποφύγουμε αυτές τις περιπλοκές που έχουν ενσωματωθεί στην ίδια την υφή των οργανωτικών μας δομών. Γιατί θα αντιμετωπίσουμε όλο και πιο βίαια αυτά τα μη συμβατικά περιβάλλοντα που συνοδεύουν αναγκαστικά τις μεγάλες σύγχρονες αλλαγές και σχετίζονται άμεσα με το κίνημα της παγκοσμιοποίησης σε όλες τις πτυχές της συλλογικής μας ζωής – και σε κάθε μορφή του περιβάλλοντος μας, φυσικό, βιολογικό, τεχνολογικό, κοινωνικοοικονομικό, πολιτιστικό, πνευματικό.

Χρειάζεται πολλή ενέργεια για να τεθεί σε γήινη τροχιά ένας δορυφόρος και το ίδιο ισχύει κι εδώ αν θέλουμε να αποκολληθούμε από τις έλξεις της συνήθειας. Οι καταστάσεις ρήξης απαιτούν βίαιους αποχωρισμούς και θεμελιώδεις συλλογικές ανασυστάσεις. Αν πρέπει να χρησιμοποιηθούν βίαιες λέξεις για να λειτουργήσουν οι ρήξεις, για να κινητοποιηθούμε ενεργά σε ατομικό και συλλογικό επίπεδο, μπορούμε να μιλήσουμε για κάποιου είδους θετικό «επαναστατικό» κίνημα ενάντια στην πορεία προς το χάος, κόντρα στο πεπρωμένο της αποτυχίας.

Πρέπει να βιαστούμε, πριν την ζωτική μας ενέργεια την αποδυναμώσουν αποσταθεροποιητικά κτυπήματα όπως μια 11η Σεπτεμβρίου, μια Enron με πολλά συρτάρια, ένας χρηματοπιστωτικός κυκλώνας ή μια καταστροφή στον τομέα της δημόσιας υγείας. Για παράδειγμα, που είναι τα πολυκλαδικά διδάγματα, πέρα από τον τομέα της ιατρικής που προέκυψαν από την παγκόσμια αντιμετώπιση του σοβαρού οξέος αναπνευστικού συνδρόμου (SARS); Όπως συνέβη με την παρούσα αποστολή στην Αργεντινή, οι προσπάθειές μας για μιαν απόφαση σχετικά με το SARS έπεσαν στο κενό: «Το SARS; Μα έχει αντιμετωπιστεί!»

Πρέπει να εργαστούμε, όπως έχει ήδη αρχίσει να γίνεται στον τομέα των μεγάλων εγκαταστάσεων κρίσιμης σημασίας. Αλλά δεν πρέπει να αγνοήσουμε και τις προσπάθειες από τη βάση: τον κοινωνικό μας ιστό. Ο ανθρώπινος κοινωνικός ιστός δεν μπορεί σήμερα να επιβιώσει χωρίς την συνεπή λειτουργία αυτών των μεγάλων εγκαταστάσεων υποδομής. Αλλά είδαμε επίσης καθαρά στην περίπτωση της Αργεντινής, ότι αυτές οι μεγάλες εγκαταστάσεις ζωτικής σημασίας δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως τροφοδότες αν ο κοινωνικός ιστός έχει υποβαθμιστεί σοβαρά.

Η αποστολή μας στην Αργεντινή έδειξε τα όρια των μεγάλων οργανισμών όταν αντιμετωπίζουν αταξία μεγέθους άγνωστου σε σχέση με τις «βιολογικές» τους απαιτήσεις. Απέδειξε επίσης την ανάγκη αποκατάστασης του ιστού, της ζωτικής ενέργειας, της συλλογικής εμπιστοσύνης, που επιτρέπουν να δρομολογηθούν στέρεα θεμελιωμένα έργα και πρωτοβουλίες, που με τη σειρά τους θα αποτελέσουν τα στηρίγματα για την αντιμετώπιση των ιστορικών προκλήσεων. Πρέπει να αναληφθούν δράσεις εξαιρετικά περιορισμένες, που ίσως φανούν γελοίες ή και αφελείς. Αλλά αυτές οι δράσεις θα αποτελέσουν το λίπασμα πάνω στο οποίο θα αναπτυχθούν οι νέες ρίζες. Οι δράσεις αυτές πρέπει να συνδυαστούν έτσι ώστε οι ομάδες των ανεξάρτητων δράσεων να συγκλίνουν και να αποδώσουν τις επιθυμητές μεταβολές.

Τα μεγάλα θεσμικά όργανα πρέπει να κινητοποιηθούν στο πλαίσιο μιας τέτοιας προοπτικής για αληλοσυμπλήρωση των προσπαθειών. Από αυτές εξαρτάται η ταχύτατη θέσπιση των μηχανισμών που θα εξασφαλίσουν την ανάσχεση της κρίσιμης αιμορραγίας, τη στήριξη της ανασυγκρότησης, με τρόπους που δεν θα καταπνίγουν τα ευαίσθητα σημάδια νέας ζωής.

Οι διαδικασίες που ξεκίνησαν στο Μπουένος Άιρες τον Απρίλιο του 2003 φιλοδοξούσαν απλώς να φωτίσουν αυτό το πολύ δύσκολο πεδίο και να δρομολογήσουν μερικές περιορισμένες αλλά σημαντικές δράσεις. Πραγματοποιήσαμε σε βάθος συζητήσεις με διανοούμενους στο ίδρυμα Μπόρχες, σημαντικές αναλύσεις με τις ένοπλες δυνάμεις, συνεργασίες με βιομηχάνους, δημόσιες αρχές, πανεπιστημιακούς και σπουδαστές στο Κέντρο Μελετών των Ρυθμιστικών Δραστηριοτήτων στον τομέα της Ενέργειας (CEARE), συναντήσεις τρίτου τύπου με καλλιτέχνες. Δυστυχώς, απουσίαζαν από αυτήν την εικόνα οι μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, που θα μπορούσαν να συμμετέχουν στην προσπάθεια αυτή, αντί να οχυρωθούν πίσω από μια λογική χρηματοπιστωτικών και τακτικών ελιγμών – και μεταγενέστερα πίσω από προειδοποιήσεις νομικού χαρακτήρα. Θα μπορούσαν χωρίς αμφιβολία, και παρά τους περιορισμούς που δεν πρέπει να υποτιμούμε, να διαδραματίσουν έναν ρόλο σε τελείως διαφορετική διάσταση, με μακροπρόθεσμες στρατηγικές επιπτώσεις άλλης εμβέλειας. Όλες οι προηγούμενες εργασίες μας αποδεικνύουν εδώ σε πιο σημείο οι ρηξικέλευθες πρωτοβουλίες από ανθρώπους με γνώση και όραμα μπορούν να οδηγήσουν σε εξαιρετικές επιτυχίες από πλευράς ανακτημένης εμπιστοσύνης και ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου. Αυτό που αποτελεί την εξαίρεση στον τομέα των εξαιρετικών πρωτοβουλιών, στο Παρίσι, στις Βρυξέλλες η ακόμη και στο Λονδίνο, πρέπει να αποτελέσει απαίτηση της κεντρικής διακυβέρνησης.

Οι ρήξεις είναι εδώ και καθημερινά γίνονται όλο και πιο πιεστικές. Μαζί με τα θεσμικά όργανα, η κοινωνία των πολιτών πρέπει να έχει το θάρρος να απορρίψει την συνθηκολόγηση μπροστά στα γεγονότα ή την εγκατάλειψη στην καθημερινότητα και να επινοήσει τακτικές επιβίωσης αντίστοιχες των μεγάλων πιθανών σεισμών και κυρίως να καταστρώσει στρατηγικές ανασυγκρότησης.

GR-Για την Ακρόπολη ...

Εις απάντηση όσων ανέβασαν τα πανώ στην Ακρόπολη (έστω κι αν απεχώρησαν μετά την παρεμβαση του εισαγγελέα),

ένα απόσπασμα ομιλίας του αείμνηστου Δημήτρη Λιαντίνη

Περισσότερα για τον Λιαντίνη στο http://www.liantinis.org/

Υ.Γ. 7 Μαΐου. Δεν μπορώ να αντισταθώ στον πειρασμό να δημοσιεύσω και το υπέροχο σκίτσο του Kipper Williams από την Guardian, που μου έστειλε ένας φίλος σήμερα.

EN-Philosophy über alles

For more serious analyses of recent events pertaining to the European Economic and Monetary Union i.e. the €uro, please refer to the Coulisses de Bruxelles blog (in French) or the Charlemagne's notebook blog (in English).

GR-Αντίο στη Χρυσηΐδα ...

Πριν από λίγες μέρες αποχαιρετήσαμε τη Χρυσηΐδα Σπαχή στο Α' Νεκροταφείο της Αθήνας. Μια δυναμική κοπέλλα 33 χρονών, γεμάτη ζωή έφυγε ξαφνικά εξαιτίας μιας πνευμονικής εμβολής που τη χτύπησε σε ώρα δουλειάς. Λαμπρή Πολιτικός-Μηχανικός, που εργαζόταν στην εταιρεία Atkins για την οργανωτική επιτροπή των Ολυμπαικών Αγώνων του Λονδίνου το 2012. Ως υπεύθυνη έργου για την πιλοτική διαχείριση του Διάδρομου της Διαδρομής 38, θα έπερνε την εβδομάδα που έφυγε το βραβείο για την βελτίωση των δρομολογίων των λεωφορείων στο Λονδίνο (από το έργο έχει προκύψει βελτίωση κατά 28% στους χρόνους διαδρομής των λεωφορείων και 30% στον γενικό χρόνο διαδρομής με οιοδήποτε μεταφορικό μέσο).

Γνωρίζαμε την Χρυσηΐδα επειδή η αδελφή της η Ελισσάβετ ήταν συμμαθήτρια της μεγάλης μας κόρης. Τα νέα της εμβολής μας άφησαν εμβρόντητους όπως και όλους τους γνωστούς και φίλους. Η οικογένειά της αποφάσισε να ενώσει τις δυνάμεις της με την κοινωφελή οργάνωση «Πάνος – Βοήθεια στα παιδιά» (ή Panos4Life), που είχε δημιουργηθεί το 2004 στη μνήμη του Πάνου Βαρδάκα, συμμαθητή της Χρυσηΐδας, ενός ταλαντούχου νέου που έφυγε αφού πάλεψε θαρραλέα με τον καρκίνο. Μετά την ανεπάντεχη απώλεια της Χρυσηΐδας μελετάται να μετονομαστεί η οργάνωση σε «Πάνος&Χρυσηΐδα -Βοήθεια στα παιδιά» (ή Panos&Cressida4Life).

Αντίο Χρυσηίδα! Θα μείνεις για πάντα στις καρδιές μας.